<pb n="001"/>

<pb n="002"/>

<pb n="003"/>

Khatechismus

teje

kżeſczianſkeje khathólſkeje Wutżbė

za

ṁeṅſche Dżėcżi.

Cżiżcżane w Buduſchṅe

pola

Chriſtiana Gotth. Matthiaͣ, 1809.

<pb n="004"/>

♣Adprobatio Ordinarii.♠

♣Libellus sorbico idiomate in usum et utilitatem teneræ juventutis
compositus, sub duplici titulo:♠ Kżeſczianſke khathólſke Rozwutżeṅa rc.
♣et:♠ Khatechismus teje kżeſczianſkeje khathólſkeje Wutżbé za ṁeṅſche
Dże̓cżi — ♣nihil quod christiano-catholicæ fidei adversaretur, continere,
sed ad erudiendos in evangelicæ legis doctrina, atque formandos in
virtutis amore puerorum animos apprime aptus nobis videtur; quare ut
typis mandari possit, authoritate, qua fungimur ordinaria, facultatem
concedimus.♠

♣Budissinæ d. 10. Sept.♠

1808.

♣Franc. Georg. Lock

Ep. Antig. Dioec. Mis. p. utrq. Lusat. Administrator eccl. et Loci Qrd.♠

<pb n="005"/>

Prėni Staw.

Ztó jo tónſamé, ha kaiki wón jo, kotréż jo nam te Żiẇeṅo daw.

Bóh jo kzpóznacżu ztéch ſwojich Skutkow.

1. Praſcheṅo. Moje Dżėcżo, na tżím móżeſch té to wotmėrkuwacż, zo tebe
twói Nan ha twoja Macż lubo matai?

Wotmojeṅo. To móżu ja na tém wotme̓rkuwacż, zo wonei ſchitko, żtoż tre̓bne
ha wużítne jo, mi ſchavuwacż czetai, ha na to tżaſto ẇele Próczé
wożitei.

2. Móżetai tebi twói Nan ha twoja Macż to żtoż trėbne jo ſchavuwacż, bez
toh’ zo bóchu druzé Cżwojekoẇe jimai wo tém k Pomoczé bóli?

Ne̓, ƀez, Popomhaṅa druhich Cżwojekow ṅemóżetai wonei mi anicz Kle̓ba
ſchavuwacż.

<pb n="006"/>

3. Déż pak ſchiczé Cżwojekoẇe ƀeſobu ródṅe ſebt pomhaja, budża ſnadż
mócz to, żtoż trėbne jo, ſebi zeſchavuwacż?

Nė, ſchiczéṙeṅe Cżwojekoẇe romadże hiżcże w Żtancże ṅeiſu, to ztżinicż
ha dokoṅccż, żtoż ktomu tre̓bne jo, zo bóchmó Kle̓b mėli.

4. Żtóha da tżini ha ſkutkuẇe ſchitko te dobre, żtoż cżi Cżwojekoẇe
ztżinicż ha dokoṅecż ṅemóża?

Bóh tón lubé Kṅez.

5. Żtó da jo Bóh tón lubé Kṅez?

Tón naſch ṅewidomné Nan wo Ṅebeſach, kotréż nam te Żiẇeṅo daw, ha
ſchitke Wėczé ztżiniw jo.

6. Jo też ẇele Wėczow, kiż móża nam to wopominacż, zo mó jenoho
ṅewidomnoḥo Nana wo Ṅebeſach mamó?

Hai, ſchitko to, żtoż wón ztżiniw habé wuſkutkuwaw jo, ha hiżcże ſchėdṅe
tżini ha ſkutkuẇe, móże nam to wopominacż.

7. Żto da jo wón ztżiniw? żto jo wuſ kutkuwaw?

Wón jo ztżiniw te Ṅebjo ha tu Zeṁu, ha ſchitko, żtoż na Ṅebju ha na Zemi
jo. Schitke Wėczé jo wón ztworiw.

<pb n="007"/>

8. Żto tżini, żto ſkutkuẇe wón hiżcże ſchėdṅe?

Wón tżini, zo ſchitke Wėczé wontraja, ha wo dobrém Żtancże zwoſtawaja,
kaiż dowho jomu ßo lubi. Wón ſchitke We̓czé zdżerżuẇe.

9. Komu da potaikim pżiſwuſcheja ſchitke Wėczé?

Bohu tomu lubomu Kṅezei. Wón jo Kṅez ſchitkich Wėczow, dokelż jo ſchitke
ztworiw ha zdżerżuẇe je.

10. Hacż da jo Bóḥ też tak dobrocżiwé, zo nas zaſtara?

Bóh hako jedén jara dobrocżiwé Nan ṅas zaſtara nicz jenoi ztém, żtoż
nuzṅe tṙebamó, hale wón nam też ẇele pżidawa k Wolożnoſczi, knaſchomu
Polėpſchkei, ha knaſchomu Zẇeſeleṅu.

11. Żto da jo ztoho k zpóznacżu, zo Bóḥ ſchitkoṙeṅe ztworiw, ḥa tak deṙe
naréchtuwaw jo?

To, zo Bóh jara móczné, jara mudré, ha jara dobrocżiwé jo.

Woſobne boże Wozjeẇeṅa.

12. Jo Bóḥ też to wobſtaraw, zo móżemó mȯ joho hiżcże lóżije ha lėṗe
zpóznacż nawuknécż, ḥacż wón ztoḥo Rozladuwaṅa téch ſwojich Skutkow k
zpóznacżu jo?

<pb n="008"/>

Hai, wón jo też tak dobré bów, zo jo nam pżez téch ſwojich Poſelſtnikow
ẇele pojedżecż daw.

13. Kotzi bėchu cżi naíprėni Poſelſtuikoẇe Boḥa toho Kṅeza?

Cżi Patriarchoẇe ha cżi Provetoẇe.

14. Jo Bóh potém hiżcże jenoḥo ẇetżoḥo ḥa lubozniſchoḥo Poſelſtnika
póſuwaw?

Hai, naſchoho Zbóżnika Je̓zuſa Kréſtuſa.

Samotnoſcze Boha toho Kṅeza, Schohomócznoſcz.

15. Hacż móże jedén Cżwojek nam wówſchitkel Nuzé pomḥacż, ḥa nam ſcho
to, żtoż dobre jo, dacż?

Schiczéṙeṅe Cżwojekoẇe romadże to hiżcże ṅemóża.

16. Żtó da móże nam wo kóiżdei Nuzé pomḥacż, ḥa nam ſcho, żtoż dobre jo,
dacż?

Bóh tón lubé Kṅez; pżetoż tón móże ſchitko, żtoż cze.

17. Ka ṁenuẇemó mó Boḥa toḥodla, zo wón ſchitko móże, żtoż cze?

Mó joho menuẇemó ſchohomócznoho.

<pb n="009"/>

18. Żto rėka: Bóḥ jo ſchoḥomóczné?

To rėka: wón móże ſchitko, żtoż cze.

19. Zoże ſém té to wėſch, zo Bóḥ ſchoḥomóczné jo?

To jo nam wón ze ſwojimi Poſelſtnikami pojedżccż daw.

20. Hacż ṅejo to wilke Zbożo za nas, zo Bóḥ ſchoḥomóczné jo, ḥa nam to
jo pojedżecż daw?

Ju, tak ſmó mó ne̓t zczéwa wėſtcżi, zo wón nam wówſchei Nuzé pomhacż, ha
ſchitkoṙeṅe dolre dacż móże.

Schohowėdomoſcz.

21. Hacż ßo ṅedóṅdże, zo Cżwojek wo tém ṅewė, déż jedén druḥi, kotromuż
bó pomḥacż mów ḥa czéw, wo Nuzé jo?

To dṙe ßo tżaſto tak dóṅdże.

22. Hacż da móże ßo też ſtacż, zo Bóh tón Kṅez wot naſcheie Nuzé bó żto
ṅeẇedżaw?

Ne̓, dokelż Bóh ſchitkoṙeṅe wė.

23. Ka ṁenuẇemó mó Boḥa toḥodla, zo wón ſchitkoṙeṅe wė?

Mó joho ṁenuẇemó Schohowe̓domoho.

24. Żto da to rėka: Bóh jo ſchohowėdomé?

To rėka: wón wė ha rozpóznawa ſchitkoṙeṅe, te zaṅdżene, te pzitomne,

<pb n="010"/>

ha te pżichodne; jomu ßu też wėdome ha znate te naizkradżniſche
Pomóſleṅa.

25. Zoże ſém té to wėſch, zo Bóḥ ſchoḥowėdemé jo?

To jo nam wón ze ſwojimi Poſelſtnikami pojedżecż daw.

26. Żto da dérbíſch ſebi rozmóſlicż, déż cże tṙebai zalóżtuẇe, zkradżu
ṅėżto Zwo potżinicż, poſkucżicż?

To, zo ſchudżom ṁe widżi Bóh tón Kṅez, pżed kotrém ja naijaczé ßo
haṅbuwacż ha bojecż dérbu ne̓żto zwo tżinicż.

27. Żto da móżeſch ſebi tróżtne móſlicż, déż tṙebai té wo nėkaikei Nuzé
ſé?

Tolei: Bóh tón Kṅez wė ha widżi tu moju Nuzu, ha wón ma też Moczé doſcz
mi pomhacż.

Pżenadobówacza Dobrocżiwoſcz.

28. Hacż da Bóḥ tón Kṅez tola też cze nam te dobre dawacż, ḥa wo Nuzé k
Pomoczé bócż?

Hai wón cze, pżetoż wón ma nas jaczé łubo, hacż jena Macż te ſwoje
jenicżke Dże̓cżo lubo me̓eż móże.

29. Lubuẇe Bóḥ jenoi téch Cżwojekow ſaméch?

Ne̓, wón też lubuẇe ſchitke druhe ſwoje Ztwoṙeṅa.

30. Ktżomu jo Bóḥ z Luboſcze ſtaine zwożené?

k Dobrocżiwoſezi, ktomu zo cze Dobrotu tżinicż.

<pb n="011"/>

31. Kaḥ ṁenuẇemó mó Boḥa toḥodla?

Pżenadobṅe-dobrocżiwoho, ha pżenadobṅe-miwoſcziwoho.

32. Żto rėka: Bóḥ jo pżenadobṅe - dobrocżiwé?

To re̓ka: z Luboſeze, jo ha zwoſtawa wón pżeczé ktomu zwożené, nam ha
ſchitkim druhim ſwojim Ztwoṙeṅam Dobrotu tżinicż.

33. Żto rėka: Bóḥ jo pżenadobṅe - miwoſcziwé?

To rėka: z Luboſcze jo ha zwoſtawa wón pżeczé ktomu zwożené ſchitko to,
żtoż woprawdże zwo jo, wotwobrocżicż.

34. Zdże ſém to wėſch, zo Bóḥ tak nimo Mėré dobrocżiwé, tak nimo Mēré
miwoſcziwé jo?

To jo nam wón ßam pojedżecż daw.

35. Na tżim móżeſch te ḥiżcże ḥeẇak to zpóznacż, zo Bóḥ knam jara
dobrocżiwé ḥa miwoſcziwé jo?

Na tém, zo nam ẇele dobroh tżiniw jo, ha natei joho wóttzowſkei
Staroſczi za te naſche tżaſne ha we̓cżne Zpomóżeṅo.

36. Żto pżiſwuſcha tomu lubomu Boḥu za to, zo wón tak dobrocżiwé ḥa
miwoſcziwé knam jo?

To, zo mó jomu ßo dżakuẇemó, ha joho też zas lubo mamó.

<pb n="012"/>

37. Na koḥo móżemó da mó wo kóiżdei Należnoſczi, ḥa wowſchitkei Nuzé
czéle ßo zpużcżecż?

Na toho luboho Boha, dokelż Bóh tu naſchu Nuzu ha Należnoſcz kóiżdé Tżas
we̓, nam kóiżdé Tżas pomhacż móże, ha też rad pomhacż cze.

Bóh wopwacża te Dobre, żtravuẇe te Zwo.

38. Móża cżi, kiż Zwo tżiṅa, też tak na Boḥa ßo zpużcżecż, kaiż cżi, kiż
dobroḥ tżiṅa?

Nė, pżetoż cżi, kiż dobroh tżiṅa, ſu pola ṅoho wo Nadże; cżi pak, kiż
zwo kżiṅa, ſu pola ṅoho wo Ṅenadże.

39. Żto jo dobre?

Żtoż ßo Bohu lubi.

40. Żto jo zwo?

Żtoż ßo Bohu ṅelubi, ha pżecżiwne jo.

41. Żto maja cżi, kiż zwo tżiṅa, wot Boḥa wottżakuwacż?

To, zo jich żtravuwacż budże.

42. Żto maja cżi, kiż dobroḥ tżiṅa, wot Boḥa ßo nadżijecż?

To, zo jich wopwacżecż ha wobmótuwacż budże.

43. Zdże ſém té to wėſch, zo Bóḥ te dobre wopwacżecż, ḥa te zwo
żtravuwacż budże?

<pb n="013"/>

To jo wón ßam nam pżipojedżecż daw.

44. Żto da dérbiſch tżinicż, czeſch-li wot Boha wo Nuzé Pomócz, ḥa Móto
dóſtacż?

Dérbu pe̓kṅe ktomu ßo dżerżecż, zo bóch ẇele dobroh ſkutkuwaw (a), ha
ſchoho zwoho ßo zdaluwaw (a).

Druhi Staw.

Ktżomu nam Bóh te Żiẇeṅo daw jo

45. Ktżomu jo nam Bóḥ tón lubé Kṅez te Żiẇeṅo daw?

Ktomu, zo bóchmó mó po naſchei Sṁercżi kṅomu do Ṅebes pżiſchli, ha tam
pola ṅoho zewſchimi pėknémi Cżwojekami wo pownei ẇeſowoſczi we̓cżṅe żiwi
bóli.

46. Budża te ẇeſela toho Ṅebja jara wilke?

Hai jara wilke; ſchitke ẇeſela teje Zeṁe podno témſamém nitżo ṅeiſu.

47. Żto zmėjemó mó wo Ṅebeſach?

Schitko żtoż tam ſebi jenoi pożadacż móli, ha hiżcże ẇele jaczé.

<pb n="014"/>

48. Keżomu jo Bóḥ nas tuḥdé na Zeṁu poſtajiw?

Zo bóchmó tuhdé ktomu Ṅebju ßo pżihotuwali, pżipraẇeli, ha ßo próczuwali
te Ṅeƀeſa zuſwużicż.

Ka mó te Ṅebjo nadobódżemó habé zubimó.

49. Ztżim da móżemó mó ktomu Ṅebju ßo pżiḥotuwacż ha pżipraẇecż?

Ztém, zo mó Bohu kóiżdé Tżas ſwe̓rṅe ſwużimó.

50. Déha da Cżwoiek Boḥu ſwużi?

Cżwojek Bohu ſwużi, déż tżini ha woſtaja, żtoż Bóh me̓cż cze, (zo je
tżinicż habé woſtajicż dérbi —) ha tohodla je tżini, dokelż Boh je me̓cż
cze.

51. Tżoho maja ßo nadżijecż cżi kiż Boḥu ſwėrṅe ſwuża?

Zo Bóh jich wo témlei Żiẇeṅu ze ſwojimi naile̓pſchimi Darami, ha po
témlei Żiẇeṅu ztej we̓cżnej Zbóżnoſczu wopwaczecż budże.

52. Ka ßo póṅdże tém, kiż Boḥu teje jomu winwateje Swużbé ṅewotwożeja?

Cżi budża teje ſwojeje Ṅepoſuſchnoſcze dla wo témlei Żiẇeṅu, ha po
témlei Żiẇeṅu żtravuwani.

<pb n="015"/>

53. Ka ßo ṁenuẇe ta Ṅepoſuſchnoſcz pżecżiwo Boḥu?

Ta Ṅepoſuſchnoſcz pżecziwo Bohu budże ṁenuwana Re̓ch.

54. Déḥa da Cżwojek Rėch wobóṅdże?

Déż Bohu ṅepoſuſchné jo.

55. Na kak ſchelake Waſchṅo móze Cżwojek Boḥu ṅepoſuſchné pobócż, ḥa po
taikim Rėch wobóṅdż?

Na dwoje Waſchṅo: 1) ztém, zo tżini to, żtoż Bóh zakazaw jo; 2) zo
zaṅecha, ha zakomdżi tżinicż to, żtoż Bóh pżikazaw jo.

56. Su ſchė Rėchi jenak wulke?

Ne̓, nėkotre ſu cżeżke habé ſṁertne Re̓chi; ne̓kotre pak ſu zpużcżitne habé
mawe Re̓chi.

57. Déha wobóṅdże Cżwojek jedén ſṁertné Rėch?

Déż Bohu wo jenei wulkei We̓czé zczéwa ṅepoſuſchné jo; haƀé, (żtoż na
jene pada) déż jenu bożu Kazṅu wo jenei wilkei We̓czé zczéwa zdobrej Wolu
pżeſtupi.

58. Déḥa wobóṅdże Cżwojek jedén zpużcżitné Rėch?

Cżwojek wobóṅdże zpużcżitné Rėch: 1) déż Bohu wo jenei mawoi ſnadnei

<pb n="016"/>

Wėczé ṅepoſuſchné jo, habé bożu Kazṅu pżeſtupi wo jenei mawoi ſnadnei
We̓czé; 2) déż ƀożu Kazṅu pżeſtupi wo jenei dṙe wilkei We̓czé, tola pak
nicz zczéwa zdobrej Wolu, hako, déż ßo ṅedolada —.

59. Dże pżindu cżi, kiż wo jeném habé wo jaczé ſṁertnéch Rėchach
ṅepokutni wumru?

Kiż wo jeném habé wo jaczé ſṁertnéch Rėchach ṅepokutni wumru, budża do
Hele zatamani.

60. Ka ßo póṅdże tém Zatamaném wo tei Heli?

Woni zme̓ja cżerpecż ṅepome̓rṅe — wilke Boloſcze, kiż kwuprajeṅu ṅeiſu.

61. Budża woni z teje Hele też zas wonpżincż?

Né, nidé nicz.

62. Hacż da jo Bóh wóſche téch Cżwojekow hiżcże też żane druhe Ztwoṙeṅa
ktomu ztworiw, zo bóchu w Ṅebeſach wo wėcżnei Ẇeſowoſczi znim żiwi bóli?

Hai, téch Jandżelow.

63. Dérbjachu cżi Jandżelo też ſami nėżto ktomu poſkutkuwacż, zo bóchu
ktém wėcżném ṅebeſ kim Ẇeſelam pżipużcżeni bóli?

Hai, woni dérbjachu te we̓cżne ṅeƀeſke ẇeſela też tak kaiż mó Cżwojekoẇe,
ztej Poſuſchnoſczu ſebi zaſwużicż.

64. Su ſchiczé Jandżelo Boḥu poſuſchni bóli?

<pb n="017"/>

Wełe wot nich ſu jomu poſuſchni bóli, ẇełe pak ṅepoſuſchni.

65. Ka jo ßo dóſchwo tém poſuſchném Jandżelam?

Cżi poſuſchni Jandżelo ſu na wėcżne te ṅeƀeſke ẇeſela dóſtali.

66. Ka jo ßo zeſchwo tém ṅepoſuſchném Jandżelam?

Cżi ṅepoſuſchni ſu na we̓cżne do Hele zatamani.

67. Ka budża cżi zatamani Jandżelo ṁenuwaní?

Cżi budża ṁenuwani Tżerté, Djabowé, zwe Duchi.

68. Zdże ſém té to wėſch, zo tém Jandżelam tak ßo zeſchwo jo?

To jo nam Bóh k Warnuwaṅu ha k Pżikwadei pojedżecż daw.

Tzecżi Staw.

Żto Bóh tżiníw jo, zo bó nam Cżwojekam k Ṅebju pomhaw.

69. Żto da nam Bóh tón Kṅez pżez to k zpóznatżu daẇe, zo wón nas k Ṅebju
ztworiw jo?

<pb n="018"/>

Tu ſwoju ṅepomėrṅe wulku Luboſcz k nam.

70. Z tżoho móżemó mó tu joho wilku Luboſcz ḥiżcże lēpe zpóznawacż
wuknécż?

Ztoho, żtoż wón wot Zpotżatka ſém tżiniw jo, żtoż ſchėdṅe tżini, ha żtoż
hiżcże tżinicż ſlubiw jo, nam Cżwojekam k tei wėcżnei Zbożnoſczi
dopomhacż.

Ztwoṙeṅo teju prēnej Cżwojekow.

71. Kotrei bēſchtai tei prēnei Cżwojekaí wot Boha ztwoṙenei?

Hadam ha Jėva.

72. Ka jo Bóḥ toho Hadama ztworiw?

Te Cżėwo Hadama jo wón z Liné teje Zeṁe zeżtawtuwaw; tu Duſchu jo po
ſwojim Znaṁu, po ſwojim Wobletżu ztworiw, ha ztém Cżėwom zjenoſcziw.

73. Ka jo Bóḥ tu Jėvu ztworiw?

Te Cże̓wo teje Je̓vé jo wón zjenoho Rebwa toho Hadama zeżtawtuwaw; tu
Duſchu jo po ſwojim Znaṁu, po ſwojim Wobletżu ztworiw, ha ztém Cże̓wom
zjenoſcziw.

74. Dże da jo Bóḥ tej dwej prēnej Cżwojekow ſadżiw?

Do toho Paradíza, to be̓ jena ṙana Zaroda, kotruż Bóh ßam kjenomu zpo-

<pb n="019"/>

dobnomu Wobódleṅu téch Cżwojekow ztżiniw be̓.

75. Żto ṙekné wón jimai, hacż wón jeju do toḥo Paradiza ſadżi?

Zo wón ſchitko te ṙane ha dobre, żtoż tam namakaſchtai, za ṅej jo
ztworiw, zo bóſchtai wonei na tém joho hako ſwojoho dobrocżiwoho Wótſcza
zpóznawawoi, za to jomu ßo dżakuwawoi, ha joho lubuwawoi.

76. Da wón jimai też jenu dobru Pżileżnoſcz tu ſwoju Dżakownoſcz
wopokazacż mócz?

Hai, z tej Zakazṅu, zo wonei wot jenoho Żtoma, kiż wo tém Paradizu na
ſreidża ſtejeſche, je̓ſcz ṅedérbitai.

77. Pżipoje wón jimai też do Tżaſa, ka jimak ßo zeṅcż budże, budżetai-li
wot toho zakazanoḥo Żtoma pojėſcz?

Hai, won jimai pżipoje, zo na to budżetai teje Sṁercże wumṙecż.

78. Kaike Żiẇeṅo mėjeſchtai wonei wo tém Paradizu tak dowho hacż
bėſchtai poſuſchnei?

Jene żawoſṅe jara ẇeſowe Żiẇeṅo.

79. Żto tżiṅeſche jimai te Żiẇeṅo tak pżenadobṅe ẇeſowe?

Ta zpodobna Łeſnoſcz ha ṙanoſcz toho Paradiza ẇele ktomu pomhaſche; hale
te prawo, żtoż jimai tu wilku ẇe-

<pb n="020"/>

ſowoſcz tżiṅeſche, bė te jej dobre Swėdoṁo, ha ta jej Luboſcz k Bohu, ha
ta Luboſcz ƀeßobu.

Ṅepoſuſchnoſcz.

80. Stei Hadam ḥa Jėva wo tém Paradízu Boḥu pżeczé poſuſchnei zwoſtawoi?

Nė; wonei ſtai wot toho zakazanoho Żtoma poje̓dwoi.

81. Ka ſtai wonei do toho pżiſchwoi?

Tón Djabow wo Żtawtnoſczi jenoho Hada tu Je̓vu ktomu nawabi, ha Je̓va
zawedże toho Hadama.

82. Ka ßo jimai dżėſche, potém hacż zre̓ſchiwoi bėſchtai?

Me̓ſto toho, zo be̓ſchtai pṙedé tak wilku Weſowoſcz me̓woi, bóſchtai ne̓t
wot Bojoſcze ha Haṅbé ſuroẇe czweluwanei.

83. Ṅejo zteje jej Ṅepoſuſchnoſcze heẇak nitżo Zwo ſczėhuwawo, hacż to,
zo wonei ßo bojecż ḥa haṅbuwacż dérbeſchtai?

Owhai, ztej ſwojej Ṅepoſuſchnoſcżu ſtai wonei ſebi ha ſchitkim ſwojim
Potomnikam na Cżėłe ha na Duſchi ẇele Żkodé natżiniwoi.

84. Kotra bē ta naiẇetża Żkoda, kotruż wonei ſebi ḥa ſwojim potomnikam
ztżiniwoi ſtai?

<pb n="021"/>

Ta, zo wonei za ßo ha zawſchich ſwojich Potomnikow tu Nadu bożu ha tu
Podobnoſcz k Ṅebju ſtei zubiwoi.

85. Ka bė témai prėnimai Cżwojekomai, ha ſchitkim jej Potomnikam po
Sṁercżi wo tém tamém Swėcże ßo zeſchwo, ṅebėli Bóh na nimi ßo ſmėliw?

Tak żadén anicz jedén Cżwojek ṅebė do Ṅeƀes pżiſchow.

Slubeṅo toho Zbóżnika.

86. Ka da ßo Bóh ſmėli na témi zpaṅenémi Cżwojekami?

Wón jim ſlubi jenoho Zbóżnika, kotréż budże jim zas k Ṅebju pomhacż,
jenoi zo też ßami zeczeidża.

87. Póſwa Bóh toho Zbóżnika zmolom, hacż joho tón prėni Krótż ſlubiw bė?

Ne̓, hale haklei za żtéritawzént Lėt.

88. Jo Bóh wo témlei dowhím Tżaſu też déh wobnowiw te Poluƀeṅo, zo budże
toho Żbóżnika póſuwacż?

Hai, jaczé Krótż.

89. Pżetżo jo wón telei Polubeṅo Tżas wot Tżaſa pżeczé zas ha zas
wobnoẇaw?

Zo czi Cżwojekoẇe na toho Zbóżnika

<pb n="022"/>

bóchu ṅezabówali, hale k tomu joho Pżikhadei ßo ẇeſelili.

90. Su też cżi Cżwojekoẇe k tomu joho Pżikhadei ßo ẇeſelili?

Hai ſchiczé Bohwſwużowni Cżwojekoẇe, kiż ſu na Swe̓cże bóli pṙedé toho
joho Pżikhada, ſu ßo ktomu ſamom jara ẇeſelili.

Poſelſtwo wot toho ßo pżíbliżuwaczoho Narodżeṅa toho Zbóżnika.

91. Bó wone też komu do Tżaſa k Wėdomoſczí date, kotra ta Macż toho
Zbóżníka bócż dérbi?

Hai, jedén Jandżel tei ſẇatei Kṅeżṅe Maṙi, kotraż ztém Cże̓ſlu Jozevom
zwe̓ruwana be̓, pżiṅeſe te Poſelſtwo, zo wona wot Boha jo wuzwolena ta
Macż toho Zbóżnika bócż.

92. Ka zarétża tón Jandżel na tuleí ſẇatu Kṅeżnu?

Strowa ſé (Maṙja), Nadé powna, tón Kṅez jo ztobu, żonuwana ſé Té ƀez
témi Żónſkimi. ♣NB.♠ Strowa ſé, to bė hako bó ṙek: ẇele dobroh wot Boha
cżíṅeſu; mėi ßo deṙe, ſtrowa, ẃeſowa!

93. Dże dżėſche Maṙja, hacż te ẇeſowe Poſelſtwo wot toho Jandżela
zkrédwa bė?

<pb n="023"/>

K ſwojei Cżecże Hilzbecże.

94. Kaike jo te Powitaṅo, z kotrémż bó ta ſẇata Kṅeżna Maṙja wot teje
Hilzbeté hoṙezata?

Taikelei: Zdże ſém pżindże mi ta Nada, zo ta Macż mojoho Kṅeza kemṅe
pżindże? żonuwana ſé Té ƀez témi Żónſkimi, ha żonuwané jo tón Pwód
twojoho Ziwota.

Toho Zbóżnika Narod.

95. Dże jo tón Zbóżnik narodżené?

W Bethleṁe wo jenei Ródżi; to bė Dże̓ra, Prózṅencza jeneje Skawé.

96. Tżíṅeſche toho Zbóżnika Narod też wílke Ẇeſelo?

Hai wo Ṅeƀeſach ha na Zemi.

97. Kotzi zẇeſelachu ßo na tém wo Ṅebeſach?

Cżi ſẇacżi Jandżelo.

98. Kotzi zẇeſelachu ßo na tém na Zemi?

Schiczé pe̓kni Cżwojekoẇe, kotrémż bó to k We̓domoſczi date.

99. Tżohodla Jandżelo ha Cżwojekoẇe na témm Narodże toho Zbóżnika tak
jara ßo zẇeſelachu?

Dokelż ẇedżachu, zo wón téch Cżwojekow wumóżícż cze, ha zo też tu Mocz,
tu Zamóżitoſcz ma to dokoṅecż.

100. Mėjeſche wón taiku Mócz?

<pb n="024"/>

Hai dokelż wón bė tón jednorodżené Séhn Bożi, we̓rné Bóh kaiż tón Worſcz.

101. Żto da jo tón Séhn Bożi na ßo zaw, zo bó naſch Zbóżnik bów?

Cżwojetże Cżėwo, ha cżwojetżu Duſchu.

102. Kaiki Cżwojek bė te Dżėcżatko, na kotrohoż Narodże Jandżelo ha
Cżwojekoẇe tak jara ßo zẇeſelachu? bė wone jedén jenoi purluté Cżwojek?

Ne̓, wone be̓ Bóh-Cżwojek, wėrné Bóh, ha też we̓rné Cżwojek, woboidwoje
romadże.

103. Kotra jo bówa ta Macż toho Zbóżnika, zkotṙeje wón hako Cżwojek
narodżené jo?

Ta naizbóżniſcha Kṅeżna Maṙja.

104. Jo da ſẇaté Jozev tón prawé Nan toho Zbóżnika bów?

Ne̓, wón jo jenoi bów tón joho Zeżiwicżer ha Zaſtaricżer, tón joho
zeżiẇaczé ha zaſtaraczé Nan.

Ẇeſelo téch Paſtéṙow.

105. Kotzi Cżwojekoẇe ſu cżi prėni te Póſwo wot Naroda toho Zbóżnika
krédli?

Cżi vrómni Paſtéṙo.

106. Żtó tém Paſtéṙam telei zẇeſelacze Póſwo pżiṅeſe?

<pb n="025"/>

Jedén Jandżel, kotréż jo wo bóizkei Jaſnoſczi knim pżiſchow.

107. Su cżi Paſteṙo też tam k tei Ródżi ſchli?

Hai; hiżcże pṙedé pak ſwóſchachu woni te lubozne Zpe̓wancżko téch ſẇatéch
Jandżelow: Hordoſcz bódż Bohu wo Wóſoknoſczach, ha na Zemi Pokoi tém
Cżwojekam, kiż dobṙeje Wołe ſu.

108. Żto woni wo tei Ródżi natṙechichu?

Maṙju ha Jozeva, ha te Dże̓cżatko Jėzus wo tém Żwobju leiżacze; ha k tomu
ßo woni modlachu.

109. Déha jo tomu Dżėcżatku te Ṁeno Jėzus date?

Hacż wone woßém Dnów jo ſtare bówo.

110. Żto rėka Jėzus?

Jėzus re̓ka tak ẇele hako Zbóżnik.

Zẃeſeleṅo Simeona ha Hanné.

111. Żtó jaczé hacż cżi Paſtéṙo jo pomėw te Zẇeſeleṅo toho Zbóżnika
woladacż?

Tón Simeon ha ta Hanna.

112. Żtó, kaiki Cżwojek jo bów tón Simeon?

Jedén zeſtaṙené bohabojazné Muż, kotréż be̓ wot Boha ſlubene krédnéw, zo
toho Zbóżnika hiżcże pṙedé ſwojeje Sṁercże woladacż budże.

<pb n="026"/>

113. Déha bó telei Polubeṅo dopelṅene?

Tedém hacż tón żtérczété Dżeṅ po tém Narodże toho Zbóżnika tei joho
Starſchei joho do toho Templa pżiṅeſeſchtai.

114. Hacż tón Simeon tedém też wopokaza, zo toho Zbóżnika jara lubo
mėjeſche?

Hai, to wón wopokaza, wón wozné joho na ſwojei Ruczé, ha ṙekné: Ne̓tkoi
pużcżiſch Kṅeże twojoho Swużownika wo Pokoju —; czéſche ṙecz: ne̓t ſėm ja
zme̓ruwané, zpokojené —, ne̓t czu rad wumṙecż.

115. Żtó, kaiki Cżwojek bė ta Hanna?

Wona be̓ jena vrómna Wudowa, żtéri ha woſém dżeſat Le̓t ſtara.

Zẃeſeleṅo tėch SS. tzjóch Kralow.

116. Jo Bóh jenoi wo Żidowſ kim Kraju to wėdome ztżiniw, zo tón Zbóżnik
narodżené jo?

Ne̓, hale wón jo je też z jenej nowotnei jaſṅe ßo ſwe̓tljaczei Ve̓zdu tomu
czéwomu Swe̓tei pżizjejiw ha wopojedżew.

117. Hacż ſu też nėkotzi z czuzéch Krajow ktomu Zbóżnikei pżiſchli,
dokelż tu Vėzdu ſu widżeli?

Hai mudri Mużoẇe z Raṅſchoho Kraja, (cżi ſẇacżi tzjo Kraloẇe) déż tu
Ve̓zdu widżachu, zmolom pużcżichu ßo na Pucż, toho Zbóżnika wupótacż.

<pb n="027"/>

118. Dże woni joho pótachu?

Zpre̓ṅa joho popótachu w Je̓ruzaleṁe, namakachu pak joho potém w Bethleṁe.

119. Ka da woni do Bethlema pżindżechu?

Wot Krala Herodeſa woni zonichu, zo Bethlehem te narodne Me̓ſto toho
Zbóżnika jo; ha ta Ve̓zda jim tón Pucż do Bethlehema pokazuwaſche.

120. Żto tżiṅachu woni, toho Zbóżuika namakaiſchi?

Woni pżednim delepadżechu, kṅomu ßo modlachu, ha wopruwachu jomu woſobne
Daré.

Zażne Pżeſczėhaṅo ha Cżėkaṅo toho Zbóżníka.

121. Bó te Dżėcżatko Jėzus też hiżo zaje wot téch ƀezbóżnéch hidżene ha
pżeſczėhané?

Hai, Herodes hroṁeſche jomu, ha pótaſche je zkónczuwacż.

122. Żto tżiṅeſche wón, zo bó te Dżėcżatko Jėzus zamorduwaw?

Wón da w Bethleṁe, ha nawſchich Poṁezach Bethlema do Kowa woko
zamorduwacż ſchitkeṙeṅe Hóltżatka, kotreż dwė Le̓cże ha niże dweju Le̓tow
ſtare be̓chu.

123. Ka da ta, zo te Dżėcżatko Jėzus tedém też ſobu zamorduwane ṅebó?

<pb n="028"/>

Bóh tón Kṅez bė Jozevei tomu Zaſtaricżerei toho Zbóżnika do Tżaſa
prajicż daw, zo dérbi z tém Dże̓ſczom ha z joho Macżeru do Egypſkeje
cżeknécż, żtoż też Jozev ṁeltżo ztżini.

124. Jo te Dżėcżatko Jėzus wo Egypſkei zwoſtawo?

Nė, potémhacż Herodes wumṙew be̓, cżeṅeſche Jozev ztém Dże̓cżatkom ha z
joho Macżeṙu do Nazaretha.

Toho Zbóżníka vrómna Modoſcz.

125. Ka jo ßo te Dżėcżo Jėzus w Nazaṙecże hoṙeẇedwo?

Tak, zo Bóh tón ṅeƀeſki Wótſcz, ha ſchiczé pėkni Cżwojekoẇe tu ſwoju
Weſowoſcz na nim mėjachu, ha zo wone ſchitkim Dżėcżom k Pżikwadei
ſwużicż móże.

126. Ka Jėzus to tżiṅeſche?

Wón mėjeſche Boha pżed Wotżomai, ha we̓cżṅe tżiṅeſche to żtoż Bóh me̓cż
czéſche, ha tohodla je tżiṅeſche, dokelż je Bóh me̓cż czéſche, ha też
tak, tédém, ha tam je tżiṅeſche, kaiż, déż, ha dżeiż je Bóh me̓cż
czéſche.

127. Hacż móżeſch mi nėkotre Pżikwadé woſebe

<pb n="029"/>

pomėnicż, żto jo Jėzus wo Modoſczi tżiniw, ha tohodla je tżiniw, dokelż
Bohu zpodobne bė?

Hai, ja móżu woſebe pome̓nicż telei żtwore:

1.) Wón be̓ ſwojim Starſchim poſuſchné.

2.) Ktomu ßo mėjeſche zprawoj Pobożnoſczu wopótacż tón Dom bożi, tón
Je̓rozolmſki Tempél.

3.) Jara duſchṅe ßo zadżerża w Jėruzaleṁe wo jenei Schuli toh' Templa.

4.) Be̓ jara ródné k Dże̓wu; ha to ſchitko tohodla, dokelż Bohu tak ßo
luƀeſche.

128. Ka dowho jo tón Zbóżnik Bohu ſwojomu ṅebeſ komu Wótſczei ſwużiw w
Nazaṙecże wo tém Doṁe ſwojich Starſchich, do Ludżi ßo wonṅedaiſchi, wo
ṁėltżaczém?

Hacż wón pozdacżu tzíczécżi Lėt jo ſtaré zbów.

Ziawne Wutżerſtwo.

129. Żto tżiṅeſche Jėzus, hacż tziczécżi Lėt ſtaré zbó?

Ne̓t wón ſchudżom wokokhodżeſche téch Cżwojekow rozwutżuwacż.

130. Żto wutżeſche wón woſobṅe?

<pb n="030"/>

Wón wutżeſche, zo tón ṅeƀeſki Wótſcz téch Cżwojekow jara lubo ma;
pżepojeduwaſche, żto tónſamé tżiniw jo tém Cżwojekam k Ṅebju dopomhacż,
ha żto mó ßami tżinicż ha woſtajicż dérbimó, zo móli do Ṅeƀes pżincż.

131. Ka, na kaike Waſchṅo wón wutżeſche?

Wón wutżeſche na jene tak zpodżiwṅe ſchikwane Waſchṅo, zo też cżi joho
Ṅepżecżelo ßami na tém jara ßo zpodżiwachu.

132. Tżiṅeſche wón tém Cżwojekam żto jaczé k Dobrocże, déżli to, zo jich
tak deṙe rozwutżuwaſche?

Hai, wón też zjawne Dżiwé ſkutkuwaſche, ha podawaſche jim Pomocz wo
ſchitkich Należnoſczach.

133. Móżeſch mi woſebe ṁenuwacż nėkotre Dżiwé, kotreż wón ſkutkuwaw jo?

Wón tżiṅeſche téch Slepéch widżaczėch, téch Wuchich ſwóſchaczéch, téch
Kroméch khodżaczéch, téch Ne̓me̓ch rétżaczéch; wón wuſtroẇeſche téch
Khoréch, naſécżeſche ẇele tawzént Wódnéch z nėkotrémi Kle̓bami,
wuhoṅeſche te Djabowó, ha też wumṙetéch zas k Żiẇeṅu wubudżeſche.

134. Pżikhadżeſche też ẇele Ludżi kṅomu?

Zewſchich Stronow Ludżo z Cżródami kṅomu be̓jachu.

<pb n="031"/>

135. Ka wón téchſaméch hoṙebeṙeſche?

Schitkich téch, kiż z dobroho Wotpoladaṅa kṅomu pżindżechu —, wón jara
luboſcziẇe hoṙebeṙeſche, woſobṅe téch Pokutniwéch Re̓ſchnikow,
nailuboſcziwſcho pak te mawe Dże̓cżi.

136. Wopokazuwaſche wón tu ſwoju Luboſcz też taikim, kiż, déż kṅomu
pżindżechu, hiżcże ṅebėchu na to zmóſleni, zo czéli ßo nakazacż?

Też taikim wón tu ſwoju Luboſcz wopokazuwaſche ztém, zo jich krutobṅe
móczṅe k Pole̓pſcheṅu napominaſche.

137. Lubuwachu joho też ſchiczé ztoho, zo wón tak ẇełe dobroh' ſ
kutkuwaſche?

Schiczé, kiż pe̓kni ha dobṙeje Wutrobé be̓chu, joho jara lubuwachu —; hale
cżi lózi, cżi jeṅeje zweje Wutrobé —, jaczé wón dobroh' ſkutkuwaſche —,
bóle jomu hraṁachu.

138. Hacż da cżi Lózi te ſwoje Zwobó na ṅoho też wondawachu?

Owhai, woni za tém dże̓chu joho zkónczuwacż; jedénmól czéchu joho zjeṅeje
wóſokeje Horé dełe ſtortżicż, ha dwóiczé czéchu joho z Kaṁeṅemi do
Sṁercże zarazécż.

139. Ka da ta, zo to ṅedokoṅachu?

Tón Zbóżnik tém jich Rukam zkradżu woteṅdże.

<pb n="032"/>

140. Ṅebė wón tém jich Rukam kóiżdé Tżas woteṅcż mów?

Mów dṙe be̓ —, hale to wón ṅechaſche.

141. Pżetżo to ṅechaſche?

Tohodla, dokelż zdobrowolṅeje Poſuſchnoſcze k ſwojomu ṅeƀeſkomu
Wótſczei, ha z Luboſcze k tém Cżwojekam cżerpecż, ha jeṅeje boloſcziweje
Sṁercże wumṙecż czéſche.

Cżerpeṅo ha Sṁercż toho Zbónika.

142. Déha jo tón Zbóżnik wot ſwojich Ṅepżecżelow ßo pżijecż ha wujazacż
daw?

Zelené Żtwórkt pżed Pównoczu, potémhacż wón pṙedé wo rei Zarodże
Jethſemani ßo modliw be̓.

143. Dże ſu woni joho wujazanoho ẇedli?

K tomu Naiwóſchomu Me̓ſchnikei téch Żidow Khaivaſei, pola kotrohoż wele
Ṅepżecżelow toho Zbóżnika zromadżenéch be̓.

144. Kaike Wotſudżeṅo cżiſami na ṅoho wuprajichu?

Woni wuprajichu joho teje Sṁercżewinwatoho, dokelż wón tu We̓rnoſcz
wuzna, zo wón jo tón jednorodżené Séhn bożi.

<pb n="033"/>

145. Mėjeſche tón Zbóżnik też po tém k Sṁercżi-Wotſudżeṅu hiżcże tuſamu
Nócz ẇełe k Pżecżerpeṅu?

Hai, cżi Muſczé, kiż joho wobwachuwachu, zajazachu jomu tej Wotżi, ha
ſwoje Żpoté znim cżėṙachu.

146. Dże, k Komu ẇedżechu woni joho wilki Pjatk rano?

K tomu Sudnikei wo Je̓ruzaleṁe k Póncziei Pilatei, wot kotrohoż żadachu,
zo bó joho daw kżiżuwacż.

147. Hacż też Póncziuo Pilatus zmolom czéſche to tżinicż?

Ne̓, ṅechaſche, wobaraſche ßo; pżetoż wón deṙe widżeſche, zo tón Zbóżnik
ṅewinwaté jo.

148. Porutżi da Pilatus joho zas pużcżicż?

Ne̓, wón da joho ſchwikacż.

149. Żto tżiṅachu cżi Wojakoẇe, potémhacż joho roſchwikali bėchu?

Woni joho z Cżerṅemi krónuwachu, ha jara ṅewuſtatṅe znim zakhadżachu.

150. Mėjeſche te Cżerpeṅo toho Zbóżnika ztém Schwikaṅom ha Krónuwaṅom
ſwói Kóncz?

Ne̓; po tuh téch ha ſchelakich druhich Woṅetżeſczeṅach ha Pocżerpeṅach
poda joho Pilatus, zo bó kżiżuwané bów.

151. Ka jo tón Zbóżnik ſchė Woṅetżeſcżeṅa, ha Cżerpeṅa zṅes?

<pb n="034"/>

Dobrowolṅe ze Zczerpnoſczu, dokelż wón Boha ha téch Cżwojekow tak
lubuwaſche.

152. Dże dérbeſche wón kżíżuwané bócż?

Na tei Kalvarſkei Hoṙe ṅedaloko wot Je̓ruzalema.

153. Żtó jo tón cżeżki Kżiż k tei Hoṙe doṅes?

Tón Zbóżnik dérbeſche jón ßam ṅeſcz.

154. Ka woni joho kżiżuwachu?

Déż wón dobrowolṅe ßam ßo połehnéw be̓ na tón dowhotné Zdónk toho Kżiża,
ha tej ſwojej Ruczé rozpżéſtre̓w na tu pre̓tżnu Ṙadu, woni joho Ruczé ha
Nozé k tomu Dṙewei z Hozdżjemi krucże pżibijachu; ha potém joho z tém
Kżiżom hoṙe wuzbe̓nēchu.

155. Hacż da też ſchiczé, kiż joho na Kżiżu wiſaczoho widżachu, joho
wobżaruwachu?

Ne̓, cżi ƀezbóżni Żidża joho hiżcże leſtérwachu, ha wuſme̓ſchachu, żtoż
jenoi móżachu.

156. Cżerpeſche tón lubé Zbóżnik na Kżiżu hiżcże jenu ẇetżu Boloſcz,
hacż taſama bė, kotruż jomu te Wiſańo na téch Hozdżjach natżini?

Hai; zo cżi, kiż joho kżiżuwachu ha leſtérwachu, z tém jara cżeżczé
re̓ſchachu, to, to joho naibóle boleſche.

157. Pżetżo to joho naibóle boleſche?

<pb n="035"/>

Dokelż wón Boha ha téch Cżwojekow jara lubuwaſche.

158. Da je wón też k Zpóznacżu, zo téch, kiż joho kżiżuwachu ha
leſtérwachu, hiżcże lubuẇe?

Hai, pżetoż wón jich wuzamojeſche, (t. r. zawadżeſche) ha za nich
proſcheſche, wótzje prajiczé: Wottze! wodai jim, dokelż woni ṅeẇedża,
żto tżiṅa.

159. Ka na Tżaſu bē —, hacż woni joho kżiżuwachu?

Wilki Pjatk dopowṅa woko dżeẇecżich jo Pilatus Je̓zuſa k tomu Kżíżuwaṅu
zaſudżiw, ha w dwanacżich jo Je̓zus hizo na Kżiżu wiſaw.

160. Ka dowho wón na Kżiżu żiwé woſta?

Hacż dó Tzjóch po Powṅu. Tedém zawowa wón z wótrém Woſom: Wottze! do
twojich Rukow porutżu ja mojoho Ducha! ha nédém hacż to wuprajiw be̓,
pokhili wón ſwoju Wowu, ha wumṙe.

161. Su je też nėkotzi wot joho Pżecżelow ha Pżecżelnitżow z Wotżomai
widżeli, ka wón na Kżíżu jo cżerpew ha wumṙew?

Hai, ſu je widżeli, ha też ta joho luba Macż ſama jo je widżawa.

162. Dżėſche to témßamém jara k Wutrobe?

Hai, jara, jara jim k Wutrobe dżė-

<pb n="036"/>

ſche, woſobṅe dokelż ẇedżachu, żtó wón jo, Tżohodla, ha za koh' wón
cżerpi ha wumṙe.

163. Tżohodla da wón cżeṙpeſche ha wumṙe?

Nicz ƀezdzijak pżemoczuwané —, hale dobrowolṅe z Luboſcze.

164. Za koh' wón cżerpeſche ha wumṙe?

Zawſchitkich Cżwojekow, zo bó ſchitkich wumóżiw ha zbóżnéch ztżiniw.

165. Jo wón też za tebe cżerpew ha wumṙew?

Hai, też zamṅe jo tón Zbóżnik dobrowolṅe zluteje Luboſcze wumṙew.

166. Kaiki Dżak ſé da jomu za to winoité (ta)?

Zo bóch joho z czéweje Wutrobó zas lubuwaw (wa), potaikim rad' ſchitko
tżiniw (a), żtoż jomu ßo lubi, ha ſchoho toho ßo zdaluwaw (a), żtoż jomu
ßo ṅelubi.

167. Dże woſta ta Duſcha toho Zbóżnika po joho Sṁercżi?

Wona deleſtupí do teje Pre̓dk-Hele, kotraż też tón Abrahamowó Klin re̓ka.

168. Jo tṙebai te joho Cżėwo na Kżiżu wiſajo zwoſtawo?

Ne̓, Jozev z Arimatheje, ha Nikodemus je ze Kżiża dele woznéſchtai, do
jenoho nowotnoho Hrowa je wotpowożiſchtai, ha w Pre̓dku jedén wilki Kameṅ
pżiwaliſchtai.

<pb n="037"/>

169. Ka da ſchitkim tém, kiż toho Zbóżnika lubuwachu, ka jim pola
Wutrobó bē na tei joho Sṁercżi?

Wone be̓ jim żawoſṅe zrudno ha téſchno.

Hoṙeſtacżo ha Do-Ṅebes-Zpėcżo.

170. Bó też ta jích Zrudoba wokrótkim do Ẇeſowoſcze pżewobrocżena?

Hai, na tón tzecżi Dżeṅ po Je̓zuſowoi Sṁercżi, tu ſẇatu Jutrownu Ṅedże̓lu.

171. Kaha to?

Tón Zbóżnik zas wot Mordwóch hoṙeſtané, ha jim jaczé Krótż ßo wopokaza.

172. Hacż da wón jim jenoi k Woladaṅu ßo dawaſche?

Nicz jenoi k Wobladuwaṅu, hale też k Wobmaſuwaṅu; wón téch ſwojich
Wutżownikow rozwutżuwaſche, ha znimi je̓dżeſche, kaiż je pṙedé tżiniw be̓.

173. Ka dowho tón Zbóżnik po ſwojim Hoṙeſtacżu na Zeṁi zwoſta?

Żtérczécżi Dnów dowho.

174. Żto tżiṅeſche wón tón żtérczété Dżeṅ po ſwojim Hoṙeſtacżu?

Wón téch ſwojich Wutżownikow ztoho Me̓ſta Je̓ruzalema wonwuẇedże na

<pb n="038"/>

tu woljowu Horu, tam jich pożonuwa, ha pżed jich Wotżimi widomné k Ṅebju
hoṙe ßo wuzƀené, do Ṅeƀes woteṅdże.

175. Ladachu też cżi joho Wutżownikoẇe dowho za nim?

Z Ẇeſowoſczu ha ze Żawoſczu woni pżeczé za nim hoṙeladachu tak dowho,
hacż dwai Jandżelai jim ßo wozjejiſchtai, ha ṙeknéſchtai: żto tuh
ſtejicże, ha do Ṅeƀes ladacże? tuh tón Je̓zus budże runiſch tak (widomné)
zas pżincż, kaiż ſcze wó joho widżeli do Ṅeƀes zpe̓jaczoho.

Pżipóſuwaṅo toho S. Ducha.

176. Zwoſtachu cżi Wutżownikoẇe, potém hacż jim tei Jandżelai ßo
wozjejiwoi bėſchtai, hiżcże dlėje tam na tei woljowei Hoṙe?

Ne̓, woni ßo wrócżichu do Je̓ruzalema, ha pżihotuwachu ßo k tomu Pżikhadei
toho Ducha Sẇatoho, kotrohoż jim póſuwacż tón Zbóżnik ſlubiw bė.

177. Déha da jim tón Zƀóżnik toho Ducha ſẇatoho póſuwa?

Sẇatocżnicżku, to be̓ ruṅe tón pecżdżeſaté Dżeṅ po Jutroncżczé.

178. Tżohodla, k tżomu wón jim toh' S. Ducha póſuwa?

Zo tón Duch Sẇaté bó jich ktomu kma-

<pb n="039"/>

noſcziw, zo bóchu woni tu joho Wutżbu, kotraż budże ṁenuwana te ſẇate
Evangelium, te ſwate Sczeṅo, ßami praẇe dżerżeli, ha też druhim praẇe
wozjejeli, ha dopojeduwali.

179. Su też cżi Wutżownikoẇe Jėzuſowi te ſẇate Evangelium wozjejeli?

Hai, zmolom hacż tón Duch S. do nich be̓ pżiſchow, ſu woni je wozjejeli,
naipṙedé wo Je̓ruzaleṁe, ha potóm bewſchimi Ludami.

180. Hacż da Ludżo tu Wutżbu toho Zbóżnika też hoṙebeṙechu?

Ẇełe Ludżi ju hoṙebeṙeſche, ha téch be̓ ẇele, kiż do toho Zbóżnika
we̓ṙachu.

181. Ka da jo tón Zbóżnik to zaſtaraw, zo też po tei Sṁercżi téch
Japożtowow ta joho Wutżba praẇe bó wozjejana bówa?

Wón jo hoṙezẇed ha poſtajiw jenu ṅezmóliwu Czérkei, (kotraż wo tei We̓ṙe
nidé zmólicz ṅemóże,) pola kotṙeje tón Duch Sẇaté pżeczé zwoſtawa, ha ju
ſchitku We̓rnoſcz wutżi.

Naiſẇatżiſcha Trojícza.

182. Ka, ztżim cżí Japożtoẇe téch, kíż do toho Zbóżníka wėṙachu, do teje
joho Czérkẇe hoṙebeṙechu?

<pb n="040"/>

Z tej ſẇatej Kcżeṅczu.

183. Wo tżejim Ṁeṅe dérbi, po tei Porutżnoſczi toho Zbóżnika, ta ſẇata
Kcżeṅcza wudżėlana bócż?

Wo tém Ṁeṅe toho Wótſcza, ha toho Séhna, ha toho S. Ducha.

184. Żtóha da jo tuh tón Wótſcz?

Bóh tón naſch ṅeƀeſki Nan habó Wótſcz.

185. Żtó jo tuh tón Séhn?

Tón jednorodżené Séhn Boha Wótſcza, kotréż, runiſch kaiż tón Wótſczwe̓rné
Bóh jo.

186. Żtó jo tón Sẇaté Duch?

Tón Duch toho Wótſcza, ha toho Séhna, kotréż też we̓rné Bóh jo.

187. Keiko da jo téch, kiż wėrné Bóh ſu?

Cżi ſu tzjo, Bóh tón Wótſcz, Bóh tón Séhn, ha Bóh tón Duch Sẇaté.

188. Su da cżilei tzjo też tzjo Bohoẇe?

Ne̓, woni ſu tzí bóhwſke Parſchóné; hale jenoi jedén Bóh.

189. Jo tolei czéle wėſte?

To jo zawe̓ſczi we̓ſte, dokelż Bóh ßam jo je prajiw.

190. Poṁenuẇeſch też té drudé tuh te tzi bóhwſke Parſchóné?

<pb n="041"/>

Hai, dėż tón Kżiż tżiṅu, déż z tém Znaṁom ſẇatoho Kżiża ßo woznaṁam.

Ṅepżeſtawacza Pre̓dkwobladainoſcz boża.

191. Hacż też Bóh tón lubé Kṅez hiżcże ſchėdṅe ẇełe tżini, nam k Ṅebju,
k wėcżnomu Żtẇeṅu dopomhacż?

Hai, ta joho bóhwſka Pre̓dkwobladainoſcz hiżcże pżeczé ſche̓dṅe
dżeṅwotedṅa nas woblada ha zaſtara.

192. Hacż mów żtó te ſchėdne Dobroté boże ſchitke wupojedacż?

Ne̓, to żadén Cżwojek w Żtancże ṅejo.

193. Żto cze Bóh hiżcże nawſchim Poſletku tżinicż k tomu, zo bó nas,
joli zo mó jomu ſwėrṅe ſwużimó, do toho wėcżnoho Żiẇeṅa nuczdoẇed?

Bóh naſch Zbóżnik cze zas pżincż; po jenei zbóżnei Sṁercżi, ha po jeném
zweſelném Pżeſudżeṅu cze naipṙedé te naſche Duſche ßame do Ṅeƀes
hoṙezacż; potóm cze też te naſche Cże̓wa zas hordoſczene k Żiẇeṅu
wubudżicż, ha nas po tém ſchichzromadniczkim Sudżeṅu z Cże̓wom ha z
Duſchu do teje ṅeƀeſkeje Ẇeſowoſcze nuczdoẇeſcz.

Poſlene Wėczé téch Pėknéch, ha téch Ṅepėknéch.

194. Budża ſchiczé Cżwojekoẇe jedénmól wumṙecż?

<pb n="042"/>

Hai, ta Sṁercż żanoho zminécż ṅebudże.

195. Wėmó mó też, déh wumṙecż budżemó?

Ne̓, to jo Bóh z Dobrocżiwoſcze nam zakhowaw, zo bóchmó ßo kóiżdé Tżas k
Sṁercżi pżihotuwanéch dżerżeli.

196. Déha da dżerżimó ßo mó k Sṁercżi pżihotuwanéch?

Déż Bohu ſwėrṅe ſwużimó.

197. Maja cżi pėkni, ha cżi ṅepėkni Cżwojekoẇe jenaiku Sṁercż
wotrżakuwacż?

Ne̓, cżi Bohuſwużowni Pe̓kni maja jenu zbóżnu, cżi Bezbóżni Ṅepe̓kni jenu
ṅezbóżnu Sṁercż wotrżakuwacż.

198. Kotru Sṁercż da té zbóżnu ṁenuẇeſch?

Kotraż Cżwojeka zewſchich Cżerpeṅow wumóżi, ha do we̓cżṅeje Radoſcze
pżeſadżi.

199. Kotru Sṁercż ṅezbóżnu ṁenuẇeſch?

Kotraż Cżwojeka ſche̓ch ẇeſowoſczow wuróbi, ha do wėcżṅeje Matré
pżeſadżi.

200. Dże toho Cżwojeka Duſcha po Sṁercżi naipṙedé pżindże?

Pżed tón ſudné Stów toho Zbóżnika, kotréż kóiżdu Duſchu nédém po Smercżi
ſudżicż budże.

201. Żto rėka: wón budże tu Duſchu ſudżicż?

To re̓ka: Wón budże ji we̓dome ztżi-

<pb n="043"/>

nicż, ha też pżidże̓licż to, żtoż zaſwużiwa jo.

202. Maja cżi pėkni ha cżi ṅepėkni Cżwojekoẇe jenaíke Pżeſudżeṅo
wotrżakuwacż?

Ne̓, te Pżeſudżeṅo budże za téch Pe̓knéch jara zweſelne, za téch Ṅepe̓knéch
pak ſuroẇe zatraſchne.

203. Dżeha pżindu te Duſche, potémhacż kóiżda woſebe pżeſudżena jo?

Habé do Ṅeƀes, habé do Tżiſcża, habé do Hele.

204. Kotre Duſche zmolom po tém Pżeſudżeṅu do Ṅebes pżindu?

Te Duſche taikich Pe̓knéch, kiż wo bożei Nadże wumru, ha nitżo jaczé k
wotcżerpeṅu nimaja.

205. Kotre pżindu do Tżiſcża?

Te Duſche taikich Pėknéch, kiż dṙe wo bożei Nadże wumru, tola pak hiżcże
ne̓żto k Wotcżerpeṅu maja.

206. Dże pżindu tuh te, potémhacż ſchitko ſu wotcżerpewo?

Do Ṅeƀes.

207. Kotre Duſche do Hele pżindu?

Te Duſche téch Ḃezbóżnéch, kiż wo bożei Ṅenadże wumru.

208. Dże woſtanu te Cżēwa téch wumṙetéch?

<pb n="044"/>

Te budża zaṙebane, ha rozpanu zas do teje Zeṁe, zkotṙejeż ztżiṅene ſu.

209. Budża te Cżėwa wėcżṅe wo tei Zemi leiżo zwoſtacż?

Nė, na tón ſudné Dżeṅ budża wone zas hoṙeſtawacż, ha kóidżieżka Duſcha
budże z tém ſwojim ne̓dawſchim Cże̓wom zas zjenoſczena.

210. Budża cżi Pėkni ha cżi Ṅepėkni jenaiczé hoṙeſtawacż?

Ne̓, cżi Pe̓kni budża hoṙeſtawacż hordoſczeni k ſwojei Tżeſczi ha
Ẇeſowoſczi; cżi Ṅepe̓kni budża hoṙeſtawacż wohidni żadwawi k ſwojei
Ṅetżeſczi ha Czẇeli.

211. Dże da budża cżi Hoṙezeſtawani naipṙedé poſtajeni?

Pżed tón ſchichzromadniczki Sud toho Zbóżnika.

212. Dże da budża woſtacż po tém ſchichzromadniczkim Sudżeṅu?

Cżi Ḃezbóżni budża na we̓cżne z Cże̓wom ha z Duſchu do Hele zatamani; Cżi
Pėkni Bohwſwużowni z Cże̓wom ha z Duſchu na wėcżne do teje ṅeƀeſkeje
Rodoſcze nuczpóndu.

213. Kotre da ſu te poſlene Wėczé téch ṅepe̓knéch bezbóżnéch Cżwojekow?

<pb n="045"/>

Telei: 1.) Jena ṅezbóżna Sṁercż.

2.) Jene zatraſchne Sudżeṅo.

3.) Jene Ṅetżeſcze - powne Hoṙeſtacżo.

4.) Ta we̓cżna Czẇela teje Hele.

214. Kotre ſu te poſlene Wėczé pėknoho Bohwſwużownoho Cżwojeka?

Telei: 1.) Jena zbóżna Sṁercż.

2.) Jene zẇeſelne Sudżeṅo.

3.) Jene hordozne Hoṙeſtacżo.

4.) Ta we̓cżna Radoſcz toho Ṅebja.

215. Dże, wo tżím jo zkrótkim wobjate ſchitko to, żtoż hacż tudé hiżo
rozprajene maſch?

Wo tém Japożtowſkim We̓ré-Wuznacżu.

216. Kaike jo teſame?

Taikelei: 1. Ja we̓ṙu do Boha Wótſcza, ſchohomócznoho Ztworicżeṙa Ṅebes
ha Zeṁe.

2. Ha do Je̓zuſa Kréſtuſa, joho jednorodżenoho Séhna, naſchoho Kṅeza.

3. Kotréż podjaté jo wot S. Duchu, narodżené z Maṙje teje Kṅeżné.

4. Jo cżerpew pod Póncziom Pilatom, jo kżiżuwané, jo wumṙew ha poṙebané
bów.

<pb n="046"/>

5. Jo k Helam dele ſtupiw; na tón tzecżi Dżeṅ zas wot Mordwóch
hoṙeſtanéw.

6. Jo ſpe̓w do Ṅeƀes, ſeidżi na Prawiczé Boha Wótſcza ſchohomócznoho.

7. Z tam budże pżíncż ſudżicż Żiwéch ha Mordwéch.

8. Ja we̓ṙu do Sẇatoho Ducha.

9. Jenu ſẇatu Khathólſku Czérkei, Zromadżijenſtwo téch Sẇatéch.

10. Wodawaṅo téch Re̓chow.

11. Hoṙeſtacżo toho Ṁaſa.

12. Ha jene we̓cżne Żiẇeṅo. Amen.

Żtwórté Staw.

Żto mó ßami tżinicż dérbímó, zo móli kwe̓cżnomu Żiẇeṅu doſanécż.

217. Dérbimó mó też ßami nėżto ktomu ſkutkuwacż, zo bóchmó do Ṅebes
pżiſchli?

Hai, mó dérbimó Bohu ſwe̓rṅe ſwużicż.

218. Déha da mó Bohu ſwėrṅe ſwużímó?

Déż mó z Wutrobé ha nawoprawſke ßo próczuẇemó tzinicż ſchitko to, żtoż

<pb n="047"/>

Bóh me̓cż cze; ha to tohodla, dokelż wón je me̓cż cze; też tak, tedém, ha
tam, kaiż, deż, ha dżeiż wón je me̓cż cze.

219. Z tżim jo nam Bóh k Wėdomoſczi daw to, żtoż wón mėcż cze?

Ze ſwojimi ſẇatémi Kazṅemi.

220. Kotre jo te krótke Wobjecżo téch joho ſẇatéch Kazṅow?

Telei, mó dérbimó

1.) do Boha we̓ricż,

2.) k Bohu ßo nadżijecż,

3.) Boha wóſche ſchoho, ha kóiżdé ſwojoho Bliſchoho tak kaiż ßo ßamoho
lubuẇacż.

Wot teje Wėré.

221. Déha wėriſch té do Boha?

Déż ja Boha za naſchoho Ztworicżeṙa ha Wótſcza zpóznawam, ha ſchitko to,
żtoż wón nam jo pojedżecż daw, (żtoż pżez tu wot Kréſtuſa Je̓zuſa
hoṙezẇedżenu Czérkei nam k We̓ṙeṅu pre̓dkpoſtaja,) wobſtaiṅe ſéłṅe za
we̓rne mam tohodla, dokelż wón je prajiw jo.

222. Hacż móżemó mó ƀez Stracha ſe̓lṅe krucże wėricż ſchitko to, żtoż Bóh
prajiw jo?

<pb n="048"/>

Hai, dokelż Bóh ṅemóże anicz zevżecż, anicz zmólicż habó zhebané bócż.

Wot teje Nadżije.

223. Déha té k Bohu ßo nadżijeſch?

Déż ja praẇe za tém Ṅebjom żadoſczu, ha ſélnu Dowe̓rnoſcz mam, zo Bóh mi
te Ṅebjo, ha ſchitko dobre dacż budże.

224. Móżemó da mó po Rozoṁe praẇe wilku Żadoſcz za tém Ṅebjom mėcż?

Hai, dokelż te Ṅebjo tak Ẇeſowoſczow-powne jo.

225. Móżemó też mėcż ſélnu Dowėrnoſcz, zo Bóh nam te Ṅebjo ha ſchitko
dobre dacż budże?

Hai, dokelż Bóh jo ſchohomóczné, jo dobrocżiwé, ha wo ſwojim Sluƀeṅu
ſwe̓rné.

Wot teje Luboſcze k Bohu ha k tomu Bliſchomu.

226. Déha lubuẇeſch té Boha wóſche ſchoho?

Déż ja Boha jaczé zaṅdż mam, joho wóſche ſebi ważu, déżli ſchitke druhe
We̓czé, ha z toho zo joho tak zaṅdź mam radſcho ſchitko czu wotbócż,
ſchitko cżerpecż, déżli Bohu ßo pżecżiwicż, Boha razne̓wacż.

<pb n="049"/>

227. Pżetżo da jo Bóh wóſche ſchoho k lubuwaṅu?

Tohodla, dokelż nidé Nichtó ṅejo nam tak dobré, ha nidé Nichtó ṅejo ßam
woßebi tak dobré hako Bóh tón Kṅez.

228. Koho da budżeſch té dałe lubuwacż, jo-li zo té Boha praẇe
lubuẇeſch?

Budu też lubuwacż mojoho Bliſchoho, tohodla zo wón Dże̓cżo Boha toho
Kṅeza jo.

229. Ka dérbiſch té twojoho Bliſchoho lubuwacż?

Tak kaiż ßoſamoho (ßoßamu).

230. Déha lubuẇeſch té twojoho Bliſchoho kaiż ßo ſamoho (ßo ſamu)?

Déż ja mojoho Bliſchoho kaiz tomu ṙecz mojoho Ruṅecża zaṅdż mam, ha
ſchitko te dobre, żtoż bóch ßam radé me̓w, (ßama rada me̓wa) też jomu
popżeju, ha, zatém hacż móżu, jomu je też pżihaṅecż, pżiwożecż czu.

231. Na tżim móżemó je mó ẇedżecż, hacż mó Boha ha toho Bliſchoho praẇe
lubuẇemó?

Na tém Dżerżeṅu téch ſẇatéch dżeſacż bożich Kazṅow. Déż mó na woprawſke
k tomu ßo mamó teſame praẇe dżerżecż; da lubuẇemó mó Boha ha toho
Bliſchoho.

<pb n="050"/>

Te ſẇate dżeſacż Kazṅe?

232. Kotre, kaike ßu te dżeſacż Kazṅe.

Telei, taikelei: Ja ſém tón Kṅez twói Bóh.

„Prėṅa Kazṅa:“ Té ṅedérbiſch żanéch czuzéch Pżibohow pódla ṁe me̓cż;
ṅedérbiſch ſebi żanoho wukaßéluwanoho wudépanoho Sẇecżecża tżinicż, zo
czéw k tomuſamomu ßo modlicż.

zkrótkim ßo praji:

Té dérbiſch jenoi do jenoho Boha we̓ricż.

Druha: Té ṅedérbiſch toho Ṁena Boha twojoho Kṅeza ṅewużitṅe ẇeſcz.

Tzecża: Spómṅ na to, zo bó tón Sabbath ſẇecżiw.

hinak ßo wupraji:

Té dérbiſch tón ſẇaté Dżeṅ ſẇecżicż.

Żtwórta: Té dérbiſch twojoho Nana ha twoju Macż w Tżeſczi me̓cż, zo bó
dowho ziwé bów na Zemi.

Pjata: Té ṅedérbiſch morduwacż.

Schėſta: Té ṅedērbiſch Mandżelſtwa wamacż.

hinak ßo wupraji:

Ṅedérbiſch Ṅetżiſtoté hnacż.

Sédéma: Té ṅedérbiſch kranécż.

<pb n="051"/>

Woſéma: Té ṅedérbiſch valſchnoho Swe̓tzeṅa dawacż napżecżo twojomu
Bliſchomu.

Dżeẇata: Té ṅedérbiſch pożadacż twojoho Bliſchoho Mandżelſkeje.

Dżeſata: Té ṅedérbiſch pożadacż twojoho Bliſchoho Domu, Pola, Wotrocżka,
Dżowki, Wowa, Wóſwa, ha nitżo te joho.

z krótkim ßo ṙekṅe:

Ṅedérbiſch pożadacż twojoho Bliſchoho Kubwa.

233. Déha ſu telei Kazṅe tón prėni Krótż ſẇatocżṅe zjawṅe wonwuwowane
bówo?

Bóh ßam jo je wupojeduwaw tomu Iſraelſkomu Ludei z teje Horé Sinai,
potémhacż be̓chu cżi Iſraelitoẇe z Egypſkeje wucżanéli; tedém be̓chu
kwidżeṅu wilke traſchiwe Czeichi.

Zarétżeṅo.

234. Su da te Swowa: Ja ſém tón Kṅez twói Bóh, hiżo ruṅe won jena Kazṅa?

Ne̓, wone ſu jena Pṙedé-Rétż, jene Zarétżeṅo, kotreż Bóh tém Kazṅam
do-Pre̓dka ſtaji.

235. Pżetżo Boh telei Zarétżeṅo tém ſwojim Kazṅam do Prėdka ſtaji?

<pb n="052"/>

Zo bó we̓dome ztżiniw, 1.) Żtó tónſamé jo, kiż nam te Kazṅe daw jo; ha

2.) żto nas ktomu pohnuwacż ha dóhnacż dérbi, zo te Kazṅe bóchmó
dżerżeli.

236. Żto da dérbi nas k Dżerżeṅu téch Kazṅow pohnuwacż ha dóhnacż?

Bojoſcz, Dżakownoſcz, ha Luboſcz k Bohu.

Prėṅa Kazṅa.

237. Żto zakazuẇe ta prėṅa Kazṅa?

Wona zakazuẇe, tu Bohu pżiſwuſchaczu Tżeſcz komu druhomu dawacż.

238. Żto pżikazuẇe ta prėṅa Kazṅa?

Wona pżikazuẇe, zo mó Bohu tu jomu pżiſwuſchaczu Tżeſcz nutzi wo naſchei
Wutroƀe dawacż dérbimó.

239. Ka habé déh dawamó mó nutzi wo naſchei Wutroƀe Bohu tu jomu
pżiſwuſchaczu Tżeſcz?

Déż mó do ṅoho wóſche ſchoho ſélṅe krucże we̓rimó, kṅomu wóſche ſchoho ßo
nadżijemó, ha joho wóſche ſchoho ſebi ważimó, habé lubuẇemó.

240. Ka habó déh ta Bohu pżiſwuſchacza Tżeſcz komu druhomu ßo dawa?

Déż żtó jenom' Ztwoṙeṅu jaczé we̓ri, k tomuſamomu jaczé ßo nadżije, habó

<pb n="053"/>

jaczé je zaṅdż ma ha lubuẇe, déżli Boha toho Kṅeza.

241. Kotre ſu te Rėchi pżecżiwo tei prēnei Kazni, na kotreż też te
ṁeṅſche Dżėcżi woſobṅe kedżbuwacż maja?

Telei żtéri:

3.) Tu kże̓ſczianſku Wutżbu, habé to żtoż ktei ſẇatei We̓ṙe ſwuſcha, ródṅe
ṅewuknécż.

2.) Na Boha luboho Kṅeza zabówacż.

3.) Z Pobożnoſczu Pacżeṙe ṅezpe̓wacż, woſobṅe Rono ha Wetżor, pṙedé Je̓dże
ha po Je̓dżi.

4.) Czéle tżiſcze to na Kedżbu ṅewzacż, zo pżi ſwojim Tżiṅeṅu ha
Woſtajeṅu bó jenu dobru Me̓ṅonku me̓w.

Druha Kazṅa.

242. Żto zakazuẇe ta druha Kazṅa?

Wona zakazuẇe ſchitko, ztżimż budże Bóh tón Kṅez zwonka pżed Cżwojekami
woṅetżeſczené.

343. Żto pżikazuẇe ta druha Kazṅa?

Wona pżikazuẇe, zo mó tu Bohu pżiſwuſchaczu Tżeſcz jomu też zwonka
zjawṅe wopokazuwacż dérbimó.

<pb n="054"/>

244. Kotre ſu te Rėchi pżecżiwo tei druhei Kazni, kotreż też te ṁeṅſche
Dżėcżi woſobṅe na Kedżbu bracż maja?

Telei tzi:

1.) Te Tajeṅo.

2.) Te Meno boże habé Jėzus rc. ṅepotżeſczliẇe wuprajecż.

3.) W Czérkwi, habó hejak pżi zjawnėch Pobożnoſczach ßo ſṁecż, pojedacż,
hracż, Trézki hnacż, wokoladacż.

245. Déha da jedén ßo taji?

Déż tak tżini, tak ßo wonkwadże, hako bó pe̓kné, pobożné, ródné bów, ha
ƀeztém tola je ṅejo, też za tém ßo ṅepróczuẇe, zo bó je zbówaw.

246. Jo Bóh nam też Nėkotréch k Pżikwadei prēdkpoſtajiw, kotrémż mó wo
tém Wotwożuwaṅu teje Bohu ſwuſchaczeje Tżeſcze ßo porunoſczecż mamó?

Hai, I.) woſobṅe toho naſchoho Zbóżnika Je̓zuſa, ha 2.) téch Jandżelow,
ha téch Sẇatéch, kiż wo Ṅeƀeſach ſu.

Tzecża Kazṅa.

247. Żto pżikazuẇe ta tzecża Kazṅa?

Zo bóchmó praẇe kedżbni ha ródni na to bóli, tu Ṅedżilu ſẇecżicż.

<pb n="055"/>

248. Żto zakazuẇe ta tzecża Kazṅa?

Schitko, żtoż tomu Sẇecżeṅu teje Ṅedżėle napżecżo jo ha zadże̓wa.

249. Kotre ſu te Rėchi pżecżiwo tei tzecżei Kazni, na kotreż też mawe
Dżėcżi kedżbuwacż maja?

Telei żtéri:

1.) Ze ſwojeje Winé bożeje Mſchė ṅeſwóſchecż, habó na bożei Mſchi ƀez
Pobożnoſcze pżebócż.

2.) Tu kżeſczianſku Wutżbu ƀez zprawṅeje Winé zakomdżicż, habó na tu
ſamu kedżbṅe ṅepoſuchacż.

3.) Ḃez Nuzé cżeżke Dżėwo dżėwacż.

4.) Teje na ṅedżilſke Dné pżiſtoiṅeje doṁaczeje Pobożnoſcze tak, kaiż
tola deṙe mów, ṅewotwożecż, hale tón Tżas z Lėṅotu, z prózném
Wokoważeṅom, habó z Hracżom wólbērṅe pżetżinicż.

Ż twórta Kazṅa.

250. Żto pżíkazuẇe ta żtwórta Kazṅa?

Zo te Dżėcżi ſwojich Starſchich zaṅdżme̓cż, lubuwacż, ha jim poſuſchne
bócż dérbja.

251. Żto zakazuẇe ta żtwórta Kazṅa?

<pb n="056"/>

Schitko, żtoż tomu tém Starſchim pżiſwuſchaczomu Zaṅdżme̓cżu, tei
Luboſczi, ha tei Poſuſchnoſczi napżecżo jo.

252. Déh, ka zrėſcha też te ṁeṅſche Dżėcżi pżecżiwo tom' tém Starſchim
pżiſwuſchaczom' Zaṅdżme̓cżu?

1.) Déż ſwojich Starſchich kedżbu nimaja, zadzpe̓ja.

2.) Jim ṅetżeſaṅe, z Tróczkom, z Borkaṅom pżindu, napżecżo rétża, jich
wuſme̓ſcheja, jich kle̓pſchom maja.

253. Déh, ka — pżecżiwo tei Luboſczi?

1.) Déż ſwojim Starſchim zawidża, hraṁa, ne̓żto zwo popżeja, habó pżeja.

2.) Déż jich z ṅepe̓kném Hoṙeẇedżeṅom zrudżeja.

3.) Żanéch Pacżeri za nich ṅezpe̓waja.

254. Déh, ka pżecżiwo tei Poſuſchnoſczi?

1.) Déż zczéwa zaṅechaja to tżinícż habē woſtajicż, żtoż wot ſwojich
Starſchich pżiporutżene maja.

2.) Déż te kazane dṙe tżiṅa, hale nicz Podwolṅe, nicz ſpe̓ſchṅe, nicz
ſwe̓rṅe, habó nicz Poniżṅe.

♣NB.♠ „Nicz podwolṅe, to ṙėka: ṅerade, ṁeltżo wo Wutroƀe ṅezpokoine,
ṁerzacze; nicz ſpe̓ſchṅe, t. r. dwóiczé,

<pb n="057"/>

jaczé krótż ſebi kazacż dadża, dlija — komdża ßo te kazane dopelnicż;
nicz ſwėrṅe, t. r. jenoi zwonka na Wotżi, habé tak nėkak po Powoiczé te
kazane tżíṅa; nicz poniżṅe, t. r. ſwojoho Téchta, ſwojeje Wołe ṅechadża
zibuwacż, podcżiſuwacż tomu Wuſtacżu, tei Woli ſwojich Starſchich,
zdadża ſebi ſame mudre doſcz bócż, te ſwoje za prawe, to pak żtoż cżi
Starſchi czeidża, za wopacżne dżerża.“

255. Hacż budża wo téch Starſchich, kotréchż w Tżeſczi mėcż dérbimó,
ſobu zrozeṁeni hiżcże druzé, hacż tón prawó Nan, ha ta prawa Macż?

Hai, ſobuzrozeṁeni budża też 1.) tón pżirodné Nan, (Nank) ha ta pżirodna
Macż (Maczocha, Mamka). 2.) Cżi naſchi Zeżiẇeṙo ha Zaſtaricżeṙo, kiż nam
me̓ſto Nana ha Macżeṙe ſu. 3.) Wutżeṙo ha Wutżerki. 4.) Schiczé zeſtaṙeni
Cżwojekoẇe, hako Dże̓d, Wowka rc. 5.) Kṅeztwa. Hozpodar ha Hozpoza ſtai
podno Tżeladnikei Nan ha Macż. 6.) Duchowne ha ſwe̓tne Wóſoknoſcze.

Pjata Kazṅa.

256. Żto zakazuẇe ta pjata Kazṅa?

Wona zakazuẇe

1.) Schitke Wobżkodżeṅo ſwojeje ſa-

<pb n="058"/>

motṅeje Parſchóné na Cżėłe ha na Duſchi.

2.) Schitke ṅezprawne Wobżkodżeṅo habé Zrudżuwaṅo toho Bliſchoho na
Cże̓łe ha na Duſchi.

257. Żto pżikazuẇe ta pjata Kazṅa?

Wona pżikazuẇe

1.) ßo ſtaracż za te Zpomożeṅo ſwojeje ſamotṅeje Parſchóné.

2.) Też, zatém hacż ßo hodżí, ſobu ßo ſtaracż za te Zpomożeṅo teje
Parſchóné toho Bliſchoho.

258. Ka, déh też te ṁeṅſche Dżėcżi pżecżiwo tei pjatei Kazni zrėſcha
ßame na ßebi?

Déż 1.) ßame ßebi ne̓żto zwo pżeja, habó wintżuẇu.

2.) Na ſwojim Cże̓łe ßame ßo wobżkodżeja, habó do Stracha ßo podawaja k
Żkodże pżincż, k Pżikwadei, déż ṅepome̓rṅe ẇele jėdża, pija, na Żtomé
waża, ßo kupaja rc.

3.) Na ſwojei Duſchi ßame ßo do Żkodé ṅeſu, k Pżikwadei, z tém, zo ßo
podawaja do Stracha, do taikeje zẇeje Pżileżnoſcze, wo kotrei mówo
zre̓ſchicż; habó kne̓tżomu Zwom' ßo zwutżeja.

<pb n="059"/>

4.) Potémhacż tṙebai do Żkodé pżiſchwo ſu, te Wobżkodżeṅo zaṁeltża,
zakhowaja.

259. Ka, déh pżecżiwo tei pjatei Kazni zrėſcha na tém Bliſchim?

Déż 1.) druhim zawidżeja, hraṁa, ne̓żto zwo pżeja, na ne̓tżejei Żkodże ßo
zẇeſeleja.

2.) Druhich na Cże̓łe wobżkodża, habó jim Boloſcz naréchtuẇu, k Pżikw. ze
Storkaṅom, z Bicżom, z Metaṅom.

3.) Druhim na Duſchi zeżkodża habó zle̓ zetżiṅa, k Pżikwadei, ze
Zaẇedżeṅom kne̓tżomu zwom', z Wotdżerżeṅom wot Dobroho, z Hadruwaṅom,
Wudma-Dawaṅom rc.

Schėſta Kazṅa.

260. Żto zakazuẇe ta ſchėſta Kazṅa?

Wona zakazuẇe

1.) ſchitko, żtoż tei Tżiſtocże ha tei Tżeſnoſczi na kaikeżkuli Waſchṅo
napżecżo jo.

2.) Schitko, żtoż tei Pome̓rnoſczi wo Je̓dżi ha Picżu napżecżo jo.

<pb n="060"/>

261. Żto pżikazuẇe ta ſchėſta Kazṅa?

Wona pżikazuẇe, zo kóiżdé dérbi bócż

1.) ſchwarné ha tżeſné wo ſchwojich Móſleṅach, Swowach, ha Skutkach.

2.) Pomėrné wo Jėdżi ha Picżu.

262. Ka, déh też te ṁeṅſche Dżėcżi zrėſcha pżecżiwo tei Pomērnoſczi wo
Jėdżi ha Picżu?

Déż 1.) pżeż Me̓ru ẇele, habé z Womodnoſcze Ṅeſtrowo do ßo żeru ha
żlokaja.

Déż 2.) ṅewobżerne, kwóżcże ſu.

263. Ka, ztżim móża też zrēſchicż pżecżiwo tei Tżiſtocże ha Tżeſnoſczi?

Móża zre̓ſchicż

1.) z Móſlemi, déż na ṅetżeſne ṅeſchwarne We̓czė z dobrej Wolu ßebi
móſledża.

2.) Ze Żadoſczami, déż pożadaja ṅetżeſne We̓czé widżecż, ſwóſchecż,
ẇedżecż (t. r. zonicż, dopojedżene krédnécż), tżinicż, pozpótacż, habó
naſebi potżinicż dacż.

3.) Z Rétżemi, déż ṅetżeſne Swowa, ṅeſchwarne Pėſnicżki potṙebuẇu.

4.) Z Poſuchaṅom, déż na ṅetżeſne Żwacża, na ṅeſchwarne Pe̓ſnicżki rad'
poſuchaja.

<pb n="061"/>

5.) Ze Skutkami, hako, zṅetżeſnémi Poladuwaṅami, Dótkaṅami, Pżimaṅami,
Potżinkami, Hracżami.

264. Na tżim mówo da jene pėkne hiżcże ṅenakażene Dżėcżo zẇetżoh naibóle
zmėrkuwacż, hacż te ha tame Móſle, Swowa, Skutki rc. ṅetżeſne ſu, habó
ṅeiſu?

Na tei nam wot Boha datei Haṅbicżiwoſczi.

Sédéma Kazṅa.

265. Żto zakazuẇe ta ſédéma Kazṅa?

Wona zakazuẇe

1.) ſebiſamomu na ſwojim tżaſnėm Kubłe ha Zamożeṅu na jene ṅedowolene
Waſchṅo Żkodu tżinicż.

2.) Swojomu Bliſchomu na joho Kubłe ha Zamożeṅu na ṅedowolene Waſchṅo
zeżkodżecż.

266. Żto pżikazuẇe ta ſédéma Kazṅa?

Wona pżikazuẇe, zo jedén kóiżdé dérbi

1.) ßo ſtaracż za tón ſwói ſchėdné Klėb, za te ſwoje Zeżiẇeṅo.

2.) Też, zatém hacż ßo hodżi, ſobu ßo poſtaracż za tón ſche̓dné Kle̓b toho
Bliſchoho.

<pb n="062"/>

267. Déha zrėſcha też te ṁeṅſche Dżėcżi na ſwojim ſamotném Kubłe ha
Zamożeṅu?

Déż 1.) ſwoje We̓czé z Lóchkoté ṅetṙebaiſchi rozpórkaju, ſebi je
zkónczuẇu, z Ṅerodé jim ßo nakazécż, k Nitżomu pżincż dadża.

Déż 2.) ṅechadża ródṅe wuknécż to, ztżimż ne̓dé tón ſwói Kle̓b po Tżeſczi
ſebi zaſwużicż móli.

268. Déha zrėſcha — na tém Kubłe ha Zamożeṅu toho Bliſchoho?

Déż 1.) to, żtoż tomu Bliſchomu ſwuſcha, z Lózoſcze, z Worakawſtwa
kóṅczuẇu.

Déż 2.) kranu, zkradżu kwóżcża, koho wohebaja.

Déż 3.) za to ßo ṅepoſtaraja, zo te namakane We̓czé bóchu zas ſwojomu
prawomu Kṅezei date bówo.

Déż 4.) to, żtoż kraṅene jo, zas ṅewrócża, habó teje natżiṅeje Żkodé
ṅechadża zarunacż.

Woſéma Kazṅa.

269. Żto zakazuẇe ta woſéma Kazṅa?

Wona zakazuẇe ßebi ßamomu, habė tomu Bliſchomu zeżkodżecż

1.) na Tżeſczi ha na dobrém Ṁeṅe.

<pb n="063"/>

2.) Na Zpóznacżu tre̓bnéch ha wużitnéch We̓rnoſczow.

270. Żto pżikazuẇe ta woſéma Kazṅa?

Wona pżikazuẇe, zo mó, żtoż naſtupa nas ſaméch, ha też żtoż naſtupa toho
Bliſchoho, pżiſtoiṅe ßo ſtaracż dérbimó.

1.) za tu Tżeſcz ha za te dobre Ṁeno,

2.) za te Zpóznacżo tre̓bnéch ha wużitnéch We̓rnoſczow.

271. Na kotre Rėchi pżecżiwo tei woſémei Kazni maja też te ṁeṅſche
Dżėcżi woſobṅe kedżbuwacż?

1.) Na te Zevżeṅo, 2.) na te Tżeſcze-Poṁeṅſchuwaṅo, 3.) na te ṁeltżacze
Donoſchuwaṅo, 4.) na te Klotżuwaṅo habó Wupżeradżuwaṅo. (Kłeſkaṅo.)

272. Déha jedén vże ze Swowami?

Déż ne̓żto rétżi, habé komu ne̓żto piſa, żtoż ßam za ṅewe̓rne dżerżi, ha tu
Wolu ma druhoho wopaki wobréchtuwacż, do Buda zẇeſcz.

273. Déha jedén vże z Czeichami, z Potżinkami, habó ze Skutkuwaṅami?

Déż te Pre̓dkzacżo, tu Wolu ma zwe̓ſtémi ſwojimi Czeichami, Potżinkami,
habó Skutkuwaṅami druhich Cżwojekow ſlepicż, do Buda zẇeſcz; to też
re̓ka: hinaiſchoho ßo wonkwaſcz, hacż woprawdże ßé, ßo potajecż.

<pb n="064"/>

274. Żto io dżerżecż wot toho Nawożeṅa k zevżeṅu, t. r. zo jedén jo
zwutżené vacż?

Taike Nawożeṅo jo jena żadwawa, wohidżacza, ha jara żkódna Ṅepe̓knoſcz.

275. Ka, habó déh jedén ſwojoho Bliſchoho Tżeſcz poṁeṅſcha?

Déż 1.) wot ṅoho ne̓żto taike Zwo rétżi, żtoż we̓rno ṅejo; to re̓ka
valſchne Wobrétżeṅo, ha déż komu do Wotżow ßo praji, valſchne
Wuṁetuwaṅo.

Déż 2.) wot ſwojoho Bliſchoho nėżto Zwo, żtoż we̓rno jo, dale pojeda,
kaiż dowho hiżcże ßo nadżijecż jo, zo do Ludżi pżiṅcż ṅebudże. To re̓ka:
zle̓ wobrétżecż, wot ne̓koho zle̓ rétżecż, joho do Haṅbó ṅeſcz.

Déż pak 3.) jedén ſwojomu Bliſchomu do Wotżow wucżiſṅe ṅeżto, żtoż we̓rno
jo, re̓ka to Porok Wucżiſuwaṅo, Wutékuwaṅo; ha jo Re̓ch pżecżiwo tei
Luboſczi, déżkuli ßo ſtaṅe z Ṁerzaṅa, ze Zwobami.

276. Ṅeſṁe da jedén wot ſwojoho Bliſchoho te Zwo, kotreż wėrno jo, żeni
dale pojedacż?

Oju, móże ha dérbi je pojedżecż wo téchlei tzjóch Pżipadnoſczach, ha
Zabe̓iżeṅach:

<pb n="065"/>

1.) Déż to nuzṅe tre̓bne, habé woſobṅe zpomożne jo ktomu, zo tón Bliſchi,
kotréż wopaki tżini, bó pole̓pſchené bów.

2.) Móżu je pojedżecż, déż to tre̓bne jo kmojomu Zakitaṅu ha
Wobwarnuwaṅu, zo tón, kotréż wopaki tżini, mi wilkeje Żkodé bó
ṅeztżiniw.

3.) Też, déż to tre̓bne jo k Zakitaṅu toho ṅewinwatoho Bliſchoho, zo tón,
kotréż wopaki tżini, jomu bó wilkeje Żkodé ṅeztżíníw.

277. Komu, kotrém móże wo téch pomėṅenéch Pżipadnoſczach te Zwo na toh'
Bliſchoh' pojedżene bócż?

Jenoi tém, kiż je ẇedżecż dérbja, zo móli toho, kotréż wopaki tżini,
wotdżerżuwacż, pole̓pſchicż, habé wotwobrocżicż tu Żkodu, kotrejeż ßo
bojecż jo.

278. Żto té ṁenuẇeſch ṁeltżacze Donoſchuwaṅo?

Déż jedén ƀeztoh' zo bó joho ta Nuza k tomu hnawa, komu zkradżu zas
dopojeduẇe to, żtoż tón habé tamón napżecżo jomu rétżaw habé tżiniw jo.
To re̓ka: Ludżi romadumucżicż. Déż pak Dże̓cżi ſwojim Starſchim, Podacżi
ſwojim Kṅeżim jedén na druhoh' taike zkradżu dopojeduẇu, re̓ka to Pżiſwo-

<pb n="066"/>

dżeṅo, taiki Dopojeduwar na druhich ßo pżiſwodża.

279. Żto ṁenuẇeſch liżcżate Pokwaleṅa?

Déż jedén pżecżiwo ſwojomu Pżepokazaṅu Ne̓koho duſchniſchoho,
tżeſczowniſchoho menuẇe, hacż woprawdże jo, jomu pżipowoża taike
Duſchnoſcze, taike Tżeſczownoſcze, kotréchż wón na ſebi nima, habó te,
kotreż ma, nimo Me̓ré wuzbe̓huẇe.

280. Żto ṁenuẇeſch Klotżuwaṅo, Wupżeradżeṅo, Kłeſ kaṅo?

Déż jedén to, żtoż ṁeltżo dérbi zadżerżane bócż, wonwuplepocze.

Dżeẇata ha Dżeſata Kazṅa.

281. Żto zakazuẇtei ta dżeẇata ha dżeſata Kazṅa?

Schitke zwe Móſleṅa, zwe Żadoſcze, ha kóiżde zwo Żadwaẇeṅo.

282. Żto pżikazuẇtei ta dżeẇata ha dżeſata Kazṅa?

Zo czéli zatém ßo próczuwacż, mėcż dobre Móſle, dobre Żadoſcze, ha też
dobre Żadwaẇeṅa, t. r. Hrawocżiwoſcz pżed Re̓chami.

283. Ka, déha też te ṁeṅſche Dżėcżi zrėſcha pżecżiwo tei dżeẇatei, ha
tei dżeſatei Kazni?

1.) Déż tżiſcze żaṅeje Kedżbnoſcze na

<pb n="067"/>

to nimaja déh ſebi pomóſlicż na dobre We̓czé, woſobṅe na Boha, na toho
Żbóżnika, ha na te poſlene We̓czé toho Cżwojeka.

2.) Déż ſame z dobrej Wolu zwo Móſle, habé Pożadoſcze ſebi natżiṅa, k
Pż. z cżipném Ladaṅom, Pżipoſuchaṅom, rc.

3.) Déż z dobrej Wolu ßo hoṙedżerża wo zwéch Móſlach, habé wo zwéch
Pożadoſczach, k Pż. wo ṅetżeſnéch, ṅeſchwarnéch, zawiſnéch,
zwobocżiwéch.

4.) Déż tu Wolu maja ne̓żto zwo zkucżicż, habó te pżikazane Dobre
wonkawoſtajicż, débó jenoi Pżileżnoſcz ktomu bówa, habé débó zkradżu ßo
ſtacż mówo.

Kazṅe teje Czérkẇe.

284. Kotre ßu te Schėch-potṙechjacze Kazṅe teje kżeſczianſkeje
khathólſkeje Czérkẇe?

Telei pecż:

Pre̓ṅa: Té dérbiſch te wuſtajene ſẇate Dné dżerżecż ha ſẇecżicż.

Druha: Té dérbiſch kóiżdu Ṅedżilu, kóiżdé ſẇaté Dżeṅ tu bożu Mſchu
pobożṅe ſwóſchecż.

<pb n="068"/>

Tzecża: Té dérbiſch tón Póſt téch żtérczécżi Dnów, te żtwore ſuche Dné,
ha druhe pżikazane póſtne Dné dżerżecż, też Pjatk ha Sobotu Ṁaſa-Je̓dżeṅa
ßo zdżerżecż.

Żtwórta: Té dérbiſch za Lėto knaimeṅſchom jonu twojomu tebi poſtajenomu
Mėſchnikei twojich Re̓chow ßo wuzpojedacż, ha pżi jutrowném Tżaſu tón
wóſoczé-ſẇaté Sakrament toho Wowtaṙa ztżiſteju Wutrobu pobożṅe k ſebi
zacż.

Pjata: Wo zakazanéch Tżaſach żanoho kwaſnoho Ẇeſela ṅedżerżecż.

285. Ka dérbja te pżikazane ſẇate Dné dżerżane bócż?

Runiſch tak kaiż te Ṅedżiłe.

286. Dėha jedén tu bożu Mſchu pobożṅe ſwóſchi?

Déż na teiſamoi praẇe z Pobożnoſczu Pacżeṙe zpe̓wa; habó tu Luboſcz ha te
Cżerpeṅo naſchoho Zbóżnika Je̓zuſa wopomina ha rozpomina.

287. Kotre ſu te tu bożu Mſchu wutżiṅacze Tełe?

Te Hoṙe wopruwaṅo toho Klėba ha toho Wina; te Pżeżonuwaṅo ha
Pżewobrocżeṅo, (Wandlónka, bożoho Séhna Zbėhaṅo); ha te Wopraẇeṅo.

<pb n="069"/>

288. Wot toho Pżeżonuwaṅa hacż kſẇ. Wopraẇeṅu, żtóha da jo na tém
Wowtaṙu pżitomné?

Tón naſch Zbóżnik Kréſtus Je̓zus ßam, kiż tam hacżnanaimóczniſcho za nas
rétżi, za nas tu Miwoſcz bożu pomina.

289. Pżetżo khathólſczé Kżeſczieṅo Pjatk ha Sobotu wot Ṁaſa ṅejėdża?

Dokelż Pjatk jo Je̓zus Kréſtus tón naſch Zbóżnik kżiżuwané, na Kziżu
wumṙew; Sobotu pak wo tém Hroẇe pżeleiżaw, ha cżi joho Wutżownikoẇe ſu
wo Żawoſczi, ha wo Żaruwaṅu bóli.

290. Kokre rėkaja póſtue Dné?

Te, na kotreż pżikazane jo wot Ṁaſa żto ṅeje̓ſcz, ha zlutkim jeném powném
Naſécżeṅom zpokojom bócż.

291. Su da też te Dżėcżi winwate ßo poſczicż?

Nichró ṅejo winwaté ßo poſczicż, żtóż hiżcże ṅejo dopelniw te
jenhadwaczéte Lėto ſwojeje Starobé.

292. Su pak też te Dżėcżi winwate Pjatk ha Sobotu, ha te pżikazane
póſtne Dné wot Ṁaßa ßo wotdżerżecż?

Hai, k tomu ſu zjazane nédém hacż tak ẇełe Rozoma nadobówaja, zo móża
roſudżecż ha zpóznawacż, żto dobre? żto zwo jo? Taike naibółe zbówaja te
Dżėcżi wo ſedémóm Le̓cże.

<pb n="070"/>

293. Déha ſu te Dżėcżi winwate tu lėtṅu Spojedż wotpowożicż, ha k bożomu
Blidu hicż?

Déż Rozoma ha Rozwutżeṅa doſcz maja, (habó be̓chu me̓cż móli) k tomu kaiż
bócż dérbi ßo pżihotuwacż.

294. Tżoho maja ßo nadżijecż cżi, kiż te Kazṅe boże ha te Kazṅe teje
Czérkẇe praẇe dżerża?

Toho, zo Bóh tón Kṅez jich żonuwacż budże tżaſṅe ha we̓cżṅe.

295. Żto maja wottżakuwacż cżi kiż je ṅedżerża?

To, zo jich Bóh tżaſṅe ha we̓cżṅe żtravuwacż budże.

Nada ha Srėdki k Dóſtacżu teje Nade.

296. Hacż też mó móżemó te Kazṅe dżerżecż?

Owhai, tola pak nicz hinak, déżli z Pomoczu teje Nadé bożeje.

297. Cze da Bóh tu ktomu trėbnu Nadu nam dawacż?

Hai, wón cze, jenoi zo mó te prawo Srėdki nawożamó tu Nadu ſebi
pżiwożecż.

298. Kotre ſu te prawo Srėdki?

Telei tzi:

1.) Jene ſwe̓rne ródne Sobuſkutkuwaṅo z tej ſebi hiżo pżidże̓lenej Nadu.

2.) Modleṅa, Proſcheṅa, Pacżeṙe.

<pb n="071"/>

3.) Te prawo Wużiwaṅo téch ſẇ. Sakramentow.

299. Déha da mó z tej Nadu ſwėrṅe ſobuſkutkuẇemó?

Déż mó nawoprawſke te naſche Moczé ktomu napinamó tżinicż te dobre, ha
ßo zwoſtajecż toho zwoho, k tżomuż nas ta Nada boża roſwe̓tlja, pohoṅa,
ha poſélṅa.

Wot Modleṅa ha Próſtwow.

300. Dawa da nam Bóh tón Kṅez wėcżṅe to, za tżoż mó joho proſémó?

Hai, jo-li zo nam to dobre jo, ha joli zo mó joho na prawo Waſchṅo za to
proſémó.

301. Na kaike Waſchṅo da mamó Boha proſécż?

Na taike Waſchṅo, tak kaiż pe̓kne Dże̓cżi, kiż ſwojich Starſchich, ha też
ſwojich Bratrow ha ſwoje Sotré lubuwu, téch ſwojich dobrocżiwóch
Starſchich za ne̓zto proſcha.

302. Kotra jo ta nailėpſcha Modlitba, tón nailėpſchi Pacżer?

Tón ſẇaté Wotze naſch, kotréż nas Kréſtus naſch Zbóżnik ßam wutżiw jo.

303. Z tzoho jo tón ſẇ. Wotze naſch romaduzeſtajané?

<pb n="072"/>

Z jenoho Zarétżeṅa ha ze ſédémich Próſtwow.

304. Kotre, kaike jo te Zarétżeṅo?

Taikelei: Wotze naſch, kiż té ſé w Ṅeƀeſach.

305. Ka mówo telei Zarétżeṅo z druhimi Swowami wuprajene bócż?

O té mói ha ſchiczkich Cżwojekow lubė Nano, kiż té wo Ṅeƀeſach kwidżeṅu
ßo dawaſch.

306. Kotra, kaika jo ta prėṅa Próſtwa?

Taikalei: Sẇatoſczene bódż twoje Ṁeno.

307. Ka mówo to z druhimi Swowami wuprajene bócż?

Taklei: O! zo bóchu tola ſchiczéṙeṅe Cżwojekoẇe Tebe praẇe zpóznawali,
lubuwali, ha tżeſczili.

308 Żtoha da mó wo tei prėnei Próſtẇe żadamó?

To, zo mó ha ſchiczé druzé Cżwojekoẇe bóchmó Boha praẇe zpóznawali,
lubuwali, ha tżeſczili.

309. Kotra, kaika jo ta druha Próſtwa?

Taikalei: Pżindż knam te twoje Kraleſtwo.

310. Ka mówo to z druhimi Swowami prajene bócż?

Taklei: Té ßam kralui ne̓t na naſchich

<pb n="073"/>

Wutrobach, ha dopomhai nam ſche̓m ne̓dé ktebi do Ṅebes.

311. Żtoha da wo tei druhei Próſtẇe żadamó?

To, zo czéw Bóh ßam te naſche Wutrobé kdobromu roſwe̓tłecż ha pokwoṅecż;
ha nam ſche̓m k ſebi do Ṅebes, do toho Krałeſtwa ſwojeje Hordoſcze
dopomhacż.

312. Kotra, kaika jo ta tzecża Próſtwa?

Taikalei: Twoja Wola ßo ſtaṅ kaiż na Ṅebju, tak też na Zemi.

313. Ka mówo to z druhimi Swowami prajenebócż?

Taklei: Pżidżėlei nam tu Nadu, zo bóchmó mó pżeczé do rwojeje Wołe ßo
podwoleli, tuhdé na Zemi tu twoju Wolu tak podwolṅe, zpe̓ſchṅe ha ſwe̓rṅe
dopelṅeli, kaiż cżi twoji lubi Jandżelo wo Ṅeƀeſach.

314. Żtoha da wo tei tzecżei Próſtẇe żabamó?

To, zo mó Cżwojekoẇe do bożeje Wołe zpodwolani, na Zemi tu Wolu bożu
bóchmó tżinili tak ſwe̓rṅe, tak podwolṅe ha zpe̓ſchṅe, kaiż cżi lubi
Jandżelo ha Sẇacżi wo Ṅeƀeſach.

315. Kotra, kaika jo ta żtwórta Próſtwa?

Taikalei: Tón naſch ſche̓dné Kle̓b dai nam dżentz.

<pb n="074"/>

316. Ka mówo to hinak ßo wuprajicż?

Taklei: Dai ſchak nam też dżentza to, żtoż mó dżeṅ wotedṅa na Cże̓le ha
na Duſchi tṙeba mamó.

317. Żtoha da żadamó wo tei żtwórtei Próſtẇe?

Mó żadamó tón ſche̓dné Kle̓b za naſchu Duſchu ha za naſche Cże̓wo.

318. Kotra, kaika jo ta pjata Próſtwa?

Taikalei: Wodai nam te naſche Winé, hako też mó wodawamó naſchim
Winikam.

319. Ka mówo toſame z druhimi Swowami prajene bócż?

Taklei: Dai ſchak nam tola jene we̓rne Kajeṅo, jenu we̓rnu Żelnoſcz na
naſchich Re̓chach, ha wodai nam teſame; mó czemó też radżi wodacż tém,
kiż nam ztżim napżecżo pżiſchli, nam żto klubu ztżinili ſu.

320. Żtoha da żadamó wo tei pjatei Próſtẇe?

Zo Bóh tón Kṅez nam jene we̓rne Kajeṅo, jenu we̓rnu Żelnoſcz na naſchich
Re̓chach dacź, ha nam teſame nadṅe wodacż czéw.

321. Kotra, kaika jo ta ſchėſta Próſtwa?

Taikalei: Ha ṅeẇedż nas do Spótuwaṅa.

322. Ka mówo toſame hiuak wuṙekṅene bócż?

<pb n="075"/>

Taklei: Ṅepżidai ſchak tola, zo bóchmó mó zas do ne̓kaikoho Re̓cha
zaẇedżeni bóli.

323. Żtoha da żadamó wo tei ſchėſtei Próſtẇe?

Zo czéw Bóh tón Kṅez te Spótuwaṅa, t. r. te Wabeṅa k Re̓chei nadṅe wot
nas wotwobrocżecż, habó nédém nas poſélṅecż, zo bóchmó témſamém wutrobṅe
napżecżo ßo ſtajeli, ha je pżedobówali.

324. Kotra, kaika jo ta ſédéma Próſtwa?

Taikalei: Hale wumóż nas wot Zwoho.

325. Ka mówo tolei zdruhimi Swowami ßo prajicż?

Taklei: Wumóż ha zwarnui nas wot ſchoho toho, żtoż nam żkódne jo.

326. Żtoha da żadamó, wo tei ſédémei Próſtẇe?

Zo Bóh tón Kṅez wot ſchoho toho, żtoż nam na Cże̓łe habó na Duſchi
woprawdże zwo habé żkódne jo, nadṅe nas wumożiw ha zwarnuwaw bó.

327. Żto rėka te Swowcżko: Amen?

Wone tak ẇele re̓ka hako bó ṙek: Tak ṅech ßo ſtaṅe! habó: tżin ſchak je
tola, lubó Nano!

328. Prai nėt tón ſẇaté Wotze naſch z témi Swowami toho Zbóżnika.

<pb n="076"/>

Wotze naſch kiż té ſé w Ṅeƀeſach! Sẇatoſczene bódż twoje Ṁeno. Pżindż
knam te twoje Krałeſtwo. Twoja Wola ßo ſtaṅ kaiż na Ṅebju tak też na
Zemi. Tón naſch ſche̓dné Kle̓b dai nam dżentz. Ha wodai nam naſche Winé
hako też mó wodawamó naſchim Winikam. Ha ṅeẇedż nas do Spótuwaṅa. Hale
wumóż nas wot Zwoho. Amen.

329. Hacż da jo wużitne tón ſẇ. Wotze naſch drudé z témi druhimi Swowami
wuprajecż?

Hai, to jo jara wużitne, dokelż to jo ktomu ſwużowne jón le̓pe zrozeṁecż,
ha też bóle z Pobożnoſczu zpe̓wacż.

330. Nóda pral mi jón jedénmól czéwó z témi druhimi Swowami?

O té mói ha ſchitkich Cżwojekow lubé Nano, kiż té wo Ṅeƀeſach k widżeṅu
ßo dawaſch! O! zo bóchu tola ſchiczéṙeṅe Cżwojekoẇe tebe praẇe
zpóznawali, lubuwali, ha tżeſczili! Té ßam kralui ne̓t na naſchich
Wutrobach, ha dopomhai nam ſche̓m ne̓dé ktebi do Ṅeƀes. Pżidże̓lei nam tu
Nadu, zo bóchmó mó pżeczé do twojeje Wole ßo podwoleli, tuhdé na Zemi tu
twoju Wolu tak podwolṅe, zpe̓ſchṅe, ha ſwe̓rṅe dopelṅeli, kaiż cżi twoji
lubi Jandżelo wo Ṅeƀeſach. Dai

<pb n="077"/>

ſchak nam też dżentz to, żtoż mó dżeṅwotedṅa na Cże̓łe ha na Duſchi tṙeba
mamó. Dai ſchak nam tola jene we̓rne Kajeṅo, jenu we̓rnu Żelnoſcz na
naſchich Re̓chach, ha wodai nam teſame; mó czemó też radżi wodacż tém,
kiż nam ztżim napżecżo pżiſchli, nam żto klubu ztżinili ſu. Ṅepżidai
ſchak tola, zo bóchmó zas do ne̓kaikoho Re̓cha zaẇedżeni bóli. Wumóż ha
zwarnui nas wot ſchoho toho, żtoż nam żkódne jo. Tak ṅech ßo ſtaṅe! tżiṅ
ſchak je lubé Nano!

331. Żto mó himér zmolom po tém Wotze-naſchu prajimó?

Te jandżelſke Poſtroẇeṅo.

332. Kotre, kaike jo teſame?

Taikelei: Strowa ſé Maṙa Nadé powna, tón Kṅez jo ztobu. Té ſé żonuwana
ƀez témi Żónſkimi, ha żonuwané jo tón Pwód twojoho Żiwota Je̓zus Kréſtus.

333. Kaiku Próſtwu mó za tém jandżelſkim Poſtroẇenom pżiſtajimó?

Tulei: Sẇata Maṙja Macżer boża, proſch za nas Re̓ſchnikow, nėt, ha wo tei
Żtundże naſcheje Sṁercże. Amen.

334. Déha mamó ßo modlicż, Pacżeṙe zpėwacż?

Woſobṅe Rano ha Wetżor, też pṙedé Je̓dże, ha po Je̓dżi.

<pb n="078"/>

335. Hacż da Cżwojek jenoi tedém ßo modli, déż jenu Modlitbu z Poṁatka
Swowo wot Swowa wupraja —, habó z Kniżkow lazuẇe?

Ohne̓, Cżwojek móże też ßo modlicż ſamotṅe nutzi wo Wutrobe —; też może
ßo modlicż ze Skutkuwaṅom.

336. Déha da jedén ßo modli nutzi wo Wutrobe?

Déż ne̓żto zpomóżne ſebi rozmóſła, ha z Bohom —, k Bohu rétżi — tak, kaiż
je jomu ta joho Wutroba na Jazék kwadże, habó też jenoi wo ſwojich
Móſlach k Bohu pozdéchuẇe tak kaiż jom wot Wutrobó pżindże.

337. Déha jedén ßo modli ze Skutkuwaṅom?

Déz to, żtoż za Dże̓wo ma, z jenej dobṙeju Me̓ṅonku dże̓wa ha wotwoża.

Te ſẇate Sakramenté.

338. Kotre ſu te ſẇate Sakramenté, kotreż tón Zbóżnik za nas nuczſtajiw
jo?

Telei ſédém: 1.) Ta Kcżeṅcza. 2.) Te Virmuwaṅo. 3.) Te ſẇate Cże̓wo
naſchoho Kṅeza Je̓zuſa Kréſtuſa. 4.) Ta Pokuta. 5.) Te ſẇate Wolijuwaṅo
téch Khoréch. 6.) Ta Me̓ſchniſka Sẇecżizna. 7.) Te Mandżclſtwo.

<pb n="079"/>

Wot teje Kcżeṅczé.

339. Wo kaikim Żtancże budża ſchiczéṙeṅe Cżwojekoẇe toho Hadamoho Rėcha
dla na tulei Zeṁu narodżeni?

Wo tei Ṅenadże bożei.

340. Hacż jo to jedén jara hubené Żtant?

Hai, jara hubené, dokelż mó ṅemóżemó do Ṅeƀes pżincż, kaiż dowho wo
taikim Żtancże zwoſtaṅemó.

341. Jo tón Zbóżník tebe dowho wo témlei hubeném Żtancże woſtajiw?

Ne̓, hiżo pre̓dé hacż ja joho zpóznacż móżach, nédém wo pre̓nich Dnach
mojoho Żiẇeṅa jo ṁe wón z ṅoho wutohrnéw.

342. Ka, z tżłm jo cże z ṅoho wutohrnéw?

Z tei ſẇatej Kcżeṅczu.

343. Żto ſ kutkuẇe ta Kcżeṅcza?

Ta Kcżeṅcza

1. nas wot Rėchow wutżiſczi;

2.) ztżini nas k Kżeſczianam, klubém Dże̓cżom bożim, ha k Herbam toho
Ṅebja;

3.) pżidże̓li nam tu Nadu praẇe po kżeſczianſkim ßo hoṙeẇeſcz.

344. Żto ſlubi Bohu tomu Kṅezei kóiżdé, kiż tu ſẇ. Kcżeṅczu dóſtaṅe?

<pb n="080"/>

Slubi, zo cze jene pékne kżeſczianſke Żiẇeṅo ẇeſcz.

Wot teje Pokuté.

345. Jo-li zo té po tei ſẇ. Kcżeṅczé Rėch wobóṅdżeſch, ha tak to
ṅedżerżiſch, żtoż pola teje ſẇ. Kcżeṅczé ſ lubiw (a) ſé, żto maſch
wotiżakuwacż?

To, zo Bóh ṁe tżaſṅe habó też we̓cżṅe żtravuwacż budże.

346. Hacż da ṅejo móżno téch Rėchow Wodacżo dóſtacż, ha tak tém Żtravam
woteṅcż?

Ohju, Bóh jo tak miwoſcziwé, zo nam te naſche Re̓chi woda, jenoi zo mó
prawu Pokutu tżinimó.

347. Déha da mó prawu Pokutu tżinimó?

Déż mó téch wobóṅdżenéch Re̓chow dla k Bohu tak ßo zadżerżimó, kaiż pe̓kne
Dże̓cżi k ſwojim lubém Starſchim ßo zadżerża, déż jim ṅepoſuſchne pobówo
ßu.

348. Ka da pėkne Dżėcżi k ſwojim Starſchim tedém ßo zadżerża?

Wone tżiṅa telei tzoje:

1.) Kaja ßo teje ſwojeje Ṅepoſuſchnoſcze, beru ſebi ſélṅe pre̓dk, zo
czeidża ßo nakazacż, ha tak zmoſlene téch ſwojich Starſchich za Wodacżo
proſcha.

<pb n="081"/>

2.) Te Zwo, żtoż pozkucżiwo ſu, ſwe̓rṅe na tżiſte won wuznawaja, déż cżi
jich Starſchi to żadaja.

3.) Podwolṅe hoṙeberu te Pożtravuwaṅa, kotreż po tém Roſudżeṅu téch
Starſchich jim hiżcże tre̓bne ſu, ha ktomu ßo maja te natżiṅene Zwo po
Móżnoſczi zas dobre ztżinicż, z dobrém zarunacż.

349. Ka da zmėjeſch té też k Bohu ßo zadżerżecż, déż té prawu Pokutu
tżinicż czeiſch?

Ja zme̓ju

1.) z Pokajeṅom, ha ze ſélném Pre̓dkzacżom toho Nakazaṅa Boha za Wodacżo
proſécż.

2.) Te moje Re̓chi ſwe̓rṅe wuznawacż, déż ha dżeiż je Bóh me̓cż cze.

3.) To, żtoż mi za moje Re̓chi hoṙepowożene budże, podwolṅe hoṙebracż, ha
wóſche toho też ßam (a) ródṅe ßo ktomu dżerżecż, zo te natżiṅene Zwo
bóch zas dobre z tżiniw (a), z dobrém zarunaw (a).

350. Cze da Bóh też to mėcż, zo mó te naſche Rėchi ßo zpojedacż, t. r.
wuznawacż dérbimó?

Hai, to cze Bóh me̓cż, déż mó cżeżczé zre̓ſchili ſmó, ha k Wuzpojedaṅu
Pżileżnoſcz mamó.

<pb n="082"/>

351. Komu da dérbimó te naſche Rėchi ßo zpojedacż?

Tomu Me̓ſchnikei me̓ſto Boha.

352. Móże da tón Mėſchnik potém też mėſto Boha nas téch naſchich Rėchow
wotẇazacż?

Hai wón móże, jo-li zo mó z we̓rném Kajeṅom, ha ze ſélném Pre̓dkzacżom
toho Nakazaṅa téchſaméch praẇe ßo wuzpojedamó.

353. Ka rėka tón Sakrament, kotréż mó dóſtaṅemó, déż tón Mėſchnik mėſto
Boha nas naſchich Rėchow wotjeże?

Tón Sakrament teje Pokuté.

354. Keiko jo Telow, kiż z Boka toho Rėſchnika k tomu Sakramentei teje
Pokuté trėbne ſu?

Telei tzi:

1.) Te Pżihotuwaṅo.

2.) Te Wobzkorżeṅo.

3.) Ta woprawdna Wola te winwate Doſcztżiṅeṅo (t. r. Wotpokucżeṅo)
wotwożicż.

Pżihotuwaṅo.

355. Żto ſwuſcha k Pżihotuwaṅu k tomu ſẇ. Sakramentei teje Pokuté?

1.) Te Napomocz — Wowaṅo ſẇatoho Ducha, kotrohoż mam proſécż za tu Nadu,
zo bóch te moje Re̓chi

<pb n="083"/>

praẇe rozpóznaw (a), téchſaméch praẇe ßo kaw (a), ha praẇe ßo wuzpojedaw
(a).

2.) Te Pżepótaṅo ha Pżeladaṅo toho Swe̓doṁa.

3.) Te Pokajeṅo ha Wobżelṅoſczeṅo téch Re̓chow, ha te krute Pre̓dkzacżo ßo
nakazacż.

356. Ka maſch toho S. Ducha na Pomocz wowacż?

Z pobożném Pomodleṅom, tak, zo te Swowa mojeje Modlitbé ha Próſtwé z tém
Hortom wuprajam —, habó też jenoi ſamotṅe nutzi wo mojei Wutrobe k Bohu
pozdéchuẇu.

357. Żto rėka, te Swėdoṁo pżepótacż, ha pżeladacż?

To re̓ka: pe̓kṅe ßo dopómṅecż ha rozladuwacż, kotre, kaike Re̓chi ja
wobóṅſchow ſém. (wobóṅſchwa ſém.)

358. Ka, na kaike Waſchṅo maſch te twoie Swėdoṁo pżepótacż ha rozladacż?

Ja wo mojich Móſlach pżeṅdu te ſẇ. dżeſacż boże Kazṅe — jenu po druhei,
ha pżi kóidżicżkei ſebi rozmóſlu:

1.) Kotre, kaike Re̓chi ſém ne̓dże ja pżecżiwo telei Kazni zlóchka wobóṅcż
mów (a)?

<pb n="084"/>

2.) Hacż ſém ja też woprawdże jedén habo jaczé téchlei Re̓chow wobóṅſchow
(ſchwa)? ha ka ẇele krótż ſém to ha tame tżiniw (a)?

359. Żto, ka maſch tżinicż, zo na te twoje Rėchi zkeriſcho bó ßo
dopómniw (a)?

Wo mojich Móſlach do Zadé poladuiczé — mam powopominacż, ka ſém ßo
zadżerżaw (a) doma —? ka na Pucżu —? ka w Cérkwi —? ka w Towarſtẇe —? ka
tuh — ha tam —, dżeiż tṙebai ſém k ne̓kaikomu Re̓chei Pżileżnoſcz pome̓w
(a).

360. Ka ßo zbudża te Kacżo ha ta Żelnoſcz na téch Rėchach? żto maſch
tżinicż —, zo téch twojich Rėchow woprawdże bó ßo kaw? zo téchſaméch
woprawdże bó cżi żel bówo?

Mam ßo próczuwacż te Kacżo, tu Żelnoſcz woſebi zbudżicż ztém, zo ja wo
Me̓ṙe ṁeltżo, pomólcżku, ha tak deṙe hacż móżu, pżi ſebi rozmóſlu ha
pżekwadu telei tzi Wėczé, telei tzi Winé:

1.) Bóh tón Kṅez jo jedén zprawné Sudnik, ha ja ſém zaſwużiw (a) wot
ṅoho krucże żtravuwané (na) bócż; ſém zaṅechaw (a), ſém wuṗe ſebi
pṙecżcżiſnéw (a) te wot ṅoho mi polubene ha zkicżene jara woſobne Móto.

<pb n="085"/>

2.) Bóh tón Kṅez jo tón mói naipe̓kniſchi Nan, ha tón mói naiẇetżi
Dobrocżer; ha ja ſém jomu ṅedżakné (na) bów (a).

3.) Bóh tón Kṅez jo tón ſcheje Luboſcze naidoſtoiniſchi —; ha ja ſém
joho praẇe ṅelubuwaw (a) —, habó, ſém joho zczéwa ṅelubuwaw (a), kedżbu
ṅeme̓w (a), zadzpe̓waw (a), jomu ßo pżecżiwiw (a) —.

361. Ka ßo tżini te Prėdkzacżo? ka maſch te Prėdkzacżo tżinicż?

Teſamſtne Winé, kotreż ṁe ktomu dóhnacż dérbja, zo ja téch mojich Re̓chow
ßo pokaſam, ha je wobżelnoſczam, dérbja ṁe też k tomu dóhnacż, zo ſebi
ja wotmóſlu, ha ſélṅe pre̓dkwozmu telei żtwore:

1.) Zo ṅecham toho Re̓cha jaczė tżinicż.

2.) Zo kóiżdeje ſtraſchṅeje Pżileżnoſcze k Re̓chei czu ßo zdaluwacż.

3.) Zo czu te k Nakazaṅu tre̓bne Sre̓dki nawożecż.

4.) Ha zo czu też tu z tém Re̓chom natżiṅenu Żkodu po Móżnoſczi zas dobru
ztżínícż, habó zarunacż.

<pb n="086"/>

Spojedż habé Wobzkorżeṅo.

362. Ka ta Spojedż ßo zapotżina? Ka maſch tu Spojedż zapotżecż?

Déż tón Spojednik pṙedé Spojedże te Pożonuwaṅo dawa, mam wo mojei
Wutrobe Boha proſécż, zo czéw ṁe pożonuwacż; ha potém móżu tu Spojedż
taklei zapotżecż:

Ja hubené Re̓ſchnik (— na — nicza) zpojedam ßo Bohu ſchohomócznomu, tei
naiſẇacżiſchei Macżeri bożei Kṅeżṅe Maṙi, ſchitkim Sẇatém, ha wam
duchowné Wotze me̓ſto Boha, zo ſėm ja tżaſto ha ẇele zre̓ſchiw (a) z
Móſlemi, ze Swowami, ze Skutkami, ha ze Zaṅechaṅom toho Dobroho —.

Moja poſleṅa Spojedż jo ßo ſtawa pżed 4. 6. 8. 10. 12. Ṅedżilemi.

363. Żto ßo potém naipṙedé praji?

Jo tṙebai jedén pżi tei poſlenei Spojedżi

1.) toho Wotẇazaṅa ṅedóſtaw; habó

2.) te ſebi hoṙepowożene pokutne Skutki ṅewotwożiw; habó

3.) jedén Re̓ch na Spojedżi wonkawoſtajiw; habó

4.) żanoho prawoho Pokajeṅa, żaṅeje praweje Żelnoſcze, ha żanoho

<pb n="087"/>

prawoho Prėdkzacża k Nakazaṅu ṅeme̓w; — budże nailėpe habén to naipṙedé
ṙecz.

364. Po kaikim Ṙedże mówo te Rėchi pżiſtolṅe pojedane bócż?

Po tém Ṙedże téch ſẇatéch dżeſacż Kazṅow.

365. Ka dérbi jedén kóiżdé téch ſwojich Rėchow ßo wuzpojedacż?

Zczéwa ſwe̓rṅe, ƀeztoh zo bó ne̓żto, żtoż winwaté jo ßo zpojedacż,
zaṁeltżaw, khowaw, zapoiſchaw, habó hinak zẇertnéw —. Też dérbi pola
cżeżkich Re̓chow ſobuprajene bócż, kaẇele krótż ßo żto ſtawo jo,
zatémhacż jedén jo ßo dopomnicż mów.

366. Żtoha mów (a) té ſebi rozmóſ lecż, czéwali cże Bojoſcz habó
Haṅbicżiwoſcz wot ſwėrnoho Wuzpojedaṅa twojich Rėchow wotdżerżuwacż?

Ja mów (a) ſebi rozmóſlecż,

1.) zo tón Spojednik ze Spojedże nitżo ṅeſme pżeradżicż, anicz
porokuwacż.

2.) Zo ja jenu ṅewużitnu Spojedż tżiṅu, (żtoż jedén ſuroẇe wilki Re̓ch
jo) déż jedén cżeżki Re̓ch zdobrej Wolu wonkawoſtaju.

3.) Zo ſchitke ṅezpużcżene Re̓chi na tón

<pb n="088"/>

ſudné Dżeṅ tomu czéwomu Swe̓tei budża we̓dome ztżiṅene.

367. Ka móże jedén deṙe też ſchitke Rėchi ſwojoho pṙedawſchoho Żiẇeṅa do
teje pżitomṅeje Spojedże ſobunuczwobzanknécż?

Déż te ſwoje Re̓chi wot teje poſleṅeje wużirṅeje Spojedże ſche̓ jo
dopojedaw, móże dale prajicż taklei:

Ja ßo też zas Winu dawam ſchitkich Re̓chow mojoho pṙedawſchoho Żiẇeṅa,
woſobṅe, zo ja — — — — —. („Tuh móże ßo powopominacż jedén też hiżo
dawno pṙedé wuzpojedané Rėch, kotrohoż dla jenomu woſobṅe żel jo.)"

368. Ka mów (a) tu Spojedż wobzanknécż?

Taklei: Tuh téch ha ſchiczkich mojich Re̓chow ßo ja z Wutrobé kaju, ha jo
mi jich żel, dokelż ja zaſwużiw (a) ſém wot Boha mojoho zprawnoho
Sudnika krucże żtravuwané (na) bócż, ha ſém zaṅechaw (a), wuṗe ſebi
pṙecżcżiſnéw (a) te wot ṅoho mi luƀene ha zkicżene jara woſobne Móto; —

dokelż ja Boha toho mojoho naipe̓kniſchoho Nana, ha naiẇetżoho Dobrocżeṙa
tak z Nedżakom ſém pwacżiw (a); — naibóle pak tohodla,

<pb n="089"/>

dokelż ja Boha toho ſcheje Loboſcze naidoſtoiniſchoho ṅeiſém lubuwaw
(a), hale ſém jomu ßo pżecżiwiw (a). —

Ja pak ſém ſebi ne̓t wotmóſliw (a) z Nadu bożei ßo nakazacż; ha proſchu
za zpomożnu Pokutu, ha za te Wotẇazaṅo, jo-li zo wó duchowné Wotze je za
dobre zpóznajecże.

369. Na tżo maſch wo tei Spojedżi ródṅe kedżbuwacż?

Na te Rozwutżeṅa ha Nȧpominaṅa toho Spojednika, ha na te pokutne Skutki,
kotreż wón mi wukazuẇe ha hoṙekwadże.

370. Ka, z tżim móżeſch k zrozeṁeṅu dacż, zo té te tebi hoṙepowożene
pokutne Skutki dozrozemiw (a), ha ktomu podwolné (.. na) ſé je
wotwożicż?

Z tém, zo ṙeknu: ja ßo dżakuẇu.

371. Jo da jedén tón ſẇ. Sakrament teje Pokuté hiżo dóſtaw, déż ſchėch
ſwojich Rėchow praẇe ßo wuzpojedaw jo?

Ne̓, tón Sakrament teje Pokuté pṙedé ßo ṅedóſtaṅe hacż tedém, déż tón
Spojednik me̓ſto Boha te Wotẇazaṅo da.

372. Żto maſch tżínícż po dóſtatém Wotẇazaṅu?

Ja mam Bohu za tu wulku Nadu to-

<pb n="090"/>

ho Wodacża mojich Re̓chow praẇe ßo dżakuwacż.

Doſcztżiṅeṅo, Wotpokucżeṅo.

373. Pżetżo tón Spojednik tomu kiż ßo zpojeda nėkotre pokutne Skutki
hoṙekwadże?

Dokelż k Pokucżeṅu, (k tomu zo jedén Pokutu tżini) k tomu to ſwuſcha, zo
bó też jene Doſcztżiṅeṅo, Wotpokucżeṅo, Zarunaṅo wotwożiw.

374. Déha dérbi ta hoṙepowożena Pokuta wokwożena bócż?

Wo tém wot toho Spojednika pome̓ṅeném Tżaſu.

375. Jo-li zo pak tón Spojednik żanoho Tżaſa jo ṅepomėniw?

Tak ma ßo wotwożicż nédém hacż deṙe ßo hodżi, zkeṙe ha le̓pe, dokelż
hejak zlóchka mówa zabóta bócż.

376. Na tżo zmėjeſch kedżbuwacż wo tém ſṙedżiném Tżaſu wot jeṅeje
Spojedże k druhei?

Na to, zo bóch ja te moje wo zaṅdżenei Spojedżi ztżiṅene Slubeṅo toho
Nakazaṅa ſwe̓rṅe dopelṅaw (a).

Wot toho naiſẇacżiſchoho Sakramenta. Toho Wowtaṙa.

Nepżepótainitoſcz bożich Skutkuwaṅow.

<pb n="091"/>

377. Hacż móżemó mó Cżwojekoẇe te boże Skutkuwaṅa zpowna pżeladacż?

Ne̓, Bóh tón Kṅez we̓, móże, ha cze k naſchomu Wozbóżnoſczeṅu ẇele jaczé
tżinicż, hacż mó ſébi jenoi pożadacż, ẇele jaczé hacż mó z naſchimi
Zmóſwami doſanécż, z naſchim Rozomom wopżijecż, rozpóznacż, dozrozemicż
móli.

378. Kotre bez bóizkimi Skutkuwaṅami mówo te naizpodżiwniſche rėkacż?

Tón naiſẇacżiſchi Sakrament toho Wowtaṙa, kotréż jo te Wobjecżo ha
Wopomṅecżo ſchitkich zpodżiwnéch bóizkich Skutkuwaṅow, kiż k naſchomu
Wozbóżnoſczeṅu ßo ſtawo ſu, ha hiżcże ßo ſtawaja.

Nuezſtajeṅo toho naiſẇ. Sakramenta.

379. Żto jo tón Zbóżnik Jėzus Kréſtus ſwojim lubém Japożtowam ha
ſchitkim do ßo Wėriwém pżed ſwojei Sṁercżu wotkazaw?

Wón jo tém do ßo We̓riwém wotkazaw ßoſamoho, te ſwoje Ṁaſo ha tu ſwoju
Krei, déż jo nuczſtajiw tón naiſẇacżiſchi Sakrament.

380. Déha jo tón naiſẇ. Sakrament nuczſtajiw?

Pżi tei poſlenei Ẇetżeri pżed ſwojim Cżerpeṅom, potémbacż z témi dwana-

<pb n="092"/>

cżimi Japożtowamí tón poſleni krótż te jutrowne Jeṅatko poje̓d, ha jim
ſchitkim te Nohi wotmów be̓.

381. Ka wón tżiṅeſche, hacż tón naiſẇ. Sakrament nuczſtajeſche?

Taklei tżiṅeſche: Wón wozné tón Kle̓b do ſwojich ſẇatéch Rukow, ſwojomu
ṅeƀeſkomu Wótſczei Dżak prajeſche, żonuwaſche tón Kle̓b, wamaſche jón, ha
podawaſche ſwojim Wutżownikam prajiczé: wozcze ha je̓ſcze, Tolei jo te
moje Cżėwo, kotreż za was budże podate.

Potém wozné też tón Kheluch z Winom do ſwojich ſẇatéch Rukow, ſwojomu
ṅeƀeſkom' Wótſczei Dżak prajeſche, żonuwaſche tón Kheluch, ha podawaſche
jón ſwojim Wutżownikam prajiczé: wozcze ha pijcże ſchiczé zṅoho, Toleí
jo ta moja Krei, kotraż za was ha za ẇele Cżwojekow budże pżelata k
Wodacżu téch Re̓chow.

382. Żto dóſtachu cżi Japożtoẇe, hacż tón Zbóżnik ṙekné: wozcze ha
jėſcze?

Woni dóſtachu te̓ we̓rne Cżėwo naſchoho Kṅeza Jėzuſa Krėſtuſa.

383. Żto dóſtachu, hacż tón Zbóżnik ṙekné: wozcze ha pijcże?

<pb n="093"/>

Woni dóſtachu tu wėrnu Krei naſchoho Kṅeza Je̓zuſa Kréſtuſa.

384. Hacż woni tedém też Klėb ha Wíno dóſtachu?

Ne̓, tón Kle̓b ha te Wíno ſtai żno bówoi pżewobrocżenei do toho Ṁaſa ha do
teje Kreje naſchoho Zbóżnika; jenoi te Żtawtnoſcze, te Woblitżwa Kle̓ba
ha Wina be̓chu zwoſtawo.

385. Żto rėka: te Żtawtnoſcze, te Woblitżwa bėchu zwoſtawo?

To re̓ka: to, żtoż woni dóſtachu, do téch cże̓wnéch Zmóſwow hiżcże runiſch
tak padaſche, hako bó Kle̓b ha Wino bówo, hacżruniſch me̓ſto Kle̓ba ha Wina
ne̓t woprawdże te Cże̓wo ha ta Krei Kréſtuſowa be̓.

386. Hacż da woní pod Żtawtnoſczach toho Klėba jenoi te ſamitkowne
Cżėwo, pod Żtawtnoſczach toho Wina jenoi tu ſamitkownu Krei Kréſtuſowu
dóſtachu?

Ne̓, pod kóiżdei Żtawnoſczi woni dóſtachu te joho Ṁaſo ha tu joho Krei z
tej Duſchu ha z tém Bóhwſtwom, dóſtachu toho czéwoho Zbóżnika we̓rnoho
Boha ha we̓rnoho Cżwojeka.

387. Hacż dérbjachu jenoi cżi Japożtoẇe tu Nadu pomėcż te naiſẇacżiſche
Ṁaſo ha Krei toho Zbóżnika dóſtacż?

<pb n="094"/>

Nė, tón Zbóżnik jo tónlei naiſẇacżiſchi Sakrament poſtajiw zawſchich do
ßo we̓riwēch; z témi Swowami „tolei tżincże wó kmojomu Wopómṅecżu“ jo wón
tém Japożtowam ha tém jich Naſtupnikam tu Mócz ha tu Porutżnoſcz daw
Kle̓b ha Wino do joho naiſẇacżiſchoho Ṁaſa ha Kreje pżeżonuwacż ha
wudże̓lecż.

388. Kotzi da nėt ſu wo tém téch Japożtowow Naſtupnikoẇe?

Cżi po Prawóm ſẇecżeni Me̓ſchnikoẇe.

389. Żto da potaikim jo tén naiſẇacżiſchi Sakrament?

Te we̓rne Cże̓wo ha ta we̓rna Krei naſchoho Kṅeza Je̓zuſa Kréſtuſa pod
Żtawtnoſczach Kle̓ba ha Wina.

390. Kaike ſchelake Ṁena ma tónlei naíſẇ. Sakrament?

Wón budże ṁenuwané 1.) ta ſẇata Ẇetżer. 2.) Te ſẇate Wotkazaṅo. 3.) Boże
Blido. 4.) Ta pucżna Czéroba. 5.) Tón Zawdak teje ṅeƀeſkeje Zbóżnoſcze.
6.) Te ſẇate Wopraẇeṅo. 7.) Tón Sakrament toho Wowtaṙa, habó te ſẇate
Wobwatko.

<pb n="095"/>

Wopóre ſtaroho Zakoṅa.

391. Żto ſu Cżwojekoẇe w ſtaréch Tżaſach Bohu wopruwali?

Pwodé teje Zeṁe, hako, Żito, Pżeṅczu, Muku, Wolij; też tón Tuk, te Maſo,
ha tu Krei téch doṁaczéch Zkoeżatow, kotreż Wopóré woni k bożei Tżeſczi
pod nahim Ṅebjom palachu.

392. Keiko Zórtow téch Wopórow jo Bóh w ſtarém Zakoṅu tém Iſraelitam
wukazaw?

Woſobṅe telei żtéri:

1.) Tón palné tżeſcziwé Wopór k Potżeſczeṅu bóizkeje Majeſtoſcze.

2.) Tón dżakowné Wopór k Podżakuwaṅu za dóſtate Dobroté.

3.) Tón próſtniwé Wopór k Wuproſcheṅu nowotnéch Nadow.

4.) Tón wuhednaczé Wopór k Zaproſcheṅu téch Re̓chow.

393. Żto znamuwachu te krawne Wopóré ſtaroho Zakoṅa?

Wone znamuwachu tón krawné Wopór toho Zbóżnika, zo wón te Jeṅo boże
zawſchich Cżwojekow tu ſwoju Krej pżelecż, na Kżiżu ßam ßo wopruwacż
budże.

394. Hacż da jo tón Zbóżnik wóſche toho krawnoho Wopóra, kotréż jo na
Kżiżu dokoṅaw, też

<pb n="096"/>

hiżcże jedén ṅekrawné Wopór Bohu ſwojomu ṅebeſkomu Wótſczei wopruwaw?

Hai, pżi tei poſlenei Ẇetżeri jo wón te ſwoje Maſo ha tu ſwoju Krei pod
Żtawtnoſczach Kle̓ba ha Wina na jene ṅekrawne Waſchṅo wopruwaw.

Boża Mſcha tón Wopór nowho Zakoṅa.

395. Hacż da jo tón Zbóżnik tónſamé ṅekrawné Wopór, kotréż wón tedém
powopruwaw jo, też zawſche pżichodne Tżaſé poſtajiw?

Hai, wón jo ſwojim Japożtowam, ha jich Naſtupnikam, tém ſẇecżeném
Me̓ſchnikam, tu Mócz ha tu Porutżnoſcz daw tón Kle̓b ha te Wino
pżeżonuwacż, pod Żtawtnoſczach Kle̓ba ha Wina te joho Ṁaſo ha tu joho
Krei wopruwacż.

396. Déh, dże cżi ſẇecżeni Mėſchnikoẇe tulei Porutżnoſcz Jėzuſowu
dopelṅeja?

Na bożei Mſchi, déż bożu Mſchu dżerża.

397. Budże da na bożei Mſchi woprawdże jedén wėrné zwonkowné Wopór
wopruwané?

Hai, ruṅe tónſamſtné Wopór, kotréż tón Zbóżnik Je̓zus Kréſtus pżí tei
poſlenei Wetżeri wopruwaw jo; na kóiżdei bożei Mſchi Je̓zus Kréſtus
hiżcże

<pb n="097"/>

pżeczé zas ha zas wopruẇe tomu ṅeƀeſkomu Wótſczei ßam ßo, ſwoje Maſo ha
ſwoju Krei, runiſch tak, kaiż to tedém pżi tei poſlenei Ẇetżori potżiniw
jo.

398. Kaika jo Schelakoſcz bez tém Wopórom toho Zbóżnika na tém Kżiżu, ha
bez tém joho Wopórom pżi tei poſlenei Ẇetżeri, kotréż hiżcże nėt ſchėdṅe
na bożei Mſchi wopruwané budże?

Wo tém Wopruwaṅu na tém Kżiżu jo tón Zbóżnik tu ſwoju Krei pżelaw, ha tu
Sṁercż cżerpew; po taikim be̓ to jedén krawnė Wopór; wo tém Wopruwaṅu pżi
tei poſlenei Ẇetżeri, ha ne̓t na bożei Mſchi wón te Pżelecżo ſwojeje
Kreje ha tu ſwoju Sṁercż wopomina ha pre̓dkpoſtaja z témi dwojimi
ſchelakimi Żtawtnoſczami Kle̓ba ha Wina, pod kotréchż wón woprawdże
pżitomné jo, ha ßam ßo wopruẇe; potaikim jo ta boza Mſcha jedén ṅekrawné
Wopór, kaiż tón Wopór pżitei poſlenei Ẇetżeri ṅekrawné bów jo.

399. Ktżomu jo tón Zbóżnik tón ṅekrawné Wopór bożeje Mſchė poſtajiw?

Wón jo jón poſtajiw

1.) k wobſtainomu Powopominaṅu teje ſwojeje za nas wucżerpeṅeje Sṁercże.

<pb n="098"/>

2.) K naſchomu Zpomożeṅu, żo pżez tónlei ṅekrawné Wopór bożeje Mſche̓
bóchmó nadobṅe k ſebi cżanéli te Nadé boże, kotreż wón nam z tém ſwojim
krawném Wopórom, ze ſwojej hórkej Sṁercżu zaſwużiw jo.

3.) Woſobṅe kromu, zo te żtwore Wotpoladaṅo téch Wopórow ſtaroho Zakoṅa
ne̓t z témlei naiſẇ. Wopórom bó ẇełe dozpowniſcho doṗelṅane bówo, zo móli
mó ztémſamém Boha doſtoíṅe tżeſczicż, Bohu ßo duſchṅe dżakuwacż, Boha
móczṅe proſécż, pola Boha te naſche Re̓chi praẇe zaproſécż.

Te tu bożu Mſchu wutżiṅacze Teke.

400. Kotre ſu te Tełe, kiż tu bożu Mſchu wutżiṅa?

Telei tzi:

1.) Te Hoṙewopruwaṅo Kle̓ba ha Wina po Sczeṅu.

2.) Te Pżeżonuwaṅo habó Pżewobrocżeṅo Kle̓ba ha Wina do toho
naiſẇacżiſchoho Ṁaſa ha Kreje Je̓zuſa Kréſtuſa; żtoż ßo ſtawa ruṅe
naſreidża bóżeje Mſche̓.

<pb n="099"/>

3.) Te Wopraẇeṅo toho Me̓ſchnika, déż wón te Je̓zuſowe ſẇate Ṁaſo ha Krei
k ſebi wozṁe.

401. Kotra jo ta nailėpſcha, Bohu naizpodobniſcha, nam naiwużitniſcha
Pobożnoſcz na bożei Mſchi?

To, zo jedén tu bożu Mſchu ſwóſchiwſchi, déż ṅemóże te ſẇ. Wopraẇeṅo na
jene cże̓wne Waſchṅo woprawdże dóſtacż, teſame tola dóſtaṅe na jene
duchowne Waſchṅo.

402. Déha da jedén te ſẇ. Wopraẇeṅo dóſtaṅe na jene duchowne Waſchṅo?

Déż po ſwojei Móżnoſczi wo ſebi nutzi wubudżi tu We̓ru, tu Nadżiju, tu
Luboſcz k Je̓zuſei ſwojomu Zbożnikei, jomu te ſwoje Re̓chi z jenej
żelnoſcziwoi Wutrobu wotproſé, ha tu wutrobnu Żadoſcz ma joho pod ſwoju
Wutrobu k ſebi nutzzacż, z nim tak praẇe ßo zdobricż, zpżecżelicż,
zpżezjenoſczicż.

Pżed tém naiſẇ. Sakramentom dérbimó Kolena zibuwacż.

403. Hacż da ſmó mó winoicżi pżed tém wo ſẇ. Sakramencże pżitomném
Zbóżnikom Jėzuſom Kréſtuſom Kolena zibuwacż, kṅomu ßo modlicż?

Hai, to jo naſcha Wínoitoſcz, woſobṅe:

<pb n="100"/>

1.) Na bożei Mſchi.

2.) Déżkuli mó k ſẇ. Wopraẇeṅu ßo pżibliżuẇemó.

3.) Déż tón naiſẇacżiſchi Sakrament ziawṅe jo wuſtajené, wo
Próczeſionach ßo wokonoſé, ztémſamém te Pożonuwaṅo ßo dawa.

4.) Déż k jenomu Khoromu ßo ṅeſe.

Wot ſẇ. Wopraẇeṅa.

404. Jo ta Luboſcz toho Zbóżnika k nam hiżo zpokojena z tém, zo wón wo
tém naiſẇ. Sakramencże pżi nas zwoſtawa, bez nami bódli?

Ne̓, wón cze też pod naſche Wutrobé k nam nuczpżikhadżecż, cze pola
kóiżdoho woſebe zwoſtawacż.

405. Déha to ßo ſtawa?

Déżkuli mó tón naiſẇacżiſchi Sakrament dóſtaṅemó. Te Dóſtacżo toho
naiſẇacżiſchoho Sakramenta mó re̓kamó te ſẇate Wopraẇeṅo, dokelż téch
deṙe ktomu pżihotuwanéch wopraẇa, t. r. prawéch, dobréch tżini.

Pwodé, Skutkuwaṅa ſẇ. Wopraẇeṅa.

406. Kotre ſu te zbóżnoſcziwo Skutkuwaṅa ha Pwodé doſroinoho pobożnoho
Wopraẇeṅa?

Wo praẇe pobożném Wopraẇeṅu tón

<pb n="101"/>

Cżwojek ſchitke ſebi trėbne ha wużitne Nadé boże naizkeriſcho,
naidobniſcho dóſtawa; woſobṅe pobożne Wopraẇeṅo

1.) tu Duſchu bóle ha bóle woſẇatoſcza; wo tei Wėṙe, Nadżiji, ha
Luboſczi k Bohu zkrucża ha dozpownoſcża.

2.) Pżidawa Lóżt, Mócz, ha Sélnoſcz k ſkutkuwaṅu toho Dobroho, k
Pżedobówaṅu téch Spótuwaṅow, k ſezerpnomu Pżecżerpeṅu téch Cżeżow ha
Pżecżiwnoſczow pżitomnoho Żiẇeṅa.

3.) Poſwabja, poduſcha, pomorja te zwo Pożadoſcze ha ṅeprawo
Nakhilitoſcze.

4.) Tżaſto też tu Wutrobu jara ſwódſczé wokżeẇa, zpodżiwṅe rozẇeſela.

407. Kotre ſu te zatraſchne Sczėḥwki jenoḥo zczéwa ṅedoſtoinoḥo
Wopraẇeṅa?

Żtóż wo cżeżkim Rėchu te ſẇ. Wopraẇeṅo dóſtaṅe, wobóṅdże jedén poṅemdṙe
wilki Rėch, kiż rėka: te Sẇatoho-Ruƀenſtwo. Taiki tomu Djabowei ßam ßo
do Moczé padaẇe; Bób joho wopużcża, też tżaſto z cżėwnémi Khoroſczami, z
Ṅezbożami, ha ze zażnej Sṁercżu żtravuẇe.

<pb n="102"/>

Wopraẇeṅo pod jenicżkei Żtawtnoſczi.

408. Su te Skutkuwaṅa ḥa Sczėḥwki toho Wopraẇeṅa jenaike, hacż wone pod
wobimai Żtawtnoſcżomai Klėba ha Wina, ḥabó jenoi pod jenicżkei
Żtawtnoſczi ßo dóſtaṅe?

Hai, tżiſcze jenaike, ſcho k jenom pżindże, dokelż pod kóiżdei
Żtawtnoſczi jo tón czéwó żiwó Je̓zus Kréſtus; kaiż też tón czéwó Kréſtus
jo pod kóidżicżkei Wamanczé ha Drebużczé toho ſẇ Wobwatka, déż tṙebai ßo
rozwaṁe.

409. Ṅejo da Kréſtus porutżiw te ſẇ. Wopraẇeṅo pod wobimai
Żtawtnoſczomai dóſtawacż?

Nė, wón jo tém Prėdkſtejicżeṙam teje ſwojeje Czérkẇe to do Moczé podaw,
pomėnicż ha wukazacż, ka dérbi te ſẇ. Wopraẇeṅo wudżėlane bócż; jenoi to
jo porutżiw, zo cżi Mėſchnikoẇe, déż bożu Mſchu dżerża, dérbja woboi
Żtawtnoſczi nawożecż, dokelż ta boża Mſcha jo tón ṅekrawné Wopór, te
Wopominaṅo ha Pre̓dkpoſtajeṅo toho na tém Kżiżu dokoṅanoho krawnoho
Wopóra.

Roſudżeṅo, Pżihotuwaṅo k Wopraẇeṅu.

410. Déż da te doſtoine Wopraẇeṅo tak zbóżnoſcziwo, te ṅedoſtoine tak
zatraſchne Sczė̇wki zaſobu cżeṅe, żto zmėjemó pṙedé ſchoho na kedżbu
bracż?

<pb n="103"/>

To, zo, pṙedé hacż kſẇ. Wopraẇeṅu dżomó, kóiżdé ßamßo pilṅe roſudża, te
ſwoje Swėdoṁo pżepóta, wuṙedża, ha tak ßo pżihotuẇe, zo bó ßo wuzdaluwaw
toho Zṅezbóżeṅa jenoho zczéwa ṅedoſtoinoho Wopraẇeṅa, ha dobṅe dóſtaw te
zbóżnoſcziwo Pwodé doſtoinoho Wopraẇeṅa.

411. Żto da jo nuzṅe trėbne k Wuzdaluwaṅu wok toḥo Zṅezbóżeṅa jenoḥo
zczéwa ṅedoſtoinoḥo Wopraẇeṅa?

To, zo jedėn wo tém Żtancże bożeje Nadé jo, zo jenu k naiṁeṅſchom wot
ſchitkich cżeżkich Re̓chow tżiſtu Duſchu ma.

412. Żto jo pódla teje Schwarnoſcze wot cżeżkich Rėchow ḥiżcże dale
trėbne k dóſtawaṅu ſchitkich zbóżnoſcziwóch Pwodow toho ſẇ. Wopraẇeṅa?

To, zo jedén ßo próczuẇe też wot taikich ṁeṅſchich Re̓chow, kiż zpowném
Dopomṅecżom ßo ſtawaja, tu ſwoju Duſchu wuſchwarnicż, ztej Poniżnoſczu,
ha z jenej wutrobnej Pobożnoſczu tomu Zbóżnikei deṙezpodobnu ztżinicż.

Pżihotuwaṅo z daloka.

413. Wo tżim wobſteji te Pżiḥotuwaṅo k ſẇ. Wopraẇeṅu z daloka?

Te Pżihotuwaṅo zdaloka wobſteji

<pb n="104"/>

1.) Wo ródném Wukṅeṅu teje kżeſcz. Wutżbé.

2.) Wo jeném pėkném Hoṙeẇedżeṅu, habó nédém wo jenei wėrnei
Pokutniwoſczi.

3.) Wo jenei wontrajaczei Pobożnoſczi k tomu naiſẇ. Sakramentei.

Pżihotuwaṅo z bliſka.

414. Wo tżim wobſteji te Pżiḥotuwaṅo k ſẇ. Wopraẇeṅu z bliſka?

Wone wobſteji wo tém, zo tón Cżwojek

1.) na Cżełe taiki jo, kaikiż bócż dérbi;

2.) pṙedé Wopraẇeṅa wużitṅe ßo wuzpojeda;

3.) tu ſwoju Wutrobu wo tei Pobożnoſczi zatżoplicż ßo próczuẇe.

415. Kaiki da dérbi tón Cżwojek na Cżėłe bócż, zo mów k ſẇ. Wopraẇeṅu
ḥicż?

Dérbi bócż

1.) wot Pównoczé ſém nacż Wutrobé, khiba zo wo Khoroſczi ßo wopraẇecż
da.

2.) Po ſwojei Zamóżnoſczi do ſchwarṅeje tżiſteje Draſté zwoblekané.

416. Dérbi da jedén pżed kóiżdém ſẇ. Wopraẇeṅom pṙedé ßo zpojedacż?

Hai, jo-li zo ſebi cżeżkoho Re̓cha wėdomé jo. Żtóż pak ſebi żanoho
cżeżkoho Rėcha

<pb n="105"/>

wėdomė ṅejo, tón dṙe teje Zpojedże nuzṅe tṙeba nima; tola pak jo też
taikomu k radżeṅu, zo téch ſwojich ſchèdnéch ṁeṅſchich Re̓chow z jenei
poniżnej pokajencj Wutrobu bó ßo pozpojedaw.

417. Déha ma ßo zapotżecż ta Prócza ― pżed ſẇat. Wopraẇeṅom tu Wutrobu
wo tei Pobożnoſczi zatżoplicż?

Jo-li zo nicz zażiſcho, tola k naiṁeṅſchom tón Dżeṅ pṙedé, popowṅu, na
ẇetżor.

418. Ka, wotżim da ma talei Prócza tón Dżeṅ pṙedé popowṅu na ẇetżor ßo
wopokazuwacż?

Wo tém, zo jedén

1.) bóle ßo wotṁelkuẇe, ṅetṙebaiſchi ẇełe ṅerétżi. Zo

2.) Tżas wot Tżaſa pżi ſebi ṁeltżo ſebi pomóſla na toho bożoho Hoſcża,
kotrohoż cze nazaitra k ſebi zacż, ha k ṅomu tak kaiż napżecżo
pozdéchuẇe. Zo

3.) k tomu ßo ma ſwojomu Bliſchomu Dobrotu wopokazacż, z Luboſcze jom'
hoṙepoſwużicż, to ha tamo rad k Woli ztżinicż. Zo

4.) ẇetżor ne̓żto ṁeṅe je̓, zpowna ßo ṅenatéka. Zo

5.) te ẇetżorne Pacżeṙe zẇetżei Ródnoſczu wobréchtuẇe. Zo

<pb n="106"/>

6.) na wſcho druhe ƀeztém tak kaiż pozabówſchi ― jenoi to na Staroſczi
ma ―, toho ṅeƀeſkoho Hoſcża deṙe hoṙezacż.

419. Ha teſame Raṅo, déż k Wopraẇeṅu hicż czeſch, ka zmėjeſch ßo
zadżerżecż?

Zmėju 1.) wot nitżoho druhoho ṅerétżecż, déż ṁe wilka Nuza ktomu
ṅemoczuẇe.

2.) mojich Doṁaczéch z Poniżnoſczu za Wodacżo poproſécż.

3.) Duczé po Pucżu Pacżeṙe zpe̓wacż, z Wutrobé k Bohu pozdéchuwacż.

4.) Woſobṅe ſchitku Hórkoſcz toho Ne̓wa, ha teje Zwobocżiwoſcze z mojeje
Wutrobé pṙecżwotecżeṙecż.

Wubudżeṅo teje Pobożnoſcze pżed ſẇ. Wopraẇeṅom.

420. Ka ma ßo wubudżecż ta Pobożnoſcz pżed tém ſẇ. Wopraẇeṅom?

Z Rozmóſleṅom toho tzojoho Wotpoladaṅa, z kotrohoż tón naiſẇ. Sakrament
dóſtawacż mamó

1.) k Wopómṅecżu teje hórkeje Matré ha Sṁercże naſchoho luboho Zbóżnika
Jėzuſa Kréſtuſa.

2.) K zpomóżnei Czérobe za naſche Duſche.

<pb n="107"/>

3.) K Zawdakei teje nam ſlubeṅeje ṅeƀeſkeje Zbóżnoſcze.

421. Ka maſch dopelnicż te prėṅe Wotpoladaṅo?

Z tém, zo tola k naiṁeṅſchom nėżto wot toho Jėzuſowoho Cżerpeṅa
powopominam.

422. Ka maſch dopelnicż te druḥe Wotpoladaṅo?

Z tém, zo tu Khudobu, tu Nuzu, tu Ṅemócz mojeje Duſche zpóznaiſchi ―,
żadam tobo Zbożnika wo Dowėrnoſczi ha Luboſczi k ſebi zacż, z nim ßo
zpżezjenoſczicż, zdobricż, zṅoho te Zpomóżeṅo ha Poſélṅeṅo dóſtacż.

423. Ka maſch dopelnicż te tzecże Wotpoladaṅo?

Z tém, zo na to zpómṅu ka Nichtó ṅewe̓, déh ―, dże ― mów nachle wumṙecż,
ha tohodla raklei ſebi móſlu: dérbjawo tṙebai telei te moje poſlene
Wopraẇeṅo bócż ―, czu je ja też k ſebi zacż za pucżnu Czérobu na te
Pżeſtupeṅo do teje Wėcżnoſcze hako tón Zawdak teje ṅeƀeſkeje Zbóżnoſcze.

Zadżerżeṅo pola ſẇ. Wopraẇeṅa, ha po témſamém.

424. Hacż, ha ka tón wopraẇaczé Mėſchnik téch k Wopraẇeṅu pżindżaczéch k
tomu pżihotuẇe?

Wón jich k tomu pżihotuẇe ztém, zo

<pb n="108"/>

1.) tomu Swużownikei da jim prėdkprajicż te Konfiteor, t. r. tu zjawnu
Spojedż.

2.) Boha poproſė za Ponadżeṅo, ha za Wodacżo téch jich Rèchow tón ſẇaté
Kżiż na nich ztżiniczé.

3.) Te ſẇate Wobwatko jim, zo bóchu k tomuſamomu ßo pomodlili,
pokazuiczé praji: ekcze agnus Dei, t. r. leicże te Jeṅo boże, kotreż
toho Sẇėta Re̓chi zetrėwa.

4.) K Poniżeṅu jich wubudża, tzi krótż zaſobu jim prėdkprajiczé: Domine
non ſum dignus, t. r. Kṅcże, ja neiſém doſtoiné, zo bó té pod moju
Tzėchu nutzſchow, jenoi ṙek ze Swowom, ha moja Duſcha budże wuſtroẇena.

425. Żto cżi k Wopraẇeṅu pżindżaczé, beztém ḥacż tón Mėſchnik tak jich
pżipraẇa, żto maja woni ſami tżinicż?

Woni maja

1.) na ſwojich Re̓chach hiżcże jón zas ßo pokajicż, ha je Bohu
wotproſécż.

2.) Ktomu wo tém ſẇ. Wobwatku pżitomnomu Jėzuſei ßo pomodlicż.

3.) Po wſchei ſwojei Móżnoſczi z Wutrobé ßo poniżecż.

<pb n="109"/>

426. Ka ma jedén ßo zadżerżecż, déż k tomu ſẇ. Wopraẇeṅu ruṅe ßo
pżibliża, ḥa déż wotad ßo wrócża?

Ta we̓rna Pobożnoſcz, kotraż tedém nutzi wo Wutrobe bócż dérbi, ma ßo też
wopokazuwacż zwonka wo jeném cżichim, zkwadném, pżiſtoiném Zadżerżeṅu.

427. Żto wupraja tón Mėſchnik te ſẇ. Wobwatko jenomu po druḥim
podawaiczé?

Wón pola kóiżdoho wrócża telei Swowa: Korpus domini rc. t. r. te Cżėwo
naſchoho Kṅeza Jėzuſa Kréſtuſa zwarnui tu twoju Duſchu kwėcżnomu Żiẇeṅu.

428. Żto ma jedén tżinicż, déż te ſẇ. Wobwatko k ſebi beṙe, ha potém
hacż je kſebi zaw jo?

Ma po ſwojei Móżnoſczi wo Wėṙe, Nadżiji ha Luboſczi ― k Jėzuſei ßo
modlicż, jomu ßo dżakuwacż, jomu ßo podawacż, jomu ßo ßamoho ha téch
ſwojich Lubéch porutżecż.

429. Ka dowḥo zmėje po tém ſẇ. Wopraẇeṅu wo telei Pobożnoſczi
wondżerżecż?

Knaiṁeṅſchom tola Bėrtélk Żtundé dérbi w Czérkwi zwoſtacż; habó, déż to
ṅemóże, dérbi duczé po Pucżu wo taikich pobożnéch Pozdéchuwaṅach tu
ſwoju Winwatoſcz wotwożecż, tak deṙe hacż móże.

<pb n="110"/>

430. Ka ma ßo jedén zadżerżecż tónſamé czéwé Dżeṅ, wo kotrémż te ſẇ.
Wopraẇeṅo dóſtaw jo?

Dérbi ſchitke ſwoje Winwatoſcze z ẇetżej Nutnoſczu dopelṅecż, pe̓kṅe
zme̓rom wo Cżichocże zwoſtawacż, też ṅetṙebaiſchi ṅeṅcż do ſwėtnéch
rozperſchaczéch Towarſtwow, hacżruniſch teſamo hejak bóchu też dowolene
bówo.

<pb n="111"/>

Pacżeṙe ha Pobożnoſcze.

Déż Rano zwotucżiſch, prai taklei:

Hólcz

K tebi o Bożo wotucżam,

Dai, zo bóch twojim Pżikazṅam

Poſuſchné bów, ha ṅetżiniw,

Z tżim bóch tu Radu pżetżiniw.

Holcba.

K tebi o Bożo wotucżam,

Dai, zo bóch twojim Pżikazṅam

Poſkawa, ha ṅetżiniwa,

Z tżimż bóch tu Nadu zubiwa.

Déż ruṅe ſtawaſch, prai: Wo tém Ṁeṅe mojoho kżiżuwanoho Kṅeza Jėzuſa
Kréſtuſa ſtawam ja; tónſamé żonui, nawodżui, zwarnui ṁe, ha doẇedż ṁe
kwe̓cżnomu Żiẇeṅu. Amen.

Déż ßo woblekaſch:

Ja ßo o Kṅeże woblekam,

Dai mi ha ſchitkim Cżwojekam

Khodżicż Pucże t’je Tżeſnoſcze,

Kotreż ẇedu do Zbóżnoſcze.

Déż ßo mójeſch:

Ta Woda Stroné twojeje

O Kṅeże ṅech ṁe wumóje

Wot ſchitkich Rėchow, ha mi dai

Tam nėdé widżecż bożi Rai.

<pb n="112"/>

Potém poklak, ztżiṅ ſebi tón ſẇaté Kżiż, prajiczé: Wo tém Meṅe toho
Wótſcza, ha Séhna, ha S. Ducha, amen. Zpėwai Wotze naſch. Strowa ſé
Maṙa. Ja wėṙu. Powopominai te Kazṅe, ha te ſẇ. Sakramenté. Potém dale,
dėż Kwila doſaẇe,

1. Pokwal Boha taklei:

Kwalena bódż ta naiſẇacżiſcha ṅerozdżėlena Trojicza, Bóh Wótſcz kiż ṁe
ztworiw, Bóh Séhn kiż ṁe wumóżiw, Bóh Duch Sẇaté, kiż ṁe wo tei ſẇ.
Kcżeṅczé k Dże̓ſczu bożomu woſẇatoſcziw jo! Kwalené bódż tón jenicżki
wėrné Bóh wo tzjóch Parſchónach!

2. Bohu ßo podżakui taklei:

Kṅeże Bożo! Tebi ßo dżakuẇu zawſchitke twoje Nadé, Daré, ha Dobroté,
woſobṅe za to, zo Té mi te Żiẇeṅo daw, ha hacż do dżentziſchoho Dṅa
zdżerżaw ſe. k Dżakei ja Tebi wopruẇu te Zaſwużbé Jėzuſa Kréſtuſa, joho
doſtoiṅeje Macżeṙe, ha ſchitkich Sẇatéch. Też wopruẇu ja Tebi ſchitke
boże Mſchė, kiż dżentza po czéwém Swėcże dżerżane, ha ſchitke dobre
Skutki, kiż dżentza po czéwém Swėcże ſkutkuwane budża.

<pb n="113"/>

3. Z poniżnej pokutniwej Wutrobu wotproſch Bohu ſchė twoje Rėchi taklei:

Miwoſcziwé Bożo! Tebi ja k Noham padam; bódż proſchené, wodai mi
ſchitko, żtoż ja deh dże pżecżiwo Tebi ßei pżeladaw (a) ha zrėſchiw (a)
ſém. Żtożkuli na Mni Tebi ßo ṅelubi, ſchitko to ja też Sam (a) na ſebi
tamam ha zalubjam, tohodla je tamam ha zalubjam, dokelż wone Tebí
pżecżíwne jo.

Czu ha budu tu moju Wolu zibuwacż ha nawrócżecż po Twojei ſẇatei Woli;
Ṅecham ha ṅebudu do Nitżoho zwoho wėdoṁe ßo podawacż. Kaikeżkuli zwo
Móſle, ṅeprawo Żadoſcze, habó Żadwaẇeṅa ṁe napanécż ha pżimacż mówo ―;
ja żno ne̓t do Tżaſa tak ßo wuznaju, zo teſame ſu pżecżiwo mojei Woli, zo
ṅecham do nich zwolicż. Żadam, po rozomném Pżekwadżeṅu ha dobrém
Wotmóſleṅu woprawdże żadam ſebi: radſcho wo twojei Nadże zbóżṅe wumṙecż,
déżli wėdoṁe z cżeżkim Re̓chom Tebi ßo zpżecżiwicż, ha tak z twojeje Nadé
wupanécż.

k Wotpokucżeṅu, k Wotrunaṅu mojich Rėchow czu ja ſchón Kżiż, ſchė Cżer-

<pb n="114"/>

peṅa, ſchė Cżeże ha Pżecżiwnoſcze, kiż z twojoho Dopużcżeṅa dżentza ṁe
potṙechicż budża, tak kaiż z twojeje Ruki podwolṅe hoṙebracż, ha
ſczerpṅe zṅeſcz.

Żadam też dżentziſchi Dżeṅ dóſtawacż ſchitke Wotpuſki, kaiż daloko k
Dóſtacżu téchſaméch podobne (bna) bócż mów (a), zo na te Zaſwużbé Jėzuſa
Kréſtuſa ha téch joho Sẇatéch, z Ponadżeṅa bó mi wotpużcżene bówo To,
żtoż ja po Krutobe teje Prawdé Sam (a) dozapokucżicż ṅezamóżu.

4. Wo ſebi wubudżei, wobnowei, ha pokrucżei tu prawu Mós, tón dobré
Zamós ze wſchim twojim Zadżerżeṅom Bohu ſwużicż, ha prai:

Ach mói Bożo! Scho, żtoż ja ſém, ha żtoż mam, ſcho mam wot Tebe, Cżėwo
ha Duſchu, Poṁatk, Rozom, ha Wolu, te moje Stawé, ha ſchitko Druhe.
Dérbu da, ha też czu ― ſchitkoṙeṅe nawrócżecż ha nawożecż k twojei
Swużbe. Dérbu ha czu ſchitke moje Tżiṅeṅa, Woſtajeṅa, ha Cżerpeṅa
zwożuwacż k twojei Tżeſczi.

Moja wutrobna Żadoſcz jo: tżinicż, woſtajicż, ha pżecżerpecż ſchitko To,
żtoż Té wotomṅe po mojim Żtancze

<pb n="115"/>

czeiſch tżiṅene, woſtajene, pżecżerpene mėcż; tohodla, dokelż Té
czeiſch; ha tak, kaiż Té czeiſch; ſcho wo prawém Tżaſu, ha na prawém
Mėſcze, z tohoruṅa dobrém Me̓ṅeṅom, z kotrémż tón naſch Zbóżnik Jėzus
Kréſtus ſchitkoṙeṅe tżiniw, woſtajiw, ha pżecżerpew jo.

5. Wo Zpóznawaṅu twojeje Ṅezamożitoſcze ha Swaboſcze proſch Boha za
Pomocz:

Nadné, dobrocżiwé Bożo, kiż té tu cżwojetżu Swaboſcz ha Kiprotu deṙe
zpóznatu maſch, ha widżiſch, zo ja ƀez Tebe tżiſcze nitżo ṅezamóżu; Té
Sam podeperai, zdżerżui, ha poſélnei ṁe wo telei dobrei Moßé; zwarnui ha
zakitai ṁe pżedewſchim Zwóm, woſobṅe pżedewſchim Re̓chom; żonui ha
wobdarei ṁe z twojimi Darami na Duſchi ha na Cże̓łe po twojei ſẇatei
Woli. Za to Cże proſchu wo Jėzuſowém Ṁeṅe, na Jėzuſowo Swowo, na
Jėzuſowo Zaſwużbó.

6. Proſch ſébi też na Pomocz ſchitkich Sẇatéch:

Sẇata Maṙja, mói ſẇaté Jandżel Pėſtoṅ, mói ſẇaté Ṁena Patrón (Moja ſẇata
Ṁena Patrónma) N., ha ſchiczé Sẇacżi czéli za nas Boha proſécż,

<pb n="116"/>

zo bóchmó mó hódni bóli wot Ṅoho zpomhane krédnécż, ha ktei Zbóżnoſczi
doẇedżeni bócż, kiż wón żiwó jo ha kraluẇe wot Wėcżnoſcze hacz do
Wėcżnoſcze, amen.

MD. Maſch jara nuzne, ṅejo cżi móżno te nėt pomėṅene raṅſche Modlitwé
wuzpėwacż; nó tola prai teſame romadu zcżeṅene do taikoholei krótkoho
Wobjecża, kotreż ßo próczui z Poṁatka prajicż mócz.

Tżeſcz bódż tom jenieżkom Bohu, Wótſczei, Séhnei, Sẇatom Duchei, amen!

Bożo! Tebi zawſcho ßo dżakuẇu ―. Te Zaſwużbé Jėzuſa, joho Macżeṙe, ha
ſchitkich Sẇatéch, też ſchitke boże Mſchė, ha dobre Poſkutkuwaṅa
dżentziſchoho Dṅa ― ja Tebi wopruẇu.

Z poniżnej rozkatej Wutrobu Cże proſchu: Wodai mi ſchė moje Rėchi ha
Baleṙe, na tu za mṅe rozlatu Krei Jėzuſowu wodai mi!

Czu ßo deṙe na Kedżbu bracż pżedewſchim Rėchom. Ach Bożo! dai mi radſcho
wo twojei Nadże zbóżṅe wumṙecż, hacż zcżeżkim Rėchom ztwojeje Nadé
wupanécż.

Schė Cżeże ha Pżecżiwnoſcze dżentziſchoho Dṅa czu ſczerpṅe pżeṅeſcz.

<pb n="117"/>

Żadam, zo bóchu mi, zatém hacż móżno jo, k Wużitkei pżiſchwo ſchitke z
Nadé podawane Wotpuſki.

Scho czu tżinicż, woſtajicż, pżecżerpecż k bożei Tżeſczi, Bohu k
Luboſczi, k Dopelṅeṅu teje bożeje Wole.

Ach ſchohomóczné Bożo! bódż ha zwoſtawai Té pżeczé mói Pomócznik, ha
zwarnui ṁe pżedewſchim Rėchom.

Sẇata Maṙja, mói ſẇ. Jandżelo, ha ſchiczé Sẇacżi bożi, proſchcze Boha za
mṅe! amen.

Spėwancżko k Sẇ. Maṙi.

Bódż powitana té Kralowna, té Macżer teje Miwoſcze, Té Żiẇeṅo, Té
Swódkoſcz, ha naſcha Nadżija, bódż powitana! k Tebi ßo wowamó Mó hubene
Dżėcżi Jėvine. k Tebi zdéchuwemó żawoſcziczé ha pwatżiczé tuh wo tém
Dole tėch Sélzow. Nó da, Té naſcha Rėtżnicza! wobrocż twojei miwoſcziwei
Wotżi k Nam. Ha po tuh tém Huƀenſtẇe pokazai nam Jėzuſa tón żonuwané
Pwód twojoho Żiwota, O ſmėlna, O dobrocżiwa, O ſwódka Kṅeżna Marja!

Dai ſebi nadṅe to lubicż, zo Cże ja

<pb n="118"/>

pokwalu, o Té woſẇecżeṅa. Pżidawai mi Mócz napżecżo twojim Ṅepżecżelam.

Kwalené bódż Bóh tón Kṅez wo ſchiczkich ſwojich Sẇatéch!

Krótke Spėwancżko k S. Maṙi.

Ṅeƀes ha Zeṁe Kralowna,

O Macżer boża zpodżiwna!

Wuproſch mi Nadu Séhnowu

Zo w ſṁertném Rėchu ṅewumru.

Marja Macżer luboſcziwa,

Darna ſé ha miwoſcziwa.

Té pżed Djabwom nas wobarai,

w Sṁertném Stéſku nam wupomhai!

K ſẇ. Jandżelei Pėſtonei.

Sẇaté Jandżelo Pėſtoṅe!

Ladai, pėſtoṅ ṁe wobſtaiṅe;

Zewſcheje Nuzé pomhai mi,

Déh dże z tżim zrėſchicż ṅedai mi.

Bėrżta z Ṅebja, kotr’hoż mi Bóh

k Wednikei jo daw, bódż mói Skhów!

w Nuzé, w Straſche, w ſṁertném Stéſku, Pėſtoṅ Cżėwo, zwarnui Duſchu.

K ſchitkim Sẇatém bożim.

Wó ſchiczé Sẇacżi w Ṅeƀeſach,

Pomhaicże nam wtéch Zrudobach,

Zo bóchmó zbóżṅe wumṙeli,

Ha z Wami Boha widżeli.

<pb n="119"/>

J. D. M. Pṙedé hacż twoje Dżėwo zapótżṅeſch, prai z Wutrobé: Schitko k
bożei Tżeſczi wo Jėzuſowém Ṁeṅe! Ha telei Swowa ṅezabódż pżez tón Dżeṅ
po Ronach pżeczé zas ha zas znowa wrócżecż: Schitko k bożei Tżeſczi, wo
Jėzuſowém Ṁeṅe!

Schelake krótke Zdéchuwaṅcżka

pżez tón Dżeṅ w ſwojim Tżaſu k tṙebaṅu.

Pżed kóiżdém ważniſchim Skutkom:

Bóh Wótſcz, Séhn, ha Duch ſẇaté czéw

Pomhacż k tom Skutkei, zo bó téw

Mi Zpstżatk, Srėdk, ha Kóncz, ha ſcho

Bohu k Tżeſczi ßo ſtawawo.

Po dokoṅaném Skutku:

Bohw bódż nėtkoi Dżak prajené

Za Skutk tónlei tak ztżiṅené!

Jėzuſo! k twojim Zaſwużbam

Moje Skutki ſchė zpojeṅam.

Déż z Domu wondżoiſch:

Bóh żonui te Wonkhodżeṅo,

Wón żonui też Dompżiṅdżeṅo.

Ḃer hoṙe Kṅeże Stupé Té

Kaiż żadam k twojei Tżeſczi ſchė.

Déż Zeher bije:

Kóiżdu Żtundu woſtaṅ pzi mni

Bożo! Té Sam zdżerżui wo mni

<pb n="120"/>

Wėru, Nadżju, Luboſcz k Tebi,

z Tebe Mócz ja cżanu k ſebi.

Déż cże Spótuwaṅo pżima:

Mói Wucżek Kṅeże Té ſé Sam,

Z tém Djabwom cżeżki Żtrét ja mam.

Bożo! pomhai mi pżewinécż,

Schoho Rėcha ßo wuzwinécż.

Wo kaikeiżkuli Nuzé:

O Bożo! pżiwſchei Nuzé Té

Schak mói nailėpſchi Pomhar ſé.

Smėl ßo nadomnu, wuſwóſch ṁe,

Zewſcheje Nuzé wumóż ṁe.

Wo Cżerpeṅu poproſch za Sczerpnoſcz:

Bożo! Sczerpnoſcz dai k Cżerpeṅu,

Ja cżerpju po Zawiṅeṅu.

Ber za Rėchow Wotpwacżeṅo

Hoṙe moje ſchė Cżerpeṅo.

Pe̓kṅe ẇele mi Sczerpnoſcze

Dai o Bożo! moje Zwóſcze

Czu ja z Cżerpeṅom wotpwacżecż,

K twojej Tżeſczi ſcho nawrócżecż.

Déż tomu Zpótuwaṅu powichnéw (a) habé żto zrėſchiw (a) ſé.

Rozkwe̓k ßo moja Wutroba,

Dokelż ſé Bohu zrėſchiwa.

Ach ſchohomóczna Dobrota

Wuṙedż ṁe zaßé wot Re̓cha.

<pb n="121"/>

Tżaſto poproſch za zbóżnu Sṁercż:

Do twojej Rukow porutżam

Jėzu moju Duſchu, Té Sam

Pżez twoju Sṁercż ha Cżerpeṅo,

Wobradż mi zbóżne Zkóntżeṅo.

Déż bożu Matru zawoladaſch;

Pżez twoju Sṁercż ha Boloſcze

Pomhai mi zewſchje Nuznoſcze

Ach Kṅeże! ha mi hubenom (nei)

Ṅedai bócż we̓cżṅc zubenom (nei).

Déż ze ſẇecżenej Wodu ßo pokṙepiſch:

Pokṙep ṁe Bożo z Nadami,

Ha zwarnui ṁe pżed Rėchami.

Pżez Je̓zu Kréſta drohu Krei

Ztżiṅ ṁe pżed wėcżném Hoṙom vréi.

Poproſch też za téch Wotemṙetéch:

Te Duſche twojich We̓riwéch

w Tém Tżiſcżu hiżcże cżerpjaczéch

Wumóż Je̓zuſo! ha jim dai

Pżez twoju Matru bożi Rai.

Dėż czeſch pojėſcz:

Ach ſcżedré Wotze! popżei nam,

Zo bóchmó k twojei Tżeſczi k nam

Brali, żtoż twoja Dobrota

Nam re̓ſchném ſche̓dṅe wobradża.

Déż ſé pojėd (wa).

Bódż Bohu Dżak ha Kwaleṅo

Za joho ne̓t Wokżeẇeṅo!

<pb n="122"/>

Dżak też za ſtrowe Żiẇeṅo,

Ha naſchich Cże̓wow Zdżerżeṅo.

Tżas wot Tżaſa k Jėzuſei pozdéch:

O mói nailubſchi Je̓zuſko!

Ztżiṅ ſebi tżiſte Żwobjatko

Wotpotżwacż w mojei Wutrobe.

Ṅedai mi zabócż na Tebe.

Kſchėdnomu tżeſcziwomu Powopominaṅu teje naizpodżiwniſcheje Pótainoſcze,
zo tón wécżné wėrné Séhn dożi wo Sẇateje Maṙiném Ziwocże jo czéw Cżwojek
podjaté bócż, zpėwa ßo ſchėdṅe tzi Krótż, Rano, Pżipówṅu, ha Ẇetżor
telei Zpėwancżko:

1. Tón Jandżel toho Kṅeza jo pżiṅes Maṙi te Poſelſtwo, (zo wona k
Racżeri toho Wumóżnika wuzwolena jo) ha wona jo podjawa wot S. Ducha.
Strowa ſé Maṙja.

2. Lei! (ṙekné Maṙjá) Ja ſém Swużownicza toho Kṅeza, ſtaṅ ßo mi po
twojim Swoẇe. Strowa ſé Maṙja.

3. Ha te Swowo jo ßo Ṁaſo ztżiniwo, ha jo wo nas bódliwo. t. r. Bóh Séhn
jo ßo wocżwojecżiw, jo Cżwojek wordwaw, ha jo pola nas Cżwojekow na Zemi
pobódliw.) Strowa ſé Maṙja.

Deṙe Mėrkui: Telei Zpėwancżko ſwuſcha ßo kletżo wuzpewatż. Tola pak k
Tżeſczi Kré-

<pb n="123"/>

ſtußowoho Hoṙeſtacża budże ſtejo zpėwane 1. w Jutroném Tżaſu, wot
Jutroṅcżki hacż do S. Trojiczé. 2. Schė ṅedżilſke Dné. 3. Schė Sobboté
ẇetżor, déż tón Néżpor wot Ṅedżile híżo wuzpėwané jo. 4. w Poſcze też
Sobbotu pżipówṅu, dokelż w Poſcze tón Néżpor do Wobeda ßo zpėwa.

Paczeṙe k Jėdżi.

Schitkich Wotżi Kṅeże k tebi Nadżiju maja; Té jim tu jich Żpizu dawaſch
w ſwojim Tżaſu; Té wotewriſch twoju Ruku, ha naſécżiſch ſchitko żtoż
żiwo jo z dobrém Zpodobaṅom. (t. r. naſécżiſch kóiżde Zwėṙatko k dobnom
Zpokojeṅu, zatémhacż tṙeba ha doſcz ma.) Tżeſcz bódż Bohu Wótſczei, ha
Séhnei, ha S. Duchei; kaiż be̓ wot Zpotżatka, ha ne̓t, ha pżeczé, ha We̓ki
na We̓ki, amen. Wotze naſch. Strowa ſé.

Kṅeże Bożo ṅebeſki Wotze, pożonui Té nas, ha telei twoje Daré, kotreż
budżemó k ſebi bracż wot twojeje Dobrocżiwoſcze. Pżez Jėzom Kréſta
naſchoho Kṅeza. Amen.

Po Jėdżi.

Kṅeże Bożo ṅeb. Wotze! Mó ßo Cżi dżakuẇemó za wſche twoje Daré ha Do-

<pb n="124"/>

broté, z kotrémiż Té nas ſchėdṅe naſécżeſch, kiż té ziwé ſé ha
kraluẇeſch We̓ki na We̓ki, amen.

Wotze naſch. Strowa ſé Maṙja.

Kwalcże toho Kṅeza ſchiczé Pohaṅo, kwalcże joho ſchiczé Ludżo! Pżetoż ta
joho Miwoſcz jo wobkrucżena nad nami, ha ta We̓rnoſcz toho Kṅeza woſtaṅe
we̓cżṅe. Tżeſcz bódż Bohu Wótſczei —.

Naſécż Kṅeże ſchitke khude Duſche z tej ṅeƀeſkej Je̓dżu twojeje Miwoſcze,
ha dai jim tón Wotpocżnik teje we̓cżṅeje Zbóżnoſcze. Amen.

Napominancżko.

Jézuſa naſchoho Zbóżnika tżaſto pokwalicż, ha tak Jomu ßo podżakuwacż,
to jo naſcha Winoitoſcz. Wot Boha ſebi Strowotu, Pomocz, ha ſcho Dobre
proſécż, to jo naſcha ſtaina Pótrėbnoſcz. Tohodla jo hoṙezẇedżene te
kwalbne Waſchṅo: zo, déż Dwai romadu pżiṅdżetai, habé ßo zetékatai,
jedén ṙekṅe: bódż kwalené Je̓zus Kréſtus; ha tón druhi: do We̓cżnoſcze.

Déż jedén porſkṅe, ṙekṅe ßo jomu: Bóh dai Strowotu! ha wón ma wotṁojicż:
Bóh ẇerſchiné pomhai zas! Kedjbui na

<pb n="125"/>

to, zo té te bódż kwalené, ha te Bóh dai Strowotu bó wuprajaw (a) zjenej
dobrej pobożnej Wutrobu.

Jene kwalbne Nawożeṅo jo też To, 30, déż jedén zéhwa, ha tón Hort
rozdaja, 3 Palczom prawoje Ruki ſebi d Hórta Kżiżik ztżini z taikimlei
Pomóſleṅom: Jėzuſo pomhai mi!

Wetżorne Pacżeṙe.

Pṙedé hacż kleiżeṅu ßo podaſch, kletżiczé zpėwai: Wotze naſch, Strowa ſé
rc. rc., kaiż Rano. Potém dale, déż jenoi cżi móżno jo

1. Podżakui ßo Bohu taklei:

Kṅeże Bożo ṅeƀeſki Wotze! Tébi ßo ja dżakuẇu za te twoje nadne
Zwarnuwaṅo, za wſchitke Daré ha Dobroté, kotreż mi Tżas mojoho Żiẇeṅa,
woſobṅe dżentza wopokazaw ſé; dżakuẇu ßo Cżi też za wſchitke Cżeże ha
Pżecżiwnoſcze, kotreż Té zawėſczi z Luboſcze k mojom Lėpſchom na mṅe ſé
dopużcżiw; pżetoż Té zo mnu pżeczé naile̓pe me̓niſch; Tebi bódż Dżak,
Tżeſcz, ha Kwawa pżez Jėzuſa Kréſtuſa, amen!

2. Proſch Sẇ. Ducha za Roſwėtleṅo ha

<pb n="126"/>

Zpohnucżo k Zpóznawaṅu ha k Potamaṅu téch twojich Rėchow ha Valeṙow,
taklei:

O Ducho Sẇaté! roſwe̓tli mi ne̓klei Poṁatk ha Rozom, zo bóch ja praẇe ßo
doladaw (a) na wſchitko, żtoż ſém ſebi dże pżeladaw (a), ha wopaki
tżiniw (a); zhnui, zṁechcż tu moju Wutrobu, zo To z prawóm Pokajeṅom
bóch wobżelnoſcziw (a).

3. Nėt wo twojich Móſlach do Zadé poladuiczé rozladui —, ka ſé tón Dżeṅ
pżetżiniw(a):

Hacż ṅelſé zrėſchiw (a) „z Wonkawoſtajeṅom, z ṅeródném Wobréchtuwaṅom
téch Pacżeri rano, k Jėdżi, wot Jėdże, toho jandżelſkoho Poſtroẇeṅa; z
ṅepżiſtoiném Zadżerżeṅom wo bożim Doṁe; z ṅewużitném Poṁenuwaṅom téch
ſẇ. Ṁenow Jėzus Marja —, z Ṅepoſuſchnoſczu—, z Powoperaṅom —, z
Mozkotaṅom —, z Borkaṅom —, z Wotlakuwaṅom ha Dlijeṅom te tebi kazane
dopelnicż —, z Ṅerodu, z Lėṅotu w Schuli wo tém Wukṅeṅu —, doma wo tém
tebi wukazaném Dżėle —; ze Slėdżiwoſczu ha ṁeltżaczém Pokwóżcżeṅom —; ze
Zevżeṅom —, z Wobżkodżeṅom, habó ze Zrudżeṅom toho Bliſchoho —; z
Wobożnoſczu, z Ṅeſczerpnoſczu —, z Ponėwaṅom —, z Pohadruwaṅom —, z
Poſwaṙeṅom —, z Wucżiſṅeṅom roznéch Swowow —; z nėkaikim Pakoſczeṅom,
Klubupotżiṅeṅom, Schibawſtwom, Worakawſtwom, Lózéſtwom, habó na
kaikeżculi druhe Waſchṅo valnéw (a)? Hacż,

<pb n="127"/>

ha kak tżaſto ſé pżi twojim Dżėłe na Boha zpominaw (a), ha wo ſebi
wobnoẇaw (a) tu dobru Mós ztém znatémi Swowami: ſchitko kbożei Tżeſczi
wo Je̓zuſowém Meṅe?

Ha potém zponiżném żelnoſcziwém Pokajeṅom Bohu wotproſch taklei:

Miwoſcziwó Bożo! Tebi ja k Noham padam, bódż proſchené wodai mi ſchitko
To, żtoż ja dżentza, ha déh heẇak pżecżiwo Tebi ßei pżeladaw (a) ha
zre̓ſchiw (a) ſém. Żtożkuli na Mni Tebi ßo ṅezpodoba —, ſchitko to ja też
ßam (a) na ſebi tamam ha zalubjam, tohodla je tamam ha zalubjam, dokelż
wone Tebi pżecżiwne jo, kiż Té ſe tón mói ſprawné Sudnik, tón mói
naiẇetżi Dobrocżer, tón mói nailubſchi Bóh ha ṅeƀeſki Nan.

Ja czu, woprawdże czu Tibi podwolné (na), poſuſchné (na) bócż —, czu
Dobroh tżinicż, czu ſchoho Zwoho ßo zdaluwacż.

Po twojei wulkei Sme̓lnoſczi ſme̓l ßo nadomnu, na tu za wſchich Reſchnikow
—, też za mṅe pżelatu Krei twojoho Séhna Je̓zuſa Kréſtuſa ſme̓l ßo
nadomnu!

<pb n="128"/>

Pżidawai mi móczne Nadé, zo bóch ja dżeṅwotedṅa lėpe Tebi ſwużiw (a),
le̓pe kedżbuwaw (a), téch Re̓chow le̓pe ßo wukedżbuwaw (a), te moje Baleṙe
na ſebi wupoṙedżaw (a).

Tebe mojoho Boha, twoju Nadu, twoje Pżecżelſtwo ſebi ja ważu wóſche
ſchoho; żadam, po rozomném Pżekwadżeṅu, po dobrém Wotmóſleṅu — woprawdże
żadam ſebi: radſcho wo twojei Nadże zbóżṅe wumṙecż, déżli we̓doṁe
zcżeżkim Rèchom Tebi ßo zpżecżiwicż, ha tak ztwojeje Nadé wupanécż.

4. Bohu hoṙewoprui Scho, żtoż ſé za Dżėwo mėw (a) taklei:

Kṅeże mói Bożo! Ja ßam (a) khudé (da) na dobréch Skutkach — z dobrej
Wutrobu Tebi nėt podawam ſchitke dżentza po czéwóm Swe̓cże wodżerżane
boże Mſchè, ha ſchitke wot zprawnéch pobożnéch Cżwojekow poſkutkuwane
dobre Skutki —; k témſamém zpżitowarſchu, ha Tebi też ſobuhoṙewopruẇu
ſche̓ moje dżentziſche Dże̓wo, Pocżerpeṅo, Tżiṅeṅo, ha Woſtajeṅo. Woz je
nadṅe hoṙe, dai ſebi je lubicż na te Zaſwużbé Jėzuſowo. Wo Je̓zuſowém
Meṅe czu ja

<pb n="129"/>

nėklei k Wotpocżnikei, k Spaṅu ßo podacż, z tém czu dopelnicż tu twoju
bożu Wolu, zo z toho Wotpocżnika, ha Spaṅa nowotne Moczé nadobódu jutze
zas Tebi mojomu Bohu ſwużicż, tżinicż ha dżėwacż żtoż mi zaleiżi,
ſchitkoṙeṅe k twojei Tżeſczi wo Jėzuſowóm Meṅe.

5. Porutżei ßo Bohu, do bożeje Wole:

O Sẇaté Bożo! ſẇaté ſme̓lné Bożo! ſẇaté ṅeſṁertné Bożo! Smėl ßo nadomnu!
Lei! Me ßamoh (mu), ha ſchitko te Moje porutżam do twojob bożoh
Zwarnuwaṅa, podawam do twojeje naiſẇacżiſcheje Wole —. Dérbjaw (a) ja
dżentz noczé wumṙecż, porutżu moju Duſchu do twojich Rukow.

6. Porutżei ßo też ſchitkim Sẇatém bożim: Sẇata Maṙja, mói ſẇ. Jandżel
rc. kaiż rano.

Spėwancżko k S. Maṙi.

Pod tón twói Zkit cżėkamó mó, o ſẇata boża Rodżicżerka! Ṅezadzpi te
naſche Próſtwó wo naſchich Nuzach, hale wumóżei Nas pżeczé wot ſcheje
Straſchnoſcze, o żonuwana hordozna Kṅeżna! Naſcha Kṅeni, naſcha
Sṙedżicżerka, naſcha Re̓tżnicza! Wuhednai nas z twojim Séhnom, porutżei
nas twojomu Séh-

<pb n="130"/>

nei, prėdkpoſtajei nas twojomu Séhnei!

Dai ſebi nadṅe to lubicż, zo Cże ja pokwalu, o Té woſẇecżena Kṅeżna!
Pżidawai mi Mócz napżecżo twojim Ṅepżecżelam! Kwalené bódż Bóh tón Kṅez
wo ſchitkich ſwojich Sẇatéch!

Ṅeƀes ha Zeṁe rc. Marja Macżer rc.

Sẇaté Jandżelo rc. Wó ſchiczé Sẇacżi rc. kaiż rano.

7. Poproſch też za te khude Duſche wo tém Tżiſcżu:

Téch wotemṙetéch Wėriwéch Duſche ṅech z bożeje Miwoſcze dóṅdu k tom
we̓cżnomu Wotpocżnikei, amen!

Duczé do Woża prai:

Ja du ßo do Woża le̓hacż,

Ṅewėm, hacż zas budu ſtawacż;

Habé ſtraiż dżentz noczé wumṙecż?

Déż da budu Wotżi zawṙecż,

Mam ṙecz: Jėzu! Tebi ziwé (wa),

Tebi ja też ſwuſcham mordwé (wa)!

Déż ßo ſlėkaſch, prai:

Ja Draſtu Kṅeże wotwożam,

Tu Sṁercż ja pżitém wopómṅam,

Zo budu Schoho ſletżené (na)

w Tém Hroẇe leiżecż zble̓dṅené (na).

Déż ruṅe ßo lėhaſch, prai:

<pb n="131"/>

Mi jo tuh ṁechczé póſwane,

Mói Je̓zus leiżi kżiżwané.

Do ſwojich Ranow czéw ṁe zacż,

Tak wo Nim tżeſṅe budu ſpacż.

Nédém hacż ßo lehnéw (a) ſé, ztżiṅ ſebi Kżiż prajiczé:

Je̓zus † Nazareiſki † tón Kral † téch Żidow zwarnui ṁe pżedewſchim Zwóm,
pżed nachwoj pre̓dtṅewobladanej Sṁercżu!

Jėzus, Marja, Joſev! do waſchich Rukow porutżam moju Duſchu. Wo Me̓ṙe, ha
wo Meṅe bożim czu ſpacż ha wotpotżuwacż.

Déż tṙebai noczé wotucżiſch, z Palczom praweje Ruki na Wutrobu ſebi
Kżiżik ztżiṅ prajiczé:

Je̓zuſo! bódż ha zwoſtaṅ wo Mni z twojej Nadu ha Luboſczu!

D. M. Sé nimo Mėré mucżné (na) ha ſparné (na), nimaſch Kwile ha
Pżileżnoſcze te pṙedé wuſtajene Ẇetżorne Modlitwé wuzpėwacż; nó tola k
naiṁeṅſchom prai teſame romadu zcżeṅene do toholei krótkoho Wobjecża,
kotreż ßo próczui z Poṁatka mócz:

Kṅeże Bożo! Tebi za wſcho ßo dżakuẇu —. Schė moje Re̓chi ha Pokhibeṅa

<pb n="132"/>

tebi wotproſchuiczé zpowṅeje Wutrobó zdéchuẇu: Bódż mi Rėſchnikei (czé)
nadnē na tu zamṅe pżelatu Krei Je̓zuſowu! Sche̓ moje dżentziſche Dże̓wo
Tebi hoṙewopruẇu. —. Me Samoho (— mu), ha ſchitko te Moje Tebi porutżam,
ſcho do twojeje Wole podawam —. Do twojich Rukow porutżu moju Duſchu —.
Sẇata Maṙja, mói S. Jandżelo, ha ſchiczé Sẇacżi bożi, proſchcże Boha za
mṅe! Ha te Duſche téch wumṙetéch We̓riwéch ṅech z bożeje Miwoſcze dóṅdu k
we̓cżnomu Wotpocżnikei, amen!

Pobożnoſcz na bożei Mſchi.

Schohomóczné Bożo, Té Ztworicżeṙo, Zdżerżicżeṙo, Kṅeżicżeṙo ſchitkich
We̓czow! Dokelż ſcho wot Tebe ſémpżiṅdże, ſcho pżez Tebe wobſteji, ſcho
Tebi ſwuſcha —; ſu hiżo cżi pre̓ni Cżwojekoẇe, Hadam ha Hadamowe Dże̓cżi,
ſu z Twojoho Nutzdawaṅa na to dopanéli: zo ztéchſaméch Wobradow, kotreż
Té Jim nadṅe wobradżeſche, ne̓kotre we̓ſte wubrachu, Tebi k Wopórei
wotréchtuwachu, ktwojei Tżeſczi pod nahim Ṅebjom je palachu —, hako
Żito, Maſo ha Tuk téch Zkocżatow.

<pb n="133"/>

Z tém woni wuznawachu: zo Schitko, żtoż Cżwojek ma, ha tṙebai ſebi
zezdaṅe je me̓cż ze ſwojeje Próczé, tola woprawdże jo Dar twojeje
Darnoſcze —; zo Schitko jo Twoje —; zo Té ſé tón jenicżki Kṅeżicżer na
Żiweṅu ha Sṁercżi —; zo ſchitke Ztwoṙeṅa Tebi ſwojomu Ztworicżerei maja
ßo zczéwa podcżiſuwacż ha zwopruwacż —; zo za te Ztwoṙeṅa habén to ta
naiẇetża Tżeſcz jo „k twojei Swużƀe, k twojom Zpodobaṅu, k Wuznawaṅu ha
k Potżeſczeṅu twojeje Majeſtoſcze te ſwoje Ziweṅcżko wotedacż, zahubene
bócż, do Popewa rozpanécż.”

Potém pak ſé Té Sam pżez Moyzeſa tém Iſraelitam tohoruṅa Wopóré wukazaw,
zo bóchu je Tebi wopruwali

1. k Wuznawaṅu ha k Potżeſczeṅu twojeje Bóizkeje Majeſtoſcze.

2. k Podżakuwaṅu za dóſtate Dobroté.

3. k Wuproſcheṅu nowóch Dobrotow. Ha

4. k Zaproſcheṅu téch ſwojich Rėchow.

Ha telei Woporé téch ſtaréch Wótſczow Tebi ßo lubjachu, nicz dṙe Sa-

<pb n="134"/>

monaſebi, hale zatém hacż bóchu z jenej dobrej Wutrobu Tebi podawane—.

Woſobṅe tohodla Tebi ßo lubjachu: dokelż be̓chu jene ſtaine Wuznawaṅo
teje We̓ré ha Nadżije na te pżichodne Zaſwużbé toho ſlubenoho Swėta
Wumożnika —; dokelż te krawne Woporé téch ktwojej Tżeſczi moṙenéch
Zkocżatow znamuwachu To: ka budże w ſwojim Tżaſu te boże Jeṅatko moṙene
—; ka budże tón Bóh-Cżwojek Je̓zus Kréſtus za wſchitkich Cżwojekow tu
ſwoju Krei pżelecż, tu hórku Sṁercż wucżerpecż, twojei bóizkei
Majeſtoſczi ßo hoṙezwopruwacż.

Pżetoż tak nimo Mėré jara ſé Té, o Bożo ṅeƀeſki Wotze! nas Cżwojekow
lubuwaw, zo Té, nédém hacż Hadam tón naſch prėni Nan zre̓ſchiw ha Nas
ſchiczkich z tém Re̓chom natéknéw be̓ —, ſé nadṅe wobzanknéw ha ſlubiw
„twojoho jednorodżenoho we̓cżnoho Séhna na Zeṁu póſwacż; kotréż bó wo tei
na ßo zatei cżwojetżei Natuṙe z tém ſwojim hórkim Cżerpeṅom ha Wumṙecżom
za Nas za wſchich tei twojei kwalbnei ſẇa-

<pb n="135"/>

tei Prawdże jene powne Re̓chow Wotpwacżeṅo wuwożiw, Nas z Tobu wuhednaw,
ze ſwojej Sṁercżu Nam te wėcżne Żiweṅo nadobów.

Po telei twojei nadnei ſẇatei Woli jo tón twói lubé Séhn, naſch Kṅez ha
Zbóżnik Je̓zus Kréſtus, jo — lózém zwóſcziwém Cżwojekam podwolṅe ßo do
Moczé podaw, jo — wot Nich nimo Me̓ré ßo matruwacż, ha na Kżiż pżibicż
daw, jo na Kżiżu wumṙew —.

„Pżed ſwojei Sṁercżu pak, tu poſleṅu Ẇetżor, tu Nócz pṙedé hacż Wón
nazaitra za Nas na tém Kżiżu jo ßo wopruwaw, jo Wón, kwobſtainomu
Wopominaṅu ſwojeje hórkeje Sṁercże —, k ſtainom Wobnoweṅu toholei jedén
krótż wotwożenoho krawnoho Wopóra — jo Wón Sam poſtajiw ha pomēniw tón
ṅekrawné Wopór bożeje Mſchė; jo pżi tei poſlenei Ẇetżori Sam tu prėṅu
bożu Mſchu wodżerżaw; jo tón Klėb ha te Wino ze ſwojeje bóizkeie
Schohomócznoſcze pżewobrocżiw do ſwojoho Ṁaſa ha do ſwojeje Kreje; tak
jo pod Żtawtnoſczach toho Klėba ha toho Wina te ſwoje Cżėwo, te ſwoje
Ṁaſo ha tu ſwoju Krei tomu ṅebeſ komu Wótſczei wopruwaw, ha potém też
tém ſwojim Japożtowam k Powużiwaṅu podaw.

Wón jo też témſamém ſwoiim Japożtowam

<pb n="136"/>

daw tu Mócz ha tu Porutżnoſcz „k Wopominaṅu toho Joho Cżerpeṅa pżichodṅe
ƀez Pżeſtacża pżecze zas ha zas tżinicż To ha tak, żtoż ha kaiż Jim nėt
Sam pokazaw bė, ha woni wot Ṅoho je widżeli bėchu. Jo Jim daw tu Mócz ha
tu Porutżnoſcz na Joho Swowo, wo Joho Ṁeṅe, wo Joho Parſchoṅe
pżeżonuwacż tóṅ Klėb ha te Wino, pod Żtawtnoſczach Klėba ha Wina tei
bóizkei Majeſtoſczi wopruwacż te Joho Ṁaſo, ha tu Joho Krei.

Talei Mócz, talei Porutżnoſcz jo wot téch ſẇatéch Japożtowow pżeſchwa na
téch po Prawóm ſẇecżenéch Mėſchnikow.

Déż jedén ſẇecżené Mėſchnik bożu Mſchu dżerżi, déż na tón Klėb ha na te
Wino wupraja te Swowa toho Pżeżonuwaṅa tak kaiż je Jėzus Kréſtus wukazaw
ha porutżiw jo —; budże z bóizkeje Schohomócznoſcze woprawdże tón Klėb
pżewobrocżené do toho Ṁaſa, te Wino pżemobrocżene do teje Kreje Jėzuſa
Kréſtuſa. Ha tak na kóiżdei Mſchi

Jėzus Kréſtus, hako tón pżeczé wobſtejaczé naiwóſchi ṅeſṁertné Mėſchnik,
pżez tei Ruczé toho naſtajenoho ſṁertnoho Mėſchnika, Jėzus Kréſtus ßam
ßo tomu ſwojomu ṅebeſkomu Wótſczei za Nas wopruẇe; Wón Sam na jene
ṅekrawne Waſchṅo wobnoẇa tón ſwól nėdé wotwożené jenicżki krawné Wopór;
Wón Sam pod Żtawtnoſczach Klėba ha Wina tomu ṅeb. Wótſczei za nas
wopruẇe te ſwoje te-

<pb n="137"/>

dém jedénmól matruwane ha moṙene Cżėwo, te ſwoje tedém jedénmól
rozczéchnuwane Maſo, tu ſwoju tedém jedénmól rozlatu Krei —.

Ha tak Jėzus Kréſtus Sam mėſto Nas ha za Nas

1. wotwoża tei bóhwſ kei Majeſtoſczi jene doſczdoſtoine Porżeſczeṅo;

2. wotwoża tei bóizkei Darnoſczi jene doſczdoſtoine Podżakuwaṅo za
dóſtate Nadé;

3. podawa tei bóizkei Dobrocżiwoſczi jenu doſczdoſtoinu Próſtwu k
Dóſtacżu nowotnéch Nadow;

4. wuwoża tei bóizkei Prawdże jene doſczpowne Zaproſcheṅo ha Wotpwacżeṅo
k Wodacżu téch naſchich Rėchow.

Ach ſchohomóczné Ztworicżeṙo! Wona jo ta moja Winoitoſcz —, ha ja też
rad czu

Tebe mojoh Boha kwalicż ha tżeſczicż;

Tebi zawſche Nadé ha Dobroté ßo dżakwacż;

Tebe dale za jaczé Nadow ha Dobrotow proſécż;

Tebi te moje Ṅepoſuſchnoſcze, Zmóleṅa, Re̓chi ha Pokhibeṅa
wotproſchuwacż.

Hale ja hubené Cżwojecżk, ja haklei

w Żtancże ṅeiſém — tu twoju bóhwſku Majeſtoſcz duſchṅe pokwalicż ha
potżeſcżicż;

<pb n="138"/>

w Żtancże ṅeiſém tei twojei bóizkei Darnoſcżi duſchṅe ßo podżakuwacż;

w Żtancże ṅeiſém tu twoju bóizku Dobrocżiwoſcz praẇe poproſécż;

w Żtancże ṅeiſém tei twojei bóizkei Prawdże praẇe wotproſécż, ha tu
twoju Smėlnoſcz ſebi naproſécż.

Hai, dokelż ſchiczé Cżwojekoẇe ha ſchė Ztwoṙeṅa podno Tebi tom
Ztworicżerci ſu — Nitżo; tak też żane Ztwoṙeṅo, żadén Purluté Cżwojek ze
ßoſamoho k tom zroſczené ṅejo, te ṁenuwane żtwore Winwatoſcze Tebi
pownoſcziẇe, praẇe, ha doſtoiṅe doſcz wotwożecż.

Jenoi tón lutki jenicżki Bóh-Cżwojek Jèzus Kréſtus, kaiż wón po ſwojei
bóizkei Parſchóṅe Tebi wo Majeſtoſczi zczéwa jo zrunané; tak ma też Sam
wo ſebi tu Zamożitoſcz ſchitko to pownoſcziẇe, praẇe, ha doſtoiṅe doſcz
Tebi wotwożicż.

Tohodla, o Bożo ṅeƀ. Wotze! dokelż Té ßam toholei Boha-Cżwojeka Nam
ſchitkim poſtajiw ſé k naſchomu Zaſtupnikei, kiż ſchitko to, żtoż tei
naſchei Ṅeza-

<pb n="139"/>

możitoſczi brachuẇe, pżeczé dobawa, doruna, ha wupelṅa —; tohodla

Ja, z tej We̓ru ha ztej Nadżiju do Tohoſamoho naſchoho Zaſtupnika Je̓zuſa
Kréſtuſa nutzzażcże̓pené (na), Ja hako Wotnoſchk ha Hawżka na tém winowém
Peṅku, kotréż Peṅk jo Jėzus Kréſtus, z Ṅoho czu k ſebi cżanécż tu mi
pótre̓bnu Ṁezu —; z Ṅoho nadobówam ja tu Mócz, kotṙejeż Moczé Sam (a) ze
ßo mėcż ṅemóżu.

Ha wopominaiſchi —, ka Je̓zus Kréſtus za nas wo ſṁertném Stéſku jo ßo
Krei pocżiw —; ka wot lózéch Cżwojekow jo roſchwikané ha z Cżerṅemi
krónuwané —; ka jo tón cżeżki Kżiż Sam ſebi wonṅes ha na ṅón pżibijané
bów —; ka na tón Kżiż pżibité — jo powne tzi Żtundé wo
naizatraſchniſchich Boloſczach żiwó wiſaw —, ha potém wumṙew —;

Taiku Joho hórku Matru ha Sṁercż wopominaiſchi — ja tónlei Wopór bożeje
Mſchė, kotréż Je̓zus Kréſtus Sam pżez tei Ruczé toho ſẇecżenoho Me̓chnika
wopruẇe —, ja jón też ſobuwopruẇu.

Tebi, o ṅezkóncżné Bożo ṅeƀ. Wotze! wopruẇu te Ṁaſo ha tu Krei Je̓zuſa

<pb n="140"/>

Kréſtuſa hako jedén kwaliwé tżeſcziwé Wopór k doſtoinomu Pokwaleṅu ha
Potżeſczeṅu twojeje bóizkeje Majeſtoſcze.

Tebi, o ṅezkóncżṅe darniwé Wotze! wopruẇu te Maſo ha tu Krei Jėzuſa
Kréſtuſa hako jedén dżakowné Wopór, Tebi duſchṅe ßo podżakuwacż za
wſchitke mi wudżėlene Nadé, Daré, ha Dobroté, woſobṅe za to, zo ſé Mi
popżaw tu wulku Nadu teje Kcżeṅczé, ha ne̓t mi wobradżeſch tu Pżileżnoſcz
te We̓rnoſcze teje kżeſcz. Wutżbó wuknécż ha nawuknécż mócz. Też woſobṅe
za to, zo..... („tuh móżeſch ṁenuwacż żtoż czeiſch, zatém hacż cżi ruṅe
wot Wutrobó dżo, hako k Pżikw.” zo ſé Mi —, mojomu Nanei —, mojei
Macżeri — zas wotkhoṙecż daw; zo ſé tón naſch Dom pżed Woheṅom, te
naſche Pola pżed Krupami zwarnuwaw ....)

Tebi, o ṅezkóncżṅe dobrocżiwé ṅed. Wotze! wopruẇu te Ṁaſo ha tu Krei
Je̓zuſa Kréſtuſa hako jedén próſtniwé Wopór, wot Tebe ſebi praẇe
poproſécż ha też wuproſécż te Nadé ha Daré, kiż mi tṙėbne ha wużitne ſu;
woſobṅe tu twoju Nadu ha Pomócz k tom, zo bóch

<pb n="141"/>

ja Tebi mojom Bohu praẇe deṙe ſwużiw (a), Tebe praẇe lubuwaw (a); zo
bóch tu kżeſcz. Wutżbu, ſchitke mi tre̓bne ha wużitne We̓rnoſcze deṙe
kſebi braw (a), ha praẇe nawuknéw (a); zo .... („tuh móżeſch woſebe
pomėnicż To, za tżimż pżitomṅe ruṅe ta twoja Wutroba żada, hako k Pż.")
zo bó Té Mi —, mojom Nanei —, mojei Macżeri tu Strowotu zdżerżaw; zo bó
Mi, mojom Nanei, rc., zas wotkhoṙecż daw —; zo bó tón naſch Dom, tón
naſch Zkót, te naſche Pola pżed Żkodu ha Ṅezbożom zwarnuwaw;) ha zo Té
po twojei ſẇatei Woli bó mi daw To, żtoż Té Sam widżiſch, zo za Mṅe te
naile̓pſche bówo bó —.

Tebi, o ṅezkóncżṅe zprawné hale też ſme̓lné ṅeƀ. Wotze! ja te za Nas
Re̓ſchnikow moṙene Ṁaſo, tu za Nas Re̓ſchnikow pżelatu Krei Je̓zuſa
Kréſtuſa wopruẇu hako jedén wuhednaczé Wopór, hako jene prawo
Wotproſcheṅo ha Zaproſcheṅo, hako jene powne Wotpwacżeṅo ha Wotrunaṅo za
wſche moje Re̓chi, Zmóleṅa, ha Pokhibeṅa; zo na tónlei Wopór bó Té mi
Ṅedoſtoinom (ṅei) ztwojeje Sme̓lnoſcze podawaw tu Nadu

<pb n="142"/>

ſchitke moje Re̓chi praẇe rozpȯznawacż;

téchſaméch praẇe ßo pokajecż ha wuzpojedacż;

ſchomu tomu, żtoż Tebi pżecżiwne jo, żtoż z twojei Nadu, ztwojim
Pżecżelſtwom ßo ṅezṅeſe, na woprawſke zahramicż ha wotṙecz;

ſchitkim Tém, kiż mi Kżiwdu ha Zwóſcz potżiṅeja, Twojedla, dokelż Té tak
me̓cż czeſch, ſcho z Wutrobé wodawacż;

téch mojich ſche̓dnéch Swaboſczow, Pótkṅeṅow, Pokhibeṅow, Valeṙow dla też
ſche̓dṅe zas ze żelnoſcziwej Wotrubu pżed Tobu ßo poniżecż.

Ha tak ja hako jedén woprawdże vokutniwé Cżwojek ktom podobné (na) bów
(a) ſchitko wot Tebe wodate krédnécż.

Kaiż pak Jėzus Kréſtus tón krawné Wopór ſwojeje hórkeje Matré ha Sṁercże
za wſchitkichṙeṅe Cżwojekow wopruwaw jo —, ha też tónlei ṅekrawné Wopór
bożeje Mſche̓, hako jene Wopominaṅo ha Wobnoẇeṅo tohoſamoho krawnoho
Wopóra, hiżcże pżeczé Sam za wſchitkich wopruẇe; tak też ja jón za
wſchitkichṙeṅe ſobuwopruẇu —.

<pb n="143"/>

Te ponadżeṅo, kotreż ja wot Tebe, o nadné Bożo! żadam ha proſchu ßam (a)
za ßo; żadam ha proſchu je też ſobu za wſchitkich druhich Cżwojekow
żiwéch ha wotemṙetéch, kiż hiżcże toho Ponadżeṅa tre̓bni ſu, ha k
Ponadżeṅu ṅepodobni ṅeiſu.

Woſobṅe za toho Bamuża hako widomnoho Wercha teje ſẇ. Czérkẇe; za
naſchoho duchownſkoho Nana Dach anta Biſkopa; za naſchoho Kraja Krala;
za wſchitkich duchownéch ha ſwe̓tnéch Pre̓dkſtejicżeṙow; za mojich
Starſchich, Kreje Pżecżelow, Kmótrow, Dobrocżeṙow, Wutżeṙow, ha też za
wſchich mojich Ṅepżecżelow.

Źa ṅebo mojoh Nana, Dże̓da, Wuja ..., za ṅebo moju Macż, Wowku, Cżetu...;
za wſchitkich wo bożei Nadże wumṙetéch wo tém Tżiſcżu hiżcże
cżerpjaczéch, zo z toholei ſẇatoho Wopóra te jich Cżerpeṅo bó jim
wolożene ha pokrótzene bówo.

Sẇatei Maṙi pak, ſchitkim Sẇatém, ha Zbóżném wo Ṅeƀeſach żadam ja z tém
Sobupowopruwaṅom teje bożeje Mſche̓ Zpodobaṅo ha Zẇeſeleṅo ztżinicż —;
dokelż to tém Ṅebja Wobódle-

<pb n="144"/>

ṙam jara ßo zpodoba, to Jich zẇeſela, déż mó tuhdé na Zemi Bohu
wopruẇemó tónlei naiſẇacżiſchi Wopór, kotréż Samlutki tei bóhwſkei
Doſtoinoſczi doſcz pżime̓ṙené jo.

Ta żeliwa Nuternoſcz, zkotreju cżi Sẇacżi ne̓dé na Zemi Tebe ſwojoho Boha
lubuwali ha kwalili ſu, ha z kotreju Cże ne̓t wo Ṅeƀeſach lubuẇu ha
kwala, ta ṅech pżed Tobu, o Bożo! doruna tu Liwkotu teje naſcheje
Luboſcze ha Kwalbe̓! Ach! zo bóchmó mó z Nimi ne̓dé wo Ṅeƀeſach dozpowṅe
lubuwali ha kwalili Tebe naſchoho jenicżkoho we̓rnoho Boha dówſcheje
We̓cżnoſcze! Amen.

D. M. Déż tón Mėſchnik tón Kheluch wotpżikréwa, tón Klėb ha te Wino Bohu
hoṙewopruẇe; zaſtaṅ ha wopżeſtaṅ wo pṙedawſchei Modlitw̓e, ha prai
taklei:

Mói Bożo! na tu Żklicżku ja ſobupżipowożu ha Tebi wopruẇu tu moju
Wutrobu, żadam, ha proſchu Cże: zo, kaiż tónlei Klèb ha telei Wino z
twojeje bóizkeje Moczé budżetai pżewobrocżenei do Je̓zuſowoho Maſa ha
Kreje —; tak też Té Sam czéw tu moju Wutrobu ha ſchė moje Żadoſcze
pżewobrocżecż ha nawrocżecż po twojei naiſẇacżiſchei Woli.

<pb n="145"/>

Déż Sanctus klinka, wopżeſtaṅ, ha prai:

Sẇaté, ſẇaté, ſẇaté tón Kṅez, tón Bóh téch Mócznoſczow! Ṅebjo ha Zeṁa
ſtei pownei bóiſkich Hordoznoſczow! Żonuwané Kréſtus, kiż pżiṅdże wo
Meṅe toho Kṅeza! z Ṅebja dele k nam dóṅdże te dobre Zpomożeṅo z Boha.

Déż tón Mėſchnik bożoho Séhna zbėha, podérei ßo na Wutrobu, ha prai:

Je̓zuſo Té Séhno Davidowé, Tė Séhno toho żiwoho Boha, ſme̓l ßo nadomnu!

Déż tón Kheluch zbėha:

O ſẇata Krei Je̓zuſowa, za wſchich Cżwojekow ha też za mṅe pżelata! zmói,
wutżiſcż, ha woſẇatoſczei tu moju Duſchu k we̓cżnom Żiweṅu!

Déż pżed Wopraw̓eṅom toho Mėſchnika ßo klinka, podérei ßo na Wutrobu, ha
ṙek naipṙedé:

O Jeṅo boże, kiż zetre̓waſch toho Swe̓ta Re̓chi, ſme̓l ßo nad nami, ha dai
nam tón Pokoi!

Ha potém prai taklei:

O mói Je̓zuſo! do Tebe we̓ṙu, k Tebi ßo dowe̓ṙu, ſche̓ moje Re̓chi Cżi
wotproſchu, mam Cże jara lubo; z Luboſcze bóch rad czéw (a) Tebe ne̓klei
pod moju

<pb n="146"/>

Wutrobu k ſebi zacż, z Tobu tak praẇe ßo zdobricż, zpżecżelicż,
zpżezjenoſczicż; hale dokelż to dżentza ßo ṅehodżi, zdéchuẇu ja zpowṅeje
Wutrobó: Kṅeże! ja ṅéiſém doſtoiné (na), zo bó Té pod moju Tze̓chu
nutzzaſchow, hale ṙek jenoi ze Swowom, ha ta moja Duſcha budże
wuſtroẇena.

Déż tón Mėſchnik na Poſletku tón Lud pożonuẇe, ztżiṅ ſebi ſẇaté Kżiż ha
prai:

Żonui ṁe tón ſchohomoczné Bóh, Wotſcz, Séhn, ha Sẇaté Duch, amen!

Modlitwa za te czéwo Rżeſczianſtwo.

Schohomóczné wėcżné Bożo, Kṅeże Té ṅeƀeſki Wotze! Zpoladni z témai
Wotżomai twojeje ṅedódniteje Miwoſcze na te naſche Hoṙo, Huƀenſtwo ha
Nuzu. Smėl ßo na wſchimi do Kréſtuſa Wėriwómi, za kotréchż tón twói
jednorodżené Séhu, naſch lubó Kṅez ha Zbóżnik Jėzus Kréſtus do téch
Rukow téch Rėſchnikow podwolṅe pżiſchow, ha ſwoju różintżerwenu Krei na
Zdónku toho ſẇ. Kżiża pżelaw jo. Tuh pżez toho Kṅeza Jėzuſa wotwobrocż,
nainadniſchi Wotze! tu deṙe zaſwużenu Żtranu, te pżitomne ha pżichodne
Straſchnoſcze, żkódne Ludu Zpjeraṅo, Wóinu, Drohotu, Khoroſcze, ha
ſtruchwo hubene Tżaſé. Wobſwėcż też ha wobſélṅ wo wſchim Dobrém téch
duchownéch ha ſwėtnéch Wóſchich ha Regentow; zo bóchu woni ſcho To
ſpėchuwali, żtoż

<pb n="147"/>

k twojei bożei Tżeſczi, k naſchom Zpomożeṅu ha k zromadnomu Mėrei, też k
Wozbożeṅu toho Kżeſczianſtwa técż bó mówo. Popżei nam, o Té Bożo toho
Pokoja! jenu prawu Pżezjenoſcz wo tei Wėṙe be wſchoho Roſcżepaṅa ha
Próṅa. Wobrocż naſche Wutrobó k wėrnei Pokucże, ha k Polėpſcheṅu
naſchoho Żiweṅa. Zapal wo Nas tón Woheṅ twojeje Luboſcze, dai Nam Wód ha
Żadoſcz za wſchitkei Sprawnoſczu; zo mó hako poſuſchne Dżėeżi bóchmó wo
Żiweṅu ha wo Wumṙecżu Tebi lubi ha zpodobni bóli. Mó proſémó też, hako
Té czeſch, o Bożo! zo mó proſécż dérbimó, za naſchich Pżecżelow ha
Ṅepżecżelow, za Strowóch ha za Khoréch, za wſchitkich ſtruchwóch ha
hubenéch Kżeſczianow, za Żiwóch ha Wotemṙetéch. Tebi bódż jonu
porutżene, o Kṅeże! ſchitke naſche Tżiṅeṅo ha Woſtajeṅo, naſche
Prėdkmėcżo ha Wobkhadżuwaṅo, naſche Żiweṅo ha Wumṙecżo. Dai nam jenoi
twojeje Nadé tuh wużiwacż, ha tam ze wſchimi Wuzwolenémi dóſtacż, zo
bóchmó wo wėcżnei Ẇeſowoſczi ha Zbóżnoſczi Cże kwalicż ha tżeſczuwacż
móli. Tuh to nam popżei Kṅeże ṅeƀeſki Wotze pżez Jėznſa Kréſtuſa,
twojoho luboho Séhna, naſchoho Kṅeza ha Zbóżnika; kotréż wón z Tobu ha
ze S. Duchom jenaiki Bóh jo żiwó ha kraluẇe do Wėcżnoſcze. Amen.

Ta ziawna Zpojedż.

Ja hubené Rėſchnik (.. na .. cza) wotṙeknu ßo toho zwoha Ṅepżecżela,
ſchoho joho Nutzdawaṅa, Radé, ha Skutka. Ja wėṙu do Boha

<pb n="148"/>

Wótſcza, ha Séhna, ha S. Ducha. Ja wėṙu czéle, żtoż ta
ſchichzromadniczka kżeſczianſka Czérkei wėricż porutża. Tuh ztej ſẇatej
khathólſkej Wėru zpojedam ha wuznawam ßo ja Bohu tom Schohomócznomu,
Maṙi Joho wóſoczé doſtoinei Macżeri, ſchitkim lubém Sẇatém, ha dawam ßo
Winu: zo ja wot mojich dżėcżaczéch Dnów hacż tuh do teje Żtundé ſém
tżaſto ha ẇele zrėſchiw (a), z Móſlemi, ze Swowami, ze Skutkami, ha z
Wonkawoſtajeṅom ẇele dobréch Skutkow? kaiżkuli To ſchitko ßo ſtawo jo,
zkradżu habó zjawṅe, wėdoṁe habó ṅewėdoṁe, napżecżo tém dżeſacż Kazṅam,
wo téch ſédém wownéch Rėchach, na téch pecż Zmóswach mojoho Cżėwa,
napżecżo Bohu, napżecżo mojom Bliſchomu, ha napżecżo tei Zbóżnoſczi
mojeje khudeje Duſche. Taikich ha ſchitkich druhich mojich Rėchow dla jo
mi wot Wutrobó żel. Proſchu tohodla Tebe, wėcżné miwoſcziwó Bożo! Té
czéw mi tu twoju bożu Nadu popżecż, ha te moje Żiẇeṅo podlėjicż, tak
dowho: hacż bóch ja ſchėch mojich Rėchow mów (a) ßo wużpojedacż, ha je
zapokucżicż, twoju bóizku Smėlnoſcz naproſécż, ha po tuh tém hubeném
Żiweṅu dóſtacż tu wėcżnu Ẇeſowoſcz ha Zbóżnoſcz. Tohodla biju ßo ja na
moju rėſchnu Wutrobu, ha praju z tém ziawném Rėſchnikom: o Kṅeże Bożo
bódż mi nadné hubenom (nei) Rėſchnikei (czé) Amen.

<pb n="149"/>

Rózarje teje naizbóżniſcheje Kṅeżné Marje

I. Te ẇeſowoſcziwe Rózarje.

Budża zpėwane wot prėṅeje Nedżełe Adventa, hacż do popelṅeje Sṙedé.

Pola téch tzjóch Pacżerkow po Wėṙe:

1. Jėzus, kotréż dai nam pżibėracż tu prawu Wėru.

2. Jėzus, kotréż dai nam pżibėracż tu ſélnu Nadżiju.

3. Jėzus, kotréż dai nam pżibėracż tu dozpownu Luboſcz.

Te ṗecż Pótainoſcze.

1. Jėzus, kotrohoż ßé Kṅeżna podjawa.

2. —, kotrohoż ſé Kṅeżna Hilzbetu domapótaiczé znoſéwa.

3. —, kotrohoż ſé Kṅeżna porodżiwa.

4. —, kotrohoż ſé Kṅeżna wo tém Templu hoṙewopruwawa.

5. —, kotrohoż ſé Kṅeżna wo tém Templu zas namakawa.

Te boloſcziwe Rózarje.

Budża zpėwane wot popelṅeje Sṙedé hacż do Jutroṅcżki.

Pola téch tzjóch Pacżerkow po Wėṙe:

1. Jėzus, kotréż czéw naſch Rozom wobſwėtlicż.

2. —, kotréż czéw naſch Poṁatk wobſélnicż.

3. —, kotréż czéw naſchu Wolu dozprawnicż.

Te ṗecż Potainoſcze.

1. Jėzus, kotréż jo za nas ßo Krei pocżiw.

<pb n="150"/>

2. Jėzus, kotréż jo za nas ſchwikané.

3. —, kotréż jo za nas z Cżerṅemi krónuwané.

4. —, kotréż jo za nas tón Kżiż ṅes.

5. —, kotréż jo za nas kżiżuwané.

Te hordoſcziwe Rózarje.

Budża zpėwane wot Jutroṅcżki hacż do Adventa.

Pola téch tzjóch Pacżerkow po Wėṙe:

1. Jėzus, kotréż czéw naſche Móßle ẇeſcz.

2. —, kotréż czéw naſche Swowa nawodżecż.

3. —, kotréż czéw naſche Skutki regėruwacż.

Te ṗecż Pótainoſcze.

1. Jėzus, kotréż jo wot Sṁercże hoṙeſtanéw.

2. —, kotréż jo do Ṅeƀes zpėw.

3. —, kotréż jo ſẇatoho Ducha póſwaw.

4. —, kotréż jo Cże do Ṅebes hoṙezaw.

5. —, kotréż jo Cże w Ṅebeſach kronuwaw.

Wot Potżiṅkow teje We̓ré, Nadżije, ha Luboſcze.

Jara Deṙe Mėrkui! Déżkuli te ſczėhuwacze Rozpojeduwaṅa lazuwacż
zeczeſch, naipṙedé k Bohu pozdéch taklei: Bożo! Té Sam czéw ne̓klei
rétżecż k tei mojei Wutrobe; ja twói Swużownik (twoja .. nicza) czu rad’
na Tebe poſuchacż. Pżetoż Wėra, Nadżija, Luboſcz k Bohu, pżiṅdu z Boha,
ſu Dar hożi; jo pak tola k Dó-

<pb n="151"/>

ſtacżu tohoſamoho też trėbna ta naſcha Ródnoſcz ha Prócza. Tohodla lazui
telei Rozpojeduwaṅa pomólcżku, kedżbṅe, z Pozaſtawaṅom, z Dlijeṅom, ha
ſchitko, tak dere hacż cżi móżno, ṁeltżo pżiſebi rozmóſlei.

„Wot Potżiṅka teje Wėré."

To, kaiki Bóh jo? ktżom, kaikei Zbóżnoſczi Wón Nas ztworiw jo? żto Bóh
tżiniw jo, żto tżini, ha żto hiżcże tżinicż budże, zo bó Nam k Ṅebju
depomhaw? żto Wón wot Nas żada, żto mó Sami tżinicż mamó, zo bóchmó k
tei Zbóżnoſczi doſanéli? ſchitko to, dokelż żadén Cżwojek k tom
zroſczené ṅejo, Sam ze ßo do Toho ßo dopótacż, ha praẇe domaſacż, jo Nam
Bóh ßam nadṅe daw pojedżecż pżez tech ſwojich Poſelſtnikow, woſobṅe pżez
toho ſwojoho k Nam na Zeṁu póſuwanoho Séhna, naſchoho Zbóżnika Je̓zuſa
Kréſtuſa —.

♣Visum fuit paulo fusius explicare naturam et motiva virtutum
Theologicarum, quia in his consiſtit essentia Chriſtianae devotionis.
Etsi vero imbellis adolescentia vix adaequatè penetret omnia hic
proposita; ex iteratà tamen eorum relectione suo modo — intelliget
tantum, quantum requiritur ad harum virtutum actus eliciendos. Nudas
vero actuum formulas proponere simplicibus —, quid aliud est, quam illos
inducere et assuefacere, ut hos actus semper tantum recitent, nunquam
eliciant?♠

<pb n="152"/>

Je̓zus Kréſtus jo tuhdé na Zemi hoṙezẇed jenu Czérkei, kotraż te wot Boha
ßamoho Nam k We̓domoſczi date We̓rnoſcze khowa, nam je pre̓dkkwadże ha
wukwaduẇe. Bóh Duch Sẇate tuſamu Czérkei ſtaiṅe wodżi, tak: zo ta
Czérkei wo We̓czach teje We̓ré nidé zmólicz ha valnécż ṅemóże.

Z téch wot Bohaſamoho wozjeẇenéch We̓rnoſczow budża Te, kotreż
Schiczéṙeṅe pżezwowu wuknécż maja, wo tei kżeſcz. Wutżbe pre̓dknoſchene,
ha rozpojeduwane —.

Pṙede ſchoho pak jo kóiżdomu Cżwoikei, nédém hacż Rozoma nadobowacż
pótżṅe, nuzṅe tṙeba wuknécż ha ẇedżecż woſobṅe telei ſche̓ſcz wot
Bohaſamoho nam k We̓domoſczi date We̓rnoſcze:

„1. Wón jo lutki jedén wėrné Bóh, kotréż ſchiko ztworiw jo ha ſchitko
zdżerżuẇe; kotréż jo ſchudżom pżitomné, ſchitko widżi, ſchitko regiruẇe
ha zaſtara.

2. Tónſamé jenicżki Bóh jo jedén zprawné Sudnik; wón te Dobre wopwacża,
te Zwo żtravuẇe.

3. Tónſamé jedén Bóh jo tzoji wo Parſchónach, Bóh Wótſcz, Bóh Séhn, Bóh
Duch Sẇaté.

4. Ta druha Parſchóna, Bóh Séhn jo ßo

<pb n="153"/>

wocżwojetżiw, t. r. jo Cżwojek wordwaw; ha jo za wſchich Cżwojekow na
Kżiżu wumṙew.

5. Kóiżdé Cżwojek ma jenu ṅeſṁertnu Duſchu.

6. Kóiżdé Cżwojek ma k Zbóżnoſczi nuzṅe tṙeba teje bożeje Nadé ha
Pomoczé."

Bóh jo ta Wėrnoſcz —. Żtoż Bóh Sam praji, to jo hacżnanaiwėſcziſcho
we̓rno —. Mó móżemó ha dérbimó Bohu na Joho Swowo zecher we̓ricż; dokelż
wone móżno ṅejo, zo mów Bóh zevżecż, — habé ßo zamólicż —, zhebané bócż
—,

Déż mó k tomu ßo podwolamó „Bohu na Johe Swowo wėricż; déż k tomu ßo
podwolamó" tén naſch Rozom, tón naſch Técht, tu naſchu Wuſtoinoſcz pėkṅe
podcżiſuwacż tei bóizkei Schohowėdomoſczi ha Wėrnoſcziwoſczi; też
podcżiſuwacż tomu Roſudżeṅu ha Wuprajeṅu teje wot S. Ducha ẇedżeṅeje
Czérkẇe —; tak mó Boha tżeſczimó —, ha taika naſcha Podwolniwoſcz Bohu
ßo lubi.

Débó-li pak Ne̓chtó we̓doṁe ßo woṗeraw bożomu Swowu ha tém Wuprajeṅam teje
Czérkẇe tón ſwói Técht podcżiſuwacż; taike horde Woṗeraṅo ha Zpėdżuwaṅo
bó Bohu jara pżecżiwne bówo, taiki bó Boha woṅetżeſcżaw.

<pb n="154"/>

Potaikim ta dobra Wola, ta poniżna Podwolniwoſcz wutżini tón dobré Skutk
toho We̓reṅa; ta zwa Wola pak, te horde Woṗeraṅo wutżini tón Re̓ch teje
Ṅewe̓ré —.

Déż ſchitko ne̓t rozprajene deṙe ſebi rozmóſliw (a) ha dozrozemi (a) ſé;
potém nakhilei ha zwożui tu twoju Wutrobu ktei poniżnei Podwolniwoſczi;
nutzi wo twojei Wutrobe taklei ſebi wotmóſli: („czeiſch-li, móżeſch je
też ztém Hortom ſobuwuṙecz.")

„Hai, tón mói Técht czu, czu ja podcżiſuwacż Bohu ha tei Czérkwi bożei
—. Ach Kṅeże Bożo! Tebe zpóznawam ja za mojoho Ztworicżeṙa ha Nana;
radlubje ja — nicz jenoi — te ſchėſcz prėnitbne Wėrnoſcze —, hale też
ſchitko Druhe, żtoż nam ta ſẇata Czérkei k Wėṙeṅu prėdkkwadże —, ſchitko
To za we̓rno hoṙeberu, ſchitkoṙeṅe wėṙu ja na twoje Swowo, dokelż Té ſé
ta Wėrnoſcz; Té nidé ṅemóżeſch zevżecż —, Té nidé ṅemóżeſch ßo zmólicż,
zhebané bócż. Nadné Bożo! Té Sam zkrucżei ha womnohoſezei wo Mni tu
Wėru!" „Ha tolei rėka: woſebi tu Wėru zbudżicż, jedén, Potżiṅk teje Wėré
potżinicż."

Déż pak té ſé ha zwoſtawaſch tak zmóſlené (na), tak wotmoſlené (na) zo
czeiſch tomu wot teje ſẇ, Czérkwe pre̓dkkwadżeno-

<pb n="155"/>

mu bożomu Swowu tón twói Técht podcżiſuwacż, taika zwoſtawacza
wontrajacza Mós teje Wutrobó rėka Pótſcziwoſcz teje Wėré.

Pżed Zpojedżu piſtai: „Woſobṅe wėṙu ja naboże Swowo, zo Bóh tón Kṅez jo
ƀez Mėré miwoſcziwó, zo na Jėzuſowo Zaſwużbó ſchitke Rėchi wodawa tém
woprawdże pokutném Rėſchnikam; zo, déż ja tom Mėſchnikei mėſto Boha te
moje Rėchi praẇe ßo wuzpojedam, tón Mėſchnik też mėſto Boha ṁe wot
téchſaméch wotẇazacż móże."

Pżed ſẇ. Wopraw̓eṅom pżiſtai: „Na boże Swowo wėṙu, zo wo tém ſẇ. Wobwatku
woprawdże jo pżitomné tón czéwó żiwó Kréſtus, zo ja wo tém ſẇ. Wopraẇeṅu
Jėzuſa Kréſtuſa toho Boha-Cżwojeka woprawdże k ſebi nutzwozmu.

„Wot Potżiṅka teje Nadżije."

Mó je ſche̓dṅe widżimó, ka Cżwojekoẇe jedén po druhim wumru —. Wo témlei
Żiweṅu na Zemi jo ẇele Hoṙa —; tuh ſu ſchelake Cżeże, Pżeſczije,
Pżecżiwnoſcze, Khoroſcze, Boloſcze —. Zwetżoh kóiżdé Cżwojek pome̓je tuh
na Swe̓cże jaczé Zwóſcze ha Zrudżeṅa, hacż Dobroté ha Zẇeſeleṅa —.
Potaikim deṙe za Nas jo to, zo telei Żiweṅo dowho

<pb n="156"/>

ṅewarnuẇe, zo z toho cżeżkoho Pżahwa wokrótkim budżemó wupżehṅeni —.

Bórṅe pak też Komu tuh na Zemi ßo lubiwo —, ha wón z Wupoſcze ſebi żadaw
tuhdé zwoſtacż —; wone tuh tola żane Zwoſtacżo ṅejo, déżli jenoi na
Kwilu —, na ne̓kotre Le̓tka —. Kaiż jena Swe̓cza, nédémhacż zaſwe̓cżena jo,
zmolom wotebera, ha pżeczé pomólcżku mrėje —; tak Cżwojek, nédémhacż te
ſwoje Żiweṅo zpotżaw jo, zpótżṅe też hiżo mre̓cż, dokclż zkóiżdém
Wokamikṅeṅom pżeczé bliże ktomu Wumṙecżu pżiſtupuẇe; — kóiżdé dérbi —,
ha budże wokrótkim wumṙecż —.

Bóhſam jo Nam je pojedżecż daw, zo Nas ztworiw jo kjenomu ẇele le̓pſchomu
pżeczé trajaczomu Żiweṅu —, k tomu, zo bóchmó pola Ṅoho ha z Nim we̓cżṅe
ßo weſelili wo Ṅeƀeſach —. Tam wo Ṅeƀeſach Bóh tón Kṅez ßo kwidżeṅu dawa
—. Cżi Ṅebja Wobódleṙo, déż Boha widża ha wobladuẇu, ſu do ſéteje Wole
zpokojeni —, maja Scho, żtoż ſebi jenoi pożadacż móli —, ha hiżcże ẇele
jaczé — —, ha to na wėcżne, ſu wėſcżi, zo we̓cżṅe tak dobro zme̓-

<pb n="157"/>

ja —. Żana Khoroſcz, żana Boloſcz, żana Pżecżiwnoſcz, żana Zrudnoſcz,
żana Bojoſcz Jich anicz zapżijecż ṅemoże —. Potaikim, o kak żawoſṅe
pe̓kṅe tola w Ṅedeſach jo —?

Déż té wo jaſnei Noczé wobladuẇeſch toho Ṅebja hordozné Ẇelb z teiko
Ve̓zdami kiż k pżerachnuwaṅu ṅeiſu —, ṙek ſam (a) pżi ſebi: Jo te Ṅebjo
zwonka tak ṙane; o kak ṙane wone haklei znutzka budże —? ha kak ẇele
ṙeṅſchi Bóh Sam, kotréż te Ṅebjo ztżiniw jo —?

Taika Zbóżnoſcz jo pżihotuwana Tém, kiż Bohu poſuſchni boże Kazṅe
dżerża, ha Dobroh tżiṅa —. Kiżkuli pak Bohu ṅepoſuſchni boże Kazṅe
pżeſtupeja, ha ṅepokutni wo cżeżkim Re̓chu wumru, cżi budża, wot Boha na
we̓cżne zaſtortżeni —, budża dopanécż do teje Hele, dżeż tón Woheṅ nidé
ṅewuhasṅe, wo kotrémż Wóchṅu pżeczé ßo pala —, ha tola ßo ṅezpala —, té
naizatraſchniſche Matré wjenémpṙecż cżerpja, ha cżerpecż budża we̓cżṅe,
ƀez Kóncza —. O! ka Jenom ſche̓ Woſé hoṙele̓zu, déż tolei rozpomina —.

Po dobrém Rozoṁe móżeſch ha dérbiſch teje Hele ßo hrahuwacż, żad-

<pb n="158"/>

wawicż, ſtrachuwacż —, za tém Ṅebjom pak żadacż —. Habén tohodla Bóh
ztej Helu rozé, zo bóchmó teje Hele ßo ſtrachuwali —; habén tohodla nam
te Ṅebio polubja, zo bóchmó za tém Ṅebjom żadali —.

Żtóż teje Hele ßo ṅeſtrachuẇe, za tém Ṅebjom ṅeżada; tón jo Bohu
pżecżiwné, hako jedén bożomu Swowu ṅewe̓riwó Cżwojek, kiż tṙebai Hele ha
Ṅebja ṅewe̓ri —; habé tola hako jedén tak lóchki Cżwojek, kiż To ſebi k
Wutrobe ṅebeṙe, na To ṅemóſli, na To zabówa, To kedżbu nima, na Tżimż
tola naijaczé leiżane jo.

Déż pak té teje Hele ßo ſtrachuẇeſch, za tém Ṅebjom żadaſch; To ßo Bohu
lubi, jenoi zo pżitém też taklei ſebi wotmóſleſch: Ja czu ßo paſcz toho
Zwoho, zo bóch ja, zwarnui Bóh! do teje Hele ṅedopanéw (a); czu Dobroh
tżinicż, zo bóch, dał Bóh, k tom Ṅebju dóſchow (ſchwa).

Sé ha zwoſtawaſch wo taikim dobrém Wotmóſleṅu, tak móżeſch ha dérbiſch
me̓cż tu Dowe̓rnoſcz k Bohu, zo cżi Bóh tón Kṅez k tomu Ṅebju woprawdże
dopomhacż budże; pżetoż.

<pb n="159"/>

Bóh jo ſchohowe̓domé, ſchohomóczné, pżenadobṅe dobrocżiwé, wón we̓, móże,
ha cze cżi dopomhacż —.

Bóh jo Nam te Ṅebjo, tu ſwoju Pomocz k Ṅebju ſlubiw; ha wón jo wo
ſchitkich ſwojich Sluƀeṅach ſwe̓rné, wone móżno ṅejo, zo Bóh Swowa bó
ṅedżerżaw —.

Bóh jo ƀez Me̓ré miwoſcziwó, ſchitke Rechi cze wodacż Kóiżdomu, kiż jenoi
Sam cze praẇe pokucżicż, ha ßo nakazacż —.

Je̓zus Kréſtus tón Séhn bożi jo zawſchitkich Cżwojekow tu horku Matru ha
Sṁercż cżerpew —, tak jo Nam ſche̓m zaſwużiw tu ṅeƀ. Zbóżnoſcz, ha Scho
żtoż k Dóſtacżu teje Zbóżnoſcze tṙebamó, Wodacżo téch Re̓chow, ha tu
Pomocz bożu k jenomu pe̓knomu Hoṙewedżeṅu —.

Bóh Duch S., kotréż nas wo tei ſẇ. Kcżeṅczé k Dże̓cżom bożim woſẇatoſcziw
jo —, cze nam też pżeczé nutzi do Wutrobó pżidawacż dobre Roſwe̓tleṅa ha
Pohnuwaṅa —, cze nas wo tém Dobrém poſélṅecż ha zkrucżecż —. Tak

<pb n="160"/>

Kóiżdé woprawdże móże k naiṁeṅſchom ſchitkich cżeżkich Re̓chow ßo wupaſcz
ha wuzwinécż —, wo tei Bohuſwużownoſci hacż do Sṁercże wonwudżerżecż —;
dokelż zbożei Pomoczu jo Schitko móżno, ha Bóh tón Kṅez nidé żanoho
Cżwojeka ṅewopużcżi, khiba zo tón Cżwojek ßam pṙedé Boha wupużcżi.

Zo pak jedén bohuſwużowné Cżwojek tola też z cżwojetżeje Ṅedozpownoſcze
ha Swaboſcze tżaſto ßo pótkṅe, kus do Boka khibi, do ſchelakich
ṁeṅſchich Re̓chow popaduẇe —; taikich Valeṙow dla Nichtó do Hele
zaſtortżené ṅebudże —. Taike Re̓chi zme̓je dṙe kóiżdé, kiż je wo témlei
Żiweṅu zas wotpokucżiw ṅejo, tam wo tém Tżiſcżu wotcżerpecż —; z toho
Tżiſcża pak budże tola potém do Ṅebes pżeṅcż.

Potaikim ta Nadżija wo tém wobſteji „zo té za tém Ṅebjom żadaſch, ha k
Bohu tu Dowe̓rnoſcz maſch, zo cżi wón wſwojim Tżaſu te Ṅebjo dacż budże.
Dérbiſch pak tola mėcż te woprawdne Wotmóſleṅo" za tém Ṅebjom ßo téż
próczuwacż, ha tżinicż żtoż Bóh porutża. Pżetoż wot Boha te Ṅebjo

<pb n="161"/>

żadacż ha wottżakuwacż —, ha ƀeztém to ṅetżinicż, żtoż cżi Bóh porutża,
żtoż k Dóſtacżu toho Ṅebja tre̓bne jo; — to ṅebó bówa Nadżija, hale to bo
bówa pżezważna Króbwoſcz.

Ztej Nadżiju té Boha tżeſcziſch; ztej pżezważnej Króbwoſczu pak bó té
Boha woṅetżeſcziw (a), kaiż Joho też woṅetżeſcziw (a) bó, débo tu
Dowe̓rnoſcz k Ṅomu pużcżiwſchi — na tei Zbóżnoſczi zaczwovéluwaw (a).

Déż ſchitko tolei deṙe ſebi rozmóſliw (a) ha dozrozemiw (a) ſé; potém
ṅech ta twoja Wutroba k Bohu taklei porétżi: („Czeſch-li, możeſch je też
ztém Hortom ſobu wuṙecz.)" „Ach mói Bożo! ja woprawdże żadam do Ṅebes,
jara żadam Tebe wo Ṅebeſach widżecż ha wużiwacż —; dowėṙu ßo też k Tebi,
zo Té mi na Jėzuſowo Zaſwużbó pżeż tu nadnu Pomócz S. Ducha k tomu
dopomhacż budżeſch, dokelż Té ſé Schohomóczné, Swėrne ha Miwoſcziwé. Te
Sam poſélnei wo Mni tu Nadżiju!" „Ha tolei rėka: woſebi zbudżicż tu
Nadżiju, jedén Potżiṅk teje Nadżije potżinicż."

Déż pak ta Żadoſcz za tém Ṅebjom, ha ta Dowėrnoſcz wot Boha do Ṅebes
dopomhane krédnécż — wo twojei Wutrobe zkrutṅena zakoṙeṅena zwoſtawa;
taika zwoſta-

<pb n="162"/>

wacza wontrajacza Mós teje Wutrobó rėka Pótſcziwoſcz teje Nadżije.

k Bohu maſch ßo dowe̓ricż też wo ſchitkich twojich tżaſnéch
Należnoſczach. Téſam (a) je ṅewe̓ſch, hacż, ha ka daloko te tżaſne Zbożo
k twojei we̓cżnei Zbóżnoſczi wużitne habó żkódne bócż mówo —? Bóh to
zawe̓ſczi naile̓pe we̓ —. Nó da z Wutrobé k Bohu pozdéch: „Ach mói ṅeƀ.
Nano! k Tebi ßo ja dowėṙu, zo budżeſch mi też tuh na Swėcże dale pomhacż
—, ṁe nidé ṅewopużcżicż —, mi wot tżaſnéch Dobrotow tak ẇele wobradżecż,
hacż widżiſch, zo mi k mojei wėcżnei Zbóżnoſczi wużitne jo."

„Wot Potżiṅka teje Luboſcze k Bohu."

I. Żto re̓ka Boha lubuwacż?

Kohoż te lubẇeſch, Tomu ſé dobré (bra), ważiſch ſebi Joho, maſch Joho
zaṅdż —. Żtoż wón Dobroh ma, to Jomu popżejeſch, na joho Zbożu ßo
zẇeſeliſch —. Żtoż nima, ha rad me̓cż cze, to Jomu daſch déż móżeſch —;
zawe̓ſczi Jomu to pżejeſch habó wintżuẇeſch, zo bó je dóſtaw, ha,
zatémhacż te twoje Moczé doſawaja, Jom ktomu rad popomhaſch —. Żtoż Wón
wot Tebe żada, ktomu ßo podwoleſch; tu Joho Żadoſcz dopelṅeſch,
zatémhacż ßo hodżi; ſé

<pb n="163"/>

Jom k Woli —. Żtoż Jomu pżecżiwne jo, to ṅetżiniſch —; ha déż tṙebai
Druzé je tżiṅa, rad je ṅewidżiſch —. Kohoż praẇe jara lubẇeſch, na Toh
też we̓ſczi tżaſto zpominaſch —; Jomu Swużbu wopokazacż, Jomu Zpodobaṅo
ha Ẇeſelo ztżinicż — to cżi cżeżko ṅepżiṅdże —; ha borṅe tṙebai też
cżeżko cżi pżiſchwo, té taiku Cżeżu tola rad na ßo wozṁeſch —.

Bóh tón Kṅez ma wo Sebiſamom ſchitko Dobre; Wón jo Samwoſebi tón
naizbóżniſchi —; tu prawu We̓rnoſcz ruṅewon ṙecz, Bohu Nichtó nitżo dacż,
Jomu kjoho Zbóżnoſczi Nichtó nitżo pżipowożicż ṅemóże —. Déż pak té
taiku joho Dobrotu Jomu z Wutrobó popżejeſch —, na taikei joho naiwetżei
Zbóżnoſczi ßo zw̓eſeliſch —; talei twoja k Ṅomu dobra Wutroba Jomu jara
ßo lubi —, tulei twoju k Ṅomu dobru Wutrobu wón tak hoṙebeṙe, hako bó té
Jomu te Dobre dawaw (a) —.

Po czwojetżim Waſchṅu re̓tżecż, móżemó mó Bohu ne̓żto Dobre pżidawacż, to
jo ta zwonkowna Tżeſcz, kotruż mó Jomu zna-

<pb n="164"/>

ſcheje ſwobodṅeje Wole wopokazuẇemó, déż Joho kwalimó, Jomu ſwe̓rṅe
ſwużimó, tu joho Wolu dopelṅamó —.

Cżwojekei, bórṅe joh hewak woprawdże lubwaw, tolo ſche̓ Mole ṅemóżeſch —
ha ṅeſme̓ſch — Wole tżinicż, dokelż Cżwojek tżaſto wuṗe wopaki ne̓żto wot
tebe żada —. Żtoż pak Bóh wot Nas żada, to jo zawe̓ſczi mudṙe ha praẇe —;
mó dérbimó, ha z joho Pomoczu też móżemó tu joho Wolu dopelṅecż, te joho
Kazṅe dżerżecż —. Żtoż pak Bohu pżecżiwne jo, żtoż Bóh zakazuẇe; to jo
zawe̓ſczi ne̓żto Zwo; ha tohodla po dobrém Rozoṁe dérbi też tebi pżecżiwne
hrawocżiwo bócż. Żtóż praji: ja Boha lubuẇu, ha ƀeztém te joho Kazṅe
ṅedżerżi, jo jedén Var.

Déż mó Bohu ſwe̓rṅe ſwużimó, tu joho Wolu dopelṅamó, ha tak Jomu Tżeſcz
wopokazuẇemó, z toho dṙe Bóh żanoh Wużitka nima —; hale Móſami mamó z
toho tón naiẇetżi Wużitk —; ƀeztém, To ßo wot Nas Bohu jara lubi, To jo
Jomu deṙezpodobne —. Déż pak mó te boże Kazṅe pżeſtupimó, ha tak po
naſchei zwei Woli Boha wo-

<pb n="165"/>

ṅetżeſczimó, ztém dṙe mó ṅemóżemo Bohu żto zeżkodżecż —; hale mó
Sebiſamém naijaczé zeżkodżimó —; ƀeztém, To ßo wot Nas Bohu ṅelubi, To
jo Jomu jara pżecżiwne —.

Żtóż Boha praẇe lubuẇe, tón tżaſto na Boha zpomina, ſchitke ſwoje
Tżiṅeṅa ha Woſtajeṅa k bożei Tżeſczi nawodżuẇe —; żtoż we̓, zo Bohu ßo
lubi, To ſebi ṅeda cżeżko pżiṅcż —; ha déż tṙebai tola jomu żto cżeżko
pżiṅdże, też taiku Cżeżu tola rad na ßo beṙe; ßam ßo pżewiṅa ha
wotdżerżuẇe, zo bó ṅetżiniw, żtoż Bohu pżecżiwne jo —.

Déż té Koho lubuẇeſch, ha wo tém Lubuwaṅu ta twoja Wutroba woṁechcża, ßo
zare̓wa ha tak kaiż rozeżkre̓wa, Swódkoſcz wutżuwa, ßo zaẇeſela, z
Ẇeſowoſczu k Ṅomu ßo zwożuẇe ha poſkakuẇe —; to jo jena zahoṙena,
ṁeſchka, wutżujitna, ſwódṅata Luboſcz —. Ztoho Ruṅa ſwódṅatej Luboſczu
cżi Zbóżni wo Ṅebeſach, déż Boha lubuẇu, wo Bohu wjenémpṙecż ßo zraduẇu
—. Nam pak tuhdé na Zemi taika rozeżelena ſwódṅata Luboſczk Bohu — ṅejo
pżikazana; hai nidé Nichtó jeje woſcbi pomėcż ṅemóże,

<pb n="166"/>

khiba zo Bóh Sam z woſobṅeje Nadé Jomu Kapcżicżku wot teje ṅeƀeſkeje
Swódkoſcze do joho Wutrobó nutzpużcżi —.

Déż pak té Ne̓koho, bórṅe też ta twoja Wutroba wo tei Luboſczi k Ṅomu ßo
ṅczatżopljawa, żaṅeje Swódkoſcze ṅewutżuwawa —, déż Joho tola woprawdże
jara zaṅdżmaſch —, jara ſebi Joho ważiſch —, ha k tomu ßo zwożuẇeſch
Jomu po Móżnoſczi k Woli ha k Swużbe bócż —; to jo jena krutobna
Luboſcz, kotraż pżiṅdże zrozomnoho Rozmóſleṅa ha Pżekwadżeṅa —. Ha taika
Luboſcz pola Nas na Zemi zkeriſcho wontraje, ha pola rozomnoho Cżwojeka
też pżeważi ha pżedobódże tu zatżoplenu ṁechku ſwódṅatu Luboſcz, kotraż
wo tei wutżujitnei Nakhilitoſczi ßo koṙeni —.

Tak jena rozomna Macż, kotraż te ſwoje mawo cże̓ſchne Dże̓cżo z tej
ṁechkej ſwódṅatej, te ſwoje wotroſczene Dże̓cżo pak ztej krutobnej
Luboſczu lubẇe, débó dérbjawa jene wot Ṅej tei Sṁercżi wotedacż, ha ji k
Wuberkei date bówo: kotre cze radſcho zdżerżecż? bó te Mawo wotedawa, zo
mówa zdżerżecż te

<pb n="167"/>

Wotroſczene, kotreż po rozomném Pżekwadżeṅu tola jaczé ſebi ważi.

Tak jene mudre Dże̓cżo, kotreż hiżo rozemi ha we̓: żto dżeſacż Toleṙ jo;
hacżruniſch jena ṙana Różicżka, Nuchawka, jene ṙane Sẇecżatko, Rubiżko —
żawoſṅe deṙe jom ßo ſlubja, ha ta ṁechka ſwódṅata Luboſcz k taikei ṙanei
We̓czé htói kak jara wo nim nadobwa — —; ṅezecze tola dżeſacż Toleṙ za ṅu
pużcżicż —; hale, ma-li k Wuberkei: Żto cze radſcho mėcż, tu ṙanu Wėcz,
habó dżeſacż Toleṙ? budże tola radſcho dżeſacż Toleṙ bracż; beztémhacż
jene wupo Dżėcżo, kotreż hiżcże Rozoma nima, ha jenoi po tei ſwojei
pżitomṅe wutżujitnei Nakhilnoſczi wuzwola, woſtaiſchi téch dżeſacż Toleṙ
za tei Różicżku, Nuchawku .. raba —.

Tu krutobnu Luboſcz, kotraż z rozomnoho Pżekwadżeṅa pżiṅdże, Tu Bóh wot
Nas żada — —. Boha dérbiſch zaṅdż me̓cż; Boha dérbiſch ſebi ważicż ẇele
jaczé déżli ſchitko Druhe. Boha, bożu Wolu, boże Kazṅe, bożu Nadu ha
boże Pżecżelſtwo dérbiſch ſchomu Druhom do Pre̓dka ſtajecż —. Dérbiſch
bócż ha zwoſtawacż taklei wotmóſlené (na): „Ṅech pżiṅdże kaiż cze —,
ṅech

<pb n="168"/>

bó też ta ſwódṅata Luboſcz k Tomu, żtoż Bóh zakazuẇe, wo mni htói kak
jara ßo zatżopljawa —, ṅech bó też To, żtoż Bóh pżikazuẇe, mi htói kak
wobcżeżne hrawocżiwe ßo zezdawawo; ja tola nidé ṅecham Bohu wėdoṁe ßo
zpżecżiwicż —; radſcho czu ſchitko Druhe pużcżicż, paruwacż, ha
wutradacż —, radſcho ſchitko wucżerpecż ha docżerpecż —, hacż Bohu
napżecżo jėcż, bożu Razṅu zwamacż, ha tak zbożeje Nadé wupanécż —."

II. Tżohodla Bóh klubuwaṅu jo?

Bóh tón Kṅez jo deṙe hódni ha doſtoiné, zo Joho wóſche Schoho naijaczé
żaṅdż maſch, naijaczé ſebi ważiſch, dokelż Wón jo ta jenicżka naiẇetża
Dobrota. Nidé Nichtó Nam Cżwojekam ṅejo tak dobré, ha nidé Nichtó też
Samwoſebi ṅejo tak dobré, hako Bóh tón Kṅez.

Bóh tón Kṅez jo tón naſch naiẇetżi Dobrocżer, Wón jo tón pre̓ni Kużow, z
kotrohoż żurli ſchitko, żtożkuli mó Dobroh mamó.

Bóh tón Kṅez jo cżi te Żiweṅo daw, ha Wón cżi je zdżerżuẇe —. Żtoż té
je̓ſch, żtoż pijeſch, ztżimż ßo woblekaſch, ſcho, żtoż wużiwaſch, też tón
Lovt, kotréż ſre̓haſch, — To ſu lute Wobradé bożeje

<pb n="169"/>

Darnoſcze, ſchitko Bóh wobradża —; Nan, Macż, żadén Cżwoik ṅemów cżi żto
Dobre dacż, ṅebó-li je jom Bóh wobradżiw —.

Twojei Wotżi, Wuſchi, Ruczé, Nozé, twoje Cże̓wo ze wſchimi Stawami; twói
Rozom ha Poṁatk, twoju Wolu, twoju Duſchu ze wſchimi Moczami —,
ſchitkoṙeṅe maſch wot Boha —.

Bóh jo cże ztworiw po ſwojim bóizkim Woblitżu, tak, zo ta twoja Duſcha
wopraẃdże jo na Boha zapodobna —; ha jo cże ztworiw k teiſamoi
Zbóżnoſczi, kotruż Wón Sam wo Sebi ma —; wón cze Tebe w Ṅeƀeſach pżi
ſebi me̓cż, zo bó Té wo Nim tu Joho Zbóżnoſcz z Nim ſobuwużiwaw (a) —.

Ha k tomu jo Bóh Wótſcz twojedla ſwojoho jenicżkoho Séhna na Zeṁu
póſuwaw —; ktomu jo Bóh Séhn ßo wocżwojetżiw —, jo za tebe tu hórku
Matru ha Sṁercż cżerpew —; ktomu jo cże Bóh Duch S. wo tei ſẇ. Kcżeṅczé
woſẇatoſcziw —, wo prawóm Wużiwaṅu téch ſẇ. Sakramentow hiżcże cże
woſẇatoſcża —, ze ſwojej Nadu cże roſwe̓tlja ha k Dobromu pohnuwa —.

<pb n="170"/>

Bóh tón Kṅez jo ktebi ƀez Mėré ſme̓lné ha miwoſcziwó —, ſchitkeṙeṅe twoje
Rėchi cze czi wodacż, jenoi zo té z we̓rnej Pokutu k Ṅomu ßo wobrocżeſch
—.

Boh tón Kṅez wo wſchitkim pżecżé naile̓pe ztobu me̓ni; też te tżaſne Cżeże
ha Ṅezpodobnoſcze, kotreż wón na tebe ſczele ha dopużcża, kotreż na
Kwilu cże zrudżeja, cze wón, jenoi zo té Jomu Swe̓ru dżerżiſch, ſchitke k
twojomu Le̓pſchomu, k twojei Zbóżnoſczi nawodżuwacż —.

Po wſchim Rozoṁe, po wſchei Prawdże zme̓jeſch da Boha naijaczé lubuwacż z
Dżakownoſcze hako toho twojoho naiẇetżoho Dobrocżeṙa.

Wón pak jo też Sam woſebi pur luta Dobrota, pur luta Ṙanoſcz, pur luta
Luboznoſcz, ſcheje Luboſcze ha Swużbé tón naidoſtoiniſchi —.

Ma ßo zaṅdż, pżed Druhimi jaczé ßo ważi jedén rozomné, mudré, wuſchikné
Cżwojek teje ẇetżeje We̓domoſcze-dla —; Bóh jo Schohowe̓domé, ha ktomu
hiżcże ſchohomóczné, wón we̓cżṅe ſcho praẇe réchtuẇe, ſcho

<pb n="171"/>

praẇe tżini, potaikim jo deṙe hódni ha doſtoiné wóſche Schoho ważené
bócż —.

Tżeſcz ha Luboſcz ſebi zaſwużi jedén Cżwojek, kotréż tu Prawdu lubuẇe —,
Nikomu Kżiwdé ṅetżini —; jo da teje naiẇetżeje Tżeſcze ha Luboſcze
naidoſtoiniſchi Bóh tón Kṅez, kiż zawe̓ſczi w ſwojim Tżaſu kóidżicżkoho
po joho Skutkach wupwacża, nidé Nikomu teje naiṁeṅſcheje Ṅeprawdé
ṅetżini —.

Rozomni Ludżo ẇele dżerża do jenoho pe̓knoho, zkwadnoho, pótſcziwoho
Cżwojeka; bórṅe też wot ṅoho żto ṅekrédli ha ṅeladali —, tola joho
lubuẇu, maja Joh’ zaṅdż ſamotṅe tohodla, dokelż pe̓kné, zkwadné,
pótſcziwé jo —. Bóh tón Kṅez jo ha woſtaṅe tón naipe̓kniſchi, tón
naiſẇacżiſchi —; żto wopacżne, żto ṅepżiſtoine —, żadén Próſchk
ne̓kaikeje Ṅedozpownoſcze wo Bohu ṅejo —, bócż ṅemóże —.

Wilkich wóſokich Kṅeżich, kiż cżi rozkazuwacż ha porutżecż maja,
dérbiſch, po dobrém Rozoṁe dérbiſch Jich zaṅdż me̓cż ha w Tżeſczi
dżerżecż —. Ka ẇele jaczé dérbiſch da naibóle zaṅdż me̓cż,

<pb n="172"/>

wo naiẇetżei Tżeſczi dżerżecż Boha toho Kṅeza, kiż jo tón jenicżki
naiwóſchi Kṅeżicżer na wſchitkimi Kṅeżimi —.

Żtoż ṙane, keſne, lubozne jo, To ßo cżi Samo wotßo lubi, To tu twóju
Luboſcz k ſebi cżeṅe —. Żtoż dobre, ſwódke jo, To cżi zeſwodżi, To ßo
cżi zpodoba —. Bóh jo ta prėnitbna Ṙanoſcż, Luboznoſcz, Dobrota,
Swódkoſcz —; ſchitke Ṙanoſcze, Leſnoſcze, Dobroté, Swódkoſcze hako
Pwóṁeżka pżindu z Boha toho we̓cżnoho Swe̓twa, kiż je ze ßo wondaẇe; ſu
tak ṙecz Wotkapuwaṅa, Wupużcżeṅa z Boha toho Ztworicżeṙa, kiż je tém
Ztwoṙeṅam wudże̓la —; ſu pak tola jenoi Drebużki ha Kapcżicżki podno Bohu
tom Kṅezei, kiż jo ha pżeczé zwoſtawa tón naiṙeṅſchi, tón
nailubozniſchi, ta naiſwótziſcha Dobrota —. Ha tohodla cżi Zbóżni wo
Ṅeƀeſach, nédém hacż Boha zawoladaja ha wużiwacż pótżṅedża —; ſu tak
zpokojeni, zo nidé Nitżo dale jaczé ṅepożadaja —.

Jene pe̓kne Dże̓cżo ſwojoho Nana lubuẇe, bóji ßo, ſtrachuẇe ßo Nanei żto

<pb n="173"/>

napżecżo ztżinicż, tohodla, dokelż Nan jo, bórṅe też wot Ṅoho żto
ṅekrédwo —. Jedén proſcherſki Holcżk ṅeſṁe dṙe ßo zważież jenomu
wóſokomu bohatomu Kṅezei Nan re̓kacż —, khiba zo bó tónſamé Kṅez joho za
ſwoje Dże̓cżo hoṙezaw —. Żto mó Cżwojekoẇe, żto ſmó podno Bohu? hubene
Wacżki —. Sami ßo mó haklei zważicż ṅeſme̓li Boha naſchoho Nana ṁenuwacż
—; hale Wón Sam jo Nas pżez Je̓zuſa Kréſtuſa k ſwojim Dże̓cżom wuzbe̓néw,
Nas za Dże̓cżi hoṙezaw —, ha cze wot Nas Nan re̓kané bócż —. Déż da Té
Boha twojoho Nana ha Wótſcza ṁenuẇeſch, bódż joho pe̓kne Dże̓cżo, zdże̓cżo
wſkej Luboſczu lubui Joho kaiż tomu ṙecz twojoho nailubſchoho Nana; bói,
ſtrachui ßo Jomu napżecżo zaje̓cż —.

Déż ſchitko tolei ſebi rozmóſliw (a) ha dozrozemiw (a) ſé; potém ṅech ta
twoja Wutroba znuczka k Bohu ßo pozbe̓huẇe z taikimilei
Pozdéchuwaṅcżkami, „kotreż, czeiſchli, móżeſch też z tém Hortom
ſobuwuprajecż:"

„Ach Té mói nailubſchi ṅeƀeſki Wotze, kiż Té ṁe pżez Jėzuſa Kréſtuſa k
twojom Dżėſczu

<pb n="174"/>

nadṅe ſé hoṙezaw, ja ſchak czu bócż jene pėkne Dżėcżo k Tebi; Tebe czu
ja lubuwacż ze wſcheje mojeje Móżnoſcze. O! zo jenoi bóch ja tola Tebi
wo nitżim napżecżo ṅepżiſchow (ſchwa)!

Ach Kṅeże Boże! Té ſé ta jenicżka naiẇetża Dobrota, Té ſé tón
naidobriſchi Mi ha ſchitkim Ztwoṙeṅam, Té ſé też tón naidobriſchi
Samwoſebi —; Tebe ha twoju Nadu ważu ſebi ja wóſche Schoho; ṅech pżiṅdże
kaiż cze, Tebi ja tola nidé ṅecham wėdoṁe ßo zpżecżiwicż —. Ach! dai mi
radſcho wo twojei Nadże ha Luboſczi wumṙecż, hacż z twojeje Nadé ha
Luboſcze wupanécż —!

Kṅeże Bożo! Té ſé ſcheje Luboſcze, Poſuſchnoſcze, ha Swużbé tón
naidoſtoiniſchi —. Ach! ſẇatoſczene bódż te twoje Meno! O! zo bóchu
ſchiczéṙeṅe Cżwojekoẇe Tebe praẇe zpóznawali, tżeſczili, lubuwali, te
twoje ſẇate Kazṅe dżerżeli, pżecżiwo Tebi ṅerėſchili —!

Déż ja Druhich wot Zwoho wotdżerżuwacż, k Dobromu dóhnawacż ṅemóżu —;
czu tola ja ßam (a) ſchoho Zwoho ßo paſcz, k Dobromu czu ßo ródṅe mėcż,
na Tebe czu tżaſto zpóminacż, moje Tżiṅeṅa ha Woſtajeṅa czu k twojei
Tżeſczi nawrocżecż, twoju ſẇatu Wolu czu po mojei Móżnoſczi rad
dopelṅecż, Tebi czu ſwėrṅe ſwużicż; żtoż Tebi ßo lubi, to czu rad
tżinicż, bórṅe tṙebai też cżeżko mi pżiſchwo, czu tola, z Luboſcze k
Tebi czu też tu Cżeżu rad na ßo bracż —: Déżkuli pak budże ṁe
zalóżtuwacż na Nẽżto taike, żtoż Tebi pżecżiwne jo, ṅecham ja ſebi Wole
tżi-

<pb n="175"/>

nicż, hale czu Soſamoho (mu) ha tu moju Peżadoſcz pżewiṅecż Tebi k
Luboſczi.

Mói nailubſchi Bożo! dacż Cżi ja nitżo ṅemóżu —; Té pak też nitżoho
trėbné ṅeiſé, ſchitko Dobre maſch Té hiżo Samwoſebi —; ha tolei, tolei
cżi ja z czéwoje mojeje Wutrobó popżeju, zẇeſelu ßo na tém, zo Té ſé
Samwoſebi tón naizbóżniſchi.

Ach Bożo, Té jenicżka naiẇetża wėcżna Dobrota! ja dṙe Cże woprawdże
lubuẇu —, hale tola dowho nicz tak dozpowṅe, tak nutṅe, hako Té hódni ſé
lubuwané bócz —. Tu Ṅedozpownoſcz ha Liwkowſcz teje mojeje Luboſcze ṅech
zaruna ta ẇele dozpowniſcha ha nuterniſcha Luboſcz druhich pėknéch
Cżwojekow, kiż Tebi tuhdé na Zemi praẇe ſwėrṅe ſwuża; ha woſobṅe taſama
rozeżelena Luboſcz, z kotṙeju Tebe cżi ſẇacżi Jandżelo ha ſchiczé Zbóżni
wo Ṅeƀeſach lubuẇu ha kwala —. O! zo bóch ja nėdé z Témiſamémi Tebe też
tak lubuwacż ha kwalicż mów (a) ƀeż Wopżeſtacża — wėcżṅe —! Ḃeztém Té, o
nadné Bożo! Té Sam zaporei wo Mni tu Luboſcz k Tebi! „Ha tolei rėka: tu
Luboſcz k Bohu woſebi zbudżicż, Potżiṅki teje Luboſcze potżinicż."

Déż pak ſé ha zwoſtawaſch taklei zmóſlené (na) ha wotmóſlené (na): Boha
ważu wóſche Schoho, dokelż Wón jo je deṙe hódni —; Scho czu pużcżicż,
parwacż, wutradacż, wucżerpecż —, tadſcho tola, hacż wėdoṁe z cżeżkim

<pb n="176"/>

Rėchom Bohu ßo zpżecżiwicż; taika zwoſtawacza wontrajacza Mos teje
Wutrobó rėka Pótcziwoſcz teje Luboſcze k Bohu.

„Wot Luboſcze k tomu Bliſchomu."

Kóidżicżki Cżwojek jo ruṅa tebi po bożim Wobletżu ztwoṙené, ma jenu na
Boha zapodomnu Duſchu, jo z tej Kreju Kréſtuſowej wukupené, wot Boha k
tei ṅeƀeſkei Zbóżnoſczi powowané —; ha Bóh Sam cżi porutża: Té dérbiſch
twojoho Bliſchoho lubuwacż tak kaiż Soſamoho (mu). Lubuẇeſch da Boha
woprawdże, budżeſch też lubuwacż twojoho Bliſchoho, t. r. kóidżicżkoho
Cżwojeka —.

Boha maſch lubuwacż Johoſamohodla, dokelż Wón teje Luboſcze
naihódniſchi, naidoſtoiniſchi jo.

Toho Bliſchoho pak maſch lubuwacż Bohadla, dokelż Bóh tak me̓cż cze.

Bórṅe tṙebai też ne̓kotré twói Bliſchi lózé bów, potaikim Samſwojedla
teje Luboſcze hódni ṅebów —; jo tola Bóh deṙe hódni, zo tu bożu Kazṅu
dopelniſch.

Toho Bliſchoho lubuwacż, to rėka: Jomu na Schibaſto, Klubu, Kżiwdé,
Zwóſcze ṅetżinicż —; Jomu tak kaiż Sebiſamom ſcho Dobre pżecż ha-

<pb n="177"/>

bó wintżuwacż, pṙedé ſchoho tu Nadu bożu ha tu we̓cżnu Zbóżnoſcz, żtoż te
naile̓pſche jo —; Jomu po Móżnoſczi k Woli, k Pomoczé, k Swużbe bócż —;
déż cżi wón napżecżo pżiſchow jo, ha to cże boli, Jomu tola wodacż,
Rachi ṅepotacż, te Zwo nicz zas ze Zwóm hale z Dobrém pwacżicż —; ha
ſcho To Bohadla, dokelż tak Bohu ßo lubi.

Zdéch da nutzi wo Wutrobe taklei: „Hai, mói Bożo! Twojedla, dokelż Té
tak mėcż czeiſch, ja kóidżicżkomu Cżwojekei tak kaiż ſebiſamom (moi)
żadam ha proſchu wot Tebe ſcho Dobre, woſobṅe tu twoju Nadu ha tu wėcżnu
Zbóżnoſcz. — Nidé Nikomu ṅecham żaṅeje Zwóſcje, hale kóiżdomu czu po
mojei Zamożitoſczi Dobrotu tżinicż —. Twojedla, dokelż Té tak
porutżeſch, czu ja Schitkim ſchitkoṙeṅe wodawacż, bórṅe ṁe też htói kak
jara roznėwali —. Té Sam, o naſch luboſcziwó Nano, Té Sam nawodżui te
naſche ſchėch Wutrobó, zo mó hako twoje pėkne Dżėcżi ƀeſobu praẇe bóchmó
ßo lubuwali!"

J. D. M. Te Rozwutżeṅa wot Potżiṅkow teje We̓ré, Nadżije, ha Luboſcze
zme̓jeſch ſebi tżaſto pżelazuwacż, woſobṅe ṅedżilſke ha ſẇate Dné; żtoż
też na Kemſchach ßo ſtacż móże —. Déż pak jedén teſamo Rozwutżeṅa hiżo
jaczé krócż kedżbṅe pżelazuwaw, deṙe dozroze-

<pb n="178"/>

miw, ha je wo ſwojim Poṁatku wobdżerżaw jo —; Tón móże potém, wo
Dopómṅecżu na te Lazuwane —, też pżi ſwojim ſche̓dném Dże̓le — móże z
krótkapṙecż te rozpojedżene Potżiṅki potżinicż z taikimilei
Pozdéchuwaṅcżkami:

Mói Bożo! do Tebe ja wėṙu, Twojomu Swowu ja wėṙu, dokelż Té ſé ta
Wėrnoſcz.

Moi Bożo! k Tebi ßo ja nadżiju, na Tebe ja twaṙu —, dokelż Té ſé
Schohomóczné, Swėrné, nadné ha miwoſcziwó.

Mói Bożo! Tebe ja lubuẇu Tebe ſebi ja naijaczé wóſche Schoho ważu,
dokelż Té ſé ta naiẃetża Dobrota, rad czu ja Tebi ſwėrṅe ſwużicż.

Wėru, Nadżiju, ha Luboſcz k Bohu pėkṅe tżaſto woſebi wubudżuwacż, telei
Potżiṅki potżiṅecż —, To jo ta prawa, bewſchimi naile̓pſcha Pobożnoſcz."

Rozpokazaṅo ha Nawodżuwaṅo kprawomu Wużiwaṅu toho Sakramenta teje
Pokuté.

§ I. „Wubudżeṅo teje Wėré ha Dowėrnoſcze na toho Zbóżnika Jėzuſa
Kréſtuſa."

Wot Swe̓ta Zpotżatka hacż do Swe̓ta Zkóntżeṅa nidé żadén Re̓ch ṅejo mów,
ṅemóże, ha ṅebudże mócz

<pb n="179"/>

wodaté bócż hinak, hacż — na tu za wſchich Re̓ſchnikow pżelatu Krei toho
bożoho Jeṅatka Je̓zuſa Kréſtuſa.

Żadén Purluté Cżwojek ßamzeßo ṅejo k tomu zroſczené, zo mów też jenoi
lutki jedén Re̓ch praẇe zaproſécż, duſchṅe zapokucżicż, tei Prawdże bożei
powṅe wotpwacżicż —. Tón Bóh-Cżwojek Je̓zus Krėſtus pak jo ze ſwojej
hórkej Matru ha Sṁercżu za wſchich Cżwojekow te powne Wotpwacżeṅo
wuwożiw; ha na te Je̓zuſowo Zaſwużbó móża ſchiczé Re̓ſchnikoẇe wot bożeje
Sme̓lnoſcze Wodacżo dóſtacż, jenoi zo praẇe pokucża — —.

Na tu Je̓zuſowu Krei, (kotrejeż Pżelecżo hiżo wo Swe̓ta Zpotżatku wo tei
Radże bożei jo wobzankṅene, potaikim Bohu żno pżitomne bówo) na tulei
Krei ſu téch Re̓chow Wodacżo dóſtawali też Cżi, kiż pṙedé Je̓zuſowoh
Naroda na Zemi ſu żiwi bóli; woni ſu Wodacżo dóſtawali, déż wo tei We̓ṙe
ha Nadżiji na toho ſlubenoho Zbóżnika z prawóm Pokajeṅom ſu Boha za
Wodarżo proſéli —, ha te wo tém Zakoṅu wukazane Woporé worwożeli.

<pb n="180"/>

Mó pak na tuſamu Je̓zuſowu Krei Wodacżo dóſtaṅemó, déż praẇe wużiwamó tón
wot Je̓zuſa nutzſtajené Sakrament teje Pokuté, t. r. déż z jenej
woprawdże pokajenej Wutrobu tomu Me̓ſchnikei me̓ſto Boha te naſche Re̓chi
wuznajemó, ha tón Me̓ſchnik me̓ſto Boha nas wotẇeże.

Tohodla, lubo Dże̓cżo! déżkuli k Żpojedżi ßo hotuẇeſch, we̓cżṅe maſch
pṙedé ſchoho wo ſebi zbudżicż tu We̓ru ha Dowe̓rnoſcz na twojoho Zbóżnika
Je̓zuſa Kréſtuſa, ha ßo dopomnicż: zo praẇe ha deṙe pola Zpojedże pobócż
jo tak ẇele hako „tu ſwoju z Re̓chami zmazanu Duſchu wotmócż ha
wuſchwarnicż ztej Kreju toho bożoho Jeṅatka Je̓zuſa Kréſtuſa. Nó da
pozdéch naipṙedé:

„Ach Jėzuſo Té Séhno bożi mói Wumóżniko! do Tebe ja wėṙu, k Tebi ßo ja
dowėṙu; ta Twoja za wſchich Cżwojekow —, potaikim też za mṅe pżelata
Krei, jo móczna doſcz ſchė moje Rėchi ze mṅe zetrėcż."

§ II. „Wubudżeṅo teje wutrobṅeje Żadoſcze tónlei Sakrament praẇe
powużiwacż."

k Zpojedżi hicż, to re̓ka: ztej Je̓zuſowoi Kreju ßo wotmówacż —.

<pb n="181"/>

Oh! To jo jene tak żawoſṅe wilke, tak ważniwo Pre̓dkme̓cżo, zo kwuprajeṅu
ṅejo, kak jara ẇele to na ſebi ma —; ha nídé hinak ßo ſtawacż ṅedérbi,
déżli z ródném Pżihotuwaṅom, ha z jeném poniżném ſwatém Poſtrachuwaṅom.

Na prawém Wużiwaṅu toholei Sakramenta zaleiżi ta Zbóżnoſcz kóiżdoho
wotroſczenoho Cżwojeka. Żtóż wot Mawoſcze k tomu ßo zwutżi „jenoi
Waſchṅa dla zlóchka pṙecż pola Zpojedże pobówacż tak nėkak —; budże
potém zcżeżka déh hinaiſchi —; potaikim le̓dén, le̓dén budże zbóżné.

Pżetoż, zlóchkapṙecż takne̓kak pola Zpojedże pobówacż, to re̓ka: te
naidróſche Le̓karſtwo ßam ſebi k Je̓dei tżinicż, tu Krei Kréſtuſowu, z
kotreju dérbjaw te twoje Re̓chi wormówacż, z Nohomai poteptuwacż —;
taikoho Cżwojeka Bóh himér wopużcża, taiki jo, tak ṙecz —, jo zno napow
zatamané —. Zdéch:

„Ach mói Jėzuſo! zo bóch ja tola nidé z ṅewużitném Powużiwaṅom toholei
Sakramenta teje twojeje ſẇateje Kreje z Nohomai ṅepoteptuwaw (a)!“.

<pb n="182"/>

Dobra Wola, ſwėrna Wutroba pola Boha naijaczé pwacżi —; dżeż pak Ta
brachuẇe, tam jo ſchitko druhe podarmo —. Nó da zpowṅeje Wutrobó
pozdéchui:

Ach ſchohowėdomé Bożo! Té je wėſch, zo ja ſwėrṅe mėnu, zo czu, woprawdże
czu ha jara żadam tu Zpojedż praẇe wotwożicż, tónlei Sakrament k twojei
Tżeſczi ha mojei Duſchi k Zbóżnoſczi praẇe powużiwacż.

♣§ III.♠ „Napomocz Wowaṅo S. Ducha.“

Ḃez Pomoczé bożeje Nadé tón Cżwojek ze wſchej ſwojej Próczu tola nidé
ṅcmów żto kmane dokoṅecż, naiṁeṅe pak praẇe pokucżicż —. Nó da tu twoju
ſamotnu Ṅemócz ha Ṅelėpoſcz zpóznaiſchi z Hubokoſcze twojeje Wutrobó
pozdéchui:

Nadné darné ṅebeſki Wotze! wo Jėzuſowóm Ṁeṅe proſchu Cże, póſczel kemni
toho Ducha Sẇatoho, kiż bó mi tón mói Poṁatk wubudżiw, tón mói Rozom
roſwėtliw, tu moju Wutrobu zhnuw ha zṁechcżiw, zo mów (a) ja na wſche
moje Rėchi praẇe ßo dopomnicż, teſamo praẇe rozpóznacż, na nich praẇe ßo
pokajicż, Tebi je praẇe wotproſécż, praẇe ßo wuzpojedacż, ha tak tón
ſẇaté Sakrament teje Pokuté praẇe powużiwacż.“ „Wotze naſch. O Té mói ha
ſchitkich Cżwojekow lubo Nano rrc.“

<pb n="183"/>

♣§ IV.♠ „Pżepótaṅo ha Pżeladaṅo toho Swėdoṁa.“

Pomólcżku kedżbṅe pżeṅdż te boże Kazṅe ztémi Pome̓rkuwaṅami, ka też te
ṁeṅſche Dżėcżi pżecżiwo témſamém zrėſchicż móża, hako wo Khathechiſmuſu
wuſtajene jo.

♣§ V.♠ „Zbudżeṅo toho Kacża ha teje Żelnoſeze.“

To, zo té téch twojich Re̓chow praẇe ßo pokajiſch, ha je
powobżelnoſcziſch, To jo bewſchim te naitre̓bniſche, ƀez toh bó ta twoja
Zpojedż ṅewużitna bówa, potaikim jaczé cżi żkodżawa hacż pomhawa.

Zo pak té téch twojich Re̓chow woprawdże praẇe bó ßo pokajiw (a) ha je
powobżelnoſcziw (a), rozmóſli ſebi zdobrej Kwilu, pomólcżku, tak deṙe
hacż móżeſch, rozmóſli ſebi telei tzi We̓rnoſcze:

„Prėṅa Wėrnoſcz.“

„Bóh tón Kṅez jo jedén zprawné Sudnik, ha ja ſém zaſwużiw (a) wot Ṅoho
krucże żtravuwané (na) bócż; ſém zaṅechaw (a), ſém wuṗe ſebi
pṙecżcżiſnéw (a) te wot Ṅoho

<pb n="184"/>

mi polubene ha zkicżene jara woſobne Móto.“

Te Re̓chi Bóh tón Kṅez ſchelako żtravuẇe. Ta pre̓ṅa Żtrava, z kotreju Bóh
toho, kiż zre̓ſchiw jo, k Pokucżeṅu wowa, jo Ṅemėr, Porok, Ṙebṅo,
Żcżipaṅo toho Swėdoṁa; Strach, Bójoſcz, Stéſk, ha Téſchnoſcz teje
Wutrobó —; potaikim, żtóż ṅe̓żto Zwo tżini, ßam ßebi Kóchcże ha Żvaki do
ſwojeje Wutrobé nutznaſadżuẇe.

Dale Bóh te Rėchi też tżaſto żtravuẇe z Khoroſczami, ze ſchelakimi
Hoṙami ha Ṅezbożami, kotreż na téch Re̓ſchnikow habén téch jich Re̓chow
dla dopużcża, ha kotreż jich też hiżo wo témlei Ż ẇeṅu hubenéch tżiṅa.

Déż jedén zabówſchi Boha jenoi téch tżaſnéch Żtravow dla te Re̓chi
wobżelnoſcza; to jo jena naturſka k Doſtacżu toho Wodacża tżiſcze
ṅepwódna ṅewużitna Żelnoſcz.

Déż pak té te tżaſne Żtravó zpóznajeſch za ton Prut, z kotrémż tón
zprawné Bóh téch naſchich Re̓chow dla nas poſchwikuẇe —, ha taikoho Pruta
nabojané (na) te twoje Doboka wuſtupeṅa

<pb n="185"/>

tamaſch, na tón prawó Pucż ßo zawrocżeſch —; taika Żelnoſcz, hacżruniſch
k Dóſtacżu toho Wodacża ſamitkowna ṅedoſawa, tola k tomſamom tón Pucż
patżi, ha jo jena wużitna Żelnoſcz.

Zkóidżicżkim cżeżkim Re̓chom zawiṅe Cżwojek te we̓cżne helſke Zatamaṅo, ha
do tohoſamoho budże zawe̓ſczi dopanécż, joli zo tón Re̓ch zwe̓rnej Pokutu
ze ßo ṅezetre̓je.

Też te tomu pokutnomu Re̓ſchnikei hiżo wodate Re̓chi dérbja tola po
Sṁercżi wo tém Tżiſcżu zawe̓ſczi wotcżerpene bócż —, khiba zo wo témlei
Żiẇeṅu żno do Tżiſtoté wotcżerpene ha zarunane ſu.

Hai, dokelż ta Prawda boża anicz jenoho Rėcha ṅewotżtravuwanoho
ṅewoſtaji, też te naiṁeṅſche ƀez témiſamémi Re̓chami, kotreż mó mawe
zpużcżitne ṁenuẇemó, budża dérbecż nèdé jara jara hórczé wotcżerpene
bócż wo tém Tżiſcżu; tam jo ta naiṁeṅſcha Matra ẇele ẇetża, hacż ſchitke
Matré, kiż tuhdé na Zemi k wumóſleṅu ſu —.

Kak jara ſuroẇe ta Prawda boża te Re̓chi żtravuẇe, hodżi ßo wonzacż z
toho, kak hrobṅe ẇele tón Séhn bożi naſch Zbóżnik Je̓zus Kréſtus cżerpew
jo

<pb n="186"/>

k tomu, zo jenoi mówo tém pokutném Re̓ſchnikam te jich Re̓chi wodate bócż;
pżetoż, jo tón ṅewinwaté Je̓zus za te czuze Re̓chi tak nimo Me̓ré ẇele
cżerpecż me̓w —, żto, żto haklei zme̓je cżerpecż kóiżdé winwaté za te
ſwoje ſamotne Réchi, kotreż wo prawóm Tżaſu zapokucżicż zaṅechaw ha
zakomdżiw jo?

Téch ſwojich ſwe̓rnéch Swużownikow Bóh tón Kṅez jara deṙe, jara nadobṅe
pwacżi, nicz jenoi po Sṁercżi wo Ṅeƀeſach, hale też hiżo wo témlei
Żiweṅu, zatém hacż jim wużitne jo, jich żonuẇe ha wozboża, jim pżeczé
jaczé Nadow pżidawa, jim tu Wutrobu nutzi roſwe̓tlja, wokzeja, rozẇeſela
—.

Z kóiżdém Re̓chom tón Cżwojek te ſebi wot Boha zkicżene ha podawane jara
woſobne Móto tak ṙecz wot ßo pṙecżſtorka —. Lutki jedén cżeżki Re̓ch toho
Cżwojeka ktei ṅeƀ. Zbóżnoſczi zczéwa ṅepodobnoho ztżini —; ha też te tak
re̓kane mawe zpużcżitne Re̓chi poṁeṅſcheja, poſwabeja tu twoju pżichodnu
Zbóżnoſcz wo Ṅeƀeſach; wone ſu tak ṙecz Hacżeṅa ha Zakwadé, kiż tém
woſobném Nadam z toho naidobrocżiwſchoho Boha k tebi dobe̓iżecż ṅedadża.

<pb n="187"/>

Potém hacż ſchitko tolei pżiſebi rozmóſliw (a) ſé, pozdéchui nėdże
taklei: „O! kak jara wuṗe ſém ja tżiniw (a)! Kak wilku Winu ja mam téch
mojich Rėchow ßo wohrahuwacż, ßam (a) na ßo ßo ṁerzacż, zo ſém taike
Żtravó zawinéw (a), taike woſobne Móto wot ßo ſtorkaw (a)! Ach zprawné
Bożo! ja kwalu tu twoju Prawdu, kotraż runiſch tak kwalbna jo hako ta
twoja Miwoſcz. Ja ßo teje twojeje Prawdé bóju, dokelż té czeiſch, zo ja
ßo jeje bojecż dérbu. Z teje wot twojeje Prawdé tém Rėcham wotſudżeṅeje
ha pżipojedżeṅeje Żtravó zpóznawam ja tu Roznoſcz ha Żadwawoſcz téch
Rėchow, nabojané (na) kwatam Tebi k Noham panécż; bódż proſchené wodai
mi te zandżene, pżichodṅe czu ja lėṗe ſo zadżerżecż. Na Jėzuſowu Krei
wodai mi!“

„Druha Wėrnoſcz.“

„Boh tón Kṅez jo tón mói naipėkniſchi Nan, tón mói naiẇetżi Dobrocżer,
ha ja ſém Jomu ṅedża: kné (na) bów (a).“

Nidé żadén Nan ſwojomu Dże̓ſczu ṅejo tżiniw, hai ṅejo mów tżinicż Teiko
Dobroté, hako Bóh tón Kṅez tebi tżiniw jo, ha hiżcże tżini.

Wón jo tebi te twoje Żiẇeṅo daw, ha Wón cżi je zdżerżuẇe —. Te twoje
Cże̓wo ze wſchimi Stawami ha Zmóſwami —, tu twoju Duſchu ze wſchimi two-

<pb n="188"/>

jimi Moczami —, Schitko żtoż ſé ha żtoż maſch, ſchitko maſch wot Boha —.

Wón jo cże ztworiw po ſwojim Woblitżu, ztworiw k teiſamoi Zbóżnoſczi,
kotruż Wón Samwoſebi ma, zo bó ju też té wo Nim ha z Nim ſobume̓w (a) wo
Ṅeƀeſach —.

K tomu jo Bóh Séhn Cżwojek narodżené, jo hórku Matru ha Sṁercż cżerpew
—; na te Zaſwużbó toho Boha Cżwojeka Je̓zuſa — tebi pżeczé wotew, ṙene
ſteja te Duṙe bożeje Sme̓lnoſcze ha Darnoſcze —.

O kak woſobṅe dobrocżiwó jo Bóh k Tebi bów wo tém, zo té ſé wot
kżeſczianſkich Starſchich narodżené (na), zmolom wo tei ſẇ. Kcżeṅczé
woſẇatoſczené (na), wot Mawoſcze wo tei prawoi We̓ṙe rozwutżuwané (na), k
Dobromu nawodżuwané (na)!

Jedén Pos jo dżakowné ſwojomu Kṅezei, ſwe̓rṅe jomu ſwużi za te hubene
Wobje̓cżki, za te woblizane Koſcże, kotreż wot Ṅoho kréduẇe —; ha Té, té
ſé Bohu te Joho nimo Me̓ré wilke Dobroté tak ṅewuſtatṅe rozṅe z Re̓chami
pwacżiw (a) —.

<pb n="189"/>

Déż Je̓zus Kréſtus wo ſṁertném Stéſku ßo Krei pocżiw jo —, tedém jo Wón
pżed ſwojimai Wotżomai me̓w ſchitkeṙeṅe Re̓chi ſchitkichṙeṅe Cżwojekow
zrcmadṅe, ha kóidżicżki Re̓ch kóidżicżkoho Cżwojeka woſebe —; habén te
Re̓chi téch Cżwojekow, kotreż wón tei Prawdże bożei wotpwacżicż me̓jeſche
—, habén te Joho tedém zrudżuwachu, Jomu tón krawó Pót woncżiżcżachu —.

Też te twoje Re̓chi jo Je̓zus Kréſtus tedém pżed ſwojimai Wotżomai me̓w,
wone ſu Joho też zrudżuwawo, ſu Jom te joho Cżerṗeṅo pocżeżawo —.

Potaikim, déżkuli té ne̓t z twojeje ſwobodṅeje zweje Wole re̓ſchiſch, té
woprawdże Je̓zuſei tu joho Matru pocżeżeſch —, me̓ſto toho, zo mów ha
dérbjaw (a) z tém Wuzdaluwaṅom wot Re̓chow Jomu te joho Cżerpeṅo wolożecż
—.

Ḃeztém, na te Je̓zuſowo Zaſwużbó tón ƀez Me̓ré miwoſcziwó ṅeƀ. Wótſcz
pżeczé cze Tebe, kiż té hako ṅedżakne ṅeporadne Dże̓cżo woſtaiſchi Ṅoho
ſé zaſchow (ſchwa), cze tola tebe z Luboſczu zas hóṙezacż, jenoi zo té
czeiſch na woprawſke k Ṅomu ßo wrócżicż —. Nó da zdéch.

<pb n="190"/>

Ach nainadniſchi ṅebeſki Nano, lei k Tebi ßo nėt wrócżam. Oh! ka mam ja
pżed Tobu ßo haṅbuwacż, zo te twoje Dobroté tak rozṅe z Ṅedżakom ſém
pwacżiw (a)! Ach Jėzuſo mói Zbóżniko, kiż Té tak hrobṅe ẇele za mṅe ſé
cżerpew, ka ṅedjawa mi ta moja Wutroba woṁechcżicż, déż ſebi rozmóſlu
tón mói poṅemdré Ṅedżak, zo ja nėt ſmėiſchi Hubu ſém tżiniw (a) To, z
Tżimż tedém te twoje Cżerpeṅo jo pocżeżene bówó! Ach! ja tamam tón mói
Ṅedżak, ja czu pżichodṅe dżakowné (na) bócż.

„Tzecża Wėrnoſcz.“

„Bóh tón Kṅez jo Tón ſcheje Luboſcze naidoſtoiniſchi —; ha ja ſém Joho
praẇe ṅelubuwaw (a); habó ſém Joho zczéwa ṅelubuwaw (a), kedżbu ṅeme̓w
(a), zadzpéwaw (a), Jomu ßo pżecżiwiw (a).“

Jene pe̓kne Dże̓cżo toho ſwojoh Nana, bórṅe tṙebai też tón Nan ẇele Jom
dacż ṅemów, tola lubuẇe tohodla, dokelż Nan jo —. Jo pak tón Nan też
hewak jedén rozomné, pe̓kné, pótſcziwé, zprawné, dobroho Waſchṅa Cżwojek,
habén tohodla Joho hiżcże ẇele jaczé lubuẇe.

Na Je̓zuſowo Zaſwużbó jo Nas Bóh k ſwojim Dże̓cżom hoṙezaw, cze wot

<pb n="191"/>

Nas z tżiſtej dże̓cżowſkej Luboſczu lubuwané bócż, z Luboſcze ſebi
ſwużene me̓cż —.

Kotrejeż Luboſcze ha Poſuſchnoſcze też deṙe jo hódni, dokelż Wón
zawe̓ſczi Schitkoṙeṅe naile̓ṗe we̓, ha Scho naiprawiſcho réchtuẇe; Wón jo
ta pre̓nitbna Ṙanoſcz ha Sẇatoſcz, ta jenicżka purluta Dobrota; żtoż Jomu
ßo ṅelubi, żtoż Wón zakazuẇe, to nidé żto kmane bócż ṅemóże, to jo
zawe̓ſczi rozne, wopacżne, zwo.

Z kóiżdém cżeżkim Re̓chom tón wupé lózé Cżwojek Bohu tu Jomu
pżiſchwuſchaczu Luboſcz zczéwa zapoje, Joho zadzpe̓je, Joho wot ßo
pṙecżſtortżi —; z kóiżdém mawóm Re̓chom pak tu Luboſcz tupi ha nakazé,
Bohu Ṅezpodobnoſcz tżini —.

Je̓zus Kréſtus, kiż jo tu Doſtoinoſcz ha Luboznoſcz teje bóizkeje
Majeſtoſcze naile̓pe rozpóznawaw, ha naijaczé lubuwaw też rozpóznaw, kak
hrobṅe ẇele to na ſebi ma „Boha ṅelubuwacż, Bohu ßo pżecżiwicż; jo
tohodla wo tei Zarodże Jethſemani na te naſche Re̓chi tak ßo rudżiw, z
jenej tak napjatej Żelnoſczu je

<pb n="192"/>

wobżelnoſczaw, zo wo tėmlei Rudżeṅu jo ßo na czéwóm Cże̓le Krei pocżiw —,
ha k Zarunaṅu teje z témi Re̓chami Bohu natżiṅeṅeje Kżiwdé Samßoßamoho
podawaw ke wſchim naizatraſchniſchim Matram. Zdéch:

Ach Té ſcheje Luboſcze naidoſtoiniſchi ṅeƀeſki Nano, oh! żto ſém ja
tżiniw (a), zo ſém Tebi tu moju Luboſcz zapojeduwaw (a), tak jara zkuṗe
wodżėlaw (a)! O moja Wutroba, kiż té tak ztẇerdnéwa ha Bohu ßo
woteżahuwawa ſé, nó ſchak tola knaiṁeṅſchom nėt woṁechcżei, hai pukai ha
kwėkai ßo ze Zrudnoſcze na tém —. Ach Jėzuſo té winowó Ṗenko, na kotrémż
też ja jena Hawżka bócż ha zwoſtacż czu, z Tebe ṅech ta Ṁeza też do mṅe
dobėṅe! Ja ßam ze ßo w Żtancże ṅeiſém na te moje Rechi praẇe ßo
porudżicż; te Twoje Rudżeṅo, taſama Twoja Żelnoſcz, z kotreju Té tedém
ſchitkich Cżwojekow —, też te moje Rėchi, tei bóizkei Majeſtoſczi
wotproſchuwaw ſé, Ta ṅech wupelni ha zaruna To, żtoż tei mojei Żelnoſczi
brachuẇe!

J. D. M. Żeni ṅezabódż tu twoju Żelnoſcz tak ṙecz ſobunutzzawalecż do
teje Jėzuſoweje Żelnoſcze, woſobṅe pak tola tedém, déż ßam ßo (ßama ßo)
tżujeſch, zo ta twoja Wutroba mawko cżi woṁechcża, ha ſnacż tohodla cże
tón Strach poſcheṙa „żo tṙebai té żaṅeje pra-

<pb n="193"/>

woje Żelnoſcze nimaſch. Jenoi zo ſwe̓rṅe me̓niſch, budże ſchitko to, żtoż
tebi brachuẇe, budże dorunane z téch Zaſwużbow twojoho Zaſtupnika
Je̓zuſa; zwoſtaṅ jenoi Hawżka na témlei Ṗenku.

♣§ VI.♠ „Wotmóſleṅo, Prėdkzacżo toho Nakazaṅa.“

Ta wérna Pokuta ṅejo jene Podżėwaṅo toho Jazéka, też ṅewobſteji wo
zwonkownéch Zdéchuwaṅach, Nawutrobuklepaṅach, ha tohoruṅa Potżiṅkach,
ne̓; hale wo znucznitém Pżewobrocżeṅu teje Wutrobó, kotraż ne̓t woprawdże
zahrami ha wotṙekṅe tėm Re̓cham, kotreż pṙedé jo polubuwawa, ne̓t To
Bohadla tama ha zalubja, żtoż pṙedé pżecżiwo Bohu jo ſebi dowoliwa —.

Boha woṅetżeſczi, kiżkuli tu Miwoſcz bożu wo tém póta, zo Bóh tón Kṅeż
Jomu bó k Dobrocże dżerżaw ha dowoliw To, żtoż jo pżecżiwo tém Kazṅam
bożim; ṅéwuſtatna Króbwoſcz to jo, żadacż: „zo djaw Bóh tu ſwoju
nairozonmiſchu naiſẇacżiſchu Wolu zibuwacż ha nawrocżecż po tei twojei
wupoi zwei Woli ha Wólnoſczi; nidé, nidé ßo to ſtacż ṅebudże.

<pb n="194"/>

Hale tu twoju Wolu dérbiſch té zibuwacż po tei Woli bożei, dérbiſch k
tom podwolecż „ſchė boże Kazṅe dżerżecż k naiṁeṅſchom tak daloko, zo wo
wilkei ważniwei Wėczé zaṅeje pżeſtupicż, do żanoho cżeżkoho Rėcha
zwolicż ṅechaſch. Wilkich cżeżkich Re̓chow móże kóiżdé ßo wupaſcz, dokelż
k tomu Bóh teje ſwojeje Pomoczé, z kotreju Scho móżno jo, Nikomu
ṅezapoje. Ḃez taikoho Wotmóſleṅa ha Pre̓dkzacża bó ta Zpojedż zczéwa
ṅewużitna bówa.

Żtoż naſtupa te zpużcżitne mawo Re̓chi, deṙe me̓rkui: Kotreż ze zniweje
Ṅerodé, z Worakawſtwa, z Lózoſcze, potaikim tżiſcze zdobrei Wolu
ſtawaja; też taikich Re̓chow móże kóiżdé deṙe ßo wuzminuwacż, jenoi zo
cze —; żtóż pak hiżcże ṅecha, Tón, bórṅe ßo je zpojedawa, tola je wodate
ṅekrédṅe.

Do kotréchż pak Cżwojek himér ṅeẇatki popaduẇe z Ṅedopomṅecza —, z
Pżekwataṅa —, z Wuſtawaṅa teje ſwojeje cżwojetżeje Swaboſcze —; Te budże
Bóh k Dobrocże dżerżecż Tém, kiż knaiṁeṅſchom jenu dobru Wolu maja, ha

<pb n="195"/>

taikich ſwojich Pótkṅeṅow dla pżed Nim z Wutrobó ßo poniżeja.

Prai taklei, hale z Wutrobó je prai: „Hai Kṅeże Bożo! ja czu, woprawdże
czu tu moju Wolu pżichodṅe zibuwacż ha nawrocżecż po tei twojei Woli;
czu ſchitke twoje Kazṅe dżerżecż, anicz jeṅeje ṅecham wo wilkei Wėczé
pżeſtupicż, z Pomoczu twojeje Nadé, na kotruż ja ßo zpużcżam, czu ha
budu ſchitkich cżeżkich Rėchow ßo wuzwinécż. Czu też na Kedżbu ßo bracż
ha pżewiṅecż, zo anicz wo mawóch Wėczach tżiſcze zdobrei Wolu Tebi bóch
ßo ṅepżecżiwiw (a). Ja dṙe widżu, zo ja pżi wſchei mojei dobrei Woli
tola, pa tuh, pa tam —, zas ßo pótknécż ha pokhibicż budu; twaṙu pak też
na tu Twoju ſmėlnu Dobrocżiwoſcz, zo budżeſch To tei mojei, Tebi nailėṗe
znatei, Swaboſczi zas wodacż, ha hiżo nėt do Tżaſa Tebi ßo k Noham
podcżiſuẇu, za to Cże proſchu.

Joli zo cżi te twoje Swe̓doṁo wot poſleṅeje Zpojedże nitżo ẇele
ṅeporokuẇe, prai z Wutrobó taklei: Dżak Tebi mói Bożo! zo ſé ṁe
zwarnuwaw pżed ſchelakimi Rėchami, do kotréchż ja dopanéw (a) bėch, ṅebė
li ṁe ta twoja Ruka wotdżerżawa. Ḃeztém, oh! ka ſtraiż te twoje
ſchohowidomo Woko wo mni widżi Wopacżnoſcze ha Wohidnoſcze, na kotreż ja
Sam (a) ßo ṅedoładam! Ach! dai ßo mi doladacż na wſcho, żtoż wo mni Tebi
pżecżiwne jo, ja czu je po Móżnoſczi wupoṙedżecż. Schitko,

<pb n="196"/>

żtoż déh za moje żiwo Dné na Mni ha wo Mni Tebi jo ßo ṅezezpodobawo,
ſchitko to ja tamam, wodai mi na Jėzuſowo Zaſwużbó! Ja czu ßo próczuwacż
tu twoju ſẇatu Wolu dlėje ha lėṗe dopelṅecż, Tebi dlėje ha ródniſcho
ſwużicż.

Z kródka pżed Zpojedżu pozdéchui:

Mói Bożo, kiż Té tu moju Wutrobu widżiſch, Té je wėſch, zo ja rad czu
praẇe ßo wuzpojedacż. Té ßam pomhai mi k tom, zo bóch je dokoṅaw (a).

Sẇata Maṙja, kiż té ſé Wucżek téch Rėſchnikow, ha Wó ſchiczé Sẇacżi
bożi, proſchcże za mṅe, wuproſchcże mi tulei Nadu.

Ha Té o mói Sẇ. Jandżelo Pėſtoṅe, pżewodżei ṁe k zpojednom Stowei,
zwoſtawai pódla ṁe, roſwėtlei, nawodżui tu moju Wutrobu, ha też tón mói
Jazék k wużitnomu Wuzpojedaṅu.

♣§ VII.♠ „Wuzpojedaṅo.“

Dżerż ſcho, kaiż wo Khathechiſmuſu wuſtajene jo. Poſcheṙa ha ṙebe cże
ſtraiż twoje Swe̓doṁo na Ne̓żto, żtoż ṅewe̓ſch, ka bó je pre̓dkpżiṅes (wa),
ṙek taklei: Kṅeże! ṁe nėżto waṁe, ha ja ṅewėm, ka je wuprajicż —. Potém
zarétż tola knaiṁeṅſchom nėżto, kaiż naile̓ṗe we̓ſch; dale pak na
Wupraſchuwaṅa toho Zpojednika ſwe̓rṅe wotmojei. Pas ßo zdobrej Wolu wo
twojei Wutrobe zawoſtajicż taiki Żpak, taiki Kóchcżik, kiż bó cże potém
tola kawaw ha Ṅeme̓r cżi tżiniw.

<pb n="197"/>

Joli zo pak wot poſleṅeje Zpojedże tżiſcze żadén we̓ſté Re̓ch cżi do
Poṁatka ṅepada, ṙek taklei: „Wot poſleṅeje Zpojedże — dṙe mi Nitżo
woſebe wėdomo ṅejo; zawėſczi pak ſém tola też tżaſto porėſchiw (a) z tej
Liwkotu wo tei Bohuſwużownoſczi, z tém Rozperſcheṅom téch Móſlow na
Pacżeṙach, z tej Wobożnoſczu ha Ṅeſczerpnoſczu, z Poṁerzaṅom, z
Wurétżeṅom wopacżnoho Swowa, z Popużcżeṅom teje Ródnoſcze wo tém
Wotwożuwaṅu mojich Winoitoſczow rrc, ha ſchelake toho ruṅa ſchėdne
Valeṙe wobóṅſchow (ſchwa).“ Móżcſch też zas wopomnicż jedén ne̓dawſchi
hiżo dawno zpojedané Re̓ch.

♣§ VIII.♠ Dżakuwaṅo, Modlitwa po Zpojedżi.

Kwal, o moja Duſcha, kwal Boha luboh Kṅeza, kiż jo cże k Pokucże
wottżakuwaw, k Zpojedżi doẇed, te Rėchi cżi wodaw! Ach nadné Bożo! ta
Tebi za to woto mṅe winoita Dżakownoſcz —, ta ṅech ṁe k tom pohoṅa te
moje Prėdkzacżo ſwėrṅe dżerżecż, pżichodṅe lėṗe ſebi kedżbuwacż, ſchė
moje Winoitoſcze pilniſcho dopelṅecż.

Smėlné dobrocżiwé Bożo! po twojei wilkei Smėlnoſczi ha Dobrocżiwoſczi
woz tu moju ṅepownu Pokutu —, woz ju za pownu nadṅe hoṙe! Żtoż mi
zbrachuwawo jo, habó na tém Pżihotuwaṅu, (na tém Zpóznacżu ha
Wobżelnoſczeṅu) habó na tém Dopojedżeṅu téch mojich Rėchow —,
ſchitkeṙeṅe Dólcżki ṅech pżed Tohu

<pb n="198"/>

zarunaja te pżenadobne Zaſwużbé toho mojoho Zaſtupnika Jėzuſa Kréſtuſa,
ha te dozpowne Pokucżeṅa S. Pėtéra, S. Pawowa, S. Madłené, ha druhich
ſẇatéch Pokutnikow, ha Pokutniczow!

Potémhacż tu hoṙepowożenu Pokutu wobréchtuwaw (a) ſé, prai taklei: „Mói
Bożo! Té czéw k Zapokucżeṅu mojich Rėchow nadṅe hoṙebracż ſchitko,
żtożkuli ja déh Dobroho tżinicż, ha Zwoho wucżerṗecż budu. Żadam też z
poniżnej Dowėrnoſczu, dai mi, zatémhacż ßo hodżi, dai mi k Pomoczé
pżiṅcż ſchitke wot teje S. Czérkẇe tém wėrném Pokutnikam podawane
Wotpuſki, (Ponadżeṅa, Wotpużczeṅa téch hiżcże zbótnéch tżaſnéch
Pożtravuwaṅow) zo na te Zaſwużbó Jėzuſà ha téch joho Sẇatéch bó mi z
nadṅeje Smėlnoſcze zpużcżene bówo To, żtoż ja dozapokucżicż ṅezamóżu.

Nawodżuwaṅo k pobożnomu Wopraẇeṅu.

Ka maſch kſẇ. Wopraẇeṅu ßo pżihotuwacż zdaloka ha zblizka, jo w
Khathechiſmuſu prajene.

Wubudżeṅo teje Pobożnoſcze pżed Wopraẇenom.

Zo tu twoju Wutrobu k Pobożnoſczi bó wubudżiw (a) ha zare̓w (a), rozmo-

<pb n="199"/>

ſli ſebi te tzoje Wotpoladaṅo, z kotrohoż po Je̓zuſowém Nutzſtajeṅu ha
Wukazaṅu tón naiſw̓acżiſchi Sakrament dóſtawacż mamó.

♣I.♠ k Wopómṅecżu teje Joho hórkeje Matré ha Sṁercże.

„Pozdéchuwaṅcżka.“

Jėzuſo mói Wumóżniko! Tón poſleni Ẇetżor pżed twojej Sṁercżu ſé Té
tónlei naiſẇacżiſchi Sakrament poſtajiw; hako tón naſch Nan ſé Nam
twojim Dżėcżom wotkazaw te twoje Ṁaſo ha tu twoju Krei; zo, déż telei
naizpodżiwniſche Wotkazaṅo wużiwamó, dżakowni bóchmó ßo dopomṅeli, żto,
keiko, ha z kaikej Luboſczu Té za Nas ſé cżerpew.

Tebi, kiż té ſé tón wėcżné wėrné Séhn bożi, ja z Wutrobó ßo dżakuẇu, zo
Té Nas Cżwojekow dla z Maṙje teje Kṅeżné ſé ßo Cżwojek narodżiw, tzi ha
tziczécżi Lėt po Zemi khodżiw —, wo tei Zarodże Jethſemani wo ſṁertném
Stéſku Krei ßo pocżiw —, za Nas roſchwikané —, z Cżerṅemi krónuwané bów
—, za Nas ſé tón cżeżki Kżiż ṅes —, za Nas ſé kżiżuwané — ha na Kżiżu
wumṙew —.

Na tu twoju za wſchich Rėſchnikow, też za Mṅe pżelatu Krei — nadżiju ßo
ja wot bożeje Miwoſcze mojich Rėchow Wodacża, kotrohoż ßam (a) ze ßo
hódni (na) ṅeiſém.

Poladai na bożu Matru, ha zdéch:

<pb n="200"/>

Ach kżiżuwané Jėzuſo! Ja nėt jara ßo kaju ſchitkich mojich Rėchow,
kotreż Té na twojim Cżėle tak jara cżeżczé ſé wotcżerpecż mėw —. Ja
ṅecham jaczé rėſchicż —, ja czu — ha budu pėkṅe ßo hoṙeẇeſcz, zo ta
twoja za wſchich Cżwojekow pżelata Krei na Mni ṅebó zubena, podarmo
pṙecżcżiſṅena bówa.

Jėzuſo, kiż Té za Mṅe te twoje Żiẇeṅo ſé daw, lei! ja ßo k tom podwolam,
za Tebe, k Twojei Tżeſczi też te moje Żiẇeṅo wotedacż, débó je Té woto
mṅe żadaw.

♣II.♠ K zpomóżnei Czérobe naſchei Duſchi.

„Pozdéchuwaṅcżka.“

Té Sam, o Jėzuſo, ſé je prajiw: te moje Ṁaſo jo zawėrno jena Pojedż, ta
moja Krei jo zawėrno jedén Napoi; żtóż te moje Ṁaſo jė, ha tu moju Krei
pije, tón wo Mni woſtaṅe, ha Ja mo Nim. Żadam da, żadam wo tém naiſẇ.
Sakramencże te twoje Ṁaſo ha tu twoju Krei powużiwacż, zo bó Té wo Mni,
zo bóch ja wo Tebi zwoſtawaw; zo z tejelei Czérobó bóch roſt (wa),
pżibówaw (a), pżiberaw (a) wo wſchim Dobrém, woſobṅe wo tei Luboſczi k
Bohu, ha tak praẇe ẇele Moczé nadobów (a).

Té Sam ſé k tém Twojim prajiw: Ja ſém tón winowó Ṗenk, ha Wó ſcze te
Hawzé; Tebe czu k ſebi zacż, zo bóch do Tebe ßo nutzzaż-

<pb n="201"/>

cżėpiw (a), z Tobu tak praẇe ßo zpżezjenoſcziw (a), z Tebe tu mi trėbnu
Ṁezu k ſebi docżanéw (a).

Dobrocżiwó Duſchow ha Cżėwow Lėkaṙo Jėzuſo! Té ſé tón Tżas twojoho
Wokokhodżeṅa na Zemi téch Hubenéch tróżtuwaw, wolożaw, zpomożaw —; pói
nėklei ke Mni, tróżtui, wolożei, zpomożei też Ṁe! Ja ſém wo tei Luboſczi
k Bohu jara liwki (ka) hai zémné (na); pói ke Mni, woṙewai, zarėwai Ṁe!
Ja ſém jara braſchiwó (wa), ſwabó (ba); pói, wulėkui, poſélnei Ṁe! Wo
Wukṅeṅu ha Skutkuwaṅu toho Dobroho ſém ja tżaſto ſ lepó (pa), wuchi
(cha), kromó (ma); pói, tżiṅ ṁe deṙe widżaczoh (czu), deṙe ſwóſchaczoh
(czu), zpėſchṅe krotżaczoh (czu)! Habó ne̓żto toho ruṅa, kaiż cżi tón
Duch S. do Wutrobó dawa, ha ta twoja Wutroba cżi na Jazék kwadże.

♣III.♠ k Zawdakei teje nam ſlubeṅeje ṅeƀeſkeje Zbóżnoſcze.

„Pozdéchuwaṅcżka.“

Ach Jėzuſo! Té je wėſch, déh ja wumṙecż budu, ja pak je ṅewėm —; to Té
mi zakhowane dżerżiſch, zo ja kóiżdé Tżas k wumṙeżu bóch ßo hotowoh (wu)
dżerżaw (a) —.

Dérbjawo tṙebai te dżentziſche Wopraẇeṅo te moje poſleṅe bócż, dérbjaw
(a) ja wot Sṁercże pżekwatané (na) nachle wumṙecż, Pżileżnoſcze ṅemėcż
pżed Sṁercżu hiżcże jón wopraẇané

<pb n="202"/>

(na) bócż —; ṅech mi telei ſẇ. Wopraẇeṅo też ſobupwacżi za tu pucżnu
Czérobu na te Pżeſtupeṅo do teje Wėcżnoſcze.

Ja czu tón naiſẇ. Sakrament k ſebi zacż hako jedén Zawdak teje mi wot
Tebe ſlubeṅeje ṅeƀ. Zbóżnoſcze, wo dobrei Dowėrnoſczi: zo Tebe, kotrohoż
nėklei k ſebi ƀeru pżikrétoho z témi Żtawtnoſezami toho Klėba, wo
Ṅeƀeſach budu wotpżikrétoho hordoznoho widżecż ha wużiwacż wėcżṅe.

Druhe Pozdéchuwaṅcżka, wo kotréchż te Potżiṅki téch bóizkich
Pótſcziwoſczow wobjate ſu.

Jėzuſo mói Zbóżniko! Do Tebe ja wėṙu, ha na Twoje Swowo wėṙu też
ſchitko, żtoż ſé nam Té wozjejiw, żtoż pżes tu twoju ſẇ. kh. Czérkei nam
kwėṙeṅu prėdkkwadżeſch, woſobṅe to, zo Té wo tém naiſẇ. Sakramencże
woprawdże ſé pżitomné żiwó ha czéwó.

Jėzuſo! k Tebi ßo dowėṙu, na twoje Zaſwużbó nadżiju ßo wot bożeje
Smėlnoſcze ha Dobrocżiwoſcze dóſtacż Wodacżo mojich Rėchow, tu mi trėbnu
Pomocz bożeje Nadé k jenom pėknom Hoṙeẇedżeṅu ha k Wuzdaluwaṅu wot
Rėchow, tu Wobſtainoſcz wo tém Dobrém, jenu zbóżnu Sṁercż, ha te wėcżne
ṅeƀeſ ke Żiẇeṅo.

Jėzuſo! Tebe, kiż té z tém Wótſczom ha S. Duchom jedén Bóh ſé, ważu ſebi
ja wóſche Schoho, dokelż Té ſé tón mói naiẇetżi Dobro-

<pb n="203"/>

cżer, ta jenicżka naiwóſcha, naliubozniſcha Doƀrota.

Żtożkuli déh za moje żiwo Dné na Mni Tebi jo ßo ṅelubiwo, to ja z
Luboſcze k Tebi nėt tamam, ha poniżṅe cżi wotproſchu —; ſcho czu
pużcżicż, ſcho cżerpecż, radſcho hacż pżichodṅe Tebi wėdoṁe ßo
zpżecżiwicż.

Hacżruniſch ja po naturſkim teje Sṁercże ßo hrahuẇu, tola po rozomném
Pżekwadżeṅu, zo za Mṅe ẇele lėṗejo „wo twojei Nadże, wo tei Luboſczi k
Tebi zbóżṅe wumṙecż, hacż ƀez twojeje Nadé, ƀez teje Luboſcze k Tebi
żiwó bócż“ woprawdże żadam ſebi, ha proſchu cże: dai mi radſcho wumṙecż,
hacż do cżeżkoho Rėcha dopanécż, ha ztwojeje Nadé wupanécż.

Jėzuſo! Twojedla, dokelż Té tak porutżeſch, ja Kóiżdomu ſchitkoṙeṅe
wodam; kóiżdomu Cżwojekei tak kaiż ſebiſamom (moi) ſchitko Dobre popżeju
ha wintżuẇu, pṙedé ſchoho tu twoju Nadu ha tu wėcżnu Zbóżnoſcz; dopomhai
Nam ſchėm k Tebi do Ṅeƀes! Czu mojim Sobucżwojekam, woſobṅe Tém, z
kotrémiż wokokhodżu, po Móżnoſczi k Woli, k Swużbe, k Pomoczé bócż, ha
tohodla, dokelż Té tak mėcż czeiſch. Wotze naſch. O té mói ha ſchitkich
rc. Strowa ſé rc.

Wo Poniżnoſczi zpóznai ha wuznai taklei:

Jara wilka, żeliwa jo bówa ta Poƀożnoſcz, z kotreju S. Maṙja, cżi ſẇacżi
Japożtoẇe, ha

<pb n="204"/>

druzé Sẇacżi te ſẇate Wopraẇeṅo dóſtawali ſu —; ha pėkni dobri
Kżeſczieṅo hiżcże nėt z prawoi Pobożnoſczu je dóſtawaja —. Ja z Wutrobó
żadam, ha jara rad czéw (a) tez̀ taiku żeliwu Pobożnoſcz wo ſebi mėcż,
débóch k teiſamoi zroſczené (na) bów (a); ƀeztém porutżam ha ſobunutz ßo
zawalam do teje Pobożnoſcze téch Sẇatéch, ha ſchitkich pėknéch
Kżeſczianow; żtoż jim nadobówa, ṅech pżed Bohom doruna to, żtoż mi
valuẇe.

Déż k Wopraẇeṅu ßo zaklinka, zpėwai tu zjawnu Zpojedż —; habó tola z
Wutrobó pozdéch taklei:

Pżed Tobu, o Bożo, kiż Té tak ſchė moje Rėchi, Wopacżnoſcze, ha
Swaboſcze lėṗe hacż ja Sam (a) zpóznate maſch, wuznawam ßo za hubenoh
(nu) Rėſchnika (czu), Tebi k Noham padam, za Nadu ha Miwoſcz proſchu.

Jeṅo boże! kiż Té te Swėta Rėchi zetrėwaſch, zetri ze mṅe te moje!

Kṅeże, ja ṅeiſém doſtoiné (na), zo bó Té pod moju Tzėchu nutzſchow, hale
ṙek jenoi ze Swowom, ha ta moja Duſcha budże wuſtrowena.

Mói Jėzuſo! déż ja ladam na tu moju Nikaikoſcz ha Ṅedoſtoinoſcz, Bojoſcz
ṁe wottraſcha, déż pak ladam na tu twoju Smėlnoſcz ha Dobrocżiwoſcz, ta
Luboſcz ṁe pohoṅa k twojomu bożomu Blidu ßo pżibliżecż. Dokelż pak Té
Sam ṁe pżeproſéw ſé, ha czeiſch: zo ta Luboſcz tu Bojoſez bó
pżedobówawa; zważu ßo ja ha czu Tebe z Luboſczu k ſebi zacż, z Tobu czu
ßo tak

<pb n="205"/>

praẇe zdobricż, zpżecżelicż, zpżezjenoſczicż; Twói (Twoja) czu bócż,
Twói (Twoja) czu woſtacż wo mojim Żiẇeṅu, wo mojim Wumṙecżu, ha też po
Sṁercżi.

Déż ruṅe te ſẇ. Wobwatko k ſebi beṙeſch, prai wo Móſlach: „Te Cżėwo
naſchoho Kṅeza Jėzuſa Kréſtuſa zwarnuj tu moju Duſchu k wėcżnomu
Żiẇeṅu.“

Po Wopraẇeṅu.

Jėzus rozemi, ha nairadſcho ſwóſchi tu Rétż teje Wutrobó, to ſu dobre
Móſleṅa ha Żadaṅa —; budże da ne̓t naile̓pe, toho bóizkoho Hoſcża k ſebi
witacż, z Nim popojedacż, Jomu ßo podżakuwacż ha poporutżecż, Joho
pokwalicż ha poproſécż z ṁeltżaczémi Móſleṅami ha Żadaṅami, habó
ztaikimi Swowami, kotreż cżi ta twoja ſamotna Wutroba ne̓t ruṅe na Jazék
kwadże.

Kaikeżkuli ṙane, wuberne, leſne Swowa pżed Bohom mawo pwacża, déż wot
Wutrobó ṅeṅdu; hale też ſnadne, hai ṅełepo Swowa ẇele pwacża, déż jenoi
praẇe deṙe me̓ṅene ſu. Żtoż tebi ta Twoja Wutroba na Jazék kwadże, To jo
te twoje Modleṅo; żtoż pak

<pb n="206"/>

z Knihow wulazuẇeſch, To jo ha woſtaṅe ne̓tżeje czuze Modleṅo, kotreż
Tebi ṅepwacżi; khiba zo je k twojomu ztżiniſch z tém, zo cżi woprawdże
ruṅe ne̓t tak wot Wutrobó dżo, kaiż tam jo romadu zeſtajane.

Tola pak ſu te wot rozomnéch bohuſwużownėch Ẇednikow romaduzeſtajane
Modlitwé jara wużitne k tom, zo cżi rozpokazaja: na Tżo te twoje Móſle
ha Żadoſcze zwożuwacż; żto, ka — ſebi móſlicż, żadacż, proſécż maſch?

Lazui je tohodla, hale pomólcżku —, z dobrém Rozmóſleṅom, jaczé z
Móſlemi hacż z Hubu —, wo tém Lazuwaṅu tżaſto pozaſtawai —; ha déżkuli
Sam (a) ßo tżujeſch, zo na Ne̓tżim ta twoja Wutroba cżi zhnuta jo,
wrócżei Toſamo jaczé krótż; rétż, rétż z teje twojeje ſamotṅeje Wutrobó,
dorétż won, żtoż nutzi maſch, wutżas tu twoju Wutrobu pżed Bohom —. Ha
potém zas dale lazui. K jenomu Pżikwadei móża ſwużicż telei krótke

„Zdéchuwaṅcżka, Modlitwó, Próſtwó.“

O! kaika jo ßo mi nėtkoi Nada ſtawa, zo tón Kṅez mói Bóh ha Zbóżnik Sam
jo ke Mni pżiſchow!

<pb n="207"/>

O ṅeƀeſki Hoſcżo! na wobimai Kolenomai kłetżiczé Cże witam, z powṅeje
Wutrobó zazdéchuẇu: Jėzuſo Té Séhno bożi, ſmėl ßo nado Mnu!

Té ſé nėdé k tom Rėſchnikei Zachejei k Hoſczeż ßo pżeproſéw, ha ſé Jomu
tu Zbóżnoſcz do joho Domu pżiṅes, dokelż ſé joho do jenoho wėrnoho
Pokutnika pżewobrocżiw, ha tak joho wuzprawnoſcziw. Ach! pżewobrocż ha
wuzprawnoſcż też Ṁe, zo też mí taika Zbóżnoſcz z Tebe bó dóſchwa!

Té, kiż té ſé tón Kużow ſcheje Sẇatoſcze ha Pótſcziwoſcze, Té Sam tu
moju Duſchu bóle ha bóle woſẇatoſczei, wo tei prawoi Wėṙe, Nadżiji, ha
Luboſczi zkrucżei ha dozpownoſczei!

Pżidawai mi Swėtwo, Lóże, Mócz ha Sélnoſcz k Zpóznawaṅu ha k Sutkuwaṅu
toho Dobroho, k Wuzdaluwaṅu wot ſchoho Zwoho, k Pżedobówaṅu téch
Zpótuwaṅow, k ſczerpnomu Pżecżerpeṅu téch Cżeżow ha Pżecżiwnoſczow,
kotreż Bóh mói ṅeƀ. Nan z Luboſcze k mojom Lėpſchom na Mṅe dopużcża.

Potupei, poſwabei, poduſchei, pomorei wo Mni ſchitke wopacżne
Nakhilitoſcze, ha ṅeprawo Pożadoſcze.

Ach Jėzuſo! Kaiż ta Trawa wo ſtruchwoi Suchocże jadṅe ha ſ kṅe; kaiż
jedén z Maza wundżené Wóz kwitżi ha cżeżczé dżo; tak ƀez Pomoczé twojeje
Nadé ta moja Duſcha jadṅe ha ſkṅe, jo wo tei Bohuſwużownoſczi ṅelóżtna,
ſtonata, woṗerata —; Té ßam ju pokṙepei, zo bó womódniwa; Té ßam
wokżejei ha rozẇeſelei ju z tém

<pb n="208"/>

ṅeƀeſkim Tukom ha Zatżiṅkom, zo po twojei Woli k ſchomu Dobromu lóchczé
bó ßo poſuhawa.

Jėzuſo Séhno bożi! Tebi ßo k Noham podcżiſuẇu, k Tebi ßo dżakuẇu, zo ſé
za mṅe hórku Sṁercż wucżerpew, ha nėt ke Mni pżiſchow ṁe ponadżecż.

Wo twojim ſṁertném Żiẇeṅu z Tebe wondżėſche jena Mócz, kotraż
wuſtroẇeſche téch Khoréch, kiż ßo Cże z Dowėrnoſczu zadótknéchu; talei
Mócz ṅech nėklei z Tebe wundże do Mṅe k Wuſtroẇeṅu mojeje Duſche!

Tebi ßo ja czéle do Moczé podawam; zrumui ze mṅe pṙecż Scho, żtoż wo mni
Tebi ßo ṅelubi, ha mi żkodżi; dai mi ſcho To, żtoż Téßam nailėṗe wėſch,
zo Tebi ßo lubiwo, ha Mi wużitne bówo bó!

Roſwėtlei tón mói Rozom, pohnuwai tu moju Wolu, zo bóch ja deṙe
zpóznawaw (a), ha rad dopelṅaw (a) Scho, żtoż Té woto mṅe żadaſch.

Té ſé tón jenicżki nailubſchi Séhn toho ṅeƀ. Wótſcza, na kotrémż Wón
wėcżṅe te ſwoje naiẇetże Zpodobaṅo ma; do Tebe ßo ja nutzzażcżėpjam,
Téßam czéw ṁe zpodobnoſczecż na Tebe, bóle ha bóle ṁe Tebi zporunoſczecż
wo tei Luboſczi, Poſuſchnoſczi, Poniżnoſczi, Pokornoſczi, Sczerpnoſczi,
zo tón ṅeƀ. Wótſcz też na Mni hako na jeném pėkném Dżėſczu mów Zpodobaṅo
mėcż.

Mói Jėzuſo! z Luboſcze ke Mni ſé Té ßo daw na Kżiż pżibicż tak: zo
ṅemóżeſche żanoho Stawa

<pb n="209"/>

pżewobrocżicz; oh! pżibijei ṁe Té k Tebi na tón Kżiż z Hozdżemi teje
Luboſcze; ta Luboſcz k Tebi —, ta ṅech mi ṅemóżne tżini te moje Stawó,
te Żadoſcze mojeje Wutrobó rozpużcżecż ha nawrócżecż k Tomu, na Tżoż ṁe
tżaſto wopaki zalóżtuẇe, żtoż pak Tebi pżecżiwne jo.

Moja Żadoſcz jo „Tebi ßo lubicż —. Czu ha budu z Pomoczu twojeje Nadé —,
hai czu — ha budu — pėkṅe ßo hoṙeẇeſcz, pėkṅe poſkacż, ſwėrṅe Bohu
ſwużícż. Czu — ha budu — ſchoho Zwoho ßo zdaluwacż, ṅecham — ha ṅebudu
do Nitżoh zakazanoh ßo podawacż.

Porutżei Je̓zuſei tu Nuzu ha Należnoſcz, kotraż tṙebai ruṅe ne̓t cże
cżiżcżi, hako k Pżikw.

Té wėſch, zo ja cżeżczé wuknu; dai ſchak mi tu Nadu, zo bóch lėṗe wuknéw
(a)!

Té wėſch, zo ja khoroité (ta) ſém; dai ſchak mi tu Strowotu, joli zo k
twojei Tżeſczi, ha mojel Duſchi k Zbóżnoſczi bó bówo!

Té je wėſch, zo ja tżaſto ſém ṅedótkliwė (wa), wobożné (na), ṅeſczerpné
(na), woperaté (ta), borkaté (ta), hubaté (ta), lėnoité (ta) ha
ṅezpėſchné (na) wo Wotwożuwaṅu mojich Winoitoſczow; ztżiṅ ſchak ṁe
pokornoh (nu), ſczerpnoh (nu), zkwadnoh (nu) wotṁelkuwatoh (tu),
podwolnoh (nu), ródnoh (nu) ha zpėſchnoh (nu) k ſchom Dobrom rc.

<pb n="210"/>

Porutżei Je̓zuſei też twojoh Nana, twoju Macż, twojich Wutżeṙow,
Dobrocżerow rc.

Mói Jėzuſo! zapwacż jim Té ſchitko te Dobre, żtoż woni Mi tżiṅa, ha ja
Jim zapwacżicż ṅemóżu!

Móżeſch też zpe̓wacż tu Modlitwu za te czéwo Kżeſczianſtwo Schohomóczné
rc. Str. 144.

Na Poſletku tu twoju Pobożnoſcz wobzank z taikimlei poniżném Pomóſleṅom:

Żtoż Mi na tém prawóm Pżihotuwaṅu, ha na tei prawoi Pobożnoſczi
zvaluwawo jo —, To czéw Bóh tón lubó Kṅez po ſwojei Dobrocżiwoſczi
dorunane zacż z Jėzuſowóch Zaſwużbow, z téch Zaſwużbow S. Marje,
ſchitkich Sẇatéch, ha też téch hiżcże na Zemi żiwóch pėknėch Cżwojekow,
kiż z ẇele lėpſchim Pżihotuwaṅom, z ẇele duſchniſchej Pobożnoſczu te
Sẇatoſcze dóſtawaja, hacż ja hubené Cżwojecżk.

Ach nadné Bożo! woto Mṅe Té te ṅepowne za powne hoṙewoz!

Zpómṅ też na téch Wotemṙetéch: „Naſécż Kṅeże ſchitke khude Duſche z tej
ṅeƀ. Jėdżu twojeje Miwoſcze, dai jim tón Wotpocżnik teje wėcżṅeje
Zbóżnoſcze!“

„Modlitwa

Kotraż po kóiżdei kaikeiżkuli Pobożnoſczi żara wużitṅe ßo pżiſtajicż
mówa,“

<pb n="211"/>

Kṅeże Bożo! Ta Pżenadobnoſcz twojeje Dobrocżiwoſcze pżedobówa ſchicke
naſche Zaſwużbó, ha też ſchitke naſche Żadoſcze; Samzeßo ſé Té k tom
zwożené Nas Cżwojekow ponadżecż ẇele nadobniſcho hacż mó hódni ſmó, hai
ẇele jaczé hacż mó je jenoi pożadacż móli —. Nó da, wuſépui, wuluwai do
mṅe tu twoju Smélnoſcz, zpużcż mi nadṅe ſchitko, tżohożdla ja po mojim
Swėdoṁu ßo bojecż mam, ha pżidai mi też To, żtoż ja ßo haklei ṅezważu
żadacz. Pżez Jėzom Kréſta, amen.

Duczé domoi, ha pżez tónſamó czéwó Dżeṅ Tżas wot Tżaſa wrócżei te Swowa:
„Jėzuſo woſtaṅ pżi mni z tej twojej Nadu ha Luboſczu! Dai mi radſcho wo
twojei Nadże ha Luboſczi wumṙecż, hacż z twojeje Nadé ha Luboſcze
wupanécż!“

Tónſamó Dżeṅ też zas z dobrej Kwilu ſebi pżelazui te Rozwutżeṅa wot
Potżiṅkow teje We̓ré, Nadżije, ha Luboſcze, Str. 148.

Ne̓kotre Pojedaṅcżka ha Pżikwadė tém Dżėcżom k Rozwutżeṅu ha k Wudozo
wnoſczeṅu.

Jedén Rubeżnik ha Mordar, déż dérbeſche kónczuwané bócż, taklei wuzna:
hacż ja hiżcże mawó Hólcżk bėch, mėjach ja te moje Ẇeſelo

<pb n="212"/>

natém „Móſche, Brunki, mode Ptacżki ... z Jolicżku ha z Kżidleżkom
kawacż ha matruwacż; ha mói Nan mi k mojom Ẇeſelu taike Zwėṙatka
pżinoſchuwaſche. Pżitém jo mi ta moja Wutroba tak woſurowiwa ha
zrẇerdnéwa, zo ja po Tżaſu też Cżwojekow ƀe wſcheje Żelnoſcze matrumaw
ha kónczuwaw ſém, bóle woni żawoſcżachu, ẇeſelſcho mi pżi tém bė.

Jedén Paduch, déż téch ſwojich Padubſtwow dla dérbeſche woibeſchané
bócż, żadaſche hiżcże ze ſwojej Macżeru porétżecż. Hacż ta Macż k Ṅom
pżiṅdże, do Wotżow Ji plunéwſchi — ṙekné: Té ſé Wina, zo budu ja nėt
woibeſchané —; déż ja hako mawó Hólcz potżach mawe Wėczé kranécż ha
domoi noſécż, ſé mi té to pżez Porſté ladawa. Bė li té tedém Prut zawa,
ṁe naſchwikaẇa —; bėch ja te Kraṅeṅo z Tżaſom woſtajiw, ṅebėch tak
daloko pżiſchow, hacż tak dóſchow ſém.

Żtéṙo Hóltżata Pėtér H., Handri R., Jakub M. ha Jan K. bóchu wot
Schulṁeſtéra naſchwikani tohodla, zo bėchu wo kṅeżei Zarodże Sad
pokranéli.

Nėt ſebi Pėtér takleí móſleſche: Tolei czu ja tomu Ṁeſtérei pómnicż,
Joho, jenoi zo budu mócz, czu wėſczi zas zapwacżicż, czu Jom nėżto praẇe
klubu ztżinicż —; ha déż ja zas do czuzoh Sadu póndu, czu ßo lėpe
wobladacż, zo bóch ṁeltżo pobów, ha tón Ṁeſtér je ṅezoniw.

<pb n="213"/>

Handri ſebi móſleſche: Nidé jaczé ṅecham ja do czuzoh Sadu hicż, dokelż
wone mówo zas wonpżiṅcż, ha tak bó ṁe tón Ṁeſtér hiżcże ſurowiſcho
żtravuwaw.

Jakub ſebi móſ leſche: pakoſczicż, Zwo tżinicż —, oh kaike ma to zrudne
Sczėhwki! Tak zlė mi zetżini telei Pożtravuwaṅo —, kotreż tola nadne ha
ſnadne jo, kaiż tón Ṁeſtér praji, jenoi ſamotṅe tohodla mi pżidżėlene,
zo bóch zpómṅene krédnéw pėkṅe na to kedżbuwacż, kaike żawoſne Hórkoſcze
ßamſebi natżiṅa kóiżdé, kiż nėżto Zwo tżini, dokelż Bóh tón Kṅez ẇele
krucżiſcho żtravuwacż móże ha budże —. Czu da, czu ßo paſcz toho
Pakoſczeṅa, toho Kraṅeṅa, ha ſchoho Zwoho.

Jan ſebi móſleſche: Keiko Ṁerzaṅa ſém ja tom Meiſtérei natżiniw! Wone
Jomu zlė tżini, déż mó Dżėcżi ṅepėkṅe ßo zadżerżimó —. Nėt ṁe Wón ṅemóże
jacz tak lubo mėcż —; ha, żtoż te naihórſche jo, téż Bóh tón lubé Kṅez
ṅemóże ṁe jacz tak lubo mėcż —. Schitko telei Zwo pżiṅdże z toho, zo ja
tei mojei wólnei Slėdżiwoſczi, kotraż ṁe k tom Kraṅeṅu zaẇedwa jo, ſém
daw wo mni ẇele Moczé nadobócż —; czu da hiżcże dżentz zpotżecż tuſamu
pojimacż ha podcżiżcżuwacż —, czu Boha proſécż, zo bó wo tém mi k
Pomoczé bów.

Kotré wot téch Żtéṙoch ßo cżi naile̓ṗe lubi?

<pb n="214"/>

Pėtér po tém Pożtravuwaṅu ṅebe̓ kuſa le̓pſchi, hale hiżcże hórſchi; wón
zdżerża tu zwu Wolu jaczé kranécż ha pakoſczicż, ha ktomu hiżcże druhei
dwe̓ jara zwei We̓czé ſebi pre̓dkbeṙeſche: zo cze te ſwoje Zwohtżiṅeṅa
pżichodṅe hiżcże bóle zakhowacż, ha — tom ſwojom Wutżerei po Móżnoſczi
zeżkhodżecż.

Handri z tém Pożtravuwaṅom też ṅebó żto pole̓pſchené. Wón dṙe ſebi
wotmóſli „jacz ṅekranécż ha ṅepakoſczicż —, hale jenoi ſamotṅe z
Bojoſcze toho Pruta —. Ne̓t jaczé ṅechaſche z Kraṅeṅom toho Sadu ßam ßebi
zmóſwoite Pozẇeſeleṅa tżinicż, zo bó wuwichuwaw zmóſwoitém Boleṅam. Ta
ṅeprawa Zmóſwoitoſcz (t. r. Wólnoſcz ha Slėdżiwoſcz téch cżėwnéch
Zmóſwow) kotraż be̓ też joho k tom Kraṅeṅu zaẇedwa, ha kotraż dérbeſche
poṙedżena bócż, ta wo Nim zwoſta kaikaż be̓ bówa.

Jakuba ta Żtrava na tón Pucż toho Pole̓pſcheṅa pżecżeże, dokelż joho k
tom dóhna ẇele bóle ßo bojecż bożich Żtravow; ha tohodla dale ṅekranécż.
Ḃeztém, jenoi ſamotṅe z Bojoſcze bożich Żtravow toho Zwoho ßo zminuwacż
—, to jo jena robocżanſka Bohuſwużownoſcz —;

<pb n="215"/>

ha dżeż wo Wutrobe tżiſcze żana Luboſcz ṅejo, tam też te Nakazaṅo prawo
doſcz ṅebudże.

O zo da bóchu ſchitke Dże̓cżi te ſebi pżizpe̓te Pożtravuwaṅa k ſwojomu
pownomu Pole̓pſcheṅu tak deṙe nawożeli, hako tón pe̓kné Jan!

Tzjo Schuleṙo, Michaw B., Mėrtżin D., Motz N., kiż mėjachu jene nazémne
Popówṅo na Wuczé tón Zkót ladacż, romadże ſeidżachu pżi tém ſebi
ztżiṅeném Woheṅcżku, woṙewachu ßo, Nepélki ſebi ṗetżechu, mėjachu też
jene Kniżki, z kotréchż po Ṙadu ſebi prėdklazuwachu. Pżiṅdże k Nim jedén
żtwórté Schuler toho Haṅka Séhn Juri, do Zaka maſnéwſchi wucżeże jenu
zawitu Kobaſku z Pólveṙom ha z kamużkoitém Pėſkom natékanu, ha cżiſné ju
do toho Woheṅa. Mawa Kwilka —, ta Kobaſka rozłecża, te Kntżki, kotreż
tomu Michawei ſwuſchachu, wopali ha zaṅeṙedżi, tomu Mėrtżínei jenu Nohu,
ha tomu Motzei jene Liczo wobżkodżi, tak zo hacż do Wotżow hoṙe
zacżėkaſche.

Nazaitra tón Schulmeiſtér to zoniwſchi toho Haṅkecz Juṙa ſchwikaſche —.
Ḃeztém hacż Juṙi wo tém Schwikaṅu żawoſczeſche, ṙekné Michaw z
rozẇeſeleném Woblitżom: To jo praẇe na Ṅoh, tżóla jo nam tak ztżiniw.
Mėrtżiṅ jomu wotmoji: ṅerétż tak; hacż da mówa ta joho Boloſcz ha
Żawoſcz te twoje Kniżki zas dobre

<pb n="216"/>

ztżinicż? Hale Haṅkecz Nan budże dṙe cżi druhe nowo kupicż. Débó z toho
joho Naſchwikaṅa Ṁeta moja Noha wotbolewa, bóch dṙe je jomu popżaw —;
hale to ṅebudże, ja żno dérbu te moje Sam wucżerpecż. Motz jimai do
Rétżi padże: Dopómṅtei ſchak ßo, żto nam tón Wutżer hiżo jaczé krótż
prajiw jo, zo te Pożtravuwaṅa ßo dawaja z Luboſze, k Polėpſcheṅu Toho,
kotreż je krédṅe, ha k Warnuwaṅu Tém, kiż je widża, ha praimó ſchiczé:
Bóh dai, zo bó tón Juṙi z toholei Naſchwikaṅa mudré ztżiṅené pżichodṅe
taikoho — ha ſchoho druhoh Worakawſtwa pékṅe ßo wuzminuwaw, ha Mó też!

Tzjo Schuleṙo za Pwotom romadże ſeidżachu, Voſczi L., Domaſch W., ha
Mikwaſch S. Jedén żtwórté Hans R. ztamoho Boka Pwotu do Nich ṁetaſche pa
Ruzél, pa Kaṁeṅ, pa Żcżėpku Dṙewa. Woni joho wuladachu, zpóznachu, — ha
nédém Voſczi ṙekné: zṁetaimó tolei ſcho zas do Ṅoh, ha potża te naṁetane
romaduzbėracż. Dai Pokoi, wotmoji Domaſch, ṅeṁetai nitżo, té mów zlė
tṙechicż, joho wobżkodżicż —; hale czemó radſcho jutze Meiſtérei na Noh
pojedżecż, ṅech joho Meiſtér wotżtravuẇe. Na to Voſczi: hai czemó na Ṅoh
pojedżecż; wón jo wóndé téż na Mṅe pojedżew, zo ſém ja w kṅeżich Trukach
pobów. Mikwawſch: tak — czeiſch té nėt na Nim Rachu popotacż? To

<pb n="217"/>

jo pżecżíwo bożei Zakazni, te Zwo dżė ṅeſṁemó zas ze Zwóm pwacżicż —.
Domaſch: Wói woboi do Boka rétżitai; ja żno ſém Joho huſto tak ṁetacż
widżaw, mó móżemó ha dérbimó joho pżeradżicż, nicz dṙe ze Zwóſcziwoſcze,
hale z wėrṅeje Luboſcze, zo bȯ tulei Ṅepėknoſcz woſtajiw; hewak mów,
zwarnui Bóh! jedénmól Nėkomu do Wowu tṙechicż, Woko wurazécż —. Bórṅe
Jomu nėt to ßo ṅelubiwo, zo joho pżeradżimó, dokelż nėt jo Wón wo ſwojei
Lózoſczi hiżcże wupó; nėdé tola, déż budże Rozoma pżidobócż, budże ßo
nam ßam za to dżakwacż.

Jena Holcżka Schulerka, dokelż daloko do Sch'le mėjeſche, ha pżipówṅu
dom ṅekhodżeſche, wot ſwojeje Macżeṙe himér dobre Pomazki k Powobeduwaṅu
ſobu kréduwaſche. Taſama, dokelż bė nėdé na Prėduwaṅu ſwóſchawa Kṅeza
prajicż: żtoż jedén ſwojomu Bliſchomu da Je̓zuſei k Luboſczi, to Je̓zus
tak hoṙebeṙe, hako bó Jomuſamom date bówo; mėjeſche tu ſwoju Ẇeſowoſcz
na tém „druhim khudżiſchim Schulerkam, pa Tei —, pa Tamoi —, wot ſwojich
Pomazkow po Kuſu wotedawacż; ha móſleſche ſebi: ja zmėju tohodla Sama
też hiżcże k Nuzé doſcz, ſchak ṅetṙebam do ſéteje Wole powṅe ßo
natékacż.

Hacż wona jene Pżipowṅo pżed Schulu wonka na jedén Bróżk ßo poſéhnéwa
bė, ha tei ſwojei dwė Pomazczé ruṅe zjėſcz czéſche, dżėſche tam nimo
jedén czuzé Wandrowſki, kiż Ju zawolada-

<pb n="218"/>

iſchi zaſta, ha ṙekné: O kak jara wutwé wódné ja tola ſém! luba Holcżka,
débó té mi jenoi Powoicżku wot teje twojeie ṁeṅſcheje Pomazki dacż
czéwa! Nédém wona jomu tu ẇetżu Pomazku czéwu poda, ha jenoi tu ṁeṅſchu
za ßo zdżerża, pżi ſebi prajiczé: Tomulei bojomu Cżwojekei jo ẇetża Nuza
hacż mi. Wón też tu Pomazku na Blaku jėdżeſche; ha to tei Holcżczé lėṗe
tżiṅeſche, hacż bó ſama jėdwa. Déż bė ju zjėd, ṙekné: lubo Dżėcżo,
ṅeklei ſé té ṁe khudoho Cżwojeka jara deṙe wokżejiwa, zapwacż cżi Bóh!
Bóh tón ſchohomóczné żonui cże za to tak praẇe nadobṅe!

Ha woprawdże Bóh tón Kṅez tulei Holcżku żonumaſche —, wona nawſchim
Dobrém zpodżiwṅe pżiberaſche, bė Bohu ha ſchitkim rozomném pėkném
Cżwojekam zpodobna. Bódż dobrocżiwé (a), darné (na) k twojomu Bliſchomu;
ha Bóh budże k Tebi — darné.

Tzío Hóltżatkoẇe Jakub K., Pėtér N., ha Jan L. romadże na Wſé wonka
ſwoju Hru hrajachu. Jena khuda Podrożnicza z Woknom na nich zarétża:
Kotré wot was bó tak dobré bów, ha mi tamlei wo R ... Bétélk Żtundé
daloko pola Kl ... jenu Teiſku ze Żawbu hólwaw? Ja z tej mojej bolaczej
Nohu, na kotruż tu Żawbu nuzṅe tṙebam, Sama tam dóṅcż ṅemóżu —. Jakub
wotmoji: Ja twói Swużownik ṅeiſém. Pėtér ṙekné: daſch mi dwai Kroſchikaí
k Czawcże —, czu cżi ja hólwacż. Jan z Wowu zawi-

<pb n="219"/>

jeſche: ai wói dżiwnei Pachowai! ha nédém na tu Żonu: wottżak mawu
Kwilku! ja czu pṙedé dom zkotżicż naſchom Nanei pojeſcz, zo wón wė, dże
ja ſém; ha potém czu cżi po tu Żawbu zmolom dobėiżecż. Z kotrém wot
téchlei Tzjóch bó té czéw (a) nairadſcho tżinicż me̓cż?

Żtéṙo Schuleṙo romadże na Wſe̓ ſtejachu. Jedén wot Nich Juṙi W. potża:
ladaicże ſchak ladaicże na toh Hólcza kiż tamlei dżo! ka jomu te nahje
Raṁeṅo wonkuka —. Nédém Hans L. za tém Hólczom zawowa: Lapako! dże
dżoiſch? Pėtér K. ṙekné: To jo wėſczi praẇe ṅeródné wólbérné Kadla,
hewak tak roztorhaué khodżiw ṅebó. Jakub P. prajeſche: Boji! Jomu dṙe jo
wėſczi jara zéma; ja czu naſchu Macż proſécż, zo bóch jomu tón mói ſtaré
Ṗezélk dacż ſmėw. Kotré ßo cżi lubi? Ha żto me̓niſch, kotré ßo Bohu
lubeſche?

Tzjo Bratzja romadże Peṙo drėjachu. Jan tón naimótzi ṙekné: nėklei Nan
na horṅu Hubju dżėſche Heiduſch ſahcż, wón zmolom zas pżiṅcż ṅebdże;
póimó ƀeztém won na Wużu po Lódże ßo ſmókacż. Pėtér tón ſreidżiné
wotmoji: ka ſtraiż mów Nan z Wulatkom wonpoladacż, ha nas wuladacż?
potémpak bóchu Swaṙeṅa ha Puki ſédawo —. Handri tón naiſtarſchi
prajeſche: Bórṅe nas tón Nan ṅewuladaw ha ṅepótnéw —; zawėſczi tola
widżi nas pżeczé ha ſchudżom Bóh

<pb n="220"/>

tón naſch ṅeƀeſki Nan, ha Tomu jo to pżecżiwne, déż Dżėcżi ſwojoh Nana
hebaja.

Tón Schuler B. druhim Schuleṙam pojedaſche: dżentz rano jo mi
Schulmeiſtér prajiw, zo mó pżichodṅe w Schuli ƀez joho Dowolnoſcze
ṅeſmėmó żeni jaczé żto wótzje rétżecż. Na to tón Schuler D.: tohodla
budu ja pżeczé rétżecż kaiż zeczu. Tón Schuler H.: Wone dṙe tola toho
Wótzjerétżeṅa dla Puki ſédacż ṅebudże? Tón Schuler P.: deṙe, deṙe, zo mi
to pojeſch; ja czu ßo na Kedżbu bracż, zo bóch wótzje ṅerétżaw, ha
Meiſtérei Ṁerzaṅa ṅetżiniw; pżetoż, żtóż ſwojomu Wutżerei Ṁerzaṅo tżini,
tón Bohu zpodobné ṅejo.

Tzi Schulerki, Wurſcha P., Hanna M., Marja S., romadże ze Sch'le dżėchu,
namakachu jenu Móſchnicżku z Ṗeṅezami. Wurſcha ṙekné: rozdżėlmó ßo do
téch Ṗeṅez, kóiżda ṅech ſei kupi żtoż cze, ha ṅerétżmó dale żto wot toh.
Hanna wotmoji: ſé zabówa, żto nam pżi tei ſédémoi Kazni prajene jo? ka
dérbimó też za to ßo poſtaracż, zo ta namakana Wėcz bó zas ſwojom prawom
Kṅezei data bówa? Zmolom ßo rozdżėlicż, ha ſcho zaṁeltżecż —, to bó Rėch
bów; mó dérbimó tola knaiṁeṅſchom wottżaknécż, hacż Nichtó za jenei
zubenei Móſchnicżku ßo praſchecż ṅebudże. Wurſcha pozdéchné: oh débó to
tola Nichtó za ṅei ßo ṅepraſchaw! Hanna: To dṙe bó mi też lubo bówo;
hale ſnadṅe tola budże za

<pb n="221"/>

ṅei praſchane —. Nėt jimai Marja do Rétżi padże: Kóiżdé, déż nėżto zubi,
zrudżi ßo, ha żada te zubene zas krédnécż. Ja bėch wóndé moje Kniżki
zubiwa; ha, oh kak zrudna ja pże ṅe bėch! ha ka ßo ja zaẇeſelich, hacż
Móṅkėcz Juri mi je zas pżiṅeſe! Ha htó wė, ka jara ßo rudżi tón boji
Cżwojek, kotréż tolei zubiw jo? Ṅechali da na nėtżejei Zrudobe Ẇeſela
pomėcż czécż, ſchak boża Kazṅa praji: twojoh Bliſchoh dérbiſch lubwacż
kaiż ßoßamoh; hale wrócżmó ßo, doṅeſmó tu Móſchnicżku Kṅeza Vararei, zo
bó je Ṅedżilu z Klėtki pojedaw, déh, dże jo namakana. Bóh dai, zo bó zas
dóſchwa Tomu, komuż ſwuſcha!

Wo tém drohim Tżaſu, hacż Kórcz Żita pjatnacże Tołer, ha Khana Butré
ſchėſnacże Slėbérné pwacżeſche, jena woſérocżena Holcza ſwużeſche pola
taikich Ludżi, kiż bėchu Bohuſwużowni hale mawo zamóżni, ha tohodla
zlutniwi; woni ṅekopiczuwachu, żeni doſcz nadoſcz ṅedawachu, hale kaiż
Sebiſamém, tak też ji te ſchėdne Pótrėbnoſcze z Ṙadom pżidżėlachu, po
Rozoṁe wodżėlachu —. Na to ta Holcza żeni ṅemorkotaſche, kaiż ṅeporadni
Tżeladnikoẇe morkotaja, déż ẇele doſcz ha dobre doſz ṅekréduẇu —; wona
bė zpokojom, z tej Zlutniwoſczu ſebi pżeczé tak dopomha, zo z tém ſebi
Pżidżėleném wonpżiṅdże. Déż wona widżeſche te Cżródé Proſcheṙow, kiż
tedém po Klėbe wokokhodżachu, ṙekné tżaſto ſamapżiſebi: O kak jara dobro
ja tola mam! z Bo-

<pb n="222"/>

ha! Ja ſém pod Suchim —, móżu wo teṗenei Stwė ßo zarėcż —, mam ſchėdṅe
tżopwoh Waṙeṅa pojėſcz —, mam też te moje Wożo —; cżilei bozé Ludżo —
dérbia ſcho to wutradacż —. Z taikoho Rozpómṅecża ji ta Wutroba tak
woṁechcżeſche, zo wona hiżcże tżaſto wot toh ſebi wodżėlenoh Klėba tém
wódném Proſcheṙam po Kuſ ku ſobudżėleſche; déż ſama nitżo k wotedacżu
ṅemėjeſche, pola ſwojich Kṅeżich dobre Swowa za Nich dawaſche —; tém
bojim Khudém wukazuwaſche ßo wobrocżicż k taikim pėkném Ludżom, wot
kotréchż ẇedżeſche, zo tu Zamożitoſcz, ha też tu dobru Wolu maja téch
Nuzu cżerpjaczéch wolożecż ha wokżejecż.

Jedén Nan ṙekné k ſwojim Dżėcżom: Jedén wot Was ṅech mi nėklei pomha te
Nepéle do Mėchow zezbėracż. Na to Hans zbórbota: To dṙe móże Nan ſam
dokoṅecż, k tomu Pomocżnika ṅetṙeba —. Hanża ṙekné: Nano, ja dṙe czu cżi
popomhacż —, hale budu da ja dérbecż potém też zas hiżcże te Kruwó ze
Smahi domhólwacż? Jan prajeſche: Nano! te Nepéle móżu ja ſamlutki ſchė
zezbėracż, wotpotżui Té tak dowho. Kotré tu żtwórtu Kazṅu praẇe dopelni?

Jena Wudowa Hozpoza wo deżcżikoitei Zéṁe ſwojim tzjóm Séhnam, hacż z
Bróżṅe dói Stwu pżiṅdżechu, ṙekné: wodéchcże nėklei ha zworeicże

<pb n="223"/>

ßo; potém dérbi jedén z Wopatżom wondóṅcż na te delṅe Polo tu Wodu
popużcżicż, hewak tam ſcho rozmoka. Na to Hans: to dérbi Jakub, dokelż
wón jo tón naimótzi. Jakub: Ja też czu, Macżi, joli zo té Mi kazaſch.
Michaw: Macżi, ṅekazai Jakubeí, dai radſcho mi hicż, ja żno ſém teje
Zémé ha Mokroté bóle zwutżené, ſém zkrutṅené, móżu zkeṙe nėżto zṅeſcz.
Kotroho Poſuſchnoſcz ha Luboſcz be̓ prawa?

Jedén Kowarſki Wotrocżk ze ſwojimi Towarſchemi Póſniczé dżerżeſche. Woni
ſebi dachu Haṙenki pżiṅeſcz, ha beſobu wot toh rétżachu: kotré mów
naijacze Haṙenkow zjėſcz —? Ja, ṙekné tón Kowarſki, ladaicże —! ja je
jėm kaikeż ſu, z Kożu ha z Koſmami —. Ḃeṙeſche jenoho Haṙenka po druhim,
Kożu, Schupiſki, Kóſki, też tu Wowu —, ſcho ſobużeṙeſche. Cżi druzé jomu
prajachu: ṅetżiṅ tak, té mów zkhoṙecż. Ai, wotmoji wón z Wozcżeṙaṅom,
Kowar ma ze Zelezwom tżinicż, ha móże też Zelezwozṅeſcz —; dale
żeṙeſche, zeżra jich ſchėſcz za ſobu. Nėdże za Żtundu potża Jomu tak zlė
bócż, zo dérbeſche ßo do Woża łehnécż —. Z wotrémi Boloſczami pżimané,
wón tu czéwu Nócz ßo wokowijeſche kaiż jena Waka; ha nazaitra po Pówṅu
wumṙe. Wupa, króbwa, ṅemdra Ṅepome̓rnoſcz jich ẇele wot Strowotu, hai wot
Żiẇeṅo pżiṅeſe.

<pb n="224"/>

Jan jedén wolaczé Hólcz tomu Wotrócżkei jenoho druhoho ẇeſnoh Bura
ṙekné: Wujo Michale! ja mam cżi nėżto pojedżecż, nėżto wilke. W. Nóh,
żto da tola maſch? J Pola waſchoh Sedliżcża jene Scheṙeṅo wokokhodżi, ja
ſém je Sam widżaw; ſchė Woſé mi hoṙelėzechu —, tak zatraſchne
wonladaſche —. W. Ka da tola wonladaſche? J. Kaiż jedén wilki tżorné Pos
—, ha mėjeſche żeliwei Wotżi, wilkei kaiż Taleṙai — pownei żeliwoh Wula.
W. Dże da ſé je widżaw? J. Pżed waſchim Dworom naſreidża Haſé. W. Ha déh
to? J. Zandżenu Nócz, déż ja Ẇetżor pozdże z Kowarṅe tu Radliczu
domṅeſech. W. Sme̓iſchi Hubu Ṅepojedai telei Bladé dale, ſchiczé rozomni
Ludżo budża ßo cżi ſṁecż. J. Wone pak jo tola Duſchu — wėrno, ja ſém je
widżaw. W. Ṅeṁetai tak wupe z twojej Duſchu, kotraż Bohu ſwuſcha; mói
Jano, te ſé ßo zmóliw; poſuchai, ja czu cżi pojeſcz, żto té widżaw ſé.
Té ſé widżaw Nėżto tżorne, żtoż jo ßo poſwėtljawo; zo pak To pſétżu
Żtawtnoſcz, ha taikei Wotżi mėwo jo —, to té ṅeiſé widżaw, to jo ßo cżi
zezdawo, to ſé té wo twojich zmóle néch Móſlach Sam ſebi tak
prėdkmoluwaw; ha z toho ſé na to dopanéw, pżi ſebi to wuſudżiw, zo jene
Scheṙeṅo jo. Ja pak czu cżi tu prawu Wėrnoſcz dopojedżecż Tżora ẇetżor
ſmó mó jenu towſtu ſtaru Ẇerbu, kotraż prózne Dżėré ha ẇele zniwoh Dṙewa
ma, z Wuki pżrẇezli, ha tam wotwalili —; tulei Ẇerbu ſé té widżaw; pói
poladacż, wona tam hiżcże leiżi; ha czeiſchli,

<pb n="225"/>

dóṅdż tam dżentz ẇetżor zas, té budżeſch te Tżorne ha te Swėtljacze zas
widżecż; pżiſtup pak bliże, ladai lėṗe, woz ſebi Kij ha dér na Ṅe; tak
budżeſch pżepokazané, zo to Nitżo dale ṅejo, hacż ta ſtara Ẇerba. Nėt ßo
Jan zahaṅbuwa, ha ṙekné: Ja ṅecham jacz tak wupó bócż.

Wupo Pe̓ſtoṅtże ha ṅemudre Macżeṙe tém Dże̓cżom wot Mawoſcze rétża wot
Bobaka, Rumpódicha, Scheṙeṅa —; tak ſu te Dże̓cżi zaje k tom zwutżene
„we̓ricż te wólbérne Bladé ha Baznicżki wot téch Scheṙeṅow; ha ṅekotre ta
wupa Bojoſcz tak pżewozṁe, zo ſebi pótżṁe pżez Próhw wonṅewe̓ri. Ta prawa
We̓rnoſcz pak jo talei: Żadén Tżert, ha też żadén druhi Duch ṅeſṁe ha
ṅemóże ƀez woſobṅeje bożeje Dowolnoſcze tuhdé na Zemi ßo wopokazuwacż,
Koho ſcheṙicż. Me̓i da We̓ru ha Dowe̓rnoſcz k Bohu, ha ṅeboi ßo żanoho
Scheṙeṅa. Taika Bojoſcz jo dże̓cżacza Wupoſcz; ha Kohoż ta Wupoſcz
ṅewuzamoja, pola Toho jo też Re̓ch pżecżiwo tei prawoi We̓ṙe ha
Dowe̓rnoſczi na Boha toh Kṅeza, ƀez kotrohoż Wole Nikomu anicz Wóſk na
Woẇe ṅemóże raṅené bócż.

<pb n="226"/>

Krótke Powopomínaṅo ha Rozpómṅeṅo Nekotréch taikich We̓rnoſczow, kiż móża
re̓kacż te pre̓ṅe Zawożki k jenomu kżeſczianſkomu Hoṙeẇedżeṅu.

♣I.♠

Bóh tón Kṅez jo ſchohowe̓domé, ſchohomóczné, pżenadobṅe dobrocżiwé ha
miwoſcziwé; Wón wė, móże, ha cze tebi ſchudżom, pżeczé, wo wſchim
naile̓ṗe dopomhacż. Nóhda k Bohu ßo pe̓kṅe dżerż, tżaſto pozdéchui: „Ach
Bożo móiṅeßeſki Nano! Tebi czu rad ſwużicż ha poſuſchné (na) bócż, czu
Dobroh tżinicż, czu ſchoho Zwoho ßo paſcz, zo bóch ja k Dóſtawaṅu teje
twojeje nadṅeje Pomoczé Sam (a) ßo ṅepodobnoh (nu) ṅetżiniw (a).“

♣II.♠

Déż té Samlutki (Samalutka) ſé, ha żadén Cżwojek cże ṅewidżi; ṅezabódż
na to, zo tola Bóh tón Kṅez pżi tebi jo, ha tebe widżi —; zo też tón
twoi ſẇ. Jandżel Pe̓ſtoṅ pżi tebi jo, ha cżi pziladuẇe —. Ṅezapotżinai da
nidé Nitżo taike, żtoż bó cże haṅba bówo tém twojim pe̓kném Starſchim
wuznacż, débóchu cże praſcheli: hacż —, ha tżohodla — je tżiniw (a) ſé?
Zdéch: „Ach hai, mói Bożo! wėcżṅe, ſchudżom czu ja z jeném ſẇatém
Poſtra-

<pb n="227"/>

chuwaṅom tżeſczicż te twoje ſchohowidomo Woko. O mói ſẇ. Jandżelo! też
tu twoju Pżitomnoſcz czu ja w Tżeſczi mėcż.“

♣III.♠

Cżwojek widżi, żtoż z wonka do Wotżow pada; Bóh tón Kṅez pak pżelada tu
znucznitu Mós teje Wutrobó. Cżwojek widżi, żto tżiniſch babó ṅetżiniſch;
Bóh tón Kṅez pak naibóle na to lada, tżohodla, z kaikoho Wotpoladaṅa żto
tżiniſch habó ṅetżiniſch —. Bliſchomu Dobrotu, Swużbu wopokazacż; w
Czérkwi ſtékniwſchi Ruczé cżiſche zkwadṅe kletżecż; żtożkuli tohoruṅa
kwalbne potżinicż jenoi ſamotṅe tohodla, zo bó wot Cżwojekow lubuwané
(na) ha pokwalené (na) bów (a); To, hacżruniſch mówo ßo Cżwojekam Ne̓żto
dobre zezdawacż, tola pżed Bohom Nitżo dobre ṅejo. Zdéch: „Ach Kṅeże
Bożo! dai mi, ha zdżerż wo Mni jenu prawu tżiſtu Wutrobu, zo bóch ja k
tom ßo zwutżaw (a) wo ſchitkich mojich Tżiṅeṅach ha Woſtajeṅach na Tebe
wotpoladuwacż, za tém ßo rozladuwacż, żto Tebi bó ßo lubjwo habé
ṅelubiwo; zo bóch Twoje dla, Tebi k Tżeſczi te Dobre tżiniw (a), toho
Zwoho ßo zminuwaw (a).

♣IV.♠

Cżwojek jo po bożim Woblitżu ztwo-

<pb n="228"/>

ṙené, t. r. ma jenu na Boha zapodomnu Duſchu. Ta Zapodobnoſcz na Boha wo
tém wobſteji: zo ta Duſcha jo jedén ṅeſṁertné Duch, zo ma Rozom k
Zpóznawaṅu teje We̓rnoſcze, zo ma też tu ſwoju ſwobodnu Wolu po tém
Zpóznacżu wuzwolecż, Ne̓żto tżinicż habó ṅetżinicż, zatėmhacż ſebi
wotmóſli ha wobzankṅe. Telei kraſne Samotnoſcze woprawdże toho Cżwojeka
zaporunoſczeja Bohu ſwojom Stworicżerei, kiż jo jedén We̓cżné Duch, kiż
ma jedén ſchohowe̓domé Rozom, ha tu naiſwobodniſchu Wolu. Tak jo
kóidżicżki Cżwojek po naturſkim jene Znaṁeżko boże; ha talei naturſka
Zapodobnoſcz na Boha zwoſtaṅe też wo téch Lózéch, wo téch Re̓ſchnikach —.
Ṅeſme̓ſch da nidé żanoho Cżwojeka zadzpe̓cż; hale, kaiż dowho Joho Bóh
cżerpi, zme̓jeſch wo Nim tżeſczicż ha lubuwacż te Znaṁo boże. Zdéch: „Ach
mói Ztworicżeṙo! Dżak ha Kwalba bódż Tebi, zo Té Ṁe po twojim bóizkim
Woblitżu ztworiw ſé. Kaiż wo Mni ſamom (ſamoi), tak też wo kóiżdém
druhim Cżwojeku czu tżeſczicż ha lubuwacż te twoje Znaṁo, tu
Zapodobnoſcz na Tebe.“

<pb n="229"/>

♣V.♠

Tei Duſchi Hadama ha Je̓vé jo Bóh ztworiw wo tei Prawnoſczi, ze ſwojej
Nadu wudébenei ha woſẇatoſczenei —; tak be̓ſchtai Wonei też na Boha
podobnei wo tei Sẇatoſczi, Jomu luboi ha zpodobnei kaiż tomuṙecz Joho na
Ṅoh podobnei Dże̓ſczi —. Tulei wóſchenaturſku Podobnoſcz na Boha ſtai
wonei z tém Re̓chom zubiwoi, zubiwoi Samoizaßó, ha też za wſchitkich
ſwojich Potomnikow —; ha wotad nidé żadén Cżwojek ṅejo mów, ṅebudże mócz
tejelei Podobnoſcze na Boha zas nadebócż ha Bohu ßo lubicż hinak —,
déżli na te Zaſwużbó toho bóiżkoho Wumóżnika Je̓zuſa Kréſtuſa —. Potaikim
ta We̓ra ha Nadżija na Je̓zuſa jo cżi pṙedé ſchoho nuzṅe tre̓bna. Zdéch:
„Jėzuſo mói Zbóżniko; do Tebe ja wėṙu, k Tebi ßo dowėṙu!“

♣VI.♠

Na Je̓zuſowo Zaſwużbó budże ne̓t wo tei Kcżeṅczé ta Duſcha z bożej Nadu
woſẇatoſczena, krédṅe tu wóſchenaturſku Podobnoſcz na Boha, ha z toho jo
Bohu luba ha zpodobna kaiż tomu ṙecż Joho na Ṅoh podobne Dże̓cżo —;

<pb n="230"/>

tak ſmó Mó pżez Jėzuſa k Dżėcżom bożim hoṙezacżi. Tulei Podobnoſcż na
Boha ta Duſcha zdżerżi ha lubo Dżėcżo boże woſtaṅe, kaiż dowho cżeżczé
ṅezre̓ſchi. Nédém pak hacż ſṁertné Re̓ch wobóṅdże, wotbódże tulei
Podobnoſcz na Boha, ha jo Bohu jara jara wohidna, hrawocżiwa, pżecżiwna
—. Wone na Swe̓cże żane ẇetże Zbożo k wumóſleṅu nejo, hacż Bohu lubé ha
zpodobné bócż; ha żane ẇetże Ṅezbożo, hacż Bohu wohidné, hrawocżiwé,
pżecziwné bócż —. Zme̓je da jene hiżcże ze żaném cżeżkim Re̓chom
ṅewoblakuwane Dże̓cżo, po rozomném Pżekwadżeṅu — zme̓je tżaſto Boha
poproſécż taklei: „Ach mói nailubſchi ṅebeſki Nano! dai ſchak mi tola
radſcho wo tei Podobnoſczi na Tebe, wo twojei Nadże ha Luboſczi wumṙecż
—, hacż tulei Podobnoſcz wotbócż, do cżeżkoh Rėcha dopanécż, z twojeje
Nadé ha Luboſcze wupanécż —.“

♣VII.♠

Ta z cżeżkim Re̓chom zubena wóſchenaturſka Podobnoſcz na Boha hodżi ßo na
Je̓zuſowo Zaſwużbó zas dóſtacż z prawóm Powużiwaṅom toho Sakramenta teje
Pokuté —. Żtóż da jo cżeż-

<pb n="231"/>

czé zre̓ſchiw, ma tu naiẇerżu Winu noczé ha wodṅo żanoh Me̓ra ṅeme̓cż,
pżedewſchitkim Druhim hacżnanaibóle kwatacż k tom prawom Pokucżeṅu,
kotreż naijaczé wobſteji wo Tém: zo tón pokutné Re̓ſchnik ne̓t do ſwojeje
Wutrobó zas znowa nutzzażcżėpja tu woprawdnu Mós ha rozomnu Żadoſcz
„radſcho wo bożei Nadże ha Luboſczi wumṙecż —, hacż ƀeż bożeje Nadé ha
Luboſcze żiwó bócż czécż.“ Zdéch: „Ach nadné Bożo! dérbjaw (a) ja déh
dże do cżeżkoh Rėcha dopanécż; ṅedai mi tola leiżo woſtawacż, wubudżei,
hoṅ, dócżėr ṁe nédém zas k wėrnomu Pokucżeṅu!“

♣VIII.♠

Żtóż wo tei wóſchenaturſkei Podobnoſczi na Boha t. r. wo bożei Nadże ha
Luboſczi wumṙe, budże z Bohom wo Ṅeƀeſach wėcżṅe zbóżné —. K telei
Zbóżnoſczi jo z nadnoho bożoho Wotpoladaṅa kóiżdé Cżwojek ztwoṙené;
hacżruniſch jich Ẇele ze ſwojeje Winé do toho Zatamaṅa dopaṅe, ſchiczé
Cżi, kiż tu ſwoju Podobnoſcz na Boha z Re̓chami zahubeja, ha zakomdżeja
ju z we̓rném Pokucżeṅom wo prawóm Tżaſu zas dóſtacż.

<pb n="232"/>

Deṙe kedżbui! Schitke Zwe̓ṙatka maja tu ſwoju Woicżku k Zemi pokhilenu —;
téch Zwėṙatow czéwa Dobrota, Zpokoinoſcz, ha Zbóżnoſcz jo ſamotṅe tuhdé
na Zemi; k jenei druhei Zbóżnoſczi wone haklei podobne ṅeiſu, ha też wot
ṅeje żto ṅeẇedża. Tomu cżwojetżom Cże̓wu pak jo tón Ztworicżer jenu taiku
Żtawtnoſcz daw, kotraż tu Kraſnoſcz teje na Boha zapodobṅeje Duſche też
zwonka wopokazuẇe —; Cżwojek noſé tu ſwoju Wowu k Ṅebju hoṙewuzbeṅenu —,
ha tolei jo cżi jene ſtaine Napominaṅo: „Lubo Dżėcżo! ṅeladai na Zeṁu
dele, hale poladui k Ṅebju hoṙe. Tuhdé maſch jenoi na mawu Kwilku —, tam
pak we̓cżṅe — zwoſtacż. Tuhdé ſé na Pżebówku —, tam jo tón twói Dom, te
twoje wobſtaine Wobódleṅo —. Tuhde na Zemi té teje twojeje prawoje
Dobroté, Zpokoinoſcze, ha Zbóżnoſcze nidé namakacż ṅemożeſch —, hale tam
horku —, tam pola Boha twojoho Ztworicżeṙa.

<pb n="233"/>

Dżėcżi z Nanom je̓dża. Tón ṅeƀ. Nan cze Tebe hako ſwoje Dżėcżo za ſwojim
Blidom pżi Sebi me̓cż. Żtoż wón Sam wużiwa, wot Toh cze też Tebi
ſobuwużiwacż dacż; tu Zbóżnoſcz, kotruż wón Samwoſebi ma, Tu cze też
tebi dże̓licż, zo bó ju té wo Nim ha z Nim ſobume̓w (a).

Bóli jene Dżėcżo, kotreż tón Nan k Sebi za ſwoje Blido k ſwojei Żkli
réchtuẇe, tomu Nanei prajiwo: Nano! ja z Tobu je̓ſcz ṅecham, mi jo
lubſcho ze Pſom z Cżrópa, habó z Proſecżom z Kortka hammacż —; tón
rozomné Nan to tola nidé dowolicż ṅemów. Tak Bóh tón ṅeƀ. Nan ṅemóże
tebi dowolicż te Zpokojeṅo twojeje Wutrobó, tu twoju Zbóżnoſcz ruṅa tém
Zwe̓ṙatam pótacż tuhdé na Zemi, dżeż jeje tola nidé namakacż ṅemóżeſch;
dokelż Té ſé k Ne̓tżomu ẇele lėpſchomu ztwoṙené (na). Zdéch: „Ach! zo
jenoi bóch ja k Bohu do teje Zbóżnoſcze doſanéw (a), najebacż ſcho
druhe.“

♣IX.♠

Maſch té Dże̓wo hoṙepowożene, pżi kotrémż ßo wuwódniſch ha wumoczuẇeſch,
tak, zo z Mucżnoſcze ha z Wutwoſcze ſtonaſch; déż tola dérbiſch je
dodżė-

<pb n="234"/>

wacż, ka, z Tżim mówa da ƀeztém ta twoja Wutroba zmėruwana, po Rozoṁe
zpokojena bócż? z Nitżim druhim, hacż z Tém, zo tei pżitomnei Cżeżi ßo
podwoleſch, ha ſebi móſliſch: pżi Sẇatoku po dodżėwaném Dżėle budu ja
je̓ſcz ha wotpotżuwacż. Wo témlei Żiẇeṅu, dżeż mó Cżwojekoẇe ẇele
pocżerpecż ha potradacż mamó, za Nas żana we̓rna Zbóżnoſcz ṅejo, hacż ta
jenicżka: po bożei Woli tém pżitomném Cżeżam ßo podwolecż, ha ßo
ẇeſelicż k jenomu pżichodnomu le̓pſchomu Żiẇeṅu. Tuhdé ta cżwojetża
Wutroba nidé ṅepżeſtawa żadoſczicż za tém żtoż hiżcże nima, tak jo ha
woſtaṅe ṅedoſécżena; tam wo Ṅeƀeſach cżi Zbóżni, déż Boha wobladuẇu ha
wużiwaja, wo Bohu namakaja ſchitko żtoż żadaja, ha hiżcże ẇele jaczé,
tak ſu pżenadobṅe zpokojeni. Zdéch: O té moja wódna Duſcha! żadai za
telei Kermuſchu, ẇeſel ßo k Ni!

♣X.♠

Tón Pucż k telei Zbóżnoſczi jo „do Boha wóſche ſchoho wėricż, k Bohu
wóſche ſchoho ßo nadżijecż, Boha wóſche ſchoho ha ſwojoho Bliſchoho

<pb n="235"/>

tak kaiż ßoſamoho lubuwacż. Ta We̓ra ha ta Nadżija, kotreiż nam ne̓t na
tém Pucżu k tei Zbóżnoſczi nuzṅe tre̓bnei ſtai, potém tam
pṙecżwotpaṅetei; pżetoż, żtoż tuhdé ƀeztém na boże Swowo we̓rimó wo tei
Tżėmnoſczi, to budżemó tam widżecż wo tei Jaſnoſczi; żtoż tuh pożadamó
ha ßo nadżijemó, to tam zme̓jemó; ta ſẇata Luboſcz pak, Ta budże
zwoſtacż, tam budżemó tak praẇe dozpowṅe lubuwacż Boha, ha wo Bohu ßo
też beſobu praẇe lubuwacż. Zdéch: „Ach Bożo! zapalei wo Mni tu ſẇatu
Luboſcz, wo kotrei mam zwoſtacż wėcżṅe!

♣XI.♠

Tak da, wo tei prawoi Wėṙe Boha ha bożu Wolu zpóznawacż; wo tei Nadżiji
za tei ṅeƀ. Zbóżnoſczu żadoſczicż ha k ni ßo ẇeſelicż; ƀeztém pak z
Luboſcze k Bohu te Joho Kazṅe dżerżecż, tu Joho Wolu dopelṅecż, ſchoho
Toho, żtoż Jomu pżecżiwne jo, ßo zminuwacż, ſchitkim Czwojekam, też tém
Lóżém, też Tém, kiż cżi Zwóſcz tżiṅa, Boha dla po Móżnoſczi Dobrotu
tżinicż —; Tolei jo te twoje Powowaṅo, To ṅech jo ta

<pb n="236"/>

twoja ſtaina Staroſcz wo témlei Żiẇeṅu, To tu twoju Zbóżnoſcz porodża.
Zdéch: „Mói Bożo! ja czu tak tżinież; Téſam bódż ha zwoſtawai wo tém mói
Pomócznik!“

♣XII.♠

Wo tém Wuẇedżeṅu toholei dobroho Wotmóſleṅa budża cżi Zadżewki naſtajecż
tzoji Napżecżnikoẇe: te zwo Duchi, kiż Nas ſchelako zpótuẇu; tón Swėd,
to re̓ka: te zwo Pżikwadé téch Ṅepe̓knéch, kiż Nas zlóchka ſobunabwazṅa;
ha ta twoja ſamotna k tom Zwomu pokhilena Natura, kiż cże do Boka
pocżahuẇe.

♣XIII.♠

Te djabowſke Zpótuwaṅa zme̓jeſch pżedobówacż z tej We̓ru ha Dowe̓rnoſczu na
twojoho kżiżuwanoho Zbóżnika Jėzuſa Kréſtuſa; pżed Jėzuſowóm Kżiżom tón
Djabow cże̓ka kaiż z Kropom woblaté Pos. Te Waƀeṅa toho Swe̓ta zme̓jeſch
pżedobówacż z tém, zo Jom tei twojei Wotżi pozandżeleſch ha Kriƀet
wobrocżeſch, t. r. na to ṅeladaſch: żto, ka Druzé tżiṅa? hale, żto, ka
Bohu ßo lubi? z témi Ṅepe̓knémi ṅetṙebaiſchi Towarſtwa ṅedżerżiſch, tém
ſtraſch-

<pb n="237"/>

ném Pżileżnoſczam po Móżnoſczi z Pucża ſtupaſch. Tu twoju naiẇetżu
Próczu pak zme̓jeſch pżeczé zwożuwacż na to, zo bó pżedobówaw (a) toho
tzecżoho znucznitoho Napżecżnika, t. r. Tebeſamoh (mu), habé tu twoju k
Zwomu pokhilenu Natura.

♣XIV.♠

Wot Naturé jo kóiżdé Cżwojek k Zwomu pokhilené. To jo zrudna Powoſtaṅka
toho Hadamowoho Rėcha, z kotrémż ta cżwojetża Natura pokażena jo ha
pokażena woſtaṅe, też potémhacż tón Re̓ch wo tei ſẇ. Kcżeṅczé zetre̓né jo.
Ta Rana jo dṙe zahojena, hale ta Buzna pżeczé ßo czeichuẇe. Z téchlei
zrudnéch Scze̓hwkow toho Hadamowoh Re̓cha zpóznawai tu Żadwawoſcz kóiżdoho
Re̓cha, żto to na ſebi ma: Bohu ßo pżecżiwicz —; zo bó ſche̓m Re̓cham tak
praẇe zahramiw (a).

♣XV.♠

Z tém herbſkim Re̓chom jo tón cżwojetżi Rozom k Zpóznawaṅu teje prawoje
We̓rnoſcze tak kaiż potuṗené ha potżėmṅené; ƀeztémhacż te Próznoſcze
zlóchka kaiż ßamowotßo ßo nawuknu, dérbiſch to, żtoż dobre ha wużitne
jo, dérbiſch je

<pb n="238"/>

wuknécż z Próczu, z Napinaṅom twojich Moczow; kotreż pak tola ßamo
hiżcże ṅedoſawaja, hale jo cżi nuzṅe tre̓bna ta Pomocz bożeje Nadé.
Zdéch: „Ach Bożo! Téſam nawótzei ha roſwėtlei tón mói Rozom, zo ja Tebe
ha tu twoju ſẇatu Wolu dlėje ha lėṗe bóch zpóznawaw (a)!“

♣XVI.♠

Z tém herbſkim Rėchom jo ta ſwobodna cżwojetża Wola tak kaiż pokroṁena,
poſwabena, pokipṙena; wona też k tom zpóznatomu Dobromu ṅezpe̓ſchṅe ßo
nawrocża, cżcżczé je zapżija, z lóchka je zas pużcża. z Horé dele ta
Kara ſama be̓iżi, na Horu hoṙe dérbi cżiżcżana bȯcż. Potaikim k tom
Dobromu dérbiſch té ßamßo (ßamaßo) pżimoczuwacż; ha tola hiżcże żto
dokoṅecż ṅemów (a), ṅebóli cżi Bohßam pod Raṁa pżimaw. Zdéch: „Mói Bożo!
Téßam z twojej Nadu wubudżei, pohonei, poſélnei, zkrucżei tu moju
braſchiwu Wolu; pżidawai mi ſtaiṅe Lóżt, Mócz, ha Krutobnoſcz k ſchom
Dobrom.“

♣XVII.♠

Tón Hadamowó Re̓ch jo do teje cżwojetżeje Naturé naſéṁeniw jene zwo Séṁo,
z kotrohoż pżeczé nazkhadżuẇu ha woncżepu ſchelake wopacżne Nakhilnoſcze
ha ṅeprawo Pożadoſcze, kotreż, dokelż

<pb n="239"/>

nidé do Tżiſtoté ßo wonwuroduwacż ṅedadża, dérbja ƀez Pżeſtacża pojimane
ha pomoṙane bócż. Zdéch: „Ach Bożo! pomhai mi teſame pojimacż, ha
pomoṙecż!“

♣XVIII.♠

Wo ſẇ. Piſṁe ſu woſebe pomėṅene tzi taike Żadoſcze, kiż móża re̓kacż te
tzi Sémeṅczé, te tzi Żurwa, z kotréchż ſche̓ re̓ſchne Pożadoſcze
ſémpżiṅdu: ta Żadoſcz toho wóſokoho Ducha; ta Żadoſcz toho Ṁaſa; ha ta
Żadoſcz tej Wotżow. Zdéch: „Ach Bożo! dai mi deṙe rozpóznawacż telei tzi
Mrojiżcża, z kokréchż te żadwawo Mroje rėſchnéch Pożadoſczow ßo
wonroja.“

♣XIX.♠

z Wóſokomóſnoſcze cżi zwi Jandżelo ṅeiſu czéli pżed Bohom ßo zponiżecż,
ſu ßo Bohu napżecżo zbe̓hali —, ha tohodla wot Boha na wėcżne
zaſtortżeni. z Wóſokomóſnoſcze ſtai Hadam ha Je̓va na djabowſke Żtżuhaṅo
pożadawoi Bohu ßo zporunoſczicż wo tei We̓domoſczi; tak ſtai Samoißo ha
ſche̓ch ſwojich Potomnikow zṅezbożiwoi. Potaikim ſcheje Zwóſcze prėni
Zapotżatk jo tón wóſokí

<pb n="240"/>

Duch —. Tém wóſokomóſném Bóhßam napżecżo ßo ſtaja; tém Poniżném pak dawa
te ſwoje Nadé. Zdéch: „Ach Bożo! zwarnui ṁe pżed Wóſokomóſnoſczu; dai
mi, ha zdżerż wo mni tu Poniżnoſcz.“

♣XX.♠

Wóſokoh Ducha Cżwojek, wo ſebi hordżi, duhje ßo, zda ſebi ẇele bócż,
Samnaßo, na tu ſwoju Wuſtoinoſcz ha Próczu ẇele twari, wot druhich Radé
ṅepóta, hoṙeṅebeṙe, ṅecha nochnécż, ṅecha czuvnécż, pżeczé te ſwoje za
praẇe, réchtuẇe, zamoja, zprawnoſcza, po ſwojei Woẇe je̓dże; déż jom po
joho Woẇe ṅeṅdże, jo ṅedótkliwé, wobóżné, woṗeraté, pżecżiwo Bohu
morkotaté; Samßo kwali ha wuzbe̓huẇe, druhich ſudżi, tama, zadzpe̓wa,
deletżini; żada ha póta tuhdé na Swe̓cże widżané, ważené, kwalené,
tżeſczené, powóſchené bócż.

♣XXI.♠

Tón wóſoki Duch wuleṅe ſchelake nimo Me̓ré wilke Re̓chi, ƀez kotrémiż tón
naiſtraſchniſchi jo te Wotpaduwaṅo wot teje prawoje We̓ré. Z ẇetżoh ſche̓
Budżenſtwa, Rozcżepaṅa, ha Próṅa wo tei ſẇatei We̓ṙe ſu pżiſchwo z toho,
zo wóſokoh Ducha Cżwojekoẇe Sami

<pb n="241"/>

ſebi zdachu cżi naimudriſchi bócż, Sebiſamém ha tei ſwojei ſomotnei
Wuſtoinoſczi jaczé we̓ṙachu, hacż bożomu Swowu ha tei wot S. Ducha
ẇedżenei Czérkwi, kotraż k tom poſtajena jo Nam te boże Swowo podawacż
ha wukwaduwacż. Zdéch: „Zwarnui ṁe Bóh pżed témlei Ptacżkom, kiż taike
jėdwate Jeika ṅeſé!“

♣XXII.♠

Toho zkhadżaczoho wóſokoh Ducha jutne Zeṙa też hiżo wo nėkotréch
Dże̓cżoch zaje ßo wopokazuẇu. Też ne̓kotre Dże̓cżi zdadża ſebi ẇele bócż,
hordża k Pżikw. z toho, zo maja jaczé Dara, Wuſchiknoſcze ha Spe̓cha k
Wukṅeṅu, k Lazuwaṅu, k Piſaṅu, k Dże̓wu —; zo maja woſobniſchich
bohacżiſchich Starſchich; ṙeṅſchu Draſtu, rc; ha tohodla druhe Dże̓cżi,
kotreż jim wo tém k Runoſczi ṅepżiṅdu, zadzpe̓waja. Zas Nėkotre ſu
króbwo, czeidża tu ſwoju Hubu w Pre̓dku me̓cż, ze ſwojim Swowom zẇercha
zwoſtawacż, Druhim nidé nochnécż, czuvnécż ṅechadża; ſu ṅezibniteje
Wutrobó, tẇerdeje Woicżki, te Wukazuwaṅa ha Napaminaṅa ſwojich
Starſchich ha Pre̓dkſtejicżeṙow kedżbu nimaja; hako bóchu Samo mudre
doſcz bówo, po ſwojim

<pb n="242"/>

Zamóſleṅu jėdu, ha déż to jim ṅeṅdże, ſu merzate, zwobja ßo ha tróczkaja
—. Toho jo tżaſto ta Wina wo tém, zo wot Mawoſcze ſém ſu zpłeṅcżene, zo
wot ſwojich ṁechkich Starſchich jara ſu po Woli tżiṅene kréduwali; ha
ne̓t taikim hordém woṗeratém Kózlikam hinak k pomhaṅu ṅejo hacż z krutej
Paitżu. Zdéch: „O mói ṅeƀ. Nano! Ja czu, hako twoje pėkne Dżėcżo — czu
ßo paſcz taikich Ṅepėknoſczow, kiż bóchu ṁe pżed Tobu, ha też pżede
wſchimi rozomnémi Cżwojekami żawoſṅe wohidżawo.“

♣XXIII.♠

Tón wóſoki Duch dérbi ßo zpoduſchecż z tej prawoi Poniżnoſczu. Wone jo
ẇele Zórtow valſchṅeje Poniżnoſcze; nėkotré Cżwojek zwonka ze Swowami ha
z Potżiṅkami kaiż liżcżaté Pſécżk Druhim k Noham le̓ze, mów ṙecz, pṙecż
ßo ṁecze —; ha ƀeztém nutzi wo tei Moſé joho Wutrobó tón wóſoki Duch na
ſwojim Ne̓zdże ſeidżi, ſwoje Mode łeṅe. Woprawdże poniżné pak jo jenoi
Tón „kiż tu ſwoju ſamotnu Żpatnoſcz ha Nikaikoſcz rozpóznawa ha
rozpomina, z taikoho Rozpóznawaṅa ha Rozpominaṅa Sámſebiſamom wożpatni,
naipṙedé Bohu ßo k Noham pokwaduẇe,

<pb n="243"/>

ha potém Bohadla też Cżwojekam rad ßo podwola, pokwoṅa, podcżiſuẇe,
zatémhacż mowo Bohu ßo lubicż. Zdéch: „Ach Bożo! dai mi rozpóznacż tu
moju Żpatnoſcz ha Nikaikoſcz, zo bóch ja Samſebi wożpatniw (a), ha tak
woprawdże poniżné (na) bów (a)!“

♣XXIV.♠

Tón woprawdże poniżné nutzi wo ſwojei Wutrobe k Bohu rétżi taklei:
„Bożo! podno Tebi ſmó mó ſchiczé jenak mawko, hubene Wacżki, Zeṁa,
Próch, Nitżo —. Pżed Tobu ſmó ſchiczé jenak Proſcheṙo, ſchėdṅe dérbimó
wot Tebe Darmacżkow ladacż —. Schitko, żtoż ja ſém ha żtoż ja mam,
ſchitko jo jena wot Tebe Mi z Nadé pżidżėlena Jamożna. Moje Kubwo, moju
Strowotu, moje Żiẇeṅo, mói Kuſacżk Wėdomoſcze, mói Rozom ha Poṁatk,
ſchitko te Moje, ha Me czéwoh Té ſtaiṅe wo twojei Horżcżi dżerżiſch,
kóiżde Wokamikṅeṅo móżeſch mi ſcho pṙecżzacż. Ḃez Pomoczé twojeje Nadé
ja na tém Pucżu k tei Zbóżnoſczi anicz jeṅeje Krotżelki, ztżinicż, anicz
jenoho lutkoh dobroho Pomóſleṅa pomėcż ṅemóżu. Mam też żto dobre na ſebi
—, to ṅejo moje, to jo twói Dar; Tebi ſwuſcha ta Tżeſcz, Mi pak ta
Staroſcz: ka budu tohodla pżed Tobu wobſtacż wo tém Wotedawaṅu toho
Rachnuwaṅa; pżetoż, komuż Té nėt żto jaczé dżėliſch, wot Toho budżeſch
nėdé jaczé pominacż. Zezdanu ſebi mawo wot Tebe dżėlene krédnécż, dérbu
wuznacż: ja hiżcże toho

<pb n="244"/>

hódni (ṅa) ṅeiſém; zezdanu ſebi ẇele nakwaduwane mėcż, dérbu wuznacż: ja
ſém hiżcże jaczé zawinéw (a); Ṅech bó też Komu te joho Swėdoṁo tżiſcze
żanoho Rėcha ṅeporokuwawo, wón hiżcże tola ṅeſmėw pżed Tobu ßo
zprawnoſczicż —; ja pak, ſchelake moje Rėchi ha Wopacżnoſcze ja Sam (a)
na ſebi widżu, ha téch, na kotreż ja ßam ßo ṅedoladam, Téch jo
knaiṁeṅſchom dżeſacż moli jaczé —. Oh! kaiku Winu da ja mam Tebi k Noham
padacż, ṅepżeſtawacż Tebe za Nadu ha Miwoſcz proſécż!

♣XXV.♠

Tón woprawdże poniżné żanoho anicz toho naiżpatniſchoho Cżwojeka
ṅezadzpėje, hale móſli ſebi: „Wón ſnadż jo pżed Bohom lėpſchi hacż ja
ſém.“ Nikoho ṅeſudżi, ṅetama, deleṅetżini, hale te ſwoje ſamotne Re̓chi
ha Swaboſcze rozladuiſchi bóji ßo —, ka budże ßam wobſtacż. Te czuze
Valeṙe pżi ſebi wuzamoja ha z Winé cżeṅe kaiż ßo hodżi; też jenomu
znatomu naiẇetżomu Re̓ſchnikei tola ßam ßo do Pre̓dka ṅeſtaja —, hale
móſli ſebi: „ja bóch hiżcże hórſchi bów, ṅebėli ṁe Bóh zwornuwaw; z
bożeje Nadé móże tónlei Rėſchnik pżichodṅe ẇele lėpſchi zbócż, hacż ja
nėt ſém, ja pak móżu z teje mojeje zweje Wole hiżcże hubſcho panécż hacż
wón panéw jo.“ Tém, kiż Jom napżecżo pżiṅdu, rad wodawa, dokelż

<pb n="245"/>

ſebi móſli: „mi bó ſnadno —, zawożícż, ripnécż, kopnétż do taikoho
Ztwoṙencżka hako ja ſém —, to żane wilke Zawiṅeṅo ṅejo.“ Déż jenoi ßo
hodżi, Druhim powichṅe, czuvṅe, nochṅe, dobre Swowo da, hoṙepoſwużi ẇele
radſcho, hacż bó nochwane, dobre Swowa dawane, ſwużene me̓cż czéw; dokelż
Druhich za doſtoiniſchich dżerżi hacż Soſamoho. Zdéch: „O zo bóch ja
taiki (ka) bów (a)!“

♣XXVI.♠

Bohu ſmó winoicżi tżiſtu Wutrobu z nuczka, naſchim Sobucżwojekam pak
dobre Pżikwadé zwonka. Tohodla Tón woprawdże poniżné, déż żada Bohu ßo
lubicż, Boha dla też żada ßo zpodobacż rozomném bohuſwużowném Cżwojekam,
woſobṅe Tém, kiż tuhdé k Ṅomu te Me̓ſto boże zaſtupja; ha tak jene pe̓kne
Dże̓cżo żada ßo zpodobacż ſwojim Starſchim, Pre̓dkſtejicżeṙam, Wutżeṙam.
Tón woprawdże poniżné też żada ha póta me̓cż Tżeſcz ha dobre Ṁeno
pżedewſchimi Ludżimi tak daloko, zo bó ze ſwojeje Winé Nikomu k
Pohórſcheṅu ṅebów, hale ſchitkim po Móżnoſczi k Hoṙepokubuwaṅu ſwużiw.
Dale pak ſchitku ſwe̓tnu Tżeſcz ha cżwojetżu Kwalbu

<pb n="246"/>

zpóznaje za jene hebate Miżkoṙeṅo ha Mawkaṅo, pżi ſebi prajiczé: „kaikiż
ja pżed Bohom ſém, taiki ſém, ha nicz kuſka hinaiſchi, ṅech też Ludżo
ẇele habó mawo do Mṅe dżerża. Rad czu parwacż cżwojetże Kwaleṅa, hai też
zṅeſcz cżwojetże Haṅeṅa, jenoi zo bóch pżed Bohom prawó zwoſtaw.“

♣XXVII.♠

Z tej Draſtu hordżicż — jo ta naiẇetża Wupoſcz. Hadam ha Je̓va pṙedé toh
Re̓cha ſtai ƀez Draſté bówoi, kaiż też po tém zromadném Hoṙeſtacżu wo
Ṅebeſach ƀez Draſté budżemó. Zo pak ne̓t ƀeztém teje Draſté tre̓bni ſmó,
to jo Żtrava toho Re̓cha; z taikeje Żtravó ma tón rozomné Cżwojek ßo
zahaṅbuwacż, kaiż tón zwupżimané Zwóſcznik z téch ſwojich Zjazkow ha
Ṙecżazow. Débó jedén Zwóſcznik ze żidżanémi Poſtronkami wujazané, na
ſle̓bérne Ṙecżazé wuzankané bów, hacż da mów z toho hordżicż? Wobwe̓ſchei
jenoh Wóſwa, jene Proſo z témi naiwoſobniſchimi Lapami —; żto nét budże?
Woſow Woſow ha Proſo Proſo woſtaṅe. Tak jedén wupé ṅeſchwarné Cżwojek,
kaiżkuli też wupóſchené jo, tohodla tola jenak wupé ha ṅeſchwarné woſta-

<pb n="247"/>

ṅe. Ṅepżeſcze̓hai Starſchich za prózne Lapó —. Ṙek tżaſto pżi ſebi: Te
moje Cżėwo, ha ſchė Lapó, z kotrémiż je nėt pżikréwam, te żidżane kaiż
te zrėbne —, ſcho —, ſcho budże jenak do Noja pżewobrocżene —, do Prócha
rozpanécż.

♣XXVIII.♠

Wóſoko, wóſoko hoṙe żada tón cżwojetżi Duch —. Talei Żadoſcz móże bócż
woſobṅe dobra, jenoi zo do Bokow wonṅewuſkakuẇe, hale ruṅehoṙe jėdże k
Tom, k Tżomż mó wot Boha powowani ſmo, k tei wėcżnei Hordoſczi wo Bohu.
To rozpominaiſchi, zo ſé po bożim Woblitżu ztwoṙené (na), z Kréſtuſowoj
Kreje wukupené (na), wo tei Kcżeṅczé z bożej Nadu woſẇatoſczené (na), ha
k tom pżeproſchené (na) wo Ṅeƀeſach z Bohom za joho Blidom ſobuje̓ſcz tón
tżiſté ṅeztwoṙené Klėb —; dżerż ẇele do ßo, ṅeṁetai ßo pṙecż, ṅewódż ha
ṅeſle̓dż za témi Wotrubami toho Swe̓ta, haṅbui ßo z Rėchami ßo wopanczacż,
dlėje ha bóle wudébei ßo z Potſcziwoſczami, ha żadai — ne̓dé hako jedén
tżeſczowné deṙe wuhotuwané Hóſcz za tém ṅeƀeſkim Blidom pe̓kṅe blizko
pola Boha ſeidżecż.

<pb n="248"/>

♣XXIX.♠

Cżwojek ma na ſwojim Cżėłe ṗecż zwonkownéch Zmóſwow, te Widżeṅo, te
Swóſcheṅo, te Tżuchaṅo, te Swodżeṅo, te Wutżujeṅo. Ma też jedén
znuczkowné Zmoſow, z kotrémż Samßo tżuje, Sam wo ſebi je pótṅe: ka jom
pżitomṅe jo, ka jom żto tżini, hacż jom tu Wutrobu zaẇeſela habé
porudża? Po naturſ kim kóiżdé Cżwojek żada za tém, żtoż tém cże̓wném
Zmóſwam deṙe zetżini ha joho zaẇeſela; żadwawi pak ßo toho, żtoż tém
cżéwném Zmóſwam zle̓ zetżíni ha joho porudża. k Pż. Jena łeſna deṙe
woṅata Rózieżka po naturſ kim ſama ßo cżi ſlubja; jene rozne ſṁerdżacze
Je̓dṁeṅo jo cżi k Hrawocże, k Żadwaweṅu. Talei naturſka Nakhilitoſcz rėka
Żadoſcz toho Ṁaſa, habó z jeném Swowom Zmoſwoitoſcz; kotraż dṙe
ſamanaſebi zadén Re̓ch ṅejo, tola pak Téch, kiż ji Me̓zniki ṅeſtajeja, z
tej Woteżku teho Rozoma jeje w Twanku ṅedżerża, do jara wilkich Réchow
zacżeṅe; zo ſebi dowoleja taike ṅekmane Pozẇeſeleṅa, kotreż boże Kazṅe
na wėcżne zakazuwu; zo téch dowolenéch ṅepome̓rṅe, na ṅeprawo

<pb n="249"/>

Waſchṅo wużiwaja; zo ze Żadwaweṅa pżed tém, żtoż tei Zmóſwoitoſczi
ṅezpodobne jo, zaṅechaja wotwożecż te ſwoje Winoitoſcze, k Pż. toho
pżikazanoh Póſta ṅedżerża, ſwojoh Dże̓wa ṅedże̓waja, tohodla, dokelż te
Poſczeṅo, te Dże̓wo tém jich cże̓wném Zmóſwam tak kaiż zle̓ zetżini.

♣XXX.♠

Cżwojek, déż howduẇe tei zwei Żadoſczi toho wóſokoh Ducha, runa ßo tém
Djabowam; déż pak howduẇe tei Żadoſczi toho Ṁaſa, runa ßo Zkocżatam. Te
Zkocżata, kiż Rozoma nimaja, wo ſwojich Tżiṅeṅach ha Woſtajeṅach budża
tak ṙecz cżeṅene wot ſwojeje Zmóſwoitoſcze, za tém du, żtoż tém jich
cże̓wném Zmóſwam deṙe zetżini, wotlakuẇu ha wobaraja ßo toho, żtoż tém
jich cże̓wném Zmóſwam zle̓ zetżini —. Tak ta Kruwa zabe̓ṅe do Treidé,
porabe żtoż ji ſwodżí; dżoiſch pak ze Kżudom na Ṅu, wrócża ßo, dokelż te
Żadwaweṅo pżed tém Boleṅom, kotreż ji te Zeſchwikaṅo natżiṅi, ne̓t wo Ṅei
pżedobówa tu Żadoſcz za tei ſwódnei Żratwu. Ta Zmóſwoitoſcz bé Ju do
Treidé pżihna-

<pb n="250"/>

wa, ta Zmóſwoitoſcz Ju ne̓t wotecże̓ṙa; deztém pak tola ṅerozpóznawa, kak
praẇe habó ṅepraẇe, kak wużitne habó żkódne żto jo. Tak też, te ṅeſwódne
Dochtėrſtwo dérbiſch Zkocżecżu na Hwawt do Braſé nutzłecż —; czeiſch
jomu runacż tón zkepſuwané Staw, woncżahacż tón zakwóté Żpak,
wutżiſczicż tu je̓dmoitu Ranu, déż jom to zle̓ zetżini, wobara ßo cżi,
ṅerózpóznaiſchi, zo to k joho Strowocże wużitne ha tre̓bne jo.

Cżwojek jo tak ṙecz Pów Jandżela ha Pów Zkocżecża; Jandżel jo ta Duſcha,
tón horni Cżwojek; Zkocżo jo te Cże̓wo, tón delni Cżwojek. Te Cże̓wo żada
za tém, żtoż tém cże̓wném Zmóſwam deṙe zetżini, żadwawi ßo toho, żtoż —
zle̓ zetżini. Howduweſch ſłeṗe telei Zmóſwoitoſczi, tṙechi cże żtoż boże
Swowo praji: Tón k Tżeſczi wuzbėṅené Cżwojek ṅejo ſwojoho Rozoma
wużiwaw, jo ßo runaw ṅerozomném Zkocżatam, ha rémſamém ßo zporunoſcziw.
Zdéch: „Zwarnui ṁe Bóh, zo bóch tak ṅetżiniw (a)!“

♣XXXI.♠

Ta Móſch be̓iżi rémzacż tu woṅatu Prażonku, ha te połetżene Paſłe ju za-

<pb n="251"/>

twótża; ta Réba rabe za tei Wacżku, kotruż ji tón Hudżicżer na tei
zaworṅenei Hócżczé pocżiſuẇe, z tej Wacżku ſobuzpóżṙe tu Hócżku, ha ne̓t
— wot Żiẇeṅo dżo; tón Ptacżk, déż pozpótuẇe żcżipacż te bozankowo, te
ẇeṙebaſowo Jawodki, z tej Nohu jazṅe wo tém Prudwe, habó za Schiju ßo
zadżerṅe ha zadaji wo tém Koſédẇe. Tak ne̓kotrékraſné Cżwojek, déż ſłeṗe
howduẇe tei Żadoſczi ſwojoh Ṁaſa, tei Zmóſwoitoſczi, ßam ßo do wilkeje
Żkodé neſe nicz jenoi na Duſchi hale też na Cże̓łe.

♣XXXII.♠

Zkocżecżu poſtaja ßo Wednik ha Paſtér. Déż ta nimo Kawu ẇedżena Kruwa
Keṙk ſoburabṅe, to ṅejo za zwo zacż tei Kruẇe, hale tom Ẇednikei, zo jo
ji daw —. Cżwojek dérbi Sam ſwói Wednik ha Paſtér bócż; tón horṅi
Cżwojek (ta rozomna Duſcha) dérbi toho delṅoho Cżwojeka (te ṅerozomne
Cżėwo) wodżicż ha paſcż, ṅeſṁe tom Cże̓wu po tei Zmóſwoitoſczi je̓cż dacż;
hale, rozladaiſchi: żto wopaki, żto praẇe, żto lėṗe jo? dérbi tomu Cże̓wu
tżaſto zapojeduwacż To, na tżoż je zalóżtuẇe, tżohoż ßo jomu zaczé-

<pb n="252"/>

wa, ha je pżimoczuwacż k Tomu, tżohoż ßo żadwawi ha wotlakuẇe.

♣XXXIII.♠

Wone ſu ſchelake zmóſwoite Pozẇeſeleṅa, kotreż nam Bóh tón Kṅez rad
popżeje, kaiż nam też to dowola, zo mó wotwobrocżamó te Nezpodobnoſcze,
kiż naſchom Cżėwu zle̓ zetżiṅa, hako Khoroſcze, Boloſcze, Zému, rc, jenoi
po prawóch Pucżach.

Joli zo da té, déż taike Dobroté z Me̓ru ha z Rozomom powużiwaſch, taike
Wolóżnoſcze ſebi potżiniſch, pżi tém Boha pokwaliſch, Bohu ßo
podżakuẇeſch, taklei ſebi pomóſliſch: czu ßo wokżejicż, zo bóch potém te
moje Winoitoſcze zas wotwożaw (a); tak maſch té wóſche toho cże̓wnoho
Wokżejeṅa też hiżcże Warbiznu za twoju Duſchu. Joli zo pak té na nitżo
dale ſebi ṅepomóſliwſchi —, jenoi tei twojei Zmóſwoitoſczi howduẇeſch;
bórṅe tṙebai też żto zakazane ṅetżiniw (a), potaikim ṅezre̓ſchiw (a), té
tola wopr#wdże Zkocżecżu ßo runaſch.

Poſuchai. Kócżka Móſche je̓, dokelż ji deṙe ſwodża; Vaſtolcżka Muchi je̓,
dokelż ji deṙe ſwodża; Kruwa Żecżel je̓, dokelż ji deṙe ſwodżi. Je̓ſch Té
Czawtu,

<pb n="253"/>

ṁedowu Pomazku, Ṗetżeṅ, rc, jenoi ſamotṅe tohodla dokelż cżi deṙe
ſwodżi, na nitżo dale ſebi ṅepomóſliwſchi; tak té wo taikim Je̓dżeṅu tei
Kócżczé, tei Vaſtolcżczé, tei Kruẇe zczéwa ßo runaſch —. Tón do Kwakéłe
pżeṅené Wów z Hrawocżiwoſcze pżed tej Cżeżu pozaſtawa; hale ſchwikṅené —
z Hrawocżiwoſcze pżed tém Kżudom zpe̓ſchṅe krotżi. Déż té jenoi ſamotṅe z
Bojoſcze toho Pruta, téch Pukow k tomu ßo pżimoczuẇeſch, tżohoż ßo cżí
ṅecha; tak té woprawdże tom Wowoi ßo runaſch. Zdéch: „Ach mói
Ztworicżeṙo! dokelż Té mi Rozom daw ſé, czu ja Rozoma wużiwacż, ṅecham
do teje Zmóſwoitoſcze tak ßo roſépuwacż, zo bóch Zkocżecżu ßo runaw
(a).“

♣XXXIV.♠

Ta Żadoſcz toho wóſokoh Ducha ha ta Żadoſcz toho Ṁaſa matai romadże jenu
Czovu, kotraż jimai te pożadane wuſlėdża ha pżihaṅa; ha jo wo ſẇ. Piſṁe
ṁenuwana ta Żadoſcz tej Wotżow. Ladacż ha rabacż za tém —, ẇedżecż ha
mėcż czécż To, z tżimż mów Cżwojek tuhdé ßo hoṙewuzbe̓nécż, te zmóſwoite
Pozẇeſeleṅa ſebi pżiſchavu-

<pb n="254"/>

wacż, te zmóſwoite Ṅezpodobnoſcze wot ßo zdalokoſczicż, to z krótkim
re̓ka Żadoſcz tej Wotżow; kotraż tak ṙecz z jenoho Zdónka dó dwej
Roſuſchkow ßo rozdże̓la, t. r. jo dwoja, dwe̓ Żadoſczi ſtei romadże podno
ſebi, ta Żadoſcz za Wėdomoſczu, ha ta Żadoſcz za Zamóżnoſczu.

♣XXXV.♠

Ta Żadoſcz za We̓domoſczu jo dobra, kaiżdowho żadaſch rozpóznawacż ha
ẇedżecż taike We̓czé, kiż tebi po twojim Powowaṅu trėbne ha wużitne ſu;
żadaſch pak rozpóznawacż ha ẇedżecż Próznoſcze, kiż tebi po twojim
Powowaṅu trėbne ṅeiſu, żto ṅepomhaja, hai żkodża, habé tola z lóchka cżi
zeżkodżecż móża, talei ṅeporjadna Żadoſcz za We̓domoſczu re̓ka Cżipnoſcz,
kotraż tżaſto ẇele Re̓chow wułeṅe. Zdéch: „Mói Bożo! Ja ṅecham cżipné
(na) bócż, ṅecham ßo dopótuwacż za Tém, żtoż ẇedżecż mi ṅezaleiżi, żtoż
moji Starſchi ha Wutżeṙo pżedomnu zadżerżuẇu, deṙe wedżiwſchi: zo bó mi
jaczé Żkodé hacż Wużitka pżiṅeſwo.“

♣XXXVI.♠

Ta Żadoſcz za Zamóżnoſczu

<pb n="255"/>

jo też dobra, déż Cżwojek z mėrnej Wutrobu żada ha ßo próczuẇe za te̓m,
żtoż woprawdże jo Pótre̓bnoſcz, żtoż Samzaßo ha za téch Swojich k
tżeſnomu Zeżiẇeṅu ha Zaſtaraṅu tṙeba ma, ha z tżimż po tei Kazni teje
Luboſcze też Druhich wo jich Nuzé wolożecż ha wokżejecż mów. Hale talei
Żadoſcz wo ẇele Cżwojekach tżaſto zbówa ṅepomėrna, ṅeporjadna, déż
zabówſchi Boha tu ſwoju Wutrobu poiſcheja na tón hinité Ṅeṙad, ha re̓ka
Wodżeṅo za Tżaſném; kotreż wo bożim Swoẇe jo ṁenuwane jene Pżibohwſtwo;
dokelż Taiki ma te Bohaczſtwo za ſwojoh Boha, jaczé ſebi je ważi ha
lubuẇe, hacż Boha ha boże Kazṅe —.

Deṙe mėrkui: Wele mėcż — to Nikoh zbóżnoho ṅetżini; ta Zbóżnoſcz, kotraż
tuhdé na Zemi bócż móże, wobſteji wo tei Zpokoinoſczi z Tém żtoż maſch
—. Zẇetżoh naibóle pak ſu cżi, kiż ẇele maja, ṅezpokóiniſchi, hacż cżi,
kiż mawo maja. Wot Mawoſcze bódż rjadné (na), ha ṅebudżeſch żadné (na).
Dżerż ſebi te twoje romadu, ṅerozpórkai nitżo podarmo na Kwóżcżeṅo, na
Próznoſcze —;

<pb n="256"/>

mei ßo k Dżėwu; dowe̓r ßo k Bohu twojom ṅeƀ. Nanei, ha móſli ſebi: żtoż
mi Bóh tón Kṅez po mojei tżeſnei Próczé wobradżicż budże, z tém budu
zpokojom; bórṅe ja ṅewobohacżiw (a) na tżaſném Kubłe, jenoi zo wobohacżu
na dobréch Skutkach, deṙe za mṅe. Żto pak bó mi pomhawo też tón czéwo
Swėt mėcż, débóch tu moju Duſchu pżiſadżiw (a)?

♣XXXVII.♠

Wo jenei habó druhei z téch rozpojedżenéch tzjóch Żadoſczow maja tón
ſwói pre̓ni Koreṅ ſche̓ wopacżne Nakhilnoſcze ha Pożadoſcze. Jo pak tola
wo nich, woſobṅe wo tei Zmóſwoitoſczi jo też ſobuzakoṙeṅene ẇele taikich
Nakhilnoſczow ha Pożadoſczow, kiż Samonaſebi wopacżne neiſu, kotreż ƀez
Re̓cha dopelṅecż móżemó, jenoi z Me̓ru ha z Rozomom, hai kotreż po bożei
Woli dérbimó doṗelṅecż, knaiṁeṅſchom k telu, zo móli Żiẇeṅo ha Strowotu
zdżerżecż ha te naſche Winoitoſcze wotwożecż; hako, tu Żadoſcz za
Czérobu, za Napojom, Wotpocżnikom, Poſėlṅeṅom, rc. Te wopacżne
Nakhilnoſcze ha Pożadoſcze pak, Te z Pomoczu bożeje Nadé móża, ha po
bożei Kazni dérbja podcżiżcżuwane ha pżewiṅane bócż.

<pb n="257"/>

♣XXXVIII.♠

Tón ſẇerbjaté Trup drapacż —, to dṙe cżi na Zdacżo tak kaiż Kuſacżk
Wolożnoſcze potżini; woprawdże pak tola habén To te Sẇerbjeṅo ha tu
Boloſcz pocżeża ha pohórſcha. Wone dṙe cżi na Kwilu deṙe zetżini te
twoje wopacżne Nakhilnoſcze ha Pożadoſcze pozpokojicż; hale habén z Toho
wone nadobówaja, ṅemdriſche zbówaja, bóle cże pżeſcze̓haja ha czweluẇu,
jaczé Ṅeme̓ra cżi natżiṅeja. Tei Wólnoſczi howduwacż —, To jo tón runé
Pucż k tżaſnomu ha we̓cżnomu Ṅezbożu. Tu Wólnoſcz pżedobówacż —, To tżini
me̓rnu Wutrobu, kotraż jo ta naiſwódniſcha Hoſczina, To jo tón Pucż k
tżaſnomu ha we̓cżnomu Wozbóżeṅu. Zdéch: „Czu da, mói Bożo! czu tu moju
Zpokoinoſcz ha Zbóżnoſcz pótacż nicz wo tém Dopelṅeṅu hale wo tém
Pżedobówaṅu téch mojich wopacżnéch Nakhilnoſczow ha Pożadoſczow.“

♣XXXIX.♠

Widżiſch té na czuzei Jaboṅi ṙane Jabóka, zaczéwa ßo cżi téchſaméch,
pżima cże ta Żadoſcz je wużcżipacż —, hacż jo to Re̓ch? Ne̓, to haklei jo
Waƀeṅo k Re̓chei; pżetoż taika Żadoſcz ſnadż pże-

<pb n="258"/>

cżiwo twojei Woli wo tebi ßo zbėja. Hacż pak té ji pohowduwacż czeiſch
habé ṅechaſch, to jo wo twojei ſwobodnei Woli. Tak ßo ma ze wſchimi
wopacżnémi Pożadoſczami, kotreż ƀezdżak wo ſebi pótṅeſch; żana cżi
ṅebudże k Re̓chei rachnuwana, khiba zo do ṅeje zwoliſch. Ṙek pżi ſebi:
„Ja do żaṅeje zwolicż ṅecham, ſchė czu pżewiṅecż.“

♣XL.♠

Wo tém Pżewiṅeṅu pak pżiṅdże na to, tżohodla, z kaikoho Zpohnucża ßo
pżewiṅeſch.

Zmiṅeſch ßo té téch pożadanéch Jabókow z Bojoſcze nabité (ta) bócż —;
tak té tu Żadoſcz za zmóſwoitém Pozẇeſeleṅom pżewiṅeſch z tém Żadwaweṅom
pżed zmóſwoitém Boleṅom, ha té akórot ßo runaſch tomu Pſei, kiż tu
Żadoſcz za tei pżed ſobu leiżaczei Tżaſczu Maſa pżewiṅe ztém Żadwaweṅom
pżed tém ſébi pokazaném Kijom. Ha ƀeztém, maſchli tu zwu Wolu te czuze
Jabóka wużcżipacż, débó jenoi ƀez Stracha mów (a) —, pżed Bohom
woprawdże re̓ſchiſch.

Wotcżahuweſch té tei twojei kwożcżei Huƀe ze Żadoſcze k prózném póſchném

<pb n="259"/>

Lapam, kotreż czeiſch ſebi za to kupicż, żtoż na Huƀe nalutuweſch —;
habó, To, żtoż Sebi wotcżeṅeſch, Druhim dawaſch z teje Żadoſcze wot Nich
kwalené (na) bócż; tak dṙe té ne̓żto widżiſch ha rozpóznawaſch, żtoż te
ṅerozomne Zwe̓ṙata ṅewidża ha ṅerozpóznawaja, potaikim też je ṅepożadaja.
Ḃeztém pak tola té jenu wupu Żadoſcz pżedobówaſch z druhej wupoi
Żadoſczu, ha wone jo runiſch tak, hako bó té, ƀeztém hacż jenu Nohu z
toho Téṁeżcża wonwucżeṅeſch, z tej druhej Nohu ßo nutpżepanéw (a).

Żtóż tu Żadoſcz za czuzém Kubwom pżewiṅa ſamotṅe z tej Bojoſczu teje na
Paduchow dopaduwaczeje tżaſṅeje Haṅbó ha Żtravo, jo ha woſtaṅe wo ſwojei
Woli Paduch; wón zecze, wón budże kranécż, déżkuli budże me̓nicż te ſwoje
Paduhſtwo wukhowacż mócz —. Ha k tomu Wukhowaṅu budże ſnadż nawożecż
taike Sre̓dki, kiż hórſche ha ṅekmanſche ſu, hacż te Kraṅeṅo ßamo; k Pż.
budże valſchṅe pżiſahacż, habó budże̓ Cżwojeka, wot kotrohoż jo tṙechené
ha ßo bóji pżcradżené bócż —, budże joho zkónczuwacż, zo jenoi bó te
ſwoje Paduhſtwo na zjawne ṅepżiſchwo.

<pb n="260"/>

Tak, joli zo kón z Rozomom wobdaṙené Cżwojek wo tém Pżedobówaṅu ſwojich
Pożadoſczow jenoi na te tżaſne lada, budże dṙe drudé mudriſchi, tola pak
ṅebudże żto le̓pſchi ha pe̓kniſchi, hale tżaſto hiżcże hórſchi, lózéſchi,
żadwawiſchi, hacż te ṅerozomne Zkocżata ſu.

♣XLI.♠

Zme̓jeſch da wo tém Pżewiṅeṅu téch twojich wopacżnéch Nakhilnoſczow, ha
Żadwaẇeṅom (t. r. Hrawocżiwoſcze) dale wonladacż, pe̓kṅe wotpoladuwacż na
Boha toho Kṅeza, kiż jo Nam we̓ſte Kazṅe poſtajiw; kiż tém Pżeſtupeṙam
téch Kazṅow zatraſchne Żtravó rozé, woſobṅe po Sṁercżi, tém Dżerżicżeṙam
téch Kazṅow pak wécżne Móto lubi; kiż tón naſch naidobrocżiwſchi Nan,
tón ſcheje Luboſcze ha Poſuſchnoſcze naidoſtoiniſchi Kṅez jo; kiż też
ſchitke zkradżne Móſle ha Żadoſcze widżi, pżed kotrémż potaikim nidé ßo
wutajicż ṅemóżeſch.

♣XLII.♠

Débó cżi prajene bówo: Woſtuda, Ṅezpokoinoſcz, Merzaṅo, Zawiſcz, Rachi
Żadoſcz, rc, tebe nidé anicz zapżijecż ṅedérbi; mów (a) té ṙecz: kaiż,
déż

<pb n="261"/>

Ne̓chtó ṁe kłeſṅe, to ṁe pżecżiwo mojei Woli zabola, tak też te pomėṅene
Hórkoſcze pżecżiwo mojei Woli ṁe pżebe̓nu. Boża Kazṅa pak cżi praji:
telei dżije Pohibuwaṅa dérbiſch té podcżiżcżuwacż ha pżewiṅecż.

Débó cżi prajene bówo: na Kwóżcżeṅo, na prózne Wokobe̓jaṅo, na To, żtoż
cżi twoji Starſchi zakazuẇu, tebe żeni anicz zalóżtuwacż, nitżoho
Zakazanoho ßo cżi nidé anicz zaczéwacż ṅedérbi; mów (a) té ṙecz:
pżecżiwo mojei Woli tola ṁe zalóżtuẇe, zaczéwa ßo mi. Boża Kazṅa pak
praji: té dérbiſch ßo pżewiṅecż, ṅeſme̓ſch ſebi Wole tżinicż.

Débó cżi prajene bówo: te zażne Stawaṅo, te Wukṅeṅo, te Piſaṅo, te tebi
pżikazane Dże̓wo, To — ha Tamo —, żtoż cżerpecż maſch, ṅeſṁe cżi Kuſa
wobcżeżne ha ṅeſwódne, hale dérbi cżi lóchke ha ſwódne pre̓dkpżiṅcż; mów
(a) té ṙecz: Ja tu Cżeżu ha Ṅeſch wódno ſcz tola pótnu, bórṅe rad ṅechaw
(a) jeje pótṅécż. Boża Kazṅa pak praji: té dérbiſch ßo pżewiṅecż, też te
ṅeſwódne dérbiſch do ßo zpóżeracż, tak, kaiż tón rozomné khoré te
ṅeſwódne Le̓karſtwo.

<pb n="262"/>

♣XLIII.♠

To, zo té Sam (a) ßo pżewiṅeſch, zo tón twói horni Cżwojek na tém twojim
delnim Cżwojeku pe̓kṅe kṅeżi, to jo te Pomoṙeṅo toho delṅoho Cżwojeka, to
re̓ka Soſamoh (mu) pomoṙecż, tón ſwói Kżiż ſche̓dṅe na ßo bracż, toho
kżiżuwanoho Je̓zuſa ſcze̓huwacż, z Je̓zuſom na Kżiż pżibité (ta) bócż.
Jedén na Kżiż pżibité ṅemóże ßo pżewobrocżecż kaiż bó ne̓dże czéw —; hale
dérbi wiſajo zwoſtacż kaiż jo pżibite̓. Tak té ṅeſmėſch ßo nawrócżeż k
tom na tżoż tṙebai cże wopaki zalóżtuẇe, ṅeſchme̓ſch ßo wotwobrocżecż wot
toh żtoż twoja Winoitoſcz jo; hale z tej Bojoſczu pżed bożei Żtravu, z
tej Żadoſczu za tém ṅeƀ. Mótom, ha woſobṅe z tej Luboſczu k twojom
nailubſchom Bohu dérbiſch té tak ṙecz Sam (a) ßo pżiklepuwacż k tom żtoż
Bóh porutża.

♣XLIV.♠

Déż jedén tżaſne Żweſeleṅa ha Dobroté Sam ſebi zapojeduẇe, tżaſném
Ṅezpodobnoſczam ßo podwola tohodla, zo bó wucżeknéw tei Heli, tom
Tżiſczei, zo bó dóſtaw te ṅeb. Móto —;

<pb n="263"/>

taiki rozomṅe Sebiſamo mu wotṙekuẇe, Soſamoh zapre̓wa, hale jenoi k Telu,
tak ṙecz na Pów. Pżetoż taike Soſamohzapre̓waṅo jo ta Bohuſivużownoſcz
jenoho Robocżana, jeṅoho Najownoho —. Te prawo powne Soſamohzapre̓waṅo wo
tém wobſteji: zo jedén tu ſwoju kaikużkuli Żkodu, tón ſwói kaikiżkuli
Wużitk z Móſlow pużcżiwſchi — na to wotpoladuẇe: ka, z tżim ſwojomu
nailubſchomu Bohu ßo lubiw bó —. To jo ta prawa dż ėcżowſka
Bohuſwużownoſcz; ha taiki habén ztém, zo na tón ſwói Wużitk naiṁeṅe ſebi
móſli, habén ztém tu ſwoju tżaſnu ha we̓cżnu Zbóżnoſez naiduſchniſcho
pozpe̓chuẇe. Zdéch: „Mói Bożo! dai mi, ha zdżerż wo Mni taiku dżēcżowſku
Wutrobu k Tebi.„

♣XLV.♠

Te wopacżne Nakhilitoſcze, Pożadoſcze, ha Żadwaweṅa wo tei naſchei z tém
herbſkim Re̓chom nakażenei Natuṙe pżeczé zwoſtawaja k tom, zo bóchmó
pżeczé Pżileżnoſcz me̓li z tém Pżedobówaṅom téchſamóch Bohu wopokazuwacż
tu Swe̓ru teje naſcheje Luboſcze k Ṅomu,

<pb n="264"/>

ha Jomu ſche̓dṅe zpodobne Wopóré wopruwacż. Pżetoż, déżkuli té Boha dla
wo Ne̓tżim Sam (a) ßo pżewiṅeſch, tak té Bohu jedén zpodobné Wopór
powopruweſch. Ṙek pżi ſebi: „Czu, Czu taike Wopóré Bou wopruwacż.

♣XLVI.♠

Taiki Cżwojek, kiż hiżcże ṅewė z Kónimi wokokhodżicż, bó li poraituwacż,
poje̓zdżicż czéw, ka bó jomu ßo zeſchwo, débó te Raitwaṅo, té Je̓zdżeṅo
zapotżaw zdżijimi ṅemdrémi Koṅemi? Hacż ṅebó ſnadż do Żkodé, hai tṙebai
wot Żiẇeṅo pżiſchow? Zlóchka; dokelż hiżcże żaneje Swe̓domoſcze nima te
Koṅe wupżijecż ha pżemóżicż. Tak da bó jomu wużitne, hai k Zdalokoſczeṅu
toho Stracha nuzṅe tre̓bne bówo, te Raitwaṅo, te Je̓zdżeṅo naipṙedé
pozpótuwacż ze zkrudnémi pokornémi Konikami.

Dżijim ṅemdrém Koṅom hodża ßo pżirunacż te ṅedowolene Pożadoſcze ha
Żadwaweṅa; te dowolene pak zkrudném pokorném Konikam. Zo bó té
Swe̓domoſcze nadobów (a) pżewiṅecż te ṅedowolene Pożadoſcze ha Żadwaweṅa;
maſch k tom ßo pżiwutżuwacż

<pb n="265"/>

z Tém, zo knaiṁeṅſchom drudé pżcwiṅeſch też te twoje dowolene Pożadoſcze
ha Żadwaweṅa, hacżruniſch też ƀez Re̓cha jim pohowduwacż bó mów.

Wo ṅedowolenéch We̓czach żeni ṅeſme̓ſch ſebi Wole tżinicż; tuh re̓ka:
dérbiſch, dérbiſch ßo pżewinécż. Wo dowolenéch We̓czach pak, bórṅe ſme̓w,
(a), nó tola ṅechaw (a) ſche̓ Mole ſebi Wole tżinicż; tuh re̓ka: z
Luboſcze k Bohu pżewinci ßo, knaiṁeṅſchom tola drudé ßo pżewinei.

Żtóż tém ſwojim dowoleném Pożadoſczam ha Żadwaweṅam żeni ßo ṅeſtaja,
pżeczé zatémhacż móże jim howduẇe —; tón budże też tém ṅedowoleném
zlóchka nochuwacż ha podleiżecż.

♣XLVII.♠

Wo dowolenéch Wėczach ßo pżcwiṅecż —, k tom ma kóiżdé ſche̓dṅe ẇele
Pżileżnoſczow. Cżwojeka tżaſto na Ne̓żto zalożtuẇe, zbe̓jaja ßo wo nim pa
taike, pa hinaiſche Żadoſcze, kotreż dṙe ƀez Re̓cha ßo dopelnicż hodża,
tola pak ṅetṙebadża dopelṅene bócż, hako, ta Żadoſcz ne̓żto woladacż, k
Pż. żto wonka

<pb n="266"/>

ßo ſtawa? żtó tam nimo dżo? ka jo zhotwané? żto ṅeſe? Ta Żadoſcz ne̓żto
ſwóſchecż, k Pż. żto nowo jo? żto ßo pojeda? Ta Żadoſcz Różicżku,
Nuchawku nuchacż; Wiſchiṅe, Kruſchwó, Jabóka, Czawtu, to ha tamo Dobre
poje̓ſcz; k Towarſtwu hicż, popojedacż, pohracż; we̓ſtu ṙanu duſchnu Lapu
me̓cż rc. Déz jedén wo tohoruṅa dowolenéch We̓czach Wole ſebi ṅetzini,
hale Boha dla ßo pżewiṅe, tak, zo te pożadane czéle ſebi zapoje, habó
knaiṁeṅſchom ze Zamſom ßo dliji ha komdżi tu ſwoju Żadoſcz dopelnicż; to
re̓ka pomoṙecż te dowolene Żadoſcze.

Cżwojekei też tżaſto Ne̓zto ßo ṅeſlubi, jo jom woſtudwo, ṅezpodobne,
hrawocżiwo, żadwawo, Ne̓żto taike, tżohoż dṙe ƀez Re̓cha mów, tola pak
ṅetṙeba ßo wuzwinécż; k Pż. Jenom jo zéma, ha ta Zéma jom zle̓ tżini;
jedén kletżi, ha te Kletżeṅo potżina jom wobcżeżne bócż; jenom cze ßo
picż, ha Matra jomu jo dle̓je tradacż. Wón widżi, zo dṙe mów zmolom ßo
powóṙewacż, zmolom ſtanécż habé ßo poſéhnécż, zmolom ßo napicż; zo pak
tola też to hiżcże

<pb n="267"/>

ṅejo nuzṅe tṙeba —. Déż taiki tu Ṅezpodobnoſcz teje Zémó, tu
Wobcżeżnoſcz toho Kletżeṅa, tu Matru toho Picżatradaṅa Bohu k Tżeſczi
hiżcże dle̓je wontraje, to re̓ka te dowolene Żadwaweṅa pomoṙecż. Runiſch
tak ßo ma z tém Pżeṅechaṅom ha Pżecżerpeṅom ſchelakich druhich
Ṅezpodobnoſczow ha ſnadnéch Zaboleṅow, kiż pżiṅdu z toho Seidżeṅa, z
toho Stacża, z toho Khodżeṅa, ztoho Wobletżeṅa, ztaikoho habé
hinaiſchoho Dże̓wa.

♣XLVIII.♠

Kóiżdé Cżwoik ma ſwoju Woicżku. Ne̓kotzi radżi wutradaja ne̓żtożkuli
Zpodobne, pże̓traja ne̓żtożkuli Ṅezpodobne, jenoi zo jim ſcho po jich
Zamóſleṅu, po jich Woli dżo. Taiczé, kaiż dowho ṅechadża teje ſwojeje
Woicżki pżewiṅecz, teje ſwojeje Samomóſnoſeze t. r. teje ſwojeje
ſamotṅeje Wole pomoṙecż ṅechadża, budża zcżeżka tu winoitu Poſuſchnoſcz
wotwożecż Bohu ha tém ſwojim Pre̓dkſtejicżeṙam, kiż k Nim te Me̓ſto boże
zaſtupja.

Zo da bó té tu twoju Woicżku zkeriſcho pżewiṅaw (a) tedém déż bócż
dérbi,

<pb n="268"/>

dokelż Strach toho Re̓cha jo; pżiwutżui ßo k tom z Tém, zo knaiṁeṅſchom
drudé tu twoju Woicżku pżewiṅeſch też wo taikich We̓czach, dżeż Strach
toho Re̓cha ṅejo, ha potaikim bócż ṅetṙebawo. k Pż. Dwai czetai romadże
ne̓dże dóṅcż. Jenom ßo le̓ṗe lubi hicz po témlei —, druhom le̓ṗe ßo lubi
hicż potamómlei Pucżu, ƀeztémhacż woboi Pucżai prawoi ſtai. Kotréż wot
Ṅej Bohu k Tżeſczi tu ſwoju Wolu pomoṙa, ha tom Druhomu podcżiſuẇe, Tón
jo Bohu lubſchi, ha za to zme̓je jene woſobne Móto wot Boha.

Wo dowolenéch We̓czach Bohu k Tżeſczi rad Druhomu ponochnécż, Druhomu
dacż praẇe me̓cż —, oh to jo jena woſobna Bohwſwużownoſcz; to Cżwojeka
Bohu ha Cżwojekam luboh tżini; z tém ßo zdżerżuẇe ha zare̓wa ƀez
Cżwojekami ta wot Boha pżikazana Luboſcz, Me̓r ha Pżezjenoſcz; ztém ßo
wuwichuẇe Pżekoram, Merzaṅam, Zwadam.

♣XLIX.♠

Cżwojek ṅemóże teje ſwojeje Luboſcze Bohu ztżim le̓ṗe wopokazacż, déżli z
tém: zo Boha dla Sam ſebi zapoje-

<pb n="269"/>

duẇe to, tżohoż jom ßo cze, ha Sam ßo pżimoczuẇe k tom, tżohoż ßo jomu
ṅecha, (tola pak z Rozomom, tak, zo tei ſwojei Strowocże ṅezeżkodżi.)
Taike Soſamohpomoṙeṅa, Soſamohzapre̓waṅa, woſobṅe wo ṅezakazanéch
We̓czach, dżeż żadén Strach toh Re̓cha ṅejo, kotreż potaikim ze żaṅeje
Bojoſcze ßo ṅeſtawaja, hale pur z dobṙeje Wole ha z Luboſcze —, ſu Bohu
te naizpodobniſche Woporé, kiż budża wo Ṅeƀeſach nainadobniſcho
wupwacżane.

To jo ta Hordoſcz toho Cżwojeka, zo z tém ſwojim Rozomom, z tej ſwojej
ſwobodnej Wolu Samnaſebi kṅeżi, ha pżewiṅa ſchelake Nakhilnoſcze,
kotrémż te ṅerozomne Zwe̓ṙata pżeczé podleiżeja, ha podleiżecż dérbja.

Tu ſwoju Nakhilnoſcz pozpokojicż —, wo tém jo jene ſnadne krótke
Pozẇeſeleṅo; hale tu Nakhilnoſcz Bohadla pżewinécż —, to, oh — to jo ta
naikraſniſcha pżeczé trajacza Ẇeſowoſcz. k Pż. Ne̓żto ſwódne, kwóżcże
poje̓ſcz —, ka dowho cże to pozẇeſela? Tak dowho, hacż je jėſch; nédém
hacż je doje̓ſch, ma

<pb n="270"/>

te Pozẇeſeleṅo Kóncz. Zapojeſch pak ſebi Bohadla taike Pozẇeſeleṅo —,
we̓cżṅe cżi woſtaṅe ta Ẇeſowoſcz na tém, zo tei Zmóſwoitoſczi ṅeiſé na
ſebi wuracż daw (a), zo ſé ju pżewinéw (a), tak tu twoju Hordoſcz
wopokazaw (a), twojomu Bohu ßo lubiw (a), ha wóſche ſchoho toho hiżcże
jene we̓cżne Móto ſebi zaſwużiw (a).

Zdéch: „Mói Bożo! pżidawai mi Swētwo, Lóżt, h̜a Sélnoſcz k tom, zo ja
dle̓je h̜a bóle też wo dowolenéch Wėczach bóch Soſamoh̜ (mu) pżewiṅaw (a),
tak Tebi tu moju Luboſcz wopokazuwaw (a).“

♣L.♠

Na Zemi mamó mó Cżwojekoẇe jenoi mawu Kwilu pżebócż —; tuhdé wo téch
tżaſnéch Dobrotach teje naſcheje Zbóżnoſcze nidé namakacż ṅemóżemó.
Zawe̓ſczi jo Jėzus Kréſtus naile̓ṗe ẇedżaw: dże, wo tżim toho Tżwo̓jeka
Zpokoinoſcz ha Zbóżnoſcz kpótaṅu ha — k namakaṅu jo —. Wón jo je też Nam
dopojew, ha ze ſwojim Pżikwadom pokazaw. Wot téch tżaſnéch Dobrotow jo
Wón jara mawko powużiwacż, wot téch tżaſnéch Zwóſczow pak nimo Mėré ẇele
wucżerpecz czéw, ha to Bohu k Tżeſczi, cżwojetżim Duſcham k Zbóżnoſczi.

<pb n="271"/>

Te naſche Powowaṅo, ta naſcha Winoitoſcz jo „Jėzuſei po Móżnoſczi ßo
porunoſczecż wo tém Wutradaṅu téch tżaſnéch Dobrotow, wo tém Pżecżerpeṅu
téch tżaſnéch Ṅezpodobnoſczow. Jaczé jedén ne̓t tomu kżiźuwanomu Je̓zuſei
ßo zporunoſczi wo témlei Kżiżuwaṅu toho ſwojoho ſṁertnoho Cżwojeka, kiż
jo z toho ſtaroho Hadama; jaczé budże ne̓dé hako jedén ṅeſṁertné Cżwojek
tomu nowotnomu Hadamei Jėzuſei porunoſczené wo tei Kraſnoſczi. Żtóż pak
ne̓t nitżo ṅecha potradacż ha pocżerpecż —; Tón na tei Je̓zuſowei
Hordoznoſczi tżiſcze żanoh Tela ṅezme̓je, budże nimo tże̓licż, do Ṅeƀes
ṅepżiṅcż.

Wilka Dobrota wot Boha za Cżwojeka jo to: zo wo témlei Żiẇeṅu wot toho
Swe̓ta Dobrotow mawo, wot téch Hórkoſczow pak ẇele pżidże̓lene kréduẇe;
pżetoż tak ßo Jom wo témlei Hubenſtẇe ṅebudże wuṗe lubicż, wón budże
zkeriſcho żadoſczicż za jeném le̓pſchim Żiẇeṅom, ha to, żtoż nėt z
bórkeje Nuzé potradacż ha pocżerpecż dérbi, jenoi zo tola do bożeje Wole
ßo podwola, Bohu k Tżeſczi wo Sczerpnoſczi je wutrada, ha wucżerpi —,
budże ne̓dé Ztotawzént-

<pb n="272"/>

krótż narunane krédnécż wo Ṅeƀeſach. Zdéch: „Mói Jėzuſo! czu, czu Tebi
po Móżnoſczi ßo porunoſczecż wo tém Pżētradaṅu h̜a Pżecżerpeṅu.“

♣LI.♠

Valer wobóṅcż —, to jo cżwojetżá Swaboſcz; wo tém Valeṙu zwoſtacż —, to
jo djabowſka Zwóſcziwoſcz. Zlóchka ßo dóṅdże, zo Cżwojek tém ſwojim
wopacżném Nakhilnoſczam tróſchku ponochṅe, do Boka pokhibi, z teje
prawoje Kolije wuje̓dże; pżetoż Cżwojek Tżwojek woſtaṅe, ha Jandżel
Nichtó ṅejo.

Też wot tebe, lubo Dże̓cżo, ṅejo to żadane, zo dérbjaw (a) té Jandżel
bócż, żeni żanoh Valeṙa ṅewobóṅcż —, ne̓; hale, zo, déż ṅeẇatki ſé zmóliw
(a), nédém hacż na te twoje Zmóleṅo ßo doladaſch, zmolom ßo zawrócżeſch,
tón zpóznaté Valer wupoṙedżeſch. k Pż. Ṅejo wot tebe żadane, zo té
twojim Starſchim ha Pre̓dkſtejicżeṙam nidé wo nitżim napżecżo zaje̓cż, wo
tém Wotwożuwaṅu teje Poſuſchnoſcze nidé Kuſa do Boka poſtupicż ṅedérbjaw
(a) —; hale To jo wot tebe żadane „zo, déż napominané (na), ſwaṙené
(na), wrócżané (na) ſé —, bó jenu zibitu Woicżku, jenu kólnu Wu-

<pb n="273"/>

trobu mėw (a), pe̓kṅe ßo wrócżecż daw (a), ha te Powutżeṅa rad hoṙebraw
(a). Pżetoż, tróczkuwacż, ſwoju Woicżku hoṙeſtajecż, klubu tżinicż —, to
pokazuẇe jene ṅeporadne Dże̓cżo, ha móże zlóchka cżeżki Re̓ch bócż. Zdéch:
„Mói Bożo! taiki Ṅeporadnik ja nidé bócż ṅecham, h̜ako jene pėkne Dżēcżo
czu te Powutżeṅa z Poniżnoſczu h̜oṙebracż.“

♣LII.♠

Zawiſcz, Ne̓w, ha Rachi Żadoſcz ƀez Cżwojekami ẇele Re̓chow nalanu. Jaczé
Wokokhodżeṅa z druhimi Cżwojekami maſch; jaczé zme̓jeſch na to
kedżbuwacż, zo telei zwo Nakhilnoſcze wo ſebi bó pomoṙaw (a).

♣LIII.♠

Ma twói Ḃliſchi ne̓żto Dobre, ha tē na tém ßo zrudżiſch, nicz tobodla, zo
je Wón ma, hale tohodla, zo je Té nimaſch —, to jo jene dowolene, hai
tżaſto jene kwalbne Ramuwaṅo, t. r. nuterna Ródnoſcz) jenoi zo po
prawóch Pucżach ßo próczuweſch też teſamo Dobre nadobócż. k Pż. Zrudżi
cże to, zo druzé Schuleṙo le̓pe lazuwacż, piſacż, wotmojecż móża, hacż té
—; zo twoji Starſchi z druhimi ſwojimi Dże̓cżimi le̓ṗe zpokojom ſu, hacż z

<pb n="274"/>

tobu; to jo jene zpomożne Porudżeṅo, to ṅech tebe k Ródnoſczi, k
Poſuſchnoſczi pohoṅa, zo bó też tak deṙe nawuknéw (a), twojim Starſchim
też tak deṙe ßo zpodobaw (a).

Zrudżiſch pak ßo té tohodla, zo tón twói Bliſchi te Dobre ma, ha té Jomu
je ṅepopżejeſch —, to jo Zawiſcz, jedén jara rozné Re̓ch. Toho ßo
wupaſcz, rozpominai telei We̓rnoſcze: Schitko, żtoż woprawdże ne̓żto kmane
ha dobre jo, jo Dar bożi, pżtṅdże wot Boha —. Bóh tón Kṅez nam Cżwojekam
pżidże̓la żtoż ha kaiż Wónſam cze —. Żtoż ha kaiż Bóh tżini, jo zawe̓ſczi
praẇe —. Bóch ja Komu te Dobre zawidżaw (a), to bó na to wonpadawo, hako
bóch ja Boha ſudżiw (a) ha ṙek (wa): Bóh jo wopakitżiniw, zo jo je Jomu
daw, habé wobradżiw.

Zbe̓ja ßo wo tebi Zawiſcz, potwótżei ju z taikimlei Pozdéchṅeṅom: „Dżak
h̜a Kwawa bódż Bohu za wſcho Dobre, żtoż mi nauṅe jo pżidżēliw! Dżak h̜a
Kwawa bódż Jomu też za wſcho, żtoż mi zapojew, h̜a Druh̜im pżidżėliw jo!
Wón ſchikoṙeṅe praẇe tżini.“

♣LIV.♠

Nėw toho Cżwojeka, kotrohoż pżewozṁe, zaſlepja, zo ṅewidżi, żto tżini.

<pb n="275"/>

Swoje Zwobó wutżaſcz, Druhoh pżewowacż, jomu pak praẇe narétżecż ha
doſcz dacż, joho wo tei Ṅemdroſczi pżetṙechicż ha na nim zẇercha
zwoſtacż —, to ſebi tón Wupó wo tém Ne̓ẇe za Tżeſcz dżerżi; Hale to jo ta
Tżeſcz jenoh Recżażnika, jenoho rozkawanoho Pſa, kotréż wo tém
Żcżowkaṅu, Harwaṅu, ha Kuſaṅu tu ſwoju Wutrobnoſcz wopokazuẇe. Za
Cżwojeka pak jo Tżeſcz „Boha dla ßo pżewinécż, Druhom nochnécż, ßo
wotṁelknécż.

Tom Nėwei do Tżaſa Zakwadé naſtajei z taikimlei Rozmóſleṅom: Kóiżdé
Cżwojek ma ſwoje Brachi ha Wohidnoſcze, jedén taike, druhi hinaiſche;
ƀez Valeṙa ja neiſém —, ha Druhi też nicz. — Dérbimó da jedén tom druhom
ne̓żtożkuli k Dobrocże dżerżecż, jedén wot druhoh ne̓żto pżeṅechacż, Ja
wot Druhich —, ha Druzé wotomṅe —, ha tak dopelṅecż tu Kréſtuſowu Kazṅu
wot teje Luboſcze ƀeſobu. Zbóżné, naizbóżniſchi Tón, kiż móże naijaczé
zṅeſcz, kiż naijaczé nutzbeṙe, naiṁeṅe wondawa.

Kaiż dowho Dwai ßo hadruwetai, woboi ſebi zdatei praẇe me̓cż —, ƀeztém
matei pzed Bohom pżitomṅe wopaki;

<pb n="276"/>

zkeriſcho pak tola budże Sme̓lnoſcz namakacż Tón, kotréż pṙedé poczuvṅe,
ha Bohadla Samßo do Zpódka réchtuẇe. Tżiṅ tak, ha déż tṙebai ṅeẇatki z
Kim ßo zepżekoriw (a) ſé, nédém hacż zas kſebi pżiṅdżeſch, zpe̓wai Wotze
n., ha pomólcżku wuprajei te Swowa: wodai nam —, kaiż też mó wodawamó —
wo telei Moſé: „O Té naſch Schėch ṅeƀeſki Nano! wodai mi, wodai też
mojom Bliſchom, wodai namai wobjmai, bódż nam ſchėm nadné.“

♣LV.♠

Racha tei nakażenei cżwojetżei Natuṙe ſwódſczé zeſwodżi, ha tohodla ju
pożada. Jo jene mólicżke Dże̓cżo wot Kócżki drapṅene, habé wot Stólcżk ßo
ſtortżiwo, ha tohodla re̓żcżi —, zme̓ruẇe je ta Pe̓ſtoṅtża z tém, zo tu
Kócżku, habé tón Stólcżk nacżepe. Hale, o kak wuṗe jo tolei tżiṅene?
Pżetoż ztém budże ta zwa Żadoſcz teje Rachi wo tém Dże̓ſczu vitérwana,
korṁena —, wona wo nim bóle nadobówa; ha ne̓dé, déż budże ju pżewiṅecż
dérbecż, budże jomu to ẇele cżeżiſcho pżiṅcż.

Lózé Cżwoik dżerżi ßo toho Pżiſwowa: Kaiż ſém powitané, tak ßo dżakuẇu,

<pb n="277"/>

ta Zapwata dérbi z Dobócżom ẇetża bócż hacż ta Dżēra. Hale bohabejazni
Kżeſczieṅo dżerża ßo toho we̓rnoho Wuprajeṅa: Lėṗe jo Kżiw du cżerpecż,
déżli — Kżiwdu tżinicż; ha deṙe ẇedżiwſchi, zo Je̓zus Kréſtus ruṅewon
zakazaw jo te Zwo zas ze Zwóm pwacżicż, tu Rachi Żadoſcz pżewiṅeja,
ſwojim Napżecżnikam Bohadla też te Zwo z Dobrém pwacża. Tón Wużitk
taikoho Zadżerżeṅa wuk zpóznacż z toholei Pżikwada:

Juri jedén dżeẇecż Lėt ſtaré Hóltżecz jene ṅedżilſ ke Popówṅo z Wuki dom
pżibēiża, pwatżiczé wowaſche: Ach Macżi! ladai ſchak, taikoh̜olei jo ṁe
pżih̜otuwawa ta lóza Wurſcha, wona jo kóiżdé Dżeṅ h̜órſcha. („To bė joho
jėdnacże Lėt ſtara Sotra“) Wona jo ṁe do Pżėrowa nutzſtortżiwa —; te
moje Kh̜olowó —, tón mói Lacz —, ladai ſchak tola! Macż: Ṅepwakai Jurko,
ia czu cżi Scho zas wuṙedżicż; Wurſcha ṅejo z dobrej Wolu tak cże
zmazawa. Juri: Ju ſchak Macżi, zdobrej Wolu —, wona mi h̜iżcże pódla
wucżiſné: nėklei ſé té kraſné macżerné Sénk —, tebi Macż nėżtożkuli
dawa, wot tżohoż ja nitżo ṅekrédnu. M. O té lóza Holcza! J. Macżi, dai
mi Wurſchiné kemſchaczé Ṗezélk, ja czu jón do Wuże wotunkacż. M. Ṅerétż
tak wuṗe, to bó Nana tṙechiwo, Draſta Ṗeṅezé koſchtuẇe. J. Macżi, nacżep
tola Wurſchu wēſczi praẇe jara. M. Ja czu Nanei na Ṅu po-

<pb n="278"/>

jeſcz, ṅech ju Nan ſam żtravuẇe, ſchak won# nanowa Dżowcżicżka rėka.

Déż tón Nan z Kulowa wot Wotpuſ ka dompżiṅdże, wupoje jomu ta Macż
ſchitko ṁeltżo. Ẇetżor tón Nan z toh̜o Zaka ſwojeje na Hozdżik
wotpoiſṅeṅeje Sukṅe wucżeże dwē czawtowoi Kulczé h̜a dwai Popṙancżkai,
ſcho da tom Jurjei, prajiczé: Maſch Juṙo, dżentz té tón Wurſchiné Tel
ſobukrédṅeſch, ji pak czu Pruta dacż. Wurſcha za Kh̜achlemi ſeidżo
popwakuwaſche.

Nėt ta Macż Juṙa ſtronu wozné, h̜a jom ṁeltżo taklei rétżeſche: Té wėſch,
zo Nan, bórṅe nėt Wurſchi te jeje Worakawſtwo za zwo mēw, tola h̜ejak ju
lubo ma —. Ztżiṅ té Nanei tu Ẇeſowoſcz —, wotedai Wurſchi jenu Kulku h̜a
reż jedén Popṙancżk; h̜a potém dai Nanei dobre Swowo za Ṅu, zo bó wón ji
tón pżipojedżené Prut tón mól zpużcżiw. To budże Nanei zawėſczi jara
deṙe ßo lubicż.

Tón Juri ſchitko tak ztżini, kaiż jomu ta Macż wukazawa bė. Ha to ßo tom
Nanei żawoſṅe jara lubeſche; wón tom Jurjei czéwu nowu Draſtu
zeſchavuwa, h̜a wot toh̜o Tżaſa mėjeſche toh̜o Juṙa ẇele bóle lubo;
h̜acżruniſch po Tżaſu h̜iżcże dwei druh̜ei Séh̜now krédże, tola Jurjei te
Kubwo wotréchtuwa. Też ta Wurſcha taiku Luboſcz k tom Jurjei nadobó, zo
jomu nidé żaneje Kżiwdé dale ṅetżiṅeſche, h̜ale wo wſchim, żtoż jomu
jenoi na Wotżomai widżeſche, bė jomu k Woli h̜a k Swużbe.

<pb n="279"/>

Nėt ta rozomna Macż tżaſto wobimai romadże dawaſche tu Wutżbu: Luboi
Dżėſczi, Boh̜u tom ṅeb. Nanei budżetai wói nailėṗe ßo lubicż z Tem, zo
témſamém Cżwojekam, kiż tṙebai wamai Kżiwdu potżiṅa, Bohadla za to
Dobrotu wopokażetei. Ha z tém budżetai też tu Luboſcz téch Cżwojekow
naizkeriſcho k ſebi docżanécż.

♣In omnibus glorificetur Deus!♠

<pb n="280"/>

Zmólkow Poṙedżeṅo

Str. R. Zmólki poṙedż

42 26 Rodoſcze Radoſcze

43 23 wot S. Duchu wot S. Ducha

46 26 razne̓wacż rozne̓wacż

51 7 3.) 1.)

51 12 Rono Rano

61 14 jo jedén czéwó Rjadk wonkazwoſtajené, ha dérbi bócż taklei: 4.) na
te liżcżate Pokwaleṅa. 5.) na te Klotżuwaṅo rc.

95 4 Ẇetżori Ẇetżeri

116 1 wóſẇecżeṅa. woſẇecżena Kṅeżna.

126 3 kedżbuwaw ſebi kedżbuwaw

133 12 tu poſleṅu tón poſ leni

133 20 Ẇetżori Ẇetżeri

137 24 Me̓chnika Me̓ſchnika

162 5 tolo tola

182 6 Ṙebṅo Ṙebaṅo

192 3 podwolecż ßo podwolecż

192 17 ſtawaja ßo ſtawaja

192 20 zpojedawa zpojedaw

206 4 k Tebi Tebi

234 9 Swe̓d Swėt

257 13 nutpżepanéw nutzpżepanew

<pb n="281"/>

♣NB.♠ Dieſe Druckfebler ſind vorzuͤglich zu dem Ende auſgezeichnet, damit
die Schullehrer den Kindern zeigen mdgen: wie in jedem Buche die
Druckfehler nach der Zabl der Seite und der Zeile aufzuſuchen, und
derſelben Verbeſſerung zu fiuden ſeye. Andere ganz unbedeuteude Fehler
auszuſetzen — lohnte wohl nicht der Muͤhe.

Bey der Menge der Striche und Punkte im Wendiſchen — iſt es faſt nicht
mȯglich, daß nicht hie und da einige Fehler auch der geſpannteſten
Aufmerkſamkeit entwiſchen ſollten. Indeſſen hat es die Emſigkeit des
Korrektor verhuͤtet, daß der Fehler doch nicht viele geblieben ſind. Die
Schullehrer werden wohl thun, wenn ſie die buchſtabirenden Kinder an den
etwa vorkommenden Fehler jedesmal erinnern, und denſelben auch, wo es
leicht thunlich iſt, ſogleich mit der Feder verbeſſern; z. B. wo ein
Punkt oder Strich fehlet, ihn beiſetzen, wo ſtatt a ein o ſtehet, das o
in a veraͤndern.

Gemaͤß den im wendiſchen A B C Buͤchlein von ♣Anno 1780. angegebenen♠
Regeln ſoll im Wendiſchen das ſ allzeit ſcharf wie im Deutſchen ein
gedoppeltes ſſ, das z aber allzeit gelinde, wie im Deutſchen das
eiufache ſ ausgeſprochen werden.

<pb n="282"/>

Weil es auch gemeinen Menſchen in mancher Ruͤckſicht nuͤtzlich iſt die
Ziſſern zu kennen, werden hier dieſelben beigeſetzt.

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20.

21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30.

31. 32. 33. 34. 35. 36. 37. 38. 39. 40.

41. 42. 43. 44. 45. 46. 47. 48. 49. 50.

51. 52. 53. 54. 55. 56. 57. 58. 59. 60.

61. 62. 63. 64. 65. 66. 67. 68. 69. 70.

71. 72. 73. 74. 75. 76. 77. 78. 79. 80.

81. 82. 83. 84. 85. 86. 87. 88. 89. 90.

91. 92. 93. 94. 95. 96. 97. 98. 99. 100.

101. 103. 106. 108. 204. 309.

110. 113. 116. 118. 214. 319.

130. 160. 180. 240. 390.

423. 562. 999. 1000. 1234. 1809.

<pb n="283"/>

I. II. III. IV. V. VI. VII. VIII. IX. X.

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

XI. XII. XIII. XIV. XV. XVI. XVII.

11. 12. 13. 14. 15. 16. 17.

XVIII. XIX. XX. XXI. XXII. XXIII.

18. 19. 20. 21. 22. 23.

XXIV. XXV. XXVI. XXVII. XXVIII.

24. 25. 26. 27. 28.

XXIX. XXX. XXXI. rc. XL. L.

29. 30. 31. 40. 50.

LX. LXX. LXXX. XC. C. CI.

60. 70. 80. 90. 100. 101.

CC. CCC. CCCC. D. DC. DCC. DCCC.

200. 300. 400. 500. 600. 700. 800.

DCCCC. M. MDCCCIX.

900. 1000. 1809.

1 mól 1 jo 1

2 moli 2 jo 4

2 moli 3 jo 6

2 moli 4 jo 8

2 moli 5 jo 10

2 moli 6 jo 12

2 moli 7 jo 14

2 moli 8 jo 16

2 moli 9 jo 18

2 moli 10 jo 20

3 mole 3 jo 9

3 mole 4 jo 12

3 mole 5 jo 15

3 mole 6 jo 18

3 mole 7 jo 21

<pb n="284"/>

3 mole 8 jo 24

3 mole 9 jo 27

3 mole 10 jo 30

4 mole 4 jo 16

4 mole 5 jo 20

4 mole 6 jo 24

4 mole 7 jo 28

4 mole 8 jo 32

4 mole 9 jo 36

4 mole 10 jo 40

5 moli 5 jo 25

5 moli 6 jo 30

5 moli 7 jo 35

5 moli 8 jo 40

5 moli 9 jo 45

5 moli 10 jo 50

6 moli 6 jo 36

6 moli 7 jo 42

6 moli 8 jo 48

6 moli 9 jo 54

6 moli 10 jo 60

7 moli 7 jo 49

7 moli 8 jo 56

7 moli 9 jo 63

7 moli 10 jo 70

8 moli 8 jo 64

8 moli 9 jo 72

8 moli 10 jo 80

9 moli 9 jo 81

9 moli 10 jo 90

10 moli 10 jo 100

10 moli 100 jo 1000

<pb n="285"/>

Pżidawk.

Litanija, kotraż kżiżowné Tédżeṅ zjawṅe ßo zpėwa, ha też hewak, woſobṅe
na Néżpoṙe, wot kóiżdoho woſeƀe ṁeltżo móże prajena bócż.

Kyrie eleiſon, Kriſte eleiſon, Kyrie eleiſon; Kréſchcże ſwóſch nas.
Kréſchcże wuſwóſch nas. Bóh Wotze z téch Ṅebes, ſmėl ßo nad nami Bóh
Séhno Wumóżniks toho Swėta, ſchmėl ßo nad nami

Bóh Ducho Sẇaté, ſmėl ßo nad nami.

Sẇata Trojicza Té jedén Bóh, ſmėl ßo nad nami.

Sẇata Maṙja, } proſch za nas.

Sẇata boża Rodżicżerka,

Sẇata Kṅeżna ſchēch Kṅeżnow,

Sẇaté Michaelo,

Sẇaté Gabrielo,

Sẇaté Ravaelo,

Schiczé ſẇacżi Jandżelo ha Arcz-Jandżelo, proſchcże za nas.

Schitke ſẇate zbóżnéch Duchow Rjadé, proſchcże za nas.

Sẇaté Jano Kcżeniko, proſch za nas.

Sẇaté Jozeve, proſch za nas.

Schiczé ſẇacżi Patriarchoẇe ha Provetoẇe, proſchcże za nas.

<pb n="286"/>

Sẇaté Pėtéṙe, } proſch za nas.

S. Paule,

S. Handrijo,

S. Jakube,

S. Jano,

S. Domaſcho,

S. Jakube,

S. Bilipe,

S. Batroṅe, } proſch za nas.

S. Mattheuſo,

S. Sémaṅe,

S. Thadeuſo,

S. Mathijo,

S. Barnabaſo,

S. Lukaſcho,

S. Marko,

Schiczé ſẇacżi Japożtoẇe ha Sczenikoẇe, proſchcże za nas.

Schiczé ſẇacżi Wutżowniczé toho Kṅeza, proſchcże za nas.

Wó ſchiczé ſẇacżi Ṅewinwacżi, proſcheże za nas.

Sẇaté Scżepaṅe, proſch za nas.

S. Wawrentże, proſch za nas.

S. Vinezenczo, proſch za nas.

Sẇatei Fabiano ha Voſcziano, proſchtei za nas.

SS. Jano ha Paule, proſchtei za nas.

SS. Koſmaſo ha Damiano, proſchtei za nas.

SS. Gervazinſo ha Protaziuſo, proſchtei za nas.

Schiczé ſẇacżi Martraṙo, proſchcze za nas.

Sẇaté Silveſtṙe, } proſch za nas.

S. Gregoriuſo,

S. Ambroziuſo,

S. Auguſtinuſo,

S. Hieronimuſo,

S. Mėrtżiṅe,

S. Mikwawſcho,

Schiczé ſẇacżi Biſ kopoẇe ha Wuznawaṙo, proſchcże za nas.

Schiczé ſẇacż# Wutżeṙo, proſchcże za nas.

<pb n="287"/>

Sẇaté Antoniuſo, } proſch za nas.

S. Benediktuſo,

S. Bernarduſo,

S. Dominikuſo,

S. Francżiſ kuſo,

Schiczé ſẇacżi Mėſchniczé ha Levitoẇe, proſchcże za nas.

Schiczé ſẇacżi Miſcha ha Putniczé; proſchcże za nas.

Sẇata Marja Madlena, } proſch za nas.

S. Agatha,

S. Luczija,

S. Hanża,

S. Czeczilia,

S. Khatérna,

S. Anaſtazija,

Schitke ſẇate Kṅeżné ha Wudȯwé, proſchcże za nas.

Schiczé Sẇacżi ha Sẇate Boże, zaſtupcże nas.

Bódż nam ſmėlné, pżelutui nas Kṅeże.

Bódż nam ſmėlné, wuſwóſch nas Kṅeże.

Wot ſchoho Zwoho, wumóż nas Kṅeże.

Wot ſchitkoho Rėcha, } wumóż nas Kṅeże.

Wot twojoho Nėwa,

Wot nahweje ha prėdkṅewobladaṅeje Sṁercże,

Wot Łerżeṅow toho Djabowa,

Wot Nėwa, Rambté, ha ſcheje zweje Wołe,

Wot Ducha toho Kurwarſtwa,

Wot Bóſka ha Ṅewedra,

Wot teje wēcżneje Sṁercże,

<pb n="288"/>

Pżez tu Pótaínoſcz toho twojoho ſẇatoho Wocżwojetżeṅa, } wumóż nas
Kṅeże.

Pżez tón twói Pżikhad,

Pżez tón twói Narod,

Pżez tu twoju Kcżeṅczu ha ſẇate Poſczeṅo,

Pżez tón twói Kżiż ha Cżerpeṅo,

Pżez tu twoju Sṁercż ha Poṙebaṅo,

Pżez te twoje ſẇate Hoṙeſtacżo,

Pżez te twoje zpodżiwne Hoṙeſpėcżo,

Pżez tón Pżikhad Ducha Sẇatoho toho Tróżtaṙa,

Na tón ſudné Dżeṅ,

Mó Rėſchniczé, proſémó Cże ſwóſch nas.

Zo Té nas bó pżelutuwaw, } proſémó Cże ſwóſch nas.

Zo Té nam bó wodaw,

Zo Té nas k ṕrawei Pokucże czéw doẇeſcz,

Zo Té tu twoju ſẇatu Czérkei czéw regėruwacż ha zdz̓erżecż,

Zo Té tóh' Japożtowſ koh' Paſtéṙa ha ſchė Duchownſ ke Rjadé czéw wo tei
ſẇatei Bohwſwużownoſczi zdżerżecż,

Zo Té téch Ṅepżecżelow teje ſẇateje Czérkẇe czéw zponiżicż,

Zo Té tém kżeſczianſ kim Kralam ha Ẇercham czéw Mėr ha Pżezjenoſcz
dawacż,

Zo Té ſchitkom' kżeſczianſ kom' Ludei czéw Pokoi ha Zjenoſcz wobradżecż,

Zo Té nas wo tei twojei ſẇatei Swużƀe czéw wóbſélṅecż ha zdżerżecż,

Zo Té te naſche Móßé k ṅeƀeſ kim Żadoſcżam czéw wuzbėnécż,

<pb n="289"/>

Zo Té ſchitkim naſchim Dobrocżeṙam czéw z wėcżnémi Dobrotami zapwacżicż,
} proſémó Cże ſwóſch nas.

Zo Té te naſche, naſchich Bratrow, Pżecżelow, ha Dobrocżeṙow Duſche czéw
tomu wėcżnomu Zatamaṅu wutornécż,

Zo Té teje Zeṁe Pwodé czéw dawacż ha zwarnuwacż,

Zo Té ſchim wotemṙetém Wėriwém tón wėcżné Wotpotżink czéw daruwacż,

Zo Té nas czéw wuſwóſchecż,

Té Séhno Bożi

O Jeṅo Boże, kiż pṙecżbereſch te Nėchi toho Swėta, Pżelutui nas Kṅeże.

O Jeṅo Boże, kiż pṙecżbereſch te Rėchi toho Swėta, Wuſwóſch nas Kṅeże.

O Jeṅo Boże, kiż pṙecżbereſch te Rėchi toho Swėta, Smėl ßo nadnami.

Kréſchcże ſwóſch nas, Kréſchcże wuſwóſch nas.

Kyrie eleiſon, Kriſte eleiſon, Kyrie eleiſon.

Pozdéchṅeṅo za zbożnu Sṁercż.

Kṅeże Jėzu Kréſchcże, ja cże proſchu pżez tu hórku Matru ha Sṁercż,
kotruż ßé té na tém Dṙeẇe toho Kżiża zṅes, woſobṅe déż ta twoja
naiſẇacżiſcha Duſcha z twojoho Cżėwa wonſtupaſche, ſṁél ßo na mojei
khudei Duſchi, déż budże moja Duſcha zmojoho Cżėwa ſtupacż!

<pb n="290"/>

Kiżkuli ztéchlei Kniżkow wuknėcż, lazuwacż, zpėwacż budża, czéli z
dobrej Wutrobu prajicż:

Bóh dai wo Ṅeƀeſach tón we̓cżné Wotpotżink Tomu kiż telei Kniżki jo
romadu zpißaw, Tomu kiż téchſaméch Wot - cżiżcżeṅo jo wobſtaraw, też
ſchitkim Tém kiż ktom pomhali, ha te Nawożki romadu zwożuwali ßu!!!

<pb n="291"/>

<pb n="292"/>

<pb n="293"/>

<pb n="294"/>

<pb n="295"/>

<pb n="296"/>
