<pb n="01"/>

<pb n="02"/>

<pb n="03"/>

<pb n="04"/>

<pb n="05"/>

Jadro teje kż. kh. Wutżbé po Nómerach.

Kern der chr. k. Lehre nach Zahlen.

♣Medulla catholicae doctrinae juxta numeros.♠

♣Intenditur Serbicis parvulis scholaribus tradere libellum, quo mediante
omnes insimul alta voce sese exerceant in syllabizandis et pronunciandis
vocabulis Serbicis, Teutonicis, Latinis, pro gustus varietate; quatenus
Iabor discendi minus sentiatur, et quodammodo oblectet. Ad hoc intentum
quaevis materia indifferenter se habet; attamen electae sunt principales
religionis veritates, ut, quae parvuli domi, in schola, in ecclesia
explanari audiunt, eadem recapitulata, iterum iterumque relecta, altius
imprimantur memoriae. Dignetur tantum Deus benedicere; et haec exigua
sementis plus fructus afferet, quam quis sperare ausit.♠

<pb n="06"/>

♣I.♠

Jedén Bóh, kiż ſchitko ztworiw jo, ſchitko zdżerżi, ſchitko nawodżuẇe ha
zaſtara; ƀez Kotrohoż Wėdomoſcże ha Wole nitżo ſo ſtacż, nam anicz Wóſk
na Woẇe zraṅené bócż ṅemóże.

Jedén Mól ha Kóncz ſchitkich Cżwojekow; kóiżdé Cżwojek jo k tomu
ztwoṙené, zo bó Bohu ſwojomu Ztworicżerei ſwużiw, ha nėdé z Nim, wo Nim
wėcżṅe zbóżné bów.

Jedén Sṙedżicżer ƀez Bohom ha Cżwojekami, tón wocżwojetżené Séhn bożi
Kréſtus Jėzus, kiż za nas wumṙew jo. To jo tón naſch Zaſtupnik; na Tém
jo ſcho leiżane. Wona ſchak żana Nadżija k Zbóżnoſczi ṅejo, déżli wo tém
Ṁeṅe Jėzus. S. Maṙa ha druzé Sẇacżi móża rėkacż, ha ſu naſchi
Zaſtupniczé tak daloko, zo pżez Jėzuſa, kiż Jim ha Nam te Nadé zaſwużiw
jo, za nas, ha z nami ſobu Boha proſcha; ha mó k ṅim prajimó: Proſch,
proſchcże za nas; k Jėzuſei pak prajímó: Smėl ſo nad nami; dokelż wón
hako Bóh te Nadé teiż ſam wudżela, kaiż cze.

♣Unus Deus, qui omnia creavit, omnia conservat, omnia regit et providet;
absque cujus scitu et nutu nihil fieri, nobis nec capillus in capite
laedi potest. Unus finis ultimus omnium hominum; quivis homo creatus
est, ut Deo creatori suo serviat, ac olim cum illo; in illo aeternaliter
beetur.♠

♣Unus mediator inter Deum et homines, homo factus filius Dei Christus
Jesus, qui pro

<pb n="07"/>

nobis mortuus est. Hic est noster advocatus; ipse fundamentum. Nulla
salutis spes, nisi in nomine Jesu. Sancta Maria et alii Sancti possunt
dici, et sunt nostri advocati, in quantum per Jesum, qui ipsis et nobis
gratias promeruit, pro nobis, et una nobiscum Deum exorant; et nos ad
illos dicimus: Ora, orate pro nobis; ad Jesum vero: Miserere nobis, ut
qui qua Deus gratias ipse elargitur prout vult.♠

♣I♠,

Ein Gott, der alles erſchaffen hat, alles erhaͤlt, alles regieret und
verſorgt; ohne Deſſen Wiſſen und Willen nichts geſchehen, uns auch nicht
ein Haar am Kopfe verletzet werden kann.

Ein Ziel und End aller Menſchen; jeder Menſch iſt dazu erſchaffen, damit
er Gott ſeinem Schoͤpfer diene, und einſt mit Ihm, in Ihm ewig ſelig ſey.

Ein Mittler zwiſchen Gott und Menſchen, der Menſch gewordene Sohn Gottes
Chriſtus Jeſus, der fuͤr uns geſtorben iſt. Dieſer iſt unſer Fuͤrſprecher;
an Dem iſt alles gelegen. Es iſt keine Hoffnung zur Seligkeit, als
allein in dem Namen Jeſu. Die heil. Maria, und andere Heilige moͤgen
heißen, und ſind unſere Fuͤrſprecher in ſo weit, als ſie durch Jeſum, der
Ihnen und uns die Gnaden verdienet, fuͤr uns, und mit uns zugleich Gott
bitten; und zu ihnen ſagen wir: Bitte, bittet fuͤr uns; zu Jeſu aber
ſagen wir: Erbarm dich unſer; weil er als Gott die Gnaden auch ſelbſt
ausſpendet, wie er will.

<pb n="08"/>

Jena, ha to bóízka Parſchóna jo wo Jézuſu Kréſtuſu. Jėzus Kréſtus jo
wėrné Bóh, ha jo teiż wėrné Cżwojek; tola pak ṅeiſtai dwai Kréſtuſai,
hale jedén Kréſtus. Kaiż wo Cżwojeku Duſcha ha Cżėwo romadże jo jedén
Cżwojek, tak wo Jėzuſu Bóh ha Cżwojek romadże jo jedén Kréſtus.

Jena Kcżeṅcza; Nichtó ṅemóże dwóiczé habó jacz krótż kcżené bócż; tak
teiż tón Sakrament toho Virmuwaṅa, ha teje Mėſchniſkeje - Sẇecżizné
hodżi ſo jenoi jedén krótż dóſtacż.

Jena Wėra jo ta prawa, taſama, kiż z Boha pżiṅdże, kiż pżeczé bówa jo,
ha do Swėta Zkóntżeṅa budże, wot Boha ſamoho zdżerżana. Talei Wėra ma za
ſwoju Podeperu te boże Wożjeẇeṅo, kaiż je prėdkkwadże ta Czérkei, kotruż
po Jėzuſowém Slubeṅu tón Duch S. tak wodżi, zo wona wo tei Wėṙe nidé
zmólicż ṅemóże.

Jena ṅewidomna Wowa teje Czérkẇe; Ta jo Jėzus Kréſtus, kiż jo tón winowé
Ṗeṅk, ha cżi Wėriwi ſu te Hawzé, kiż z Ṅoho tu Ṁezu cżanu.

Jena widomna Wowa, habó widomné Ẇerch

<pb n="09"/>

Eine, und zwar goͤttliche Perſon iſt in Jeſu Chriſto. Jeſus Chriſtus iſt
wahrer Gott, und iſt auch wahrer Menſch; doch aber ſind nicht zwey
Chriſtuſſe, ſondern ein Chriſtus. Wie im Menſchen Seele und Leib
zuſammen iſt ein Menſch, alſo in Jeſu Gott und Menſch zuſammen iſt ein
Chriſtus.

Eine Taufe; Niemand kann zwey - oder mehrmal getauft werden; ſo auch das
Sakrament der Firmung und der Prieſter - Weyhe kann nur einmal empfangen
werden.

Ein Glaube iſt der rechte, derſelbe, welcher aus Gott koͤmmt, welcher
immer geweſen iſt, und bis an's Welt Ende ſeyn wird, von Gott ſelbſt
erhalten. Dieſer Glaube ſtuͤtzet ſich auf Gottes Offenbarung, wie ſelbige
vorlegt die Kirche, welche nach Jeſu Verheißung der H. Geiſt alſo
leitet, daß ſie im Glauben nie irren kann.

Ein unſichtbares Haupt der Kirche; dieſes iſt Jeſus Chriſtus, welcher
iſt der Weinſtock, und die Glaͤubigen ſind die Reben, die aus ihm den
Saft ziehen.

Ein ſichtbares Haupt, oder ſichtbarer Ober-

<pb n="10"/>

teje Czérkẇe; to jo tón Rómſki Biſ kop, ṁenuwané Bamuż, t. r. Nan;
kotrohoż Jėzus ſam wo tei Parſchóṅe Japożtowa Pėtéra na ſwoje Mėſto k
Paſtérei ſchitkich ſwojich Wowczow poſtajiw jo.

Jena Jėzuſowa Wowtżerṅa; to jo ta po czéwém Swėcże roſchėrokoſcżena
Zromadżizna téch khatólſkich Kżeſczianow, kiż ſchak ſchiczé toho
Rómſkoho Biſkopa za toho ſwojoho naíwóſchoho Paſtéra ha duchownoho Nana
zpóznaja, k Ṅomu ſo dżerża; ha tak ſu ſchiczé romadże jena wilka
Wowtżerṅa pod jeném naiwóſchim Paſtérom.

Jedén krawné Wopór toho nowoho Zakóṅa jo Jėzus Kréſtus, kiż jedemól ſam
ſo wopruwaw jo, déż za nas na Kżiżu jo wumṙew. Tónlei jedén Wopór jo
doho pṙedé znamuwané bów z témi ſchelakimi krawnémi Wopórami toho
ſtaroho Zakoṅa.

Jedén ṅekrawné Wopór toho n. Z., kiż ſchėdṅe jacz krótż ſo wrócża, jo ta
boża Mſcha, te Nazpominaṅo ha Prėdkpoſtajeṅo teje Jėzuſoweje Sṁercże.
Pod Żtawtnoſcżach Klėba ha Wina ſo wopruẇe te Mjaſo ha ta Krei toho

<pb n="11"/>

regent der Kirche; dieſer iſt der Roͤmiſche Biſchof, genannt Pabſt, d. h.
Vater; welchen Jeſus ſelbſt in der Perſon des Apoſtels Petrus an ſeine
Stelle zum Hirten aller ſeiner Schaafe geſetzt hat.

Ein Schaaf - Stall Jeſu; dieſer iſt die durch die ganze Welt
ausgebreitete Gemeine der katholiſchen Chriſten, die doch alle den
Roͤmiſchen Biſchof fuͤr ihren Oberhirten und geiſtlichen Vater erkennen,
zu ihm ſich halten; und ſo ſind ſie alle zuſammen ein großer Schaaf -
Stall unter einem Oberhirten.

Ein blutiges Opfer des neuen Teſtaments iſt Jeſus Chriſtus, der einmal
ſich ſelbſt geopfert hat, da er fuͤr uns am Kreuze geſtorben. Dieſes eine
Opfer iſt lange vorher vorgebildet worden durch die mancherley blutigen
Opfer des alten Bundes.

Ein unblutiges Opfer des n. T., welches taͤglich mehrmal wiederholet
wird, iſt die heilige Meſſe, die Erinnerung und Vorſtellung des Todes
Jeſu. Unter Geſtalten Brod's und Weins wird geopfert das Fleiſch und das
Blut des

<pb n="12"/>

bożoho Jeṅatka Jėzuſa Kréſtuſa, ha to k Wopómṅecżu teje joho jedénmól
wucżerṗeṅeje boloſcziweje Sṁercże. Ta Ztawtnoſcz toho Klėba, ha ta
Żtawtnoſcz toho Wina, kóiżda woſebe ſtajena, znaṁeṅa, zo Wilki - Pjatk
ta joho Krei jo wubėiżawa, potaikim wot toho joho Cżėwa rozdżėlena
pobówa. Nėtkoi pak tola Jėzus nidé jacz wumṙecż ṅemóże, ta joho Kṙei
ſchak ṅemóże wot joho Cżėwa rozdżėlena bócż; pod kóiżdei Żtawtnoſczi jo
tón czéwé żiwé Kréſtus; żtóż jenu Żtawtnoſcz dóſtaṅe, toho czéwoho
Kréſtuſa dóſtaṅe.

Jedén wonkotżné Czeich khatólſkich Kżeſczianow, te Znaṁo toho Kżiża, z
kotrémż ſo woznaṁeṅeja. Tón znutznité Czeich pak jo ta wutrobna
Podwolniwoſcz ſchitko wėricż, żtoż ta Czérkei hako wot Boha wozjeẇenu
Wėrnoſcz k wėṙeṅu pṙėdkkwadże. Talei wutrobna Podwolniwoſcz tón Skutk
toho Wėṙeṅa zaſwużbné tżiṅi.

Teiż jeṅeje Kazṅe Pżeſtuṗeṅo k Zatamaṅu ẇedże. Dżerżi Nėchtó ſchitke
Kazṅe hacż do jeṅeje, kotṙejeż dżerżecż ṅecha, ṅemóże Dżėcżo boże bócż.
Runiſch tak, ṅech bó Nėchtó ſchitke

<pb n="13"/>

goͤttlichen Lammes Jeſu Chriſti; und das zum Andenken ſeines einmal
ausgeſtandenen ſchmerzlichen Todes. Die Geſtalt des Brods, und die
Geſtalt des Weins, jede abgeſoͤndert geſtellt, deutet, daß am
Charfreytage ſein Blut ausgefloſſen iſt, mithin damals von ſeinem Leibe
geſoͤndert geweſen. Jetzt aber kann doch Jeſus nie mehr ſterben, ſein
Blut kann unmoͤglich von ſeinem Leibe geſoͤndert werden; unter einer jeden
Geſtalt iſt der ganze lebendige Chriſtus; wer eine Geſtalt empfaͤngt,
empfaͤngt den ganzen Chriſtus.

Ein aͤuſſerliches Zeichen katholiſcher Chriſten, das Zeichen des
Kreutzes, womit ſie ſich bezeichnen. Das innere Zeichen aber iſt die
herzliche Bereitwilligkeit alles zu glauben, was die Kirche als von Gott
geoffenbarte Wahrheit zu glauben vorlegt. Dieſe herzliche
Bereitwilligkeit macht den Akt des Glaubens verdienſtlich.

Auch eines Gebotes Uebertretung fuͤhrt zur Verdammniß. Haͤlt Jemand alle
Gebote bis auf eines, welches er nicht halten will, kann er nicht Gottes
Kind ſeyn. Eben ſo, mag auch Jemand alle von Gott geoffenbarte
Wahrheiten

<pb n="14"/>

wot Boha wozjeẇene Wėrnoſcże wėriw, ha jeṅeje lutkeje wėricż ṅechaw, Tón
ṅejo khatólſki Kżeſczian, ṅemóże wo ſwojim Wėṙeṅu Bohu ſo lubicż. Bóh
ſchak jo wo wſchitkim jenak wėrnoſcziwé. Żtóż wo Wutroƀe tu pożadanu
Podwolniwoſcz ma, Tón budże na wſcho, żtoż ta Czérkei hako wot Boha
wozjeẇene prėdkkwadże, jenak podwolné. Żtóż pak teje Podwolniwoſcże
nima, Tón jo wobſéṅené wot hordoho Ducha; ha habén te horde Woṕeraṅo
wutżini tón Rėch teje Ṅewėré.

Tola pak Ṅewėdomoſcz ha Wupoſcz ma ſo ſchelakoſczicż wot Lózoſcże ha
Zaṗeṅtżitoſcże. Żtóż nėżto ṅewėri habé wopaki wėri ſamotṅe tohodla, zo
lėṗe dowutżené ṅejo, Tón dżén móże tola hiżcże wo Wutroƀe mėcż, ha
tṙebai woprawdże ma tu Podwolniwoſcż, ha tu Żadoſcz ſchitko powṅe praẇe
wėricż, débó jenoi powṅe dowutżené bów. Ha taikich Ṅewėriwéch, taikich
Budṅewėriwéch jo jara ẇele. Mó ſchak Nikomu do Wutrobé ṅewidżimó; tak
ṅemóżemó ha ṅeſmėmó Koho ſudżicż, hacż tei khatólſkei Wėrnoſzi ſo ſtaja
z Ṅewėdomoſcże habé z Lózoſcże. Scho

<pb n="15"/>

glauben, und eine einzige nicht glauben wollen, der iſt kein
katholiſcher Chriſt, er kann in ſeinem Glauben nicht Gott gefallen. Gott
iſt ja doch in allem einerley wahrhaftig. Wer im Herzen die geforderte
Vereitwilligkeit hat, der wird zu allem, was die Kirche als von Gott
geoffenbaret vorlegt, einerlei bereitwillig ſeyn. Wer aber die
Bereitwilligkeit nicht hat, der iſt beſeſſen vom Geiſte des Hochmuths;
und eben das hochmuͤthige Straͤuben macht die Suͤnde des Unglaubens aus.

Jedoch, Unwiſſenheit und Dummheit muß man unterſcheiden von Bosheit und
Halsſtaͤrrigkeit. Wer etwas nicht glaubt, oder unrichtig glaubt blos
deswegen, weil er nicht beſſer belehrt iſt, der kann ja doch noch im
Herzen haben, und hat vielleicht wirklich die Bereitwilligkeit, ja das
Verlangen alles voͤllig recht zu glauben, ſo er nur voͤllig belehrt waͤre.
Und ſolche Unglaͤubige, ſolche Irrglaͤubige giebt es ſehr viele. Wir ſehen
ſchlechterdings Niemanden in’s Herz; ſo koͤnnen und duͤrfen wir nicht
Jemanden richten, ob er der katholiſchen Wahrheit widerſtrebe aus
Unwiſſenheit, oder aus Bosheit. Alles

<pb n="16"/>

to, ha ſchitkich Cżwojekow mamó porutżicż tei bóizkei Smėlnoſczi. Wėſczi
Bóh Níkomu Kżiwdé tżinicż ṅebudże; ha te zprawne Wotſudżeṅo, kotreż
kóiżdé nédém po Sṁercżi wot Boha dóſtaṅe, budże na tón ſudné Dżeṅ ſchėm
romadże wozjawnoſcżene.

Ta jena prawa Wėra ṅejo ſchak tón Wużitk cżwojetżich Mudruwaṅow ha
Wurétżuwaṅow; hale jo Dar bożi, hacżruniſch k dóſtacżu ha k wobdżerżeṅu
tohoſamoho trėbne jo te naſche Sobuſkutkuwaṅo. Kóiżdomu, kiż tónlei Dar
dóſtaw jo, pwacżi te napominaṅo: Sé teiż ſchitkoṙeṅe zubiw, ladai, zo
tola tu Wėru wobdżerżiſch.

♣Una, et quidem divina persona in Jesu Christo. Jesus Christus est verus
Deus, et est verus homo; attamen non sunt duo Christi, sed unus
Christus. Sicut anima et corpus simul - est unus homo, ita in Jesu Deus
et Homo unus est Christus.♠

♣Unum baptisma; nemo potest bis, aut pluries baptizari; sic et
sacramentum confirmationis et ordinis tantum semel suscipi potest.♠

♣Una fides est recta, illa, quae ex Deo venit, quae semper fuit, et
usque in mundi finem erit a Deo ipso conservata. Haec fides innititur
divinae revelationi, prout eam proponit ecclesia, quam juxta Jesu
promissum Spiritus Sanctus ita dirigit, ut in fide nunquam errare
possit.♠

♣Unum invisibile caput ecclesiae; hoc est Jesus Christus, qui est vitis,
et ſideles sunt palmites, qui ex illo succum trahunt.♠

♣Unum visibile caput, seu visibilis gubernator ecclesiae; hic est
Romanus Pontifex, appellatus Papa, i. e. Pater; quem Jesus ipse in
persona apostoli Petri, ut sui vices gerentem pastorem omnium suarum
ovium constituit.♠

♣Unum Jesu ovile; hoc est illa per totum mundum dilatata communitas
catholicorum Christianorum, qui utique omnes Romanum Pontificem pro suo
supremo pastore et spirituali patre agnoscunt eique adhaerent; et ita
sunt omnes insimul unum magnum ovile sub uno supremo pastore.♠

♣Unum cruentum sacrificium novae legis est Jesus Christus, qui semel se
ipsum sacrificavit, cum pro nobis in cruce mortuus est. Hocce unum
sacrificium diu ante praefiguratum fuit variis cruentis sacrificiis
antiquae legis.♠

♣Unum incruentum sacrificium novae legis, quod quotidie frequentius
iteratur, est Sancta missae celebratio, quae est rememoratio et
repraesentatio mortis Jesu. Sub speciebus panis et vini sacrificatur
caro et sanguis divini agni Jesu Christi, et quidem in memoriam ipsius
semel exantlatae dolorosae mortis. Species panis, et species vini,
quaevis separatim po. sita, repraesentat, in parasceve ejus sanguinem
effluxisse, adeoque pro tunc a corpore separatum fuisse. Nunc tamen
Jesus nequaquam amplius moritur, ejusque sanguinem a corpore separari
impossibile est. Sub quavis specie est integer vivus Christus; qui unam
speciem sumit, totum Christum suscipit.♠

♣Unum externum signum catholicorum Christianorum, signum crucis, quo se
signant. Internum signum vero est cordis promptitudo (pia affectio) ad
credendum quidquid ecclesia tanquam veritatem a Deo revelatam ad
credendum proponit. Haec pia affectio actum fidei meritorium efficit.♠

♣Etiam unius praecepti transgressio ad damnationem ducit. Si quis servet
omnia praecepta excepto uno, quod non vult servare, non potest esse
filius Dei. Sic etiam, etsi quis omnes a Deo revelatas veritates credat,
et unam solam credere renitatur, hic non est catholicus Christianus, et
in sua credulitate non potest Deo placere. Utique Deus in omnibus
aequaliter verax est. Qui in corde habet expetitam promptitudinem, hic
ad omnia, quae ecelesia tanquam a Deo revelata proponit, aequaliter
promptus erit. Qui vero eam promptitudinem non habet, possidetur a
spiritu elationis; et praecise in superba renitentia consistit peccatum
incredulitatis.♠

♣Attamen inscitiam et ignorantiam oportet distinguere a malitia et
pertinacia. Qui aliquid non credit, vel erronee credit tantum exinde,
quod non sit melius instructus, hic utique potest adhuc in corde habere,
et forsitan vere habet promptitudinem, imo desiderium omnia plene recte
credendi, modo plene instructus esset. Et tales inſideles, tales erronee
credentes (materiales haeretici) sunt plurimi. Utique nos nullius cor
intuemur; hinc non possumus, non licet nobis aliquem judicare. an
catholicae veritati refragetur ex ignorantia vel ex nequitia. Omnia
haec, omnesque homines commendemus divinae clementiae. Certissime Deus
nemini injuriam faciet; atque justa sententia, quam quisque illico post
mortem a Deo recipit, in die universalis judicii omnibus insimul
manifestabitur. Una recta fides nequaquam est fructus humanae
ratiocinationis et disceptationis; sed est donum Dei, etsi ad obtinendum
et conservandum illud requiratur nostra cooperatio. Unum quemque, qui
hoc donum accepit, tangit monitum: Omnia si perdideris, fidem servare
memento.♠

♣Duae sunt naturae in Jesu Christo, divina et humana, ambae conjunctae
in una divina persona. (in hypostasi Verbi.) Secundum suam divinam
naturam Jesus Christus Patri et Spiritui Sancto per omnia aequalis;
secundum suam humanam naturam utique minor est; et in hacce sua humana
natura ex benevola voluntate pro nobis passus est; namque divinam
naturam quid pati - impossibile est.♠

♣Duo primaria praecepta legis. 1. Ama Deum super omnia, quia ipse est
summa bonitas. 2. Ama proximum sicut te ipsum, et quidem propter Deum,
quia Deus ita mandat.♠

♣Duae regulae, quo modo dilectio proximo exhibenda. 1. Quod tibi vis
fieri ab aliis, hoc tu aliis facias. 2. Quod tibi non vis fieri, alteri
ne feceris.♠

♣II.♠

Dwė Natuṙe ſtei wo Jėzuſu Kréſtuſu, ta bóizka, ha ta cżwojetża, woboi
zjenoſcżenei wo jenei bóizkei Parſchóṅe. Po tei ſwojei bóizkei Natuṙe jo
Jėzus Kréſtus tomu Wótſczei ha S. Duchei zczéwa ruṅa; po tei ſwojei
cżwojetżei Natuṙe jo brailich ṁeṅſchi; ha wo teilei ſwojei cżwojetżei
Natuṙe jo wón z dobṙeje Wole za nas

<pb n="17"/>

das, und alle Menſchen ſollen wír empfehlen der goͤttlichen Milde. Gewiß
wird Gott Niemanden Unrecht thun; und das gerechte Urtheil, welches
jeder ſogleich nach dem Tode von Gott erhaͤlt, wird am juͤngſten Tage
allen insgeſammt offen dargelegt werden.

Der eine rechte Glauben iſt keineswegs die Frucht menſchlicher
Vernuͤnfteleyen und Streitigkeiten; ſondern iſt eine Gabe Gottes, obſchon
zur Erlangung und Erhaltung derſelben unſer Mitwirken noͤthig iſt. Jedem,
der dieſe Gabe empfangen hat, gilt die Ermahnung: Haſt du alles
verloren, ſieh, daß du doch den Glauben behaͤlſt.

♣II.♠

Zwey Naturen ſind in Jeſu Chriſto, die goͤttliche, und die menſchliche,
beide vereiniget in einer goͤttlichen Perſon. Nach ſeiner goͤttlichen
Natur iſt Jeſus Chriſtus dem Vater und dem H. Geiſt durchaus gleich;
nach ſeiner menſchlichen Natur iſt er freilich geringer; und in dieſer
ſeiner menſchlichen Natur hat er aus gutem Willen fuͤr uns

<pb n="18"/>

cżerṗew; pżetoż ta bóizka Natura ſchak tola nitżo cżerṗecż ṅemóże.

Dwė wownei Kazṅi toho Zakoṅa. 1. Lubui Boha wóſche ſchoho, dokelż wón
jo#ta naiẇetża Dobrota. 2. Lubui Bliſchoho kaiż ſo ſamoho, ha to Boha
dla, dokelż Bóh tak mėcż cze.

Dwė Wukazṅi, kah ſo ta Luboſcz k tomu Bliſchomu wopokazuwacż ma. 1. Żtoż
té czeiſch wot Druhich tżiṅene mėcż, to té Druhim tżiṅ. 2. Żtoż ṅechaſch
tżiṅene mėcż, to druhomu ṅetżiṅ.

Dwoja Winoitoſcz teje kżeſczianſkeje Zprawnoſcże: 1. Tżiṅ te Dobre. 2.
Zdalui ſo toho Zwoho, t. r. ſchoho Rėcha; tón Rėch jo po Prawdże te
jenicżke Zwo, kiż nas pżed Bohom wohidża, nas Bohu pżecżiwnéch tżiṅi.

Dwoji jo tón Rėch, 1, tón wot Hadama wobóṅdżené, ha wot nas herbuwané;
2, tón ſwói Rėch, kotréż kóiżdé ſam wobóṅdże. Tón herbſki Rėch jo wot
tei ſẇatei Kcżeṅczé ze nas zetṙené; tola pak woſtanu te Sczėhwki ha
Powoſtaṅki toholei Rėcha, Tupoſcz toho Rozoma, Kiprota teje Wole k
zpóznawaṅu ha k ſ kutkuwaṅu toho Dobroho, ha ſchelake wopatżne
Nakhilnoſcże k Zwomu. To ſu te Zadżėwki na tém Pucżu k tei Zbóżnoſcżi,
kiż po bożei Kazṅi dérƀja, ha z Pomoczu bożeje Nadé móża pżedobóte bócż,
hacżruniſch nicz ƀez Próczé.

<pb n="19"/>

gelitten; denn die goͤttliche Natur kann ja doch nichts leiden.

Zwey Hauptgebote des Geſetzes. 1. Liebe Gott uͤber alles, weil er iſt das
allerhoͤchſte Gut. 2. Liebe den Naͤchſten wie dich ſelbſt, und das wegen
Gott, weil Gott es ſo haben will.

Zwey Regeln, wie die Liebe zum Naͤchſten thaͤtig zu erweiſen. 1. Was du
willſt von andern gethan haben, das thue du andern. 2. Was du dir nicht
willſt gethan haben, das thue du andern nicht.

Zweyfache Pflicht der chriſtlichen Gerechtigkeit: 1. Thue das Gute. 2.
Meide das Boͤſe, d. h., alle Suͤnde; die Suͤnde iſt eigentlich das einzige
Boͤſe, was uns vor Gott entſtaltet, und haͤßlich macht.

Zweyfach iſt die Suͤnde; 1. die vom Adam begangene, und von uns geerbte;
2. die eigene Suͤnde, die jeder ſelbſt begeht. Die Erbſuͤnde iſt in der
heiligen Taufe von uns genommen; doch aber bleiben die Folgen und
Ueberbleibſel dieſer Suͤnde, Stumpfheit des Verſtandes, Gebrechlichkeit
des Willens, um das Gute zu erkennen, und zu uͤben, und mancherley
unrechte Neigungen zum Boͤſen. Das ſind Hinderniſſe auf dem Wege zur
Seligkeit, die nach Gottes Gebot muͤſſen, und mit Beiſtand goͤttlicher
Gnade koͤnnen beſieget werden, wiewohl nicht ohne Muͤhe.

<pb n="20"/>

Dwoje ſu te Rėchi, kotreż kóíżdé ſam wobóṅdże, 1, wilke, ſṁertne Rėchi;
to ſu Pżeſtuṗeṅa teje Kazṅe wo ważniwei Wėczé z powném Dopómṅecżom. 2,
Mawe, zpużcżitne Rėchi; to ſu Pżeſtuṗeṅa teje Kazṅe wo mólicżkei Wėczé,
habó, ṅech bó teiż ta Wėcz ſama na ſebi wilka bówa, tola ƀez pownoho
Dopómṅecża, zo jedén ſo ṅedolada, żto na ſebi ma.

Dwoja jo boża Nada, 1, ta woſẇatoſcziwa, z kotṙejuż tón Duch S. tu
Duſchu woſẇatoſcża, wudébja, Cżwojeka k lubomu Dżėſcżu bożomu, ha k
Herƀe toho Ṅeƀa ztżini. Talei Nada ſo dóſtaṅe wo tei Kcżeṅczé, jo ha
woſtaṅe wo kóiżdém kcżeném Cżwojeku, kiż ze żaném cżeżkim Rėchom
woṅeſchwarṅené ṅejo. Z kóiżdém cżeżkim Rėchom pak talei Nada ſo
wotbódże, ha zas ſo ṅedóſtaṅe hínak déżli z wėrnej Pokutu. 2, Ta
ſkutkniwa Nada, habé te Skutkuwaṅa S. Ducha, kiż Cżwojekei znutzka tón
Rozom wobſwėtlja, tu Wutrobu zhnuha, zo tu Wolu bożu zpóznaje, ha po ṅei
ſo zibuẇe. Z tej'lei Nadu nas Bóh tak wodżi ha podepėra, kaiż ta
Pėſtoṅtża te Dżėcżo, kotreż khodżicż wutżi.

Wonkotżne Nadé boże ſu jare ſchelake; to ſu zpomóżniwe Pżileżnoſcże,
kotreż Bóh jenomu wobradża, k. Pż. dobré Wutżer, dobre Knije, dobre
Pżiwadé. rc.

Dwoje jo te wóſchenaturſke Kacżo habó ta Żelnoſcz, kiż téch Rėchow
Wodacżo za ſobu ẇedże. 1, Ta ṅedozpowna, déż Boha ſebi prėdk poſtajeſch
hako zprawnoho Sudnika, kiż ſchitko Zwo żtravuẇe, ſchitko Dobre
wopwacża; ha téch Rėchow ſo kajeſch z toho, zo bożu Żtravu

<pb n="21"/>

Zweyerlei find die Suͤnden, die jeder ſelbſt begehet. 1. Große,
Todſuͤnden; das ſind Uebertretungen des Gebots in einer wichtigen Sache
mit vollem Bewuſtſeyn. 2. Kleine, laͤßliche Suͤnden; das ſind
Uebertretungen des Gebots in geringer Sache, oder, ſo auch die Sache an
ſich groß waͤre, doch ohne voͤlligem Bewuſtſeyn, daß einer es nicht
erkenne, was es an ſich habe.

Zweyerlei iſt Gottes Gnade; 1. die heiligmachende, womit der H. Geiſt
die Seele heiliget, zieret, den Menſchen zum lieben Kind Gottes und
Erben des Himmels macht. Dieſe Gnade wird erlangt in der Taufe, ſie iſt
und bleibt in jedem getauften Menſchen, der mit keiner ſchweren Suͤnde
verunreiniget iſt. Durch jede ſchwere Suͤnde aber geht dieſe Gnade
verloren, und wird nicht anders wieder erlangt, als durch wahre Buſſe.
2. Die wirkende Gnade, oder die Wirkungen des H. Geiſtes, der innerlich
des Menſchen Verſtand erleuchtet, das Herz ruͤhret, daß er den Willen
Gottes erkenne, und nach demſelben ſich beuge. Mittelſt dieſer Gnade
lenket und unterſtuͤtzet uns Gott ſo, wie die Waͤrtherin das Kind, welches
ſie gehen lehrt.

Aeuſſerliche Gnaden Gottes ſind gar mancherlei; das ſind heilſame
Anlaͤſſe, die Gott einem zuſchickt, z. B. ein guter Lehrer, gutes Buch,
gute Beiſpiele.

Zweyerlei iſt die uͤbernatuͤrliche Reue und Leid, welche der Suͤnden
Vergebung herbei fuͤhret. 1. Die unvollkommene, da du dir Gott vorſtellſt
als gerechten Richter, der alles Boͤſe beſtraft, alles Gute belohnet; und
die Suͤnden bereueſt darum, daß du Gottes Strafe

<pb n="22"/>

zawinéw, boże Móto ſebi pṙeicżcżiſnéw ſé. 2. Ta dozpowna, déż Boha ſebi
prėdkpoſtajeſch hako toho naipėkniſchoho, nailubozniſchoho Nana; ha téch
Rėchow ſo kajeſch z toho, zo Jomu ſo zepżecżiwiw, Ṅezpodobnoſcz ztżiniw
ſé.

Dwoja Dobrota ma bócż wo tém Skutku, zo bó po kżeſczianſkim dobré
bów. 1. Ta wonkotżna, zo tón Skutk ſam naſebi prawé jo, ha to ze wſchimi
Pobocżnoſcżami, k. Pż. wo prawém Tżaſu, wo prawém Mėſcże, na prawe
Waſchṅo dokoṅané. 2. Ta znutznita, zo teiż te Wotpoladaṅo prawo jo, zo
te Dobre ṅetżiniſch z Tajeṅa, ze Żadoſcże prózṅeje Tżeſcże, tżaſnoho
Wużitka, hale Boha dla, k dopelṅeṅu teje bożeje Wole. Cżwojekoẇe te
Wonkotżne widża, Bóh naijacz lada na tu Wutrobu.

Dwoja jo ta Pobożnoſcz, 1, ta wonkotżna wo widżownéch Potżinkach teje
Zkwadnoſcże ha Tżeſcżiwoſcże pżi tei Bohwſwużownoſcżi. 2. Ta znutznita,
te Zromadżeṅo ha Zwożuwaṅo téch Móſlow na Boha, ha na bóizke Wėczé. Ta
prėṅa ƀez teje druheje nikaika ṅejo; tola pak ta prėṅa tu druhu podepera
ha dozpownoſcża.

Dwoji Sud bożi. 1. Tón woſebnité; kóiżdé nédém po Sṁercżi wot Boha te
ſwoje Wotſudżeṅo dóſtaṅe. 2. Te zromadniczke; na tón ſudné Dżeṅ budża
ſchiczé zjawṅe ſudżeni. Teſame Wotſudżeṅo, kotreż pṙedé koiżdé woſebe
dóſtaw jo, budże tedém z jawṅe pokrucżene.

♣NB. Cum appositi textus latini unicus finis sit, ut parvuli in
syllabizandis et pronunciandis latinis vocibus quadantenus exerceantur,
atque ad hoc pauculae lineae sufficiant, deinceps non apponetur, nisi in
aliquibus.♠

♣III.♠

Tzi bóizke, Parſchóné, Wótſcz, Séhn

<pb n="23"/>

verwirket, Gottes Lohn verſcherzet haſt. 2. Die vollkommene, da du dir
Gott vorſtellſt als den allerbeſten, liebenswuͤrdigſten Vater; und die
Suͤnden bereueſt darum, daß du Ihn beleidiget, Ihm Misfallen verurſachet.

Zweyfache Guͤte muß ſeyn in dem Werke, damit es chriſtlich gut ſeye. 1.
Die aͤuſſere, daß das Werk an ſich gut iſt, und zwar mit allen
Nebenumſtaͤnden, z. B. zur rechten Zeit, am rechten Ort, auf rechte Weiſe
vollbracht. 2. Die innere, daß auch die Abſicht recht gut iſt, daß das
Gute nicht geſchehe aus Verſtellung, aus Verlangen eitler Ehre,
zeitlichen Nutzens, ſondern wegen Gott, zur Erfuͤllung des goͤttlichen
Willens. Menſchen ſehen das Aeuſſere, Gott ſchauet vorzuͤglich das Herz.

Zweyfach iſt die Andacht. 1. Die aͤuſſere im ſichtbaren Benehmen der
Sittſamkeit und Ehrerbiethung beim Gottesdienſte. 2. Die innere,
Sammlung und Richtung der Gedanken auf Gott, und auf goͤttliche Dinge.
Die erſte ohne der zweyten taugt nichts; jedoch unterſtuͤtzet und
vervollkommnet jene dieſe.

Zweifaches Gericht Gottes. 1. Das beſondere; ſogleich nach dem Tod
empfaͤngt jeder ſein Urtheil von Gott. 2. Das allgemeine; am juͤngſten
Tage werden alle oͤffentlich gerichtet werden. Daſſelbe Urtheil, welches
ehedem jeder beſonders erhalten, wird dann oͤffentlich beſtaͤttiget
werden.

♣III.♠

Drey goͤttliche Perſonen, Vater, Sohn,

<pb n="24"/>

S. Duch. Tón Wótſcz jo wot Wėcżnoſcże ze ſoſamoho; tón Séhn jo wot
Wėcżnoſcże z toho Wótſcza rodżené; Tón Duch S. jo wot Wėcżnoſcże z toho
Wótſcza ha z toho Séhna wundżiwé. Schė tzi Parſchóné ſu ſebi wo bóizkei
Majeſtoſcżi zczéwa ruṅa, ṅeiſu tzjo Bohoẇe, hale romadże jedén Bóh.

Te ſẇate Piſmo woſobṅe pżiſamotnoſcża — tomu Wótſczei tu Mócz, tomu
Séhnei tu Mudroſcz, tomu S. Duchei tu Dobrocżiwoſcz. Tohodla te ze
Swaboſcże wobóṅdżene Rėchi, zo jedén wo tém Dobrém popużcżi, khepṅe,
pżecżiwo ſwojomu Prėdkwzacżu tei Wótroſczi toho Zpótuwaṅa podleiżi,
rėkaja — Rėchi pżecżiwo tomu Wótſczei. Te z Ṅewėdomoſcże wobóṅdżene
Rėchi, zo jedén praẇe ſo ṅedolada ha ṅedopómni, żto tżiṅi, rėkaja —
Rėchi pżecżiwo tomu Séhnei. Te z Lózoſcże, t. r. ze zẇeje Wole, z
Prėdkwzacżom wobóṅdżene Rėchi rėkaja — Rėchi pżecżiwo S. Duchei.

Bóh Wótſcz jo nas ztworiw; tola pak teiż Bóh Séhn jo nas ztworiw; ha
teiż Bóh Duch S. jo nas ztworiw. Bóh Séhn ſam jo nas wumóżiw; kiż wón
ſam ſo wocżwojetżiw, ha wo ſwojim cżwojetżim Cżėle za nas wumṙew jo. Bóh
Duch S. nas woſẇatoſcża; tola pak teiż tón Wótſcz nas woſẇatoſcża, ha
teiż tón Séhn nas woſẇatoſcża.

Żtoż nam ta Czérkei wot teje naiſẇ. Trojiczé k wėṙeṅu prėdkkwadże, to ma
ſo wėricż na boże Swowo. Cżwojetżi Rozom do tejelei Pótainoſcże ſo
dopótacż ṅemóże.

Tzi bóizke Pótſcziwoſcże, Wėra, Nadżija,

<pb n="25"/>

H. Geiſt. Der Vater iſt von Ewigkeit aus ſich ſelbſt; der Sohn iſt von
Ewigkeit aus dem Vater gebohren; der H. Geiſt iſt von Ewigkeit aus dem
Vater, und aus dem Sohn ausgehend. Alle drey Perſonen ſind ſich in
goͤttlicher Majeſtaͤt voͤllig gleich, ſind nicht drey Goͤtter, ſondern
zuſammen ein Gott.

In der hl. Schrift wird beſonders zugeeignet — dem Vater die Macht, dem
Sohne die Weisheit, dem H. Geiſt die Guͤtigkeit. Daher werden die aus
Schwachheit begangene Suͤnden, ſo einer in dem Guten nachlaͤßt, einen
Fehltritt begeht, wider ſeinen Vorſatz der Schaͤrfe der Verſuchung
unterliegt, genannt — Suͤnden wider den Vater. Die aus Unwiſſenheit
begangene Suͤnden, da einer es nicht recht einſieht, ſich nicht beſinnt,
was er thue, werden genannt — Suͤnden wider den Sohn. Die aus Bosheit, d.
h., aus boͤſen Willen vorſaͤtzlich begangene Suͤnden werden genannt —
Suͤnden wider den H. Geiſt.

Gott Vater hat uns erſchaffen; doch aber auch Gott Sohn hat uns
erſchaffen; und auch Gott H. Geiſt hat uns erſchaffen. Gott Sohn allein
hat uns erloͤſet; der allein Menſch geworden, und in ſeinem menſchlichen
Leibe fuͤr uns geſtorben iſt. Gott H. Geiſt heiliget uns; aber auch der
Vater heiliget uns; und auch der Sohn heiliget uns.

Was uns die Kirche von der allerh. Dreyfaltigkeit zu glauben vorlegt,
das muß man glauben auf Gottes Wort. Menſchliche Vernunft kann ſich in
dieſes Geheimniß nicht finden.

Drey goͤttliche Tugenden, Glaub, Hoffnung,

<pb n="26"/>

Luboſcz k Bohu. Bóizke rėkaja, dokelż ruṅe won na Boha, na bóizke
Samotnoſcże ſo zwożuẇu ha zeṗeraja; ta Wėra na tu bóiżku Schohowėdomoſcz
ha Wėrnoſcziwoſcz; ta Nadżija na tu bóizku Schohomócz, Dobrocżiwoſcz, ha
Swėru; ta Luboſcz na tu bóizku Rjanoſcz ha Dobrotu.

Wėru, Nadżiju, Luboſcz k Bohu ma kóiżdé wotroſcżené Cżwojek Tżas wot
Tżaſa wo ſebi wubudżecż, wobnoẇecż, zkrucżecż, woſobṅe déż te ſẇate
Sakramenté dóſtawa, ha déż k wumṙecżu ſo pżibliżuẇe.

Tzoje jo, żtoż na Jézuſowe Zaſwużbé wot Boha woſobṅe ſo nadżijecż
mamó. 1. Rėchow Wodacżo. 2. Boża Pomocz k dopelṅeṅu teje joho ſẇateje
Wole hacż do Sṁercże. 3. Te wėcżne ṅeƀ. Żiẇeṅo.

Tzoje ſu te kżeſczianſke dobre Skutki. 1. Modleṅa habé Pacżeṙe. 2. Póſt.
3. Jamóżna. Do Modleṅa ſwuſcheja ſchitke Potżiṅki teje kż. Pobożnoſcże.
Do Póſta ſcho to, żtoż cżeżi ha Pżewiṅeṅo khoſchtuẇe, déż jenoi Bohu k
Tżeſczi ſo ſtaṅe. Do Jamóżné ſchitke tomu Bliſchomu Boha dla wopokazane
Swużbé ha Dobroté.

Tzoje Waſchṅo k Bohu ſo modlicż; 1, ſamotṅe z Móſlemi ha ze Żadoſcżami,
kotreż jedén wo ſebi nutzi na Boha zpina; 2, teiż ſobu ze Swowami, z
kotrémiż te ſwoje Móſle ha Żadoſcże wupraja; 3, ze Skutkuwaṅom, déż
jedén to, żtoż po ſwojim Zaſtacżu za Dżėwo ma, wo dobrei Moſé Bohu k
Tżeſczi ródṅe tżiṅi.

Tzi Scżenſke Wuradżeṅa. 1. Ta z Prėdkwzacżom wuzwolena Khudoba. 2. Ta
wobſtaina

<pb n="27"/>

Liebe zu Gott. Goͤttliche werden ſie genannt, weil ſie unmittelbar Gott,
goͤttliche Eigenſchaften zum Beweggrund haben; der Glaube Gottes
Allwiſſenheit und Wahrhaftigkeit; die Hoffnung Gottes Allmacht, Milde
und Treue; die Liebe Gottes Schoͤnheit und Guͤte.

Glaub, Hoffnung, Liebe zu Gott ſoll jeder erwachſene Menſch von Zeit zu
Zeit in ſich erwecken, erneuern, befeſtigen, beſonders, da er die
heiligen Sakramente empfaͤngt, und da er ſich zum ſterben nahet.

Drey Dinge ſind’s, die wir auf Jeſu Verdienſte von Gott beſonders zu
hoffen haben. 1. Vergebung der Suͤnden. 2. Gottes Huͤlfe zur Erfuͤllung
ſeines heiligen Willens bis in den Tod. 3. Das ewige himmliſche Leben.

Dreyerley chriſtl. gute Werke. 1. Beten. 2. Faſten. 3. Allmoſen geben.
Zum Beten gehoͤren alle Uebungen der chriſtl. Andacht. Zum Faſten alles
das, was beſchweret und Ueberwindung koſtet, ſo es nur Gott zur Ehre
geſchieht. Zum Allmoſen alle dem Naͤchſten wegen Gott erzeigte Dienſte
und Wohlthaten.

Dreyfache Weiſe zu beten; 1, blos mit Gedanken und Begierden, die einer
in ſich auf Gott ſtrenget; 2, auch zugleich mit Worten, durch welche er
ſeine Gedanken und Begierden ausſpricht; 3, mit Werken, ſo einer das,
was er nach ſeinem Stande zu thun hat, in guter Meinung Gott zur Ehre
emſig verrichtet.

Drey evangeliſche Raͤthe. 1. Die vorſaͤtzlich gewaͤhlte Armuth. 2. Die
beſtaͤndige

<pb n="28"/>

Tżiſtota ṅeżeṅtoho Żtanta. 3. Ta dozpowna Poſuſchnoſcz pod duchowném
Wóſchim.

Tzi Tjele toho naiſẇacżiſchoho Wopóra. 1. Te Wopruwaṅo Klėba ha Wina. 2.
Te Pżeżonuwaṅo, Pżewobrocżeṅo do Jėzuſowoho Mjaſa ha Kṙeje. 3. Te
Wopraẇeṅo habé Kſebi-Wzacżo toho naiſẇacżiſchoho Sakramenta.

Tzoje jo te Wotpoladaṅo, z kotrohoż k ſẇatomu Wopraẇeṅu ſo khodżicż
ma. 1. k Nazpómṅeṅu toho Jėzuſowoho Cżerṗeṅa. 2. k Dóſtacżu dobṙeje
Czérobé za tu Duſchu. 3. k Dóſtacżu toh’ Zawdaka teje Zbóżnoſcże.

Tzoje jo te Wotpoladaṅo, kiż te naſche Skutkuwaṅa wóſchenaturſke, Bohu
zpodobne tżini. 1. Bojoſcz toho Zatamaṅa, ha toho Tżiſcża. 2. Żadoſcz za
tei ṅeƀ. Zbóżnoſcżu. 3. Tżiſta Luboſcz k Bohu. Te poſleṅe jo te
naiduſchniſche; tola pak ſtei tei dwė prėnei teiż dobrei. Tżaſne
Dobroté, Zwarnuwaṅo pżed tżaſném Ṅezbożom wot Boha proſécż — jo cżi
dowolene, jenoi zo tola tu twoju Wolu bożei Woli podcżiſuẇeſch. Tola
pak, Bojoſcz tżaſnoho Ṅezboża, Żadoſcz tżaſnoho Wozbożeṅa nidé żanoho
Skutka po kżeſczianſkim dobroho ṅetżiṅi, zkeṙe móże jón zwó ztżinicż. k.
Pż. Jamóżnu dawacż ſamotṅe z teje Żadoſcże za to wot Boha te twoje
tżaſne Kubwo womnohoſcżene krédnécż, — to ſchak ṅejo wóſchenaturſka
kżeſczianſka Miwoſcz, hale ẇele jacz naturſka Naramnoſcz, Wodżeṅo za
Tżaſném, tón Koṙeṅ ẇele Rėchow.

Tzi Czeichi wėrṅeje Pokuté. 1. Te zwo Żiẇeṅo pżewobrocżicż, polėpſchicż.
2. Tém Pżileżnoſcżam k Rėchei z Pucża ſtupacż. 3. Wójuwacż

<pb n="29"/>

Keuſchheit im leedigen Stand. 3. Der vollkommene Gehorſam unter einem
geiſtlichen Obern.

Drey Theile des allerheiligſten Opfer. 1. Die Opferung des Brods und
Weins. 2. Die Umſegnung oder Wandlung deſſelben in Jeſu Fleiſch und
Blut. 3. Die Kommunion oder Nieſſung des allerheiligſten Sakrament.

Dreyfach iſt die Abſicht, aus der man zur hl. Kommunion zu gehen hat. 1.
Zur Erinnerung an das Leiden Jeſu. 2. Um gute Nahrung fuͤr die Seele zu
erhalten. 3. Um zu ſich zu nehmen das Pfand der Seligkeit.

Dreyfaches Abſehen, welches unſere Handlungen uͤbernatuͤrlich, Gott
wohlgefaͤllig macht. 1. Furcht der Hoͤlle, und des Fegfeuers. 2. Verlangen
nach der himml. Seligkeit. 3. Reine Liebe zu Gott. Das letzte iſt das
edelſte; doch ſind die zwey erſten auch gut. Zeitliches Gut, Bewahrung
vor zeitlichem Ungluͤck von Gott bitten — iſt dir erlaubt, ſo du nur
deinen Willen dem goͤttlichen Willen unterwerfeſt. Jedoch, Furcht des
zeitlichen Ungluͤcks, Verlangen der zeitlichen Begluͤckung macht nie ein
Werk chriſtlich gut, eher kann’s boͤſe machen. Z. B. Allmoſen geben blos
aus Verlangen dafuͤr ſeine zeitliche Habe von Gott vermehret zu erhalten,
— das iſt ja doch keine chriſtliche uͤbernatuͤrliche Barmherzigkeit,
ſondern vielmehr natuͤrlicher Geitz, Habſucht des Zeitlichen, die Wurzel
vieler Suͤnden.

Drey Zeichen wahrer Buſſe. 1. Das boͤſe Leben aͤndern, beſſern. 2. Die
Gelegenheiten zur Suͤnde meiden. 3. Sich anſtrengen

<pb n="30"/>

ha żtrétuwacż napżecżo tém zwém Nakhilnoſcżam ha Nawożeṅam.

Tzi Tjele toho Jandżelſ koho Poſtroẇeṅa. 1. Te Swowa toho Jandżela:
Strowa ſé Maṙa Nadé powna, tón Kṅez jo z tobu, té ſé żonuwana ƀez témi
Żónſkimi. 2. Te Swowa teje Hilzbeté: Ha żonuwané jo tón Pwód twojoho
Żiwota Jėzus. 3. Te wot teje kh. Czérkẇe pżiſtajene: Sẇata Maṙa Macż
boża, proſch za nas Rėſchnikow, nėt ha wo tei Żtundże naſcheje Sṁercże.

♣IV.♠

Żtwore Skutkuwaṅo toho naiſẇacżiſchoho Wopóra, habé żtwore Wotpoladaṅo
teje bożeje Mſchė. 1. k Potżeſcżeṅu teje bóizkeje Majeſtoſcże. 2. k
Podżakuwaṅu za dóſtate Nadé. 3. k Wuproſcheṅu nowéch Nadow. 4. k
Zaproſcheṅu téch Rėchow. Telei żtwore Mėṅeṅo hodżi ſo teiż tżinicż pżi
kóiżdém kaikimżkuli dobrém Poſkutkuwaṅu.

Na żtwore móże ſo Rėch wobóṅcż; 1. z Móſleṅom. 2. z Rétżeṅom. 3. ze
Skutkuwaṅom. 4. ze Zaṅechaṅom toho, żtoż bó dérbjaw tżinicż.

Żtėri Rėchi, wot kotréchż ſẇate Piſmo praji, zo do Ṅeƀes wowaja. 1.
Cżwojeka z Prėdkwzacżom zkónczuwacż. 2. Tón Sodomiſki Rėch pżecżiwo tei
Natuṙe, kiż rėka tón nėmé, wot kotrohoż ſo rétżecż ṅedérbi. 3. Wudowé ha
Séroté podcżiżcżecż, wohebacż. 4. Tu zaſwużenu Zdu zadżerżecż,
pokrotzicż.

<pb n="31"/>

und ſtreiten wider die boͤſen Neigungen und Gewohnheiten.

Drey Theile des engliſchen Gruſſes. 1. Die Worte des Engels: Gegruͤſſet
ſeyſt du Maria, voll der Gnade, der Herr iſt mit dir, du biſt
gebenedeiet unter den Weibern. 2. Die Worte der Eliſabeth: Und
gebenedeiet iſt die Frucht deines Leibes Jeſus. 3. Die von der k. Kirche
hinzugeſetzten: Heilige Maria, Mutter Gottes, bitt’ fuͤr uns Suͤnder itzt
und in der Stunde unſeres Abſterbens.

♣1. Ave Maria gratia plena, Dominus tecum, benedicta tu in mulieribus,
2. Et benedictus fructus ventris tui Jesus. 3. Sancta Maria mater Dei,
ora pro nobis peccatoribus, nunc, et in hora mortis nostrae.♠

♣IV.♠

Vierfache Wirkung des allerheiligſten Opfer, oder viererlei Meinung bei
der hl. Meſſe. 1. Zur Beehrung der goͤttlichen Majeſtaͤt. 2. Zur
Dankſagung fuͤr empfangene Gnaden. 3. Um neue Gnaden zu erbitten. 4. Zur
Ausſoͤhnung, Tilgung der Suͤnden. Dieſe viererlei Meinung laͤßt ſich auch
bei einem jeglichen guten Werke anwenden.

Auf viererlei Weiſe kann geſuͤndiget werden; 1, mit Gedanken; 2, mit
Worteu; 3, im Werke; 4, durch freiwillige Unterlaſſung deſſen, was man
thun ſollte.

Vier Suͤnden, von welchen die hl. Schrift ſagt, daß ſie in Himmel
ſchreien. 1. Vorſaͤtzlicher Todſchlag. 2. Die Sodomit#ſche Suͤnde wider
die Natur, genannt die ſtumme, von welcher nicht geredet werden ſoll. 3.
Wittwen und Waiſen unterdruͤcken, verkuͤrzen. 4. Den verdienten Liedlohn
entziehen, verkuͤrzen.

<pb n="32"/>

Ztéri poſleṅe Wėczé bohwſwużownoho Cżwojeka. 1. Zbóżna Sṁercż. 2.
Sẇeſelne Sudżeṅo. 3. Hordozne Hoṙeſtacżo. 4, Wėcżna Radoſcz.

Żtéri poſlene Wėczé bohazabótoho Cżwojeka. 1. Ṅezbóżna Sṁercż. 2.
Zatraſchne Sudżeṅo. 3. Ṅetżeſcże - powne Hoṙeſtacżo. 4. Wėcżna Czẇela.

Żtéri Mėſta pod Zemi za te Duſche. 1. Ta Prėdkhela, rėkana tón
Abrahamowé Klin; tam bėchu te Duſche téch Zprawnéch hacż do Jézuſowoho
Cżerṗeṅa. 2. Te Mėſto téch Ṅekcżenéch, kiż żanoh’ druhoh’ Rėcha na ſebi
nimaja, déżli tón herbſki Rėch, hako te Dżėcżi, kiż ṅekeżene wumru. Wone
ſo Bohu lubiwo ṅejo nam k Wėdomoſczi dacż, kah ſo taikim ẇedże. To pak
jo tola Jėzus ſam wotrétżaw, zo ƀez teje Kcżeṅczé móżno ṅejo do bożoho
Kraleſtwa nutzdóṅcż. 3. Ta Hela téch Zatamanéch, z kotṙejeż żane
Wumóżeṅo ṅejo. 4. Tón Tżiſcz, dżeiż te Duſche téch wo bożei Nadże
wumṙetéch te Zbótki ſwojich Rėchow wotcżerpeja; Te potém do Ṅeƀes
pżeṅdu. Mó móżemó jim z kżeſczianſkimi Skutkami te jich Cżerpeṅo
wolożicż, te Wumóżeṅo pozpėſchicż.

♣V.♠

Ṗecż Kazṅe teje Czérkẇe. 1. Te wuſtajene ſẇate Dné ſẇecżicż. 2.
Ṅedżėlſki ha ſẇaté Dżeṅ bożu Mſchu ſwóſchecż. 3. Te wuſtajene póſtne Dné
dżerżecż, teiż Pjatk ha Sobotu wot Mjaſa ṅejėſcz. 4. W jutrowném Tżaſu
wużitṅe ſo wuzpojedacż, ha k bożomu Blidu hicż.

<pb n="33"/>

Vier letzten Dinge eines gottſeligen Menſchen. 1. Seliger Tod. 2.
Freudiges Gericht. 3. Herrliche Auferſtehung. 4. Ewige Freude.

Vier letzten Dinge eines gottloſen Menſchen. 1. Unſeliger Tod. 2.
Schreckliches Gericht. 3. Schandvolle Auferſtehung. 4. Ewige Quaal.

Vier unterirdiſche Oerter fuͤr die Seelen. 1. Die Vorhoͤlle, genannt
Abrahams Schooß; allda waren die Seelen der Gerechten bis zu Jeſu Tod.
2. Der Ort der ungetauften, die keine andere Suͤnde an ſich haben, als
allein die Erbſuͤnde, wie die Kinder, welche ungetauft ſterben. Es hat
Gott nicht gefallen uns zu wiſſen zu thun, wie es ſolchen gehe. Das hat
aber doch Jeſus ſelbſt gradezu geſagt, daß es ohne der Taufe nicht
moͤglich ſeye in Gottes Reich einzugehen. 3. Die Hoͤlle der Verdammten,
aus der keine Rettung iſt. 4. Der Ort der Reinigung, (Fegfeuer) wo die
Seelen der in Gottes Gnade geſtorbenen die Ueberbleibſel ihrer Suͤnden
abbuͤſſen; dieſe uͤbergehen dann in den Himmel. Wir koͤnnen ihnen mit
chriſtlichen Werken das Leiden erleichtern, die Erloͤſung foͤrdern.

♣V.♠

Fuͤnf Gebote der Kirche. 1. Die ausgeſetzten Feiertage heiligen. 2.
Sonn - und Feiertage hl. Meſſe hoͤren. 3. Die gebotenen Faſttage halten,
auch Freitag und Samſtag nichts vom Fleiſch eſſen. 4. Zur oͤſterlichen
Zeit guͤltig beichten, und zum Tiſch des Herrn gehen.

<pb n="34"/>

5. Wo zakazanéch Tżaſach kwaſnoho Ẇeſela ṅedżerżecż.

Pjatere ſwuſcha k wużitṅei Pokucże. 1. Na Pomocz proſécż toho S. Ducha.
2. Pżepótacż ha pżeladacż te ſwoje Swėdoṁo. 3. Nawoprawſke ſo pokajicż
na ſwojich Rėchach, teſame tamacż, zalubicż, ha ſebi krucże wotmóſlicż
do ṅich ſo ṅewrócżecż. 4. Te ſwoje ſebi wėdome Rėchi tomu Mėſchnikei
ſwėrṅe wuznacż. 5. Tu horėpowożenu Pokutu wotwożicż. Schomu tomu pak ma
do Prėdka hicż telei dwoje: 1. Ta Wėra ha Dowėrnoſcz na Jézuſa; dokelż
ſchak nidé żadén Rėch wodaté bócż ṅemóże hinak — déżli na tu za
Rėſchnikow pżelatu Krei Jėzuſowu. 2. Ta woprawdna Wola, ta wutrobna
Żadoſcż tón Sakrament teje Pokuté powużiwacż — nicz tak nėkak Waſchṅa
dla, hale praẇe, zo bó wo tebi to ſ kutkuwaw, k tżomuż wot Jėzuſa
poſtajené jo.

♣VI.♠

Schėſcz Wėrnoſcże, kotreż wėricż k Zbóżnoſczi pṙedé ſchoho trėbne jo. 1.
Wón jo jedén Bóh Ztworicżer ha Zdżerżicżer ſchitkich Wėczow. 2. Bóh jo z
prawné Sudnik, wón wopwacża te Dobre, żtravuẇe te Zwo. 3. Tón jedén Bóh
jo tzoji wo Parſchonach, Wótſcz, Séhn, S. Duch. 4. Bóh Séhn jo cżwojetżu
Naturu na ſo wzaw, jo wo cżwojetżim Cżėle za nas cżerpew. 5. Cżwojek ma
ṅeſṁertnu Duſchu 6. Boża Nada jo kóiżdomu k Zƀónoſczi nuzṅe trėbna.

Schėſcz Rėchi pżecżiwo tomu S. Duchei. 1. Pżezważṅe na bozu Miwoſcz
rėſchicż.

<pb n="35"/>

5. Zu verbotenen Zeiten keine hochzeitliche Freudenfeſte halten.

Fuͤnf Stuͤcke gehoͤren zur wahren Buſſe. 1. Um Beiſtand anrufen den H.
Geiſt. 2. Erforſchen und durchſehen das Gewiſſen. 3. Ernſtlich bereuen
ſeine Suͤnden, dieſelben verabſcheuen, ihnen entſagen, und ſich feſt
entſchließen in ſelbige nicht zuruͤckzukehren. 4. Seine bewuſten Suͤnden
dem Prieſter aufrichtig bekennen. 5. Die auferlegte Buß verrichten.
Allem dem aber muß voran gehen dieſes zweyfache: 1. Glauben und
Vertrauen auf Jeſum; weil ja ſchlechterdings keine Suͤnde vergeben werden
kann anders, — als auf das fuͤr Suͤnder vergoſſene Blut Jeſu. 2. Der
ernſtliche Wille, das herzliche Verlangen das Sacrament der Buſſe zu
empfangen — nicht ſo ſo aus Gewohnheit, ſondern recht, damit es in dir
dasjenige wirke, wozu es von Jeſu eingeſetzet iſt.

♣VI.♠

Sechs Wahrheiten, welche zu glauben zur Seligkeit vor allem noͤthig
iſt. 1. Es iſt ein Gott, Schopfer und Erhalter aller Dinge. 2. Gott iſt
ein gerechter Richter, er belohnt das Gute, ſtraft das Boͤſe. 3. Der eine
Gott iſt dreyfach in Perſonen, Vater, Sohn, H. Geiſt. 4. Gott Sohn hat
die menſchliche Natur angenommen, hat im menſchlichen Leibe fuͤr uns
gelitten. 5. Der Menſch hat eine unſterbliche Seele. 6. Gottes Gnade iſt
jedem zur Seligkeit hoͤchſt noͤthig.

Sechs Suͤnden wider den H. Geiſt. 1. Vermeſſentlich auf Gottes
Barmherzigkeit ſuͤndigen.

<pb n="36"/>

2. Na bożei Nadże zaczwévéluwacż. 3. Tei zpóznatei kżeſczianſkei
Wėrnoſczi ſo ſtajecż. 4. Bliſchomu tu bożu Nadu zawidżecż. 5. Napżecżo
zbóżnoſcżiwém Napominaṅam zaṗeṅtżité woſtacż. 6. z Prėdkwzacżom wo tei
Ṅepokutniwoſczi wondodżerżecż.

♣VII.♠

Sédém ſẇate Sakramenté. 1. Ta Kcżeṅcza. 2. Te Virmuwaṅo. 3. Te Cżėwo
naſchoho Kṅeza Jėzuſa Kréſtuſa. 4. Ta Pokuta. 5. Te Wolijuwaṅo téch
Khoréch. 6. Ta Mėſchniſka Sẇecżizna. 7. Te Mandżelſtwo.

Sédem wowne Rėchi. 1. Wóſoki Duch. 2. Naramnoſcz, Wodżeṅo za Tżaſném. 3.
Ṅetżiſtota. 4. Zawiſcz, Ṅepopżecżo. 5. Ṅepomėrnoſcz wo Jėdżi ha Picżu.
6. Nėw ha Hramota. 7. Lėṅota, habé Ṅeróda wo duchownéch Potżiṅkach.

Sédém Skutki teje duchowṅeje Miwoſcże: 1. Rėſchnikow pożtravuwacż. 2.
Ṅewėdoméch rozwutżicż. 3 Tém, kiż ſami ſebi k Radże ṅeiſu, praẇe
wuradżicż. 4. Zrudnéch tróżtuwacż. 5. Tu ſebi ztżiṅenu Kżiwdu ſczerpṅe
zṅeſcz. 6. Tém, kiż nam napżecżo pżiṅdu, rad wodacż. 7. Boha proſécż za
Żiwéch ha Zemṙetéch.

Sédém Skutki teje cżėwneje Miwoſcże: 1. Wódném jeſcż dawacż, 2. Picża
tradaczém picż podacż. 3. Nahich z woblekacż. 4. Czuzownéch hozpoduwacż.
5. Jatéch wumóżicż po prawém Pucżu. 6. Khoréch wopótacż. 7. Mordwéch
poṙebacż.

<pb n="37"/>

2. An Gottes Gnade verzweiflen. 3. Der erkannten chriſtlichen Wahrheit
widerſtreben. 4. Dem Naͤchſten Gottes Gnade beneiden. 5. Gegen heilſame
Ermahnungen verſtockt bleiben. 6. Vorſaͤtzlich in der Unbußfertigkeit
verharren.

♣VII.♠

Sieben heilige Sacramente. 1 Die Taufe. 2 Die Firmung. 3. Der Leib
unſers Herrn Jeſus Chriſtus. 4. Die Buſſe. 5. Die Oelung der Kranken. 6.
Die Prieſterweihe. 7. Die Ehe.

Sieben Hauptſúnden. 1. Hochmuth. 2. Geiz, Habſucht des Zeitlichen. 3.
Unkeuſchheit. 4. Neid, Misgunſt. 5. Unmaͤßigkeit im Eſſen und Trinken. 6.
Zorn und Haß. 7. Traͤgheit, oder Nachlaͤſſigkeit in geiſtlichen Uebungen.

Sieben Werke der geiſtlichen Barmherzigkeit: 1. Suͤnder ſtrafen. 2.
Unwiſſende belehren. 3. Denen, die ſich ſelbſt nicht zu Ratheſind, gut
ausrathen. 4. Betruͤbte troͤſten. 5. Das erlittene Unrecht geduldig
ertragen. 6. Denen, die uns beleidigen, gern verzeihen. 7. Gott bitten
fuͤr Lebende und Geſtorbene.

Sieben Werke der leiblichen Barmherzigkeit: 1. Hungrige ſpeiſen. 2.
Durſtige traͤnken. 3. Nackende bekleiden. 4. Fremde beherbergen. 5.
Gefangene erledigen auf rechtem Wege 6. Kranke beſuchen. 7. Todte
begraben.

<pb n="38"/>

Sédém Próſtwé ſu wo tém Pacżeru toho Kṅeza wóſche toho Zarétżeṅa: Wotze
naſch, kiż té ſé w Ṅeƀeſach! 1. Sẇatoſcżene bódż twoje Ṁeno. 2. Pżindż k
nam te twoje Kraleſtwo. 3. Twoja Wola ſo ſtaṅ kaiż na Ṅebju tak teiż na
Zeṁi. 4. Tón naſch ſchėdné Klėb dai nam dżentz. 5. Ha wodai nam te
naſche Winé hako teiż mó wodamó naſchim Winikam. 6. Ha ṅeẇedż nas do
Zpótuwaṅa. 7. Hale wumóż nas wot Zwoho, amen.

♣VIII.♠

Woſém Zbóżnoſcże z Jėzuſowoho Horta. 1. Zbóżni cżi khudżi po tém Duchu.
2. Zbóżni cżi pokorni. 3. Zbóżni kiż ſo rudża. 4. Zbóżni, kotrémż ſo
jėſcz ha picż cze teje Zprawnoſcże. 5. Zbóżni cżi miwoſcziwi. 6. Zbóżni
cżi jeṅeje tżiſteje Wutrobé. 7. Zbóżni cżi mėrni. 8. Zbóżni, kiż
Pżeſczėhu cżerpja teje Zprawnoſcże dla.

♣IX.♠

Dżeẇecż Khoré téch Jandżelſkich Duchow: 1. Seraviné. 2. Cherubiné. 3.
Thróné. 4. Kṅeztwa. 5. Moczé. 6. Wóſchnoſcże. 7. Vėrżcżinſtwa. 8.
Arczjandżelo. 9. Jandżelo. Kóiżdé Cżwojek ma ſwojoho ſẇ. Jandżela
Pėſtona.

Dżeẇecż jo téch tak ṁenuwanéch czuzéch Rėchow: 1. k Rėchei radżicż. 2.
Kazacż rėſchicż.

<pb n="39"/>

Sieben Bitten ſind in dem Gebet des Herrn nebſt der Vorrede: Vater
unſer, der du biſt im Himmel! 1. Geheiliget werde dein Name. 2. Zu uns
komme dein Reich. 3. Dein Wille geſchehe wie im Himmel alſo auch auf
Erden. 4. Unſer taͤgliches Brod gieb uns heut. 5. Und vergieb uns unſere
Schuld als auch wir vergeben unſern Schuldigern. 6. Und fuͤhre uns nicht
in Verſuchung. 7. Sondern erloͤſe uns vom Uebel. Amen.

♣Pater noster, qui es in coelis! 1, Sanctificetur nomen tuum. 2.
Adveniat regnum tuum. 3. Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra.
4. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. 5. Et dimitte nobis debita
nostra sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, 6. Et ne nos inducas
in tentationem. 7. Sed libera nos a malo, amen.♠

♣VIII.♠

Acht Seligkeiten aus Jeſu Mund. 1. Selig die Armen im Geiſte. 2. Selig
die Sanftmuͤthigen. 3. Selig die trauern. 4. Selig die Hunger und Durſt
haben nach der Gerechtigkeit. 5. Selig die Barmherzigen. 6. Selig die
eines reinen Herzens. 7. Selig die Friedſamen. 8. Selig die Verfolgung
leiden wegen der Gerechtigkeit.

♣IX.♠

Neun Choͤre der Engliſchen Geiſter. 1. Seraphinen. 2. Cherubinen. 3.
Thronen. 4. Herrſchaften. 5. Kraͤften. 6. Gewalthaber. 7. Fuͤrſtenthuͤmer.
8. Erz - Engel. 9. Engel Jeder Menſch hat ſeinen heil. Schutzengel.

Neun ſind der ſogenannten fremden Suͤnden: 1. Zur Suͤnde rathen. 2.
Heiſſen ſuͤndigen.

<pb n="40"/>

3. Do nėtżejoho Rėcha zwolicż. 4. Nėkoho k Rėchei wabicż, żtżuhacż. 5.
Nėtżeje Rėchi kwalicż. 6. K tém Rėcham ṁeltżecż, déż winoité ſé jim
napżecżo rétżecż. 7. Te Rėchi pżez Porſté ladacż Tém, kotréchż bó
pożtravuwacż dérbjaw, hako k Pż. Starſchi te ſwoje Dżėcżi. 8. Z nėtżejim
Rėchom ſam ſo ſobu womazacż, hako k Pż. Paduchei te Kraṅene khowacż,
wotkupicż. 9. Nėtżeje Rėchi zamojecż, zprawnoſczicż.

♣X.♠

Dżeſacż boże Kazṅe. 1. Ṅedérbiſch żanéch Pżibohow mėcż. 2. Ṅedérbiſch
bożoho Ṁena ṅewużitṅe ẇeſcż. 3. Dérbiſch tón Sabbath ſẇecżicż. 4. Nana
ha Macż w Tżeſczi mėcż. 5. Ṅedérbiſch morduwacż. 6. Ṅedérbiſch
Mandżelſtwa wamacż. 7. Ṅedérbiſch kranécż. 8. Ṅedérbiſch valſchnoho
Swėtzeṅa dawacż. 9. Ṅedérbiſch pożadacż czuzeje Mandżelſkeje. 10.
Ṅedérbiſch pożadacż czuzoho Kubwa.

♣XI.♠

Jėdnacże dobréch Pwodow pomėni Jap. Pawow Galat. 5, 22. kotreż tón Duch
S. wo pėkném Cżwojeku napwodżi. 1. Luboſcż. 2. Ẇeſowoſcz. 3. Znutznité
Pokoi. 4. Sczerpnoſcz. 5. Cżiche lubozne Waſchṅo. 6. Dobrocżiwoſcz. 7.
Wontrajacza Nadżija. 8. Pokornoſcz. 9. Swėra. 10. Zkwadne Zadżerżeṅo.
11. Pomėrniwoſcz, t. r. Wotdżerżuwaṅo ṅeprawéch Pożadoſczow ha Tżiſtota.

<pb n="41"/>

3. In Jemands Suͤnde willigen. 4. Jemanden zur Suͤnde locken, reitzen. 5.
Fremde Suͤnden loben. 6. Zu den Suͤnden ſchweigen, da man Pflicht hat
darwider zu reden. 7. Die Suͤnden uͤberſehen denen, die man ſtrafen
ſollte, als: z. B. Eltern ihre Kinder. 8. Jemands Suͤnde ſich theilhaftig
machen, als: z. B. dem Dieb das Geſtohlene verbergen, abkaufen. 9.
Anderer Suͤnden vertheidigen, rechtfertigen.

♣X.♠

Zehn Gebote Gottes. 1. Du ſollſt nicht fremde Goͤtter haben. 2. Du ſollſt
den Namen Gottes nicht vergeblich fuͤhren. 3. Sollſt den Sabbath
heiligen. 4. Vater und Mutter ehren. 5. Sollſt nicht toͤdten. 6. Sollſt
nicht ehebrechen. 7. Sollſt nicht ſtehlen. 8. Sollſt nicht falſches
Zeugniß geben. 9. Sollſt nicht begehren fremdes Weib. 10. Sollſt nicht
begehren fremdes Gut.

♣XI.♠

Eilf gute Fruͤchte benennt Ap. Paul Galat. 5, 22, die der H. Geiſt in
einem guten Menſchen hervorbringt. 1. Liebe, 2. Freude. 3. Der innere
Frieden. 4. Geduld. 5. Mildes Weſen. 6. Guͤtigkeit. 7. Langmuͤthigkeit. 8.
Sanftmuth. 9. Treu und Glauben. 10. Beſcheidenes Benehmen. 11.
Enthaltſamkeit, d. h. Zuruͤckhaltung unrechter Begierden und Keuſchheit.

<pb n="42"/>

♣XII.♠

Dwanacże Artikle teje kż. Wėré: 1. Ja wėṙu do Boha Wótſcza,
ſchohomócznoho Ztworicżeṙa Ṅeƀes ha Zeṁe. 2. Ha do Jėzuſa Kréſtuſa, joho
jednorodżenoho Séhna, naſchoho Kṅeza. 3. Kotréż podjaté jo wot S. Ducha,
narodżené z Marje teje Kṅeżné. 4. Jo cżerpew pod Pónczijom Pilatom, jo
kżiżuwané, jo wumṙew ha poṙebané bów. 5. Jo k Helam dele ſtupiw; na tón
tzecżi Dżeṅ zas wot Mordwéch hoṙeſtanéw. 6. Jo zpėw do Ṅeƀes, ſeidżi k
Prawiczé Boha Wótſcza ſchohomócznoho. 7. Z tam budże pżiṅcż ſudżicż
Żiwéch ha Ṁordwéch. 8. Ja wėṙu do S. Ducha. 9. Jenu ſẇatu khatólſku
Czérkei, Zromadżijenſtwo téch Sẇatéch. 10. Wodawaṅo téch Rėchow. 11.
Hoṙeſtacżo toho Mjaſa. 12. Ha jene wėcżne Żiẇeṅo, amen.

♣1. Credo in Deum, Patrem omnipotentem, creatorem coeli et terrae. 2. Et
in Jesum Christum filium ejus unicum, Dominum nostrum. 3. Qui conceptus
est de spiritu sancto, natus ex Maria virgine. 4. Passus sub Pontio
Pilato, crucifixus, mortuus et sepultus. 5. Descendit ad inferos; tertia
die resurrexit a mor-

<pb n="43"/>

tuis, 6. Ascendit ad coelos, sedet ad dexteram Dei Patris omnipotentis.
7. Inde venturus est judicare vivos et mortuos. 8. Credo in Spiritum
Sanctum. 9. Sanctam ecclesiam catholicam, Sanctorum communionem. 10.
Remissionem peccatorum. 11. Carnis resurrectionem. 12. Et vitam
aeternam. Amen.♠

♣XII.♠

Zwoͤlf Artikeln des chr. Glauben: 1. Ich glaube in Gott den Vater
allmaͤchtigen Schoͤpfer Himmels und der Erde. 2. Und in Jeſum Chriſtum
ſeinen eingebornen Sohn unſern Herrn. 3. Der empfangen iſt vom H. Geiſt,
geboren aus Maria der Jungfrau. 4. Gelitten unter Pontius Pilatus,
gekreuziget, geſtorben, und begraben. 5. Abgeſtiegen zu der Hoͤlle; am
dritten Tag wieder auferſtanden von den Todten. 6. Aufgefahren gen
Himmel, ſitzet zur Rechten Gottes des allmaͤchtigen Vaters. 7. Von dannen
er kommen wird zu richten die Lebendigen und die Todten. 8. Ich glaube
in den H. Geiſt. 9. Eine heilige katholiſche Kirche, Gemeinſchaft der
Heiligen. 10. Vergebung der Suͤnden. 11. Auferſtehung des Fleiſches. 12.
Und ein ewiges Leben. Amen.

♣Praesens Libellus, continens rudimenta fidei christiano - catholicae,
in usum juventutis sorbicae in schola Rosenthalensi, cui titulus:♠ Jadro
teje kż. kh. Wutżbé, ♣seu♠ Kern der chr. k. Lehre, — ♣cum omnimode
doctrinae Ecclesiae catholicae conformis reperiatur, typis ut mandari
possit, authoritate ordinaria conceditur.♠

♣Fr. G. Lock.♠

♣Ep. Antig. Adm. eccl. et Loci Ord.♠

<pb n="44"/>

Kemſchacze Khėrluſche

wupiſane z khėrluſchaczéch Kniji ♣p.♠ 40.

♣Introitus.♠

Czemó ſo k Bohu modlicż, wó Kżeſczieṅo wſchi; ha jomu praẇe ſwużicż tuh
pżi tei bożei Mſchi; jom’ czemó Wopór pżiṅeſcz, kiż Bohu pżiſwuſcha,
naſch Pacżer jomu doṅeſcz pżez toho Mėſchnika. K.

2. Ach! Żtó tu Luboſcz twoju nailubſchi Jėzuſo, mów dozpowṅe, kaiż ſwoju
ſahnécż, o Zbóżniko! Té ſam ſé tuh tón Wopór nutzſtajiw pżed Sṁercżu; to
bė tón zbóżné Ẇetżor k naſchomu Ziẇeṅu. K.

3. Kaiż ruṅe tam te Cżėwo, ha twoje Ziẇeṅo ſé k Wopórei daw czéwo pżez
twoje Wumṙecżo; tak hiżcże ſo na Kemſchach daſch k Wopórei tuh ha tam,
dżeiż ſé w téch Pótainoſczach Wopór ha Mėſchnik ſam. K.

4. O Kṅeże żkrucż Té wo nas, żtoż Kemſche znamuja; z tém naſche Duſche
napas, żtoż Wotżi kedżbuja. Ṅech twoju Sṁercż ha Matru ma w Tżeſczi
czéwé Swėt; mó dżakuẇemó za tu ſo pżeczé, kaiż teiż nėt. K.

♣Gloria.♠

5. Bódż Kwawa Bohu Wótſczei; bódż ſamom’ na Ṅebju, Mėr Cżwojekam ha
Nadżej, kiż dobr’je Wole ſu; Bóh Wótſcz tón Kral téch Ṅeƀes bódż wėcżṅe
kwalené, teiż, kiż jo Zbóżnoſcz pżiṅes, tón jednorodżené. K.

6. Kiż Swėta Winé ṅeſeſch, o ſmél ſo nad nami; te Rėchi teiż
preicżbeṙeſch, wobdar nas

<pb n="45"/>

z Nadami; Tebi kaiż teiż tom’ Wótſczei jo Hordoſcz romadże, tak teiż
Sẇatomu Duchei bódż Tżeſcz do Wėcżnoſcże. K.

♣Evangelium.♠

7. Z bożoho Horta wuṅdże te Evangelium; pżez nje ta Wėra pżiṅdże, wo nim
ma wona Rum; Bóh ſam jo, kiż nas wutżi, ta Wėrnoſcz wo ṅim jo; zbóżné
kotréż teiż ſwóſchi, twói Wós o Jėzuſo. K.

8. Ta Rómſka Czérkei wėri, żtoż Kréſtus wutżiw jo. Wona teiż krucże
dżerżi te prawo Kżeſczianſtwo. Mó wėrimó żtoż Wona wėri ha wuznawa; Tón
zbóżné ṅej’, kiż znowa ſo z ṅeje wudawa. K.

♣Credo.♠

9. Mó wėrimó teiż ſélṅe do Boha jenoho, Wótſcza ha Séhna ſwėrṅe, ha
Ducha Sẇatoho; Wótſcz Zpotżatk jo, Séhn Lėkar naſchoho Żiẇeṅa, Bóh Sẇaté
Duch tón Tróżtar kóiżdoho Cżwojeka. K.

10. Zo bó nas Kréſtus wumów, jo Cżwojek worduwaw; wón na Sṁercżi jo
dobów, nas k Nebju wukhowaw; zo bóchmó zbóżni bóli, jo Matru wuzwoliw;
po ſwojoh’ Wótſcza Woli teiż ſchitko dopelniw. K.

11. Wón budże nam ſo zjewicż, déż b’dżemó wowani k tom’ Sudei, ha nas
zbudżicż Jandżelo z Trubami; cżi Zprawni budża dóſtacż tu Krónu ṅeƀeſku,
te Cżėwa hoṙeſtawacż ha dóſtacż runu Zdu. K.

♣Offertorium.♠

12. O Kṅeże zmi te Daré k hódnomu Wopórei pżez Mėſchnikowei Ruczé za
Rėchi k Zaw-

<pb n="46"/>

dakei; dai nam tu twoju Nadu pżez twoju Dobrotu; ha ẇedż nas z twojej’
Radu k wėcżnomu Żiẇeṅu. K.

13. Tón Kheluch toho ruṅa cżi k Wop’rei dawamó, wón jo téch Rėchow
Studṅa, z tém mó teiż proſémó, zo bó wón twoju Kraſnoſcz ze ſwojej’
Swódkoſcżu napelniw, ha tu Zprawnoſcz zjenoſcziw z Miwoſcżu. K.

14. Zmi nadṅe naſche Daré hoṙe, o wulki Bóh! ha zpómṅ teiż na te Maré
toh’ Séhna twojoho; Marija czéwa pomhacż z tém Wóiſtwom ṅebeſkim, zo
bóchmó móli zpėwacż z tém Khorom jandżelſkim. K.

♣Sanctus.♠

15. Ach! ſẇaté, ſẇaté, ſẇaté jo tón naſch Kṅez ha Bóh. Hai ſẇaté, ſẇaté,
ſẇaté jo tón Bóh Sabaoth; w Ṅeƀeſach ha na Zeṁi ſu twoje Hordoſcże wulke
tam z tém’ Sẇatémi do wſcheje Wėcżnoſcże. K.

16. Nėt zpėwaimó da ſchiczé z nutṅeju Wutrobu, hai daimó Kwawu pżeczé
Tomu, kiż z Luboſcżu k nam pżiṅdże wo tém Ṁeṅe toh’ Kṅeza naſchoho;
Hoſanna kwalmó ṙeṅe toh’ Żonuwanoho. K.

♣Post elevationem.♠

17. O ẇeſelcże ſo Duſche, ſmó Boha widżeli; lei kah nas pżez te Kemſche
Bóh ſam tak zẇeſeli; Klėb zda ſo bócż dṙe luté, tola Klėb żadén ṅej’;
żtoż Wino bėſche pṙedé, to jo nėt joho Krei.

18. W téch Woblitżwach jo Cżėwo ha teiż Krei Krėſtuſa; to naſcha jo
zaẇerno naiwóſcha Dobrota. Tuh jo zawėſczi Jėzus, kiż w Żwobju

<pb n="47"/>

leiżeſche; tónſamé wėrné Kréſtus, kiż za nas cżerpeſche. K.

19. Déż tohodla ſo dawa tebi te Woblatko, nitżo ſo ṅewotcżaha, deṙe té
kedżbui to. Té ƀeṙeſch ſchak te Cżėwo, kiż wėſczi żiwo jo; kah móże bócż
pak żiwo, joli zo ƀez Krẇe jo? K.

20. Da czemó Boha kwalicż naiwóſchu Dobrotu, ha joho Cżėwo tżeſczicż z
poniżnej’ Wutrobu; tak Bohu Tżeſcz ſo dawa, kaiż jomu pżiſwuſcha; tak
wutżi Wėra prawa; paṅ da na Kolena. K.

♣Pater noster.♠

21. O Kṅeże lubé Wotze, lei twoje Dżėcżatka! wuſwóſch je nadṅe Kṅeże,
déż k tebi wowaja. O zo bó twoje Ṁeno pżez tulei Pótainoſcz ſchudżom
ſẇecżene bówo pżez Swėta Schėr’koſcz. K.

♣Agnus Dei.♠

22. O Jeṅo boże Sẇate, kiż z naſchimi Winami ſé za nas na Kżiż zpjate,
ach ſmėl ſo nadnami! Zo bóchmó hódni bóli pżed twojim Wobletżom, ha Tebe
dóſtacż móli pżed naſchim Zkóntżeṅom. K.

♣Communio.♠

23. O Kṅeże ṅeiſém hódné, zo bó té kemni ſchow; ſém za Tobu pak wódné,
mi cze ſo Wamankow; tebi ſo podam zczéwa, jenoi ṙek ze Swowom, da budże
Duſcha ſtrowa z tém ſwojim Żiẇeṅom. K.

24. Ja wėṙu na te Swowo, kaiż Cżérkwi prajiſch Té; ja nadżiju ſo Toho,
żtoż té mi ſlubiw ſé; ja lubuẇu cże wėrṅe z cżéweju Wutrobu; ta moja
Żadoſcz ſwėrṅe dżo ſchitka za Tobu. K.

<pb n="48"/>

Wobzankṅeṅo.

25. Dokelż da mó ſmó nėtko bożu Mſchu ſwóſcheli; ha k bożei Tżeſczi
ſchitko hoṙewopruwali; Bóh dai to ſebi lubicż, żtoż ſmó tuh tżinili; ha
ṅedai to nam zhubicż, za tżoż ſmó proſéli. K.

26. Joho bódż Żonuwaṅo teiż ſtaiṅe pżi nami; ha naſche Skutkuwaṅo Wón
poſélṅ z Nadami; tak budże ſchitko deṙe ſtacż z nami na Zeṁi; Bóh dai,
zo teiż wo Mėċe ſu Swowa z Móſlemi. K.

27. Bóh czéw pżede wſchej’ Żkodu nas nadṅe zwarnuwacż; pżed Woheṅom ha
Wodu te naſche zakhowacż; Wón czéw Wód, Wóinu, Khoroſcz wot nas preicż
wobrocżicż, nam Zbożo, Mér ha Strowoſcz pak nadṅe wobradżicż. K.

28. Dai teiż, zo bóchmó ſtali tam zbóżṅe pżed Sudom, ha Nadu namakali
pżed twojim Wobletżom; potém, zo teiż nutzpżiſchli tam z témi Zprawnémi,
ha Boha widżecż móli ze wſchimi Sẇatémi. K.

Wot naiſw. Sakramenta.

1. Duſcha, mėi to w Żadoſczi, modlícż ſo k tei Sẇatoſczi, kiż jo Jėzus
zawoſtajiw tebi k Herbnoſczi. :,:

2. Tuh jo Cżėwo z joho Krẇu wotém ſẇatém Woblatku; żtóż to hódṅe k ſebi
ƀeṙe, pżiṅdże k Wużitku. :,:

3. Bódż da wulczé kwalené kóiżdé Tżas o Bożo Té! Té naſch w Wóiṅe, w
Móru, w Wodu, Zkit ha Wucżek ſé. :,:

4. Poſélṅ nas z téch Ṅeƀeſow, Té o Kléƀe

<pb n="49"/>

Jandżelow! zwarnui nas, ha nam teiż pomhai ze wſchich Stéſknoſcżow. :,:

5. Dai, zo bóchmó bóli tuh wobſtarani pżed Sṁercżu! Tedém zmi teiż
naſche Duſche hoṙe z Miwoſcżu. :,:

Ṅedżėlu k tei Kṙeṗeṅczé.

1. Ach wobkṙep z Jzopom ṁe nadṅe, ha zmói ṁe tżiſcże wot Rėcha; zo ſo
tei Duſchi Nada ſtaṅe, déż ſo cżi Kṅeże zpodoba. Da budu bėlſchi déżli
Snė, ach zdżerż mi twoje Daré ſchė.

2. Ach ſmėl ſo nadnami o Bożo, po twojei wulkei Dobrocże. Bódż Wótſczei,
Séhnei wėcżne Zbożo, bódż Tżeſcż nėt, ha do Wėcżnoſcże; teiż Tżeſcz bódż
Duchei Sẇatomu, tom’ Sẇatoſcżerei naſchomu.

Wo jutrowném Tżaſu.

1. Z toho Templa praw’je Stroné, widżach, Woda bėiżeſche; Ta teiż
wokwódni ſchė Ludé, kotreż wona zkṙepeſche; ha, kiż pżez nju tżiſcżi ſu,
alleluja zpėwaju.

2. Dżakuicże ſo tomu Kṅezei, wón jo powné Dobrotow; Wótſczei, Séhnei,
Sẇatom’ Duchei Tżeſcz bódż ze wſchich Wutrobow. Bódż naiſẇetſcha
Trojicza do Wėcżnoſcże kwalena!

Schulſke Khėrluſchki.

Pżed Schulu habé Wutżbu.

Pżiṅdż ha roſwėcż Sẇaté Ducho z Nadu naſche Móſle ſchė; wotewṙ Wutrobu
ha Wucho, poſélni naſche Swaboſcże; k tom’ Wukṅeṅu tżiṅ nam Lóżt, dai zo
mamó teiż tón Tróżt, zo mó bóchmó Wużitk mėli z toho żtoż ſmó zapotżeli.

<pb n="50"/>

Jedén druhi.

1. Pżiṅdż o Sẇaté Ducho knam za tobu mó żadoſczimó. Pżindż, kiż ſé tón
Tróżtar ſam, ƀez tebe mó żawoſczimó. Jėzus jo k tom’ Wótſczei ſchow,
bódż Té nėtkoi tón naſch Zkhów.

2. Roſwėcż Rozom ze Swėtwom, poſelṅ ſchitku naſchu Swaboſcz; bódż té ſam
z tém Wutżeṙom, pwodż Té do nas dobru Żadoſcz. O té Swėtwo Jaſnoſcże,
zacżér ſchitke Tżėmnoſcże.

Tón naikrótziſchi.

Pói o Ducho z Boha daté, roſwėcż, zpoṙedż, wodż me pżecżé; Nichtó mudré,
zprawné, ſẇaté, bócż ṅemów, hacż z twoj’je Moczé.

Po Schuli habé po Wutżƀe.

1. Bódż Sẇatom’ Duchei wėcżné Dżak, zo jo wón rozwutżiw nas tak, ſchėm
naſchim Duſcham k Dobromu, zo bóchmó dóſchli k Żiẇeṅu.

2. Bódż Kwawa Wótſczei ẇerſchnomu, Séhnei ha Duchei Sẇatomu; ta czéwa
ſẇata Trojicza, bódż do Wėcżnoſcże kwalena.

K ſẇ. Jandżelei.

1. Jandżelo bożi te Pėſtoṅe mói, zwarnui ṁe pżecżé, mi na Stroṅe ſtói;
woſobṅe dżentza tón Dżeṅ (tu Nócz) proſchu cże, :,: wobſwėcż, regėrui,
ha zakitai ṁe. :,:

2 Tebi ja z Wutrobé dżakuẇu ſo, za twoju Swėru, ha za wſchitko to, żtoż
té mi luƀe ſé wopokazaw, :,: déż moje żiwe Dné pżi mni ſé ſtaw, :,:

3. Dale cże proſchu, bódż pżi mni tón Tżas, déż pżiṅdże Sṁercż, ha tón
poſleni Raz, déż traſchicż zecze tón Ṅepżecżel zwé, :,: Wopokaż, zo té
mói Pomócznik ſé. :,:

<pb n="51"/>

4. Zwarnui ṁe tedém, ha zwarnui ṁe nėt, zo ṁe ṅepżemóżi djabowſki Żtrét;
ke wſchom’ ṁe dobromu napominai, :,: zo z Tobu dóſtanu ṅeƀeſki Rai. :,:
Amen.

Tón ſẇaté Wotzenaſch.

1. Ach Wotze, Wotze lubé naſch, kiż Ṅebjo ha ſcho w Moczé maſch; czéw w
twojei Nadże zdżerżecż nas, kaiż twoje Dżėcżi kóiżdé Tżas, zo bóchmó
praẇe proſéli, ha z Wutrobu ſo modlili.

2. Bódż twoje Ṁeno w Sẇatoſczi, zkrucż nas wo twojei Luboſczi, zo bóchmó
ſwoje Żiẇeṅo tak ẇedli hako Kżeſczjeṅo; ach ṅedai valſchnei Wutżƀe k
nam, ha pomhai bwudném Cżwojekam.

3. Pżiṅdż knam te twoje Kraleſtwo, dżeiż jo te wėcżne Żiẇeṅo; Bóh Sẇaté
Duch bódż pola nas, ze ſwojim Darom kóiżdé Tżas; Mócz djabowſku Té
rozwamai, ha pżed nej’ Czérkei zakhowai.

4. Bódż twoja Wola nadnami, kaiż na Ṅebju tak na Zeṁi; dai wo Kżiżu nam
Sczerpliwoſcz, w ſchém Tżaſu prawu Poſuſchnoſcz, zwei rėſchnei Woli
wobarai, ji żan’je Moczé ṅepżidai.

5. Naſch ſchėdné Klėb nam dżentza dai, Cżėwo ha Duſchu wobſtarai; nas
Kṅeże zwarnui pżed Wóinu, pżed Mórom, ha pżed Drohotu; zdżerż dobré Mėr
nam kóiżdé Tżas, ha pżed Staroſcżu zwarnui nas.

6. Wodai te Winé naſche nam, kaiż mó teiż naſchim Winikam tuh wodawamó z
Wutrobé jich wobóṅdżene Winé ſchė, déż woni wot nas rėtża Zwo, nas haṅa
tuhdé ſchelako.

7. Ṅeẇedż nas do Zpótuwaṅa, déż nas zwo Duchi zpótuwja, na Prawiczé ha
Liwiczé, dai

<pb n="52"/>

nam zo na ṅich móczni ſmé; nas w prawei Wėṙe poſélnei, k nam z twojej’
Nadu pżikhadżei.

8. Wot ſchoho Zwoho wumóż nas, te Dné ſu zwe ha téſchné Tżas; wot
wėcżn’je Sṁercże pomhai nam, nas w ſṁertnei Nuzé tróżtui ſam; nam
wobradż zbóżne Zkóntżeṅo, ha tam te wėcżne Ẇeſelo.

9. Amen mó na to zpėwamó, amen, dai Boh żtoż żadamó; ṅech Wėra móczna
woſtaṅe, zo żadén z ṅeje ṅepaṅe; ha Nadżija z tej’ Luboſcżu, nas doẇedże
hacż k Zóntżeṅu.

Te jandżelſke Powitaṅo.

1. Czemó jenei Kṅeżṅe zpėwacż, ha ji Tżeſcże Wėnczé dżėwacż, kotraż
bėſche zwėruwana z Jozevom, ha wuzwolena, zo Ta dérbeſche jow mócz
Jėzuſowa Macżer bócż.

2. Kaiż tón Jandżel tam k ṅi dżeſche, ha ju z Ṁenom poſtroẇeſche; kaiż
ju Hilża hoṙewzawa, z Radoſcżu ju wokoſchwawa, tak teiż powitamó Ju, po
tém ſtarém Prajeṅu:

3. Powitana powna Nadé bódż Kṅeżna ƀe wſchje Żkodé, wot toh’ Kṅeza, kiż
jo z Tobu, ha ſchė Daré noſé ſobu! Żonuwana ƀe wſchimi, ƀe wſchimi ſé
Żónſkimi.

4. Ha tón Pwód, kiż ſé té mėwa, z kṅeżniſ koho tżiſtoh’ Cżėwa, bożi
Séhn, tón Swėta Zbóżnik, ha naſch pola Wótſcza Srėdnik, Jėzus Kréſtus
żon’wané, Tón bódż wėcżṅe kwalené.

5. Macżer boża lubuwana, Kṅeżnow Kṅeżna krónuwana! Nėt ha wo tei
ſṁertnei Żtundże, déż ta Duſcha z Cżėwa wundże, proſch té za nas
Rėſchnikow, zo nas wozṁe pod ſwói Krów.

<pb n="53"/>

Druhe Khėrluſche z khėrluſchaczéch Kniji wupiſane.

♣Ex pag.♠ 54.

1. Sẇaté, ſẇaté, ſẇaté bódż kwalené Bóh z wėcżnej’ Tżeſcżu; pżetoż wón
ſo kóiżdé krótż widżi powné z Majeſtoſcżu. Jom’ Hozanna zpėwaimo, Kwalbu
jomu dawaimó.

2. Wėcżṅe bódż Tón kwalené, kiż wo Ṁeṅe toho Kṅeza — pżiṅdże, za nas
moṙené na tém Dṙeẇe toho Kżiża. Jom’ Hozanna zpėwaimó, Zbóżnikei Tżeſcz
dawaimó.

Advenſki Khėrluſch ♣ex p.♠ 242.

Bódż powitana jaſna Maria Jutnicza! Té ſchoho Swėta kraſna Radoſcz ſé
zbóżniwa. Sé k bożei Macżeri wot Wėki wuzwolena, to ſchón Swėt zẇeſeli.

2. Sé, kaiż cże Czérkei tżeſczi, ƀez Rėcha podataj; ha ṅeiſé Rėcha
Sṁercżi kaiż Hadam podata. O Kṅeżna Zbóżnoſcże! Schak Nichtó k twojei
Tżeſczi doſcz prajicż ṅemóże.

3. Hanna jo narodżiwa Tebe té tżeſna Krei, déż bė nam zahubiwa Jėva
ſchėm bożi Rai; zo bó tón wėcżné Ród nam zaſé namakawa tak pżez twói
zbóżné Pwód.

4. Bóh Kṅez ſam jo Cże tżeſcż’waw z ṅebeſkim Poſelſtwom; ha Gabriela
poſ’waw z tém zbóżném Zjeẇeṅom: zo budżeſch z Macżeṙu, ha tola wėcżṅe
woſtacż teiż z Kṅeżnu tżiſteju.

<pb n="54"/>

5. Tón Jandżel dżeſche zṙadṅe, déż wón Cże #owita: Bóh ſam cze ſtupicż
nadṅe do twoj’ho Żiwota: pod Wutrobu twojej’ cze na ſo wzacż Wón ṙadṅe
naſche Mjaſo ha Krei.

6. Maria powna Nadé, Té Kżina zankṅena! Ztżiṅ Swėtei zbóżne Hodé, nam
narodż Zbóżnika! Budu da ze Żonu? Ach nė, Té budżeſch Macżer woſtaṅſchi
z Kṅeżinu.

7. Tón Kṅez cze z Tobu bódlicżo tżeſna Kṅeżnicżka! Té budżeſch,
czeiſch-li zwolicż, Joho Porodnicżka; Té żonuwana ſé tuh wóſche
ſchitkich Żónſkich, o wuzwolena Té.

8. Duż wotmoji ta Kṅeżna wutrobṅe poniżna: Bohu jo ſcha Wėcz móżna, Jom’
czu bócż poſuſchna; kaiż Wón to pożada, ach ſtaṅ ſo joho Wola! Zdże jo
mi Nada ta?

9. Na to nėt z Bohom woſtaṅ, dżeſche tón Jandżel k ṅei, ha ſẇat’ho Ducha
dóſtaṅ, k ṅomu ſchu Nadż’ju mėi. Lei, hacż jo zwoliwa, jo Wona nédém
Séhna bożoho podjawa.

10. Nėt czu ja zaſé k Bohu naiwóſchomu ſo zṅeſcz; Té zmėjeſch Kwalbu
drohu z toho ha wėcżnu Tżeſcz; Ta nėt ſo zpotżina; ja teiż Cżi ſwużicż
budu, Té wulka Vėrżcżina.

11. Wo twoj’ho Séhna Kraju Té powóſchena ſé; maſch wulku Tżeſcz ha Nadu
na Joho Prawiczé wo wėcżnei Radoſczi; naſch Tróżt, o zbożna Macżer, bódż
nam po Żadoſczi!

12. Da ṅech jo k twojei Tżeſczi to nėtko zpėwane, dokelż nam k
Ẇeſowoſczi jo to dokoṅane; Jėzus twói lubé Séhn bódż nam ſchėm ze
Smėlnoſcżu. To bódż wėrno amen.

<pb n="55"/>

Hodowé Kherluſch. ♣pag.♠ 253.

Jene rjane Dżėcżatko jo ſo narodżiwo; joho Macżer Kṅeżna jo, ju jo
wuzwoliwo. :,:

2. Jėzus jo te Dżėcżatko, Zbóżnik toho Swėta; k Zbóżnoſczi nam pomhacż
dżo, wumócż z toho Rėcha. :,:

3. Débó ſo te Dżėcżatko nam ṅenarodżiwo, bėſche czéwe Cżwojeſtwo wėcżṅe
zahinéwo. :,:

4. Kah nas móżeſch Jėzuſko lubuwacż tak ſmėlṅe! Dokelż naſchich Rėchow
Zwo rudżi cże tak ſélṅe. :,:

5. Bóchmó twoju Luboſcz tuh praẇe rozpómnili —, bóchmó naſchu Wutrobu
jeje pownu mėli. :,:

6. Cżwoiko! zdżerż ſo wot Rėcha k Tżeſczi twojom’ Bohu; ṅetżakai hacż do
Rowa, wrócż ſo nėtko k ṅomu. :,:

7. Tżeſcz ha Kwawa Tebi bódż Kṅeże Jėzu Kréſchcże, Sto ha ẇele tawzént
krótż, nėt ha do Wėcżnoſcże. :,:

8. Dai Nadu zo bóchmó Cże praẇe lubuwali, ha ſo w twojim Kraleſtẇe
wėcżṅe zraduwali. :,: amen.

Jedén druhi. ♣pag.♠ 257.

O zẇeſel ſo Jėruzalem, Jėruzalem! Twói Zbóżnik jo wo Bethlehem.
Alleluja, alle-alleluja.

2. Marija joho porodżi, porodżi; ta tżiſta Kṅeżna ƀewſchimi. Alleluja,
alle - alleluja.

3. Te Żwobjo bė tón joho Thrón, joho Thrón; hacżruṅe bė wón bożi Séhn.
Al.

4. Cżi Paſtéṙo ſu ſwóſcheli, ſwóſcheli, zo Jandżelo ſu zpėwali. Al.

<pb n="56"/>

5. K tom’ Żwobju woni kwatachu, kwatachu; ha ſo k tom’ Dżėſcżu modlachu.
Al.

6. Na Ṅebju Vėzda ſwėcżeſche, ſwécżeſche; Ta Pohanow tam ẇedżeſche. Al.

7. Téch zkoro Druzé ſczėhuẇa, ſczėhuẇa; Tzjo Kraloẇe tam wot Saba. Al.

8. Cżi Zwote, Wóruch, ha Maru, ha Maru, tom’ Kṅezei k Darei pżiṅeſu. Al.

9. Bódż Tebi Dżak o Kréſchcże té, Kréſchcże té, zo narodżiw ſo za nas
ſé. Al.

10. Mó wopruẇem’ Cżi Wutrobu, Wutrobu; ha proſ’mó, bódż nam z Miwoſcżu.
Al.

11. Tei bóizkei ſẇatei Trojiczé, Trojiczé, bódż Tżeſcz nėt, ha do
Wėcżnoſcże. Al.

12. Liṅ Kṅeże na te Kżeſczjanſtwo, Kżeſczjanſtwo, Mėr, Nadu, Zbożo,
Żon’waṅo. Al.

Póſtné Khėrluſch. ♣p.♠ 309.

Déż Jėzus w Zarodże bėſche, Matru ſwoju zpotżinaſche; da żaruwaſche,
żtoż bėſche; Ṅebjo, Zemja żaruwaſche.

2. Tak zpróczné wón ſo bėdżeſche, hacż krawé Pót ſo pocżeſche, tak zo na
Zemju bėiżeſche; ach wopómṅ ſchak to Cżwojetże.

3. Potom jo wón popaṅené, zẇazané, bité, ſchwikané; hacż za nas na Kżiżu
wumṙe, z tém nam Ṅeƀeſa wotewṙe.

4. Żtóż bożu Matru zaṅdż nima, ha ju teiż ṅewopomina —; Tón nidé zbóżné
ṅebudże, jo Ṅedżak Bohu pżecżiwné.

5. Mó ſo Tebi dżakuẇemó, o Kṅeże naſche żiwe Dné. O ṅech ſchak ṅejo
zhubene, na nami twoje Cżerpeṅo! amen.

<pb n="57"/>

Jedén druhi. ♣p.♠ 318.

O mói Jėzu, Żtó cze prajicż, twoju Luboſcz doſcz prėdkſtajicż? Zo Té za
Żiẇeṅo moje, Żiẇeṅo ſam daw ſé twoje! Pżez twói hórki Stéſk ha Boloſcz,
wutrobnu nam popżei Żelnoſcz; pżez twói ſẇaté Kżiż ha Matru, Pokutu dai
tżinicż prawu.

2. w Wutroƀe ſo bėdżi Żadoſcz, tuh ta Luboſcz, tam ta Boloſcz! Jene na
druhim cze dobécż, mói pak Jėzus dérbi leiżecż. Pżez rc.

3. Na Kżiżu wón wupżėſtṙené, wobſaha cże zaraṅené; lei, wot Ẇercha hacż
do Nohow, bėiżi Krei Jom’ ze wſchich Stawow. Pżez rc.

4. Żtó jo tola tak Cże zraniw, hubokich Cżi Ranow nabiw? Ach to mó ſmó,
mó ſmó wėſczi, Jėvine mó rėſchne Dżėcżi. Pżez rc.

5. Jėzus wė, kah mawo dżakni budżemó Jom’ na tei Zemi; Joho Sṁercż zo na
ṅich ẇele zhubena tuh budże czéle. Pżez rc.

6. To pak Joho bóle boli, zo jich mawo na to zpómṅi. Z tém jom’ budżeſch
Boloſcz ſtajicż, déż b’dżeſch z Wutrobu tak prajicż: Pżez rc.

7. Ha hacżruṅe za wſchich wumru, za wſchich teiż ſchu Próczu wożu; da
pak tola do t’je Hele Rėſchnikow tam pada ẇele. Pżez rc.

8. Swaṙeṅa ha Zaklėjeṅa ſu t’je Kreje Zapwacżeṅa; pżez te Rėchi ha te
Zwóſcże, raṅené ſém hacż do Koſcże. Pżez rc.

9. Pżez tu Zawiſcz, Nėw, ha Zwadu, mi zas nowu Krónu kwadu; z
Lóżtarſtwom ha z Ṅetżiſtoſcżu, nowe Pruté pżihotuẇu. Pżez rc.

10. To jo, żtoż ṁe jara boli, zo tón Rėſchnik

<pb n="58"/>

po zwei Woli, déż ja czu te Rėchi pwacżicż, moju Krei ſei ṅecha ważicż.
Pżez rc.

11. Z tém da Cżwojeko nėt móżeſch, Jėzuſa teiż wokżjecż budżeſch; déż té
ſam z nim budżeſch cżerpicż, Pokutu teiż za Rėch tżinicż. Pżez rc. amen.

♣Stabat mater. p.♠ 528.

Stawa Macżer boloſcziwa, pola Kżiża ſélzoſcziwa, déż Séhn bożi wiſaſche.
:,:

2. Jeje Duſchu zarudżenu, zdéch’waczu ha zaſtruchẇenu, wótré Metż tam
pżeſchow jo. :,:

3. O kah zrudna, powna Hoṙa, bė tam z Boloſcże ſcha khora, ta Macż Séhna
bożoho. :,:

4. Kotraż téſchṅe żawoſcżeſche, Séhna dla teiż ſchitka żṙeſche, déż Ho w
Matṙe widżeſche. :,:

5. Żtó ſo ṅebó ſobu zrudżiw, déż bó Macżer bożu widżiw wo tak wilkei
Zrudoƀe? :,:

6. Żtó teiż ṅemów zrudné pobócż, déż Macż bożu widżi pżez Mócz — tak tam
cżerpicż ze Séhnom? :,:

7. Za te Rėchi ſwoj’ho Luda widżi wona ſwoj’ho Séhna z Prutami ho
roſchwikacż. :,:

8. Wona widżi ſwoj’ho Séhna, kah wón żanoh’ Tróżta nima, déż Wón Ducha
hoṙeda. :,:

9. Kiż Té Luboſcże ſé Sturṅa, wopużcżena ha ſcha zrudna, ṅech ja z Tobu
żaruẇu! :,:

10. Zo ja w Wutroƀe mam Żelnoſcz, déż ja zpómṅu na ho Boloſcz, ha ſo
Jomu zpodobam. :,:

11. Tżiṅ, zo ſtaiṅe Toho Rané, kiż jo za mṅe kżiżuwané, z Wutrobu ja
wopómṅu. :,:

12. O té Macżer zaſtruchẇena, Té tu Matru twoj’ho Séhno rozdżėl zo mnu
nadobṅe. :,:

<pb n="59"/>

13. Ṅech ja z Tobu pożaruẇu, joho Boloſcz wo mni tżuju ſchitke moje ziwe
Dné. :,:

14. z Tobu czu ja pola Kżiża — ſtacż tam pódla mojoh’ Kṅeza, ha czu z
Tobu żaruwacż. :,:

15. O té Kṅeżna ſchitkich Kṅeżnow, pola twoj’ho Séhna Nohow ṅech ja ſobu
zdéchuẇu! :,:

16. Zo mów wopómnicż tu ſẇatu — Kréſtuſowu Sṁercż ha Matru, ha ju hódṅe
tżeſczuwacż. :,:

17. Zo ja tżuju Joho Rané, ſchak jo wón mói Lubuwané, ha to Jomu k
Luboſczi. :,:

18. Déż ſchón budu zaſtróżené, z Tebe ṅech ſém zamoẇené, na Dżeṅ Suda
bożoho. :,:

19. Proſch, zo bó mi Pomocz bówa, Kżiż ha Matra Kréſtuſowa k tomu
wėcżnom’ Żiẇeṅu. :,:

20. Zo, déż Cżėwo tuhdé zemṙe, moju Duſchu Herbnoſcz namṙe Paradiza
wėcżnoho. :,:

Jutrowné Kėhrluſch. ♣p.♠ 591.

Zradui ſo Ṅeƀes’ Kralowna! (Zradui ſo Marija!) Zradui ſo, Kóncz ma
Żawoſcz ſcha. Alleluja, proſch za nas o Maria!

2. Tón, kotrohoż ſé znoſéwa, (zrad.) je wumów ſchitkich z Huƀenſtwa,
all. rc.

3. Stanéwſchi hoṙe wot Sṁercże, (zrad. kaiż pṙez jo prajiw zawėſcże.
all. rc.

4. Proſch, zo teiż mó, déż wumṙemó, (zr. z Nim zbóżṅe hoṙeſtaṅemo. all.
rc.

5. Na Sabbath rano zaje Zónſke tzi, (zr. dżėchu z drohimi Żawbami. all.
rc.

6. Kréſtuſa żawb’wacż móſlachu, (zr.) toho dla k Rowei kwatachu. all.
rc.

7. Déż poladachu do Rowa, (zr.) tam wuladachu Jandżela. all. rc.

<pb n="60"/>

8. Tón dżeſche: Ṅeſtróżeicże ſo, (zr.) Kréſtus wot Sṁercże ſtanéw jo.
all. rc.

9. Dżicże, tém Póſwam zjeẇcże to, (zr.) zo be wſcheje wón Matré jo. all.
rc.

10. Teiż Pėt’rei prajicż ṅezab’dżcże, (zr.) Kréſtus jo żiwé, to wėrcże.
all. rc.

11. Wo Galileiſkim Kraju Ho, (zr.) budżecże widżecż żiwoho. all. rc.

12. Joho Maria Madlena, (zr.) naipṙez po Sṁercżi wulada. all. rc.

13. Potom tém Póſwam z jewi ſo, (zr.) Kréſtus zawėrno żiwé jo. all. rc.

14. Kréſtus naſch Tróżt ha Żiẇeṅo, (zr.) dai nam ſchim zbóżne Zkóntżeṅo!
all. rc.

Jedén druhi. ♣p.♠ 586.

Teƀe mó nutṅe witamó o Maria, ha Bohu Kwalbu dawamó, alleluja. Maria,
Maria, Maria horda boża Macż, proſch za nas, o Maria!

2. Zo Bóh jo nas czéw k Tebi zẇeſcż, o Maria, bódż jomu Dżak ha wėcżna
Tżeſcz! alleluja. rc.

3. Mó żadamó Cże woladacż, o Maria, ha z Nutnoſcżu cże powitacż; all.
rc.

4. Da z poniżneju Wutrobu o Maria, ſo poſtajimó pżed Tobu. all. rc.

5. Mó witamó Cże romadże, o Maria, o ſwóſch nas Kṅeżna wo Nadże! all.
rc.

6. Té ſé nėt móczna na Ṅebju, o Maria, Té wėſch ſchu naſchu Pótṙebu.
all. rc.

<pb n="61"/>

7. Nam Rėchow Wotpuſk naproſch tuh, o Maria, nas zapal z bożej’
Luboſcżu. all. rc.

8. Zo bó tón Kṅez nas wuſwoſchaw, o Maria, ha naſchu Próſtwu k Nadże
wzaw. all. rc.

9. Pżed twojim Stowom wowamó, o Maria, o pomhai za tżoż proſémó. all.
rc.

10. Té ſebi porutżenu mėi, o Maria, ſchu naſchu Nuzu woſobṅe. all. rc.

11. Pomhai Zpojedż ha Pokutu, o Maria, dokonacż z nutnej’ Wutrobu. all.
rc.

12. Zo ſchiczé tżiſcżi wot Rėchow, o Maria, zas pżiṅdżemó dom pod naſch
Krów. all. rc.

Wot Kréſt. Do - Ṅeƀes - Zpėcża. ♣p.♠ 373.

Kréſtus jo żno zpėw do Ṅeƀes, alleluja; tón Kral ha ſcheje Tżeſcże Kṅez,
alleluja.

2. Seidżi na bożei Prawiczé, all.; Ṅebjo ha Zeṁu ſudżiczé. all.

3. Nėt ma ſwói Kóncz Provetſtwo ſchė, all.; żtoż David w Pſalmach prajiw
bė. all.

4. Déż Davidowé Séhn ha Kṅez, all.; hacż na Stów bożi jo ſo zṅes. all.

5. Mó Joho k Dżakei pobożnom’, all.; z tém pżewodżeimó Khėrluſchom. all.

6. Bódż Kwawa ſẇatei Trojiczé, all.; zpėwaimó Boha kwaliczé. all.

Sẇatkowné Khėrluſch. ♣p.♠ 383.

Pżiṅdż ſẇaté Ducho! Napelṅ Té te Wutrobé ſchėch Ludżi. Té Duſchow wėrne
Swėtwo ſé, daſch Tróżt Tom’, kiż ſo rudżi. Pżiṅdż k nam z tej’ bożej’
Luboſczu, ha zahoṙ żtoż jo nuzne; ha

<pb n="62"/>

wupelṅ z twojej’ Dobrotu to ſchitko, żtoż jo prózne.

2. Kiż té z tej’ wėrnej’ Sẇatoſcżu ſé Wutżownikow débiw, ha ſchitke Ludé
z Wėrnoſcżu ſé wobdaw ha ſo zjewiw; dai nam, zo to, żtoż prawe jo, teiż
praẇe zpóznajemó; ha żtoż bócż cżeżke zda nam ſo, teiż ſcżerpṅe
pżeṅeſemó.

Khėrluſch k tei naiſẇ. Trojiczé. ♣p.♠ 387.

Bożo Wotze bódż pola nas, ha ṅedai ſo nam zhubicż; wodai Rėch nam kóiżdé
Tżas, ha dai nam zbóżṅe wumricż; pżed Djabwom nas zakhowai; dżerż Té nas
w ſélnei Wėṙe, wo Prawnoſczi ha Swėṙe, ha teiż wo twojim Mėṙe; ſchomu
Zwomu wobarai, zo bóchmó Teƀe znali, ſo czéle Tebi dali, ha w twojei
Nadże ſtali. Amen, amen, to nam dai, tak zpėwamó alleluja.

2. Jėzu Kréſchcże bódż pola nas, ha rc.

3. Sẇaté Ducho, bódż pola nas, ha rc.

Wot Kréſt. ſẇ. Cżėwa. ♣p.♠ 416.

Mói Jėzu, ja ſo dżakuẇu za twoju hórku Matru ſchu. Ja lubuẇu Cże
wutrobṅe; ach! zo bóch mów teiż dozpowṅe. * Bódż kwalena ta Pótainoſcz,
ha twoja wulka Doſtoinoſcz; dżeiż Té tam maſch za kóiżdoho nailėpſche
Blido hotowo.

2. Tuh dawaſch Kṅeże —, żto to ṅej’! te twoje Mjaſo, twoju Krei. Té ſo
mi tżiniſch mawoho, pak w Luboſczi naiẇetżoho. * Bódż —.

3. Ach! pżindż da kemni, proſchu Cże, ha z twojej’ Nadu poſélṅ ṁe.
Nailubſchi Jėſu! pói da jow; o zo bóch Teƀe hódné bów! * Bódż —.

4. Kaiż lacżné Jeleṅ k Sturṅi dże, ha tam

<pb n="63"/>

ſo Wodé napije; tak moja Duſcha ruṅe tuh, mói Jėzu! lada za Tobu. * Bódż
—.

5. Ach! pola twojich Dobrotow tuh tola roſcże tón mói Dów. Żto dam cżi
Kṅeże za Dżak z tém, déż jeno Próch ha Zemja ſém. * Bódż —.

6. Zmi Wutrobu, zmi Khėrluſch tak, to Kṅeże jo mói czéwé Dżak. Zmi hoṙe
to za Daré Té, za wſcho, żtoż za mṅe tżiniw ſé. * Bódż —.

7. Zrėſchu - li ja, da wodai mi, ha tróżtui ṁe wo Stéſknoſczi. Dai
Scżerpnoſcz, déż ſo mi zlė dże, ja lubuẇu Cże do Sṁercże. * Bódż —.

Wot S. Marije. ♣Stella. coeli. p.♠ 588.

Vėzda jaſna, Kṅeżna kraſna! kiż jo Boha zpwodżiwa; Sṁercż ha Winu
Hadaminu pżezbóżṅe jo zkludżiwa.

* Tohodla ja proſchu cże, o Maria zaſtup ṁe, o Maria zaſtup ṁe —.

2. Proſchmó teiż da, zo ta Vėzda — wobſwėcżi nas z Miwoſcżu; zo Nėw bożi
wotwobrocżi ze wſchitkej’ zwej’ Khoroſcżu.

3. Vėzda zbóżna, Kṅeżnow Kṅeżna, o proſch Séhna twojoho! zo czéw wot nas
nadṅe zahnacż tu Zwóſcz Hoṙa mórſkoho.

4. Dokelż to mó wėſczi wėmó, kaiku Tżeſcz té pżi Nim maſch; zo twojom’
Swoẇe ṅezapoẇe Nitżo żtoż té pożadaſch.

5. Zpomóż Kṅeże Jėzu Kréſchcże, bódż nam Té ſam z Lėkaṙom! Zpomóż o nam
Kżeſczijanam, zwarnui nadṅe pżed Mórom.

6. Wuſwóſch nadṅe, żtoż Cże zṙadṅe proſé

<pb n="64"/>

twoja Kṅeżna Macż; pżez tu Macżeṙ zwé Mór zacżėṙ, ṅechaw nas zwei
Sṁercżi dacż.

7. Zdżerż téch Strowéch, zlėkui Khorėch, pżiṅdż ſchėm na Zpomóżeṅo!
wumóż z Padu, dai nėt Nadu, potom wėcżne Żiẇėṅo, amen.

♣Ave maris stella. p.♠ 589.

Witai Moṙa Vėzda móczna Macżer boża, pżeczé tżiſta Kṅeżna, zbóżna Ṅeƀes
Pórta.

2. Tebi Jandżel z Ṅeƀes Poſelſtwo jo pżiṅes; Mėr nam bożi naproſch Jėvé
Winu wobrocż.

3. Win’kow Zẇazki wotẇeż, Slepém Swėtwo pżiṅes, żanom’ Zwom’ knam ṅedai,
Dobre ſcho nam żadai.

4. Wopokaż ſo Macżer, proſch zo bó naſch Pacżer hódż bów twojom’ Séhnei
naſchom’ lubom’ Kṅezei.

5. O woſobna Kṅeżna, ƀe wſchimi tak ſmėlna, ztżiṅ nas Rėchow próznéch,
tżiſtéch ha teiż mėrnéch.

6. Żiẇeṅo dai tżiſte, ẇedż nas zprawne Pucże; zo tak zbóżni bóli Boha
widżecż móli.

7. Kwawa Bohu Wótſczei, Kraſnoſcz joho Séhnei, Dżak bódż Duchei ſẇatom’,
Hordoſcz jena ſchėm Tzjóm.

♣Ave mundi spes. p.♠ 570.

Powitana bódż Maria! Nadżija ſé toho Swėta; powna Nadé bożeje, mó pak
Zwóſcże luteje.

2. Powitana bódż té Kṅeżna, Jėzuſowa Macżeṙ nadna; Macżeṙ Muża ƀe
wſchoho, pomhai z Hoṙa naſchoho.

<pb n="65"/>

3. Kralowna bódż powitana toho ṅeƀeſkoho Dwora; Tróżtarnicza Rėſchnikow,
Pomocznicza Kżeſczjanow.

4. Ach! ṁe zamoi pola Séhna, kiż ſo na mṅe jara nėwa; pżetoż Jom’ ſu
zawėſcże moje Rėchi pżecżiwne.

5. Wobwarnui Té moju Duſchu z prawej’ bożej’ Bojaznoſcżu; zo bóch Bohu
mojomu tola bów ja k Wużitku.

6. Pomhai, zo ſo Rėcha paſu, ha ſo ſcheje Zwóſcże zdżerżu; ṅeƀeſka o
Domjacza, o Té Swódkoſcz kṅeżṅacza.

7. Té ſé ƀe wſch’mi wobladana, Macżeṙ boża wuzwolena; zo bó za mṅe
proſéwa, Nadu mi namakawa.

8. Té ſé Róża ƀe wſchoh’ Cżerṅa; Nadżija ſé naſcha wėrna, nicz jen’ tuh
wo Żiẇeṅu, hale teiż wo Wumṙecżu.

9. Tón kiż Madleṅi jo wodaw, ha ji ſwoju Nadu podaw —; proſch Ho, zo
ſw’ju Wutrobu ke mṅi żkhili z Miwoſcżu.

10. Ach mói Jėzu, Séhno bożi! Pżez tón Żiwot kiż Cże pwodżi, pżez tu
Luboſez Macżeṙe, wzmi ṁe hoṙe z Miwoſcże.

11. Pżez Nju ja cże Kṅeże proſchu, twoju ſẇatu Ruku koſchu, pomhai mi wo
Żiẇeṅu, ha teiż wo tém Wumṙecżu.

12. Ja nėt proſchu Bożo Tebe, ſmėl ſo nademnu o Kṅeże! bódż mi nadné
Rėſchnikei, pżez tu twoju ſẇatu Kṙei.

13. Smėl ſo Kṅeże, ſmėl ſo Kṅeże! pżetoż ja du k Tebi bliżje; wodai moje
Rėchi mi, ha ṁe zaſé k Nadże wzmi.

<pb n="66"/>

14. Poſélṅ wo mni prawu Wėru, Nadżiju teiż pozbėṅ ſélnu; teiż tu Luboſcz
zahoṙ mi, w Żiẇeṅu ha wo Sṁercżi.

15. Zo bóch ja ſo praẇe rozkaw, ha tak twoju Nadu dóſtaw, twoje Cżėwo k
ſebi wzaw, doſtoiṅe je wużiwaw.

16. Zo mi wo poſlenei Żtundże, k Pomoczé twói Jandżel pżiṅdże, kotrohoż
ſé Té mi daw, ha ṁe ſobu k Tebi wzaw.

17. Zo bóch ja po mojei Sṁercżi — ṅepżiſchow tam dżeiż ſu Tżercżi; hale
déż jo wo Zeṁi — Cżėwo, Duch ṅech pżi Tebi.

18. Ha déż ja zas hoṙeſtanu po tém Trubé-Powowaṅu; pżiſchow tam, dżeiż
Sẇacżi ſu, ha Cżi Kẇalbu zpėwaju.

Jedén ſtaré Khėrluſch.

Wó bożi Jandżelo, wó zbożni Swużowniczé, kiż boże Wobletżo wó tżeſczicże
tam ſchiczé; mó proſémó tuh Was, ach rozwutżcże wó nas wo Bohabojoſczi,
wo bożei Luboſczi.

2. O! bóchmó mó kaiż Wó tom’ Kṅezei móli ſwużicż, kiż wumóżiw nas jo, ha
ṅeda ſo nam zhubicż. O bóchu Wutrobé ſo nam zahoriwe, zo teiż te Pwóṁeṅa
Sṁercż haſnécż ṅemówa!

3. Wó, kiż tuh z nami ſo wo Bohu zraduẇecże, teiż Boha naſchoho w tei
Pótainoſczi tżeſczcże. Teiż nam ſo podaicże, déż Skutk Pobożnoſcże ſo
tżini z Wutrobu Bohu na Wowtaṙu.

4. Tuh z Wėru poniżnej’ twói Lud jo zromadżené, kiż pżez tu drohu Krei
wón jo bów wumóżené; z Hortom ha z Wutrobu Cżi Tżeſcz da doſtoínu, kiż
dṙe ſé pżikrété, ſé tola pżitomné.

<pb n="67"/>

5. Nam pomhai, proſ’mó Cże, dai ſchitkim Żonuwaṅo, kiż wiṙa do Tebe, ha
maja Dowėṙeṅo. Ach zwarnui Kṅeże nas dżentz ha teiż kóiżdé Tżas, hacż
woladamó Cże w tém wėcżném Kraleſtẇe.

♣Da pacem.♠ Za Mėr. ♣p.♠ 55.

Dai o Kṅeże tón twói Mėr twojei Czérkwi, naſchom’ Krajei; k twojim
Pżikazṅam nas cżėṙ, zdżerż nas wo tei Wėṙe prawei, Żonui naſche Żiẇeṅo,
ha dai zbożne Zkóntżeṅo.

Pżed kż. Wutżbu. ♣p.♠ 100.

Rétż Té Kṅeże k Wutroƀe, ja czu twoje Swowo ſwóſchecż. Wutż ṁe Wėczé
zpomożne, wutż ṁe je teiż praẇe dżerżecż, dokelż ja tu Wėrnoſcz tuh z
Poniżnoſcżu naw’knécż czu.

2. Rétż Té Kṅeże! roſwėcż ṁe, zo ja ṅebóch pó Tżmė khodżiw; ha zo
ṅeroznėwam Cże, débóch za Wupoſcżu wodżiw. Pokaż mi tón prawé Pucż,
kotréż ẇedże k Tebi nutz.

3. Rétż Té Kṅeże! pói ha zkaż z twojim Swowom ſchitke Zwóſcże; zo ja nėt
ha kóiżdé Tżas naw’knu dobre Pótſcziwoſcże. Ṅech jo moja Wutroba twoja
tżiſta Khowanka.

4. Rétż Té Kṅeże! ſwódke jo twoje Swowo mojei Duſchi. Tuh tón Tempél jo
mi to, dżeiż ſo ſchitko zbóżne ſwóſchi. Tuh ja budu wutżené, k wėcżnomu
Zbożu ẇedżené.

5. Rétż Té Kṅeże! pżetoż ſém huſto powné Knitżomnoſcże; tżiṅ mi k
Dobrom’ Lóżt zo wėm, kah mam ſtajicż moje Zwóſcże. Twoi Tróżt pżeczé
ſwėcżi mi, pomha mi wo Stéſknoſczi.

<pb n="68"/>

6. Rétż Té Kṅeże! zpohnui ṁe, zo to tżiṅu żtoż ṁe wutżiſch; zo bóch teiż
tuh kwaliw Cże za to, zo ṁe k ſebi wrocżiſch. Ha tuh po tei Tżaſnoſczi
wowai ṁe tam k Zbóżnoſczi.

Po Wutżƀe. ♣p.♠ 106.

O Bożo, bódż cżi wėcżné Dżak za wſchitku twoju Nadu, ha woſebṅe za
Wutżbu pak, ha za wſchu dobru Radu; nėt proſémó, czéw Mócz nam dacż, zo
ſcho to tżinicż móli, ha ſchitko praẇe ſkutkuwacż po twojei bożei Woli.

2. Mó z Luboſcżu ſmó hotowi to dżerżecż, żtoż ſé wutżiw; dai jeno, zo
ſmó poſuſchni Tom’, ktżomuż ſé nas zbudżiw. Dai Nadu, zo mo kóiżdé Tżas
ſo na to dopómnimó; ha déż ta Nuza twótżi nas, ſo z Tobu tróżtuẇemó.

♣O salutaris hostia.♠ Pola bożoh’ Żon’waṅa. ♣p.♠ 92.

O Nadow powna Hoſtija! Té Durje do téch Ṅeƀes; mó bėdżimó hacż do Rowa,
nam twoju Pomocz pżiṅes.

2. Tei bóizkei ſẇatei Trojiczé bódż wėcżné Dżak ha Kwawa; kotraż wot
ſwoj’je Prawiczé nam Tróżt ha Pomocz dawa.

Bautzen, gedruckt bei Johann Gottlieb Lehmann.

<pb n="69"/>

<pb n="70"/>

<pb n="71"/>

<pb n="72"/>
