Kṅez Mudré,

joho Dżėcżi ha ſuſodni Pżecżeljo

habó

Wėncz mólitżkich Poẇedantżkow za Dżėcżi ha za Wotroscżenéch

wudaté

wot

A. M. Michawa Buka,

Direktaṙa tachanſkeje Wutżerńe w Budéſchiṅe.

W Budéſchiṅe 1849.

S Nakwadom Macżiczé ſerbſkeje, w Kommiſſéji wo Wellerecz Knihaṙai.

Kṅez Mudré, joho Dżėcżi ha ſuſodni Pżecżeljo

habó

Wėncz mólitżkich Poẇedantżkow za Dżėczi ha za Wotroseżenéch

wudaté

wot

A. M. Michawa Buka.

Direktaṙa tachanſkeje Wutżerṅe w Budéſchiṅe.

W Budéſchiṅe 1849.

S Nakwadom Macżiczé ſerbſkeje, w Kommiſſéji wo Wellerecz Knihaṙni.

Macżicžnych Spißow 9.

Pṙedérétz.

Lubi modżi ſa ſtarſchi Tżitarjo! ja wam jow jedén Wėncz wſchelakich
mėnſchich ha ẇetżich Póẇedantżkow podawam, nicz hako bóchu woni wſchitke
z mojeje Wowó pziſchli; wo tém ja moju Tżeſcz ṅepótam; hale zo bóchcże
ṅeſchto wo pżitomném Prawopiſu doſtali, na tém jo mi wjacjé lėżane.
Dokelż pak hatż do toho Tźaſa wo taikim Prawopiſu Wuƀerkej Macżicze
ſerbſkeje za Lėto 1848 nichtón ṅitżo ṅepoda; ſém ja na Proſcheṅo
ṅekotréch Stawow Wuƀerka na ſo wzaw, wam telei mólicke Wėczé podacż. Ja
ſém, joli zo tón Wėncz z taikeju Lubocżu hoṙewozṁecże, z kaikeiż
tónſamón ze wſchelakich Poẇedantżkow wijach, czéle z tém ſpokojom. Ja ſo
nadżiju, zo móża, te mólicżke <pb/>Wėczé ruṅe tak deṙe Modoſcz
powėſelicż, każ Wotroſcżeném pżi dalſchim Rozmóſleṅu k Wużitkej técż.
Wukcże z nich praẇe ẇele dobroho ha ſpomṅcże drudé najich dobrowolnoho
Spiſaṙa.

Hiżcże Swowtżko na was, Stawó Macżiczé ſerbſkeje mojoho Prawopiſa!
Bódżcże tola tak dobri ha lubozṅe proſcheni, nam praẇe khécze nėżto z
waſchoho duchownoho Bohaſtwa ſobudżelicż, mó cżemó je wo Wuƀerku radé
pżeṅcż ha pżeladacż, po Żadaṅu wupoṙedżecż ha wudacż.

Joli pak tu habó tam ṅekotre Zmólki, habó traż hubenu ſerbſku Rétż
namakacże, da czéli pomóſlicż, zo jo kożdé Spotżatk cżeżki ha zo jo tóu
Wencz z Khwatkom ha jeno na Proſcheṅo wité.

W Budéſchiṅe w mėſaczu mėrczu 1849.

<pb/>

Kṅez Mudré, jeho Swoiba ha dobri Zpóznacżi.

Toho Lėta zrudniſchi Tżas, ta Zéma, bė pżiſchwa ha ſo nimale minéw
naikrȯtziſchi Dżeṅ wokowo ſẇatoho Domaſcha; zémne Ṁerzṅeṅo woznaṁeſche
ẇſchelake Hawžki ha Żtomò na Wȯkna: ƀez tém hatż ſo na Haſach Klinkaṅo
ha Praſkaṅo na Saṅach Wokowjėzdżaczéch ſwoſchecż da, ha Modoſcż ſo na
Lodże ẇeſeleſche ha ſmȯkaſche.

Swȯiba Kṅeza Mudroho, wo kotrohoż Doṁe Zbożo ha dobre Nawutżeṅo, każ
Spėch ha Lȯżt k Żiweṅu bȯdlėſche, na Saṅachjėzdżeṅu ha Smȯkaṅu Dżel
ṅebérėſche, pżetoż bė dżewawȯ Dżeṅ. Koiżdé Staw, Wotrotżk ha Kṅez,
dżewawé Muż ha Dżecżi; Dżȯwki ha Holczé, mėjachu koiżdé ſwoje
pżipokazene Dżėwo, ha tak ſo tȯn naikrȯtziſchi Dżeṅ miné wo Dżėle ha
Zpokoinoſcżi.

<pb n="6"/>

Ẇetżor bėchu ſo nėkȯtzi dobri Pżecżeljo, Suſodża ha ſpȯznate Dżėcżi
zromadżili, zo bȯchu ſo na wużitne Waſchṅo zrétżeli, rozwutżili ha pżi
tem też powėſelili. Woni ſo tohodla wokowo cżopwoch Kachlow zeſédachu
praſchaicze: żto bȯchu tola nét po dokoṅaném Dżelė zapotżeli? Na to
rekné Kṅez Mudré: joli wam k Luboſcżi, dha czemó ſebi dżencz ṅeżto
popoẇedacż, Baſnitżki bacż, Pėſnitżki ſpėwacż, Zwudantżka horėdawacż
habo hewak nėżto toho ruṅecża. Z témlei Prėdkſtajeṅom habo Naṁetom bėchu
wſchitzé ſpokojom. Ha na to dżeſche Kṅez Mudré: tak dha czu ja
zapotżecż, ha potém budże kóiżdé wot was tak dobré, nam też nėżto
mȯlicżke k lepſchomu dacż, mȯ ſo z kȯiżdém Poẇedantżkom ſpokojimȯ, jenoi
zo pżecżiwo dobrém Pocżinkam nejo. Poſkaicze dha na mṅe!

1. Wulka Rėpa, habó dobrocżiwoſcże ha Naramnoſcże Móto.

Wſchitkim ṙeṅe tudé Zhromadżeném jo jara deṙe znate: pilniſchi Cżwojek
wo <pb n="7"/>ſwojim Dżėle jo, ṅech jo teſamo wulke ha ważne, habȯ
mȯlicżke ha żpatne, ẇetżu Tżeſcżownoſcz, Khwalbu ha Moto wȯn zaſwużi.
Tulei Wėrnoſcz mȯžemȯ mȯ deṙe ze zczėhuwaczoho Poẇedantżka zpȯznacż.

Jedén dżėwawò ha khudé, hale pżi tém ſpėſchné ſtaroſcżiwò Cżwojek
wobſené pżi ſwojei Khėżczé też Zarodku, wo kotreiż po Sẇatoku dżewaſche
ha réjeſche, Rėpu ſadżeſche ha wſchelake Sémjo ſéjeſche. Bez druhimi
Wėczami radżi ſo jomu jena Rėpa praẇe deṙe, kotraż bė tak żawoſn̉e wulka,
zo ſo wſchiczé na ṅej ſpodżiwachu, kiż ju widżachu.

Tu czu ja, ṙekné wȯn, naſchomu nadnomu Kṅezei daricż, dokelż mi jo deṙe
znate, zo ſo wȯn wulczé zweſeli, déż zhoni habȯ widżi, zo mȯ Pola ha
Zarodé deṙe wobſtaramȯ. Tak ſo ta Wėcz też ſta. Won wza tu doroſcżenu ha
zezrawėnu Rėpu ha ṅeſéſche ju do kṅeżoho Dwora. Wutroba hiżno ſo jomu
ẇeſelėſche na tém Spodżiwaṅu ſwojoho Kṅeza, déż jomu tak nadobṅe radżena
Rėpa pżed Wotżi pżindże.

<pb n="8"/>

Nadné Kṅez khwaleſche Prȯczu ha Sṗéch toho dżewawoho Muża tak jara, każ
joho dobrocżiwu Wutrobu, ha wza żadné Dar z Ẇeſowoſcżu hoṙe.

Zo pak tola ṅebò joho Dȯwżnik woſtaw, poda jomu tzi Zwote za ṅu, joho
Pilnoſcz ha Sṗéch, Dżėwawoſcz ha Dobrowolnoſcz wulczé khwalo.

Cżiban, bohaté Bur wo teiſamſnei Wſé, kiż ruṅe tak ſkupé każ wupé bė, to
zhoniczé pżi ſebi wobzankné ha ṙekné: „ṅet czu ja khwataiczé k naſchomu
nadnomu Kṅezei naiẇetże Cżelo doẇeſcż; déż wön za hubenu Rėpu tak ẇele
Penėz wuda, kak ẇele ẇaczé budże tola mi za wużitne Zkocżo ſobudżelicż?“

Tak ſebi mȯſlo ha ſo hiżno na temi Ṗeṅezami, kȯtreż ſo nadżijeſche,
ẇeſelo, ẇedżeſche Cżiban ſwoje Cżelo na Hrȯd, ha proſcheſche nadnȯho
Kṅeza z ẇele ṙanémi Swowami, zo bȯ jomu tola tu tżeſcżownu Lubȯſcz
wopokazaw ha te kraſne Cżelo za Dar hoṙewzaw.

Nadné Kṅez, ruṅe tak mudré ha rozomné każ dobrocżiwo ha ſprawné Muż,
zpȯna na Mėſcże toho Skupowoho Wotpoladaṅo, zwuda jara deṙe, tżohodla ſo
<pb n="9"/>pżecżiwo jomu bewſcheje Winé tak darṅiwé wopokaże ha ṙekné:
zo te Cżelo hoṙewzacż ṅemȯże ha ṅebudże.

Bȯle pak ſo Kṅez wobaraſche, bȯle joho Bur proſcheſche, zo bȯ ſebi tola
tȯnlei mȯlicżki Dar kżeſczijanſkeje Luboſcze ha poddauſkeje Podwolnoſcże
lubicż daw ha jȯn na żane Waſchṅo ṅezaczpėw, wȯn heẇak ṅebȯ Tżas ſwojoho
Żiweṅa na to zabȯcż ha ſo zṁeruwacż mȯw.

Dokelż Naramnoſcze powné Burik żadén Mėr ṅeda ha lubozṅe proſécż
ṅepżeſta, zwoli nadné Kṅez na poſlėdku do joho Żadaṅa ha ṙekné: déż dha
ṁe tak pżemėrṅe moczuẇeſch, czu twȯi Dar hoṙewzacż. Ha dokelż dale na
tak żadṅe darṅiwo Waſchṅo pżecżiwo mi bewſcheje Winé ſo wopokazaſch: tak
czu też ja tebi nėżto praẇe żadne ha woſobne za twoju Prȯczu
ſobudżėlicż, joli ſo cżi ſpodoba, teſamo hoṙewzacż. Hai, ja czu tebi
jenu Wėcz dacż, tak ṙanu każ żadnu, jenu Wėcz, kotraż ſo kożdé Dżeṅ na
Swėtże ṅenamaka, ha za kotruż ſém k naiṁenſchomu tzi krȯtż ẇaczé wudaw,
hatż jo twoje Cżelo winoite ha hȯdne.

<pb n="10"/>

Taklei praẇiczé Kṅez woteṅdże ha pżiṅeſé woprowſtṅenomu ha ſpodżiwaczomu
Burei tu jomu hiżon deṙe znajownu wulku Rėpu ſprȯcznoho dżewawoho Muża.
— Tak ſo huſto wo Swėtże pwacżi!

Jena dobra Wutroba jo wulkoh' Móta hȯdna,

Dobrocżiwoſz Tajenczow pak Ṅetżeſcż ma ha Haṅbu!

Dobrowolnéch Cżwojekow ſo Ludżo radé dopomṅa,

Déż woṅi dawno ſpja ha wſchė jich Wėcze zaṅdu.

Tohodla moi Tżitarjo! bódż ſproczṅiwé ha darniwé,

Naramnoſcz pak, każ Tajeṅo ha ſkupe Waſchṅo

Wutorṅ z twojej Wutrobu

Tu wo tżaſném Żiweṅu,

Heẇak maſch tu Zrudobu

Ha żane dobre Ṁeno. —

Telei Poẇedantżko ſo wſchitkim deṙe ſpodobaſche. Ha déż kȯżdé na to
ſwoje Mȯsle ha Wutżucża wupraẇiw bė, mėṅeſche Jan, Kṅeza Mudroho
ſtarſchi Sén, kiż na wulku Wutżerṅu khodżeſche, zo bȯ jim, joli zo k
Luboſczi, też ṅeżto mawo z toho, żtoż nawuknéw jo, ſobudżėliw. Na
wſchėch Żadaṅo wȯn nėtk pȯẇedaſche. Ha joho Pȯẇedaṅo bė:

<pb n="11"/>

2. Staré Muż ha Sṁercż.

Leicże! wo ſtarém ſtarém Tżaſu ṅeſéſche zeſtaṙené ſwabé Muż, kotréż
bėſche ruṅe Dṙewo wamaw ha zbėraw, cżeżki Maltżk daloki Pucż do ſwojoho
Domu. Wot dalokoho ha cżeżkoho Ṅeſeṅa mutżné, powożi wȯn ſwoje Dṙewo na
Zeṁu ha ſo na ṅe ſéné. Wſchelake bėchu joho Mȯſle, cżeżke ha zrudne;
woſebe pak ſebi wȯn pomȯſli na ſwoje ſtare Lėta ha wobcżeżne Żiẇeṅo na
Sẇecże, na kotrémż ſo jomu ẇaczé ṅeſpodobaſche; toho dla wowaſche wȯn
nétk Sṁercże Jandżela k ſebi, zo bȯ joho wupżanéw z cżeżkoho Pżaha, zo
bó joho wzaw z hubeneje Zeṁe. Żtoż ſebi wȯn żadaſche, hale po Prawdże
tak wo Wutrobe ṅemȯſleſche, to ſo na ſpodżiwne Waſchṅo ſta. Sṁercż ſo k
ṅomu pżiblidżuwaſche. Ha deż na joho Wowaṅo, na joho ṅepżemȯſlene Żadaṅo
Sṁercż woprawdże pżed ṅoho ſtupi ſo praſchajo: „kaikeje Wine dla ju
pożadaw ha wowaw jo?“ poſtrȯżi ſo Staré ſuroẇe ha ṙekné: „ja jenoj
czéch, zo bȯ mi Waltżk Dṙewa ṅeſcż pomhawa!“ —

<pb n="12"/>

Z toho mò jara deṙe widżimò ha ſpòznajemò, zo ma tola kȯżdé Cżwojek
Żiẇeṅo lubo, borṅeż ſtaré bow ha huƀene.

Ha to jo też praẇe, ṙekné wòndaṅo naſch Wutżer; pżetoż tżaſne Żiẇeṅo,
tak dowo hatż je nam Bȯh tȯn Knez zdżerżi, jo ha woſtaṅe pżeczé wulki
Dar ha Dobrota boża.

Na to mėṅeſche Handrij, Mudroho Suſod, jedén pilné Dżėwacżer ha dobré
Kżeſcżijan, zo dṙeṅ bė ta Wėcz dobra, hale tola khėtṙe krȯtka, ha zo cze
toho dla, joli poſuſchne Wuſchi namaka, dljėſche Pȯẇedantżko k lėpſchomu
dacż. Na tém ſo wſchitczé zẇeſelichu ha proſchachu joho, zo bȯ tola
ſpotżaw. Ha wȯn dżeſche:

3. Kraṅené Kóṅ habo nawożena Mudroſcż.

Mudroſcż jo dobré Dar bożi, kotréż tżaſné ha wėtżné Wużitk za ſobu
cżeṅe, ha tola ẇele Ludżi zakomdżi, ſo za témſamſtuém z Tżaſom ſtaracż.
Mudroſcż pomha nam wo wſchelakich Rależnoſcżach knaſchomu ha toho
Bliſchoho Zbożu, <pb n="13"/>każ k Dȯſtacżu wėtżṅeje Zbȯżnoſcże. Tȯnlei
woſobné Dar pak ſo Cżwojekei ṅepżinarodżi, hale cze pilṅe pȯtané ha deṙe
nawukṅené bȯcż wot pṙeṅeje Modoſcze jow. Żtoż Hanſk ṅenawukṅe, to Hans
mȯcz ha ẇedzėcż ṅebudże. Hai Mudroſcż huſto też k naſchomu pżez Ṅeprawdu
wotendżenomu Kubwei pomha. To czu ja, joli ſo wam ſpodoba, mi
pżipoſkuwacż, wo pżitomném Pȯẇedantżku dale dopokazacż.

Jedén Bur, kiż ẇele na dobre ha ṙane Koṅe dżerżeſche, wotbȯ w jenei
Noczé naẇeṅſchoho. Wȯn bė jomu ṁeltżo kraṅené. Ha dokelż pak je Bur
cżerṗecż ṅemȯżeſche, zo joho Pżaw doſpowné ṅejo, poda ſo wȯn zmolom do
jenoho ṗatnatże Milow dalokoho Mėſta, dżeiż bė ruṅe ſkotné Hermank.
Nėkotré druhi, kiż mėṅe na Ṙad lada, bȯ wotżakaw, dȯiż mow ſebi pżi
Zkwadnoſczi druhoho Koṅa kupicż, joli zo ṅédże jenoho nandże. Naſch
mudré Bur pak ſo poda bewſchoho Wotlakuwaṅa, borṅeż tȯn daloki Pucż
ſwoju Wobcżeżnoſcz mėw, do dalokoho Mėſta, dżeiż mejeſche Koṅe na
Wuƀerk, tuṅe ha drohe, ſélne <pb n="14"/>ha wahodne, wulke ha molcżke,
towſte ha ſuche każ jo koiżdomu k Luboſczi. Ṅicz jenoi toholei Wuƀerka
dla ha dokelż Ṙad lubuwaſche, poda ßo wȯn z molom do toho Mėſta, ṅe,
joho Mudroſz mėjeſche hiżcże dalſche Wotpoladaṅo. Wȯn ſebi mȯſleſche:
jenoho tak dobroho ha zṅatoho Koṅa, każ mȯi bė, ṅemȯże nichto wo
Wokownoſczi wobkhowacż, zo ṅebȯ ta Wėcz ſo zmolom pżeradżiwa; lėpe hodżi
ſo tȯnſamȯ na dalokim Hermanku pżedacż, dżėż Ludżo anicż Koṅa, anicz
Pżedawarja ṅeznaja. Ha tak też bė. Lėdém na Torożcżo pſchindżewſchi
wulada won ṅedém ſwojoho Koṅa ƀez ẇele druhimi. Hale kak nėt k ṅomu
pżiṅcż hako k tomu ſwojomu? To je bé, żtoż jomu deṙe Mudroſz nucz da,
kȯtruż ſebi wȯn wot Wodoſcze za jene żadne ha nuzne, wo kȯiżdei
Należnoſczi, wużitne, Kubwo naromadżicż proczuwaw bé. Wȯn kheczé ſwojoho
Koṅa za Huzdu rabné ha zawowa z tak wotrém Woſom, zo Ludzò na czéwom
Torożcżu wuſwoſchachu: „tȯnlei Koṅ jo mȯi, pżed tzjomi Dṅami jo mi
kraṅené.“

„Pżecżelo! wȯ ſo molicże,“ ṙekné <pb n="15"/>na to wopruſtṅené Pżedawar
z leſném Woſom; ja mam toho Koṅa hiżon pżez Lėto; wȯn ṅemȯże waſch bȯcż,
hale jo traż jomu ruṅa, nėſchto na ṅoho ſpodobné, każ bruné na brunoho.“
— Na to jomu khėcze Bur z wobomai Rukomai tai Wotżai zadżerżwaſche ha
wopraſcha ſo praẇiczé: „joli tȯn Koṅ twȯi ha hiżon pżez Lėto pola tebe,
da joho wėſcżi deṙe znajeſch. Tak da mi prai: na kotre Woko jo wȯn
ſlepu?“ Na to ſo Pżedawar, kiż woprawdże Koṅa kranéw bė, poſtrożi,
dokeiż ſebi tohoſamoho tak deṙe hiżcże wobladaw ṅeƀe. Hale, zo bȯ tola
neżto wotmojiw, ṙekné wȯn khéczé bewſchoho Rozmoſleṅa: „na te liwo.“ „Te
bżiſch, na te liwo wȯn deṙe widżi“ — dżeſche Bur.“ — Hai, ja ſém ſo
pżepraẇiw, ja cżéch praẇicż: „na te prawo Woko; ja ſém ſo ṅepraẇe
nawutżiw, z tei liwoi Ruku jėſcż, ha tak ja huſto Liwiczu z Prawiczu
pżeṁeṅu.“ — Na to Bur ſwojei Ruczé wot Koṅa Wotżow preż wza ſa ṙekné:
„nėtk, mȯże kożdé zjawṅe ſpóznacż, zo ſé Koṅa kranéw, zo ſé Paduch ha
Zebżencz namol. Leicże tu wſchiczé! tȯn Kȯn na <pb n="16"/>woboi Wotżei
jenak deṙe widżi ha na żane ſlepu ṅejo; ja jeno tu Wėcz tak prajach, zo
bȯch ſkerſcho toho Paducha popanéw ha ſpȯznaw. Wȯ ſcże wſchiczé moji
Swėtczé, kiż wokoho ṁe ſtojicże.“ — Cżi Wokoſtojaczé ſo wſchiczé
ſmėjachu ha ẇeſelachu na tém, zo taike Hebanſtwo ha Paduchſtwo won
pżindże, ha wowachu każ z jeném Hortom: hai! doſaṅené jo Paduch!
doſaṅené! precż z nim z naſcheje Zromadżizné — do Khȯdé zṅim z tem
Nėkmaném! Paduch dérbeſche ſwojoho Koṅa zaſé dacż, zubi ſwoje dobre Ṁeno
ha dȯſta zaſwużene Ẇecżeṅo. — Leicże jow! ṅepomhaſche Mudroſcz tomu
Burei k ſwojomu tżaſnomu Kubwei habȯ Koṅu? — Bė won bez Mudroſcze
Nawożeṅa też tak khéczé k ſwojomu Koṅu pſchiſchow? Zawėſczi nicz!
tohodla pwacżi:

Kak pżeklepané tu na Zemi

Huſto też tȯn Paduch jo

Wón namaka tu bez Ludżemi —

Bez Dobrémi też Mudriſchoh',

Mudroſcż debi kożdoho,

Woſokoh' każ Niſkoho. —

Hai! wėrno jo ha woſtaṅe tżas Żiweṅa: żtȯż Modoſcz deṙe nawoża, nėżto
dobre na<pb n="17"/>wukṅe ha ſwȯi Poṁatk z Pȯẇedantżkami wobohacżi, każ
jowlei naſch Suſod, mėṅachu nėkotzi, tȯn mȯże deṙe czéwu wulku
Veſaduzẇeſelicż. Mȯ ſmȯ tebi wulki Dżak winoitżi, lubu Handrijo! pżi
tebi ſo praẇe deṙe Tżas miṅe, ha kȯżdé pȯdla nėżto dobre nawukṅe.

Żtȯ budże nam ṅetk nėżto k lėpſchomu dacż?

4. Nėkotre Wudantżka.

Na to ṙekné Hanża, Janowa pṙeṅa Soczitżka, ja czu wam nėżto k Wudaṅu
dacż, poſuchaicże na mṅe ha praẇcże: żtȯ to jo? „wone ma żtėri Rȯżki,
żane Nȯſchki, wulke Kutleſchko ha — huſchk! polėz na mṅe! Praẇcże
wſchak: żto to jo?“ —

K tomu ſo wſchiczé ſmėjachu, ha Marja, toho Suſoda Holtżka, ṙekné
khėczé, to ja dawno wėm, to jo Poſleſchcżo.

Wſchiczé ji dachu praẇe bócż. Ha wona jim khėczé do Swowa paże ha ṙekné:
déż ſcże wȯ z tak mawemi Wėczami ſpokojom, dha czu wam ja też jene
Wudantżko dacż. Wone rėka:

<pb n="18"/>

„Żteri ma te Stupancze,

Jeno dwé pak Wobaranczé,

Zadé jenu Machawku

Ha khodżi radé na Trawu —

Praicże ſmak mi: żto to jo?“

To ja deṙe wėm, mėṅeſche Jan; ṅezwudaſch je té Haṅża? Té dżėn też radé
Mloko jeſch ha pijeſch; to derbjawa tola zwudacż!

Té ſé praẇe dżiwné Cżwojek! wotmoji joho Sotra, to żane Mloko bȯcż
ṅemȯzė.

Mloko dṙe nicz, pomhaſche Jan dale, hale to, wotżoż Mloko pżindże.

Hai, nėtk ja wėm, zawowa Hanza to jo Kruwa; ja ſo nėdém na Nohi, Rohi ha
Wopuſch ṅedopownich, kotreż Marja ze Stupanczami, z Wobaranczami ha z
Machawku wobczeichuwaſche, zo ṅebȯchmo tak khėcze zwudali.

Ja czu wam też Wudantżko dacż, ṙekné Jan, hale nėżto cżėſche:

„Wone pżiṅdże wot Żiẇeṅa;

Nima żane Żiẇeṅo,

Hale kȯżdomu pak dawa,

Kiż je deṙe ẇedże,

Dobre Wotmojeno.

Zwudaicże ṅet Pżecżeljo,

Zto ta Wecż dṙe tola jo?“ —

<pb n="19"/>

Té maſch nas k lėpſchomu, mėṅeſchtai Maṙa ha Haṅża, déż Żiẇeṅo ṅima, tak
mȯże je ṅechton ẇeſcż ha kak mowo Wotmojeṅo na Praſcheṅa kȯżdomu dawacż
ƀez Żiẇeṅa? To ṅemȯże nitżo bȯcż.

Jan ma tola praẇe, ṙekné Kṅeza Mudroho Suſod. Nawożcże Proczu, zo
bochcże zwudali, wone tak cżeſchke ṅejo, każ ſo bȯcż zda. Ha déż hiżcżen
nichtȯn na to ṅepżiṅdże, ṙekné wȯn po krotkim Rozmoſleṅu: „to jo piſacze
Ṗero,“ ha wſchiczé jomu dachu praẇe bócż, ha mėṅachu, zo to zwudali
ṅebȯchu.

Tak dha czu wam ja, ṙekné Marja, Handrijowa Dżowka, ṅeżka lochke dacż:

„W Dṙeẇe jo, mordwo jo,

Hale tola hiba ſo:

Praicże mi, żto to jo?“

Té maſch praẇe, zo czeſche nam ṅeżto lochke hoṙedacż, mėṅeſche Haṅża.

„To jo w Dżėżi Kiſawo“ (Sauerteig.)

To me na jene druhe Wudantżko toho ruṅetża ẇedże, dżeſche Kṅeza Mudroho
Wotrocżk, kiż bė też do Zhromadżizné pżiſchow; wone rėka:

<pb n="20"/>

„Tżerẇene jo naſtawo,

Zelene pon póſtawo,

Ha bėwo dóſtawo.

Talei Wėcz ſo lochka zda;

Praicże mi, żtȯż Rozom ma,

Na Blaku: żto mėṅu ja?“ — —

Déż dha ṅemóżecże zwudacż,

Czu wam trożku na to pomhacż.

Ja ſėm pilné na Polach,

Dżėwam radé na Rolach,

Zo bóch wam, żtoż zwudacż macże,

Praẇe deṙe podacż mow.“ —

Hai, ṅetk ja wėm, ṙekné ẇeſele Jan: „to jo boże Żito.“ — Nėtk pak
poſkaicże na mṅe, ja hiżcżen czu wam dlėſche Wudantżko, pṙedé hatż ſebi
ṅeżto zaſpėwamo, hoṙedacż, żrȯż Jutnitżku cżita, budże na Mėſcże
zwudacż: „Na ṙanej, wulkej Paſtẇe ẇele Tawſent ſlėbro ſẇetwéch Wowczkow
khodżi; ha każ tam dżencza khodża, ſu je tam widżeli naſchich Dżedow
Dżedé. Mėniſch té, zo tu te Wowczki zaſtaṙa, dha ſo té jara moliſch; ton
Kużou, z kotrohoż ſṙebaja, jo ṅewuſaknité; też Paſtér jo jim pżidaté,
kotréz jich ſwerṅe paſé; won jo wopaſané ze ſlebro ſwėtwém Rożkom. Ha
ton Paſtér cżeri ſwoje Wowczé ze <pb n="21"/>zwotech Rotow ha pżelicżi
(pżerachnuẇe) je kożdu Nocz: ha tak huſto hatż hiżon je wuhnaw jo, anicz
Wowczku hiſchcżen zubiw ṅejo.

Te Stadwo, moż té mi je zwudacż?

Ha też toha Paſtra pokazacż? —

tżohodla nicz, ṙekné Handri, ja to kȯżdu Nȯcz ſpodżiwam, deż k Ṅebju
hoṙe poladam:

„Te Stadwo — ſu te ṙane Veżki

Ha tȯn Mėſatżk paſé je

Po bożei Wſchohomȯcznoſcżi

Ze ſlėbro ſwėtwém Rożkom.

Wot toho Swėta Stwoṙeṅa

Hatż do toh' dżencziſchoho Dṅa

Wón anicz jenu ṅezubi,

Kiż Bóh' jom' k Paſtẇe dowėri.“

Ṅet zaſpėwachu Pėſeṅ wot pṙeṅohȯ Cżwojeka ha potém ſo wulczé dżakowṅe k
Mėrei podachu z krutém Wobzankṅeṅom, ſo za Tedżen zaſé zhromadżicż.

5. Prėnei Cżwojekai.

Deż pak bėchu toho Kṅeza Moſle,

Stworecż Nebjo ha ton Swėt,

Rébo, Waki, Ṅebes Ptaki,

Schelake też Zwerjata:

<pb n="22"/>

Zaw jo teden Kṅez Boh z Pola Ruzel,

Stworew Muża Adama,

Daw jo jomu żiwu Duſchu,

Adam żiwo ſtojeſche.

Deż pak potom Adam krucże ſpaſche,

Wza Boh jomu Rėbwo won;

Z Rėbwa ſtwoṙe ṙanu Żonu,

Jefe ṙane Wobletżo.

Ṅet bė wona k ṅomu pżiẇedżena,

Adam potża retżecż k ni:

Ṙana Jefa, moja Żona,

Ja czu ſei cże k ſebi wzacż.

Luboſcz wonai beſobu ſtai mėwoi,

W Paradizu wſchoho doſcż;

Wot wſchech Żtomow, wot wſchech Pwodow

Jeſcz Boh jimai dowoli.

Jenoi wot toh' ſrėdżanſkoho Żtoma

Boh jeſcz jimai zakaza;

To bė joho ſẇata Wola,

Preṅim Ludżom podata.

Hezoli pak woi wot ṅoho jeſtai,

Ṙekné Boh: „da wumrėtai!“

To bė jena lochka Kazṅa,

Kotruſch doho dżerżeſchtai.

Loſchtarſtwo pak ſkoro Jefu pżewza

Spode toho Żtomika;

<pb n="23"/>

Cżipṅe wona na ṅon lada,

Wulada tam Hadżika.

Had tam leſṅe na ṅu dele lada,

Wabi ju k tom' Wobtaṅu;

Ji ſo jara reſchṅe ṅezda,

Pżeſtupicż tu Zakazṅu.

Wona wuſchcżipné ſei reſchnoh' Hada;

Jabuko, te jedżeſche.

Adamej też woptacż daſche,

Kotromż deṙe ſwodżeſche.

To bė pṙeṅi Rėch wo Paradizu,

Adam z Jefu rėſcheſche.

Na tém be Boh rozṅewané,

K Adamej tak prajeſche:

Adam, té nėt budżeſch Kleb jeſcz dérbecż

Wo Pwotże hacż do Smercże!

Jefa budże Dżecżi podjecż

W Bohloſcżach ha w Khoroſcżach!

To bė pṙeni Rėch wo Paradizu,

Wſchitkim Ludżom żkodżeſche;

Wot toh' Tżaſa kożdé Cżwojek

Huſto w Swėtże rėſcheſche.

Nebė ſo nam Zbożnik ponarodżiw,

Bechmo wſchicze zubeṅi!

Won jo wſchitko dobre żtżiniw,

Zo nas zaſé wumożi! —

<pb n="24"/>

Druhi Wetżor.

Kṅez Mudré, joho Swoiba ha Pżecżeljo, każ dobri Pȯznacżi ha Suſodża, kiż
joho drudé wopotachu, déż jich Dżėwo dokoṅane bė, džerżachu ſwėrṅe ſebi
date Swowo. Woni bėchu wſchiczé krutże wot toho pżepokazani, zo ſo
nichtȯn na Cżwojeka, kiż Swėru ṅedżerżi, ſpuſchżecż ṅemȯże. Tak dha
pżindżechu wſchiczé, kiż wȯndaṅo romadże na Bėſadże pobȯchu, dżencz zaſé
k Kṅezei Mudromu. Hai woni ſo też hiżcże druzé k tomu namakachu, kiż
ẇetżu Nakhilnoſcż k ṅeżtomu Dobromu hatż k prȯzném Pȯrkam, habȯ k Racżu
ha k Picżu wo Kortżmach mėjachu. Tak dha bė dżencz Zhromadżizna ẇele
ẇetża, déżli wȯndaṅo ha Jakub, Suſoda Handrija ſtarſchi Séhn potża nėżto
wot Kermuſche pȯẇedacż.

6. Kermuſcha.

Wo ſtarém Tżaſn mėjeſche Kṅez Damis nėkotre Kubwa, kotreż wſchitke ſam
wobſtaracż ṅemȯżeſche; wȯn je tohodla pżenaja (pżepachtwa). Nėdé bė wȯn
wot <pb n="25"/>jenoho ſwojich Pachmanow habȯ Najownikow pſcheproſchené,
pżichodné Tédżeṅ k ṅomu na Kermuſchu pżincż. Dokelż wȯn zwutżené bė, też
nainiſchoho Cżwojeka z Luboſcżu hoṙewzacż, poda ſo wȯn, déż jomu
domjacze Wobſtaraṅo dowoli, z taikimi Ludżimi do Rétżow. — Té mȯi Bożo!
mȯſleſche ha ṙekné wȯn drudé, tżohodla dha ja też niſkich Ludżi
ṅedérbjaw zancż mėcż? Woni ſu tak deṙe Cżwojekoẇo ha boże Dżėcżi każ ja!
Bȯ ſo Bohu tomu Kṅezei wo ſwojei Wſchohȯmudroſcżi ſpodobawo, dha bȯch ja
jenoho Proſcheṙa k Nanei mėw, ƀech traż ſam po Proſcheṅu wokoho khodżiw,
ha jedén druhi, kiż ſwȯi Klėb pżed czuzémi Duṙemi pȯta, bė moje Zamożeṅo
mėw ha na mojim Mėſcże ſedżaw, bė ſo na mojim Kuble żiwiw ha tu Dobrotu
wużiwaw, kotraż ṁe zẇeſeli. Kak bė mi to zlė tżiṅiwo! kak bȯch ja moje
Hubenſtwo tżuw ha ſo rudżiw, dhé bȯ wȯn ṁe zadſṗew! Ha wȯſche toho mam
ja ſam wulki Wużitk, déż z niſkimi Ludżimi ſo radé zrėtżuju, dokelż na
taikelei Waſchṅo mȯżu ja Cżwojekow deṙe znacż nawuknécż, ha mam wȯſche
toho dobru <pb n="26"/>Pżileżnoſcż, jich rozwutżicż ha jim nėżto wużitne
ſobudżėlicż.

Tak ſebi mȯſleſche Kṅez Damis, ha bė to wėſczi jara praẇe ha rozomṅe.
Toho dla mȯżeſche ſo Najownik też nadżecż, zo joho Pżeproſcheṅo na
Kermuſchu podarmo ṅebudże, hale zo budże joho Prȯſtwa radé ha deṙe
hoṙewzata.

Na taikelei Waſchṅo poda ſo Kṅezei dobra Zkwadnoſcz, z burſkimi Ludżimi
ha z jich Dżėcżimi popoẇedacż ha jim wſchelake Wutżbȯ k lėpſchomu
Zadżerżeṅu ſobudżėlicż.

Wȯn toho dla Najownikei ſlubi, zo cze na Kermuſchu k ṅomu pżiṅcż, joli
bez tém żadén Zadżėwk na Pucż ṅepżindże. Déż Pżeproſcher woteſchow bė,
potża wȯn ze Żonu ha z Dżėcżimi taklei rétżecż:

Naſch Pachmann z ♣N.♠ jo ṁe na Kermuſchu pżeproſéw. Ja ſém jomu ſlubiw
pżiṅcż; mȯżu ſo nadżecż, zo też moja luba Mandżelſka ſobu pȯndże?

To ſo ſamo rozemi, wotmoẇi wona. Ja ṅidże radſcho ṅeiſém, hatż dżeż mȯi
Damis jo. Hale praẇ wſchak dale: <pb n="27"/>jo nam też dowolene, naſche
Dżėcżi ſobu pżiẇeſcż?

Na to mėṅeſche Damis, zo dṙe bȯſchtai woboi dwė Dżėſcżi jimai ha Ludżom
wobcżeżnei bowoi, ha zo budże na jeném doſcż.

Żona: Hale kotre wot ṅej ma mȯi Damis nairadſcho pżi ſebi?

Damis: Te nai poſuſchniſche. Czeiſch mi dowolicż, woboi na Spȯtuwaṅo
ſtajicż ha ladacż, kak mowoi ſo wot jej Poſuſchnoſcże pżepokazacż?

Żona: Jara radé. To budże nailėṗe, ha żanomu ſo Kżiwda ṅeſtaṅe.

Damis: daj naipṙedé Henrijecże nucz pżincż.

Żona: Henrijeta pȯi khėczé nucz! té dérbiſch k Nanei pżincż.

Henrijeta: Żto dha dérbu, lubu Nanko?

Damis: Dżencz jo tu naſch Pachman pobȯw; wėſch té, żto jo czéw?

Henrijeta: Ja ſebi mȯſlu, zo budże ſkoro joho Kermuſcha. — Wȯn jo nas
wėſcżi pżeproſéw. Ei! kaike budże to Ẇeſelo! Ja tola ſobu pojedu, lubu
Nanko?

<pb n="28"/>

Damis: Hai, té ſé deṙe zwudawa; hale té ſobu ṅepojedżeſch. Té doma
woſtaṅeſch!

Henrijeta: Ha tżohodla dha nicz, lubu Nanko? Ja bȯch wai tola radé
pżewodżawa.

Damis: Tżohodla? to tebi ja tola praẇicż ṅetṙebam. Ja czu, zo bȯ té doma
woſtawa. Sé z tém ſpokojom?

Henrijeta: Ja ſém ze wſchėm ſpokojom, żtoż mȯi Nan za dobre ſpȯznaje.
Radé bȯch dṙe ſobu ſchwa, jara radé. Joli pak mói Nan ṅedowoli, dha też
radė doma woſtanu, ha czu ſo praẇe zmėrom ha pżiſtoiṅe zadżerżecż.

Damis: Pȯi khéczé ke mni, luba Dżowcżitżka! té ſe pėkne, poſuſchne ha
ſpokoine Dżėcżo. Twoja Poſuſchnoſcż tebe kacż ṅebudże. Dżi zaſé do
twojej Stwu, ha ṙek k Alexandrej, zo bȯ ke mni pżiſchow.

Alexander: Żto dha dérbu, lubowané Nano?

Nan: wėſch té Sénko, zo ſém pżichodné Tédżeṅ na Kermuſchu proſchené?

Alexander: Hai, lubu Nanko! ja hiżon ſém to też ſwȯſchaw. Ha ja tola <pb
n="29"/>też ſobupojedu. Tam ſu tak dobre Tékanczé, ze Sédrom ha z
Czokorom, ha ze Slowkami ha z Rȯzénkami poſépane. Ach! kak ſo ja na to
zraduẇu! Ja tola wėſcżi ſobupojedu. Dhé bȯ jenoi khėczé ta luba Pȯndżela
pżiſchwa!

Nan: Hale żto mȯże tebi to pomhacż, té ſobu ṅemȯżeſch; té maſch tȯn
krȯtż Doma bȯdż!

Alexander: Ha tżohodla dérbjaw dha ruṅe ja doma woſtacż? Tżohodla
ṅedérbjaw ſobujėcż? —

Nan: To tebi ja praẇicż ṅetṙebam, tżohodla? Ja za dobre ſpȯznaju, zo té
doma woſtaṅeſch. Druhi krȯtż, déż ſo z nowa Zkwadnoſcz poda, ja tebe
ſobu wozmu, lubo Dżėcżo. Dżencz ſo ṅehodżi.

Alexander: hu, hu, hu, huhuhu!

Nan: Tżohodla dha pwakaſch, lubo Dżėcżo?

Alerander: Zo ſobu ṅeſṁem! huhuhuhu!

Nan: Tohodła pwakacż ṅetṙebaſch. Ja czu, zo bȯ doma woſtaw. Ha żtoż Nan
cze, tżiṅi radé dobre ha pėkne Dżėcżo be wſchoho Wotlakuwaṅa.

<pb n="30"/>

Alexander: Ṅe, lubu Nano! ja czu radé ſobu na Kermuſchu. Ja tola ſobu
pojedu. Huhuhuhu!

Nan: Ṅechaſch dha ṁe té dżencz poſkacż?

Alexander: Ṅe! Nano, ja czu ſobu! Huhuhuhu!

Nan: Déż ja jedén krótż ṙeknu, zo ṅeſṁeſch, dha jo na tém doſcż; jene
Swowo, każ Tawſent.

Alexander: Ṅe, Nano! zmi ṁe jenoi tȯn krȯtż hiżcżen ſobu. Hu! hu! Nano!
ṅeſṁem dha na Kermuſchu? Huhuhuhu!

Nan: Dżi mi z Wotzow, ṅepoſuſchne Dżėcżo! Té ṅeſṁeſch ſobu, hale
woſtaṅeſch doma.

Alexander: Ja ṅeſṁem ſobu? hu! hu! ṅeſṁem na Kermuſchu! hu! hu! hu! Ja
pak czu tola ſobu! ja czu k naſchomu Pachmanei! hu! hu!

Nan: Lei luba Żȯna! kotre Dżėcżo jo naibȯle poſuſchne? Séhn habȯ Dżowka?

Macż: Mȯi dṙe ſmȯi jenak deṙe pżepokazanei, zo jo Henrijetka ẇele
poſuſchniſcha, déżli tȯn hikaczé Alexander.

<pb n="31"/>

Damis: Tak dha wona z namai na Kermuſchu pojedże, dokelż jo tak zwolna
ha poſuſchna. Zawowai ju nucz, zo bȯ ſo ji praẇiwo, żto ju Poſuſchnoſcże
dla dotżakuẇe.

Macż: Henrijeta! té dérbiſch k Nanej pżiṅcż!

Henrijeta: Żto dérbu, lubu Nano!

Nan: Dokelż tak poſuſchna bowa ſé, czemoi tebe z Macżeṙu ſobu na
Kermuſchu wzacż.

Henrijeta: (powna Ẇeſela) Jo to wėrno, lubu Nano? Jo woprawdże wėrno, zo
mȯżu ſobu jėcż? Ach! té ſé tola jedén dobré luboſcżiwé Nan. — Hale ṅeſṁe
dha mȯi Bratzik też ſobu?

Damis: Ṅe, Alexander woſtaṅe doma.

Wȯn jo jara ṅepoſuſchné, ṅeſpokoiné ha ſṗeraczé bow.

Henrijeta: Lubu Nanko! wodai jomu tola.

Damis: Ṅech hoṙepżindże, zawowai joho.

Henrijeta: (kwataiczé po Bratra dale beiżi ha joho wowa) Alexandro! té
dérbiſch k Nanei pżincż.

<pb n="32"/>

Bȯdż jomu praẇe zwolné ha poſuſchné. Lei, ja ſmėm ſobu na Kermuſchu,
dokelż czéch z Luboſcżu nanowu Wolu doṗelnicż ha doma woſtacż, każ wȯn
to porutżi. Lei, wȯn traż tebe też ſobu wozṁe, joli ſé poſuſchné.

Alexander: Ha! Ha! nėtk hiżon ja wėm, kak na Tżaſu jo, ja czu moje Wėczé
deṙe dokoṅecż. — (K Nanei:) lubu Nanko! ja ſém tebe wėſcżi pṙedé
roznėwaw; ja czu radé doma woſtacż, joli té tak porutżiſch.

Damis: Tak jo praẇe, lubo Dżėcżo! Żtoż Nan habȯ Macż porutżitai, ma
pėkne Dżėcżo na Mėſcże doṗelnicż. Tak pżichodṅe pżeczé rétż, każ nėtlei
rétżiſch, ha té budżeſch ſo wſchitkim dobrém Ludżom ſpodobacż.

Alexander: Nano! czeſch ṁe nėtk ſobu wzacż?

Nan: Ṅe, lubo Dżėcżo! tȯnlei krȯtż nicz, dokelż té je na żane Waſchṅo
ṅezaſwużiſch. Joli pak pżeczé tak poſuſchné ha zwȯlné woſtaṅeſch, każ ſo
mi bȯcż zdaſch, dha tebe k pżichodnom Ẇeſelu ſobu wozmu.

<pb n="33"/>

Na to dżėſche Alexandér pṙecż, nėwné ha zrudné, zo Dowolnoſcż k
Kermuſchi ṅedoſta. Wȯn naṗelni czéwu Dom z Pwakaṅom ha z Hikaṅom, hako
ze zjawnémi Czeichami nuczkownéch Zwobow, zo ſo Nan ṅechaſche po joho
Woli zadżerżecż. Poſuſchna Henrijeta pak ſmėſche ſobu jėcż, mȯżeſche na
Pucżu też ſo zpodżiwacż na mȯdre Horé ha zelene ha ṙane Dowu, wulke Lėſé
ha Wuki wobladacż, Tékanczé ha wſchelake druhe dobre Wėczé jėſcż, ƀez
tém hatż Bratr Alexander doma lédém te nainuzniſche k Jėdżi ha k Picżu
dȯſta, ha z Dwora won ṅeſṁeſche. To pak Hȯlczei też tak k Wutroƀe
dżėſche, zo ſo pżichodṅe żeni ẇaczé pżecżiwo nanowoj habȯ macżernej Woli
ṅeſṗedżuwaſche. Tak dha bė mȯlitżkoho Ẇeſela Zapojedżeṅo za ṅoho dobra
ha wużitna Żtrafa. Leicże! żto mȯże jena Kermuſcha z Dżėſcża z tżinicż!

Déż wot Kermuſche rétżimo, ṙekné Suſoda pilné Wotrocżk, dha czemȯ ſebi
nėżto wot Kermuſche zaſpėwacż.

<pb n="34"/>

7. Kermuſchné Spėw.

Czéwa Ẇes ſo zkhadżuẇe,

Na Kermuſchku reiwacż;

To ſo wſchitko zraduẇe;

Ja żarwacż mam, nicz reiwacż.

Mi zaſchwo jo wſchė Rejwaṅo,

Wſcha Hara ha wſchė Smėchi.

Kóncz ma wſchė Herczow Dżėwaṅo,

Ha Żarwaṅo ṁe tṙechi.

Moja Hanka, ta tu ṅej'

Tu ja zabȯcż ṅemȯzu;

Ja wėm, żto ſém zubiw z ṅej',

To ẇacz nabócż ṅebudu.

Scżerpna każ te jeṅo bė;

Tżeſcżwachu ju wſchudżom!

Żtóż ju znaw jo, praẇicż wė,

Zo lubeſche ſo Ludżom.

Pownej Licżczé mėjeſche,

Tak ṁechkej każ te Brėżki,

Tżerẇene, déż kcżéjachu,

Ha Wótżczé każ te Véżki.

Żtóż jo na ṅu poladnéw;

Tu Ṙanoſcż ṅej mow wukwalicż,

Żtóż ju wuſṁecż widżecż czéw,

Tom' ſpanéchu tei Wȯtżczé.

<pb n="35"/>

Ṅedawno, hacż hiſchcże ja

Z ṅej' wokoh' Meiki reiwach,

Mói reiwachmoi hacż bėſche Tżma,

Ja żortuwach ha ſpėwach:

Dha wona wza moi Khobucżk mi.

Ja ṅepótnéch kak khėczé;

Bant zelené mi na ṅon zwi,

Ha zladné na mṅe ſmėczé.

Ach Bożo! żtó bȯ nadżaw to,

Déż ja ju z Dżakom koſchach,

Zo budże tżorne wſchitko to,

Żtoż zelene nėt noſchach.

Ṅetk ṅeſmėſch jaczé Bantżiko

So na tém Wėnczu zmahowacż.

Pṙecż wſchitko to, żtoż póſchne jo,

Ha Flor b'dże z tobu ſplahwacż.

Ton Kérchow czu ſei wuzwolicż,

Tam czu ſei Mėſto kupicż;

Kóżdé Ẇetżor, déż bdu mócz,

Czu k Hanczé k Rowei ſtupicż;

Róſmar'ju czu na ṅon ſécż,

Lilije tam hajicż.

Tżorné Kżiż pown' Różow wicź,

Na jeje Row pon ſtajicż.

Wéncz drohi czu ja poiſnécż dacż

Do Czérkẇe k Wopomṅecżu,

<pb n="36"/>

Bant zelené czu na ṅon zwicż —

Wſcho k tżeſnom Dopomṅecżu.

Na Prėdwaṅu pak poladam

Ja praẇe huſto za ṅim;

Ja pwaknu, déż jón wuladam,

Ha ẇeſelu ſo na ṅim.

Hdé b'dże ſo boża Wola ſtacż?

Mi ṅem'że nichtón pójeſcż —

Hdé b'dże mói Bóh ṁe k ſebi wzacż

Ha k mojej Hanczé doẇeſcż? —

Pon budżemoi ſo ẇeſelicż

Wo druhim ṙaném Swécże:

Tam Boha tżeſcżicż,

Zo romadu nai daſche.

8. Ṗeṅezé habó wotucżene Swėdoṁo.

Mnohota rozomnéch ha ṅerozomnéch Ludżi lada ha wȯji za Ṗeṅezami hako za
nai lėpſchim Kubwom na Zemi. Bȯruṅeż też Ṗeṅezé jedén dobré dar bȯli, z
kotrémż mȯża Ludżo ẇele dobroho ſkutkuwacż, da jo tola te Ṅezbożo huſto
ẇele ẇetże, déżli te Zbożo, kotreż ſo wo tém Swėtże pżez ṅepomėrne
Wȯjeṅo za <pb n="37"/>témlei hinitém ha tajaczém Kubwom ſtawo jo ha
hiżcżen ſo ſtaṅe. Wȯ mi to wėricż noczécże, lubi Pżecżelo? Poſuchaicże z
Rozomom ha z Kedżbnoſcżu na mṅe, ja czu wam tulei zrudnu Wėrnoſcż zaſé
wo jeném Pȯẇedantżku dopokazacż.

Nėdé bȯdleſchtai dwai pėknei, pilnei, hale khudei Mandżelſkei wo jenei
Wſė, kiż mėjeſchtai, tai jenitkoho Séhna, kotrohoż jara lubuwaſchtai.
Wonai joho na kżeſcżianſke Waſchṅo wowſchitkim dobrém wotcżeṅeſchtai, k
domjaczomu Dżėwu pżiwutżiſchtai, ha, dokelż wulki Lȯżt k tomu mėjeſche,
joho też Krawczſtwo nawutżicż daſchtai. Po Tżaſu poda ſo ton nadobné
Hȯlcżecz do czuzoho Kraja, zo bȯ ſo wo ſwojim Dżėle doſpownoſcżiw habo
wudokoṅaw ha ſebi też nėżto pżi tém zaſwużiw. Hiżon nimale dwanacże Lėt
bė ſo minéwo, zo Starſchei ṅitżo wot ṅoho ṅeſwoſcheſchtai ha
ṅeẇedżeſchtai, na kotrém Kȯnczu toho Swėta ſo wȯn namaka, hatż ſo ẇeſeli
ƀez témi Żiwémi na Zemi, habȯ hatż traż jo tȯn Pucż wſchoho Ṁaſa ſchow
ha jeneje nahwoje Sṁercże |ſo z toho Swėta minéw. — <pb n="38"/>Wȯn bė,
Dżak tomu Wėrſchnomu, żiwu ha na dobrém Blaku, dżeż ſebi dobré Toler
zaſwużi ha za ſtare Lėta ha huƀene Tżaſé Zamożentżko zapowożi. — Każ pak
kȯżdé dobré Cżwojek horjaczu Luboſcż k ſwojomu narodnowu Kraju wo ſebi
noſé, kotraż joho pṙedé habȯ poſledé z ẇetżei habȯ z meṅſchei Moczu do
wotczczowſkoho Doma cżeṅe, tak bė też pola naſchoho ſprȯczniwoho
Krawcza. Wȯn ṅepoſkaſche na te wabjacze Rétże ſwojich liſchcżaczéch
Towarſchow, kiż ſo na ſchelake Waſchṅo prȯczuwahu, joho wot Ṗeṅez ha
dobre Ṁeno pżiṅeſcż, kiż joho do nȯcznéch Towarſtwaw k Ratżu ha k Picżu
ha żtȯ wė k tżomu jaczé pżeproſchachu ha wabjachu; jomu jene Ẇéſelo ha
Zbożo po druhim ſlubichu, zo jenoi ṅebȯ wot ṅich pṙecż do ſwojoho
ſerbſkoho Kraja ſchow: wȯn ṅepoſkaſche na taikelei leſne, hale wo
Wėrnoſczi żkȯdne Rėtże, hale wobzankné krutże, ſo k ſwojimai lubumai
Starſchimai wrȯcżicż. Dokelż da joho Wobzankṅeṅo jene krute Prėtkzacżo
bė, kiż ſo za kȯżdoho Kżeſcżijana zaleiżi, poda ſo wȯn, déż te dwanate
Lėto ſo minė<pb n="39"/>wo bė, na Pucż do ſwojoho narodnoho Kraja, zo bȯ
hako dżakowne Dżėcżo ſwoje Zamożeṅo z témai wobſtaṙenémai Starſchimai
dżėliw. Jedén wot téch lėpſchich Towarſchow joho pżewodżeſche hako
pżecżelné Pucżinik. Ha déż wonai ṅimale k tomu ſtarſchomu Domei
pżindżeſchtai, ṙekné wȯn k tomu Towarſchei: „poſuchai Bratzje! ja czu
mojimai Starſchimai jene ṅenadżite Ẇeſelo żtżinicż: żto té k tomu
mėniſch?“ dai ſwȯſchecż! wotmoji ton Towarſch. Na to dżeſche ton Krawcz:
„dżencz Ẇetżor czu jo k ṅimai pżez Nocz hicż, hale ṅecham prajicż, żtȯ
ſém. Jutze rano, pṙedé hatż ja ſtanu, té k nam pżindżeſch ha ſo mojei
Starſchei zam nu praſcheſch, hatż tu ja ṅeiſém? Ha joli wonai
wotmojitai, zo nitżo wotomṅe ṅeẇeſtai, da jenoi ṙek: zo tu dérbu bȯcż,
zo ſém tżora Ẇetżor dom pżiſchow. Na to wėſczi mojei luboi Starſchei
kwataiczé k Wożu pobeṅetai, ſo ſpodżiwawſchi ha na pow mordwoi
zwėſelenei.“ — Każ ſebi wotrétżeſchtai, tak ſo ſta. Tȯn Séhn pżindże
Ẇetżor pżi Tżmitżcżé do Kheiże ſwojei Starſchei. Wonai, na nitżo mėṅe
<pb n="40"/>hatż na ſwojoho Séhna zmȯſlenei, joho ṅezpȯznaſchtai, dokelż
hiżon tak ẇele Lėt wot domu prėcz woſtaw bė. Wȯn ſo troſchtu tajeſche ha
za Czuzownika wudawaſche, ha wopraſcha ſo: hatz ṅebo mȯżno bowo, pola
jei za Ṗeṅezé ha dobre Swowa Hoſpodu dȯſtacż habȯ knai ṁenſchomu tola
pżez tulei Nȯcz pola jei woſtacż: pżetoż jomu hako deṙe wotżeṅenomu
Séhnei ſo ṅeſpodoba, wo hubenei Korcżṁe pżenoczuwacż. Pżi tém wucżeże
wȯn khėtru Moſchnu Ṗeṅez ha poda jimai dwai Nórtai habo traż Scheſnak,
zo ſebi ṅebȯſchtai mȯſliwoi, wȯn cze tu wopokazanu Luboſcz ṅezapwacżenu
woſtajicż. Tai Starſchei wzaſchtai joho radé hoṙe do ſwojeje khudeje
hale tżiſteje Kheiże na ſwojoho Séhna ze żaném Swowtżkom ṅepomoſliwſchi.
Wam traż ſo to lubi, modżi Poſuchaṙo, zo tȯn Krawcz ſo za bohatoho
Czuzownika wudawa ha ſwojimai khudémai Starſchimai ṅeznajowné tak ẇele
Ṗeṅez za ſamotnu Hoſpozu jeneje Noczé ſobudżeli. Mi ſo to ṅeſpodoba, ja
to ſelṅe haṅu ha czele zacżiſnu; pżetoż mȯże ſo lochczé ſtacż, zo téch
Ṗeṅez Wuladaṅo <pb n="41"/>zwoh Lożtarſtwo ha ṅekmane żkȯdne Mȯſle wo
cżwojecżei Wutroƀe zbudżi, kotraż potém Khudéch ha Naramnéch k
Ṅeprawdże, k Rubeṅu hai k Moṙeṅu zaẇedże. Dhé bė ſo naſch Krawcz na
tulei ſtaru Wėranoſcz dopowniw, won zaẇeſczi ṅebe ſwojei Starſchei tak
ſpȯtuwaw ha zaſlepiw, ṁeſto jei zẇeſelicż. Dha bė wȯn jenoi ze Swowtżkom
na to pomoſliw, zo mow joho Żort też huƀeṅe wotbeiżecż ha jara zrudné
Kȯncz wzacż, wȯn ſebi te Tajeṅo wėſczi dowaliw ṅebȯ. Hale tak ſo
Cżwojekei dżo, déż wȯn ſwȯi Rozom wſchudżom ha k wſchomu ṅenawoża, żtoż
jenoi zapotżṅe. Boli ſo kȯżdé tak zadżerżaw, kak ẇele lėṗe bė na Sẇetże
bowo! Swȯſchcze! dokelż Czuzownik ẇele Peṅez pokaza, zbudżi wȯn wo
Wutrobe ſwojei khudei Starſchei te zatraſchne Mȯſle, joho ṁeltżo
zarazécż. Wonai ſebi mȯſleſchtai: wȯn dżėn jo czuzé; ṅichton wot ṅim
ṅitżo ṅeẇe, dokelż je pozdże knam pſchiſchow ha jow pżėnoczuwaw; wone
ṅemȯże toho dla anicz won pżindż, anicz pżeradżene pȯcż, deż joho
zaraczémoi. Deż ſo toho dla ton Séhn leṅcż podaw ha <pb
n="42"/>Mucżnoſcże dla powoicżṅe Pacżeṙe wuſpėwawſchi ſo do Woża tżėſnéw
bė, wuſné wȯn zmolom krutże ha ſmortżeſche khėtṙe. To ſwȯſcheſchtai
Starſchei, pȯdaſchtai ſo, Dure ṁeltżo wotewriczé do Komoré, ha — o hdé
bȯch je prajicż ṅetrėbaw, żto nėtk ſo zatraſchne ſta! — ha —
zarazéſchtai ſwojoho jenitkoho Séhna hubenéch Ṗeṅez dla, kotreż hiżon
ẇele Ludżi do tżaſnoho ha ẇecżnoho Ṅezboża ſtortżili ſu. — Ṅetk ſo
wȯczuwaſchtai joho Moſchné z Ṗeṅezami, Cżėwo pak zaṙebaſchtai kwataiczé
zadé Brożṅe. —

Lėdém bė rano zeſwitawo ha kożda ſṗeſchna Ruka k Dżewu hotowa, dha
pżindże po tżorawſchim Wotrétżeṅu naſchoho Krawcza Towarſch ha
praſcheſche ſo za jei Séhnom, ha hatż tżora Ẇetżor dom pżiſchow ṅejo? —
Wonai wotmojiſchtai: ṅe, moi ṅitżo wot ṅoho ṅeẇemoi.

Won pak pżi tém zwoſta, zo tu bocż dérbi; ha ṙekné na Poſletku: ton
Czuzé, kiż tżora Ẇetżor kwamai pżiſchow jo, bė wai Séhn.

Na telei Swowa potżeſchtai wonai ſuroẇe wowacż ha żawaſczicż, ſo rudżicż
<pb n="43"/>ha z korżicż; pżetoż ṅet wonai tu czẇeluwaczu Wėrnoſcz
zhoniſchtai, zo ſtai ſwojoho ſamotnoho jenitkoho Séhna zarazénoi. Jei
zaſpane ha raṅene Sẇedomjo ṅetk ſuroẇe wotucżi ha wonai zjawṅe wſchitko
wuznaſchtai, kaike wulke ha zatraſchne Ṅekmanſtwo dokonawoi beſchtai. Ta
Ẇecz pżindże zkoro k Kṅeiſtwu ha tai ṅezbożnei Starſchei mejeſchtai
ſwoje reſchne Zkutżeṅo ze Smeṙcżu teje Kżibeṅczé zapokutżicż. Spoznaicże
z toho, kak wużitna Ẇecz je jo, hiżon z Tżaſom kożdu Nakhilnoſcz k
Ṗeṅezam ha k tżaſnomu Zamożeṅu wo ſwojei Wutroƀe poṁenſchicż ha
wukoreṅicż. Dopoṅmo ſo toho dla praje huſto na ſẇotoho Pawowa Swowa: „wo
dérbuże ẇedżecż, „zo żadén Naramné, kotréż ruṅe tak „ẇele każ Pżibowſki
jo, na ṅebeſkim Kraleſtẇe Dżel bracż ṅebudże. Mamoli „Czérobu ha Draſtu,
da czemo ſpokojom bocż; pżetoż cżi, kiż za Zamożeṅom woja, panu do
Spotuwaṅow ha djabowſkich Zẇaſkow, ha do ſchelakich ſchkodnéch ha
ṅekmanéch Loſchtow, kotreż Cżwojekow do Hubenſtwa ha tżeſnoho każ
ẇecżnoho Ṅe<pb n="44"/>zboża ſtortża; pżetoż Koṙen wſchoho Ṅezboża jo
Naramnoſcz.“ —

Naramnoſcz bódż wot nas pṙecż,

Ton Koreṅ (Kużow) wſchoho Zwoho

Ṅeṁernoſcz ha Kawaṅo

Raṅenoho Sẇedomja,

Wutrobu też Boleṅo

Zahojicż t'la ṅemoża

Ṗeṅezé ha Bohaſtwa;

Wo tej ſṁertnei Hodżiṅe (Schtundže)

Nam to pomhacż ṅemoże;

Pola boiſko Sudnika

Ṅetroſchtẇe to Ṙeſchnika.

Ṅetko Handrij jcnu Baſnitżku k lėpſchom da z Napiſmom:

9. Liſchka.

Liſchka pżindże nėhdé do Domu jenoho Keklerja, pżepȯta joho czéwo Wėczé
ha namaka ƀez ṅimi też Larfu (Nabėrwocżo), kiż czéle na cżwojecże
Wobletżo ſpodobna bė, wza ju do Ruki ha ṙekné: „o kak ṙana Wowa, hale
ƀez Mozow!“ —

Talei Baſnicżka naſtupa téch Ludżi, kiż ſo ſtaiṅe za tém ſtaraja, żtoż
Cżėwo naſtupa, ha pżi tém Duſchu zakomdża. —

<pb n="45"/>

Jo traż naſche Cżėwo ẇaczé,

Kotreż paṅe do Hrowa?

Ṅei ta Duſcha ẇele ẇaczé,

Kotraż pżindże do Ṅebja? —

Tak dha dérbi naſcha Staroſcz

Ẇele bóle za tém hicż,

Ztoż nam Móto da ha Zbóżnoſcz

Nikoh' ṅem'że zaſlepicż;

Żtoż nam pżeczé woſtaṅe,

Déż wſcho tżaſne zahiṅe.

Ṅetko czu wam ja wo jeném Pȯẇedantżku dopokazacż, mėṅeſche Schowta, kak
wulki Wużitk Procza ṅeſé.

10. Bur ha joho Dżėcżi.

Jedén Bur, kiż mrėjeſche, czéſche, zo bȯchu joho Dżėcżi ſpomożné
Zpotżatk wo burſkim Dżėle wotpowożili, zawowa je tohodla k ſwojomu
ſṁertnomu Wożu ha ṙekné: „lubȯ Dżėcżi! mojoho Żiẇeṅa Kȯncz jo ſo
pżibliżiw; wȯ budżecże wſchitko, żtoż ja wam zawoſtaju, wo Wiṅiczé
namakacż; pȯtaicże tam ſpėſchṅe! Lėdém bė ſo Nan zbȯżneje Sṁercże minéw,
pżeréchu Dżėcżi czéwu Winiczu z wulkej Pilnoſcżu mėniwſchi: zo traż tam
nėhdże Ṗeṅezé habȯ druhi Nakwad ſo zaṙebané namaka. Tak wulka ha
ſpėſch<pb n="46"/>na jich Procza też ƀe, wona anicz Ṗeṅezé anicz Nakwad
ṅepotṙechi ha ṅenamaka, hale za to Winicza, deṙe pżedżėwana ha pżeréta,
dobre Pwodé noſcheſche.

Ztoholei Pȯẇedantżka mȯ jara deṙe ſpȯznajemȯ, zo jo Pilnoſcż ha Prȯcza
Cżwojekow nailėpſchi Nakwad.

Ṅet ſebi zaſpėwachu, każ Jan za dobre ſpȯzna, jedén burſki Pėſeṅ, wo
kotrémż ſo wſchelake Skorżeṅo namaka, hale żanoho dobroho Bura wot
Pilnoſcże ṅewodżerżi.

11. Burowa Skórżba.

Swóſchcże! kaike nėtk ſu cżeżke Lėta,

Kotreż twótża Ludżi toho Sẇeta.

Wone ṅejo hóṙe żanom Mużei,

Hatż na Kraju jenom' khudom' Burei.

Khudoba jo wulka pola Ludżi,

Kotraż z Wodom tżaſto ẇele prudżi;

Mėli jenoi Klėba doſcż ha Selje,

Twarowa ha Butranki doſcż ẇele.

Mlócżne Jawu te ſu jara rėtko,

Zemſke Kruſchwo (Nepelki) kóżdé Dżeṅ ſu ṅetko.

Jeja, Ṁaſo, Bibaſki ha Kulki

K Jėdżi lėdom ſẇaté Dżeṅ ſu wulki.

<pb n="47"/>

Tżelecż bórtżi, déż jo ẇaczé dżėwacż,

Żtó ſo ṅedérbjaw dha pżi tém nėwacż?

Ta Zda dérbi ſo ji czéwa podacż,

Bórṅe dérbjaw noczé, wodṅo woracż.

Déż mam Séhna, kiż ma zdobnu Dohwoſcż,

Ha wſchéch ſwojich tżerſtwéch Stawow Strowoſcż,

Wozmu joho z Moczu do Rekrutow,

Bȯrṅe ſei joh' zkhowaw do wſchėch Kutow.

Pola Kṅeiſtwa ṅetṙeba ſei móſlicż,

Zo budże jom' Schoſar nėżto ſpuſchcżicż,

Schoſé, Dawki, Danje dérbi zwożicż,

Dérbjaw też je z Ṅebja dele poſchcżicż.

Ṅeda pak wȯn wſchitko, żtoż ſo żada,

Z bojim Burom jara zlė wonlada;

Ekſekutzijon ha Kwoda, Puki,

Taike wokoh' Wuſchow bruntża Bruki.

Mó dha czemȯ naſch Kżiż dale noſécż,

Z Doẇernoſcżu pżi tém Boha proſécż,

Zo bȯ wȯn nam daw po naſchim Kżiżu

Wſchoho doſcż w ṅebeſkim Paradizu.

12. Strowoſcz ẇele ẇetże Kubwo, déżli tżaſne Zamożeṅo.

Ẇele Starſchich ma te wȯlbérne Waſchṅo, ſwojim Dżėcżom wſchitko
dowolicż, <pb n="48"/>żtoż jenoi czedża ha żtoż widża; druzé zaſé Jėſcż
ha Picż do ṅich tékaja, zo mȯli ſo puknécż, bȯrṅeż wȯdne ṅebȯli; ha zaſé
druzé je z Draſtami wobcżeża, bȯrṅeż zéma ṅebowo. Ha to żeṅi deṙe ṅejo.

Kṅez Mudré wobſéné ẇele Ṗeṅez ha druhoho tżaſnoho Zamożeṅa, hale wȯn
tohodla ṅecżeṅeſche ſwoje Dżėcżi tak hoṙe, każ tżaſto ha huſto bohatżi
Ludżo je tżiṅicż zwutżeṅi ſu. Wot wſchelakoho Picża czuzéch Krajow, hako
wot Wina ha toho ruṅa, kiż jara lȯchczé Żowtk zkaża ha Krei k Woẇe
cżėrja, joho Dżėcżi ſkoro żeṅi ṅitżo ṅedoſtachu, habȯ déż dȯſtachu,
jenoi nékotre Krepki k Woptaṅu. Jich wſchėdne Picżo bė tżiſta Woda z
Kużowa; jich Jėdż pak Mloko, Waṙeṅo (Gemüſe) ha Sad; Ṁaſo huſto na Blido
ṅepſchindże. Też bėchu joho Dżėcżi zwutżene, ſo ze zémnei Wodu mócż, wo
zémnei Stwi habȯ ṅewoṙewanei Komorczé ſpacż ha wo twerdém Wożu, to rėka
bȯle na Swoṁe hatż na Poſleżcżach, leiżecż. Tak bė jim lochka Wėcz, Ẇetr
ha Deſchcżik. Zému ha Mokrotu deṙe zṅeſcż. Pżi taikim mudrém Wocżeṅeṅu
bėchu Dżėcżi <pb n="49"/>tżerſtwo, tżiwo ha ſtrowo. Huſto woni ztémi
Dżėcżimi Kṅeza Ṁechkoho, jenoho woſobnoho Suſoda, romadu pżindżechu ha
ƀez ſobu rajachu, pȯẇedachu ha ſo ẇeſelachu, każ to Dżėcżacze Waſchṅo
jo. Pżi tém ſpȯznachu woni też, zo jo jich Wocżeṅeṅo ẇele hinaiſche,
déżli te jich Tȯwarſchow ha mȯſlachu ſebi, zo ſo jim tak deṙe ṅeṅdżo,
każ Kṅeza Ṁechkoho Swoiƀe, kotraż Khofej ha Thej pijeſche, Czwibak ha
Ṁaſo jėdżeſche, ha żtȯ wė, kaike druhe żadne ha drohe Wėczé k Jėdżi ha k
Picżu dȯſta; kotrémż ſo rano tżopwa Woda k Mȯcżu poda ha Ẇetżor ṁechke
Poſleſchcża woṙewachu; kotrémż ſo ṅedowoli, ze Stwu hicż, déż bė Ẇedro
jenoi ṅelubozne, ẇele mėṅe deſchcżikojte. To ſkorżachu woni ſwojomu
Nanei ha dachu pȯdla deṙe ſpȯznacż, zo bȯchu ſo też radé tak mėli habȯ
namakali, każ Mechkecz Swȯiba. Tohodla wza ſebi Kṅez Mudré prėdk,
ſwojoho Suſoda wopotacż ha ſwoje Dżėcżi ſobu wzacż. Każ wȯn k ṅomu do
Stwu ſtupi, pżindżechu jomu tzi hubene Dżėcżatka napcżecżo z mȯdrei Hubu
ha z blėdém żowtém Wobletżom, z tżornémi zkażenémi <pb n="50"/>Zubami,
ha ze ſpaṅenémai, huboko leiżaczémai Wotżomai hako bėchu ruṅe z Hrowa
ſtanéli ha pżi tém tak ƀez Moczé hakȯ bȯchu czéle ƀez Czérobu bȯli, habȯ
knamenſchomu tola żeni ſo najėſcż ṅemȯli. Kṅez Mudré bė deṙe powitané ha
jomu ṁechki Stow k Séṅeṅu podaté. Nėtk ſo wot wſchelakich Wėczow ha
Podawkow toho Swėta ha też wot Namakaṅa Swȯibow rétżeſche, na tżoż Kṅeni
Ṁechkowa ſkorżicż potża, zo ſo jeje żtwȯrte Dżėcżatko jara hubeṅe namaka
ha hiżon woſém Dnow doho z Woża ṅemȯże, wza khėczé wulku Schklenczu
Lėkarſtwa, ha mȯczuwaſche te boje Stwoṙentżko po Żiczach hȯrke Lėkarſtwo
k ſebi wzacż.

Kṅez Mudré to jara pżecżelṅe wobżaruwa ha bė potém ze ſwojimi Dżėcżimi k
Woƀedu pżeproſchené. To bė ruṅe, każ ſebi radé żadaw bė, mȯſliczé tak
ſwoje Dżėcżi nailėṗe pżepokazacż, kotre Waſchṅo Wocżeṅeṅa te lėpſche jo,
te ſwoje habȯ tamo Suſoda. Na Hoſcżiṅe woboi Swȯiƀe Dżėcżi Dżėl bėṙechu,
hale Ṁechkecz ṅemóżachu ẇele k ſebi wzacż ha zṅeſcż ƀez tém hacż jich
Hoſcżom wſchitko deṙe ſwodżeſche ha téjeſche. K Ṗetżeni bėchu <pb
n="51"/>kiſawo Kórki hoṙenoſchene; déż Mudrecz Dżėcżi teſamo każ Klėb
jėdżichu, ſtrȯżi ſo Kṅeṅi Ṁechkowa ha wopraſcha ſo: hatż jim to tola
żkodżecż ṅebudże? Wona ſebi mȯſleſche: jeje Dżėcżi dérbeli na mėſcże
wuṁrecż, bȯchuli te kiſawo Kȯrki jenoi wobtali. Ẇele bȯle pak hiżcżen ſo
wona zpodżiwaſche, déż widżeſche Kṅeza Mudroho Michawa Żkleniczu zémnoho
Piwa wupicż. Hai wona hiżcżen dale dżėſche ha napominaſche ſwojoho
Suſoda, zo bȯ tola lėṗe na to ladaw, ha ſwojomu Sénei porutżiw, druhi
krȯtż pṙedé ſwoje Piwo woṙecż ha je na tżopwo Kachle ſtajicż habȯ do
tżopwoje Wodé téknécż, zo traiż ṅebȯ Kaſchel joho napanéw. Deż ſo nimale
Ẇetżor pżibliżuwaſche, porutżi ſo Kṅez Mudré, dżėſche ze ſwojimi
Dżėcżimi domoi, ha daſche jim, kaiż heẇak zwutżené bė, do zémnej Komorki
leṅcż hicż. Lėdém raṅſche Zerja ſwitachu dha ſkakachu jomu Dżėcżi każ
mode Sorné napżecżo. Jich Litżka kcżėjachu każ Rȯże ha z jich Wotżow
ſapaſche modżeṅſki Woheṅ. Ei! kak ſo ja ẇeſelu, zo mam tak ſtrowo ha
ẇeſowo Dżėcżi, ṙekné wȯn, ha kak dérbjaw ſo zrudżicż, dhé bȯchu <pb
n="52"/>moje Dżėcżi tak hubene bȯli, kaiż naſchoho Kṅeza Ṁechkoho! Żto
ha ſebi wȯ, lubo Dżėcżi! k tomu mȯſlicże? Ach lubé Nanko! wotmoji na to
Marja, ta naiſtarſcha ha rozomniſcha ƀez ṅimi; mȯ bȯchmȯ hubene Dżėcżi
bȯli, każ naſchoho Suſoda; te dżėn wonladaja hako bėchu nėkotre Dné wo
Hroẇe poleiżeli; woni nitżo wot tėch hoṙeznoſchenéch Żpizow jėſcż
ṅemȯżachu; ja ṅechawa na jich Mėſcże bȯcż, ha bȯrneż ẇele Stow Toleṙ za
to dȯſtawa. — „Hale kak dha bȯ bowo“, ṙekné na to Nan, „dhé bȯch ja
tebi, twojomu Bratrei ha Sotram ruṅe tak daw żiwéch bȯcż, każ woni żiwi
ſu, ṅebȯ ſo wam ſpodobawo? dhé bȯch wam Wodu k Mȯcżu, Picżo, Komorku ha
Poſleſchcżo daw zwoṙewacż; dhé bȯch mėſto wſchėdneje Wodé ha Pomaſkow
tebi daw Khofej ha wſchelake ṗetżene Wėczé; dhé bȯ mėſto Rochu dȯſtawa
Paſteté habȯ hewak nėżto dobre ha khȯſchcże, ṅebȯ po tém radé na Mėſcże
Kṅeza Mechkowȯch Dżėcżi bócż czéwa?“ Ṅė, lubu Nanko! na żane Waſchṅo,
wotmoji Haṅżka, radſcho czu ja Zému mrėcż ha naihubeṅſche Żpizé jėſcż,
hako pżi dobréch <pb n="53"/>Kuſkach ha woṙewanéch ṁechkich Poſleżcżach
tak zrudne ha khore Żiẇeṅo ẇeſcż. — To ſo jeje Nanei jara ſpodobaſche ha
wȯn ṙekné: „to ſo mi lubi, zo moja Dżȯwcżicżka Strowoſcż ẇacz ważicż wė,
déżli ṁechke ha woſobne Žiẇeṅo; ṅetk dṙe wona ṅebudże zkorżicż, zo dérbi
w zémném ſpacż, ſo ze zémnei Wodu mȯcż ha k Jėdżi z Mlokom, z Klėbom ha
ze Sadom ſpokojom bȯcż.

Ha wot toho Tżaſa Dżėcżi żeṅi ẇaczé na Porucżnoſcże ſwojoho Nana
ṅezkorżachu, bȯrṅeż drudé kruté bow, hale ſo Dżeṅ wote Dṅa pżeczé böle
ha lėṗe pżepokazachu, zo Starſchei deṙe z ṅimi mėnitai, zo wſchė jich
Porucżnoſcże ha Wotpoladaṅa, Nutzẇedżeṅa ha Wobzankṅeṅa jenoi jich
ſamotne Zbożo ha Zbȯżnoſcż ſpėchuju. Za nėkotre Dné wumṙe Kṅeza Ṁechkoho
khoroite Dżėcżatko, kotreż hiżon pżi jich Ẇopotaṅu tak jara khore bė,
jeneje (zażneje) Sṁercże, pżi lėpſchim Wocżeṅeṅu traż wȯſoke Lėta
dotżakawo bė. Lėdém bė ſo Lėto minéwo, dha mėjeſchtai dwė druhei Dżėſcżi
tónſamu zrudné Pżipad. Wonei widżeſchtai, kak druhe Hȯltżatka pżed jich
Woknami <pb n="54"/>ſo ſmokachu ha na Sankach jėzdżachu, doſtaſchtai
Lȯżt, tulei Ẇeſowoſcż z nimi dżėlicż ha cżeknéſchtai ṁeltżo won,
jėzdżeſchtai lėdém pow Hodżiné z nimi wokoho, pżindżeſchtai potém czéle
ƀez Décha domoi, dokelz bė jimai Pȯt do Cżėwa ſtupiw ha namakaſchtai ſo
jara żpatṅe, ƀez tém hatż taikelei Poẇeſeleṅo wo Lovcże druhim anicz te
naiṁeṅſche zeżkodżewo ṅebeſche. Jej Macż dṙe jei khéczé do Woża powożi,
da zatepicż ha Theha zwaricż, ha mȯczuwaſche jej, ẇele Lėkarſtwa k ſebi
wzacż; hale wone to wſcho ṅitżo pomhacż ṅechaſche ha ṅemȯżeſche. K jej
Zazémṅeṅu ſo rozné Kaſchel pżida, kotréż pżeczé tak bȯle ha bȯle
pżiberaſche, jacze wonei Lėkarſtwa nuczbėreſchtai; też wonei woboi
wopużcżiſchtai, ſwojej Sotzicżczé ruṅa, tulei Tżaſnoſcż k wulkomu
Żaruwaṅu ha Rudżeṅu ſwojich ṅetrȯżtuéch Starſchich na rozném Kaſchelu ha
Zaduſcheṅu. Nėtk jenoi te naiſtarſche Dżėcżo wȯſche woſta, hale bė
ſtaiṅe ſwabo ha kipre, hubene ha khorwacze, bė pṙedé Tżaſa jedén
wobſtaṙené Modżencz, kotréz bė wo ſwojim żtéri ha dwaczétém Lėcże tak
<pb n="55"/>ſpaṅené, ſuchi ha ṅemoczné, każ Muż wot ẇaczé hatż woſém
dżeſat. Wȯn kȯżde Lėto dżeẇecż Mėſaczow w koſmatém Kożuſche khodżeſche
ha ruṅe taike Żkȯrne noſcheſche; ha nimale pżez czéwo Lėto tepicż ha
hiżcże zkorżeſche, zo tżopwo doſcż ṅejo. Joho Żowtk bė ſo tak woſwabiw,
zo nitżo ẇaczé zṅeſcż ṅemȯżeſche, hatż Zopu ba Wusmuż, lochke cżelacze
ha jeṅacze Ṁaſo, Hoiƀe ha Kokoſchki; wſchitke druhe drohe ha dobre żadne
Żpizé kotreż heẇak tak radé jėd bė, ſkoro ẇaczé wuſtacż ha widżecż, ẇele
mėṅe zṅeſcż ṅemȯżeſche. Sad bé heẇak joho Żiẇeṅo; hale też tȯn dérbėſche
ṅetk ṗetżené bȯcż ha hiżcżen joho w Żowtku cżiſchcżeſche. Wot
wſchelakich Wėczow k Picżu, na kotrémiż jomu ṅebrachuwaſche, mȯżeſche
wȯn jenoj ſwabo Piwko zṅeſcż ha te hiżcże na Kachlach habȯ horczei Wodże
woṙete, heẇak joho na Blaku Zémicza popaże (napané.) Ha jedénkrȯtż, déż
wȯn Kuſk ſwiṅaczoho Ṁaſa woptaw bė, ſkhoṙe tak nahle, zo ṅimale wumṙe.
Na taikelej Waſchṅo ṅemȯżeſche tȯnlei hubené bohaté Mużik wo žaném
ẇeſowém Towarſtẇe ſo po<pb n="56"/>ẇeſelicż, wo żanej pżecżelnej Beſadże
wutracż, na żanei pżiſtoinei Hoſcżiṅe Dżėl bracż; z krȯtkim: wȯn bė żiwu
hiżon ƀez Mordwémi ha dżėſche z koro za ſwojimi Bratrami do Wėtżnoſcże.
Joho Starſchei ſo na tém tak rudżeſchtai, zo po krȯtkim za nim
dżėſchtai. Hale leicże! ƀez tém hacż ſo to pola Ṁechkecz ſta, roſcżechu
Kṅeza Mudroho Dżėcżi hoṙe każ Ribȯ ha kcżėjachu każ Rȯże ṅitżo wot
Khoroſcżow ha Boloſcżow ṅeẇedżiczé, ha pȯjedachu, hiżon dawno wożeṅeṅi,
ſwojim Dcżėcżom ha Dżėcżi Dżėcżom radé wot ſwojoho krutoho Wocżeṅeṅa ha
wot ẇeſowoho Kubwa Strowoſcże, kotraż jo zawėrno ẇele lėpſche Kubwo
déżli naiẇetże Zamożeṅo.

Nėtk ſo wot wſchelakich Podawkow, zrudnéch ha ẇeſowȯch rétżeſche, kiż ſo
tu ha tam wo bliſkich ha dalokich Krajach w naſchim Tżaſu ſtanu, woſebe
też wot Wuherſkich. Na to mėṅeſche Kṅez Mudré, woſtajmȯ to, żtoż nas
nitżo ṅeſtara ha dżeż mȯ nitżo pomhacż ha wotwobrocżicż ṅemȯżemȯ ha
ṅebudżemȯ. Mȯ czemȯ Mėr ha Pżezjednoſcż lubuwacż, naſche Winwatoſcże
pilṅe doṗel<pb n="57"/>ha wſchitkim wot Boha toho Kṅeza poſtajeném
Prėdkſtojicżeṙam Poſuſchnoſcż. Żto pomhaju taike Rétże ha Swaṙeṅa? Woni
ṅitżo druhe hatż Ṅeſpokoinoſcż porodża. Hale dokelż dha nėżto wot
Wuherſkej ſpowniſchcże, dopomṅu ſo ja na jedén ṅeẇeſtżinſki Khėrluſch z
tamnoho Kraja, kotréż po Woſu: „Mói Nawożenjo Jėzuſo“ dżo. Mò czemò
tónſamu zaſpėwacż:

13. Ṅeẇeſtżinſki wuherſki Khėrluſch.

Ṅech kóżdé na to Kedżbu ma

Kak dżiwna Wėcz ſo naſtawa

Wo tém Kraju Wuherſkim,

Wo tém Mèſcże Waradin.

Toho Mėſta Kṅez naitżeſniſchi

Bė pwodżiw w ſwojim Mandżelſtwi

Dżowcżitżku, Kṅeżnu potſcżiwu:

Thereſia ji rékachu.

Taſama bė wot Modoſcże

Wſcha powna Bohabojoſcże,

Ha ſtaiṅe Boha Wėrſchnoho

Z Modleṅom kwali ſpėwajo.

Déż bėſche pżiſchwa k Rozomei,

So zawda czéle Jėzuſei,

<pb n="58"/>

Zo cze bócż joho Ṅeẇeſta,

Każ kcżenſki Slub bė ztżiṅiwa.

Pżi tém bė jara lubozna,

Sei ruṅa ſkoro ṅenamka,

Duiż wulki Kṅez też wobzankné,

Ju wzacż k tej ſwojej Mandżelſkei.

Jej Starſchei wo ṅu proſcheſche:

Ha Nan ha Macż k tom’ zwoleſche;

Ha Macż k tei Dżowczé dżeſche tak:

„Luba! o! ṅepuſchcż toho wſchak!“ —

Ta Dżowka pwatżo prajeſche;

Mói Nawożeṅa Jėzus je;

Jom’ ſém ja hiżon ſluƀena,

Zo bóch mȯi Wėncz jom’ ſkhowawa.

Nan pak tei Dżowczé wotmoji:

Tak ſo cżi tżinicż ṅehodżi;

Mói ſtarſchei hiżon ſtarei ſmȯi,

Dże cze bócż potém Woſtatk twói?

Tón Kṅez też zaſé pżiſchow jo,

Ha k Kwaſej bė wſcho hotowo

Na tém pak jo ta Ṅeẇeſta

So wulczé jara ſtróżiwa.

Ha nédém rano wona dże

Do Zarodé ha poklakṅe

Wowajo ſwojom’ Jėzuſei,

Kiż namėfcże jo pżiſchow kṅei.

<pb n="59"/>

Wón lubozṅe ju poſtrowi;

Wona pak ſo tak zaſtrożi,

Zo z Haṅbu k Zemi ladaſche,

Pak nédém k ṅomu kwataſche.

Też zmolom joho znajeſche;

Jej Duch ſo k ṅomu hoṙeſche,

Wſchei Zrudobȯ bė zabȯwa,

Na Kwas ṅej ẇaczé ſpomniwa.

Déż potża Jėzus rétżecż z ṅej’,

Ha poda zwoté Perſchcżeṅ jej,

Lei, Luba! tu maſch k Wėcżnoſczi

Zawdak wot mojej’ Luboſcże.

Wona pak Róże wamaſche,

Ha Nawożeni dawaſche,

Prajiczé: z tém ja pokazam,

Zo tebe ſamoh’ luboh’ mam.

Déż dżẻſchta tu tei Slubenei

Ha wſchelke Kwėtki żcżipaſchtei.

Wón dżeſche k ni: nėtk pói dha té

Też do tei mojej Zarodé;

Ha za Ruku ju zapżija,

Tu Zarodu ji pokaza,

Kiż w wótczném Kraju mėjeſche,

Tam ẇele Różow ſtejeſche.

Ṅeẇeſta powna Ẇeſela

Téch dobréch Pwodow kożtuwa.

<pb n="60"/>

To wuprajicż ſo ṅemóże,

Żto tudé kraſnéch Pwodow je.

Heṙczé ha ṙane Spėwaṅa

Ju jara wulczé zẇeſela.

Tam tżiſte Rėtżki beiżachu,

Kiż Zwotomu ſo runachu.

Wȯn dżeſche: „Moja Ṅeẇeſta,

Tu Zarodu ſé widżawa;

Ja czu nėtk zafé ztobu hicż

Ha tebe domoi pżewodżicż.“ —

Ṅeẇeſta z wulkej Zrudnoſcżu

Woteṅdże dom z Nutnofcżu.

„Dże czeſch?“ ju Wacha napadże.

„Dom, k Nanei!“ wona prajeſche.

„Żtó jo two̓i Nan?“ ju praſchachu.

„Mo̓i Nan jo Wóſchi na Mėſtu.“

Ji Waichtar na to wotmoji:

„Tón Wóſchi jo dżėn ƀez Dżėcżi.“

Na Draſcże pak bė póznata,

Zo Kneżnicżka jo woſobna.

Na to ju nédém ẇedżechu

Do toho Mėſta pżed Radu.

Wona pak pżi tém zawoſta:

„Mói Nan jo Wóſchi toho Mėſta.

Ha zo jo pżed por Żtundami

Też hakle ſchwa won z Rotami.“

<pb n="61"/>

Rada ſo na tém dżiwaſche,

Dże bowa jo, ju praſcheſche;

Ha kak jej’ Nana Meno jo,

Jim wuprajicż też dérbeſche.

Nėtk w ſtaréch Piſmach pótachu,

Ha wo ṅich też to nankachu:

„Zo pżed ſto Lėt ha dwaczécżi

Tam Ṅeẇeſtu ſu zubili.“

Ha tola bė ta Ṅeẇeſta

Tak moda, ṙana, tżerẇena,

Każ Holtżo Lėtow pjatnacże

So jeje Tżowo bwėſchcżeſche.

Z toho jo Rada zpóznawa

Zo tón Skutk pżindże wot Boha.

Ha woni jej Jėſcż dawachu;

Wona pak nédém woblėdné,

Ha dżeſche: zo nicz ṅeżada,

Hatż jeno khėczé Mėſchnika,

Zo bó na Pucż k tei Wėcżnoſcżi

So pżihotowawa k Zbéżnoſcżi.

Déż wona to nétk dóſtaſche,

So ẇele Ludżi dżiwaſche,

Zo zmolom cżiſche wuſnéwa!

Ztóż ſwóſchi to, ṅech kedżbu ma.

Żtȯż cze tu Zbóżnoſcż herbuwacż,

Tón dérbi Boha lubuwacż:

<pb n="62"/>

Tak budże też po Tżaſu

Jom’ dacż tu Kraſnoſcż ṅebeſku.

Nėtk ſo Zhromadżizna zbėné ha ko̓żdé dżėſche k Mėrei z tém krutém
Wobzankṅeṅom, praẇe jara na ſwoju Strowotu khedżbuwacż.

Tſecżi Ẇetżor.

Déż Kṅeza Mudroho Pżecżeljo zaſé hromadu pżindżechu, zaſpėwachu naipṙedé
Kralei k Tżeſczi, żtoż w Łożu ſwóſcheli bėchu po némſkim Woſu „den Kõnig
ſegne Gott.“ —

14. Tho Krala żonuj Boh.

T’ho Krala żonuj Bóh,

Kiż wón nam k Zbożu da,

Joh’ żonuj Boh!

Jom’ bódż Tżeſcż, Kwalba wſcha

Ha Mudroſcż naiwóſcha;

Zwi ṅech ſo zdaluja!

J’ho żonuj Boh!

Jom’ dohe Kṅeiſtwo dai,

Ha Krajej ſtainé Mėr

Ha Dobócżo!

Wón ſprawné, milné je

Wo wſchėm, żtoż zapotżṅe,

<pb n="63"/>

Kreẇ Sachſow ſchonuẇe

Joh’ żonuj Boh!

Każ Wótecz lubuẇe

Nas, ſwoje Dżėcżi, wón,

Nam Radoſcż jo.

Wón wſchėch nas wozboża,

Ha naſcha Luboſcż, — ta

Pżecz joho zẇeſela.

Joh’ żonuj Boh!

Duż kóżdé Sachſonſki

Ha poſuſchné!

W Jednoſcżi żiwi mó

Bȯcż, ſebi ſlubimó,

Ha wſchiczé ſpėwamó:

Joh’ żonuj Boh!

Tónlei Spėw wſchitkich jara zẇeſeli ha jich Wutrobu hnu tak, zo kóżdé
ṁeṅeſche, pżeczé hotowȯ bócż, za ſwojoho dobroho ha ſprawnoho Krala Kreẇ
pżelecż ha Żiẇeṅo woſtajicż.

Na to ſo wſchiczé zeſédachu z wulkej Żadoſcžu, żtó budże dżencz nėżty k
lėpſchomu dacż. Dokelż pak wo Swóibe naſchoho Hoſpodaṙa, dżeż póẇedaeza
Zromadżizna drudé romadu pżindże, Luboſcż, Pżezjenoſcż ha Pżecżelnoſcz
bódleſche, ha kóżdomu rétżecż dowolene bė kiż to czéſche, ṙekné nétk
Kucharka, zo cze wona <pb n="64"/>naipṙedé Póẇedantżko k lėpſchom dacż,
nimale tomu wóndawſchomu wot Strowoſcże ruṅa, joli zo zwólnéch
Poſuchaṙow namaka. Wſchiczé bėchu z tém jara ſpokojom, ha Kucharka
rétżeſche wot woſobnoho Kubwa cżwojetżeje Strowoſcże.

15. Strowoſcż woſobné Dar.

Jedén Klamar (Kupcz) habó Pżedawar wtei Wſé, dżeż ja rodżena ſém,
mėjeſche wulke ha nadobne Klamarſtwo, kotreż jomu tak doho, hatż ſtrowu
bé, tak ẇele pżiṅeſé, zo móżeſche ſamoho ſo ha ſwoju Swójbu deṙe
zeżiwicż, hai, wone jomu hiżcże khėtre Zamożeṅo wóſche woſta, kotreż
móżeſche k lėpſchomu Zhotuwaṅu ha Wobletżeṅu téch Swojich wudacż, każ
też k nėkotromu pżiſtoinomu Poẇeſeleṅu nowożicż.

Bórṅeż wón heẇak praẇe rozomṅe ſo zadżerżaw ha na ſo kedżbuwaw, dha ſo
wón tola na jeném piwném Ẇétżoṙe khėtṙe pżelada ha tak ṅepomėrṅe
reiwaſche, zo anicz Nitka na ṅim ſucha ṅewoſta, ha wobondże hiżcże pódla
tu Ṅerozomnoſcż habò knaiṁenſchom tola Ṅemudroſcż, <pb n="65"/>zo ſebi
Draſtu wotpiné, k wotżiṅenomu Woknei ſtupi ha ſo zémneje Wodé napi.
Tolei pak jomu tak jara zeżkodże, zo do zwej ha wobcżeżnej Khoroſcże
pané, kotraż jomu dlėhe ſwoje Klamarſtwo wobſtaracż ṅedowoli. Nėtk
dżėſche joho czéwo Hoſpodarſtwo do zadé każ Raki khodża.

Hale zo tola wſchėch ſwojich Kupczow wottehnaw ha zubiw (wotbow) ṅebo,
wza ſebi jenoho Modżencza do Swużbu, kotréż joho czéwu Wėcz ẇedżeſche ha
wobſtara. Tomu wón wſchitkoṙeṅe dowėri ha poda. Ha móżeſche wón traż
hinak, déż ſam anicz ze Stwu anicz z Woża ṅemóżeſche? Dokelż dha wón ſam
ſprawné ha ſwėrné Muż bė, zwutżene, kȯżdomu dacż, żtoż jomu pżiſwuſcha,
Bohu, żtoż boże, ha Cżwojekam, żtoż cżwojetże jo: nadżeſche ſo wón ruṅe
taikoho Zadżerżeṅa też wot kóżdoho druhoho pżecżiwo ſebi. Hale taiki
joho Zaſtupnik ṅebe. Tón bė lochki ha lózé Cżwojek, kiż mėjeſche Wowu
ſam za ſo ha z próznémi Pórkami napelṅenu. Wón dṙe radé dobre jėdżeſche,
hale mawo pódla dżėwaſche; radé ẇele pżetżiṅeſche, hale <pb
n="66"/>ṅitżo ṅezaſwużi. Tohodla wón te Klamarſtwo zakomdżi, hale wóſche
toho druhich na Ṁeno ſwojoho Kṅeza woheba ha joho wobkrané.

Po żtwórtém Lėtże ſwojeje cżeżkeje Khoroſcże pżindże z Klamaṙom tak
daloko, zo dérbeſche Klamarſtwo, ha Klamu wottedacż ſo wſchitke lėpſche
Wėczé ropżedacż. Dhé bė ſo wón lėṗe na Kedżbu braw, Strowoſcż wóſche
ważiw, habó Hebaṅſtwo ſwojoho Namėſtnika zaże zhoniw, dha zawėſcżi tak
huboko do Ṅezboża panéw ṅeƀe; hale wón dowėri Modenczei jaczé hatż mudṙe
bė ha pṙedé, hatż bė joho praẇe zpóznaw. Joho Moczé pżeczé bóle ha bóle
woteberachu, Khoroſcż pak pżiberaſche ha z ṅeju też Dow. Lėkar, jedén
miwoſcżiwé Muż, dṙe ſwoju Móżnoſcż tżiṅeſche ha joho darmo hójeſche,
hale to bė wſchitko podarmo, anicż Strowoſcż anicz Zamożeṅo ſo Klamarei
jaczé ṅeròcżi. Déż hiżcże Lėtko na khorém boloſcżiwém Wożu hubeṅe
pżetżiṅiw bė, dérbeſche tola w nai lėpſchich Lėtach ſwojoho Żiẇeṅa tulei
Tżaſnoſcż wopuſchcżicż. (Praicże lubi Tżitaṙo, ṅebó <pb n="67"/>wſchitko
ẇele hinak bow, dhé bė Klamar wo Modoſcżi Strowoſcż wóſche ważiw?)

Na to dżeſche Kṅez Mudre, tak prajiczé Wowa czéwoj Zromadżizné: lubi
Pżecżelo! mò z poſlenej Pòjedantżkow jara deṙe ſpòznajemó, zo jo
Strowoſcż zawėrno woſobné Dar, woſobniſchi, déżli naiẇetże Zamożéṅo, hai
déżli Romadé Slėbra habò Zwotoho; pżetoż miṅe ſo Strowata, minu ſo też
Cżėwa ha Duſche Moczé, zhubi ſo wſchitka Wėſowoſcż na Swėcże, wſché
dżakowne Wużiwaṅo bożich Dobrotow, wſchón Lòżt k Dżėwu ha k Doṗelṅeṅu
duchownéch ha ſwėtnėch Winwatoſcżow. — Khoré io ſebi ha druhim
wobcżeżné. — Strowoſcż jo tohodla jene woſobe Kubwo, wėrne Wokżecżo
Ziweṅa, kotreż Lóżt ha Luboſcż k Dżėwu ha Ẇeſowoſcż na bożich dobrotach
nam ſobudżėli; hai Strowota jo móczna Podṗera wſchoho tżażnoho Zboża,
jacze hódna déżli czéwoho Swėta Wobſéṅeṅo. Khudé hale ſtrowé Cżwojek wo
pownei Moczé jo zbóżniſchi ha ẇeſelſchi, hako naibohacżiſchi hale
khorwaté ṁechki Zemjan. Strowoſcż ha Tżerſtwoſcż z Nabożnoſcżu ha ze
Spokoinoſcżu <pb n="68"/>zjednoſcżena jo naiẇetże Dobócżo na Swėtże.

Pomėrnoſcz wobkrucżi, Ṅepomėrnoſcz poſwabi cżwojetżoho Cżėwa Strowotu.
Każ Wopiwſtwo, tak cżeṅe Zazémṅeṅo tżaſto ha huſto Sṁercż za ſobu; żtòż
pak wo wſchitkim wėſtu Mėru dżerżi, polożi ha podlėhi ſwoje tżaſne
Żiweṅo. Kżeſcżian ṅedérbi ſo jenoi pżi Jėdżi ha Picżu hale wo kóżdei
Należnoſcżi na Kedżbn bracż, też pżi dowolenéch Ẇeſelach, zo ṅebó żeṅi
Mėru ṅepżekrotżiw, ha pżez to Cżėwei ha Duſchi ṅeżkodżiw. Mo czemò ſo
tohodla każ tu zromadżeni ſmò, za naſchu Strowoſcż ſtaracż, zo tṙeba
ṅebòchmò ſami Wina na Khoroſczi zażnei Sṁercże wumṙeli. Zpòznaicże
woſebe wò, moje lubo Dżėcżi! tżohodla was tak krutże dżerżu ha k Dżėwu
hoṅu, Deſchcż, Zému ha Tżopwotu zṅeſcż pżiwutżam, zpòznaicże jow,
tżohodla tak krutże ha huſto wam Pomėrnoſcż pżikazuẇu. Hai lubuwané
Nanko! ṙeknéchu joho Dżėcżi z jenėm Woſom, mó nėtk deṙe zpòznajemò, zo
wſchitkoṙeṅe k naſchomu Zbożu rétżiſch, tżiniſch ha porutżiſch. Mò czemò
ſtaiṅe twojim dobrém Napominaṅam <pb n="69"/>ha zpomożnėm Wutżbam
poſuſchne bòcż, zo bòchmò, każ wòndaṅo naſch Kṅez Wutżer prajeſche, tebe
pżecżé zẇeſelili, ſamotne Zbożo ſpėchuwali, ha każ Bohu k Tżeſcżi, tak
też naſchei Duſchi k Zbóżnoſcżi hoṙeroſtli. Za to ſo mò wſchėdṅe k Bohu
modlimò. —

Déż ſo wot taikich ważnéch ha nabożnéch Wėrnoſcżow ha Wėczow rétżi,
mėṅeſche Kṅeni Mudrowa, jena tak bo habojazna ha pótſcziwa Mandżelſka
każ dobra Hoſpoza, dha czu też ja wam tzi Pòẇedantżka wot woſobnoho
Kubwa naſchoho Cżėwa ſtrowéch Stawow ſobudżėlicż, z kotréchż mó woſebe
tu Wėrnoſcż praje deṙe zpóznajemó, zo ſu Strowoſcż ha tżiwo Stawé jara
woſobné Dar bożi, kotréż hakle tòn praje ważicż wė, kiż jòn jaczé
ṅewobſéṅe.

Jedén Mėſtżan mėjeſche jenitżko Hòlcżka z Ṁenom Mėrcżin, kotromuż tai
ṅerozomnei Starſchei wſchitko k Woli tżiṅeſchtai ha żtoż jenoi wolada,
jomu kupwaſchtaj; tohodla ſo Mėrcżin, déż na Mėſcże ṅedoſta, żtoż
czéſche, żawoſṅe zwobicż ha pwakacż potża. Déż ƀez druhim <pb
n="70"/>też na jeném Dṅu do Wutżerṅe dżėſche, drėjeſche ſo tak jara ha
rozṅe na Haſé, zo wſchiczé Ludżo ſtojo woſtachu ha ſo joho miwoſcżiẇe
praſchachu: żto jomu tola tak zrudne ha ſtraſchne zwadżewo jo? —

Bez druhimi wopraſcha ſo joho też za taikoho Pwakaṅa Winu jedén Muż,
kotréż ſo na Kònczu Haſé na ròżkownu Kheiżu zlenéw bė. „Kak ja pwakacż
ṅedérbjaw, wotmoji Hólcżecz, mi jo lubu Nan ƀez druhimi ṙanémi Wėczami k
bożom’ Dżėſcżu też leſné wulki Żpihel wobradżiw; to bė mi nailupſche
Wobradżeṅo ha ja ſém też pżeczé do ṅoho ladaw ha ſo ẇeſeliw, moje
Woblecżo ha Draſtu ſpodżiwaw — ha leicże: dżencz jo jòn Dżowka dawa na
Zeṁu panécż, ha nėtk jo mo̓i ṙané Żpihel na ẇele tauſent Kruchow rozbité.
Ja mėjach moje naiẇetże Ẇeſelo na ṅim. Ach! nėtk jo wſchitke moje Ẇeſelo
zaſchwo. Dhé bȯch ja jenoi mòi Żpihel, mói naiṙenſchi Żpihel zaſé mėw!“
Tak żawoſcżeſche ṅerozomné Hólcżecz ha potża z nowa ſuroẇe ſo drėcż, każ
bochu jomu Kożu z Cżėwa cżanéli. —

<pb n="71"/>

„Na, na, na! té Wupacżko té té! żtò budże huƀeneje żpatneje Wėczé dla ſo
tak rudżicż ha pwakacż. Ja ſebi móſlach, żtò wė, kaike wulke Ṅezbożo jo
tebe potṙechiwo. — Maſch dha hjżcżen woboi Wotżi? ha móżeſch z wobomai
Wuſchomai ſwóſchecż? maſch też tżiwoi ha tżerſtwoi Ruczé ha Nozé? — żto?
to té wſchitko maſch, ha twoje ṁenuẇeſch, ha mòżeſch hubeneje Wėczé dla
tak ṅerozomṅe ha ṅepomėrṅe ſo rudżicż ha pwakacż? To jo jara ṅepraje.
Woladai ſo na twòi Żpihel; Nau móże jich ẇele kupicż, joli zo tebi
potṙebne ſu — hale ẇeſel ſo na téch wulkich Darach ha Nadach bożich,
kotre hiżcże maſch ha ladai, zo je zubiw ṅebò. Poladai na mṅe! ja prawu
Ruku hibacż ha tak nitżo dżéwacż ṅemóżu, z tżimſch mòw ſebi nėżto
zaſwużicż, ha żto; hiżcżen ẇele hòṙe io, ja mam Wotżi hale ṅitżo na ṅei
ṅewidżu — ach! ja ſem ſlepu. Ja ṅewidżu żeṅi ſwitacż ha boże Swòncżko
zkhadżecż; ṅewidżu Zarodow ṙane Ròże ha Naliki, Wukow Zelo, Trawu ha
Kwėtki; ṅewidżu Polow Żonuwaṅo ha mòdroho Ṅebja Ranoſcż, z jenėm Swowom:
<pb n="72"/>ja ṅewidżu ṅitżo w czéwém Swėtże, wot tżoż Ludżo tak radé ha
ṙeṅe rétże. Wokoho ṁe jo w Noczé ha wodṅo pżeczé jenak Tżma ha
wſchitkoṙeṅe tżorne. Ach! dhé bò jenoi jedén krótż te Zbożo na nėkotré
Tżas zakcżėwo, kotrohoż ſo té tak nadobṅe zẇeſeliſch! dhé bóch jenoi
jedén krótż mow mòdre Ṅebjo wobladacż, ha na Zeṁe Ṙanoſcżi ſo
zpodżiwacż, habò wo dobréch Kniżkach potżitacż! zawėrno! ja bóch ſo za
zbòżniſchoho dżerżaw, hatż Kral habó Kheiżor jo. Ja ṅechaw żadén Żpihel
żadacż, wo nim ſo wobladuwacż; ṅechaw żane Ṗeṅezė ha Twaṙeṅo, ṅechaw
nitżo jaczé mėcż, dhé bóch jenoi ſtrowei Wotżi mėw! — Kak ẇeſowé dérbi
ſo Cżwojek namakacż, kiż ſo dobrei Wotżow ha ſtrowéch Stawow zẇeſeli,
wón móże wſchitko widżecż, ha wobladacż ha nawuknécż, pżi tém ſebi tak
ẇele naromadżicż, zo mòże ſebi ſto ha tawſént Żpihelow ha druhich Wėczow
nakupicż. Hale ſtaj twojej Wotżi jedénkròtż Widżeṅo zubiwoi, potém
ṅemòże żana cżwojetża Mudroſcż ha ludżacża Pomocz teiſamoi żeni waczé
zaſé dacż. Haṅbui ſo té mawé Ṅeſpokoiné, té Zrudné! <pb n="73"/>haṅbui
ſo, dżi ha polėpſch ſo! Wużiwai wo Ẇeſowoſcżi Zbożo ſtrowéch Stawow, ha
dżakui ſo Wėrſchnomu za Nadu, kotraż mi Hubenomu czéłe bra chuẇe.
Wozṁeſch ſebi jenoi telei moje Swowa kżeſczianſkeje Wėrnoſcże praẇe k
Wutroƀe, budżeſch ſo wėſcżi haṅbuwacż, zo tak mawoje żpatneje Wėczé dla
tak ſuroẇe pwakaſche. Na to Mėrcżin dale dżėſche, trėjeſche ſwojei
mokrei Wotżi, ha dżakuwaſche ſo Bohu tomu Kṅezei, zo jo jomu Strowoſcż
ha tżerſtwò Stawu wobradżiw. Ha déż jomu nėżto w opacżne napżecżo
pżindże, habò heẇak ṅeżto po Zdacżu praje ṅeƀe, dopowni ſo wòn na toho
hubenoho Slepoho, ha mòſleſche ſebi: Cżwojekei ſo ṅezaleiżi, na tak
mòlitżke Wėczé ſo rozṁerzacż, nėwacż ha pwakacż. Tak doho hatż tebi Bòh
dobru Strowoſcż ha tżiwo Stawé popſcheje, maſch ſo jomu dżakuwacż ha
ſpokoiné bócż; té mòżeſch dżėwacż ha pżez Dżėwo twoje Zbożo ha Ẇeſelo
zpėchuwacż. Tak bė Hòlcżecz pżez Wuladaṅo jenoho Hubenoho polėpſchené ha
woſta pėkné #żwojek, ſpokoiné Muż ha dobré Kżesczian.

<pb n="74"/>

Druhi Kròtż dżėſche Motz daloki Pucż pżez Krai, ha pżindże mutżné ha
ṁerzaté do Korcżmu, porutżi ſebi Karancżk Piwa poṙedżicż, ha Kruch Klėba
dacż, ha bė khėtṙe ṅeſpokoiné, zo ṅemòżeſche nėżto lėpſche zjėſcż,
wupicż ha zapwacżicż. Déż tak z Ṅeſpokoinoſcżu ha z Ṁerzaṅom ſwoju
Wutrobu wobcżeżuwaſche, pżijedże woſobna Khoreita, wo kotreiż ſo bohaté
Muż, każ ſo zdaſche, wulczé tżiṅaczé namaka. Tòn da Porutżnoſcż
ſwòſchecż: zo bòchu jomu cżelaczu Ṗecżeṅ ha Z̀kleṅczu Wina won pžiṅeſli,
żtoż wòn woboi dwoje w Wozu ſejdżo k ſebi wza. Motz jomu ze zawidżaczei
Wutrobu pżiladuwaſche ha ſebi mòſleſche: żtò bò ſo tola też tak deṙe
mėw, każ tònlei Pròznik? — Tòn Bohaté, jedén tak dobré każ mudré Muż,
kiż z cżwojetżoho Wobletża zpòzna, żto ſo wo joho Wutrobe ſtaṅe, to
ſkoro pòtné ha ṙekné tohodla k Motzei: „maſch té Lòżt, Pżecżelo! zomnu
ſo ṁeṅecż? Motz, kotréż ſebi mòſleſche, zo ma joho Kṅez k lėpſchomu habó
każ Druzé praja, k Noṙe, ſo nimale na ṅoho rozṁerza # czéſche ſo zkoro z
nim hadéruwacż. Ton# <pb n="75"/>Kṅez też to zmėrkwaiczé, ſo hiżcżen
jedenkròtż wopraſcha: „nimaſch Lòżt, ſo zo mnu méṅecż, ja ſém na Mėſcże
k tomu hotowé; wo tak wulkich Należnoſcżach ja w mojim Hubeṅſtwė
ṅeżortuju.“ — „To ſo wė, dżeſche na to Motz ẇeſele, ja ſém zpokojom.
Ṅech dha waſcha Nadobnoſcż z Woza ſtupi ha mi wſchitko to poda, żtoż
wobſéṅe, ja czu też wſchitko dacż, żtoż mam.“ Na to porutżi bohaté Kṅez
ſwojim Swużownikam, zo bòchu joho z Woza wuzbėnéli. Hale ach té mòi
Bożo! żto wón wulada? Tòn Kṅez ṅemòżeſche anicz na ſwojimai Nohomai
ſtacż, anicz jenu wot ṅej zhibuwacż, dokelż bėſchtai woboi wopròſtṅenei,
hale dérbeſche wot ſwojich Swużowṅikow dżerżané bo̓cż, zo ṅebò panéw,
dóiż jomu Wocżeſchki pżiṅeſene ha podate ṅebėchu, na kotreż ſo wón
zeṗeraſche ha tak hubeṅe ſtojeſche. „Na, kak mėṅiſch? czéſch hiżcżen ſo
zo mnu mėṅecż?“ wopraſcha ſo Kṅez dale. „Ṅė, ṅė, zwarnui ṁe Bòh pżed
taikim Mėṅeṅom!“ ṙekné Motz czéle zaſtrożané. Mojej ſtrowei Nozé ſtai mi
tola lubſchei hako tawſént koṅaczéch wo kneizkim Wozu <pb
n="76"/>zapżeṅenéch. Ja czu radſi tżorné ha ſuchi Klėb jėſcż, Wodu picż,
ha mói ſamotné Kṅez bòcż, déżli Wino picż ha Ṗetżeṅ jėſcż, ha ſo pódla
toho każ mòlicżke Dżėcżo wot druhich wodżicż ha noſécż dacż. Zwarnuj ṁe
Boh dale pżed Ṅezbożom, ja ſo z wami na żane Waſchṅo mėṅecż ṅecham.“
Tolei prawiczé woteṅdże Motz ha pżejeſche miwoſcziwe Kṅezei dobre
ſpokoine Dalepucżuwaṅo.

„Té maſch praje, zawowa za nim ton hubené Kṅez, zo ſo ṁeṅecż noczéſch;
dhé bò mi twojej ſtrowoj Nozé dacż mòw, dha bò be wſchoho Rozmoſleṅa moi
Wòz z ṙanémai tżornémai Koṅomai moje Peṅezé ha wſchitko, żtoż mam, wo to
mṅe dòſtaw.“

Z toho mò jara deṙe ſpòznajemò, zo jo ſtrowé khudé Cżwojek ẇele
bohatżiſchi ha zbożomṅiſchi, déżli bohaté Kromu. To wėſcżi kóżdé wot was
radé pżida ha ſwoju Strowoſcż z ṅitżim ṅepżeṁeṅa.

Ha zaſé jedén ẇele wutżené Muż nėdże wo Piſṁe wot ſo poẇedaſche: „ja jo
neiſém wo mojim tżaſném wſchelakim <pb n="77"/>Hoṙu żeṅi tak zrudṅe ha
ṅeſpokoiṅe namakaw, hatż tedém, déż ja wo mojim Zamožeṅu tak ẇele
ṅewobſénéch, zo mów ſebi nowe Tżrije kupicż ha tohodla boſé khodżicż
dérbjach; to ſo mi tola wot Boha jara ṅepraẇe bócż zdaſche. Ja ſo
podach, kaikiż bėch, do Templa k bożim Swużbam; hale kak wulke bė moje
Zpodżiwaṅo, déż jow Cżwojeka wuladach, kiż żanu Nohu jacze ṅeṁejeſche,
ha tola, każ joho Wobletżo mi ſpoznacż daſche, ſpokoiné bė ha ſo z
wulkej Poniżnoſcżu k Bohu modleſche. Déż ja toho wuladach, bėch radé z
mojimai boſé Nohomai ſpokojom ha dżakuwach ſo wutrobṅe tomu
naimudriſchomu Ẇedżitżeṙei wſchéch cżwojetżich Napadnoſcżow, tomu
nairozomniſchom’ Wudżelerei ṅezkoncżṅéch Dobrotow, dżakuwach ſo, zo
mòżach hiżcżen khodżicż, bórneż żane Tżrije ṅemew. Wone jo tola ẇele
lėṗe, ze ſtrowómai Nohamai ƀez Tżrijow khodżicż mócz, hako Ṗeṅez doſcz k
Tżrijam mėcż, bale żane Nohi. Tón hubené Cżwojek bė radé boſé khodżiw,
dhe bė jenoi khodżicż mow.“

Kak woſobné Dar ſu tola ſtrowo <pb n="78"/>Stawò naſchoho Cżėwa, wone ſo
z Ṗeṅezami pżeṁenicż ṅemòża ha ṅehodża.

16. Kżeſczijanſke Zadżerżeṅo pżi Cżerṗeṅach.

Ja tola ṅeẇem, kak jo Cżwojekam, témlei heẇak ſwabém Znaṁeṅam bożim,
móżno, pżi wulkich Ṅezbożach ha Hubenſtwach ſo tak ſpokojicż, ſo tak
tròżtuwacż mòcz, każ tòn Hubené wo predawſchim Poẇedantżku? mėṅeſche na
to ſélné Wotrocżk. Ha na to joho Kṅez Wutżer, kotréż też do Beſade
pſchiſchow bė, taklei rozwutżi:

To dżėn nas wutżi naſchoho Kṅeza ha Zbożnika zpomożna Wutżba ruṅe tak
deṙe, każ joho nam k Zcżėhuwaṅu zawoſtajené Pżikwad. Wòn, tòn
naiſẇatżiſchi, kiż jo dhé na Swėtże pobow, bė be wſchitkimi
naiṅewinwatżiſchi ha wuſta tola naiẇetże Cżerṗeṅa, Zrudobu ha
Stéſknoſcz, Khudobu ha Boloſcze na Cżėle ha na Duſchi jenoi z
Zcżerpnoſcżu, na kotreiż ſo kóżdé ſpodżiwacż dérbi.

Won kaza nam, do joho Stopow ſtupacż ha tak za nim krotżicż, ha kwali
<pb n="79"/>téch zbòżnéch, kiż joho Ṁena dla cżerpecż maja. Dale nas wòn
wutżi, ſo ſwėtnéch Ẇeſelow ha hebaczéch Lòżtow wotrecz ha wſchitke Hoṙo
ha Hubeṅſtwa radé zṅeſcz z Luboſcze k ṅomu ha k naſchomu ſamotnomu
Zbożu, kotreż tudé wo Swėtże zpotżinamò ha tam wo Wėcżnoſczi dokoṅamò, k
jenomu Zbożu, za kotreż żadacż ha ſo pròezuwacż, nas te Cżerpeṅa ha
wſchelake Hubeṅſtwa teje Zeṁe ſélṅe ha huſto doſcz napominaja.

Hale moji lubi Pżecżeljo! zo bòchmò teſamo k naſchomu wėrnomu Zbożu
nawożeli, jo czéłe nuzna ṅezpuſcżena Wėcz, zo mò

1.) wſchitke Cżerṗeṅa hako boże Dopuſch żeṅa ha Domapòtaṅa hoṙeƀeṙemò,
ṅech ſmò je pżez naſche Zadżerżeṅo ha Hoṙewedżeṅo wo Swétże zaſwużili
habo nicz, pżetoż wſchudżom kṅeżi tola boiſka ſẇata ha ſprawna
Wſchohomudroſcż. —

Suli te nas potṙechjacze ha napada Cżerṗeṅa zaſwużene, ha to ſu woucze
wele huſcżiſcho hatż naſcha ṅepomėrna Luboſcz ſamòch ſo pżidacż hai
jenoi wėricż cze: dha mamò mò wo nich nuzne Zcżéwki naſcheje ſamotneje
Rėſchnoſcże <pb n="80"/>ha Ṅerozomnoſcże, tak prawiczé: boże Ẇedżeṅo
naſcheje Ṅeprawdé zpóznacż, pżez ṅe ſo polėpſchicż ha nakazacż k
lėpſchomu pſchichodnomu Zadżerżeṅu; pżetoż Bòh ton Kṅez Ṅeƀes ha Zeṁe
cze nas pżez Wutżucżo tżaſnéch Cżerṗeṅow ha Nuzow na naſche Braſchnoſcze
ha Rėſchnoſcze nazpominacż, zo bòchmò je ſkerſcho wotpowożili ha ſo
pżichodṅe mudriſcho ha rozomniſcho, pomėrṅiſcho ha ſwėrniſcho,
lubozniſcho ha ſprawniſcho zadżerżeli ha hoṙeẇedli; — wòn cze nam pżez
wſchelake cżeſchke Domapòtaṅa ſpòznacż dacż, zo ṅekmane Pżetżiṅeṅo
pżiṅeſe Khudobu, zo Wopiſtwo ha Wobżranſtwo cżeṅe Khoroſcze za ſobu, zo
Wobożnoſcz, Neluboznoſcz ha Ṅepżecżelſtwo zkazé Mėr ha Pokoi bez
Cżwojekami, zo Zakomdżeṅo ſwojich Winwatoſcżow, Ṅeroda ha Lėnoſcz ſo
huſto z Mėchom ha z proſcherſkim Kijom pwatżi. Na to mamò mò kedżbuwacż
ha naſche Zawiṅeṅo ſpòznacż, ha pżi zaſwużenéch Cżerṗeṅach tu rożaczu
Ruku bożu pżez naſche Polėpſcheṅo wotwobrocżicż, ha pżez to wetżim
Cżerṗeṅam wucżeknécż.

<pb n="81"/>

Suli pak te nas potṙechjacze Cżerṗeṅa ṅezaſwużene, ṅemòżemò mò pżi
naizproczniſchim Pżepotaṅu naſchoho Swėdoṁa żanu Winu namakacż, kotreiż
dla bòchmó ſebi Porok tżinicż mėli: potém maja nas teſamo po boiſkim
Wotpoladaṅu wutżicż, kak mawo ſo mò na nėżto tżaſne ha ſwėtne
zpuſchcżecż möżemò, ha kak mawo Cżwojek ſwoje wėrne Zbożo znaje, kiż na
Ẇeſela, Tżeſcz habò Kubwa teje Zeṁe twari; maja nas wutżicż, zo mamò ha
dérbimò lėpſche Kużowé toho Tròżta ha Ẇeſela, teje Spokoinoſcże ha
Womėrnoſcże hoṙepotacż, joli czemo̓ jow dobri Kżeſcżijeṅo, ha tam wo
druhim lėpſchim Żiweṅu, dżeż tżaſne Wėczé ha Kubwa nitżo ṅepwacża, nėdé
wėcżṅe zbòżni bòcż.

Wo Cżerṗeṅach ha Zrudobach, wo wſchelakich ẇetżich ha meṅſchich
Domapotaṅach ha Kżiżach podawa ſo nam też nailėpſcha Pżileżnoſcż k
Poṙedżeṅu naſchich Zmolkow, ha Zmòſleṅow, każ Wutżucżow ha Żadoſcżow, k
Polepſcheṅu naſchich Ṅedoſpownoſcżow ha wſchelakich Pżekwataṅow. Hai
zaẇerno lubi Pżecżeljo, wò mòżecże mi to na Swowo <pb n="82"/>wėricż, ja
woprawdże żanu lėpſchu ha wėrniſchu Wutżerṅu k Dòſtacżu kżeſcżijanſkeje
Potzcżiwoſcże ṅeznaju, déżli tu — toho domjaczoho Kżiża ha Cżerṗeṅa,
dokelż ſo jow naiẇaczé Pżileżnoſcżow naromadżi, ṁeltżo dobre ſkutkuwacż,
ſélṅe ſo k Bohu dowėricż, na ſebiſamom kṅeżicż, druhim radé wodawacż,
jim hoṙeſwużicż ha jich lubuwacż, też ſwoje naicżeſche Dżėwo ze
Zcżerpnoſcżu dokonecż, ha na taikelej Waſchṅo na wſchelakich domjaczéch
dobréch Potżinkach ha kżeſcżijanſkich Potzcżiwoſcżach pżeczé bòle ha
bòle pżiberacż.

Tak mamò mò, kaikiżkuli Kżiż ṅech nas też napaṅe, zaſwużené habò
ṅezaſwużené, tònſamò hako boże Dopuſchcżeṅo ha Damapo̓taṅo hoṙewzacż, ha
po bożim Wotpaladaṅu k naſchomu tżaſnomu ha ẇecżnomu Zbożu nawożecż.

Hale wone ṅejo na tém doſcz! Mò mamo̓ k

2.) wſchitkcṙeṅe Cżerṗeṅa też dale ze ſkutkuwaczei Miwoſcżu ha zwolném
pomoczném Dżelbraṅom na tém Namakaṅu naſchich Bliſchich po Mòżnoſczi
pomeṅſchicż. — Kak ẇele mòli <pb n="83"/>Mandżelſczé, Domjaczé ha
Suſodża k Pomeṅſcheṅu ſwojich Cżerṗeṅow ha Hubeṅſtwow dokoṅecż, dhé
bòchu ſo wſchiczé k jenomu Wotpoladaṅu zjenoſcżili, jedén tomu Druhomu
pomhali, z kròtkim: dhé bòchu wſchiczé wo ſ kutkuwaczei Luboſczi ƀe ſobu
żiwi bòli. Hiżon ta ſamotna Wėdomnoſcz, zo Druhim naſche Hoṙo k Wutrobe
dżo, zo woni naſche Staroſcże dżėla, z nami k Wotwobrocżeṅu toho
Hubeṅſtwa ſobuſkutkuju, zẇeſeli Duſchu ha zacżeri po Powoiczé toho
Żiweṅa Cżeżkotu, #ho Dremja Twòtżeṅo, toho Kżiża Hòrkoſcz.

Znapżecżna Luboſcż, Pżezjenoſcż ha Womėrnoſcż, kiż wo dobréch Swòjbach
kṅeżi wot kżeſcżianſkich Kazṅow ẇedżena, wobwarnuẇe natpṙedé pżed
boloscziwei Stéſknoſcżu ha Zrudnoſcżu, ha pżiṅeſe ẇele ẇeſowoho
Zatżutża, ẇele wokżewjaczoho Polożeṅa ſtaroſcżiwoje Wutrobu. Ha na tém
doſcż ṅejo, dżeż wėrna Luboſcż bòdli, tam jo ẇele ẇetża Zwòlnoſcż, ſebi
beſobu k Pomoczé ſtacż ha wſchitkoreṅe nawożecż, żtoż mowo Hubenſtwo
poṁenſchicż ha wotehnacż. — Jo Khudoba, habò Czérobé <pb
n="84"/>Brachuwaṅo ha Wòd-Cżerpeṅo, kiż Swòjbu twòtżi, kak ẇeſele mòże
ſkutkuwacza Luƀoſcż ha znapżecżna Pomocz tulei zaradżicż. Wſchiczé ſo
radé k Lutuwaṅu zjednoſcża, dżeż jenoi ſo nėżto wulutuwacż hodżi; kòżdé
ſebi po Mòżnoſcżi ṅeżto wotcżehṅe ha zapoje, zo mòw je k pżezczéwnomu
Zbożu doṅeſcż ha druhich żẇeſelicż. Luboſcż mòże Cżerṗaczéch zẇeſelicż,
Zpokoinoſcż Tradaczéch zmėruwacż, Jamożnudawaṅo Khudoƀe wotpomhacż, z
kròtkim: znapżecżna Miwoſcż ha Pomocz mòże kòżde Cżerṗeṅo poṁenſchicż. —

♣III.♠ Hale k tomu dérbi hiżcżen jene tzecże pżindż: mò mamò wſchitko
nawożecż ha zpòtacż, żtòż mawo nas po bożei Woli z Hubenſtwa ha Cżerṗeṅa
wumożicż. Womėrne Zṅeſeṅo kaikohożkuliż Kżiża ƀez Pòtaṅa ha Zpòtaṅa
Pomòczé, ƀez Nawożeṅa ſpomożnéch Srėdkow jo pżecżiwo Winwatoſczi wėrnéch
Kcżeſcżijanow, kiż na Boha prawu Dowėrnoſcz ſtajeja. Bòh nam ṅejo
podarmo wſchelake Moczé Cżėwa ha Duſche daw; wòn żada z Prawdu wot nas
Sobuſkutkuwaṅo ha pilne Nawożeṅo naſchich Moczow ha Srėdkow, <pb
n="85"/>zo mow nam Pomocz, Wumożeṅo ha Żonuwaṅo ſobudżėlicż, déż mò
naipṙedé naſchu Winwatoſcż po Mòżnoſcżi doṗelnili ſmò. Tohodla też rėka:
Cżwojetże! tżiṅ naipṙedé te twoje, potom budże Bòh też tżinicż te ſwoje.
Hale żeṅi nam ṅejo dowolene, Srėdki k wotwobrocżeṅu naſchoho Hubeṅſtwa
nawożecż, kotreż pżecżiwo bòiſkim ha ſwétném Zakoṅam ſu habò te
Winwatoſcże raṅa, kiż mò pżecżiwo Druhim doṗelnicż mamò. Zubimò mò
tżaſne Zamożeṅo, da ṅejo dopuſchcżene, Druhich zhebacż habò jim ṅeżto
wocżahnécż habò jich pżikròtzicż, ha pżez to tomu twòtżaczomu Hubeṅſtwu
wucżeknécż; hale mò mamò pola nas ſaméch zapotżecż, jow ſebi drohe
Ẇeſela zapojedżecż, ha tam zaſé ze żpatniſchei Draſtu ha Jėdżu ſo
zpokojicż, zo bò ſo nėżto zalutuwawo, mamò naſche wſchelake Wudawaṅa
pomėnſchicż. Ṁeṅe mò pżi naſchim Dżėle zaſwużimò, tak ẇele zpròczniwſcho
dérbimo też dżėwacż. Cżeſcha naſcha Zaſwużba jo, tak ẇele krutżiſche
dérbi też te Lutuwaṅo ha Zbòtkuwaṅo pżi tém Zaſwużeném bòcż. Jo Zwada
habó Ṅemėr w naſchich Domach, da mamò te Winé <pb n="86"/>habò Kużowo̓
pżepotacż, pżi ſebi ſamòch naipṙedé zapotżecż, ha w ſchitke
Braſchnoſcże, Wobożnoſcże ha Ṅerozomnoſcże, ha wſcho wotpowożicż, żtoż
Ṅepokoi tżini; mamò ladacż, zo mòli ſebi téch Bliſchich Luboſcż nadobòcż
ha jich Dowėrnoſcż wobſénécż, ha potém hakle ſo proczuwacż, jich
Braſchnoſcze Zabwudżeṅa ha Zamoleṅa po mòlcżkim zahojicż. — Smò mò na
taike Waſchṅo te Kużowȯ ha Winé namakali ha zatékali, z kotréchż Żtrét,
Ṅew, Hadrija pżindże, ha wſchė Srėdki k Zhednaṅu ha k Zmėruwaṅu
nawożili, kotreż nam Rozom, Zhoṅeṅo ha bo̓iſka Wutżba, ha kżeſczianſka
Luboſcz k Rucze podawa, tak budże toho Hoṙa, Hubenſtwa ha Ṅezboża pżeczé
ṁeṅe ha ṁeṅe, ha naſche Żiẇeṅo tżim zyokoiniſche, ẇeſelſche ha Bohu
zpodobniſche naſche ha czuze Namakaṅo tżim powoſchene.

♣IV.♠ Hale dopoṅmȯ ſo pżi Cżerṗeṅach też na te Dobre, kotrohoż ſo pżi
ṅich zẇeſelimo, dokelż ſo zadżiw dé jedén Cżwojek wo Swėtże namaka, kiż
ṅebȯ pżi Ṅezbożu też żane Zbożo mėw. Déż Khudoba nas twótżi, da ſo
ẇeſelmò téch runéch ha tżerſtwéch Stawow naſchoho <pb n="87"/>Cżėwa ha
teje Strowoté, kotraż drnhim brachuẇe. Napaṅe nas habò téch Naſchich
cżeżka Khoroſcż habò wulka Boloſcż, da ladaimo ſpokoiṅe na tżaſchne
Kubwa babò druhe Żonwaṅa, zkotrémiż nas boża Miwoſcż wudébi, zẇeſeli,
habò heẇak na druhe Waſchṅo ſo za to ſtara, te nas potṙechjacze Cżerṗeṅa
ha Domapòtaṅa nam polożicż. Déż ṅeſṁelna Sṁercż Téch z naſchich Wotżow
zahe rubi, kiż naſchich Wutrobow Ẇeſelo ha Luboſcż bėchu, da zbėṅmò
naſche Wobletżo k Ṅebju hoṙe, dżeż ſo woṅi nėt, kożdomu Ṅezbożu
wukhowani, pola naidobrotżiwſchoho Boha namakaju, dżeż na nas tżakaja,
zo bòchu nas zbożomṅiſchi wo Wėcżnoſcżi w ſwojim Tżaſu powitali ha
naſchu ṅebeſku Zbòżnoſcż powòſchili.

♣V.♠ K poſleṅom mamò wo naſchich Hubenſtwach ha Cżerṗeṅach ẇeſowu
Nadżiju na jenu lėpſchu Wėcżnoſcż ſwėrṅe ha ſprawṅe ſtajicż, dżeż ſo
wſchitko hatż na nailėpſche ha ſprawniſche wupwacżi, żtoż jow zrudżiwo
jo. Wopowṅmò praje huſto prajiczé: kak doho traje telei ſproczniwo
Żiweṅo powne Cżerṗeṅa ha Stéſkuoſcże na Zemi? Ṅemiṅe ſo <pb n="88"/>ha
ṅehaſṅe teſamo kacż Swėtżka wot Wėtra wuduta? Ṅezacżeri jedén Dżeṅ tòn
druhi? jedén Mėſacz tòn druhi, jene Lėto te druhe bewſchoho Komdżeṅa ha
Hoṙedżerżeṅa? Ṅejo tòn ſṁertne Cżwojek, khudé każ bohaté, khoré każ
ſtrowé, ẇeſowé każ hubéné huſto ṗredé k Zkòntżeṅu ſwojoho Żiẇeṅa
pżiſchow, hacż ſebi na to pomoſli?

Ṅejo wòn drudé pṙedé ſo z toho Swėta minéw, hatż wòn tòn Sẇet, ha tòn
Sẇet joho prawe znacż zwukné? Potém zandże wſchitka Tżma, ha żtoż ſo nam
jow ṅepraẇe wot teje wėcżneje Mudroſcże dopuſchcżene zdaſche. Ha ṅeſwita
po tżaſnei Tżmi ha zrudnei Noczé naireṅſche Raṅo, na kotreż ẇeſełe
zbo̓żné Dżeṅ pżindże wot żaneje Mrótżawki ṅezrudżené? Hai, wo tej
lėpſchei Wėcżnoſcżi ſo wſchitko wuruna, żtoż ſo nam jow kżiwo bòcż
zdaſche; tam ſo wſchitke Rané zahoja, kiż nam jow Ṅeprawda cżepeſche;
tam ſo kòżda ṅezaſwużena Zrudoba do Ẇeſela pżewobrotżi; tam żana Wutroba
ṅeſtona, żaden Hort wjacże ṅezkorżi, te Woko wjaczé ṅepwaka, ha téch
Dobréch żadén Wòs ṅeṁernéch żtrétwaczéch <pb n="89"/>Potwotżeṙow
ṅepżezcżėha. Haj zawſchitke Cżerpeṅa tejelei Tżaſnoſcże, déż ſebi teſamo
deṙe lubicż damò, ha po bożei Woli zṅeſemò ze Cżerpnoſcżu, dokelż je pżi
Nawożeṅu wſchėch Moczow ha dowolenéch Srėdkow wotwobrocżicż ṅemo̓żachmò,
budżemò z wėcżném Mòtom ha z ṅebeſkei Zbòżnoſcżu hatż naibohacziſcho
wobdareṅi.

Tak da czemò też mò, joli nas kaikeſżkuli Cżerpeṅa napanu, teſamo radé
za boże Domapòtaṅa hoṙewzacż ha je knaſchomu Zbożu nawożicż. Czemò jeden
tomu Druhomu ze ſkutkuwaczei Miwoſcżu k Pomoczé ſtacż, hale pſchi tém
ſchitkoreṅe k jich Wotwobrocżeṅu ha Polożeṅu nawożecż, żtoż wo naſchich
cżėwnéch ha duchownéch Moczach leżi, pżi naſchich mòlicżkich Cżerṗeṅach
żen̓i te drudé ẇele ẇetże Dobroté ha Nadé ṅepżeladacż ha, joli zo na żane
Waſchno ṅezaṅdu ha bezkòncżne ſo bòcż z dadża, da czemò ſo z ẇeſtei
ẇeſowoi Nadżiju na Naſtupeṅo ha Pżikhad lėpſcheje Wėcżnoſcże tròżtuwacż.

Telej Rozwutżeṅo, kiż Kṅez Mutżer wor kżeſcżianſkoho Zadżerżeṅa pżi
Cżerṗen̓ach <pb n="90"/>ha wſchelakich zrudnéch Pżipadnoſcżach
ſobudżėleſche, ſo wſchitkim jara ſpodobaſche, ha woni tohodla też kóżde
Swowo hako zpomożnu bóiſke Wėrnoſcz krucże do Wutrobow zapowożichu k
pżichodnomu Zcżėhuwaṅu. Jeṅitkomu wot téch Pżipoſuchaṙow te Swowcżko
wuſkotżi: „to ſo tola ṅehodżi, kak móże ſo Cżwojek wo Cżerṗeṅach
zpokojicż?“ — Na to jomu Wutżer wotmoji: Zcżerpnoſcż ha Luboſcż ſtei
dwej mócznej Kṅeżṅe, kotreiż ṅepomėrṅe ẇele zamożitai, ha déż ſo k nimai
hiżcżen jena tzecża poda, dokoṅa jich Zjenoſcżeṅo wſchitko. Ha talei
tzecża jo boża Nada, za kotrucż ſo wſchėdṅe modlicż mamȯ.

Też to czu wam ja bòle roſkwacż ha dopokazacż pżez jenu Stawiznu, wo
kotreiż ſo Swowo ſẇatoho Piſma doṗelṅi: „jedén Swużownik Kṅeza ma Zwóch
zṅeſcż z Pokornoſcżu.“ 2 Tim. 2, 24.

Wo jeném Mėſcże daloko wot nas bòdleſche dobré ha deṙewutżené
ṅebocżicżki Wutzėr z Ṁenom Jeremias Flatt pżed ẇaczé hatż pow Sta
Lėtami. Prėdé hatż wón do Wutżerṅe dżéſche, bė wòn, każ ſo to za kòżdoho
Wutżeṙa ha <pb n="91"/>Starſchich zależi, zwutżené, ſo k Bohu za
Zcżerpnoſcż ha Pokornoſcż modlicż. Na jeném Dṅu, déż Kṅez Jeremias do
Wutżerṅe ſtupi, wo kotreiż ſo jara ẇele Dżėcżi k Rozwutżeṅu wo
ſchelakich Wėrnoſcżach zromadżiwo bė, wulada wón dwanacże Lėt ſtaroho
Hòlcza, kotréż bė ſo ṅepżiſtoiṅe na woboi Wóchcżai na Wawku zlehnéw. —
Flatt tam ha ſém pżi Wutżėnu khodżiczé joho naipṙedé napomina, ha ṙekné:
zo jo to jara ṅepżiſtoiṅe ha ṅepraẇe za Mėſto, dżeż wòn ſo namaka. Déż
Wutźer zaſé ṅimo dżėſche, ſedżeſche Hòlcżecz zaſé tak ṅepraẇe ha rozṅe
ha bė druhi kròtż napominané; wo̓n poſkaſche hale jenoj na Wokamikṅeṅo,
pżetoż, déž Wutżer tzecżi kròtż ṅimo ṅoho dżėſche, namaka joho ruṅe zaſé
tak każ pṙedé ha to hiżcżen rozniſcho z trotzkaczém Ladaṅom, każ bò
Napominaṅam ſwojoho Wutżeṙa, ſo wuſṁecż czéw. Nėtk czéſche ſo jomu Żowcż
pżelecż pżi tak ṅepomėrnei Ṅepoſuſchnoſczi, hale won ſo khėczé na Boha
dopowṅi ha zdéchné z Poladṅeṅom k Ṅebju hoṙe woſebi prajiczé: „popſchei
mi Zcżerpnoſcz Kṅeże! pżecżiwo tomu Dżėſcżu, — Zcżerpnoſcz <pb
n="92"/>kaikuſch té zomnu z twojim rėſchném Dżėſcżu, ſtaiṅe maſch.“ — Na
blaku ſo joho Ṁerzaṅo ha Rozṅewaṅo miné, ha wón ſwoje Rozwutzėṅo wo Mėṙe
dale prėdkṅeſéſche, na lòzoho Holcza Kṅekecżbuicżé, bòrṅeż tònſamé ſwoje
pròzne Pórki dlėhe ha hòṙe dale hnaw. Po miṅenei Hodżiṅe (Żtundże)
porutżi wòn jomu kſebi pżincż ha proſcheſche ƀez tém Boha za Mudroſcż ha
Pokornoſcż. Nėtk Hòlcżccz po Zkhodże hoṙecżėṙeſche, ſtupi be wſchoho
Klepaṅa z ṁerzaczém Wobletżom do Stwu nucz ha zapraſné Duṙe, zo Wokna
wzażrachu. — Tżohodla ha té tak z Ṁerzaṅom Duṙe zapraſné, wopraſcha ſo
womėrṅe Kṅez Flatt. — Ja neiſém Duṙe zapraſnéw, prėjeſche Hòlcżecz.
Wſchak ſé je zapraſnéw, wotmoji Wutżer, dżėſche bliże k ṅomu, wza joho
za Ruku ha ṙekué pżecżelṅe: wėſch té, lubo Dżėcżo! koho té roznėẇeſch ha
napżecżo komu ſo pżerėſchiſch? Té ſo pżecżiwo mi ṅepżerėſchiſch, hale
pżecżiwo twojomu, Zbożnikei, kotréż tebi żanu Kżiwdu tżiṅiw ṅejo!

Pżepotai twoje Swėdoṁo ha praſchei ſo, tżohodla ſo tak rozṅe
zadżerżiſch! — To Hòlczei k Wutroƀe dżėſche, <pb n="93"/>hnu joho, ha
wòn potża pwakacż ha téſchṅiẇe joho za Wodacżo ſwojoho roznoho
Zadżerżeṅa ha Hoṙeẇedżeṅa proſécż. Ja bėch ſebi dżencz, dżeſche wòn ṅetk
dale, prétk wzaw, was ze Zamſom z Ṅepoſuſchnoſcżu tak dowho ṁerzacż,
hatz ṁe żtravuwali ṅeboſchcże, pżez to, mòſlach ſebi ja, budżecże wò
bòle ṁerzani ha zrudżeṅi, déżli ja! Boże dla wodaicże mi tola ha
ſpuſchcże mi jenoi tòn kròtż; ja ſo tżas mojoho Żiẇeṅa ẇaczé tak
zadżerżecż ha hoṙeẇeſcz ṅecham! — Tak wòn pżeczé bòle ha bòle lubeſche
ha proſcheſche. —

Wutżer jomu hiżcżen jedén kròcż tu Wėcz prėtk dżerżeſche, ṙekné jomu,
kak ważnomu Zpòtuwaṅu ha ſurowomu Pżerėſcheṅu ſo wuſtajiw jo, ha
wopuſchcżi joho z wėſtém Wuprajeṅom, zo jo jomu dawno wſchitko wodaw ha
ſpuſchcżiw. Hale Hòlcżecz joho ṅezmėrṅe wopużcżi.

Każ Kṅez Flatt popowṅu ſwoju Wutżbu wobzanknéw, druhe Klaſé puſchcżiw ha
ẇetżor ſam wo Stwi bė, klepaſche nėchtòn ṁeltżo do Duri, ha na Wowaṅo
ſtupi tònſamſné Hòlcżecz z tżerwėnémai wupwakanémai Wotżomai nucz.
Stonaiczé <pb n="94"/>ṙekné wòn, wone jo ṅemòżṅe, zo ſcże mi wodali; ja
żadén Mėr ha Pokoi ṅimam; pżetoż ſém ſo Djabowei ruṅa zadżerżaw; ja was
wutrobṅe proſchu: praicże mi hiżcżen znowa, zo ſcże mi wodali; ja was
zawėrno żeṅi ẇaczé anicz z Wobletżom ha Zpoladuwaṅom rozṅewacż ṅecham.

Wutżer jomu z nowa wobkrutżi, zo jo iomu wſchitko wot Wutrobu wodaw. Ha
napominaſche joho, téż ſwojoho Zbòżnika za Wodacżo proſécż; pżetoż tòu
jo naibòle roznėwané, hale budże jomu też wſchitkorėṅe wodacż, joli zo
wėrnu ha wutrobnu Żelnoſcż wopokaże. Hòlcżecz joho zaſé pwakaiczé
wopuſchcżi.

Nazaitra rano bė Flatt ruṅe ſtanéw, hatż Hòlcżez tzecżi kròtż zrudṅe
pwakaiczé k ṅomu pżindże, tak zo ſo Wutżer na tém ſpodżiwaſche. Ja
ṅeiſém, dżeſche wòn, tu czéwu Nòcz ſpacż mow; tżorawſchi Dżeṅ ṁe pżeczé
pola Wutrobu pali ha wo mni żeṙe ha ja dérbu was hiżcże „jedén krotż
wutrobṅe za Wodacżo proſécż ha żelnoſcżiẇe żadacż: zo bożcże ṁe tola
zaſé tak lubo mėli, każ pṙedé dhé. Wòn ménėſche, zo zpòznacż nėmòże, <pb
n="95"/>kak jo tżora k tei Ṅekmanoſczi pżiſchow; te Prėtkwzacżo, joho
nėwacż ha mėrzacż, jo tak kruté ha ſélne bòwo, zo joho żana Żtrava ha
Wėcżeṅo wodżerżawo nėbė; jeno ta ſamotna Luboſcz ha Pokornoſcż, z
kotreiż wòn joho Ṅekmanoſcż znėſé, jo joho tak hnuwa ha mėchkoho
żtżiṅiwa, zo ſo dlėhe zpedżuwacż nėmòżeſche. Na poſletku ſo wòn toho
Wutżeṙa praſcheſche, kak jo je zapotżaw, zo mòżeſche pola taikoho
Mėrzaṅa zcżerpné, pola taikeje Ṅekmanoſcżi pokorné zwoſtacż. — Na to
jomu Kṅez Flatt wotmoji: lubo Dżėcżo! to tebi jo deṙe rozkwaſcż nėmòžu;
jeno tak wėle tebi praju: ja ſém Nadu namakaw pola Boha toho Knėza,
tohodla mòżach też z tobu Smėlnoſcż mėcż ha tebi cżwojetżu Nadu
wopokazacż.

Żtoż tòn Hòltżecz ſlubiw bė, dżerżeſche wòn ſwėrṅe, — wòn bė wot toho
Tżaſa Flattowu nailėpſchi Schuleṙ, potėm jedén ſpėſchné ha ſwėrné
Dżėwacżer ha (mo̓ ſo nadżijemò,) ṅet jedén hòdné Wobodleṙ ṅebeſkeje
Zbòżnoſcże. — —

Tuta mòlicżka Stawizna z wutżerſkoho Zadżerżeṅa ſo wſchitkim Poſuchaṙam
<pb n="96"/>jara ſpodobaſche, Starém kaiż Modém, Dżėcżom każ Starſchim,
dokelż ſo kòżdé czéle pżepokaza, kak dobre Pwodé jena prawa ha ſwėrna
Luboſcż pżi Dżėcżoch-Horecżeṅeṅu nėſcż mòże. Dżėcżom ſo to ſpodobaſche,
dokelż czedża radſcho z Luboſcżu hako z Krutoſcżu wocżeṅene ha wotladane
bòcż; Starſchim pak tohodla, zo zpòznachu, na kak lochke Waſchṅo moża
ſwojich Dżécżi tżaſne ha wėcżne Zbożo dokoṅecż. To naſch Wutżer, kiż na
Wotżomai tżitaſche, żtoż ſo wo cżwojetżei Wutrobe zbėha, zmolom pòtné ha
ṙekné tohodla: mi ſo zda, zo ſo wam moja Rétż wo ważnach Należnoſcżach
cżwojetżoho Zboża lubi, ja czu, joli waw k Luboſczi, hiżczen nėżto
ſobudżelicż z toho Zamożeṅa mojoho wutżerſkoho Zhoṅeṅa. Wone rėka:

17. Wotcżeṅeṅo k Zbożu.

„Jowlei maſch, luba Marka, dai ſebi deṙe ſwodżecż!“ prajeſche nėdé jena
dobra hale ſwaba Macż k ſwojei jenitkei Dżowcżicżczé ha powożi ji dobré
Kruch Tékancza na Talėṙ. Marka dṙe <pb n="97"/>iȯn wza, hale ṅewopta
ṅitżo wot ṅoho, ha zmolom Macż widżeſche, zo ſo z téch mȯdréch Wȯtżkow
ſwojeje lubuwaneje Dżowcżicżki mȯczne Sélzé roṅa. — „Żto jo tebi tola
zwadżewo, lubo Dżėcżatko?“ wopraſcha ſo ṅepomėrṅe ſtaroſcżiwa Macż;
„czeiſch traż hiżcże jaczé Czokora?“ Sé tṙebai khora? habó maſch
Wowuboleṅo? „Marka na to nitżo ṅewotmoji. Pżecżelṅe dżėſche nėt Macż
bliże k ſwojei luƀoi Dżowcżiżczé ha wopraſcha ſo ju hiżcże jedén krotż z
lubozném proſtném Woſom: „żto jo jenoi tebi tola zwadżewo?“ — Marka
pwakaſche zpochi prėcż ha na dohe, dohe Praſcheṅo zhoṅi Macż na poſledku
téch Sélzow Winu: zo jo tón Kruch Tékancza zwamané. To bė te wulke
Ṅezbożo, kotrohoż dla te Dżėcżo tak ṅepomėrṅe pwakaſche. Na Mėſcże Macż
druhi Kruch Tekancza wotkra ha ſwojei Holcżczé poda. Tȯn nét czéwé
zwoſta ha czéwé dóſta jȯn Marka na Taléṙ. Nėt bė te lubo Dżėcżo zmėrom
ha wopta tȯn Tékancz. Hale z nowa potżachu ſo Sélzé z jeie Wotżow
ronicż. Macż ſo Marku proczuwaſche z nowa zmėruwacż ha ji dobre Swowa
dawacż, <pb n="98"/>zo bȯ tola pżcſtawa z pwakacż ha jeje dobrocżiwu
Wutrobu rudżicż. Hale bóle Macż proſcheſche, tak wėlé wȯtziſcho Marka
pwakaſche ha Wȯicżku k Zemi pȯiſné. Na ſchelake tam ha ſém Praſcheṅo
zhoniſtaroſcżiwa Macż, zo ſo Marczé jaczé jėſcż ṅecha, hale zo bȯ nėt
radé hrawa ha ſo tak trochu poẇeſeli wa. Z Kwatkom ſo Macż won póda,
pżiṅeſe ſchelake Wėczé k Hracżu, zeſtaja ha powożi je na Blido, zo bė
wulke Spodżiwaṅo, te ṙane ha drohe Wėczé jenoi wobladacż, ẇele bóle je
wobſénecż ha z nimi hracż mȯcz ha ſmėcż.

Marka ſo ſéné ha woblada tu ſchelaka Kraſnoſcż mawu Kwilu; hale ṅitżo
jeje czému Kedżbnoſcż na ſo ṅezcżahné. Wona ṅeẇedżeſche, żto bo ſebi nai
pṙedé wuzwolina ha z tżimż bó wo Hracżu tón drohi Tżas pżetżiniwa; bė
zaſé wobożna ha potża z nowa pwakacż. „Lubo ha zwote Dżėcżatko, prai mi
jenoi, żto tebi tola jo?“ praſcheſche ſo Macż ze zrudnei, ſtaroſcżiwoi
Wutrobu; hale mėſto Wotmojena pwakaſche Marka pżeczé bóle ha bóle, tak
zo Macż wulka Stéſknoſcż napané. Wona dżėſche po druhe ha hinaiſche <pb
n="99"/>Wėczé k Hracżu, pżiṅeſé, żtoż jenoi mėjeſche ha potrechi, hai
ſlubi, zo bȯ ſwoju Dżowcżicżku zmėruwana, ji pżichodṅe hai Tawzént
rėnſchich Wėczow kupicż; ẇele Stow hale Marka pwakacż nėpżeſta ha pżikné
ſwoje wot Pwacżkow tżerẇene Woblitżo z témai tżepotaczémai Rucżkomai,
mėṅiczé, zo ma nėt Wowuboleṅo. Na to ji Macż ṙane bėwo ha tżopwo
Rubiſchko wokoh Wowu zẇaza, dȯiż ju z wobſtainém Proſcheṅom ha Lubeṅom
wot zwotéch Horow k Len’cżhicżu ṅenarétża.

Taikelei Pżipadṅeṅa mėjeſche ta pżemėrṅe dobrocżiwa Macż ṅimale ſchėdṅe.
Marka bė naiwobożṅiſche, czéjate ha ṅemėrniſche Dżėcżo wo czéwȯm Swėtże,
kotreż ſtaiṅe żadaſche, ze bo ſo wſchitkorėṅe po ſwojei Woli ha Woicżczé
ſtawo. To dré Macż deṙe ẇedżeſche ha ṅemejeſche żane ẇetże ha ważniſche
Żadaṅo, hatż ſwoje lubuwane Dżėcżo k jenomu womėrnom’ ha zbożomnom’
Cżwojekei wocżahnécż. Tohodla doṗelni wona kóżde, też te naiṁenſche
Żadaṅo, kotreż Marka jenoi zpȯznacż da, mȯſleſche ſebi ſchėdṅe tȯn Kȯncz
téchſaméch ha tak też ſwojeje lubuwaneje Dżowcżicżki Spokoinoſcz <pb
n="100"/>ha Zbożo dóſtacż ha dokoṅecż. Hale tak Wėcz ṅebe, ẇele bȯle
mejeſche ſo Macż wot ſurowoho Tajeṅſtwa ſwojich Wotżakaṅow, wot Hiṅeṅa
ſwojich Nadżijow pżepokazacż, kotreż wona na ſwoje jenitke Dżėcżo
ſtajiwa bė. Marka woſta, żtoż woprawdże bė, jene wobożne ha ṅewuſtate,
jene ṅeſpokoine ha ṅezbożomne Dżėcżo.

Nėtk mėjeſche Macż daloki, hale nuzué Pucż do czuzoho Kraja naſtupicż,
na kotremż ju Marka Khoroſcże dla pżewodżecż ṅemóżeſche. Wona ſo ƀez tém
k ſwojei Cżecże poda, kotraż ṅedaloko wo jeje Wokownoſcżi bódleſche. Ta
boja Holtżka! kak ſo ji tola tam z jeje ṅewuſtatemi Potżinkami ha
Pżiwutżeṅami pżi tei krutei Żoṅe pȯndże? — Pżetoż tejelei Cżecże be tak
deṙe Marka każ braſchne Waſchṅo znajomne, po kotremż wona hatż dotal
wotcżeṅena bé. Hale żtoż te nailepſche bé, to bé to, zo mo na nej tak
rozomnu każ dobrocżiwu Żonſku namakamo, kotraż Swėt deṙe znajeſche ha
cżwojecżu Naturu; tohodla ſebi wona też mudṙe pżemoſli ha pżekwadże, kak
mowa ſo hiżcżen jeje Wotcżeṅeṅa <pb n="101"/>Braſchnoſcż polėpſchicż ha
pżez to jene Ṅezbożo wotwobrocżicż, kotreż derbéſche hewak za Macż ha
Dżécżo jenak zrudne Zcżėwki mėcż. Cżeta z wulkej Luboſcżu Marku hoṙewza,
ju z Pżecżelnoſcżu powita, rekné ha zo ſo jara na jeje Wopotaṅu zẇeſeli.
Też Marka bė pṙeṅe Dné ze ſwojim Pżecżeṅeṅom ha nėtziſchim Namakaṅom
czéle ſpokojom, hai ẇeſowa, dokelż czuzéch Wėczow Nowoſcż jeje czėwe
Zmȯſwé ha Kedżbnoſcz na ſo zcżané. Hale ſkoro zaſé ſtaré Ṅepżecżel wo
nej wotucżi, ha wona żadaſche: zo bo wſchitko po jeje Woẇe ha Woli ſo
ſtawo. Wona ſo każ Bezdżak do Kutżika ſéné ha potża be wſcheje Winé
pwakacż. Staroſcżiẇe ha womėrṅe wopraſcha ſo ju Cżeta, żto ji tola
zwadżiwo jo? — Marka na to ṅitżo ṅewotmoji ha Cżeta — ſo dale jaczé
ṅepraſcheſche. — Na to Marka ẇele bóle pwakaſche hai ſo drėjeſche; Cżeta
pak dżėſche ha — wobſtara ſwoje domjacze Dżėwo, każ bo ſo ṅidże ṅitżo
ṅeſtawo. — Marka pżeczé bóle ha bóle pwakaſche, hikaſche ha ſtonaſche,
hako bó nėſchto jara cżeſchke ha zrudne ju twotżiwo; hale żadén Cżwojek
ſo za tém ṅepraſcheſche, <pb n="102"/>hai na ṅu anicz ṅepoſkaſche, anicz
ṅeladaſche. Ṅimale za Pow Hodżiné Cżeta zaſé do Stwu ſtupi. Marka
hiżcżen ſteſkṅiẇe ſedżeſche, Wȯitżku k Zemi poiſnécże ha wobſtaiṅe
pwakaczé. Nėtk woboi ṁelcżeſchtai. Marka dṙe Hort k Rétżeṅu wotewri,
hale ṅemėjeſche Wutrobnoſcże doſcz, Cżecże do Wotżow poladacż; na
poſletku ſebi tola zważi ha ṙekné: „ja boch radé Kwilku won ſchwa ha
wokoh’ khodżiwa.“

Hale dokelż ṅichtȯn Kwilu ṅemėjeſche, ju pżewodżecż habo z ṅeju hicż, bé
ji Proſtwa zaprėta. Na to Marka z nowa potża pwakacż, ẇele bóle hako
pṙedé ha ṙekné: „Cżeta, ja ſém kſėtṙe khowa,“ ha hikaſche dale.

„To jo mi jara żel ha ja cże wutrobṅe wobżaruju, lubo Dżecżo,“ dżeſche
na to Cżeta. „Hale déż tomu tak jo, żtoż tebi ja radé weṙu, dokelż ſebi
moſlu, zo ṁe tola wovacż ṅebudżeſch, da maſch Krepki k ſebi wzacż,
dżencz nitżo jacze ṅejeſcż ha ſo z Tżaſom do Woża podacż, zo bo ſo praje
wupocżiwa. To budże te nailėpſche, hewak mowo traż ſo twoje Namakaṅo
ẇele <pb n="103"/>bole pokazécż. Ha żto bo luba Macż k tomu prajiwa, dhé
bó teƀe khoru namakawa?“

Zo mowo jeje Tajeṅo ha prozne Wumoſleṅo taiki Koncz wzacż, to ſebi Marka
anicz wo Sṅe moſliwa ṅeƀe. Wona bė ruṅe tak mawo Pżecżelnicza Krepkow
każ Wod’-Cżerṗeṅa. Hale Cżeta ṅetk woprawdże z Krepkami pżindże; Marka
zaſé pwakaſche; wuzna potém wohaṅbena z Pwacżom, zo ji ṅitżo ṅejo, zo ji
ṅitżo ṅebrachuẇe ha ṅeboli, ha proſcheſche żel. noſcżiẇe ha wutrobṅe za
Dowolnoſcz, ſo tola k Blidu ſénécż ha ſobu jėſcż ſmėcż. Jeje roſkatei
Wȯtżczé zetékaſchtai rożacze ha ſwaṙate Poladṅeṅo ſwojeje mudreje hale
pżi tém dobrowolneje Cżeté, kotraż ji wſchitko radé woda. Jeje
ponaturſka Dobrocżiwoſcż hnu ſchibawu Réſchniczu, kotraż k ſwojomu nai
ẇetżom’ Zbożu ze Swaboſcżu zjednoſcżena ṅebe, ha woprawdże potém hiſchon
czéwe Dżen żanu ṗekniſchu Holtżku ṅenamaka hatż tu hewak wobożnn Marku.

Pżeczé żadniſche bėchu wot toho Tżaſa jow wo Pżichodnoſcżi taikelei
zrudne Pżipadé jeje Wobożnoſcże ha ṁerzaczoho <pb n="104"/>Hoṙeẇedżeṅa;
Cżeta wopokaza wſchudżom jenak wobſtaine ſa mudre Zadżerżeṅo ha na
taikelei Waſchṅo bo ṅetk z teje hewak ṅewuſtateje wobożneje Holczé jene
ſpokoine, ẇeſowo ha zbożomne Dżėcżo żttżiṅene.

Po krȯtkim pżindże jeje Macż z czuzoho Kraja. Z Ẇeſowoſcżu beiżeſche ji
Marka napżecżo wot Cżeté pżewodżena; powita ha poſtrowi ju wutrobṅe, ſo
wulczé ẇeſeliczé, ſwoju lubu Macż, kotruż tak dowho widżawa ṅebe, zaſé
wobſénecż ha pżi nej woſtacż mócż.

Marczéna Macż nėdém z wulkim Ẇeſeleṅom ha Zpodżiwaṅom potné ſwojoho
lubuwanoho Dżėcżatka dobre Pżewobrocżeṅo ha Polepſcheṅo wo ṗekném
pżiſtoiném Zadżerżeṅu.

Cżeta, kotraż wſchudżom ſwoje Wotżi mėjeſche, to deṙe zmėrkwa ha ṙekné:
„Luba Sotra! Dżėcżow-Wotcżeṅeṅo k Zbożu ṅewobſtoji wo Dopelṅeṅu kȯżdeje
dżėcżaczeje Wołe, kóżdoho jich, huſto doſcz ṅerozomnoho, Żadaṅa ha
Wuſwoleṅa, hale wo rozomném Poṁenſcheṅu jich Żadoſcżow, wo Wukoṙeṅeṅu
jich Żadwawoſcżow. Dopelni ſo wſche jich Lóżtarſtwo <pb n="105"/>da
teſamo żeni ṅezandże, hale roſcże mȯczniſcho ha ſélniſchȯ hoṙe ha
wobkrucżi ſo pżeczé bȯle ha hȯṙe wo dżėcżaczei Wutroƀe. Tak ſo te
Nakhilnoſcże k Zwom ha k Ṅeprawdże ṅewotwutża, hale roſtu pżecze k
nadobniſchei Wulkoſcżi hoṙe, zkaża potém czéwoho Cżwojeka, tak zo jo won
napoſledku jim czéle podcżiſṅené każ hubené Wotrocżk ha Swużowṅik. Žtóż
cze ſwoje Dżėcżi ẇeſowo ha zbóżne widżecż ha ſo z ṅimi na wſchem dobrém
zraduwacż, ton ṅech je nawutżi z tżaſom ſamoho ſo zaprėcż ha ſamotnu
Wowu ha Wolu pżewinécż, habo każ naſch Zbożnik praẇi; „ſo ſaméch
kżiżuwacż.“ —

Na taikelei Waſchṅo bė ṅetk z teje wobożneje Marki pżez nawożenu
Mudroſcz ſwojeje Cżeté jena tak poſuſchna ha ſpokoina Holtżka, zo ju
wſchiczé Ludżo radé widżachu ha ju po Prawdże lubuwachu. Molicżka bė ta
Procza, kotruż Cżeta nawożi, hale nadobṅe wulke te Zcżéwki jeje
ſpomożnej Wobſtainoſcże wo dobrem ha ſprawném Żadaṅu. Ha tak hȯrka też
ta Wobcżeżnoſcż pola Marki bė, wo wſchitkim ſo ſwojei Cżecże pocżiſnécz
ha poſuchacż, da <pb n="106"/>mo na nej tola zbożomné Kużow jeje czéwoho
pżichodnoho Żiẇeṅa namakamo. Wſchicżé, Modżi ha Stari, Muże ha Żoné,
Starſchi ha Dżėcżi bėchu pżi tak rozomném Pojedaṅu ha Rozwutżeṅu
naſchoho Wutżerja wutrobṅe hnucżi ha wzachu ſebi krutże pṙedk, ſo po
taikich wużitnéch Rétżach Tżas ſwojoho Żiẇeṅa zadżerżėcż. Kṅez Wutżer
pak ẇeſele na tu k Dobrom zwożenu Zromadżiżnu poluda ha ṙekné: „Leicże!
tam ſtȯji jedén ſṗeſchné ha pilné, kiż Sémjo ſéje, ha joho Rucż ṁetatai
ẇeſele dobre Sémjo do pwȯdneje Zeṁe. Budżecże wȯ też deṙe zezkhadżecż,
drohe Zoriṅatka, ẇeſele hoṙeroſcz ha hódne Pwodé ṅeſcż? praſcha ſo joho
ſtaroſcżiwa Wutroba. Ha powné Nadżije zbéṅe wȯn ſwojei Wotżi k Ṅebju
hoṙe ha proſé: Kṅeże Bożo! té ſé powné Miwoſcże ha Smėlnoſcże, Luboſcże
ſa Dobrocżiwoſcże, dai té po twojei ṅebeſkei Nadże żtoż tȯn ſwabé
Cżwojek dokoṅecż ṅemóże, dai té k mojomu Dżėwu dobré Zroſt ha Żonuwaṅo!

Swėrné Wutżeṙo! kak huſto ſtojiſch té tomu Sémjoſéjeréi ruṅa też z
taikimi <pb n="107"/>Żadaṅami, Pwodami ha Nadżijemi ſredż toho Swėta
twojeje Modoſcże? Nėzrudż ha ṅeboi ſo, ſéj jenoj z Wobſtainoſcżu ha
ſwėrṅe, dżeż ſo tebi Skwadnoſcż podaẇe, ſchelake Sémjo wſchoho Dobroho
ha Worneho, do ṁechkich Wutrobow tebi Podatéch ha na twoje Swowa
Kedżbuwacżéch! Wȯn, kiż wo Ṅebja Woſokoſzjach bȯdli, ma na wſchėm Dobrém
ſwoje Spodobaṅo, won, kiż teje Zeṁe Żitam ha Zelam ſchėdṅe Żonuwaṅo
popżeje, ṅebudże zaweſcżii k tomu Hiṅeṅo habȯ Ṅepwodnoſcz dacż, żtoż
twói Hort za Tżaſnoſcz ha Ẇecżnoſcż wuſéwa.“ —

Powna Dżakownoſcże ha Ẇeſela, każ je cżi Swėtṅezmȯſleṅi ha Lożtarſtwa
powṅi ṅidże ṅenamakaju, bė kożdoho Poſuchaṙa Wutroba, ha wo ṅej te krute
Prėdkwzacżo, pżichodṅe ſo zaſé na tak leſne każ wużitne Waſchṅo
powėſelicż. — Ṅetk zaſṗewachu:

18. Hoibėr.

Déż ja rano z Woża ſtanu,

Da naipṙedé ladacż du,

Hacż ſu moje Hoiƀe hoṙe,

Habo hacż hiżcżen wone ſpja.

<pb n="108"/>

:,: Hoiƀ jo jene ṙane Zẇerjo.

Hoibje te ſo lubja mi.

Hoibjam ſém ja dobré

:,: To ja praju ſaẇeſczi. :,:

Ja mam ṙane Kżidwarje,

Módre ha też tżerẇene.

Ṅeżto mam też taikich drohich,

To ſu moje Bubnarje.

:,: Hoiƀ jo jene ṙane Zẇerjo rc.

Ṅeżto ṙanéch kholoitéch,

Tżornéch módréch pruhoitéch;

Dale mam też żtéri Porė

Lutéch bėwéch wóſatéch.

:,: Hoiƀ jo jene ṙane Zẇerjo rc.

Też mam ṙane pėṅeżkoite,

Ha też tżorne blecżkoite,

Bez temi mam jich też ṅeżto,

Te ſu lute vėżkoite.

:,: Hoiƀ jo jene ṙane Zẇerjo rc.

Jara ṙane koroite

Ha też dwoiczé khopoite,

Ha też hiżcze neżto taikich:

Te ſu tzorne nopite.

:,: Hoib jo jene ṙane Zẇerjo rc.

Wone maja Wopoſchki,

Wulke każ te Kokoſchki;

Te ſu zaſé ṅeżto dróſche,

Tżerẇene ſu Wopuſchki.

:,: Hoib jo jene ṙane Zẇerjo rc.

<pb n="109"/>

Wſchitkich Barbow Hoibje mam,

Ṅikom’ żane ṅepżedam;

Żtȯż mi Hoiƀe pokraṅe,

Tomu ṅidé ṅewodam.

:,: Hoib jo jene ṙane Zẇerjo rc.

Żtóż cze Radu poſuchacż,

Ṙane Hoiƀe ſplahowacż,

Dérbi ſebi pṙedé pékṅe

Ṙane Sancżki wobladacż.

:,: Hoib jo jene ṙane Zẇerjo rc.

Ja ‘żcże tola jenoh’ wėm,

Sancżka jo, jod’ ṅepoẇem,

Ṙanoh’ bėwoh’ tżerẇenoho,

Hezo Ẇernoſcz prajicż ſmėm.

:,: Hoib jo jene ṙane Zẇerjo rc.

Poi té ṙanė Hoibiko,

Té mi jara lubiſch ſo.

Poi, ja czu cże domoi ẇeſcż

Tam, dżeż ton twoi Kukacż jo.

:,: Hoib jo jene ṙane Zẇerjo rc.

Dokelż dha jo khėtṙe pozdże ha jutze ſẇaté Dżeṅ, tak cżemȯ ſo ṅet k
Ṁerei podacż, hale jutze zaſé zromadżicż, joli wam k Luboſcżi; z tém
bėchu ſchicżé ſpokojom ha pżejachu ſebi dobru Nócz z tem krutém
Wobzankṅeṅom pſchichodnoho Zaſéwidżeṅe.

<pb n="110"/>

Tak ṙekné Schowta ha dżėſche dom ha cżi druzé toho ruṅa.

Żtwórté Wėtżor.

Lėdém bė ſo Dżeṅ minéw, hacż ſo wo Kṅeza Mudroho Doṁe ta znajowna
Mnohota dobréch Pżecżelow znowa zromadżi, ha Jan ṙekné: Dżencz czu ja
zapotżecż ha wam nėżto ſobudżelicż, żtoż ſém wo modéch Lėtach wot
Pėſtoṅtże ſwóſchaw. Wone ṙeka:

19. Hanſk ha Marſcha, habó poſlėna Khodoita.

Nėdé wo ſtarém ſtarém Tżaſu bódleſche jedén dżėwawó Muż ze ſwojei luboj
Mandżelſkej w jenej niſkej Kheżczé wo Lėſu, ha mėjeſche dwė Dżėſcżi,
kotreiż Hanſk ha Marſcha rėkaſchtai. Każ taj Dżėſcżi hoṙeroſcżeſchtai
pżeczé ẇetżei ha wódniſchi, brachuwaſche bojimai Starſchimai na Klėƀe ha
Czéroƀe. Też pżindżėchu pżeczé żpatniſche zrudniſche Tżaſé; wſchitko bó
dróſche ha Zaſwużba mawa; to tżiṅeſche témai Starſchimai ẇele <pb
n="111"/>Staroſcżow ha Prócżé. Jedén Wėtżor, déż ſo lėdém do tẇerdoho
Woża lehnéwoi bėſchtai, zdéchuwaſche Muż z cżeſchkej Wutrobu ha ṙekné k
Žoṅe: „ach, luba Žoṅa! kak budżemoi tola mócż nai Dżėſcżi w Zéṁe
wotladacż ha zeżiwicż, mȯi za ſo ſamoi ṅitżo ṅimamoi.“ — Na to wotmoji
jomu ta ṅeſmėlna Macż: „ja tebi żanu lėpſchu Radu dacż ṅemȯżu, hacż zo
woboi do Lėſa wozmeſch, prate daloko huboko nutz, zo ſo jacżé Dom
ṅenamakatai; ha to tak khėczé hacż jeno móżno; té wozmeſch za kóżde Kuſk
Klėba ſobu, zaſwėcżiſch jimai Woheṅ ha — porutżiſch jej’ Bóhu tomu
Kṅeżei.“

To Nanei do Wowu ṅechaſche ha wón polada k Ṅebju hoṙe prajicze: „o té
mói Bożo, kak mow ja taiku Ṅekmanoſcż na mojim Mjaſu ha na mojej Kreji
woboṅdż! Té jenoi zomnu żortuweſch, Żona!“ — „Mojedla woſtai, deż
ṅechaſch,“ dżeſche ṁerzaczé na to joho Żona; „tak da móżeſch z Tżaſom
ſṁertne Kachcże za wſchėch żtérjoch dżewacż ha zrudṅe pżiladuwacż, kak
tej Dżėſcżi po mȯlcżkim Wodu wumṙetai.“ —

Tei Dżėcżatcże, kotrémaiż Wȯd wo <pb n="112"/>móchowém Wożku wuſnécż
ṅeda, wſchitkoṙeṅe ſwȯſcheſchtai, żtoż Nan ha Macż romadu rétżeſchtai,
ha Sotżicżka potża ze Strachom pwakacż; hale Hanſk ju potrożtuwa ha
ṙekné: „ṅepwakai Marſchka, ṅepwakai; ja czu namai pomhacż, — wotżakai!“
Déż Starſchej krutże wuſnéſchtai ha ſmortżeſchtai; ſuné ſo wón potém
mėltżo won pȯtaſche pżi lėſném Mėſacżka Swėtżeṅu ſchelake bėwo
Kamuſchki, zkhowa je deṙe ha poda ſo zaſé k ſwojej Sotze do Woża.

Na zaitra rano ſo ſta, żtoż vṙedé Starſchej wotrétżawoi bėſchtai. Macż
poda kóżdom Kruch Klėba ha ṙekné: „to jo za dżentziſchi Dżeṅ wſchitko,
dżerſchtai ſebi deṙe k Radże.“ Ṅet wopuſchcżiſchtai woboi z Nanom dom,
Marſcha ṅeſéſche Klėb, Hanſk ṁeltżo ſwoje Kamuſchki, Nan pak ſwoje
Sekeré w Ruczé; Macż pak zadé ṅich khėżine Duṙe krutże zapraſné ha
ṅeſéſche Karan Wodé za ṅimi. Hanſk ſkotżi zkradżu zadé Macżeṙe, tak zo
bė poſleṅi na Pucżu; huſto ſo wón woblada, hacż móże hiżcże Khėżku
widżecż; ha déż ju jaczé ṅewidżeſche, puſchcżi wón pṙeṅi bėwȯ Kamuſchk
na <pb n="113"/>Zemju, za nėdże 10 habo 29 Krotżelow zaſé jedén ha tak
pżeczé dale ſa dale. — Nėt bėchu ṅimale do ſreidż Lėſa pżiſchli ha Nan
zadżėwa Woheṅ, k kotromuż Dżėſczé ẇele Walcżkow nanoſéſchtai ha Macż
ṙekné k nimai: „wói ſtai nėt mucżnei, lehṅtai ſo Kwilku pżi Woheṅu, moi
czemoi z Nanom tamlei dale hicż Dṙewo puſchcżecż ha dżėwacż ha
pżindżemoi zaſé po wai, déż budże Tżas k Domhicżu.“ —

Po krotkim tei Dżeſcżi wuſnéſchtai, ha déż zaſé wotucżiſchtai, ſtojeſche
Swóncżko wȯſoko na Nebju, Woheṅ bė haſnéw ha Hanſk ha Marſcha bėſchtai
khėtṙe wȯdnei; tohodla wonei zjėſchtaj, żtoż mėjeſchtai, ha ladaſchtai
ſchudżom woko ſo. Hale żtóż ṅepżindże, to ƀeſchtai tei Starſchej.
Dżėſcżi, tei bohej Sérotczé pżeczé tżakaſchtai, hale podarmo
tżakaſchtai, na to zaſé wuſneſchtai, hacż ſo potża wėtżoricż ha jej Nocz
napanécż. Ha dóż pżeczé ſamoilutkei woſtaſchtai, potża ſo Marſcha bojecż
ha pwakacż. Hanſk ju po Móżnoſcżi trożtuwaſche ha ṙėkné: ṅeboi ſo Sotra,
Bȯh tón lubó Kṅez jo znamai, tak ſo namai ṅitżo zwo ſtacż ṅemȯże; <pb
n="114"/>ſkoro też Mėſacżk hoṙepżindże ha potém mói dom pöndżemoi.“ —

Ha woprawdże ſkoro Mėſacżk zeſkhadża wo pownej Kraſnoſcżi, wobſwėtżi te
bėwo Kamuſchki ha pokaza jimai tak tón Pucż, kotréż hicż mėjeſchtai, zo
mȯwoi dom pżincż. Hanſk wza ſwoju Sotru za Ruku ha tei Dżėſczi dżėſchtai
romadże bewſcheje Bojoſcże ha bewſchoho Zadżewka hacż do Raṅa Switaṅa,
dżeż ẇeſele ſwojej Starſchej Khėżku nazdala wuladaſchtai, ha klepaſchtai
ſpóſchṅe do Duri, dóiż ſo ṅewotewrichu. Każ Ṁacż Duṙe wotżiṅi, poſtrożi
ſo ſuroẇe, déż tej Dżėſcżi wulada, ṅeẇedżiwſchi, hacż bó jej naſwaṙewa
habó ſo jeje Wuladaṅu zẇeſeliwa; Nan pak ſo zẇeſeli, ha tak bȯſchtai
woboi wutrobṅe hoṙewzatei ha nucz puſchcżjenei.

Ẇele Tżaſa ſo ṅeminé, hacż ſo ſtare ha pṙedawſche Staroſcże ha Zkorżbu
znowa zbénéchu, Starſchei ſo zaſé rozrétżuwaſchtai ha wobzanknéſchtai,
tei Dżeſcżi junu do Lėſa doẇeſcż ha to hubſcho, déżli pṙeṅi Krȯtż, ha
jej’ tam bóiſkej Pṙėdkhladainoſcżi zawoſtajicż. Zaſé woboi tomu zrudnom’
Rozrétżuwaṅu ſwojej <pb n="115"/>Starſchei pſchipoſkwaſchtaj ze zrudnei
Wutrobu, ha mudré Hanſk ſo zbėné, zo bȯ zaſé bėwo Kamuſchki romadu pȯtaw
ha nazbėraw; hale ach! te Duṙe bėchu krutże zankṅene; pżetoż Macż bė za
tém pżiſchwa, tu Wėcż pȯtnéwo ha tohodla wſchitko zezankawa. Tola
zmėruwa ſo Hanſk ha trożtuwaſche ſwoju Sotżicżku ha ṙekné: „ṅepwakai,
luba Marſchka, ṅepwakai; Bóh tȯn Kṅeż, kiż toho Ṅeƀa Ptacżki naſétżi,
toho Pola Kwėtki wobleka ha ſchėch Cżwojekow Należnoſcże deṙe ẇedże, jo
znamai, jenoi zo mój joho ṅewopuſchcżimoi, budże ſo wȯn za nai ſtaracż
ha nai po prawóm Pucżu k Zbożu doweſcż. „Wón jo móczné ha miwoſcżiwé.“ —

Na zaitra rano wſchiczé zahé ſtanéchu, Pucż do Lėſa naſtupicż; Dżėſcżi
zaſé Klėb dóſtaſchtai, ẇele meṅſche Kuſki, déżli wóndaṅo, ha woṅi dżėchu
po druhim Pucżu ẇele hubſcho do Lėſa; Hanſk pak rozdṙebi ſwȯj Klėb w
Zaku ha ṁetaſche ṁeltżo mėſto téch wóndawſchéch Kamuſchkow Srótki na
Pucż, mėnicżé, ſo po tém ſamómi ſkerſcho ze ſwojej Sotru wrocżicż mócż;
potém ſo wſchitko ſta, każ wóndaṅo: <pb n="116"/>tei Starſchei
dżewaſchtai zaſé Woheṅ, dżeſchtai Dṙewo puſchcżecż ha dżėwacż, ha tei
Dżėſcżi wuſnéſchtai; déż wotucżiſchtai, ƀėſchtai lutkei ſamoi; Nan ha
Macż ṅebeſchtai ṅidże k widżeṅu ha po dohim, dohim Tżaſu też knimai
ṅepżindżeſchtai. Bórneż tei Dżėſcżi, żtȯ wė, kah doho tżakawoi, ha
zrudṅe wowawoi, ṅidże ſo żanei Starſchei ṅepokazaſchtai. Nėt bė Powṅo,
Marſcha dżėleſche ſwói Klėb z Hanſkom ha woboi ſo tróſchku
naſécżiſchtai, na to zaſé wuſuiſchtai; ha déż wotucżiſchtai, bé Wetżor
ha ſkoro pżindże tżmoha Nócż, hale Starſchei k ṅimai ṅepżindżeſchtai.
Marſcha potża ſkorżicż ha pwakacż, hale Hanſk ju zaſé trożtuwaſche ha
ṁeṅeſche: zo budżetai ſo deṙe po téch na Pucz naṁetanéch Srótkach domoi
namakacż. Ha déż lubé ſwėtwé Mėſacżk hoṙezeṅdże, wza Brat ſwoju bojaznu
Sotru za Ruku ha ṙekné: „pói, moi czemoi ladacż, hacż ſo dom ṅenamakamoi
ha tei Starſchei ṅenadżiwſchi zẇeſelimoi.“ — Ha tak dżėſchtai wo bożim
Mėṅe dale.

Hale każ jara ha kedżbṅe Hanſk za t mi Srótkami pótaſche, wón żanu
ṅewulada, dokelż bėchu wſchitke wot Ptacżkow zezbėrane <pb n="117"/>ha
zjedżene. Cżi Wobodlerjo toho Lovta ƀėchu ſebi je deṙe ſwodżecż dali ha
ſpėwachu za to ẇeſele na Żtomach, ha wòſche Wowow naſchei dwei
Pucżnikow. Hale żto pomhaſche to Hanſkei ha Marſchi, déż jimai żadén wot
nich Pucż ha prawu Schcżeſchku pokazacż ṅémóżeſche! Woṅei dżėſchtai pak
tam ha pak ſém po Lėſu woko, zabwudżiſchtai ſo wot prawoho Pucża ha
ƀėſchtai jara zrudnei. Ha dokelż Mucżnoſcże dla dale ṅemȯżeſchtai,
lehnéſchtai ſo do ṁechkoho Mocha ha na to krukże wuſnéſchtai. Déż pżi
Switaṅu rano wotucżiſchtai, bėſchtai jara wòdnei ha czeſche ſo jimai
khėtṙe piż, tohodla wonei za Truſkalczami ha tuchorſkimi Jawotkami
ladaſchtai, zo boſchtai tróſchku ſwoi prózné Bruſchk naṗelṅiwoi. Ha déż
wonei tak po Lėſu woko khodżeſchtai pwakaiczé ha zrudnei, lei, da
pżilecża ṙané ƀėwé Ptacżk k nimai, ſéné ſo pżed ṅimai dele hako bó ſo
cżéw popanécż dacż. Ha deż woṅei ṅimale k ṅonu pżindżeſchtai, zlecża wȯn
khėczé dale, ha ſo zaſé ſéné, ha wonei za nim, ha tak to pżeczé dale ha
dale dżėſche, dóż Ptacżk k jenei lėſnej Khėżczé pżilecża <pb n="118"/>ha
ſo na Tzėchu ſéné, ha pikaſche hako bo nėżto dobre jėd; ha dėż tei
Dżėſcżi bliże pżindżeſchtai, ṅemózėſchtai ſo doſcż ſpodżiwacż ha
weſelicż, pżetoż teje Kheżki Zcżėné bėchu wot Klėba twarėne, ta Tzicha z
woblémi Jejami pżikréta, ha te Wokna wobſtojachu z ṙanoho Czokora, pżez
kotréż ſo, każ pżez Żklenczu wſcho jaſṅe widżeſche. To bė temai
Dżėſcżomai namakane Zbożo, wonei jėdżeſchtai wot Zcżéné ha Tzėchi ha
Woknow ha beſchtai pownej Weſela. Na to da ſo nuczka Wȯs ſwoſchecż, kiż
prajeſche:

„Kłepai, rémzai Stadléżko,

Ztó mi kazé Wokṅeżko?“

Na to Dżéſcżi wotmojėſchtai:

„Tȯn Wėt je jo, ton Wėt je jo,

Tė mawo ſtare Scheṙeṅo;“

ha daſchtai ſebi dalė deṙe ſwodżecż, pżetoż bėſchtai jara wodnei.

Nėtk ſo Duṙe wotżinichu ha won ſtupi jena mawa, wobſtaṙena, czéle
ztułena Żonſka, z hubokó w Woẇe leiżacżémai Wotżomai; (jeje Woblėtżo bė
każ Kȯſcż ha Koża zmorżcżene, zpaṅene, ha powne Brodawkow, z ṅepoṁerṅe
wulkim Noſom, ha ze zełenémai Wotżomai. Strach ha Strożele tei Dżėſcżi
napanéchu <pb n="119"/>ha wonei ſo jara bojeſchtai; ta Stara pak dżėſche
jimai pżecżelṅe napżecżo, powita jej ha proſcheſche, zo boſchtai tola k
ṅi nucz pżiſchwoi. „Ei, nei, luboi Dżėcżatczé, poitai jenoi nucz, ja czu
wamai wſchoho doſcz dacż, nai lépſchi Tékancz, ha żtoż hewak czetai!“ —
Dżeſcżi za nei dżeſchtai ha wona deṙe hoṙenoſcheſche, zo ſo zrudna
Duſcha w Wutrobe ẇeſeleſche: Tékanczé ha Popranzé, Jakuba ha Woṙechi,
Mloko ha Mėd, ha żtó ẇe, żtoż hiżcżen jacze. Ha bez tem hatż Hanſk ha
Marſcha wot żadnéch Ẇeczow woptaſchtai, ha ſo deṙe ṅaſécżiſchtai,
pżihotuwa Hoſpoza dobre tżiſte ha ṙane ƀewo Wóżko ha Poſleżko, do
kotrohoż tei Dżėſcżi k Ṁerei powożi; tei ſebi moſleſchtai, zo ſtai w
Ṅebeſach, wuſṗewaſchtai nutṅe ha pobożṅe ſwoje wėtżorne Pacżeṙe ha ſkoro
krutże wuſnéſchtai.

Ta Stara pak mejeſche jene zrudne ha traſchne Wotpoladaṅo po diabowſkim
Waſchṅu; wona ƀe helſke Traſchidlo ha zatraſchna Khodoita, kiż Dżėcżi
żeṙeſche, kotreż wot Starſchich zaſtortżene habo cżekṅene ƀechu; téch
wona <pb n="120"/>ladaſche z Lėſcżu ſwojei jėdżomnei Khėżczé wabicż, je
popanécż, potém deṙe wukormicż, ha ſo z nimi, joli ji po Tżaſu ṅecżeknu,
ṅaſétżicż. (Tak Pėſnitżka poẇeda.) Na to dżéſche jeje Wotpoladaṅo też z
Hanſkom ha z Marſchu. Rano wona zahe ſtané, ſtupi k tomu Wożei tej
krucże Spaczei ha ẇeſoleſche ſo na ſwojim Popadże; kheczé ṅet Hanſka z
Woża zƀené ha doṅeſé joho won do krucże ſtwaṙenoho Klewa, ha, zo traż
ṅebo wowaw, zawjaza jomu Hort z Rubiſchkom. Potém wona Marſchu ze
ſurowém Wowaṅom ha Swareṅom wubudżi, ha ṙekné: „ſtaṅ, te léṅe
Holcżiſchcżo! twoi Brat w Kleẇe tzi, mȯi czemoi jomu dobre Jėſcz
pżihotuwacż, zo bo ſo deṙe wukormiw ha za mṅe dobra tutżna Ṗetżeṅ bow!“
—

To Marſchu tak ſuroẇe wuſtroża, zo na pow mordwa woprȯſtné; wona potża
pwakacż ha wowacż, hale to ſchitko ṅitże ṅepomhaſche, wona dérbeſche
poſkacż ha ſtanécż, Jėſcz waricż, ſwojom’ Bratrei do Klewa ṅeſcz, ha
znim, z tém krutże zawṙeném, ſo rudżicż ha pwakacż. <pb n="121"/>Wona
ſama pak ƀe wot teje Khodoite hubeṅe dżerżana. To trajeſche nėkotré
Tżas, wo kotrémż ta Stara huſto k Klėwei dżėſche ha Hanſkei porutżi,
jedén Porſt po druhim won téknécż pżes téch Durjow Dżėrki, zo mȯwa
wobmaſacż, hacż jo tutżné doſcz. Hanſk pak, tón ſchibawo ha pżekłepané,
pokaza ji pżeczé ſuchu Kȯſku, ha wona ſo zpodżiwaſche, zo tón Hólcżecz
pżi tak dobrej Czéroƀe jenak ſuchi woſtaṅe. Na poſletku ju wſchitka
Zcżerpnoſcz wopuſchcżi ha wona ṙekné: „ja ſém toho Tżakaṅa mucżna,
dżencz budże ṗetżené,“ ha zapali wulki Woheṅ do Peczé, kotraż pżi tei
Khėſchczé ſtojeſche, zeſuwa nai prėdé Klėb nucz, zo bó ṁechki (nowo)
ṗetżené k tej dobrej Ṗetżeṅi mėwa. Marſcha powna Stróżelow ſebi żaneje
Radé ṅeẇedżeſche ha ta helſka Khodoita ji porutżi, zo bó ſo na Wopatu
ſénéwa ha do Ṗeczé ladawa, hacż jo Klėb bruné doſcż; hale ta ṅeſmėlna
Stara czéſche tu Holcżku nai pṙedé woṗecz ha potém hakle jeje Bratra.

Nėtk pżilecża zaſé ƀewu Ptacżk ha ſpėwaſche: „kedżbui, kedżbui
Holcżicżko, <pb n="122"/>zo bó żane Ṅezbożo tebi tud’ ſo ṅeſtawo!“ Jei
Rozom wotucżi ha wona teje Stareje zwo Wotpoladaṅo czéle pżelada ha
ṙekné:

„pokaſch ſchak mi luba Żónka,

zo ja tṙeba ṅebóch z wonka

teje Ṗeczé zwoſtawa,

wſcho cżi praje żtżiṅiwa.“

Z Kwatkom ſo Stara na Wopatu ſéné ha Marſcha khėczé za Toporſchcżo
dżerżiczé ſuwaſche ha ſuwaſche, hacż ju nahłe do Ṗeczé ſuné tak huboko,
hacż Toporſchcżo doſané; klip, klap, zaprasnéchu ſo Duricżka, te krute
zélezne, Marſcha Rėhel zaſuné, ha, dokelż Ṗėcz deṙe wupoṙena bė,
dérbėſche ſo zwa Żona woṗecz, na ſtruchwo czwėlwacze Waſchṅo ſwoje
rėſchne Żiweṅo wobzanknécż, ha te dawno zaſwużene Móto ſwojeje
Ṅekmanoſcże, dóſtacż. To ƀe ta poſlena Khodoita, wo czéwém Swėtże żane
jaczé ṅeiſu ha mó ſo ṅetk żaneje jaczé bojecż ṅetrebamó. Marſcha pak
beiżeſche ẇeſele k Hanſkei, wotewri Klėwa Duṙe ha puſchcżi z ṅoha
ſwojoho lubuwanoho Bratzika; tón z Wėſowoſcżu wuſkocżi, pané pżed ṅej na
ſwoje Kolena, <pb n="123"/>wokoſchuwaſche Marſchczé Ruczé ha
hubitżkuwaſche ju wutrobṅe; woboi ſo nėt k Bohu modleſchtai, ha nutṅe za
joho ṅenadżitu Pomocz ſo dżakuwaſchtai.

Ha zaſé ſo Bėwacżk pokaza ha z ṅim czéwa Tżroda leſnéch Ptacżkow, te
letachu ſpéwajo woko teje Khéżki, na kotreiż bė nėt ṙane Nėzdo k
widżeṅu, z ṅoho pżiṅeſé ṅet kożdé Ptacżk nėſchto ṙane ha woſobne, hako
k. P. jėdén piſané żadne Kamużk, druhi zwoté ha drohi Pacżerk, tzecżi
druhe Bohaſtwo, tak zo mėjeſche Hanſk powne Zaki, Marſcha pak Schórczuch
z ṅimi naṗelṅené.

Bėwé Ptacżk pak ſpėwaſche:

Zwėrjatka ſo dżakuju

za téch Srótkow Czérobu!

zmitai, żtoż wam wobradżu

k Ẇeſelu ha k tżaſnom’ Zbożu!“

Déż ſo tak wot Ptacżkow rétżi, pané Michaw Janej do Rétże ha ṙekné, da
ſchak czemó zaſṗewacż

20. Ptacżi Kwas.

Wſchiczé bėchu jara ſpokojom ha ſṗewachu, dokelż tónlei ſtaré Spėw
wſchitkim <pb n="124"/>deṙe znajowné ṅebe, każ Jan ha Michaw
prėdkpraẇeſchtai:

Leicże! nowa Wėcz ſo ſtawa,

Swóſchcże! czéli zrozemicż:

Sroka jo ſei Muża wzawa,

Ha cze ſo nam wożeṅicż.

Hauron jo tón Nawożeṅa,

Toho jo ſei zladawa;

Tón ma ẇele Zamożeṅa,

Za kotrémż jo żadawa.

Na Sluƀe jo Rapak pobów,

Kwas czeidża joh’ wocżiżcżecż;

Wón jo na wſchėch druhich dobów,

Kiż czéchu joh’ pocżiżcżecż.

Krawoncz Koch ha Rėznik budże,

Duſchṅe jomu pżiſtoji;

Tohodla joh’ wſchudżom drudże

Beru, zo ſo wuſtoji.

Dale dérbi na tém Kwaſu

Staré Bacżon Tócżka bócż;

Tón ṅej’ kromu na tu Braſu,

Ṗlepocze wón kóżdom trócz.

Kuchṅu budże Robel twaricż;

Żkrėkawa jo Mójerka;

Kurwota tam budże waricż,

Kucharka każ Wojerka.

Sowa, lei! ta leſna Żona,

Ta jo Swonka Ṅeẇeſcże;

<pb n="125"/>

Z Nawożeṅu póndże Róna,

Ta jo ṙana zawėſcżi.

Z jeje Dżowku budża druſchcżicż

Żoma, Kawka, Gabija;

Żtiglicza Kwas dérbi ſpuſchcżicż,

Wot ṅej’ ſo tam zabija.

Tżarſch ha Zkórcz, tei Swatai bėſchtai,

Tei naiṙeṅſchei be wſchimi;

Tohodla też wonei czéſchtai

Widżecż dacż ſo bewſchimi.

Wupak ẇele do ſo dżerżi,

Pżiṅeſe tém Druſchkam picż;

Wokoh ṅoho radé ſṁerdżi,

Ṅechadża z ṅim reiwacż hicż.

Ztérjo Hercżé też tam bėchu,

Vaſtoicżka bė na Huſle;

Déż da wóṅi piſkacż czéchu,

Nemėjachu Piſchcżele.

Konopacżk bé na te Dutki,

Żkowroncżk pżindże z Piſchcżelu;

Mawó Kralik bė ſam lutki

Z Bokom pżt tém Ẇeſelu.

Tżorné Kós tón bė ſo wopiw,

Też ta moda Poczpula;

Wón bė wſchitkón Palencz dopiw,

Duż ſwaṙeſche Tżapula.

Koṅa potża k Dobrom radżicż,

Dokelż bėſche ſwóſchawa,

<pb n="126"/>

Zo b’dża jeje Czaiſka zabicż,

Duż bėſche ſo ſpóſchawa.

Pżi tém ſta ſo wulka Zwada,

Knacż tón kleſné Sékorku;

Tu jo trėbna dobra Nada,

Rocżk tón rabné za Vinku.

Schėracżk potża wſchéch won wabicż,

To jo jedén ſėlné Muż;

Czéſche ſchėru Plicżku zabicż,

Wucżeże ſei na ṅu Nóż.

Nichtón ṅebe bóle ṅėwné,

Hatż tón modé Srokoṗel;

Cżichi Michaw ſeidżo zdrėmné,

Ha ma hiżno pṙecż ſwói Tel.

Srokoṗelei Teſak wzachu,

Zo wón ṅikoh’ ṅezruba,

Ha ſo wſchiczé warnuwachu,

Zadén bliſko ṅeſtupa.

Wóſak tón ſo potża hórſchicż:

Żto jo Drózna rétżawa;

Czéſche beiżecż na ṅu ſkorżicż,

Zo jo na ṅoh’ żkrėtżawa.

Kokula tam Sudnik bėſche,

Każ jo kóżdom’ wėdomo,

Wopatżnomu pomhacż czéſche;

Schelma! dże maſch Swėdomjo?

Herczé hiżcżen wóſche bėchu,

Ha nazdala ſtojachu;

<pb n="127"/>

Cżi ſo ſobu ṅecżeṗechu,

Dokeliż ſo bojachu;

Zo b’dża dérbecż ſami reiwacż,

Déż ſo wſchitko rojeſche.

Soworik tón dérbi ſpėwacż,

Hatż w Kolowach tżujeſche.

Ja pak Dżerżu cżéle za to,

Zo z téch lėpſchich Hoſcżi bėch:

Déż mói Żowtk ma Żadoſcz na to,

Mėcż w Żkli woṗetżenéch wſchėch.

Z Twarowom ſo ṅecham dajicż,

Sėrwotki też nabudu;

Piwo ṅedam ṅimo ſtajicż,

Wodu radé zabudu.

Leicże! to bė Kwas, tón żadné,

Wot téch Ptacżkow dżerżané;

Ẇeſelo nas wutżi radé

Prawdu. Luboſcz bez Zwadé.

Tak da czemó wſchiczé ṙeṅe

Wo tei naſchej Beſadże,

Déż traż Ṅeṁer na nas cżeṅe,

Lubuwacż ſo romadże.

Luboſcż ta nas krucże zẇaza

W Zrudobach ha w Ẇeſelach;

Ju nam dżerżecż pżeczé kaza

Bóh tón Kṅez wo Ṙeƀeſach.

<pb n="128"/>

To jo ſtaré Spėw, ṙekné Kṅez Mudré hale wón ſo mi pżeczé ſpodoba, tak
huſto hatż jȯn ſwóſchu.

Jano! té tola pżi naſchim Spėwaṅu na twoju Khodoitu zabow ṅeiſe? Poẇedai
nam dale!

Ha Jan dżeſche: nėtk tei Dżiſczi ſpóznaſchtai, zo jo to Dżak ha Móto za
te na Putżu rozdreƀene klėbowe Srȯtki, ha Hanſk, kiż na ſwojim dobrém ha
mudrém Nuczpaṅeṅu ſo ſpodżiwacż doſcz ṅemożeſche, ṙekné: lei, luba
Sotra! ṅebėch ja tedén Kłėb rozdṙebiw ha ṁeltżo Srȯtki na Żcżeſchku
ṅenaſépaw, da ƀochmoi hubené ṅezbożné Kóncz zawoj: Tak da ſo ṅitżo na
Zemi podarmo ṅeſtaṅe, koiżdé dobré Skutk ma ſwoje dobre Zcżėwki. Nėtk ſo
woboi na Pucż podaſchtai ha Bėwacżk lecżeſche pṙedé ṅej, każ ſchudżom
znaté Poſów, zo ſo deṙe z wulkoho Lėſa namakaſchtai. Skoro pżindżeſchtai
k wulkei Ṙéczé, pżes kotruż ṅemożeſchtai, ha dżerżeſchtai Radu, żto
bóſchtai nėt zapotżawoi? Wulki Schwon (Kowp) na Wodże płowaſche ha
pżijedże k Brohei, ha Dżėſczi na ṅoho wowaſchtai ha proſcheſchtai:
„lubézwoté Schwoniko <pb n="129"/>bódż té nėt nai Tżowmik.“ Ha tón
Schwon z Wowu kiwaſche każ czéw jej’ napominacż, ſo na ṅoho ſénécż;
wonei to deṙe zrozemiſchtai, ha Hansk ſo jomu bewſcheje Bojoſcże na
Kribet poda ha bė khėczé pżes Rėku pżeẇezené, ha po ṅim też Marſcha,
kotraż nėt jacze Wutrobitoſcże dóſta, déż widżeſche, kak lochczé ſo to
ſtaṅe. Też Bėwacżk ƀe pṙedé nej’ pżes Rėku pżelecżaw ha pokazuwaſche
jimai dałe Pucż, po kotremż hicż mejeſchtai, zo bóſchtai ſo deṙe z Léſa
namakawoi. Tak pſchindżeſchtai wonei bewſchoho dalſcheho Zadżewka k
Khėſczé ſwojoho ha Starſchich Naroda, ſo wulczé ẇeſeliczé.

Staré dżéwawé Muż ha joho Mandżelſka ſedżeſchtai zrudṅe ha cżiſche wo
huſkei Stwicżczé, mejeſchtai ẇele Staroſcżow ſwojej’ Dżėſcżi dla,
wobżelnoſcżeſchtai ſto krȯtż ſwoje rėſchne Pżekwataṅo ha ṙeknéſchtai
huboko z Wutrobu zdéchuiczé: „ach! dé bóſchtai ſo Hanſk ha Marſcha tola
hiżcże tónkrotż zaſé namakawoi ha k namai pżiſchwoi, moi jej’ zawėſczi
żeṅi jaczé do Lėſa doẇedwoi ṅebóchmoi. Kak weſele czéw je jej hoṙezacż
ha wutrobṅe hubitżkuwacż.“ — — Na to ſo <pb n="130"/>Duṙe wotżinichu
bewſchoho Klepaṅa, ha Hanſk ha Marſcha ſtojeſchtai żiwoj ha ſtrowoi, z
Cżėwom ha z Duſchu pżed ſwojimai ſpóſchanémai Starſchimai! To bė Ẇeſelo,
kotreż ſo wopiſacż ṅeda ha ṅehodżi, hale na hódne doſtoine Waſchno ſo
jenoi wutżucż da! Ha déż hakle Hanſk ſwoje drohe Kamużki ha Marſcha
ſwoje żadne Pacżerki pżiṅeſéſchtai, ṅebe żadén Kóncz toho Zpodżiwaṅa ha
Ẇeſela wowſchitkich Kucżikach ha zaſchwa bė nėt kożda Nuza ha
ṅetrėbawſcha Procza. Dżėcżi ha Starſchi ſo nėt w Luboſczi ha
Pżezjenoſcżi żiwejachu, dohi dohi Tżas, Zbożo ha Ṅezbożo, Dżėwo ha
Sẇatok ze ſobu dżeliczé.

Kak deṙe bóchmó ſo mó wo tém ṙaném Swėtże namakali, dé bóchu ſo Starſchi
po Winwatoſcżi za ſwoje Dżėcżi ſtarali ha je deṙe wocżanéli, dé bóchu
Dżėcżi wo Pilnoſczi ha ſchelakim dobrém Dżėle hoṙeroſtli, nėſchto dobre
nawuknéli ha jich wobſtaṙeném ha ſwabém Starſchim po Możnoſczi pomhali.
Mó tudé zromadżeṅi czemó to wſchiczé tżinicż ha deṙe dokonécż, tak ẇele
hacż cżwojecża Swaboſcz pżida ha boża Nada nam <pb n="131"/>pomha. —
Hai! to mó wėſczi czemó ṙeknéchu ſchiczé z jeném Hortom, ha za ſṗewachu
potem Khėrluſch wot ſw. Man dżelſtwa.

21. Mandżelſtwo.

Kżeſczianſki Cżwojeko!

Zdże ſém pżindże Mandżelſtwo,

Ja cżi prajicż czu.

Cżwojek ṅejo je nurz ſtajiw,

Bóh tón Kṅez je ſam nutz ſtajiw

W Paradizu.

Déż bė ſtworiw Adama,

Ha wón jomu wuſnécż da,

Zo wȯn pȯtnéw nej’.

Wotewri jom’ prawu Stronu,

Z Ṙebwa ſtwori ṙanu Żonu

Jomu k Mandżelſkej.

Tak jo tẇerdże Mandżelſtwo

Zẇazane pżez Duchomnoh’

Wſchitkim Mandżelſkim,

Zo ſo ṅechaw ṅichto zważicż,

Rozẇazaṅo Zẇaſka radżicż,

Hacż Sṁercż pżiṅdże k ṅim.

Cżeżke jo te Mandżelſtwo,

Déż ſo ṅejo radżiwo:

Kżiż ha Hubenſtwo.

<pb n="132"/>

Scżerpnoſcz wſchitko pżewiṅe:

Żtoż maſch ṅeſcż, ſo pomiṅe,

Bódż ſpokojom.

Pawow praji: Mandżelſtwo

Jara wulka Sẇatoſcz jo

Kóżdém Mandżelſkim.

Kwal nėt Boha, lubuj Żonu,

Dȯſtaṅeſch toh’ Ṅebja Kronu

W Kraju jandżelſkim.

Kwaſni Hoſcżo, proſchu was,

Nezabódżcże na tón Kwas!

Pomodlicże ſo:

„Zo bȯ ſo tom’ Nawożeṅi

Ha też joho modei Kṅeṅi

Pżeczé deṙe ſchwo!“

Tżeſni Hoſcżo, nėt ja du,

Pokoj wſchėm wam pżeju tu,

Wón ṅech ẇeſele pżindż na was!

Żonuj Bóh was wodṅo, w Noczé,

Wón ma ſchitko w ſwojej Moczé

Ṅėt ha kóżdé Tżas.

Herczé! ṙeṅe dżėwaicże!

Tżeſṅe, Lubi! ſpėwaicże,

Wótze juſkaicże wſchicz’!

Poten czemó Boha kwalicż

Wutrobach jom’ Wopor palicż

Amen k tomu prajicż!

<pb n="133"/>

Wone ƀė khėtṙe pozdże ha tohdla ſo naſcha Zromadżiżna zbėné, zo bó ſo
kóżdé k Ṁėrei podaw ha nazaitra z nowa dżėwaw.

Tak da czu ja nėtkoi Wėncz mólicżkich Poẇedantżkow tónkrotż wobzanknécż
ha te Dalewicżo tohoſamoho radé luƀe Druhim zawoſtajicż. Ṅejoli też
kóżda Kwėtka wo ṅim ṙana ha potṙebna, da ſebi tola móſlu, zo żana rozna
ha żkódna pódla ṅebudże.

Bódżcże tu tohodla bożeṁe, modżi ha ſtarſchi Bratzja ſerbſkoho Kraja ha
Pżecżelo ſerbſkeje Rétże, ha poṙedżcże z Luboſcżu te wſchelake Zmólki wo
tém Wėnczu, woſeƀe wo Prawopiſu pṙeṅoho Liſtna.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki w Budyſchiṅe.

Pokazar.

Strona:

Pṙedérétż 3.

Kṅez Mudré, joho Swoiba ha Zpoznacżi 5.

1. Wulka Rėpa habó Dobrocżiwoſcze ha Nar. Móto 6.

2. Staré Muż ha Sṁercż 11.

3. Kraṅené Kóṅ habó nawożena Mudroſcz 12.

4. Nėkotre Wudantżka 17.

5. Prėnei Cżwojekai. 21.

6. Kermuſcha 24.

7. Kermuſchné Spėw 34.

8. Ṗeṅezé habó wotucżene Swėdoṁo 36.

9. Liſchka 44.

10. Bur ha joho Dżėcżi 45.

11. Burowa Skórżba 46.

12. Strowoſcz wulke Kubwo 47.

13. Ṅeweſtżinſki wuherſki Khėrluſch 57.

14. Tho Krala żonuj Boh 62.

15. Strowoſcz woſobné Dar 64.

16. Kżeſczijanſke Zadżerżeṅo 78.

17. Wotcżeṅeṅo k Zbożu 96.

18. Hoiƀer 107.

19. Hanſk ha Marſcha 110.

20. Ptatżi Kwas 123.

21. Mandżelſtwo 131.

Wozjeẇeṅo.

W Budéſchiṅe naſta Jutré 1847 towarſtwo, pod ṁenom: „macżicza ſerbſka,“
kotrohż wotpoladaṅo jo, ſo pżez wudawaṅo dobréch piſmow za zpomożeṅo
ſerbſkoho ludu pilṅe ſtaracż.

Kóżdé dobré Serb dérbaw ſo zẇeſelicż na taikimlej prėdkwzacżu ha ſo za
joho pżizpoṙeṅo horliẇe ſtaracż. Żtóż to wo prawdże chcże, ṅech k
towarſtwej pżiſtupi. K tutom towarſtwej pak móże kóżdé w kóżdém tżaſu
pżiſtupicż. Stawo towarſtwa rozpanu do dwej ṙadow. Stawó pṙeṅoho ṙada
daṙa za lėto 1 tl. 10 nſl.; druhoho pak, 25 nſl. Za to dóſtanu ſtawó
pṙeṅoho ṙada tżaſopis ha wſchė wot towarſtwa wudawane knihe; ſtawo
druhoho ṙada wſchė knihe ƀez tżaſopiſa. — Żtóż k towarſtwej pżiſtupi,
dóſtaṅe, „pżiſtupné liſt“; ha z tém móże ſebi wo Welleṙecz knihaṙni
wſché wudawane knihe wotwzacż.
