Kżeſczianſke Khathólſke

Rozwutżeṅa, kotreż Cżi Wutżeṙo w Schuli ha Cżi Starſchi w Domach

tém ṁeṅſchim Dże̓cżom tak kaiż pojedaiczé pre̓dkprajicż habé pomólcżku jim
prėdklazuwacż maja.

Cżiżcżane w Buduſchṅe

pola

Chriſtiana Gotth. Matthia, 1809.

♣Adprobatio Ordinarii.♠

♣Libellus sorbico idiomate in usum et utilitatem teneræ juventutis
compositus, sub duplici titulo:♠ Kżeſcżianſke khatólſke Rozwutżeṅa rc.
♣et:♠ Khatechismus teje kżeſcżianſkeje khatólſkeje Wutżbé za ṁeṅſche
Dżeſczi — ♣nihil quod christiano-catholicæ fidei adversaretur,
continere, sed ad erudiendos in evangelicæ legis doctrina, atque
formandos in virtutis amore puerorum animos apprime aptus nobis videtur;
quare ut typis mandari possit, authoritate, qua fungimur ordinaria,
facultatem concedimus.♠

♣Budissinæ d. 10. Sept.♠ 1808.

♣Franc. Georg Lock♠

♣Ep. Antiq. Dioec. Mis p. utrq. Lusat. Administrator sccl. et Loci Ord.♠

Tém Mólicżkim wo Kréſtuſu dérbi ßo podawacż Mlóko k Picżu, nicz tẇerda
Czéroba k Jėdżi.

Kaiż piſa tón S. Japożtow Pawow w ♣I.♠ Liſcże ktém Khorinſkim na ♣III.♠
Stałe, ♣II.♠ Ṙadku. Ha ktém Hebreiſkim na ♣V.♠ Stałe, ♣XII.♠ Ṙadku.

S, ſ, ß, s, ma ßo wuprajecż krutobṅe ż Wótroſczu, k Pżikwadei: Séṁo ßam
ſebi ſéje, Wós, Woſa, pas ßo, rc.

Z, z, ma ßo wuprajecż ż Waha, k Pż. za zémnu Zeṁu zpóznaju, Wóz, Woza,
ze Zamoſom, zaſakwé, Sélzé rc.

V, v, ma ßo wuprajecż kaiż te nêmſke f, k Pż. Vêzda, Var, Schavt, Jozev,
Khaivas rc.

<pb n="4"/>

Rozprajeṅo.

Wot téch Wėrnoſczow teje ſẇateje Wėré, kotreż znadnoho bożoho Wozjeweṅa
nam k Wėdomoſcżi ſu date, dérbja te Dżėcżi wutżene bócż jenoi To, Teiko,
ha na tajke Waſchṅo, żtoż ha kaiż tón hiżcże ſwabócżki dżėcżacżé Rozom
je zapżijecz, wopżijecż, ha wobdżerżecż mów.

Nichtó ṅech da wo téchlei k Wutżeṅu téch Dżėcżi cżiżcżanéch Kniżkach
ṅepóta pownoſcziwe Dopojedżeṅa teje czéwoje kż. kh. Wutżbé; hale jenoi
te prėuitbne Zawożki ha Zapowożki teje ſamoje; wot Schitkoho nėtżo, hale
Nitżo zczéwa; jenoi To, żtoż ẇedżecż te naitrėbniſche, naiwużitniſche
jo, ha też te ṁeṅſche Dżėcżi je zrozemicż móża.

Nėkotre Dżėcżi waja rumné Poṁatk, ha dobré Mėrkuſch —, tola pak zẇetżoh’
pżeczé Mawko Rozmóſleṅa, żanoho Pżekwadżeṅa, żanoho Roſudżeṅa, żto żto
na ſebi ma? ka daloko doſaẇe —? Taikim Dżėcżom Nėżtożkuli do Poṁatka
zlóchka ßo nucznacżėri, zacżiżcżi, wiſajo woſtaṅe —; tak Wone potém
ẇedża ẇele pojedacż, ẇele po Réncżku wuplepotacż, ƀeztoh’, zo bóchu
zrozeṁawo te Swowa, kotreż ztém Hortom wuprajeja —, hai ƀeztoh, zo na to
haklei ſebi pomóſliwo bóchu, żto te Swowa rėkaja? Ta jich Huba z Kwatkom
wuſépuẇe to, z tżimż tón jich Poṁatk jo napelṅené —; hale ƀeztém tola wo
tei Tżmė teje Ṅewėdomoſcze tón jich <pb n="5"/>Rozom prózné, ha ta jich
Wutroba zémna zwoſtawa.

Na taike Waſchṅo tón Poṁatk napelnicż, tak ẇele nawuknécż — [tu prawu
Wėrnoſcz ruṅe won ṙecz] jara mawho pomha, ha tżaſto jara ẇele żkodżi.
Pżetoż

Tak te Dżėcżi wot Mawoſcze ktomu zwuknu „tu ſwoju Kedżbnitoſcz zwożuwacż
ſamotṅe na tón zwonkowné Zénk téch Swowow, ha tżiſcze ṅekedżbuwacż na
To, żtoż te Swowa kzrozeṁeṅu dawaja”; zwuknu po druhim wuprajecż,
wuplepotacż, wużcżebotacż to ha tak, żtoż ha kaiż ſwóſcha, na To pak
ṅemóſlicż, za tém ßo ṅedopótuwacż ha ṅedopraſchuwacż, Żto jene ha druhe
rėka? żto na ſebi ma? ka daloko doſaẇe?

Ha ztaikoho Nawtżeṅa pżindu te zrudne Sczėhwki, zo Cżi wot Mawoſcze tak
wopaki zwutżeni też potém, déż wotroſtli ha doroſtli ſu, re
naiſẇacżiſche, te naiważniwiſche Swowa bewſchoho Roſudżeṅa, bewſchoho
Pżekwadżeṅa, bewſchoho Rozmóſleṅa mów ṙecz — nimałe kaiż woſṅe — —
plepotaja, ßami ṅeẇedżiwſchi, na to ſebi ṅepomóſliwſchi, żto ze ſwojim
Hortom wuprajeja —? Wo tém Wotzenaſchu, wo téch Khėrluſchach, wo téch
Modlitbach, kotreż z Poṁatka ſu nawukli, nėkotreżkuli Swowa jara wopaki
naworẇu, pżewobrocżeja, taike Pżiſmócżki, taike Namėſchki, taike <pb
n="6"/>Swowa ſobunutzmėſcheja, kiż na Nitżo motane neiſu; zo te jich
Modleṅo ha Zpėwaṅo jenoi kSmėcham jo, habó nédém k Zrudżeṅu ha k
Pożawoſczeṅu Tém, kotrémż ta prawa rozomna Bohuſwużownoſcz na Wutrobe
leiżi.

Déṙbi da pṙedé ſchoho na to ladane bócż, zo te Dżėcżi to, żtoż wuknu,
też bóchu zrozeṁawo. Ẇele lėpe jo nėżto mawho nawuknécż, ha toſamo deṙe
zrozemicż, déżli htói keiko nawuknécż, ha ƀeztém nitżo praẇe
ṅezrozemicż.

Potaikim, taike Wėczé ha Wėrnoſcze, kotreż tón kuſchi wuſki dżėcżaczé
Rozom hiżcże na żane Waſchṅo zapżijecż ha wopżijecż ṅezamóżi —, ṅedérbja
ßo haklei tém Dżécżom prėdkpoſtajecż, pṙedé hacż ṅepócżṅedża ktomu
zroſczene bócż, Je zrozeṁecż ha z Wużitkom wuknécż mócz.

Mólicżke Dżėcżo ſchak ṅemóże z tém Wotroſczeném z jeṅeje Żklė pojėſcz —;
hale toho Dżėſcza Czéroba jo Mlóko, żitka Zopa, żitki Wuſmużk; wot
kotreje Czérobó pak ton Wotroſczené ṅebó ßo naſécżiw. Runiſch tak ßo ma
z tej duchownej Czérobu teje kż. Wutżbé. Żtoż za Wotroſczenéch jo, to za
Dżėcżi ṅejo; ha żtoż Dżėcżom deṙe doſawa, to tém Wotroſczeném dowho
ṅedoſawa.

Zo pak bó Tém ha Tamém po jich Pótrėbnoſczi zpomhane bówo, druha Rada
ṅejo, hacż — dwai Khatechiſmai romadu zeſtajecż, Jedén za te ṁeṅſche
Dżėcżi, ha tón Druhi za téch Wotroſczenéch. Jena <pb n="7"/>ha taſama
kż. Wutżba dérbi dwoiczé, na dwoje ſchelake Waſchṅo prėdkpoſtajena bócż.
♣I.♠ Za te ṁeṅſche Dżėcżi zẇerchapṙecż tak zkrótka, tak zlóchka, hacż
jenoi ßo hodżi. Ha potém ♣II.♠ Za téch bóle Wotroſczenéch, wo kotréchż
te prėnitbne Zawożki ha Zapowożki deṙe ßo zepżimawo ßu, zas Taſama
Wutżba bóle roſchėrokoſczena, rozmnohoſczena, hubjenutz ha bóle na
dróbne dopojeduwana.

Wo téchlei Kniżkach jo ta kż. kh. Wutżba za te ṁeṅſche Dżėcżi ztém
mawhém Khatechiſmom. Po nėkotréch Lėtach, hacż Bóh nadṅe zecze, [ha
taiczé Dobrocżeṙo ßo namakaja, kiż móża ha zeczeidża te k Wotcżiżcżeṅu
trėbne Nawożki zprėṅa wuwożicż] móże wo druhich Knijach ſcżėhuwacż
Taſama kż. kh. Wutżba za téch Wotroſczenéch ztém wilkim Khatechiſmom.

Ḃeztém czéli też cżi Wotroſczeni telei za Dżēcżi romaduzeſtajane
Rozwutżeṅa zdobrej Kwilu kedżbṅe ſebi pżelazuwacż, ha to jaczé krótż za
ſobu. To budże Schitkim zpomóżne —, hai Nėkotrém też nuzṅe trėbne;
dokelż wone jo też ƀez témi Wotroſczenémi ẇele Taikich, kiż hiżcże To
ṅeẇedża, żtoż tuhdé tém ṁeṅſchim Dżėcżom kwukṅeṅu jo prėdkpoſtajene.

Bóh tón Kṅez dai te ſwoje Żonuwaṅo ktomu, zo ta tuhlei podawana duchowna
Czéroba Schitkim deŕe dó ſwodżawa, ha też deṙe téwa; zo ta ſchohomóczna
Nada boża wo tżiſtéch, toho Dobroho żadoſcżiwéch Wutrobach zkrażu bód
dorunawa ha dodawawa To, żtoż wo Pżihotuwaṅu <pb n="8"/>teje ſamoje tei
naſchei cżwojetżei Wuſchiknoſczi ha Ródnoſczi zbrachuwawo jo!

Telei Rozwutżeṅa dérbja tém Dżėcżom naipṙedé pojedane, t. r. tak kaiż
pojedaiczé prėdkprajene bócż —, zeni ẇele namól, hale huſto, pżeczé
jenoi po nėtżim. Jo k mėrkuwaṅu, zo te Dżėcżi te ſebi wupojedane ha
dopojeduwane kėtṙe doſcz ſu zrozemiwo —, potém haklei, ha nicz pṙedé,
móża ßo jim poſtajicż te Praſcheṅa, kaiż wo tém Khatechiſmu budża
knamakaṅu. Ztoż jo jedén pojedacż ſwóſchaw, ha zrozemiw —, na to, déż
joho Nėchtó praſcha, ha wupraſchuẇe, budże zlóchka wotmojecż mócz.
Wupoſcz pak bó bówa te Dżėcżi wupraſchuwacż to, żtoż hiżcże pojedżene ha
rozpojedżene nimaja.

Próſtwa

kotraż ma ßo prajicż pṙedé toho Polazuwaṅa ha Powutżeṅa, kotruż ṅech też
te Dżėcżi za tém Wutżeṙom ſobupraja.

O mói Bożo! Wo tém Lazuwaṅu (Swóſcheṅu) twojoho Swowa napelnei Té tón
mói Rozom ha Poṁatk ztej twojej We̓rnoſczu, napelnei tu moju Wutrobu z
tei twojej Luboſczu; zo <pb n="9"/>bóch ja ßo żadwawiw (a) ha zdaluwaw
(a) ſchoho Toho, żtoż Tebi pżecżiwne jo, zo bóch lubuwaw (a) ha tżiniw
(a), żtoż Tebi ßo lubi. Pżez Je̓zom Kréſta naſchoho Kṅeza, amen.

Po tém Polazuwaṅu ha Powutżeṅu.

Ach Bożo! Ṅepżidai, zo bó tón zwó Duch te Séṁo twojoho ſwjatoho Swowa z
mojeje Wutrobó pṙecżzaw; ṅepżidai, zo te Cżerṅe téch Próznoſczow toho
Swe̓ta bóchu je zpoduſéwo; hale dai, zo bo̓ wone k Twojei Tżeſczi ha k
mojej Zbóżnoſczi dobré Pwód pżiṅeſwo. Pżez Je̓zom Kréſta naſchoho Kṅeza,
amen.

<pb n="10"/>

Téch kż. kh. Rozwutżeṅow

za Dżėcżi

Prėni Staw.

Żtó jo Tónſamé, ha kaiki wón jo, kotréż jo nam te Żiẇeṅo daw.

Pżipraẇeṅo k Zpóznawaṅu Boha toho Kṅeza.

Lube Dże̓cżi! Waſchi Starſchi was lubuẇu; to móżecże wo ßame dżeṅwotedṅa
deṙe wotme̓rkuwacż. Na tém móżecże je wotme̓rkuwacż, zo woni Schitko, żtoż
wam tre̓bne ha wużitne jo, wam ſchavuwacż czeidża, ha na to tżaſto ẇele
Próczé woża.

z Luboſcze kwam Woni wam dawaja Je̓ſcz ha Picż, Draſtu, Wobócżo, ha
ſchitko żtoż tṙebacże; ſczewu was do Sch’le, zo bóſchcże ne̓żto dobre
nawukli; też ßami was wutża, napominaja, ſwaṙa, ha żtravuẇu —, ſchitko z
Luboſcze, zo jenoi bóchu ne̓żto kmane z Was wotcżanéli, zo bóſchcże Wó k
pe̓kném dobrém Cżwojekam wotroſtli.

<pb n="11"/>

Nitżo ṅeprajicż wot toh, z kaikei Próczu woni was ladali ſu hacż wó
hiżcże Mólicżke be̓ſchcże —, waſchedla woni huſto jara cżeżczé dże̓waja,
ẇele ßo wupocża, wele Staroſeze ſebi potżiṅa, ſebi ha ſwojej Hube
wottorhuẇu, zo jenoi bóchu Wam Dobrotu tżinili, Was deṙe zaſtarali —.

Tulei Luboſcz, Staroſcz, ha Próczu wó lube Dże̓cżi tém waſchim Starſchim
ṅemóżecże le̓ṗe pwacżicż, hacż ztém, zo też wó Jich lubuẇecże, jich zaṅdż
macźe, jim podwolne ha poſuſchne ſcze, zjeném pe̓kném Hoṙeẇedżeṅom jim
Weſowoſcz tżinicże, ha wo tém ſche̓dném Dże̓le, zatém hacż te waſche Moczé
doſawaja, rade jim k Ruczé ha k Pomoczé dżoicże.

Bórṅe pak waſchi Starſchi zewſcheje ſwojeje Móżnoſcze ßo próczuwali —;
ṅebudża tola, ṅebudża mócz ßami was zaſtaracż zewſchim Tém, żtoż wó
ſche̓dṅe nuzṅe tṙebacże. Ẇele, jara ẇełe czuzéch Rukow dérbi ktomu
pomhacż.

Twaṙeṅa, Komoré, Blido, Wawki, Kachle, Hornczé, Żkle̓, Żiczé, Noże —,
Wobłetżeṅo ha Wobócżo —, ha ſchelake tohoruṅa We̓czé wó ſche̓dṅe tṙebacże,
ko<pb n="12"/>treż tola cżi waſchi Starſchi ṅemóża ſchitke ßami
naréchtuwacż.

Hai, hiżcże toho Kle̓ba cżi waſchi Starſchi ßami ſebi zréchtuwacż ṅemóli,
débó tón Móṅk toho Żita k Muczé ṅerozmle̓w, tón Be̓tnar teje Dże̓iże
ṅewudże̓waw, tón Muler teje Ṗeczé ṅenatwariw.

Tak na Swe̓cże pżeczé jedén toho druhoho tṙeba; ſamitkowné, lutkiſam za
ßo, bewſchoho Popomhaṅa druhich Cżwojekow — Żadén wobſtacż ṅemów.
Zme̓jemó da beſobu pe̓kṅe dobre Towarſtwo dżerżecż; jedén kóiżdé, kaiż ßam
bez Popomhaṅa téch Druhich bócż ṅemóże, tak ṅech też tu ſwoju Pomocz tém
Druhim rad podaẇe.

Hale bórṅe też ſchiczéṙeṅe Cżwojekoẇe hacżnanairódniſcho romadże ſebi
pomhali; tola, tola hiżcże ṅebudża mócz ſami ze ſwojej Próczu to
wutżinicż ha dokoṅecż, żtoż k tomu tre̓bne jo, zo hóchu Kle̓b mėli.

Cżwojekoẇe móża dṙe tu Rolu dże̓wacż, ha te Żito wuſéwacż —; hale, zo te
Żito bó zezkhadżawo, zroſtwo, doroſtwo, ha dózrawiwo —, ktomu ſu wſwojim
Tżaſu nuzṅe tre̓bne Deżcżiki, <pb n="13"/>Wėtziki, pwódne Ẇedro, Swonczo
ha Tżopwota. Ha leicże! wone wo żanoho Cżwojeka Moczé ṅeſteji taike habó
hinaiſche Ẇedro tżinicż —.

Kaiżteż nidé żadén Cżwojek ṅebó mów To dokoṅecż, zo zteje Zeṁe bó nam
wuroſtwo te Dṙewo, kotreż mó k Twaṙeṅam, k Hratei, k Tepeṅu, ha k
Wupóṙeṅu teje Ṗeczé tṙebamó; zo po Re̓kach bó bėiżawo teiko Wodé, kiż te
mónſke —, ha w Lovcże duhwo teiko We̓tzika, kiż te we̓tnikſke Kowa cże̓ri,
zo te Żito móże k Muczé rozmle̓wane bócż.

Żtóha da, Żtó tżini ha ſkutkuẇe ſchitko To, żtoż Cżwojekoẇe ſchiczé
romadże ztżinicż ha dokoṅecż ṅemóża? Żtó je tżini ha dokoṅa?

Wopojeduwaṅo jenoho Boha Ztworicżeṙa, ha Tohoſamoho prėṅe Zpóznawaṅo
ztéch Joho Skutkow.

Olube Dże̓cżi! wó żno je wėſcze, kak jara deṙe z Nami ſteji —. Mó mamó
ſchiczé jenoho jenitkoho ṅewidomnoho Nana wo Ṅebeſach, ko<pb
n="14"/>tréż nam te Żiẇeṅo daw jo, kotréż wjeném pṙecż nas wo ſwojich
Móſlach ma, ha nas zaſtara; Tón tżini ha ſkutkuẇe ſchitko te Dobre, żtoż
Cżwojekoẇe dokoṅecż ṅemóża. Wó żno ſcze huſto ſwóſcheli Joho poṁenuwacż;
te Joho Ṁeno jo: Bóh tón lubé Kṅez.

Boha mó widżecż ṅemóżemó; hale ſchitko, żtoż Bóh żtżiniw ha wuſkutkuwaw
jo, ha hiżcże ſche̓dṅe tżini ha ſkutkuẇe, móże nam to wopominacż, nas na
to kedżbnéch ztżinicż, zo jedén Bóh jo.

Żto jo Wón ztżiniw? żto jo wuſkutkuwaw? Wón jo ztżiniw, zo Ṅebjo ha
Zeṁa, Swónczo, Me̓ſacz ha Ve̓zdé, Horé ha Dowé, Żtomé ha ſchelake Zela,
Zwe̓ṙata ha Cżwojekoẇe na Swe̓cże ſu. Wón jo ſchitke We̓czé ztworiw.

Żto wón hiżcże tżini? żto hiżcże ſkutkuẇe? Wón tżim, zo te Swónczo wo
prawóm Tżaßu ſwe̓cżi, ha wo prawom Tżaſu ṅeſwe̓cżi —; zo Deżcżiki padaja
habó ṅepadaja —; zo wo prawom Tżaſu ßo zazémṅa; ha wo prawóm Tżaſu ßo
zatżoplja —; zo bó naroſtwa ta Czéroba zo Ludżi ha <pb n="15"/>za Zkót
—; Wón je tżini, zo ſchitke We̓czé wontraja, ha wo dobrém Żtancże
zwoſtawaja, kajż dowho Jomu ßo lubi. Wón zdżerżuẇe ſchitke Wėcżé.

Dokelż da Bóh ſchitke We̓czé ztworiw jo, ha ſchitke zdżerżuẇe —; tak też
ſchitkeṙeṅe ſu Joho, Jomu ſche̓ pżiſwuſcheja; potaikim Wón jo tón Kṅez
ſchitkich We̓czow.

Też té, moje Dżėcżo, też Té Bohu pżiſwuſcheſch zewſchim żtoż te ſé, ha
żtoż maſch. Komu pżiſwuſchatei twojei Wotżi? Komu pżiſwuſcha twói Jazék?
Komu pżiſwuſchatei twojei Ruczé? Komu pżiſwuſcha twoja Draſta? Hacż nicz
Bohu? Hai Praẇe maſch, ſchitkoṙeṅe Bohu pżiſwuſcha. Wón jo cżi ſchitko
daw, nicz ktomu, zo mów (a) té ztém tżinicż, kaiż tebi ßo wuzdaṅe, kaiż
tebe zalóżtuẇe, ne̓; hale zo bó je po Joho Woli, k Joho Zpodobaṅu, k
Dobrom nawożaw (a).

Bóh tón Kṅez nas też dobrocżiẇe zaſtara. Wón wobſtara nicz jenoi to, zo
mó ſchitko, żtoż nuzṅe tṙebamó, me̓cż móżemó —; Wón nam też ẇele pżidawa
ētomu, zo móli mó le̓ṗe me̓cż, zlóżiſchim woteṅcż, ba ne̓kotrekraſne
ṅewinwate <pb n="16"/>Zẇeſeleṅo powużiwacż. K Zẇeſeleṅu dawa wón k Pż.
ſwódke Mlóko, Me̓d, Wiſchiṅe, Kruſchwó, Jabóka, tak żawoſṅe łeſne
Różicżki, rc.

Hacż da Bóh tón Kṅez ṅedérbi nas praẇe lubo me̓cż, déż Wón nas tak deṙe
zaſtara? Hacż ṅedérbi Wón też jara, jara móczné ha mudré bócż, déż wón
tak ẇele tżinicż móże, ha ſchitko tak deṙe naréchtuwacż we̓? Hai
zawe̓ſczi, lube Dże̓cżi!

To budżecże wó pżeczé hiżcże le̓ṗe rozpóznawacż, budżecże - li wot
Mawoſcze pe̓kṅe ktomu ßo zwutżecż, te Wużitne, te Rjane, żtoż na téch
bożich Stutkach ſchudżom knamakaṅu jo, na Kedżbu bracż, praẇe
rozladuwacż, ha pżeczé zas ha zas na to ßo dopómṅecż, zo je Bóh ztżiniw
ha tak deṙe naréchtuwaw jo. Pżetoż tón deṙe radżené woſobné Skutk, tón
kwali ſwojoho Miżtéra —.

Potaikim te Skutki boże pokazuẇu nam To, zo Bóh jedén żawoſṅe jara
móczné, mudré, ha dobrocżiwé Wótſcz ha Kṅez jo.

Hacż da nemóże nam to kprawoi Weſowoſczi bócż, zo mó jenoho taikoho Nana
ha Kṅeza mamó? lėṗe mó <pb n="17"/>zpóznawamó, kak dobré Bóh tón lubó
Kṅez jo, jaczé móże ha budże to nas rozẇeſelecż.

Woſobne boże Wozjeẇeṅa.

Bóh tón Kṅez jo też to wobſtaraw, zo mó ktomu Zpóznacżu, kak dobré Wón
jo —, hiżcże lóżije ha le̓ṗe, déżli ztoho Rozladuwaṅa téch Joho
widżownéch Skutkow, pżincż móżemó. Wón jo tak dobré bów, zo jo nam ztémi
ſwojimi Poſelſtnikami wjele pojedżecż daw. To wón taklei tżiṅeſche: Wón
rétżeſche z ne̓kotrémi pe̓knémi Cżwojekami, ha rozpraji Jim, kaiki Wón jo,
kak deṙe ztémi Cżwojekami me̓ni; ha hiżcże ẇele druhich taikich We̓czow,
kotreż ẇedżecż Nam wużitne jo, Wón Jim rozpoje. Cżiſami pe̓kni
Cżwojekowje pak ṅedérbjachu To, żtoż Bóh Jim wupojew be̓, za ßo ßamóch
zakhowacż; hale Bóh ßam Jim to hoṙeda, Jich póſuwa To też druhim
Cżwojekam we̓dome ztżinicż; tohodla re̓kaja woni Poſelſtnikowje bożi.

Cżi prėni Poſelſtnikowje bėchu cżi Patriarchowje ha Provetowje <pb
n="18"/>Potém pak jo Bóh póſuwaw toho naiwóſchoho, ſcheje Luboſcze
naidoſtoiniſchoho Poſelſtnika, kotréż jo tón naſch Kṅez ha Zbóżnik Je̓zus
Kréſtus.

Samitnoſcze Boha toho Kṅeza. Bóh jo Shohomóczné.

Moje Dżėcżo, żto me̓niſch, déż té wo ne̓kaikei Nuzé ßé, kotré Cżwojek móże
cżi nailėṗe wupomhacż, Jedén kiż jacżé, habó Jedén kiż ṁeṅe Moczé ma?
Jedén Powoncżk do Móna ẇezeſche, ha jazné ztém Wozom wo jenei Dżėṙe—.
Pżindże ktom jedén dżeſacż Lėt ſtaré Hóltżecz, zpótuwaſche tón Wóz
wuzbēnécż, hale ṅemóżeſche —. Potém pżindże jedén ſélné Muż —, Tón tón
zapaṅené Wóz wonwuzbėné.

Hacż da bó jedén Cżwojek tebi wo kóidżicżkei Nuzé pomhacż mów, bórṅe też
rad czéw? Déż cże Wowa boli, déż cże Zubé bola, hacż da móże jedén
Cżwojek te Wowé-te Zubow-Boleṅo wot tebe pṙecżzacż? Hacż pak tola nejo
jedén We̓ſté, kiż to móże? kiż wo kaikeiżkuli Nuzé cżi zpomhacż móże?
Hai, Jedén jo, kiż to móże; Tón jo Bóh tón Kṅeż, Tón móże ſchitko, żtoż
wón cze. To jo Wón ßam nam póje<pb n="19"/>dżecż daw. Dokelż Boh tón
Kṅez ſchitko móże, żtoż wón cze, tohodla ṁenuwjemó mó Joho
Shohomócznoho. Żto da reka: Bóh jo ſchohomóczne? To re̓ka: Wón móże
ſchiko, żtoż wón cze.

Lube Dże̓cżi! Hacż ṅemóże nam to kprawoi Ẇeſowoſczi bócż? Hai woprawdże;
pżetoż tak ſmó mó we̓ſcżi, zo Jedén jo, kotréż nam wowſchitkei Nuzé
pomhacż, ha nam ſchitko Dobre dacż. móże. Valuwje da cżi ne̓żto, Żtóha da
mów cżi je koiżdé Tżas dacż? Sé khoré (ra), Żtóha da móże cże kóiżdé
Tżas zas wuſtrowicż? Jo-li zo Nichtó druhi ṅemóże —, Bóh ton Kṅez tola
móże.

Bóh jo Shohowēdomé.

Ne̓dé be̓ jedén Nan, kotréz me̓jeſche dwanacże Séhnow. Jenoho z téchſaméch
wón naijaczé lubuwaſche, dokelż tónſamó jene woſobṅe pe̓kne Dże̓cżo be̓.
Cżi druzé tohodla ſwojomu Bratrei zawidżachu, zahramichu Jom’ tak jara,
zo Joho do jeṅeje hubokeje Dże̓ré cżiſnéchu, dżeż bó wodé wumṙew —. Tón
Nan me̓jeſche Moczé doſcz ſwojoho Séhna wonwucżanécż —; zawe̓ſczi
ṅebrachuwaſche jomu <pb n="20"/>też na tei dobrei Woli ſwojomu
nailubſchomu Séhnei pomhacż czécż; ha tola Jom’ nepomha —. Pżetżo da
Jom’ ṅepomha? Wón to ṅewe̓dżeſche, zo tón ſwói najlubſchi Séhn wo taikei
Nuzé jo. Tak bez Cżwojekami tżaſto ßo dóṅdże, zo jedén to ṅewe̓, wo
kaikej Nuzé tón druhi jo, kotromuż bó zteje Nuzé wonpomhacż mów ha cżéw.

Hale, hacż da mowo déh też to ßo dóṅdz, zo Bóh tón Kṅez wo naſchei Nuzé
bó ṅewe̓dżaw? Nidé nicz; Bóh ſchitko we̓—. To jo Wón ßam nam pojedżecż
daw. Tohodla ṁenuwjemó mó Joho też Schohowe̓domoho. Żto da re̓ka: Bóh jo
ſchohowe̓domé? To re̓ka: Won ſchitkoṙeṅe we̓.

Hacż da mów (a) té déh dże żto tak ṁeltżo potżinicż, zo bó je Bóh
ṅepótnéw —? Hacż może cże déh żana Nuza pżijecż, wot kotreje Nuzé bó
Nichto ṅewjedżaw? Żtó da, Żtó je pżeczé we? Bóh tón Kṅez.

Bóh jo pżenadobṅe dobrocżiwé, pżenadobṅe miwoſcziwé.

Tak da Bóh je pżeczé we̓, déżkuli mó wo Nuzé ſmó, déżkuli nam nėżto
valu<pb n="21"/>wje. Wón ma też tu Mócz nam wowſchei Nuzé pomhacż, nam
ſchitko Dobre dacż. Hale hacż wón to też zecze? Ach hai, lube Dże̓cżi!
radé cze wón nam zewſcheje Nuzé wupomhacż; radé cze wón nam dawacż
Schitko, żtoż woprawdże Dobre jo. Pżetoż, Wón ma Nas hiżcże wjele bóle
lubo, hacż ta nailuboſcziwſcha Macż te ſwoje jenicżke Dże̓cżo lubo me̓cż
móże.

Wón lubuwje też ſchitke ſwoje druhe Stwoṙeṅa; ha z teje Luboſcze jo wón
pżeczé zwożené k Dobrocżiwoſczi, k tomu, zo cze Dobrotu tżinicż; t. r.
Schitko, żtoż woprawdże zwojo, cze Wón wot Nas, ha wot ſwojich druhich
Stwoṙeṅom pṙecżwotwobrocżicż; Schitko pak, żtoż woprawdże dobre jo, ha
te joho Stwoṙeṅa je dóſtacż móża, cze pżidże̓łecż. To jo Wón ßam nam
pójedżecż daw.

Dokelż Bóh z Luboſcze pżeczé ktomu zwożené jo, nam Cżwojekam ha ſche̓m
druhim ſwojim Ztwoṙeṅam Dobrotu tżinicż, tohodla ṁenuwjemó Joho
pżenadobṅe dobrocżiwoho. Dokelż wón z Luboſcze k tomu zwożene jo <pb
n="22"/>ſchitko Zwo wotwobrocżicż, tohodla ṁenuwjemó Joho pżenadobṅe
miwoſcziwoho. Żto da re̓ka; Bóh jo pżenadobṅe dobrocżiwé? to re̓ka: jo
ktomu zwożené — Dobrotu tżinicż. Żto re̓ka: — jo pżenadobṅe miwoſcziwé?
to re̓ka: jo ktomu zwożené te Zwo wotwobrocżicż.

Wó móżecże też ztoho wjełe Dobroho, żtoż wam Bóh wopokazaw jo, móżecże
deṙe zpóznacż To, zo Wón k Wam jara dobrucżiwé jo. Wón jo Wam te Żiweṅo
daw. Jo wam daw jene żawoſṅe wuſchikṅe romaduzeſtajane Cże̓wo. Jo wam daw
te ṗecż Zmóſwó waſchoho Cże̓wa; t. r. Wón jo je ztżiniw, zo móżecże wó
widżecż, ſwóſchecż, tżuchacż, tu Swódż roſchelakoſczecż, ha wutżuwacż —.
Wón jo Wam też jenu rozomnu Duſchu daw. Ta waſcha Duſcha jo wo Was To,
Żtoż ztémai Wotżomai widżi, ztémai Wuſchomai ſwóſchi, ztém Noſom tżucha,
ztém Jazékom tu Swódż roſchelakoſcza, ha na czéwém Cże̓łe wutżuwa.

Ta Duſcha móże dobre Wutżbé zrozemicż, kſebi bracz, wona ma Rozom. <pb
n="23"/>Wona móże nėżto czécż habó nócżécż, wona ma jenu ſwobodnu Wolu.
Wona móże To wobdżerżecż, żtoż jo zpóznawacż nawukwa, wona ma Poṁatk.

Bóh jo Wam hiżcże wjele jaczė Dobroho wopokazaw wóſche toho, zo wam te
Żiwjeṅo, Cżėwo ha Duſchu daw jo; ha też hiżcże pżeczé dżeṅwotedṅa Wón
Wam ṅewuṙekniwje wjele Dobroho tżini, kaiż wó To pżichodṅe pżeczé jaczé
k waſchei Ẇeſowoſczi ſwóſchecz budżecże. Hacż To ṅepokazuwje, zo Wón Was
jara lubo ma?

Lube Dże̓cżo! Hacż da Tebi to ṅezaleiżi, zo Té Joho za to też bó lubuwaw
(a)? Hacż da mó ṅebudżemó mócz na jenoho taikoho Boha, kotréż Schitko
móże, Schitko we̓, ha nas tak jara lubo ma, czéle ßo zpużcżecż, pżeczé k
Ṅomu ßo dowe̓ricż, zo wón nam ſcho dobre dawacż, ſchitko Zwo wot nas
wotwobrocżeż budże?

Bóh wupwacża te Dobre, żtravuẇe te Zwo.

Hale, budże da jedén taiki Cżwojek, kiż Zwo tżini, też tak k Bobu ßo
dowe̓ricż mócz, hako Tón, kotréż Dobroh’ <pb n="24"/>tżini? Wėſczi nicz.
(Dobrejo To, żtoż Bohu ßo lubi; Zwo jo To, żtoż Bohu ṅezpodobne,
pżecżiwne jo.) Cżi, kiż Dobroh’ tżiṅa, lubja ßo Bohu, ſu pola Ṅoho wo
Nadże. Kiż pak Zwo tżiṅa, ha ṅechadża ßo nakazacż, cżi ſu Bohu
ṅezpodobni, pżecżiwni, ſu pola Ṅoho wo Ṅenadże. Téch, kiż Dobroh’ tżiṅi,
cze Wón wobmótuwacż; Téch pak, kiż Zwo tżiṅa, cze Wón żtravuwacż.

Pas da ßo, zo bó Zwoho ṅetżiniw (a); pżetoż nitżo nejo tak zle̓, hacż
Bohu ṅezpodobné, pżecżiwné, pola Ṅoho wo Ṅenadże bocż. Mėi ßo ródṅe
ktom’, wjele Dobroho tżinicż, dokelż wone nitżo tak deṙe ṅejo, hacż Bohu
ßo lubicż, pola Boha wo Nadże bócż. Jaczé Dobroho té tżiniſch, wjetże
budże te twoje Móto. Jaczé Zwoho tżiniſch, wjetżeje Żtravé maſch ßo
bojecż.

Wot Koh’ ſém Żiẇeṅo dóſtaw?

z Nadé jo je mi mói Bóh daw.

Bożo! Tebi mam ßo dżakwacż,

Za to Cże kwalicż ha lubwacż.

Żtó jo Tón, kiż tón czewó Swėt

Ztworiw jo, ha jón zdżerżẇe nėt?

<pb n="25"/>

Jedén Bóh jo tón Ztworicżer,

Wón jo ſchėch Wėczow Zdżerżicżer.

Nitżo, Nitżo ṅejo moje

Żtoż mam, Bożo! Scho jo twoje.

Jo da moja Winwatoſcz,

Twojoh’ Ṁena kcżicż Kraſnoſcz.

Bożo! Schitke twoje Skutki

Pokazẇu, zo Té ßam lutki

Pėkné Kṅez ßé, ha dobré Nan,

Czu bócż Dżėcżo, ſwėrné Podan.

Zprėṅa jo Bóh ßo wozjeẇaw

Pėkném Cżwoj’kam, Jim hoṙedaw

To też Druhim wupojedacż,

Żtoż mówo k Zbożu doẇed’wacż.

Potém jo Séhn bożi Zbóżnik

Sam pżiſchow z Boha Poſelftnik.

Tak ta boża darna Luboſcz

Póta naſchu wėcżnu Zbóżnoſcz,

Bożo! pżeczé móżeſch pomhacż,

Dokelż Té ſé Schohomóczné.

Ja ṅedam Wutroƀe zpadwacż

w Nuzé, déż ßam ſém ṅemóczné.

Ṅech wonlada kaiżkuli zlē,

Bóh tón mói Nan mi Radu wē.

<pb n="26"/>

Boże Woko widżi pżeczé

Schē wilke ha mawhe Wėczé,

Kiż na Swėcże ßo ſtawaja;

Jom’ ſchė do Wotżow padaja.

Bożo! Té wėſch, żto ja móſlu,

Té mi Wutrobu pżeladaſch,

Té je widżiſch déż ja zmólu,

Prawo Stupé też rozladaſch.

Żana Macż ṅemóże lubwacż

Tak kaiż Bóh nas ſchitkich lubẇe.

Ka ba ṅedjaw ja zas lubwacż

Toho, kotréż ṁe tak lubẇe.

Bóh twói Nan wē, móże, ha cze

Wſchei Nuzé cżi bócż k Pomocżé.

k Bohw ßo dżerż, Bohw zdoẇeṙené

Deṙe ſé zpodeperané.

Bóh póta mi Wozbożeṅo

Kóidżicżke Woka Mikṅeṅo.

Wilki rozné Ṅedżak bó bów,

Bóch-li ja na Ṅoh’ déh zabów.

Druhi Staw.

Ktżomu Nam Bóh te Żiẇeṅo daw jo.

Ne̓t Wó hiżo wėſcze, Lube Dżėcżi, Żtó <pb n="27"/>Tónßamé jo, kiż jo Wam
te Żiwjeṅo daw; Wó też zna Ne̓żto we̓ſcze wot toh’, kaiki Bóh tón lubé
Kṅez, kotréż wam te Żiwjeṅo daw jo, kaiki Wón jo —. Ṅechali da ne̓t też
rade wjedżecż, tżohodla, ktżomu Won Nam te Żiwjeṅo daw jo? Rad czu ja
wam wot toho popojedacż.

Tón dobrocżiwé Bóh jo Wam, lube Dże̓cżi, kaiż też ſchitkim druhim
Cżwojekam, te Ziwjeṅo daw ktomu, zo bóſchcże wó po waſchei Sṁercżi k
Ṅomu do Ṅebes pżiſchli, ha tam pola Ṅoho zewſchimi pe̓knémi Cżwojekami wo
pownei Ẇeſowoſczi we̓cżṅe żiwe bóli.

Wilkoſcz téch ṅeƀeſkich Ẇeſowoſczow.

O kak wilka jo ta Ẇeſowoſcz, kotruż wó we̓cżṅe wo Ṅebeſach wużiwacż
budżecże! Schitke Ẇeſela na Zemi podno teiſamoi Nitżo neiſu —. Tam
zme̓jecże wó ſchitko, żtożkuli ſebi jenoi pożadacż móli, ha hiżcże wjele
jaczé —. Ha ſchitko, żtoż tam zme̓jecże, jo tak ṙane, tak zwjeſelne, zo
żadén Cżwojek na Zemi w Żtancże ṅejo prawje je rozpóznacż.

<pb n="28"/>

Ktżomu Mó na Zemi ſmó.

Wó ſnacż cżéli ßo praſchecż: Déż nam Bóh te Żiweṅo jo daw ktomu, zo
bóchmó pola Ṅoho wo Ṅebeſach we̓cżṅe żiwi bóli; pżetżo da jo nas na
tuhlei Zeṁu poſtaiw?

Bóh jo was na tuhlei Zeṁu poſtajiw ktomu, zo bóſchcże Wó tuhdé ktomu
Ṅebju ßo pſchihotuwali, pżiprawjeli, ha ßo próczuwali te Ṅebeſa ſebi
zaſwużicż.

Ztżim Cżwojek te Ṅebjo zaſwużicż ma.

Zo bóſchcże wó k Ṅebju ßo pżihotuwali, te Ṅebjo ſebi zaſwużili, dérbicże
Bohu ſwe̓rṅe ſwużicż.

Bohu ſwużicż jo taike Dże̓wo, kotreż dérbicże wó ßo próczuwacż pżeż tón
czéwó dowhi Dżeṅ pżeczé wotwożecż, ha To wó też deṙe móżecże. Pżetoż
Cżwojek Bohu ſwużi, déż tżini To, żtoż Bóh me̓cż cze, zo je tżinicż
dérbi; ha tohodla je tżini, dokelż Bóh je me̓cż cze, dokelż Bohu
deṙezpodobne jo; Bohu ſwużi Cżwojek, déż Toho ßo zminuwje, To ṅetżini,
żtoż Bóh zakazuwje, ha tohodla je ṅetżini, dokelż Bóh je zakazaw jo,
dokelż to Bohu ṅezpodobne jo.

<pb n="29"/>

Poſuchai, moje Dże̓cżo, poſuchai, ka móżeſch té pżez tón czéwé dowhi Dżeṅ
pżeczé Bohu ſwużicż.[1]⁾

Déż rano zwotucżiſch, zwożui twoje pre̓ṅe Móſle k Bohu, zdéch: Dżak Tebi
mói Bożo za tón nóczné Wotpocżnik, Dżak Tebi za tón mi popżaté nowotné
Dżeṅ! Tónlei czéwó Dżeṅ czu ja Tebi ſwużicż.

Déż jo Tżas k ſtawaṅu, déż wowané (na) ſé, ha ſtawacż kazane maſch,
pżewiṅ tu zniwu Le̓ṅotu, ṅedlij ßo, ṅewottżakui —, hale tón ſẇ. Kżiż ſebi
ztżiniwſchi-zmolom zpe̓ſchṅe z Woża wuſkocż —. <pb n="30"/>Móſli ſebi:
Tolei cze Bóh mėcż —, tak Bohu ßo lubi; te le̓ṅe Dlijeṅo pak jo Bohu
ṅezpodobne.

Zwoblekané (na) poklak dele, wuzpe̓wai te raṅſche Pacżeṙe, dle̓ſche habé
krótziſche, zatém hacż Kwilu maſch; ne̓żto pak tola we̓cżṅe. Móſli ſebi:
Bóh tón Kṅez jo deṙe hódni ha doſtoiné, zo pżed Nim Schiczéṙeṅe dérbimó
na Kolena padacż, woſobṅe Rano ha Ẇetżor; Rano tón Dżeṅ wo bożim Ṁeṅe
zpotżecż —, ha Ẇetżor kóiżdé ßam ßo, ſwoje Dże̓wo, ha ſchitko te Swoje do
bożeje Sme̓lnoſcze poporutżecż. Tolei Bóh tón Kṅez wotomṅe żada; ha ja
czu je rad tżinicż, dokelż Jomu to ßo lubi.

Potém tżiṅ ha dże̓wai to, żtoż zme̓jeſch kazane. Ta Wola boża jo, to cze
Bóh me̓cż, zo koiżdé te Swoje dérbi dże̓wacż, kaiż tón ſwói Żtant
ſobuṅeſe. Déż Muże mócża, Sékaṅo re̓zaja, Dṙewo kawaja, Nói kidaja,
woraja, ſéku, rc.; déż Żoné tepja, waṙa, pwókaja, pżadu, Trawu hotuẇu,
Kruwom dawaja rc.; tżiṅa woprawdże To, żtoż Bóh me̓cż cze, zo je tżinicż
dérbja; ha jedén kóiżdé wot nich móże z tém ſwojim Dże̓wom <pb
n="31"/>Bohu ſwużicż —, jenoi zo ma jenu dobru Wolu, ha wo ſwojei
Wutrobe taklei zmóſlené jo: Tolei czu ja tżinicż Bohu k Tżeſczi, dokelż
Bóh tón Kṅez telei Dże̓wo po mojim Żtancże wotomṅe żada, ha to Jom’ ßo
lubi.

Wot Tebe pak, lube Dże̓cżo! Bóh tón Kṅez żada To, żtoż tebi twoji
Starſchi, ha Cżi, kiz tebi rozkazuwacż maja, porutżeja ha wukazuẇu.
Sczewu cże woni do Sch’le; tak té ztém Do—Sch’le—Khodżeṅom ha Wukṅeṅom
Bohu ſwużiſch, jenoi zo maſch pżi tém taikulei dobru Mós: Ja czu rad do
Sch’le khodżicż, ha ródṅe wuknécż Bohu k Tżeſczi, dokelż Bóh tak me̓cż
cze, dokelż to ßo wotomṅe Bohu lubi.

Kazaja tebi te Mawhe kolebacż, ha pe̓ſtonicż, Peṙo dre̓cż, pżaſcż, Huſé
habó druhi Zkót paſcz, ne̓dże dobe̓iżecż, ne̓żto pżihólwacż —; zewſchim tém
móżeſch té Bohu ſwużicż, jenoi zo maſch pżitém taikulei dobru Wutrobu:
Ja czu poſkacż, czu te mi kazane tżinicż Bohu k Tżeſczi, dokelż Bóh tak
mėcż cze, dokelż to ßo wotomṅe Bohu lubi.

Bez Je̓dże, bez Picża Cżwojek bócż <pb n="32"/>ṅemóże. Zawėſezi da cze
Bóh też To me̓cż, zo mó wſwojim Tżaſu tu nam tre̓bnu Czérobu k ſebi bracż
dérbimó. Potaikim też z Je̓dżeṅom ha z Picżom móżeſch té Bohu ſwużicż,
déż jenoi pżitém taikelei dobre Móſle maſch: Bożo! po twojei Woli czu ja
te moje Cże̓wo wokżewicż; mėi Dżak zawſcho, żtoż mi ktomu wobradżeſch! Ha
ṅezabódżeſch pṙedé Je̓dże, ha też zas po tei Jedżi k Bohu ßo pomodlicż.

Zalóżtuẇe cże na Ne̓żto ṅeprawo, hako: pokwóżcżicż, żto pakoſczicż, czuzé
Sad kwócżicż —; zaczéwa ßo cżi Ne̓tżoho, żtoż Nan ha Macż cżi
ṅedowolitai, hako: po Prózném wokobe̓jacż, zdruhimi Dżecżimi hracż, habé
żtoż Schulṁeſtér jara cżi zakazuẇe, hako: w Czérkwi wokoladacż,
pojedacż, Pórki hnacż; móſli ſebi, zo też Bóh tón Kṅez toſamo cżi
zakazuẇe, ha ṙek pżiſebi: Toho czu ja ßo zminécż Bohadla, dokelż to bó
Bohu ṅezpodobne bówo.

Boli cże Wowa, boli cże Bruch, bola cże Zubé; pżindże cżi Żtó napżecżo,
ztżini cżi Kżiwdu; dopómṅ ßo, zo Bóh <pb n="33"/>tón Kṅez wot Tebe żada
tu Zczerpnoſcz; ṅene̓wai, ṅezwob ßo, ṅeſwar, ṅecże̓r Haré, hale pżiſebi
ṙek: Ja czu zczerpné (na) bócż Bohu k Tżeſczi, dokelż to cze Boh me̓cż,
to ßo Bohu lubi.

Taklei, moje Dże̓cżo, taklei pżez tón czéwé dowhi Dżeṅ pżeczé zas ha zas
na Boha zpominacż —, k tomu ßo zwutżei —. Na taikelei Waſchṅo Bohu tu
Swużbu wotwożecż, To ṅech jo, To ṅech zwoſtawa Dżeṅ wote Dṅa ta twoja
Staroſcz ha Prócza; na To bódż kedżbné (na), zo, żtożkuli tżiniſch, habé
woſtajeſch, zo bó je tżiniw (a), habé woſtajaw (a) Bohu k Tżeſczi,
tohodla, dokelż Bóh tak me̓cż cze. Zwutżei ßo ktomu, tżaſto ha huſto,
woſobṅe pżi Zapotżatku ha Dokonaṅu kaikohożkuli Dże̓wa, zdobṙeje Wutrobé
wuprajicż telei Swowa: Schitko kbożei Tżeſczi wo Je̓zuſowém Ṁeṅe.

Tżaſcziſcho ha huſcziſcho za Dżeṅ tak na Boha zpominaſch, le̓pe ha
ródniſcho Jomu ſwużiſch. Ha taiku twoju Bohuſwużownoſcz wobzank też
kóiżdé Ẇetżor z Tém, zo, pṙedéhacż ßo łehṅeſch, na <pb n="34"/>Kolenach
kłetżiczé ktwojomu Bohu ßo pomodliſch.

Żkocżecżu ßo runa Cżwojek, déż tżiſcże bez Pacżeri ßo le̓ha. Té pak
zwutżei ßo, po wuzpe̓wanéch Pacżeṙach — ßo le̓hacż wo taikimlei Pomóſleṅu:
Podawam ßo ktomu mi tre̓bnomu Zpaṅu ha Wotpocżnikei Bohu k Tżeſczi,
dokelż Bóh tak me̓cż cze; zo wuzpané (na) ha wuwotpotżuwané (na) hjutze
zas znowa Bohu ródniſcho ſwużicż mów (a).

Żtóż Bohu ſwe̓rṅe ſwużi, tón jo Jom’ poſuſchné; ha za to budże wo témlei
Żiẇeṅu ztémi naile̓pſchimi Darami bożimi, ha po témlei Żiẇeṅu ztej
we̓cżnej ṅebeſkej Ẇeſowoſczu wobmótuwané.

Ztżim te Ṅebjo ßo zubi.

Déż Cżwojek Bohu ſwėrṅe ṅeſwużi, kaiż je Bóh żada, jo wón Bohu
ṅepoſuſchné; ha wón budże za to wot Boha żtravuwané.

Żtóż Bohu ṅepoſuſchné jo, tón re̓ſchi; ta Ṅepoſuſchnoſcz pżecżiwo Bohu
re̓ka Re̓ch. Déha da té Re̓ch wobóṅdżeſch? Tedém, ha z Tém Re̓ch <pb
n="35"/>wobóṅdżeſch, déż Bohu ṅepoſuſchné pobódżeſch.

Cżwojek móże Bohu ṅepoſuſchné pobócż na dwoje Waſchṅo. ♣I.♠ z Tém, żo
tżini To, Żtoż Bóh me̓cż ṅecha, żtoż nam zakazaw jo. ♣II.♠ Déż zaṅecha ha
zakomdżi tżinicż To, Żtoż Bóh me̓cż cze, żtoż pżikazaw jo. Wo témlei
dwojim Zabe̓iżeṅu pżeſtupi Cżwojek bożu Kazṅu.

Te Re̓chi neiſu ſche̓ jenak wilke. Nėkotre ſu cżeżke Re̓chi, kiż też
ſṁertne Re̓chi budża ṁenuwane; ne̓kotre pak ſu zpużcżnite, habó mawhe,
lóchke Re̓chi.

Sṁertné Re̓ch Cżwojek wobóndże, déż Bohu wo jenei wilkei ważniwei We̓czé
zczéwa ṅepoſuſchné jo; habé, żtoż najene pada, déż we̓ſtu bożu Kazṅu wo
jenei wilkei We̓czé zpownej Wolu pżeſtupi.

Zpużcżnité Re̓ch Cżwojek wobóṅdże, ♣I.♠ déż Bohu ṅepoſuſchné jo wo jenei
mawoi ſnadnei We̓czé, bożu Kazṅu pżeſtupi wo mawoi ſnadnei We̓czé. ♣II.♠
déż pżeſtupi bożu Kazṅu wo jenei dṙe wilkei Wėcżé, tola pak nicz zpownej
Wolu, hako: déż ne̓dże ßam ßo ṅedolada, żto tżini.

<pb n="36"/>

Żtóż wo zpużcżnitéch, mawhéch Rėchach wumṙe, ṅemóże k Bohu do Ṅebes
pżincż pṙedé hacż wot téchſaméch wutżiſczené, ha do Tżiſtoté dotżiſczené
jo. Te Me̓ſto, wo kotrémż telei Wutżiſczeṅo ßo ſtawa po témlei Żiẇeṅu,
budże ṁenuwane tón Tżiſcż.

Żtóż pak wumṙe wo jeném, habé wo jaczé ſṁertnéch Re̓chach, pżindże do
jenoho hiżcże ẇele zatraſchniſchoho Blaka, kiż re̓ka ta Hela.

Wilkoſcz téch helſkich Żtravow.

Schiczé, kiż do Hele pżindu, zmėja tam cżerpecż ṅepome̓rṅe wulke
Boloſcze, kiż kwuprajeṅu neiſu. Woni dṙe radżi zeczeidża zas won —; hale
nidé, nidé ṅebudża zas wonpżiṅcż mócż. Te Matré teje Hele we̓cżṅe
warnuẇu, kaiż też te Ẇeſela toho Ṅebja we̓cżṅe warnuẇu.

Tón Pżikwad tech Jandżelow pokazuẇe, ka mó te Ṅebjo nadobócż, habé
wotbócż móli.

Wóſche téch Cżwojekow jo Bóh tón Kṅez hiżcże we̓ſte druhe Ztwoṙeṅa ktomu
ztworiw, zo bóchu w Ṅebeſach wo <pb n="37"/>we̓cżnei Weſowoſczi z Nim
żiwo bóli. Teſamo Ztwoṙeṅa ṙe̓kaja Jandżelo.

Po tei Woli bożei dérbjachu cżi Jandżelo też ztej Poſuſchnoſczu te Ṅebjo
ſebi zaſwużicż. Ẇele wot nich jo bówo, kiż to tżinili ſu; ha Cżi ſu za
tu ſwoju Poſuſchnoſcz tu ṅebeſku Ẇeſowoſcz dóſtali. Druzé pak ſu to
ṅetżinili, ſu pżecżiwo Bohu cżeżczé ßo pżere̓ſchili, ha tohodla ſu do
Hele zaſtortżeni. Cżilei zacżiſṅeni Jandżelo re̓kaja ne̓t Tżerté, Djabowé,
zwe Duchi.

Zo tém Jandżelam tak ßo zeſchwo jo, To jo Boh ßam Nam Cżwojekam
pojedżecż daw, jo nam to k Pikwadei ha knaſchomu Warnuwaṅu we̓domo
ztżiniw.

Ktom’ jo Bóh z Dobrocżiwoſcze

Mi dżėliw telei Żiẇeṅo,

Zo Jom’ ſwużiwſchi — z Ródnoſcze

Bóch mėw wėcżne Wokżeẇeṅo.

Schitke Zeṁe Ẇeſowoſcze

Tżiſcże nitżo ṅerėkaja

Podno Tom’, kaiké Swódkoſcze

w Ṅebju na Pėknéch tżakaja.

Żtó tuhdé Bohw praẇe ſwużi?

Kiż tżini, żtoż Jom’ ßo lubi.

<pb n="38"/>

Hacż ṅebó rad bów w Ṅebeſach?

Swuż da twojom Bohw wſchėch Tżaſach.

Pżetoż, wėſch, żto ßam ßei hotẇe,

Kiż wo Rėchach Sṁercż wottżakẇe?

Wėcżne, hai wėcżne Matré

Na ſnadne krótke Lóżté.

Poſuſchnoſcz pwodżi Zradwaṅa,

Ha Ṅepoſuſchnoſcz Zrudżwaṅa.

Ka ßo póndże zwém Rėſchnikam?

Tak, kaiż jo ßo zeſchwo Tżertam.

Pżed Rėchom ƀer ßo nakedżbu,

Rėch ẇedże k taikom’ Hubenſtwu.

Tzecżi Staw.

Żto Bóh tżiniw jo, zo bó Nam Cżwojekam k Ṅebju pomhaw.

Ne̓t, Lube Dże̓cżi, wó też to we̓ſcze, k tżomu nam Bóh tón Kṅez te Żiẇeṅo
daw jo; Wón jo nam te Żiẇeṅo daw ktomu, zo bóchmó mó we̓cżṅe wo Ṅebeſach
pola Ṅoho ßo zẇeſeleli. Hacż to zjawṅe ṅepokazuẇe, zo Wón nas jara lubo
ma? Hale débóſchcże wó ne̓t też hiżcże to ẇedżeli, kak deṙe Bóh tón lubé
Kṅez wſche̓ch <pb n="39"/>Tżaſach jo to wobſtaraw „Nam Cwojekam k Ṅebju
dopomhacż —; bóſchcże wó kwaſchomu Rozẇeſeleṅu hiżcże ẇele le̓ṗe
rozpóznawali, kak lubo Wón Was ma. Hacż da ṅechacże rade ẇedżecż, ka ka
Wón to wobſtaraw jo? Ṅe̓żto móżu ja wam wot Toho popojedacż, hale dowho
nicz ſcho dopojedacż. Zeczeicże — li kedżbne, ródne bócż, budżecże wot
Toho pżeczé jaczé kraſnéch zpodżiwnéch We̓czow ſwóſchecż, ha zpóznawacż
wuknécż. Ne̓tkoi czu wam pojedacż, ka Bóh toho pre̓noho Cżwojeka ztworiw
jo.

Ztwoṙeṅo toho Hadama.

Déż be̓ Bóh tón lubó Kṅez Ṅebjo ha Zeṁu ztworiw, ha tu Zeṁu kjenom’
dobrom’ Wohódleṅu za Cżwojekow pżiprawiw, prajeſche wón: Czemó da ne̓t
toho Cżwojeka ztworicż po naſchim Znamu ha Woblitżu —. To też Bóh tak
ztżini. Wón zeżtawtuwa te Cże̓wo toho pre̓ṅoho Cżwojeka z Liné, ha z Pe̓ſka
teje Zeṁe. Na tém Cże̓łe be̓chu Wotżi, Wuſchi, Ruczé, Nozé rc.; hale wo
Nim hiżcże ṅebe̓ Żto Taike, Żtoż tei Wotżi k Ladaṅu, tei Wu<pb
n="40"/>ſchi k Swóſcheṅu, tei Ruczé k Dżėwu, tei Nozé k Khodżeṅu bó
nawożecż ha tṙebacż mówo.

Ztwori da Bóh tón Kṅez jenu ṅeſṁertnu Duſchu, kotraż bó te Stawé toho
Cże̓wa hako tón ſwói Hrat potṙebuwawa, (Kaiż Kowar te Klėchcze, tón
Hamór, tón Pilnik, kaiż Cżėſla tu Sekeru, tu Piwu, tón Ṅeboz, te Boczko
potṙebuẇe) kotraż bó tak ṙecz powontżiwa ha kṅeżiwa nawſchich Stawach
toho Cże̓wa —, ſche̓ Stawé nawodżuwawa ha tenkwawa, kaiż Powontż te Koṅe.

Tu ṅeſṁertnu Duſchu Bóh tón Kṅez zjenoſczi ztém ſṁertném Cże̓wom —, ha
tak ton préni Cżwojek Żiẇeṅo nadobó. O kak żawoſṅe jara Wón ßo
zpodżiwaſche ha zraduwaſche, kak ẇeſowo jomu tola be̓ —, hacż wón tei
ſwojei Wotżi wotewriſchi — tón pre̓ni Krótż wulada — ha woblada ſchitke
te ṙane We̓czé —, kotreż Bóh tón Kṅez na Ṅebju ha na Zemi ztżiniw be̓! Tón
pre̓ni Cżwojek bó menuwané Hadam.

Bóh ßam doẇedże ſchitke ziwo Ztworeṅa teje Zeṁe, te Zwe̓ṙata k Hadamei,
zo bó Hadam kóiżdomu te joho Ṁeno narek. Bewſchimi żiwémi Stworeṅami <pb
n="41"/>Hadam żanoho ṅenamaka, kotreż bó Jom’ Ruṅecża bówo, z kotrémż
mów ßo rozrétżuwacż, kotromuż mów popojedacż, kak jara ẇeſowo jomu jo.
Hacż da ṅebe̓ jomu jara lubo bówo jene taike Stwoṙeṅo natṙechicż?
Zawe̓ſczi, Pżetoż ſchiczé pe̓kni Cżwojekoẇe ſu ktom zwożeni „tu ſwoju
Ẇeſowoſcz też Druhim wozjeẇecż, jim tuſamu rad ſobu podże̓licż.

Ztworeṅo teje Jēvé.

Bóh ztżini Hadamei tulei Ẇeſowoſcz. Won Jom da dopanécż do hubokoho
Zpaṅa; wo tém Spaṅu wozné jene Rebwo z joho Stroné, ha tón wupróṅené
Blak nédém z Ṁaſom zas zapelni. ZToholei Rebwa ztwari Bóh te Cże̓wo toho
druhoho Cżwojeka; Wón też ztwori jenu ṅeſṁertnu Duſchu, ha zjenoſczi Ju
ztémlei Cże̓wom. Tak Żiẇeṅo nadobó tón druhi Cżwojek, kiż dérbeſche bócż
toho Hadama Pomócznicza. Tón druhi Cżwojek bó ṁenuwané Je̓va. Bóh ßam
pżiẇedże tu Je̓vu k Hadamei, kotréż ne̓t zwotucżi, ha Ju widżeſche. O! kak
ßo wón natém zaẇeſeli!

<pb n="42"/>

Paradiz.

Tej dwej pre̓nej Cżwojekow ſadżi Bóh tón Kṅez do toho Paradiza; to be̓
jena ṙana Zaroda, kotruż Bóh ßam ztżiniw, ha tak naréchtuwaw be̓, zo
móżeſchtai tam wo wilkei Zpodobnoſczi ſwojoho Żiẇeṅa wużiwacż.

Bóh tón Kṅez Jimai też ruṅewonprajeſche, zo Wón Schitko, żtoż tam ṙane
ha dobre namakuwaſchtei, zo Schitkoṙeṅe za Ṅej ztworiw jo. Na tém
me̓jeſchtai Wonei Joho za ſwojoho dobrocżiwoho Nana (Wótſcza) zpóznawacż,
za to Jom ßo dżakuwacż, Joho lubuwacż —.

Potaikim móżeſche ha dérbeſche Jimai też lubo bócż „Pżileżnoſcz me̓cż
ktom, zo mówoi Bohu tu ſwoju Dżakownoſcz wo tém Skutku praẇe wopokazacż
—. Pżetoż ſchiczé dobri Cżwojekoẇe ſu ktom nakhileni „za do ſtatu
Dobrotu Dżakownoſcz wopokazacż —.

Kazṅa wot jenoho Żtoma ṅejēſcz.

Ktomu Jimai tón dobrocżiwé Bóh jenu praẇe dobru Pżilcżnoſcz poda; dokelż
Wón Jimai pżiporutżi „wot je<pb n="43"/>noho Żtoma, kiż wo tém Paradizu
naſreidża ſtejeſche, żto ṅeje̓ſcz. To be̓ za Ṅej dobra Pżileżnoſcz ßo
dżakownej wopokazacz; Pżetoż Bohu ṅemóżemó mó teje naſcheje Luboſcze ha
Dżakownoſcze z Nitżim le̓ṗe wopokazacż, hacż ztej Poſuſchnoſczu. Jej ktei
Poſuſchnoſczi podwolniſchej ztżinicż —, Wón Jimai też do Tżaſa ruṅewon
pżipraji: zo, budżetai-li wot toho zakazanoho Żtoma poje̓ſcz, teje
Sṁercże wumṙecż budżetai.

Ẇeſowoſcz tej prėnej Cżwojekow pżi Poſuſchnoſczi.

Tak dowho hacż Wonei Bohu poſuſchnei zwoſtaſchtei, me̓jeſchtai wo tém
Paradizu ẇele Zẇeſeleṅa. Wone jimai na Nitżim ṅebrachuwaſche; też
ṅeme̓ſchtai tżoho Zwoho ßo bojecż. Te ſchelake ṙane Skutki bożich Rukow,
kotreż wo tém Paradizu ſchudżom pżed Wotżomai me̓jeſchtai, k tomu Jej
Rozweſeleṅu wele pżipomhachu; hale te prawo naiſwótziſche Zweſeleṅo
pżindże jimai ztoho, zo me̓jeſchtai jene dobre Swe̓domo, zo Boha toho
Kṅeza, ha <pb n="44"/>też ßamoi ßo beßobu tak prawe z Wutrobó
lubuwaſchtei.

Wozcze deṙe na Kedżbu, L. Dż! Nutzi wo Wutrobe me̓rné weſowé, zpokojené
bócż ha zwoſtawacż —, To jo ta Zbóżnoſcz toholei Żiweṅa tuhdé na Zemi.
Taikeje Zbóżnoſcze pak ſchitke zwonkowne We̓czé nidé ṅemóża Komu dacż —;
talei Zbóżnoſcz żurli jenoi z Toho, zo Cżwojek jene tżiſte Swe̓doṁo ma,
deṙe zmóſlené, ha do bożeje Wołe zpodwolané jo. Ṅech zwonka Herczé htói
kak ṙeṅe piſkaja, htói kak jara juſkaja —; ṅebudża tola, nidé ṅebudża
mócz zme̓ruwacż ha zpokojicż Toho, kotrohoż Wutroba nutzi powna kawatéch
Kóchcżow jo.

Ta Jei Ṅepoſuſchnoſcz, ha tejeſamoje Sczėhwki.

Hale, o jaw, jaw! Ta wulka Ẇeſowoſcz tej préṅej Cżwojekow dowho
ṅetrajeſche; Pżetoż wot toho Djabowa, kiż do teje Żtawtnoſcze jenoho
Hada ßo zakhowaw be̓, daſchtai ßo Wonei k Ṅepoſuſchnoſczi zaweſcz, ha
pokwóżcżiſchtai wot toho zakazanoho Żtoma.

Na Me̓ſto toho pṙedawſchoho Rozweſeleṅa ne̓t Bojóſcz ha Haṅba Jej tak <pb
n="45"/>ſurowe pżimaſche, zo ze Stracha zpótuwaſchtei ßo wukhowacż pod
Żtomami ha Kerkami toho Paradiza.

ZTelei Ṅepoſuſchnoſczu ſtai Wonei, nicz jenoi ſebiſamómai, hale też
ſchitkim ſwojim Potomnikam (t. r. ſchitkim Cżwojekam, dokelż Schiczé wot
Ṅej pżindu) na Cże̓łe ha na Duſchi wele Żkodé natżiniwoi —. Ta naiwetża
Żkoda be̓ ta, zo Wonei ßamoi za ßo ha też zaw ſchitkich ſwojich
Potomnikow tu Nadu bożu, ha tu Podobnoſcz k Ṅebju wotbówoi ſtai.

Bóh ßo ſmėli, ha ſlubi tém Cżwojekam jenoho Zbóżnika.

Ṅebe̓-li ne̓t Bóh na téch hubenéch Cżwojekach ßo ſme̓liw; tak anicz Jedén
wot Nich ṅebe̓ do Ṅebes pżiſchow. Hale tón pżenadobṅe dobrocżiwó Bóh
ſme̓li ßo —, ha ſlubi jim jenoho Zbóżnika, kotréż bó Jim zas k Ṅebju
dopomhaw, jenoi zo też ßami zeczeidża dopomhane me̓cż.

Wobnoẇeṅo toho Polubeṅa —, ha Ẇeſelo ktom Pżikhadei toho Zbóżnika.

Jara dowho, żtéri Tawzént Le̓t dowho wone warnuwaſche, pṙedé <pb
n="46"/>hacż Bóh toho ſlubenoho Zbóżnika póſuwa. Beztém pak wón Tżas wot
Tżaſa pżeczé zas ha zas dawaſche to wopojeduwacż, zo Joho we̓ſczi
póſuwacż budże. To wón tżiṅeſche, zo cżi Cżwojekowe na To bóchu
ṅezabówali, hale ktomu ßo weſelili, zo tón Zbóżnik pżincż budże. Pe̓kni
Cżwojekowe, kiż pṙede Joho Pżikhada żiwi be̓chu, ſu też ſchiczé jara k
Nomu ßo weſelili.

Poſelſtwo wot toho ßo pżibliżuwaczoho Norodżeṅa toho Zbóżnika;

Déż ßo zpżibliżi tón Tżas, zo tón Zbóżnik bó narodżené bów, pżindże z
Ṅebja jedén Jandżel, ha pżiṅeſe tei ſẇ. Kṅeżṅe Maṙi, kotraż tomu Cże̓ſli
Jozevei zwe̓ruwana be̓, te Póſwo, zo Wona wot Boha wuzwolena jo „Macż toho
Zbóżnika bócż. Tón Jandżel taklei na Ṅu zarétża: Strowa ßé Té (Maṙja)
Nadé powna, tón Kṅez jo z Tobu, żonuwana ſé Té bez' temi Żonſkimi.

Strowa ße—, re̓ka tak wele hako bó ṙek: Ẇele Dobroh wot Boha cżi ṅeſu,
me̓i ßo deṙe, bódż ha woſtaṅ ſtrowa, weſowa.

<pb n="47"/>

Déż Maṙja telei Poſelſtwo zkrédwa be̓, kwataiczé pużcżi ßo na jedén
daloki Pucż tu ſwoju Cżetu Hilzbetu wopotacż. Hilzbeta zbożoho
Nutzdawaṅa zpózna, kaike Póſtwo tóṅ Jandżel Maṙi pżines be̓; ha tohodla
Ju hoṙewozné ztaikimlei Powitaṅom: Té ſé żonuwaṅa bez témi Żonſkimi, ha
żonuwané jo tón Pwód twojoho Żiwota! z Dżcſém pżindże mi ta Nada, zo ta
Macż mojoho Kṅeza kemṅe pżindże?

Narod toho Zbóżnika, ha Zẇeſeleṅo na Nim.

Na to ne̓t jedénmól dóṅdże tón zbóżnoſcziwé, tón tak dowho żadané Tżas,
zo tón Zbóżnik bó narodżené w Bethleheṁe wo jenei Ródżi; to be̓ Dże̓ra,
Prózṅencza wo jenei Skawe.

Nédém hacż tón Zbóżnik narodżené be̓, zazbe̓né ßo na Tém wilke Zraduwaṅo
bez témi ſẇ. Jandżelami wo Ṅebeſach, ha bewſchimi pe̓knémi Cżwojekami na
Zemi, kotrémż bó To k We̓domoſczi date.

Wina taikoho Zraduwaṅa.

Jandżelo ha Cżwojekowe tak ßo zraduwachu na tém Narodże toho Zbóżnika,
<pb n="48"/>dokelż wedżachu, zo Wón tém Cżwojekam zas k Ṅebju dopomhacż
cze, ha zo też zawe̓ſczi tu Mócz ma to dokoṅecż.

Ka ta, zo Wón tu Mócz me̓jeſche nam zas k Ṅebju dopomhacż; To ja wam
doſcz doprajicż ṅemów, khiba zo ja wam pṙedé Ne̓żto jara zpodżiwne wot
Boha popojedam, żtoż naizjawniſcho pokazuwe, kak jara Wón Nas lubuwe.

Bóh tón naſch ṅebeſki Wótſcz ma jenoho jenicżkoho, jenoho jenorodżenoho
Séhna, kotréż Jomu wowſchim dozpowṅe Ruṅa, ha we̓rné Bóh jo, runiſch kaiż
Wón, tón Wótſcz.

Toholei ſwojoho jednorodżenoho, wóſche Schoho lubuwanoho Séhna, jo tón
ṅebeſki Wótſcz Nam k Zbóżnikei daw.

Zo bó tón jednorodżené Séhn bożi naſch Zbóżnik bów, jo wón ßo
wocżwojetżiw, Cżwojek wordwaw, t. r. Wón jo jene cżwojetże Cże̓wo, ha
jenu cżwojetżu Duſchu na ßo zaw.

Hako Cżwojek jo Wón z teje naizbózniſcheje Kṅeżné Marje na zpodżiwne
Skutkuwaṅo bóizkeje Shohomócznoſcze narodżené. S. Jozev be̓ tón joho
Zeżiwicżer, tón — Joho zeżiwjaczé ha zaſtaraczé Nan.

<pb n="49"/>

Potaikim, te Dże̓cżatko, na kotrohoż Narodże Jandżelo ha Cżwojekoẇe tak
wulkocżṅe ßo zraduwachu, nejo jedén jenoi purluté Cżwojek, ne̓, hale jo
Bóh-Cżwojek, we̓rné Bóh ha we̓rné Cżwojek, woboidwoje romadże. Ma da,
we̓ſczi ma tu Mócz nam k Ṅebju dopomhacż. Hacż ṅedérbi nam to Ẇeſowoſcz
tżinicż „Jenoho taikoho Zbóżnika me̓cż?

Zẇeſeleṅo téch Paſtéṙow.

Cżi pre̓ni, kiż to k ſwojomu Rozẇeſeleṅu zonichu, be̓chu bohabojazni
Paſtéṙo, kiż tuſamu Nócz, kotruż tón Zbóżnik bó narodżené, na téch
Ladach pola Bethlehema te ſwoje Stadwó wobwachuwachu.

Cżiſami zjeném dobom wuladachu jenoho Jandżela wo bóizkei Jaſnoſczi pżed
ſobu ſtejaczoho, kotréż ṙekné: Ṅebóicże ßo, ja wam wozjeẇam wilke
Weſelo; pżetoż dżentza, ne̓klei ruṅe jo wam tón Zbóżnik narodżené wo tém
Davitowém Me̓ſcze Bethlehem. Ha tolei ṅech jo wam k Czeichei: wó budżecże
te Dże̓cżo namakacż do <pb n="50"/>Peluchow wuzawalane, wo tém Żwobju
leiżacze.

Ha nédém hacż tón Jandżel to wuprajiw be̓, pżiwda ßo k Ṅomu wilka Cżróda
druhich ſẇ. Jandżelow, kiż wótzje Boha kwalachu zpe̓waiczé: Hordoſz bódż
Bohu wo téch Wóſoknoſczach, ha Pokoi na Zemi tém Cżwojekam, kiż dobreje
Wołe ſu!

Déż cżi Jandżelo zpe̓wacż pżeſtachu, cżi bohuſwużowni Paſteṙo dobe̓iżachu
k tei Ródżi, ha namakachu te Dże̓cżatko z Peluchami powite w Żwobju
leiżacze.

Powni tżeſcziweje Bojaznoſcze, z Luboſczu zahoṙeni wobladuwachu Je —, ha
zpóznachu: zo we̓rno jo, żtoż jim tón Jandżel be̓ prajiw. Potém zas ßo
wrócżichu jara rozẇeſeleni —, ha Bohu ßo dżakuwachu.

Pojedachu też wot Toh’ ſchitkim bohwſwużowném Cżwojekam, z kotrémiż
romadu pżindżechu; ha Schiczé, kiż wot Toh’ ſwóſchachu, na tém ßo
zẇeſelachu, Boha kwalachu.

Ṁeno toho Zbóżnika.

Déż tón Zbóżnik woſém Dnów ſtaré <pb n="51"/>zbó; bó Jomu nawdate te
Meno Je̓zus, t. r. Zbóżnik. Hiżo pṙedé do Tżaſa be̓ Bóh tón Kṅez to
wukazaw, zo te Dże̓cżo tak re̓kacż dérbi.

Zẇeſeleṅo toho Simeona, ha teje Hanné.

Żtérczécżi Dnów po tém Narodże toho Zbóżnika me̓jeſchtai jedén
bohwſwużowné Muzki, ha jena bohwſwużowna Żónſka w Je̓ruzaleṁe tu Nadu
Joho tam woladacż, ha za ſwojoho Zbóżnika zpóznacż.

Tón Muzki re̓kaſche Simeon; tón be̓ jara zeſtaṙené, ha me̓jeſche wot Boha
ſlubene, zo hiżcże pṙedé ſwojeje Sṁercże toho Zbóżnika woladacż budże.
Déż da Jozev ha Maṙja ztém Zbóżnikom tón żtérczété Dżeṅ po joho Narodże
do Je̓ruzalema do toho Templa pżindżeſchtai, zo bóſchtai wotwożiwoi te
wot Boha pżiporutżene Woporé —, pżindże tam też tón Simeon znuczka wo
Wutrobe wot S. Ducha ktom zpohnuté. Nédém hacż wón telei Dże̓cżatko na
Rukomai S. Maṙje wulada, zpózna je, zo to tón Zbóżnik jo. Wón tei ſwojei
Ruczé k Ṅomu rozpże̓ſtṙe, wozné Je na ſwojei Rucze̓, Bohu ßo dżakwaſche,
ha <pb n="52"/>ṙekne: Nėt o Kṅeże pużcżiſch twojoho Swużownika wo
Pokoju; (t. r. ſé ztżiniw, zo Ja ne̓t radé, z Ẇeſowoſczu wumṙecż czu)
dokelż tei mojei Wotżi toho Zbóżnika woladawoi ſtai.

Ta bohwſwużowna Żónſka, kotraż też hiżo jara zeſtarena be̓, re̓kaſche
Hanna. Ta też wo teiſamoi Żtundże pżindże do toho Témpla, Bohu ßo
dżakuwaſche, ha wot toho Zbóżnika, kotrohoż tam wolada, rétżeſche
kewſchim bohwſwużowném Cżwojekam, kiż za tém Joho Pżikhadom żadoſcżachu.

Zẇeſeleṅo téch ſẇ. tzjoch Kralow.

Nicz jenoi wo Żidowſkei, dżeż tón Zbóżnik narodżené be̓, hale też wo
daloko wotleiżanéch Krajach Bóh tón Kṅez to k ẇedżeṅu dawaſche, zo toho
Swe̓ta Zbóżnik narodżené jo.

To pak ṅetżiṅeſche, kaiż pola téch Paſtéṙow, pżez téch ſwojich
Jandżelow, hale pżez jenu nowotnu jaſṅe ßo ſwe̓tljaczu Ve̓zdu.

Wón be̓ To hizo dawno pṙedé do Tżaſa pżipojedżecż daw, zo pżi Narodże
to<pb n="53"/>ho Zbóżnika jena nowotna Ve̓zda ßo wopokazuwacż budże.

Déż da tzjo mudri Mużoẇe wo raṅſchim Kraju, cżi ſẇacżi tzjo Kraloẇe
tulei nowotnu Ve̓zdu wuladachu ha wobladachu; zmolom ßo na Pucż dachu,
toho Zbóżnika pótacż, ha potżeſczuwacż.

Pżindżechu do Jėruzalema, kotreż bė te pre̓nitbne Me̓ſto wo Żidowſkei, ha
praſchachu ßo: Dże da jo tón nowotné narodżené Kral téch Żidow? (z tém
woni me̓ṅachu na toho ſlubenoho Zbóżnika, kotréż też Kral téch Żidow jo
pżiṁenuwané) Pżetoż mó ſmó tu Joho Vėzdu wo ranſchim Kraju widżeli, ha
ſmó pżiſchli k Ṅomu ßo modlicż.

Herodes tón tedémſchi Kral téch Żidow to ſwóſchiwſchi — zaſtróżi ßo —,
zromadżi téch Piſma — Wutżenéch Żidow, téch ßo napraſchuwaſche „dże
dérbi tón Zbóżnik narodżené bócż? Cżiſami wuznachu: w Bethleheṁe, dokelż
tak ſteji piſane.

Ne̓t Herodes tém ſẇ. tzjóm Kralam ṙekné: Cżeṅcże do Bethlehema,
dopraſchuicże ha dopótuicże ßo pilṅe za tém Dże̓ſcżu; ha déż <pb
n="54"/>budżecże Je namakacż, też mi je pojeſcże, zo też Ja bóch ſchow k
Ṅomu ßo pomodlicż.

Herodes pak woprawdże ṅebe̓ na to zmóſlené, zo czéw k tomu Dże̓ſczu ßo
modlicż —, ne̓; hale wón czéſche Je zamorduwacż; dokelż joho To
téſchnoſczeſche: Telei Dże̓cżo mówo tṙebai Kral na téch Zidach zbócż, ha
ṁe wot Kraluwaṅa wotcżiżcżecż, zo ja ßam dale ṅemów Kral zwoſtacż.

Hacż cżi tzjo Kraloẇe z Jeruzalema wundżechu, k Bethlemei ßo nawrocżachu
—, leicże! da jim zas ßo wopokazuwaſche ta Ve̓zda —, żtoż Jich jara
zẇeſeli. Ta Ve̓zda dże̓ſche pṙedé Nich hako Pucża Pokazuwar, ha zaſta
wóſche toho Domu, dżeż te Dże̓cżo nutzi be̓. Woni do toho Domu nutzdże̓chu,
namakaiſchi te Dże̓cżo ha tu joho Macż — z wulkei Tżeſcziwoſczu ha
Ẇeſowoſczu pżed Nim dele padżechu, k Ṅomu ßo modlachu, ha podawachu Jomu
wulke Daré.

Woni dṙe me̓jachu też Móſle zas k Herodeſei ßo wrócżicż, jomu pojeſcz,
dże tón Zbóżnik jo. Hale Bóh jim woſṅe k ẇedzeṅu da, zo ṅedérbja to
tżinicż, <pb n="55"/>hale po jeném druhim Pucżu do ſwojoho Kraja ßo
wrócżicż. Tak Bóh zczéwa woſobṅe wobſtara te Żiẇeṅo toho Je̓zus
Dże̓cżatka, dokelż Wón je me̓cż czéſche, zo bó hoṙeroſtwo k Wozbóżnoſczeṅu
ſchitkich Cżwojekow.

Zażne Pżeſczėhaṅo ha Cżėkaṅo toho Zbóżnika.

Déż ne̓t Herodes zoni, zo cżi czuzi Kraloẇe po druhim Pucżu ßo wrócżili
ſu; rozne̓wa ha rozwobi ßo wón żawoſṅe jara, ha porutżi „wo Bethleheṁe ha
nawſchich Poṁezach do Kowawoko zamorduwacż ſchitkeṙeṅe Hóltżatka, kiż
dwe̓ Le̓cże, ha niże dweju Lėtow ſtare be̓chu. To tżiṅeſche wilku Żawoſcz
bez témi Starſchimi, kiż te ſwoje Dże̓cżi radżi cżéchu tei Sṁercżi
wobrucż, ha ṅemóżachu.

Schitke telei Hóltżatka Herodes da zakónczuwacż k tom’, zo jenoi bó toho
Zbóżnika tola we̓ſczi wot Żiẇeṅo pżiṅes. Hale To ßo jomu tola ṅeradżi.
Pżetoż pṙedé hacż telei Zamorduwaṅo téch Hóltżatkow ßo zapotża, pṙedé
Bóh Jozevei tomu Zaſtaricżerei toho Zbóżnika woſṅe zjeném Jandżelom da
prajicż: Jozevo! ſtaṅ, woz te Dże̓cżo ha joho <pb n="56"/>Macż, ha cżek
do Egypſkeje; dokelż Herodes tomu Dże̓ſczu za Żiẇeṅom dżo. Tak Jozev
noczé hoṙeſtané, ha cżekné z tém Dże̓ſczom ha ztej joho Macżeru do
Egypſkeje.

Tak wó, L. Dż. deṙe móżecże ßo doladacż, zo tón lubé Zbóżnik, kotrohoż
ſchiczé bohwſwużowni pe̓kni Cżwojekoẇe tak jara zaṅdż me̓jachu, hiżo zaje
wot téch zwóch lózéch Cżwojekow jo hidżené ha pżeſcze̓hané bów.

Jozev ztém Dżėſczom ha z tej Macżeru wo Egypſkei zwoſta, hacż jomu Bóh
tón Kṅez po Herodeſowei Sṁercżi zjeném Jandżelom prajicż da, zo bó zas
do Iſraelſkoho Kraja domoi cżanéw.

Tak Jozev z tém Zbóżnikom ha z tej joho Macżeru cżeṅeſche do toho
Me̓ſtażka Nazareth, dżeż Jozev ha Marja też pṙedé Je̓zuſowoho Naroda
be̓ſchtai bódliwoi. W Nazaṙecże zwoſtawaſche tón Zbóżnik, hacż wón
tziczécżi Le̓t ſtaré zbó; ha ztoho jo też pżiṁenuwané bów Je̓zus tón
Nazareiſki.

Toho Zbóżnika bohwſwużowna Modoſcz.

Tón Zbóżnik wot Mawoſcze ſém tak ßo hoṙe ẇedżeſche, zo Bóh tón ṅebeſki
<pb n="57"/>Wótſcz, ha ſchiczé dobri Cżwojekoẇe na Nim ſwoje Ẇeſelo
me̓jachu, ha zo wón ſchitkim Dże̓cżom, ſche̓m modém Ludżom k dobromu
Pſchikwadei ſwużicż móże.

To wón taklei tżiṅeſche: Wón me̓jeſche Boha pżeczé pżed Wotżomai —, ha
we̓cżṅe tżiṅeſche to, żtoż Bóh me̓cż czéſche; ha tohodla je tżiṅeſche,
dokelż je Bóh me̓cż czéſche —; też tak, tedém, ha tam je tżiṅeſche, kaiż,
déż, ha dżeż je Bóh me̓cż czéſche.

Su też knaſchei We̓domoſczi dóſchwo ne̓kotre Pżikwadé wot Toho, żto wón wo
ſwojei Modoſczi tohodla, dokelż wone tomu ṅebeſkomu Wótſczei tak
zpodobne be̓, tżiniw jo.

Pre̓ni Pżikwad. Tohodla, dokelż wone tomu ṅeb. Wótſczei tak zpodobne be̓
—, be̓ſche tón naſch Zbóżnik ſwojimai Starſchimai wówſchim poſuſchné.
Schitko, żtoż wonei Jomu kazaſchtei, tżiṅeſche Wón podwolṅe, zpe̓ſchṅe,
ſwe̓rṅe, ha poniżṅe. Żeni ṅetṙebaſchtai Jomu żto dwóiczé kazacż. Hai To,
żtoż jimai lubo be̓, to wón hiżo ṅekazané tżiṅeſche, nédém hacż to na
jeju Woblitżu k Wotme̓rkuwaṅu be̓. Tak, lube Dże̓cżi! tak macże wó <pb
n="58"/>też tżinicż, czeicże-li Bohu ßo zpodobacż.

Tżohodla je tón Zbóżnik tak tżiṅeſche? Tohodla, dokelż Bóh tón ṅeb.
Wótſcz czéſche je tak me̓cż; z Luboſcze k Buhu je tżiṅeſche. Tżohodla da
zme̓jecże też Wó tak tżinicz? Habén też tohodla, dokelż też wot Was Bóh
to żada ha me̓cż cze; Bohadla, Bohu k Tżeſcżi dérbicże tak praẇe
poſuſchne bocż.

Druhi Pżikwad. Tohodla, dokelż wone Bohu tak ßo zpodobaſche, dże̓ſche
Je̓zus, hacż wón dwanacże Le̓t ſtaré be̓, ze ſwojimai Starſchimai do
Je̓ruzalema do toho Templa, tam ſwojomu ṅeb. Wótſczei ßo pomodlicż. Na
témlei kemſchaczém Pucżu ka ßo Wón zadżerża? Tak cżiſche, tak zkwadṅe,
tak pżiſtoiṅe, zo też tém Wotroſczeném k Pżikwadei ſwużicż móżeſche. Dże
ja du —? k Komu czu ja wo tém Templu ßo modlicż —? Ka ßo zaleiżi k Bohu
ßo modlicż —? Tolei ſebi tón Zbóżnik duczé rozmóſleſche. Wo tém Templu
be̓ ta Joho jenicżka Staroſcz, te Joho jenicżke Dże̓wo k Bo<pb n="59"/>hu
ßo modlicż, Boha kwalicż, Bohu ßo dżakuwacż, Boha proſécż. Żto druhe
ſebi haklei do Móſlow ṅebeṙeſche.

O lube Dże̓cżi! kak lube wó Bohu budżecże, ka budże was Bóh żonuwacż,
jo-li zo wó tomu Zbóżnikei też wo témlei ßo porunoſczecże, we̓cżṅe praẇe
zkwadṅe, cżiſche, pżiſtoiṅe na tém Pucżu ducżé do Czérkẇe ßo
zadżerżuẇecże—, ha potém w Czérkwi praẇe pobożne ſcze —, dokelż To tomu
ṅeb. Wótſczei tak ßo lubi.

Tzecżi Pżikwad. Tohodla, dokelż To tomu ṅeb. Wótſczei tak ßo lubeſche,
zawoſta Je̓zus tedém w Je̓ruzaleṁe, ha zaṅdżenutz do jeneje Schule toho
Templa. Wo tei Schuli be̓ czéle zme̓rom, ha kedżbné —. Wón tam też tak
deṙe wotmojeſche, ha, déż Ne̓żto doſcz ruṅe won doprajene ṅebó—,
dopraſchuwaſche ßo tak rozomṅe, zo ſchiczé, kiż Joho ſwóſchachu, ztoho
jara bóchu zpodżiwani.

Leicże, l. Dż. ka też wó wo tei Schuli zme̓rom, kedżbne, ródne bócż —, po
Rozoṁe wotmojecż, ha — déż Ne̓żto ṅedozrozemicże, zkwadṅe ßo
dopraſchuwacż <pb n="60"/>macże, zó bóſchcże po waſchim lubém Zbóżniku
tżinili, Jom’ ßo porunoſczeli, ha tak Bohu tom’ ṅeb. Wótſczei ßo lubili.

Żtwórté Pżikwad. Tohodla, dokelż to Bohu tom’ ṅeb. Wótſczei tak ßo
lubeſche, Wón też ſwojimai Starſchimai pżeczé ródṅe pomhaſche pżi tém
Dże̓łe. Zpre̓ṅa wón jimai wo ſchitkich ṁenſchich Tżiṅeṅach, kotreż wo tém
Wobſtaraṅu jenoho Domu napaduẇu, k Rukomai khodżeſche; ha déż be̓ bóle
wotroſt, nawożeſche ßo ktomu rucżnomu Dże̓wu ſwojoho zaſtaraczoho Nana,
kotréż jedén Cże̓ſla be̓. Pwuhi ha Kwakéłe dże̓waſche, kaiż piſa tón ſtaré
kż. Wutżer S. Juſtinus in ♣dialogo contra Tryphonem.♠

Hacż da ṅedérbicże téż wó waſchim Starſchim rade zdobreje Wole, tohodla,
dokelż to Bóh tak me̓cż cze, pomhacż tak ródṅe, tak deṙe hacż móżecże,
czeicże-li wó Bohu tomu lubomu Kṅezei ßo zpodobacż?

Zjawne Wutżerſtwo.

Déż Je̓zus tziczécżi Le̓t ſtaré bė, wopużcżi wón tón Dom ſwojej Starſchej
<pb n="61"/>w Nazaṙecże, ha ktei wulkei Swużbe, ktomu ważniwomu Dże̓wu,
kotreż ne̓t zapotżecż czéſche, bóle zblizka ßo pżihotuwaſche. To
tżiṅeſche Wón Nam k Pżikwadei; pżetoż ßam zaßo wón toho Pżihotuwaṅa ṅebe̓
tre̓bné.

Potém zwuzwola ſebi wón Wutżownikow; z Téchſaméch Wón ßam Ne̓kotréch
woſobṅe pome̓ni k ſwojim Japożtowam, t. r. kſwojim Poſelſtnikam. Ze
ſwojimi Wutżownikami pżekhodżuwaſche wón ſchitke Me̓ſta ha Wſé wo
Żidowſkim Kraju, ha rozwutżuwaſche téch Cżwojekow.

Woſobṅe pak wón wutżeſche „kak lubo tón ṅebeſki Wótſcz téch Cżwojekow
ma; żto wón tżiniw jo tém Cżwojekam k Ṅebju dopomhacz; ha żto cżi
Cżwojekoẇe ßami tżinicż ha woſtajicż dérbja, zo móli k Ṅomu do Ṅebes
pżincż. Tak deṙe hiżcże nidé Nichtó Cżwojekow powutżiw ṅebe̓. Schiczé,
kiż na te Joho ṙane Rozwutżeṅa praẇe poſuchachu, jara ßo zpodżiwachu.

Wón jich też wutżeſche „ktom’ ṅeb. Wótſczei praẇe ßo modlicż, ha <pb
n="62"/>wón też Sam jara lubuwaſche te Modleṅo, tżaſto, wele ßo
modleſche.

Dobrocżiwo Dżiwó.

Zo tón Zbóżnik téch Ludżi tak rozwutżeſche, to ṅebe̓ ta jenicżka Dobrota,
kotruż wón jim wopokazuwaſche; wón też ſkutkuwaſche wele Dżiwow,
zkotrémiż jim wowſchei Nuzé k Pomoczé pżindże. Wón tżiṅeſche

Téch Slepéch widżaczéch,

Téch Wuchich ſwóſchaczéch,

Téch Kroméch khodżaczéch,

Téch Nėméch rétżaczéch,

Téch Wuſadnéch wuſchwarṅenéch;

Też ſchitkich druhich z Cżerpeṅami pocżeżenéch, ha khoréch, kiż z
Dowe̓rnoſczu k Ṅomu ßo nawrocżachu, wón wuſtroweſche. Wón naſécżeſche
téch Wodnéch, rozrétżuwaſche téch Zrudnéch, wucże̓reſche te Djabowó, ha
też téch Wumṙetéch zas k Ziweṅu zbudżeſche.

Dobrocżiwo Hoṙebraṅo.

Te joho Wutżbé ha Dżiwé tżiṅachu, zo cżi Ludżo wowſchich Stronow z
Cżródami k Ṅomu bèjachu. Schitkich Téch, kiż zdobroho Wotpoladaṅa kṅomu
pżindżechu, wón luboſcziẇe hoṙebeṙeſche, wo<pb n="63"/>ſobṅe taikich
Re̓ſchnikow, kiż czéchu ßo nakazacż. Nailuboſcziwſchoho pak ßo wón
wopokazuwaſche k tém mawhóm Dże̓cżom. Bohabojazni Starſchi te ſwoje
Dże̓cżi k Ṅomu wodżachu, noſchachu, ha proſchachu Joho, zo bó na teſame
ſwojej Ruczé powożiw, ha Je pożonuwaw. Ha déż ne̓dé cżi joho Wutżownikoẇe
te Dże̓cżi wotpokazuwachu, pṙecżhoṅachu; wozné jim to Je̓zus za Zwo, ha
ṙekné: ṅewobaraicże ſchak jim, hale daicże tém Mólicżkim kemni pżincż;
pżetoż za Taikich jo te Kraleſtwo téch Ṅebes. Ha Wón Ruczé na Ṅe
pokwaduwaſche; żonuwaſche Je.

Lubozne, jara lubozne pżed Bohom ſu te hiżcże ṅewinwate, podwolne,
poſuſchne, pe̓kne Dże̓cżi —; hale wohidne Bohu ſu te woperate, zwobocżiwe,
worakawe, pakoſne —; ha ztaikich budże le̓dén déh żto kmane wotroſcz.

Wóżṅe hiżo moda Trawicżka,

Żtoż cze zwoſtacż lóza Kopſchiwcżka.

Ḃeſtén Je̓zus też taikim Re̓ſchnikam, kiż, déż k Ṅomu pżindżechu, hiżcże
ṅebe̓chu na to zmóſleni, zo czéli ßo nakazacż, <pb n="64"/>też Taikim Wón
wilku Luboſcz wopokazuwaſche; wón ßo próczuwaſche Jich zibnitéch,
kwólnéch, ktom Nakazaṅu podwolnéch ztżinicż ztém, zo Jim pżed Wotżi
ſtajeſche te Ṅezbożo, kotreż na Nich dóṅcż budże, ṅechadża-li ßo
nakazacż.

Tak Wón powne tzi Le̓ta bez Pżeſtacża téch Ludżi rozwutżeſche, ha pódla
Jim wele Dobrotow tżiṅeſche.

Wón bó jara lubuwané, ha też hidżené.

Schiczé, kiż pe̓kni ha dobreje Wutrobó be̓chu, Joho jara lubuwachu, dokelż
wón tak dobré be̓, tak wele Dobroh tżiṅeſche ha wutżeſche.

Hale cżi Lózi, kiż zweje Wutrobó be̓chu, ha ṅechachu ßo nakazacż, cżi
Jomu hraṁachu; jaczé Wón Dobroho tżiṅeſche, jaczé Woni joho
pżeſcze̓hachu.

Hai woni za tém dże̓chu Joho zkónczuwacż. Jedénmól czéchu joho zjeneje
wóſokeje Horé habó Skawé deleſtortżicż; dwóiczé czéchu joho z Kaṁeṅemi
ſṁercż zaṁetacż. Hale tón Zbóżnik tém jich Rukam woteṅdże.

<pb n="65"/>

Wón czéſche za nas cżerpecż ha wumṙecż.

Tak be̓ wón tém jich Rukam, ſchitkim jich Polahkuwaṅam kóiżdé Tżas
woteṅcż ha wucżeknécż mów —; hale To wón ṅechaſche. Pżetoż wona be̓ ta
Wola Joho ṅeb. Wótſcza, zo Wón za téch Cżwojekow, Jim k Ṅebju dopomhacż,
ẇele cżerpew, ha z dobrowolṅeje Poſuſchnoſcze jeneje boloſcziweje
Sṁercże za Nich wumṙew bó. Tohodla be̓ Wón też zczéwa ktom podwolné „teje
naiboloſcziwſcheje Sṁercże wumṙecż, dokelż wón Boha, ha téch Cżwojekow
tak jara lubuwaſche.

Te Joho Wupżijecżo, k Sṁercżi Zaſudżeṅo.

Déż da dóṅdże tón Tżas, wo kotrémż Wón zdobrowolṅeje Poſuſchnoſcze za
téch Cżwojekow cżerpecż ha wumṙecż czéſche; da ßo, ruṅe zelené Żtwórtk
pżed Pównoczu, potémhacż pṙedé ſwojim Wutżownikam dobru Nócz zawdaw, ha
za Nich ßo modliw be̓, wo tei Zarodże Jethſemani da ßo wot téch Żidow
wupżijecż ha wujazacż.

Cżi Joho wujazanoho doẇedżechu ktomu Wóſchomu Me̓ſchnikei Khaivaſei, pola
kotrohoż wele druhich Ṅepżecżelow <pb n="66"/>toho Zbóżnika zromadżenéch
be̓; kotziż ſchiczé tu Joho Sṁercż jara żadachu, ha wuprajichu: zo Wón
teje Sṁercże winwaté jo; ha tohodla tak na Ṅoho wuprajichu, dokelż wón
jim wuzna tu We̓rnoſcz „zo woprawdże jo tón jednorodżené Séhn bożi, toho
Swe̓ta Zbóżnik.

Wuſmėſcheṅo.

Cżi Muſczé, kiż Joho tuſamu Nócz dale hacż k Raṅu wobwachuwachu, rozne
Żpoté z Nim cżeṙachu. Woni jomu do Woblitża pluwachu, zajazachu Jom
Wotżi, z Pjaſczemi do Ṅoho cżepechu —, ha prajachu: Provetui nam ha
pojes, Kotré jo Tón, kiż cże déri? Je̓zus cżerpeſche To ſchitko
dobrowolṅe, tżiſcze wotṁelkné, pże̓tra Scho ze Sczerpnoſczu, dokelż wón
Boha ha téch Cżwojekow tak lubo me̓jeſche.

Nazaitra rano, wilki Pjatk, woni Joho hiżcże jón pżed tu Żidowſku Radu
doẇedżechu, te Joho k Sṁercżi Zaſudżeṅo pokrucżichu, ha nédém Joho
wujazonoho ẇedżechu ktomu Sudnikei wo Je̓ruzaleṁe, kiż re̓kaſche Pónczius
Pilatus, ha pola Tohoſamoho valſchṅe Joho wobzkórżuwachu.

<pb n="67"/>

Pilatus jara deṙe ßo dolada, zo Je̓żus zczéwa newinwaté jo; beztém pak
tola porutżi Joho naſchwikacż. Po tém Roſchwikaṅu cżi Wojaczé Pilatuſowi
żas te ſwoje jara rozne Tréżki z Nim cże̓ṙachu. Woni Jom nawobletżechu
jedén ſtaré purpurowé Mantél, ſtaſichu Jom jenu cżerṅowu Krónu na Wowu,
do Ruki Jom dachu jenu Scżinu —; potém te ſwoje Kolena pżed Nim
żibuwachu, ha prajachu k Schibawſtwu: Bódż powitané Té Kralo téch Żidow.
Pżitém pluwachu Jom do Woblitża, dawachu Jom Blinki, ha ztej Scżinu,
kotruż jomu z Ruki wutohrżechu, na Wowu Joho bijachu. Je̓zus cżerpeſche
To ſchitko dobrowolṅe, tżiſcze ßo wotṁelkuwaſche, pże̓tra Scho ze
Sczerpnoſczu, dokelż wón Boha ha téch Cżwojekow tak jara lubuwaſche.

Kżiża Ṅeſeṅo.

Po téchlei ha ſchelakich druhich Woṅetżeſczeṅach ha Pocżerpeṅach, kotreż
bóchu tomu Zbóżnikei natżiṅene, Pilatus, hacżruniſch tu Joho
Ṅewinwatoſcz zpózna, tola Joho k Sṁercżi toho Kżiża wotſudżi. Tón
Zbóżnik dérbeſche tón Kżiż Sam <pb n="68"/>ṅeſcz ztoho Me̓ſta na tu
kalvarſku Horu. Tón Kżiż be̓ jena dowha Rjada habó Tżeſanka, kotrei horku
jena druha Rjada pre̓ki be̓ napowożena. Taiki Kżiż be̓ cżeżki k Ṅeſeṅu. Tón
Zbóżnik ṅeſeſche jón dobrowolṅe ze Sczerpnoſczu, dokelż wón Boha ha téch
Cżwojekow tak jara lubuwaſche.

Kżiżuwaṅo, Cżerpeṅa na Kżiżu, ha Wumṙecżo.

Déż wón ztém Kżiżom na tu kalvarſku Horu dóṅdże, woni tu joho Draſtu z
Ṅoho ztorhachu, ha kżiżuwachu Joho. To woni taklei tżiṅachu: déż wón
zdobṙeje Wole Sam ßo polehnéw be̓ na tón dowhotné Zdónk toho Kżiża, ha
tei ſwojei Ruczé rozpże̓ſtre̓w na tón Pre̓kuſch—; woni naipṙedé tu jenu
Ruku na tu jenu Stronu teje pre̓cżṅeje Rjadé z jeném ſélném Hozdżjom
krucże pżibichu. Runiſch tak pżibichu też tu Joho druhu Ruku na druhu
Stronu teje pre̓cżṅeje Rjadé. Ha potém też tej Joho Nozé delku k tomu
dowhotnomu Zdónkei krucże pżirazéchu. Tolei cżerpeſche tón naſch Zbóżnik
zdobṙeje Wole, wotṁelkné, Scho ze Sczerpnoſczu pże̓tra, dokelż wón Boha
ha téch Cżwojekow tak jara lubuwaſche.

<pb n="69"/>

Potém hacż be̓chu Joho tak na tón Kżiż krucże pżibili, woni Joho ztém
Kżiżom hoṙewuzbe̓néchu, ha tón Kżiż delku do Zeṁe krucże zaſadżichu.

Ne̓t móżachu Schiczéṙeṅe, kiż tam po wilkich Cżródach do Kowa woko
ſtéjachu, je widżecż, ka tón ṅewinwaté, ſcheje Luboſcze deṙehódni Je̓zus,
kotréż z Nitżim ṅedaſche ßo wotdżerżecż „tém Cżwojekam Dobrotu tżinicż
—, ka Wón ne̓t ſre̓dż Ṅebja ha Zeṁe na Kżiżu — krucże pżibité — wiſé.

Bó ſebi móſlicż bówo, zo be̓ dérbjawa jenohokóiżdoho ta Wutroba nutzi
zabolecż — toho ṅewinwatoho Zbóżnika tak wiſaczoho —, tak cżerpjaczoho
widżecż —; hale cżi bohazabócżi Żidża Joho hiżcże wuſme̓ſchachu,
żpotuwachu, leſtérwachu, żtoż jenoi móżachu. Tón naſch Zbóżnik pak
cżerpeſche To zdobṙeje Wole ze Sczerpnoſczu, dokelż wón Boha, ha téch
Cżwojekow tak jara lubuwaſche.

Te Wiſaṅo na téch Hozdżach —, te Wucżiſuwaṅa ha Żpoté téch Żidow —, Scho
to Je̓zuſei jara zle̓ tżiṅeſche; wón pak hiżcże jenu druhu wele wetżu
Boloſcz cżerpeſche. Joho naijaczé boleſche <pb n="70"/>To, zo cżi
Cżwojekoẇe z Tém na nim ha na Joho ṅeb. Wotſczu ṅewuſtacżṅe ßo
pżere̓ſcha.

Wón czéſche też Tém, kiż Joho na Kżiż be̓chu poiſli, ha ne̓t tak joh
leſtérwachu, radé czéſche Jim k Ṅebju pomhacż; tohodla wón za Nich
ſwojoho ṅeb. Wotſcza proſcheſche, zwótrém Woſom prajicże: Wotze! wodai
Jim, woni ṅeẇedża, żto tżiṅa.

Wone be̓ wilki Pjatk woko dżeẇecżich, hacż Pilatus Je̓zuſa k tomu
Kżiżuwaṅu wotſudżi; dó dwanacżich jo Je̓zus na Kżiż pżibijané; na Kżiżu
jo żiwé wiſaw hacż dó tzjóch popowṅu. WTzjóch zawowa wón ze ſélném
Woſom: Wotze! do twojej Rukow porutżu mojoho Ducha. To wupraiſchi
pokhili tu ſwoju Wowu, ha — wumṙe.

Dżak za Joho Cżerpeṅo ha Wumṙecżo.

Wele Joho Pżecżelow ha Pżecżelnitżow ṅedaloko tam ſtejachu, ha widżachu
je ze ſwojimi Wotżimi, ka Wón cżerpeſche, ka wumṙe —. Też ta Joho luba
Macż pódla je widżeſche.

Ka dérbeſche tola Tém tedém pola Wutrobé bócż, dokelż woni Joho lubu<pb
n="71"/>wachu, woni ẇedżachu, Żtó Wón jo, tżohodla, ha za Koho cżerpi ha
wumṙe —. Wón cżerpeſche, wón wumṙe z Luboſcze, cżerpeſche ha wumṙe
zawſchitkich Cżwojekow, Jim k Ṅebju dopomhacż.

Też za Was, l. Dż., też za Was jo Wón cżerpew ha wumṙew —. Też za Tebé
Hanſko, też za Tebe Hanka! ha to ktomu ṅemóczuwané —, z Luteje Luboſcze
— jo za Tebe cżerpew ha wumṙew.

O! Żtó da ṅechaw Joho za To zas lubuwacż? Żtó ṅechaw z Dżakownoſcze ha z
Luboſcze k Ṅomu — rad Schitko to tżinicż, żtoż Jomu ßo lubi, Schoho toho
ßo zwoſtajecż ha zdaluwacż, żtoż Jomu ṅezpodobne jo?

Hacż mówo tomu Zbóżnikei To ßo lubicż, déż wó pżecże? déż ßo tajicże,
jenoi na Wotżi Ne̓żto tżinicże, ha beztém wo Wutrobe hinak me̓nicże? déż
ṅepoſuſchne, déż worakawo, déż pakoſne, déż le̓hṅe ha ṅerodne ſcze? O! Nó
da tola ne̓t, na Me̓ſcże zmolom krucże ſebi pre̓dkwoſcze, zo teje
Ṅepoſuſchnoſcze, ha Schoho toho, żtoż heẇak <pb n="72"/>Zwoho potżinili
ſcze, Jomu k Luboſczi pżichodṅe pilṅe ßo wupaſuwacż czeicże; ha
proſchcże Joho, zo Wón Sam wo tém bó wam k Pomoczé bów. „O Té moi
dobrocżiwó Zbóżniko, kiż té mi k Luboſczi wumṙew ſé, pomhaj ſchak mi, zo
ja wot Nėtka też Tebi k Luboſczi teje Ṅepoſuſchnoſcze, toho Zevżeṅa, ha
żtoż heẇak Zwoho potżiniw (a) ſém, pilṅe bóch ßo pas (wa) ha wupas (wa).

Dże toho Zbóżnika Duſcha woſta.

Ta cżwojetża Duſcha toho Zbóżnika, déż wón wumṙe, dele ſtupi do
tohoſamoho Blaka, dżeż te Duſche téch bóhwſwużownéch ſtaréch Wótſczow
(t. r. Schitkich Téch, kiż do teje Sṁercże toho Zbóżnika wo bożei Nadże
wumṙeli, ha wówſchoho Re̓cha wutżiſcżeni be̓chu) romadże wo dobrém Me̓ṙe ha
wo Zpokoinoſczi ziwo zwoſtawachu —, ha na To wottżakuwachu, zo bó
pżiſchow tón Zbóżnik, ha Jich do Ṅebes doẇed. O! kak telei Duſche ßo
zraduwachu, hacż ta Duſcha toho Zbóżnika k Nim pżindże! Tónlei Blak,
telei Me̓ſto budże menuwane ta Pre̓dkhela, też tón Abrahamowé Klin, habó
Paradiz.

<pb n="73"/>

Poṙebaṅo.

Potémhacż tón Zbóżnik na Kżiżu wumṙew be̓, Jozev z Arimatheje ha
Nikodemus z Dowolnoſcze Pilatuſa te ſẇate Cże̓wo ze Kżiża dele
woznéſchtai; Wonei Je do cżeṅcżkoho Ruba zawaliſchtai, ha doṅeſeſchtai
Je do jenoho zpurdichnowoho Hrowa, kotréż Hrów tón Arimatheiſki Jozev
tam blizko pódla wo ſwojei Zarodże za So Samoho be̓ ſebi ztżinicż daw, ha
be̓ kaiż jena Stwicżka, kaiż Komorka do Skawó wurubana.

Ne̓kotre pobożne Żónſke za Nimai dżėchu, ha pżiladuwachu, dże wonei te
ſẇate Cże̓wo wotpowożiſchtai. Jozev ha Nikodemus pżiwaliſchtai jedén
wilki Kaṁeṅ pżed Duṙe toho Hrowa, ha woteṅdżeſchtai zrudnei. Też Schiczé
druzé, kiż toho Zbóżnika lubo me̓jachu, ha wot Joho Sṁercże ẇedżachu, na
teiſamoi tak ßo rudżachu, zo ṅemóżachu ßo zme̓ruwacż.

Hoṙeſtacżo.

Hale ta jich Zrudnoſcz bó do Ẇeſela pżewobrocżena. Swóſchcże, ka To
pżindże. Tón tzecżi Dżeṅ po Je̓zuſowei <pb n="74"/>Sṁercżi, tu ſẇatu
Jutrownu Ṅedżelu, teſame pobożne Żónſke, kotreż be̓chu pżiladuwawo, dże
te ſẇate Cżėwo wotpowożene jo, dże̓chu nédém ranozaje ktom Hrowei, zo
bóchu te ſẇate Cże̓wo wużawbuwawo. Duczé po Puczu za tém ßo ſtarachu, ka
tón wilki Kaṁeṅ wot toho Hrowa pṙecż krédnécż mówo. Déż pak tam
dóṅdżechu, namakachu tón Hrów zwotewṙené, ha wuladachu wo témſamém dwej
Jandżelow wo be̓wóch Draſtach ſeidżaczej. Wone ßo poſtróżichu —; hale tón
jedén Jandżel ṙekné: Nóczéwo ßo bojecż; wó pótacże Jėzuſa toho
Nazareiſkoho —, Tón jo hoṙeſtanéw, ha ṅejo tuhdé. Dżicże, pojeſcże To
tém Joho Wutżownikam.

Déż Wone ne̓t kwataiczé wot toho Hrowa woteṅdżechu tém Wutżownikam te
ẇeſowo Póſwo doṅeſcz; duczé na Pucżu wopokaza ßo Jim tón hoṙeſtaṅené
Zbóżnik. Wone k Ṅomu ßo pomodlichu, ha ne̓t powne Ẇeſowoſcze be̓iżachu te
zẇeſelne Póſwo „zo tón Zbóżnik zawe̓ſczi jo zas hoṙeſtanéw„ ktém Joho
Wutżownikam doṅeſcz.

Potém wopokaza ßo tón Zbóżnik też ſwojim Wutżownikam, ha te Ẇeſelo <pb
n="75"/>zbówaſche pżezczéwne. Nicz jenoi k Woladaṅu, k Wobladuwaṅu, k
Rozrétżuwaṅu Woni Joho krédżechu —; Wón też z Nimi po ſwojim Hoṙeſtacżu
je̓dżeſche ha pijeſche, Jim ßo k Wobmaſuwaṅu podawaſche, ha
rozwutżuwaſche Jich wo ẇele We̓czach. Wone żtérczécżi Dnów dowho
warnuwaſche, zo Wón hiżcże na Zemi zwoſta, ha ze ſwojimi Wutżownikami
taike Wokokhodżeṅo me̓jeſche.

Do Ṅeƀes Zpėcżo.

Tón żtérczété Dżeṅ po ſwojim Hoṙeſtacżu ẇedżeſche Wón Jich na jenu Horu,
kotraż jo ṁenuwana ta wolijowa Hora, Hacż Wón z Nimi na telei Hoṙe bė,
zbėnéwſchi Ruczé Jich pożonuwa —, ha zṗed Jich Wotżimi widomé k Ṅebju
hoṙe ßo wuzbe̓né, do Ṅebes woteṅdże.

Kaiż Dżėcżi, déż tón Jich Nan na Krai wot Ṅich pṙecżdżo, ze ſélzoitémi
Wotżimi za ſwojim lubém Nanom ladaja, tak dowho hacż Joho widżecż moża
—; ha potém hiżcże, déż Joho z Wotżow ſu zubili, tola toho ſwojoho
Woblitża pṙecżṅewotwobrocżiwſchi ſtejo woſtanu — za <pb n="76"/>Nim
ladaiczé: tak ſtejachu też cżi Wutżownikoẇe toho Zbóżnika na tei Hoṙe —,
ladachu za ſwojim lubém Zbóżnikom —, tak dowho ſtejo hoṙeladachu; hacż
pżiṅdżeſchtai dwai Jandżelai, ha Jim ṙeknéſchtai: Wó Muſczė z
Galileiſkeje, żto thudé ſtejicże, ha ladacże k Ṅebju hoṙe? Tónlei Jėzus,
kotréż pżed waſchimi Wotżimi do Ṅeƀes hoṙezpėw jo, budże taiki ha tak
zas pżiṅcż, kaiż Joho ſcze nėtkoi widżeli do Ṅeƀes zpėjaczoho.

To budże ßo ſtacż na tón ſudné Dżeṅ, tón poſleni Dżeṅ toho Swėta. Bóh
ſamlutki je we̓, déh tón ſudné Dżeṅ dóṅcż budże.

Pżipóſuwaṅo toho S. Ducha.

Po tém Do — Ṅebes — Zpėcżu toho Zbóżnika wrócżichu ßo cżi Japożtoẇe
zteje wolijoẇeje Horé do Je̓ruzalema; tam romadże zwoſtawachu, mėjachu
pżi ſebi tu naiſẇacżiſchu Macż, ha też ẇele Wutżownikow toho Zbóżnika;
ha ktom Pżikhadei toho Ducha Sẇatoho, kotrohoż Jim tón Zbóżnik póſuwacż
ſlubiw bė, ßo pżihotuwachu.

Déż beztém dóṅdże tón ſẇatocżné Dżeṅ téch Sẇatkow, tón ṗecżdżeſaté <pb
n="77"/>po Jutrach; rano woko dżeẇecżich nachle ſta ßo jene ſélne
Zéntżeṅo, Schuṁeṅo, Praſkaṅo z Ṅebja dele, hako bó jedén jara wulki
Wichor ßo zbėnéw, ha napelni tón czéwó Dom, wo kotrémż Woni ſeidżachu.
Ha leicże! rozdżėlene Jazéki kaiż Woheṅ wóſche Nich ßo wopokazuwachu, ha
poſéduwachu ßo na jenohokóiżdoho wot Nich, ha Schiczéṙeṅe bóchu ztém
ſlubenem S. Duchom napelṅeni.

Wobſtaraṅo, zo ta Jėzuſowa Wutżba bó wozjeẇana ha dżerżana bówa.

Tón Zbóżnik póſwa ſwojim Wutżownikam toho S. Ducha, zo tón Duch Sẇaté bó
Jich ktoinu kmanoſcziw, tu Joho Wutżbu, kotraż ṁenuwana jo Te ſẇate
Evangelium, te ſẇate Sczeṅo, praẇe dżerżecż, też ſchitkim Ludam praẇe
wozjeẇecż, prėduwacż, ha rozpojeduwacż.

Cżi Japożtoẇe ha Wotżownikoẇe Jėzuſowi, nédém hacż tón Duch Sẇaté do
Nich pżiſchow be̓, zmolom Zpotżatk ztżinichu tu Joho Wutżbu
wozjawnoſczecż wo Je̓ruzaleṁe. Potém dale pak ſu te ſẇate Evangelium
pre̓duwali ſchit<pb n="78"/>kim Ludam, kaiż dowho ſu żiwi bóli. Wełe,
jara ẇele Ludżi te Jich Rozwutżeṅa hoṙebeṙechu, ha wėṙachu do toho
Zbóżnika.

Zo pak też po tei Sṁercżi téch Japożtowow ta Wutżba toho Zbóżnika praẇe
bó wozjeẇana ha tżiſta wobkhowana bówa, jo tón Zbóżnik hoṙezẇed ha
poſtajiw jenu ṅezmóliwu, ṅevalniwu Czérkei, kotraż wo tei Wėṙe nidé
zmólicż ha valnécż ṅemóże; pola kotṙeje tón Duch Sẇaté hacż do Zkóntżeṅa
toho Swėta pżeczé zwoſtawa, ha Ju ſchitku Wėrnoſcz wutżi, kaiż To tón
naſch Zbóżnik Sam ruṅewon ſlubiw jo, ha te Joho Slubeṅo valhicż ṅemóże.

Tón Zbóżnik cze też ſchitkich Téch, kiż do Ṅoho we̓ṙa, ponadżecż ha
wobdarecż ztém Duchom Sẇatém, cze Jim toho S. Ducha pżidawacż, tak Jich
ktomu kmanoſczicż, ktomu podobnéch ha podwolnéch tżinicż — tu Joho
Wutżbu praẇe dżerżecż ha doṗelṅecż.

Tu widżicże, l. Dż. kak nadṅe tón naſch Zbóżnik jo wobſtaraw te
Wozjawnoſczeṅo, te Wobkhowaṅo, ha te Dżerżeno teje ſwojeje Wutżbé, k
Tróżtei ha k Zbóżnoſczi tém Cżwojekam.

<pb n="79"/>

Kcżeṅcza.

Schiczé, kiż te Rozwutżeṅa téch Japożtowow hoṙebeṙechu, ha do toho
Zbóżnika we̓ṙachu, bóchu po tei Porutżnoſczi toho Zbóżnika ztej ſẇatej
Kcżėṅczu do Joho Czérkẇe hoṙezacżi.

Te Hoṙezacżo do teje Czérkẇe toho Zbóżnika jo jena jara jara wulka Nada;
pżetoż ztaikoho Hoṙezacża mó nadobódżemó Sobu Tel na téch duchownſkich
Pokwadach habé Schoczach, kotreż tón Zbóżnik tėi ſwojei Cżérkwi
zawoſtajiw, k Wobkhowaṅu, ha k Wudże̓leṅu podaw jo. Cżi do teje Czérkẇe
hoṙezacżi pżeczé kréduẇu ſobudżėlene z téchſaméch Pokwadow, kotreż ſu te
tżiſte ṅenakażene Swowo boże, te ſẇate Sakramenté, ha te Zromadżijenſtwo
téch Sẇatéch. Telei jara ważne Dobroté budżecże wó, zeczecże-li ródṅe
wuknécż, pomólcżku jenu po druhei ſchė rozpóznawacż nawuknécż.

Też wó l. Dż. ſcze, hacż wó hiżcże czéle mólicżke be̓ſchcże, ſcze żno tu
Nadu me̓li „ztej ſẇatej Kcżeṅczu do teje Czérkẇe toho Zbóżnika hoṙezate
bócż. O ṅezabówaicże Bohu za to tżaſto ßo podżakuwacż.

<pb n="80"/>

Ta Kcżeṅcza dérbi, zatémhacż tón Zbóżnik ruṅewon porutżiw jo, dérbi ßo
ſtawacż wo tém Ṁeṅe toho Wótſcza, ha toho Séhna, ha toho S. Ducha.

Naiſẇacżiſcha Trojicza, Znaṁo ſẇatoho Kżiża.

Żtó da jo tón Wótſcz, Żtó tón Séhn, Żtó tón S. Duch, wo kotréchż Ṁeṅe ta
Kcżeṅcza dérbi wudże̓lana bócż? Tón Wótſcz jo Bóh tón naſch ṅebeſki
Wótſcz. Tón Séhn jo tón jednorodżené Séhn bożi, kotréż ruṅa tomu
Wótſczei we̓rné Bóh jo, ha kotrohoż nam ton Wótſcz k Zbóżnikei daw jo.
Tón Duch Sẇaté jo tón Duch toho Wótſcza ha toho Séhna, kotréż też ruṅa
tomu Wótſczei ha tomu Séhnei wėrné Bóh jo.

Potaikim ſu Tzjo we̓rné Bóh, Bóh Wótſcz, Bóh Séhn, ha Bóh Sẇaté Duch.
Wone ſu tzi bóiſke Parſchoné; Telei tzi bóiſke Parſchoné pak tola neiſu
tzjo ſchelaczé Bohoẇe, nė; hale jenoi jedén Bóh. To dṙe mó ṅemóżemó na
zjawne dozrozemicż ha pżeladacż; jo pak tola zawe̓ſczi hacżnanaiwėſczicho
we̓rno, dokelż je Bóh Sam prajiw jo.

<pb n="81"/>

Telei tzi bóiſke Parſchoné ſu teſame, kotreż wó poṁenuẇecże, déż te
Znaṁo ſẇatoho Kżiża ſebi potżinicże. Déżkuli telei ſẇate Znaṁo ſebi
tżinicże, we̓cżṅe czéli Je tżinicż z Pobożnoſczu, czu ṙecz: zwożuicże też
te waſche Móſle na te tzi bóiſke Parſchoné, kotreż ztém Hortom
ṁenuẇecże, ha teſame nutzi wo waſchei Wutrobe potżeſczuicże.

Żto Bóh hiżcże ſchėdṅe knaſchomu Wozbóżnoſczeṅu tżini.

To, żtoż Bóh tón lubé Kṅez knaſchomu Wozbóżnoſczeṅu Dobroho hiżo tżiniw
jo, To hiżcże dowho ṅejo Scho, za Tżoż mó Jomu ßo dżakuwacż mamó; Pżetoż
ta Joho wótzowſka Prėdkwobladainoſcz hiżcże ſche̓dṅe dżeṅwotedṅa na nas
kedżbuẇe, Nas deṙe woblada; czu ṙecz: ſche̓dṅe dżeṅwotedṅa Bóh tón lubé
Knez nas zaſtara hako jedén dobrocżiwé Nan, tżini ſche̓dṅe, tak deṙe
noczé hako wodṅo, tżini Nam tak ẇele Dobroho, zo żadén Cżwojek w Żtancże
ṅejo ſchitke te ſche̓dne Dobroté wupojedacż.

Żto Bóh hiżcże nawſchim Poſletku knaſchomu Wozbóżnoſczeṅu tżinicż cze.

Bóh cze też hiżcże na Kónczu naſchoho <pb n="82"/>Żiẇeṅa ẇele ktomu
tżinicż, zo bó nam do Ṅebes dopomhaw. Jo-li zo mó hacż do tohoſamoho
Tżaſa Bohu ſwe̓rṅe ſwużimó, cze tón naſch Zbóżnik Sam zas pżiṅcż, cze
zjenej zbóżnej Sṁercżu po jeném zẇeſeliwém Pżeſudżeṅu naipṙedé tu naſchu
Duſchu ſamu kſebi do Ṅebes hoṙezacż. Potém cze też te naſche Cżėwo zas k
Żiẇeṅu zbudżicż, też te Cże̓wo pżehordoſczicż, ha nas po jeném
pżezczéwném Schichzromadniczkim Sudżeṅu z Cże̓wom ha z Duſchu do téch
Weſelow toho Ṅebja nutzdoẇeſcz.

Schiczé Cżwojekoẇe wumru.

Schiczé Cżwojekoẇe, kiż wot Zpotżatka ſém na Zemi żiwi ſu pobóli,
ſchiczé ſu wumṙeli; ha tak budża też pżichodṅe Schiczé, kiż ne̓t na Zemi
żiwi ſu, ha kiż hacż do ſudnoho Dṅa żiwi budża, ſchiczéṙeṅe budża
zawe̓ſczi wumṙecż.

Mó je ṅewėmó, déh Nam ta ſṁertna Żtunda dóṅcż budże; z Dobroté Bóh tón
lubé Kṅez To pżed nami zakhowane dżerżi, zo bóchmó mó kóiżdé Tżas k
wumṙecżu ßo hotowéch dżerżeli. To mó dopelṅamó, déż mó Bohu ſẇe̓rṅe
ſwu<pb n="83"/>żimó, ha ſcheje Ṅepoſuſchnoſczė pżecżiwo Bohu pilṅe ßo
paſemó.

Ṅeruna Sṁercż

téch Bohwſwużownéch, ha téch Bohazabótéch.

Déż tón Cżwojek wumṙe, tedém ta Duſcha ztoho Cże̓wa pṙecżwoteṅdże. Cżi
Bohwſwużowni wumru jeṅeje zbóżṅeje Sṁercże, kotraż jich zewſchoho Hoṙa
wutohrṅe, k wėcżnei Zbóżnoſczi pżeſadżi. Cżi Bohazabócżi pak wumru
jeṅeje ṅezbóżṅeje Sṁercże, kotraż jich ſchoho Ẇeſela wuróbi, k we̓cżnei
Matṙe docżeṅe.

Woſebnite Pżeſudżeṅo.

Ta z toho Cżėwa wundżena Duſcha pżiṅdże potém naipṙedé pżed tón ſudné
Stów toho Zbóżnika, ha budże wot Ṅoho pżeſudżena, t. r. wone budże tei
Duſchi we̓dome ztżiṅene, ha też nédém pżidże̓lene, żtoż wona zaſwużiwa jo,
habé Móto, habé Żtrava. Telei Pżeſudżeṅo jo za téch Bohwſwużownéch
zẇeſeliwe, za téch Bohazabótéch zatraſchne.

<pb n="84"/>

Dże te Duſche po tém Pżeſudżeṅu pżiṅdu.

Po témlei Pżeſudżeṅu te Duſche téch Bohuſwużownéch, kotziż wo bożei
Nadże wumru, ha Nitżo jaczé k Wotpokucżeṅu habó k Wotcżerpeṅu nimaja,
nédém zmolom do Ṅebes nutzdóṅdu.

Te Duſche téch Bohuſwużownéch, kiż dṙe wo bożei Nadże wumru, tola pak
hiżcże Nėżto k Wotpokucżeṅu habó k Wotcżerpeṅu maja, pżiṅdu pṙedé do
toho Tżiſcża, ha potémhaklei do Ṅebes.

Te Duſche téch Bohazabótéch, kiż wo bożei Ṅenadże wumru, budża zmolom po
tei Sṁercżi na wėcżne do Hele zatamane.

Poṙebaṅo ha Hoṙeſtawaṅo téch Cżėwow.

Te Cżėwa téch Wumṙetéch budża ṙebane, ha rozpanu zas do teje Zeṁe, z
kotṙejeż z tżiṅene ſu, t. r. w Zemi znija, do Prócha ßo pżewobrocża,
ztém Próchom teje Zeṁe ßo pżeme̓ſcheja. Hale na tón ſudné Dżeṅ budża wone
zteje Żeṁe zas wubudżene, budża zas hoṙeſtawacż, ha jena kóiżda Duſcha
budże te ſwoje Cże̓wo zas na ßo zacż.

Cżi Bohwſwużowni zme̓ja jene hordozne Hoṙeſtacżo, budża hoṙeſtawacż <pb
n="85"/>zṙanémi pżezkraſnoſczenėmi Cżėwami; Cżi Bohazabócżi zme̓ja jene
Ṅetżeſczepowne Hoṙeſtacżo, budża hoṙeſtawacż zwohidnémi żadwawé mi
Cżėwami k ſwojei Ṅetżeſczi.

Pżezczéwne Schichzromadniczke Sudżeṅo.

Potém Hoṙezeſtawaṅu ſchitkich Cżwojekow budże tón naſch Zbóżnik
Schitkich zromadṅe hiżcże jón ſudżicż; ha potém cżi Bohuſwużowni z
Cże̓wom ha z Duſchu póndża nutz do Ṅebes, ha tam budża tu naiẇetżu
Zbóżnoſcz na wėcżne wużiwacż. Cżi Bohazabócżi pak budża z Cże̓wom ha z
Duſchu do Hele zaſtortżeni —, ha tam budża bez témi Djabowami we̓cżṅe
cżerpecż tu naiẇetżu Matru ha Boloſcz.

Cżwojekow poſleṅe Wėczé.

Tuh widżicże, kotre te poſleṅe Wėczé téch Bohuſwużownéch Cżwojekow
budża; telei: 1. jena zbóżna Sṁercż; 2. jene zẇeſeliwe Sudżeṅo; 3. jene
hordozne Hoṙeſtacżo; 4. ta we̓cżna Radoſcz toho Ṅebja.

Téch Bohazabótéch poſleṅe Wėczé pak budża telei: 1. jena ṅezbóżna
Sṁercż; <pb n="86"/>2. jene zatraſchne Sudżeṅo; 3. jene Ṅetżeſczepowne
Hoṙeſtacżo; 4. ta wėcżna Czẇela habó Matra teje Hele.

Kotre poſleṅe Wėczé żadacże wó nėdé mėcż? Jenu zbóżnu habó jenu ṅezbóżnu
Sṁercż? Jene zẇeſeliwe habó jene zatraſchne Sudżeṅo? Jene hordozne habó
jene Ṅetżeſczepowne Hoṙeſtacżo? Te Ṅebeſa habó tu Helu? Bóh tón Kṅez
cze, zo mó k Ṅebju bóchmó dóſchli. Hacż pak ṅedérbimó też mó Sami Ne̓żto
ktom ſobu ſkutkuwacż, zo móli do Ṅebes pżiṅcż? Hai zawėſczi; ha wone nam
zaleiżi za tém ßo próczuwacż, zo To, żtoż mó Sami ktom ſobuſkutkuwacż
mamó, praẇe deṙe bóchmó rozpóznacż nawukli.

Japożtowſke Wėré Wuznacżo.

Pṙedé pak hacż wot toh’ ſebi pojedamó, wozmó z krótkim romadu ſcho To,
żtoż ne̓t hiżo nawukli ſcze. Wó zna ne̓t we̓ſcze, Żtó Tónſamé jo, kotréż
Wamte Żiẇeṅo daw jo; we̓ſcze zna też Ne̓żto wot Toho, kaiki Bóh tón lubé
Kṅez, kotréż wam te Żiẇeṅo daw jo, Kaiki Wón jo? We̓ſcze, Ktżomu wón nam
te Żiẇeṅo daw jo? We̓ſcze <pb n="87"/>żno też kėtṙe ẇele wot Toho, żto
Bóh tón lubé Kṅez tżiniw jo, żto hiżcże ſchėdṅe tżini, ha nawſchim
Poſletku tżinicż budże, zo bó Wam ktom Ṅebju dopomhaw.

Schitko to jo zkrótkim wobjaté wo tém Japożtowſkim Wėré Wuznacżu, kotreż
jo taikelei: „Ja wėṙu do Boha Wótſcza ſchomócznoho Ztworicżeṙa Ṅebja ha
Zeṁe. Ha do Jėzuſa Kréſtuſa joho jednorodżenoho Séhna, naſchoho Kṅeza.
Kotréż podjaté jo wot Sẇatoho Ducha, narodżené z Marje teje Kṅeżné. Jo
cżerpew pod Póncziom Pilatom, jo kżiżuwané, jo wumṙew, ha poṙebané bów.
Jo k Helam dele ſtupiw; na tón tzecżi Dżeṅ wot Mordwéch hoṙeſtanéw. Jo
zpėw do Ṅeƀes; ſeidżi na Prawiczé Boha Wótſcza ſchohomócznoho. Z tam
budże pżiṅcż ſudżicż Żiwéch ha Mordwéch. Ja wėṙu do S. Ducha. Jenu
Sẇatu, Khatólſku Czérkei; Zromadżijenſtwo téch Sẇatéch. Wodawaṅo téch
Rėchow. Hoṙeſtacżo toho Ṁaſa. Ha jene wėcżne Żiweṅo. Amen.

Bożo! wulka twoja Mudroſcz,

Wulka twoja Mócz ha Dobroſcz.

Żto, o żto ſé Té Sam tżiniw,

Mi zo bó tu Zbóżnoſcz zkicżiw?

<pb n="88"/>

Witai lube boże Dżėcżatko!

Ztżiṅ ha zdżerż ṁe tżiſte Żwobjatko.

Z Rėchow, zewſchje Nuzé pomhai mi,

Tróżtui ṁe wo ſṁertnei Stéſknoſczi.

Jėzuſo Nam narodżené,

Sé Nas, Bóh-Cżwoik ſẇatoſczené,

Kotréchż tón Rėch bė zṅezbożiw,

K Dżėcżom bożim zas kmanoſcziw.

Pėkné, poniżné, podwolné

Jėzu Té ſé bów na Zemi.

O! zo ja też tak poradné,

Tak dobré bóch bów po Tebi.

Rad czu ßo Cżi porunoſcżecż,

Czéw ṁe ſwabóh’ poſélnoſcżecż.

Jėzu mói! Żto Tebi bóch baw,

Kiż Té zamṅe Sṁercż ſé pżėtraw?

Luboſcz pwacżicż mam z Luboſczu;

Tebi ſwużicż czu z Ródnoſczu,

Tebi wopruwacż Żiẇeṅo,

Wumṙecżo, ha ſchė Cżerpeṅo.

ZCżerpeṅom mi pokazuẇeſch

Jėzuſo! Kak — ṁe lubuẇeſch.

Tak mi zṁechcżiſch tu Wutrobu

KZazlubwaṅu za Wopwatu.

Pói o Ducho z Boha daté,

Woſẇecż, zpoṙedż, wodż ṁe pżeczé;

<pb n="89"/>

Nichtó mudré, zprawné, ſẇaté

Bócż ṅemów, hacż z twojje Moczé.

Bożo ſcżedri Wotze naſch

Staiṅe ſcho nam zaſtaraſch;

Tebi bódż też mói Duch zas

Swużowné kóidżicżki Tżas.

Dobre, zbóżne Zkóntżeṅo,

Zẇeſeliwe Sudżeṅo,

Kraſne Hoṙeſtawaṅo,

Wėcżne Ṅebja Zradwaṅo,

Jo Zda pėknéch Dżėcżatkow,

Nej’za lózéch Rėſchnikow.

Jo wo Bohu wėcżna Radoſcz,

Pola Djabwa wėcżna Żawoſcz.

Czeiſch bócż wėcżṅe ẇeſowé?

Bódż nėt pżeczé pótſcziwé.

Żtwórté Staw.

Żto mó Sami tżiṅicż dérbimó, zo móli kwėcżnomu Żiẇeṅu doſanécż.

Lube Dżėcżo, żto maſch tė Sam (a) tżinicż, zo bó do Ṅebes pżiſchow
(ſchwa)? Bohu ſwėrṅe ſwużicż. Ka habó déha <pb n="90"/>da Cżwojek Bohu
ſwėrṅe ſwużi? Déż z Wutrobó nawoprawſke ktom ßo zwożuẇe tżinicż ha
woſtajecż ſchitko To, żtoż Bóh me̓cż cze; ha to tohodla, dokelż Wón je
me̓cż cze; też tak, tedém, ha tam, kaiż, déż ha dżeż wón je me̓cż cze.

Żto Bóh me̓cż cze, żto wón żada zo mó tżinicż ha woſtajecż dérbimó, to jo
Wón Sam Nam k We̓domoſczi daw ze ſwojimi ſẇatémi Kazṅemi.

Jadro ſchėch Kazṅow.

Te krótke Wobjecżo ſchoho Toho, żtoż Bóh me̓cż cze, ha tak ṙecż te Jadro
ſche̓ch Joho Kazṅow jo telei:

Mó dérbimó 1.) do Boha wėricż,

2.) k Bohu ßo nadżijecż,

3.) Boha wóſche Schoho, ha kóiżdé ſwojoho Bliſchoho kaiż ßo ßamoho
lubuwacż.

Wot teje Wėré.

Jakube! Hacż ṅejo tebi twój Nan drudé nėżto pojedaw? Hacż ṅejo cżi twoja
Macż ne̓żto pojedawa, ne̓żto taike, <pb n="91"/>żtoż té pṙedé hiżcże
ṅeẇedżeſche? — dopómṅ ßo. — — Tedém hacż twói Nan, twoja Macż To — ha To
— cżi pojedaſche; hacż da té mėṅeſche „To ṅejo tomu tak, kaiż mói Nan,
moja Macż mi pojeda? Ach ne̓, hale té me̓ṅeſche” wone woprawdże jo tak; té
je za we̓rne hoṙebeṙeſche. Ha tżohodla té to za wėrne dżerżeſche?
Tohodla, dokelż twói Nan, twoja Macż to cżi prajeſche; té ßo zpużcżeſche
na te nanowo, na te macżerne Swowo. Tedém té we̓ṙeſche, pżetoż we̓ricż to
re̓ka „Nėżto za we̓rne dżerżecż tohodla, dokelż jedén druhi cżi je tak
prajiw jo.

Hacż da ṅejo też Bóh tón Kṅez nam ẇele pojedżecż daw? Hai, Bóh tón naſch
Ztwoṙicżer, tón naſch naidobrocżiwſchi Nan jo nam ze ſwojimi
Poſelſtnikami ẇele pojedżecż daw. Déż da Té Boha za twojoho Ztwoṙicżeṙa
ha Nana (Wótſcza) zpóznajeſch, ha ſchitko To, żtoż Wón Nam jo pojedżecż
daw, wobſtaiṅe, krucże za wėrne dżerżiſch na Joho Swowo; tak té do Boha
we̓riſch. Żto da rėka: do Boha wėricż? to rėka: Boha za na<pb
n="92"/>ſchoho. Ztworicżeṙa Wótſcza zpóznacż, ha wobſtaiṅe, krucże za
wėrne mėcż ſchitko To, żtoż Wón Nam jo prajicż daw, żtoż pżez tu ſwoju
ſẇatu wot Kréſtuſa hoṙezẇedżenu Czérkei nam kwėṙeṅu pre̓dkkwadże.

Schitko, żtoż Bóh tón Kṅez nam jo prajicż daw, ſchitko to móżemó ha
dėrbimó mó bewſchoho Stracha ſélṅe krucże za wėrne dżerżecż, dokelż Bóh
nidé ṅemóże anicz zevżecż, anicż zmólicż, habó Sam zhebané bócż.

Wot teje Nadżije.

Jano! Hanna! .... Hacż ṅeiſtai tebi twojei Starſchei drudé, ſlubiwoi
Ṅėżto cżi dacż, jo-li zo té pėkné (na) ródné (na) budżeſch? Dopómṅ ßo. —
Owhai, nowu Sukṅu, nowó Schórcz, nowo Żkórṅe, nowó Pezélk ſtei cżi
lubiwoi. Czéſche da Té to też rad me̓cż? Tżiṅeſche ſebi też Próczu za
tém, zo bó je krédnéw (a)? Hai. Potaikim té to pożadaſche. Pżetoż to
re̓ka Żadoſcz, za Nėtżim żadoſczicż, déz jedén nėżto rad mėcż cze, ha za
tém ſebi Próczu tżini. Móſleſche ſebi té, zo to wot Nej też krédnėcż
budżeſch? Hai. Tak <pb n="93"/>mėjeſche té też Dowėrnoſcz toſamo
dóſtacz. Tedém me̓jeſche té Nadżiju, Té ßo nadżijeſche. Pżetoż to habén
rėka ßo nadżijecż, déż jedén ne̓żto pożada ha Dowėrnoſcz ma je dóſtacż.

Hacż nejo tebi też Bóh tón Kṅez Nėżto praẇe dobre ſlubiw? Ju. Żto jo cżi
ſlubiw? Te Ṅebeſa. Joli zo da té za tém Ṅebjom praẇe żadoſcziſch, ha
ſélnu Dowėrnoſcz maſch, zo Bóh tón Kṅez te Ṅebjo, ha ſchitko żtoż ktom
dobre jo, cżi dacż budże; tak té k Bohu ßo nadżijeſch. Żto da rėka: k
Bohu ßo nadżijecż? to rėka: za tém Ṅebjom praẇe żadoſczicż, ha ſélnu
Dowėrnoſcz mėcż, zo nam Bóh tón Kṅez te Ṅebjo, ha ſcho, żtoż ktom
ſwużowne jo, dacż budże.

Po Rozoṁe móżemó mó za tém Ṅebjom jenu praẇe wilku Żadoſcz me̓cż; dokelż
te Ṅebjo tak Ẇeſowoſczow — powne jo. Móżemó też me2cż ſélnu Dowėrnoſcz,
zo Bóh tón Kṅez nam te Ṅebjo ha ſcho Dobre dacż budże, dokelż Wón
ſchohomóczné, dobrocżiwé, ha wo ſwojich Slubeṅach ſwėrne jo.

<pb n="94"/>

Wot teje Luboſcze k Bohu.

Hacż nejo praẇe, hacż to ßo ṅeſwuſcha, zo Dże̓cżi ſwojich Starſchich
praẇe lubo maja? Hai, zawe̓ſczi. Tżohodla? dokelż Starſchi tém ſwojim
Dżėcżom jara ẇele Dobroh tżiṅa. Déż pak té, Michale! wóſche toho, zo
twojei Starſchei Tebi wele Dobroh’ tżinitai, na Nimai hiżcże też
ſchelake druhe dobre Samitnoſcze ha Potżinki wotmėrkuẇeſch, hako k Pż.
zo Wonei ródnei, dże̓wawoi ſtei, zo ſtei pėknei, dobrocżiwoi, darnei też
kdruhim Cżwojekam —; nimaſch té ztoho hiżcże jaczé Winé Jej lubo me̓cż?
Hai Pe̓knoſcz jo ſama naſebi teje Luboſcze deṙe hódṅa.

We̓ſch te Koho, kotréż nam Cżwojekam hiżcże ẇele jaczé Dobroh tżini, ha
też Sam woſebi ẇele pe̓kniſchi, ẇele le̓pſchi jo, hacż cżi naipe̓kniſchi,
naile̓pſchi Starſchi ſu? Żtó jo Tónſamé? Bóh tón Kṅez. Ṅe̓żto tak lubozne,
tak ſcheje Luboſcze hódne ha doſtoine, hako Bóh jo, pódla Ṅoho nidże
knamakaṅu ṅejo anicż wo Ṅebeſach, ẇele ṁeṅe na Zemi.

Bóh tón Kṅez jo tak nimo Mėré lubozné, Luboſcze hódni ha do <pb
n="95"/>ſtoiné tohodla, dokelż Wón Nam tak jara dobré jo, ha też
Samnaſebi jara dobré jo; wóſche toho, zo Nam tak ẇele Dobroh tżini, ma
Wón też tak ẇele Dobroh ha Rjanoh na Sebi, zo kwuprajeṅu ṅejo.

Hacż da ßo ṅeſwuſcha, zo mó Boha jaczé lubo mamó, déżli ſchitko druhe,
żtoż w Ṅebeſach ha na Zemi jo? Ka da, ka mamó Boha lubuwacż? Wóſche
ſchoho, t. r. jaczé hacż ſchitko druhe. We̓ſch té, déh té to tżiniſch? To
té tżiniſch, déż Boha jaczé zaṅdż maſch, Joho jaczé ſebi ważiſch, hacż
ſchitke druhe We̓czé; ha ztaikoho Zaṅdżme̓cża, ztaikeje Ważnoſcze radſcho
ſchitko czeiſch pużcżicż ha cżerpecż —, déżli Bohu ßo pżecżiwicż, Boha
rozne̓wacż, bożu Kazṅu pżeſtupicż.

Déha da té Boha wóſche Schoho lubuẇeſch? Tedém, déż pżiſebi taklei ſebi
móſliſch ha wotmóſleſch: Mojoho Boha jaczé ſebi ważu, déżli ſchitko
druhe; czu radſcho Scho wotbócż, Scho cżerpecż, hacż Bohu napżecżo
pżiṅcż. Żto da re̓ka: Boha wóſche Schoho lubuwacż? To re̓ka <pb
n="96"/>ſebi móſlicż ha wotmóſlecż taklei: Mojoho Boha jaczé ſebi ważu,
déżli rrc. Pżecżo da, tżohodla jo Bóh wóſche Schoho lubuwaṅu? Tohodla,
dokelż Wón Nam tak jara dobré, ha też Samnaſebi tak żawoſṅe jara dobré
jo.

Ka jedén to Bohu prajicż mów, zo do Ṅoho wėri, k Ṅomu ßo nadżije, ha
Joho lubuẇe.

Wone ßo to Bohu tom’ lubom’ Kṅezei jara deṙe lubi, déż mó Cżwojekoẇe
tżaſto z Pobożnoſczu Jomu to prajimó, Jomu tak ṙecz to popojedamó, zo do
Ṅoho we̓rimó, k Ṅomu ßo nadżijemó, Joho lubuwemó; ha pżitém joho za
Pomocz poproſémó, ſchitko to hiżcże pżeczé le̓pe ha le̓pe tżinicż.

Telei Prajeṅo ha Poproſcheṅo móże ßo potżinicż ztaikimilei —, habé toho
ruṅa Swowami:

♣I.♠ Zo té do Boha wėriſch, to mów (a) taklei wuprajicż: O mói Bożo!
Tebe zpóznaju ja za mojoho Ztworicżeṙa ha Nana; ha ja za wėrnc hoṙeberu
ſchitko To, żtoż Té nam ſé pojedżecż daw, żtoż nam pżez tu wot Jėzuſa
hoṙezẇedżenu Czérkei kwėreṅu prėdkpoſtajeſch, dokelż Té anicz zevżecż,
anicz zmólicż ṅemóżeſch. Dai mi pżiberacż wo tei Wėṙe!″

<pb n="97"/>

♣II.♠ Zo kBohu ßo nadżijeſch, to mów (a) taklei wuprajicz: O mói Bożo!
Ja za tém żadam, toho ßo mi cze, ha za tém czu ßo próczuwacż, zo mów (a)
z Tobu wo Ṅeƀeſach wėcżṅe ßo ẇeſelicż; ja ßo też dowėṙu, zo Té mi te
Ṅeƀeſa ha ſchitko Dobre dacż budżeſch, dokelż Té ſé Schohomóczné,
Dobrocżiwé, ha wo twojich Sluƀeṅach ſwėrné, Té Swowo dżerżiſch. Dai mi
pżiberacż wo tei Nadżiji!″

♣III.♠ Zo té Boha wóſche Schoho lubuẇeſch, mów (a) taklei wuznacż: „Nidé
Nichtó ṅejo Nam tak dobré, hako Té o Bożo! Nidé Nichtó ṅejo Samnaſebi
tak dobré ha ṙané, hako Té ſé; tohodla mam ja też Tebe wóſche Schoho
zaṅdż, czu też radſcho ſcho cżerpecż, ſcho pużcżicż, hacż Tebe
roznėwacż, tebi ßo woṗeracż, ha pżecżiwicż. Dai mi pżiberacż wo tei
Luboſczi ktebi!″

Wot teje Luboſcze ktomu Bliſchomu.

Schiczé Cżwojekoẇe ſu Dżėcżi Boha toho Kṅeza. Déż da jedén Boha
woprawdże praẇe lubuẇe; hacż da też lubo ṅezme̓je ſwojich Sobu Cżwojekow,
kiż Dżėcżi Boha toho Kṅeza ſu?

Koho da zme̓jemó pódla Boha też lubo me̓cż? Naſchich Sobu Cżwojekow,
naſchich Bliſchich —, t. r. ſchitkich Ludżi. Schitkich Cżwojekow mamó
mó, kaiż <pb n="98"/>nam Bóh porutżiw jo, runiſch tak lubuwacż hako
Soſamóch. To mó tżinimó, déż mó kóiżdoho naſchoho Bliſchoho kaiż tomu
ṙecż Naſchohruṅecża zaṅdż mamó, ha ſchitko te Dobre, żtoż bóchmó Sami
radżi mėli, też Jomu popżejemó, ha, zatém hacż móżemó, Jomu je też
podawacż, pżihaṅecż, pżiwożecż ßo próczuẇemó.

Juṙo! Wurſcha! .... Ka da, ka dérbiſch twojoho Bliſchoho zaṅdż mėcż, zo
bo Joho tak kaiż Tebeſamoho (ſamu) lubuwaw (a)? Dérbiſch joho zaṅdż
me̓cżkaiz tomu recż Twojohruṅecża; dérbiſch ſebi móſlicż: Mó mamó ſchiczé
jenoho Nana wo Ṅebeſach, Boha toho Kṅeza; Mói Bliſchi jo runiſch tak
dėṙe jene Dżécżo toholei Kṅeza, hako je Ja ſém.

Żto dérbiſch twojom’ Bliſchom popżecż? Schitko Toſamo dobre, żtoż bó té
Sam (a) rad’ mėcż czéw (a). Jo na tém doſcz, zo Jom’ te Dobre jenoi
popżejeſch? Nė, hale za tém hacż deṙe móżeſch, zme̓jeſch Jom te Dobre też
pżipodawacż, pżihaṅecż, pżiwożecż. Ha tżohodla to? Dokelż Bóh tón <pb
n="99"/>Kṅez tak mėcż cze, dokelż tak ßo Bohu lubi. Déha da twojoho
Bliſchoho woprawdże lubuẇeſch tak kaiż ßo ßamoho (ßamu)? Prai mi! — Déż
joho hako Mojohruṅecża zaṅdż mam, ſchitko te Dobre, żtoż bóch Sam (a)
rad me̓w (a), też Jomu popżeju, ha po Móżnoſcżi pżihaṅam.

Ka ta Luboſcz ktom Bliſchomu wo tém Skutku ßo wopokazuwacż ma, jo
Kréſtus ßam z krótkim dopojew taklei: Żtoż Wó czeicże, zo bóchu druzé
Cżwojekoẇe Wam tżinili, To też Wó Jim tżiṅcże. Samo ßo dozrozemi: Ha
żtoż ṅechacże wot Druhich tżiṅene mēcż, To też Wó Jim ṅetżiṅcże.

Tulei Luboſcz ſé ſchitkim Cżwojekam pżezjene winoité (ta), też tém
naiżpatniſchim Proſcheṙam, dokelż też Cżi ſu hako Cżwojekoẇe
Twojohruṅecża. Samo pak ßo zrozemi: żtoż naſtupa twojich Starſchich,
Kṅeżich, Pre̓dkſtejicżeṙow —, dérbi tei Luboſczi też ztowarſchena bócż
jena tżeſcziwa Bojaznoſcz. Pżetoż, Cżi dṙe ſu hako Cżwojekoẇe
Twojohruṅecża; Té pak tola neiſé Jichruṅecża wo tei Zaſtoinoſczi; Woni
te Me̓ſto boże zaſtupja; tohodla wó<pb n="100"/>ſche teje Luboſcze
dérbiſch Jim też Tżeſcz ha Poſuſchnoſcz wopokazuwacż.

Wot Zadżewkow

na tei Wėṙe, Nadżiji, ha Luboſczi.

Żtóż woprawdże cze praẇe do Boha wėricż, k Bohu ßo nadżijecż, Boha
wóſche Schoho, ha ſwojoho Bliſchoho kaiż ßoßamoho (ßamu) lubuwacż; zme̓je
ßo na kedżbu bracż, zo bó Soſamoho, ha te hinite We̓czé toholei Swe̓ta
wuṗe, ṅepome̓rṅe, nimo Me̓ré jara ṅelubuwaw; pżetoż ta ṅeprawa, ṅeṙadna,
ṅepome̓rna Luboſcz k tom Swe̓tei jara nam zadże̓wa na tei Luboſczi k Bohu,
na tei Nadżiji k Ṅomu, hai zadżėwa nam też tżaſto na tei We̓ṙe.

Wuſlėdż, Dopokazaṅo, hacżmó

Boha ha toho Bliſchoho woprawdże lubuẇemó.

Hacż mó Boha, ha toho Bliſchoho praẇe lubuẇemó, habé ṅelubuẇemó, to jo
naile̓pe kzpóznacżu na tém Dżerżeṅu téch ſẇatéch dżeſacż bożich Kazṅow.
Jo-li zo mó ſwėrṅe nawoprawſke ktomu ßo mamó, Teſame praẇe dżerżecż —;
tak mó Boha ha toho Bliſchoho woprawdże lubuẇemó. Jo-li zo pak to
ṅetżinimó —; <pb n="101"/>ſamo ßo pokazuẇe, zo mó Boha ha toho Bliſchoho
praẇe ṅelubuẇemó, hale zo Soſaméch ha tón Swe̓t bółe lubuẇemó hacż praẇe
jo, zo zṅeprawoj Luboſczu na Soſaméch, ha na tón Swe̓t jara ßo we̓ſchamó,
ha wiſajo zwoſtawamó.

Te ſẇate dżeſacż boże Kazṅe.

Bóh ßam jo te dżeſacż Kazṅe tém Iſraelitam wopojeduwaw, zjawṅe ſẇatocżne
je wuprajiw. Tón czéwó Iſraelſki Lud ſtejeſche delku pódla teje Horé
Sinai do Kowa woko; zteje Horé dele pżiṅdże ha zéntżeſche ta Żtéma bóża,
tak wótra, zo ſchiczéreṅe ju ſwóſchachu ha rozeṁachu. Ja ſém tón Kṅez
twói Bóh. Té ṅedérbiſch ........ Jena Kazṅa po druhei bó tak wuprajena,
hacż ſchė bóchu doprajene. Wone tam jara rimotaſche, bózkaſche ßo, ta
czéwa Hora ßo kuṙeſche, hako bó czéwa ßo paliwa, tón Kad ha te wóchniwo
Pwóṁa k Ṅebju hoṙeſapachu; wone bé traſchiwe k ladaṅu ha k poſuchaṅu;
tohodla też tón czéwé Lud zaſtróżené jara ßo naboja, ſchiczé ze Stracha
żrjachu ha tżepotachu.

<pb n="102"/>

Potémhacż te Kazṅe pżedewſchim Ludom tak bėchu ſchė zjawṅe wonwuwowane
bówo; jo Bóh tón lubó Kṅez teſame Kazṅe napiſaw na dwė kaṁeṅtei Tavli,
kotrei dérbeſchtai k Wopómṅecżu khowanei bócż.

Te prėṅe tzi Kazṅe, kotreż nam rozpraja, ka mó k Bohu ßamom’ßo
zadżerżecż mamó, zpiſa Bóh na tu prėṅu Tavlu; na tu druhu Tavlu pak
zpiſa te druhe ſédém Kazṅe, kotreż nam pojedaja, ka mó toho Bliſchoho ha
kóiżdé Soſamoho praẇe lubuwacż mamó.

Winwatoſcz te Kazṅe pżeczé lėpe zrozeṁecż wuknécż, ha Pucż k taikomu
Zrozeṁeṅu.

Kóidżicżka kaikażkuli Kazṅa ma te dwoje woſebi, zo nėżto pżikazuẇe, ha
nėżto zakazuẇe. Jo żto pżikazane; tak jo też ſobuzakazane To, żtoż tomu
pżikazanomu napżecżo jo. Maſch pżikazane na te Huſé, Kruwó, Wowó
kedżbuwacż, jim do Żkodé wobaracż; tak maſch też ſobuzakazane, zo pżi
tém Paſeṅu ṅedérbiſch zpacż, daloko pṙecżhicż, dowho zaſobu pṙecżladacż
na Nėżto druhe, tak zo toho Zkotu <pb n="103"/>bó ṅewidżaw (a). Maſch
zakazane w Czérkwi Trézki ha Pórki hnacż; tak maſch też ſobupżikazane
cżiſche, mėrṅe, zkwadṅe ßo zadżerżecż. Tak też jena kóiżda boża Kazṅa
Nėżto pżikazuẇe, ha Nėżto zakazuẇe.

Ne̓t, moje L. Dż.! hacż da móli wó te boże Kazṅe praẇe dżerżecż, débóſcże
ṅeẇedżeli, żto wo téchſaméch pżikazane, ha żto zakazane jo? Ka, ztżim,
déh Cżwojek napżecżo tém Kazṅam ßo zrėſchi? Dérbicże da to wuknécż
rozpóznawacż. Schitko, żtoż wot Toh’ ẇedżecż nėdé tṙeba zme̓jecże, wó ne̓t
hiżcże ṅemóżecże doſcz dozrozemicż, ha je w Poṁatku wobdżerżecż. Czu da
wam beztém naipṙedé wot Toh’ popojedacż jenoi To, żtoż za Was te
naiwużitniſche, te naitre̓bniſche jo. Déż budżecże bóle wotroſcz,
dérbicże pe̓kṅe k tom ßo dżerżecż, zo bóſchcże te boże Kazṅe pżeczé le̓ṗe
ha le̓ṗe zrozemecż ha rożpóznawacż nawukli.

Ne̓tkoi pak, hacż czeicże ẇedżecż, ka praẇe pe̓kne Dże̓cżi ßo zadżerża
tedém, déż wot téch bożich Kazṅow ßo rozwutżeja? Pe̓kne Dże̓cżi ródṅe
kedżbuẇu; To, żtoż wot toho Wutżeṙa ſwóſcha, pżiſebi <pb n="104"/>ṁeltżo
ſebi rozmóſleja, ha pżekwaduẇu, zo ſchitko praẇe bóchu zrozeṁeli. Déż
zaſwóſcha: Tolei Bóh pżikazuẇe, Tolei Bóh zakazuẇe; nédém zmolom pżtſebi
to ſebi wotmóſleja, ha prėdkberu: Ja czu po Tém ßo nawodżuwacż, czu To
tżinicż, żtoż Bóh pżikazuẇe, To ṅetżinicż, żtoż Bóh zakazuẇe. Ha pżi
taikim Wotmóſleṅu ṁeltżo wo ſwojej Wutrobe k Bohu taklei pozdéchuẇu: Mói
Bożo! Té Sam czéw mi wo tém k Pomoczé bocż! Ja ßo nadżiju, zo też Wó tak
tżinicż budżecże.

Zarétżeṅo, habé Pṙedérétż k tém dżeſacż Kazṅam.

Ja ſém Kṅez twói Bóh. Telei Swowa hiżcże żana Kazṅa ṅeiſu; hale ſu jena
Pṙedérétż, jene Zarétżeṅo, kotreż Bóh tón Kṅez tém Kazṅam do Pre̓dka
ſtaji, zo bó ſchitkim tak praẇe na zjawne we̓dome bówo: Żtó Tónſamé jo,
kotréż nam te Kazṅe jo daw; ha Żto nas ktom’ pohnuwacż ha dóhnacż dérbi,
zo te Kazṅe bóchmó pėkṅe dżerżeli.

Ktom’ dérbi nas pohnuwacż ha dóhnacż ta Bojoſcz pżed bożimi Żtravami; ta
Dżakownoſcz za te dóſtate boże <pb n="105"/>Dobroté; ha jena prawa
Luboſcz k Bohu, kiż je deṙe hódni jo wóſche Schoho lubuwané bócż.

Prėṅa Kazṅa.

Té ṅedérbiſch żanéch czuzéch Pżibohow pódla ṁe mėcż; ṅedérbiſch ſebi
żanoho wukaſéluwanoho, habó wudépanoho Sẇecżecża tżinicż, zo czéw
ktomſamom’ ßo modlicż. ZKrótkim ßo ṙekṅe: Té dérbiſch jenoi do Jenoho
Boha wėricż.

Ta ♣I.♠ Kazṅa zakazuẇe „teje Bohu pżiſwuſchaczeje Tżeſcze Komu Druhomu
ṅedawacż.

Ta ♣I.♠ Kazṅa pżikazuẇe: zo mó Bohu nutzi wo naſchei Wutrobe dérbimó
dawacż tu Tżeſcz, kotraż Jomu ſwuſcha.

Ta Bohu ſwuſchacza Tżeſcz, kotruż mó Jomu nutzi wo naſchei Wutrobe
wotedawacż mamó, wotém wobſteji: zo mó do Boha wóſche Schoho ſélṅe
krucże wėricż, k Bohu wóſche Schoho ßo nadżijecż, Boha woſche Schoho
ſebi ważicż ha lubuwacż mamó.

<pb n="106"/>

Tu Tżeſcz, kotraż Bohu Samomu lutkomu ſwuſcha, tón ṅeporadné Cżwojek
jenomu Druhomu dawa, déżkuli wo tém ſwojim Wėṙeṅu, wo tém ſwojim
Nadżijeṅu, wo tém ſwojim Lubuwaṅu Bohu tomu Kṅezei jene Stwoṙeṅo, Nėżto,
ṅech jo żtoż cze, do Prėdka ſtaja; tomu Stwoṙeṅu jaczé we̓ri, ktomu
Stwoṙeṅu jaczé ßo nadżije, habó teſame jaczé zaṅdż ma ha lubuẇe, dēżli
Boha toho Kṅeza.

Pżecżiwo telei prėnei Kazni móże jara ẇele Rėchow wobóṅdżenéch bócż. Na
kotreż pak też te ṁeṅſche Dżėcżi woſobṅe maja kedżbuwacż, ſu telei
żtéri:

♣I.)♠ Tu kż. Wutżbu, To, żtoż k tei ſẇatei Wėṙe ſwuſcha, zaṅechacż ródṅe
wuknécż. Te We̓rnoſcze teje ſẇateje We̓ré jo nam Bóh Sam pojedżecż daw;
ṅewuſtatna Ṅeroda jo teſame ṅewuknécż, hako bó je kedżbu ṅemėw, wot Nje
ṅérodżaw.

Tónlei Rėch wobóṅdu te Dże̓cżi, Kotreż bez zprawṅeje Winé ze Schule, habó
z teje ṅedżilſkeje Wutżbé pṙecżwoſtanu; Kotreż, bórṅe tam bóli, na tu
kż. Wutżbu ródṅe ṅekedżbuẇu, na tei<pb n="107"/>ſamoi wokoladaja,
pojedaja, Trézki cżėṙa, habó drėmaja.

2.) Na Boha luboho Kṅeza zabówacż, t. r. nidé, żeni, habé tola jenoi
jara zrėdka dé na Boha ſebi pomóſlicż. Żtóż na Boha tak zabówa, zo żeni
na Ṅoho ſebi ṅepomóſli, ṅemóże Joho wóſche Schoho lubuwacż, żtoż tola
kóiżdé jo ha woſtaṅe winoité.

3.) ZPobożnoſczu Pacżeri ṅezpėwacż, woſobṅe Rano ha Wetżor, pṙedé Jėdże
ha po Je̓dżi. Bóh tón Kṅez jo deṙe hódni ha doſtojné, zo pżed Nim dérbimó
Schiczéṙeṅe na Kolena padacż; pżed Bohom ſmó Mó ſchiczé Proſcheṙo,
bożeje Nadé ba Pomoczé nuzṅe tre̓bni. To jo ta Schelakoſcz rozomnoho
Cżwojeka wot ṅerozomnoho Zkocżecża, zo te Zkocżo wot Boha żto ṅewė; tón
Cżwojek pak dérbi rano te ſwoje Dżėwo z Pacżeṙemi zpotżecż, ha ẇetżor z
Pacżeremi zkóntżicż, hejak jo Zkocżo, kaiż też Zkocżecżu ßo runa, déż
pṙedé Jėdże, ha po Je̓dżi tżiſcze żanéch Pacżeri ṅezpėwa.

4.) Czéle tżiſcze to na Kedżbu ṅewzacż, zo pżi ſwojim Tżiṅeṅu ha
Woſtajeṅu bó jenu dobru Mėṅonku mėw (a).

<pb n="108"/>

Ta dobra Mėṅonka, kotruż mėcż dérbimó, wobſteji wo tém Wotmóſleṅu, wo
tém Prėdkzacżu „To, żtoż jedén tżinicż, habé woſtajicż winwaté jo, Boha
dla, Bohu k Tżeſczi — tżinicż habé woſtajicż. Bohadla, t. r. habó z
Bojoſcze bożich Żtravow, habó z Nadżije dobroho Móta wot Boha, habó,
żtoż te nailėpſche, naiduſchniſche jo, z Luboſcze k Bohu, potaikim Jomu
k Luboſczi, Jomu k Zpodobaṅu, k Joha Tżeſczi.

Lube Dżėcżo! poſuchai deṙe —. Déż té pżedżeſch, Peṙo drėjeſch,
lazuẇeſch, piſach, te Mawhe kolebaſch, żtożkuli tohoruṅa tżiniſch
bewſcheje dobṙeje Mėṅonki, bewſchoho Pomóſleṅa na Boha, taike twoje
Tżiṅeṅo dṙe tohodla żadén Re̓ch ṅejo, hale wone tola też pżed Bohom żto
ṅepwacżi; ztaikim Dżėwaṅom ßo té runaſch tomu Wowei, kotréż do Kwakéle
pżeṅené, cżeṅe — ßam ṅeẇedżiwſchi — tżohodla? Cżeṅe, dokelż dérbi. Té
pak, dėż to tżiniſch, żtoż dérbiſch tżinicż, pomóſli ſebi: Ja czu je
Boha dla tżinicż, Boha dla czu poſkacż, dokelż Bóh tak me̓cż cze.

<pb n="109"/>

Tżiniſch ha woſtajiſch té Nėżto z Bojoſcze, zo bó wot Nana ha Macżeṙe
ſwaṙené (na) ṅebów (a), zo bó zkeṙe Nėżto wot Ṅej krédnéw (a), ha pżttém
na Boha tżiſcze ſebi anicż ṅepomóſliſch; też taika Poſuſchnoſcz pżed
Bohom hiżcże ṅejo dobra; bó pak dobra bówa, débo té pżi tém też taklei
ſebi pomóſliw: Ja czu mojim Starſchim poſkacż, dokelż Bóh tak me̓cż cze.

Joli zo pak Żtó pżi Tém, żtoż tżini ha woſtaji, wo ſwojei Wotrobe jenu
zwu Me̓ṅonku ma, hako, z Ṁerzaṅa Komu klubu je tżini; z Tajeṅa, Nėkoho
ſlepicż w Czérkwi tei Ruczé zbėja, z Hubu mikocze, zo bó za pobożnoho
dżerżané bów; ṁeltżo tu Wolu ma ne̓tżeje Jabóka wużcżipacż, tola pak je
ṅedokoṅa, dokelż ßo bóji tṙechené bócż —; taiki ßo zrėſchi pżed Bohom,
dokelż Bóh lada na tu Wutrobu.

Tohodla, mói Mikwawſcho! moja Herta! ... pṙedé ſchoho zme̓jeſch ſebi jara
kedżbuwacż na To, zo bó jenoi tola żaṅeje zẇeje Me̓ṅonki wo twojei
Wutrobe ṅedżerżaw (a); dale pak, kaiż pżi<pb n="110"/>beraſch na Lėtach
ha na Rozoṁe, tak też ßo próczui pżiberacż wo tém Dobrém, woſobṅe wo tém
tżaſczowném Dopómṅeṅu na Boha, ha Wobnoẇeṅu teje dobṙeje Moßé: tolei czu
ja tżinicż Bohadla, dokelż Bóh tak mėcż cze. Stariſchi (ſcha) zbówaſch,
huſcziſcho za Dżeṅ wrócżei pżiſebi telei Swowa: Schitko Bohu k Tżeſczi
wo Jėzuſowém Ṁeṅe; woſobṅe pak tola Rano ha Ẇetżor pżi Zapotżatku ha
Zkóntżeṅu twojoho ſche̓dnoho Dżėwa.

Ne̓klei, l. Dżėcżi! czéli ſebi na to kedżbṅe móſlicż, na to dopómnicż —,
hacż tṙebai Wó ṅeiſcze hiżo drudé jedén habo druhi wot téch pṙede
pomėṅenéch żtéṙoch Re̓chow wobóṅſchli? Hacż neiſcze zaṅechali tu kż.
Wutżbu ródṅe wuknécż? hacż neiſcze na Boha czéle zabówali? hacż ſcze te
Pacżeṙe praẇe wobréchtuwali? hacż ſcze czéle tżiſcze kedżbu ṅeme̓li —
nutzi wo Wutrobe jenu dobru Mėṅonku mėcż?

Scze tuh ha tam valnéli, ne̓klei zmolom to Bohu wotproſchcże; ſlubcże <pb
n="111"/>Bohu, zo czeicże to pżichodṅe pole̓pſchicż —; tak wam Bóh radé
woda.

Runiſch tak tżiṅcże pola ſche̓ch druhich Kazṅow, kotreż wam wukwaduwacż
budu. Dżeżkuli żadén wot Was Sam ßo tżuje: tuhlei ſém ja valnéw (a),
zmolom ṅech je ṁeltżo wo ſwojei Wutrobe Bohu wotproſé, ha ṅech ſebi
wotmóſli pżichodṅe lėṗe ßo na Kedżbu bracż.

Tón nadné Bóh budże wam tak ẇele zkeriſcho te waſche Nimozaje̓dżeṅa
wodacż, hacż wó ẇele jazé z Ṅewe̓domoſcze déżli z Lózoſcze zre̓ſchili
ſcze. Pżetoż hacż tuhdé wó neiſcze ẇedżeli, zo bó To ha To Re̓ch bówo
neiſcze hiżcże toho Zpóznacża praẇe mėli. Dérbicże pak tola ne̓t, déż
rozwutżuwane budżecże, żto żana Kazṅa pżikazuẇe habó zakazuẇe, kedżbṅe
pżipoſuchwacż —, zo boſchcże je ẇedżeli, żto praẇe, żto wopaki jo.
Pżetoż taika Nėwe̓domoſcz, zo jedén z Ṅerodé, z Lóchkoté zaṅecha ha
zakomdżi To wuknécż, żtoż ẇedżecż ma, taika Ṅewe̓domoſcz jo hiżo
Samanaſebi Re̓ch; taika Ṅewe̓domoſcz toho Ṅewe̓dżaczoho ṅemóże wuzamojicż,
hale budże re̓kacż: To ſé té ẇedżecż dérbjaw, ha bė je też <pb
n="112"/>ẇedżecż mów, débė jenoi ṅeródné ṅebów.

Druha Kazṅa.

Té ṅedérbiſch te Meno Boha twojoho Kṅeza ṅewużitṅe ẇeſcz.

Ta druha Każṅa zakazuẇe Schitko, z Timż budże Bóh tón Kṅez zwonka pżed
Cżwojekami woṅetżeſczené.

Ta ♣II.♠ Kazṅa pżikazuẇe, zo mó tu Bohu ſwuſchaczu Tżeſcz Jomu też
zwonka zjawṅe wopokazuwacż, Joho też pżed Cżwojekami zjawṅe tżeſczicż
dérbimó.

Ḃez témi Re̓chami, kotreż pżecżiwo tei druhei Kazni mówo wobóṅdżene bócż,
maja Dże̓cżi woſobṅe na Kedżbu bracż telei tzi:

♣I.)♠ Te Tajeṅo. Cżwojek ßo taji, déż tak tżini, tak ßo wonkwadże, hako
bó pėkné, pobożné, ródné bów, ha beztém tola je ṅejo, ha też to jomu na
Wutrobe ṅeleiżi, zatém ßo ṅepróczuẇe, zo bó je zbówaw. k Pżikw.

Hanſk kſchomu, żtoż wot Starſchich ha Ṁeiſtéra kazane ma, kſchomu Hai
praji; ṙekṅe dṙe: to czu ja rad tżi<pb n="113"/>nicż —, beztém pak tola
woprawdże ṅecha. Jakubk w Czérkwi, dokelż tón Kṅez Khapwan joho na
Wotżomai ma, Ruczé ſtékuẇe, ha tei Wotżi hoṙenawrócża, hako bó htói kak
pobożṅe ßo modliw, beztém hacż nitżo ßo ṅemodli. Hanżka w Schuli, tak
tżaſto hacż Ṁeiſtér ſwoje Woblitżo k Niwobrocżi, do ſwojich Kniżkow
lada, hako bó ródṅe wukwa; déż pak tón Ṁeiſtér z Kribetom k Ni ßo
zawrócżi, wona pojeda, ſchepcze, hraje, ſwoje Trézki cże̓ri.

Rozna Wėcz jo te Tajeṅo; Tajencz, déż zwonka na Wotżi tak tżini, hako bó
Boha tżeſcziw, jenoi tu ſwoju ſamotnu Tżeſcz póta, potaikim tu Tżeſcz
bożu ṅewuſtacżṅe tṙeba k Podepeṙe, k Zakréwei teje ſwojeje Tżeſcze, ha
tak rėſchi napżecżo tei druhei Kazni, kotraż pżikazuẇe Boha też zwonka
tżeſczicż.

2.) Te ſẇate Ṁena: Bóh, Je̓zus, rrc. ṅetżeſczliẇe wuprajecż, t. r. z
Nawożeṅa, k Żortam, habé k Wopokazaṅu ſwojoho Zpodżiwaṅa te ſẇate Ṁena
poṁenuwacż czéle ṅetṙebaiſchi: pżetoż taike ſẇate Ṁena ṅedja déh hinak
<pb n="114"/>wuprajene bócż, hacż z Pobożnoſczu.

3.) W Czérkwi, habó heẇak pżi zjawnéch Pobożnoſczach, hako pżi
Próczeſionach, ſchulſkich zjawnéch Pacżeṙach, ßo ſṁecż, pojedacż,
wokoladacż, Trézki hnacż.

Bóh tón lubé Kṅez jo nam też Nėkotréch k Pżikwadei prėdkpoſtajiw,
kotrémż mó wo tém Tżeſczeṅu naſchoho Boha bóchmó ßo porunoſczeli, po
Nimi ßo réchtuwali. Tón bewſchimi naikraſniſchi Pżikwad, po kotrémż
Schiczé ßo nawodżuwacż maja, jo tón Pżikwad naſchoho luboho Zbóżnika.
Też dérbja nam k Pżikwadei ſwużicż cżi ſẇ. Jandżelo, ha ſchiczé Sẇacżi
bożi, woſobṅe ta naiſẇacżiſcha Macż naſchoho Zbóżnika.

Tzecża Kazṅa.

Spómṅ ṅa to, zo bó tón Sabbath ſẇecżiw. To ßo hinak też taklei wupraji:
Té dérbiſch ton ſẇaté Dżeṅ ſẇecżicż.

Sabbath re̓ka Dżeṅ toho Wotpocżnika; tón bė za Żidow ta Sobbota, za
Kżeſczianow jo ta Ṅedżila.

<pb n="115"/>

Ta ♣III.♠ Kazṅa pżikazuẇe, zo dérbimó praẇe kedżbni ha ródni na to bócż,
tu Ṅedżilu ſẇecżicż, t. r. ze ſẇatémi Skutkuwaṅami deṙe ju nawożecż.
Zakazuẇe pak Schitko, żtoż tomu Sẇecżeṅu teje Ṅedżile napżecżo jo ha
zadże̓wa.

Też te ṁeṅſche Dże̓cżi, nédém hacż doſcz rozwutżene ſu, ha Rozoma doſcz
maja k Sẇecżeṅu teje Ṅedżile, pżecżiwo telei Kazni ßo zre̓ſcha na Żtwore:

1.) Déż Ṅedżilu ze ſwojeje Winẽ bożeje Mſche̓ ṅeſwóſcha, habó czéweje je
ṅeſwóſcha, habó na bożei Mſchi beż Pobożnoſcze pżebódu.

2.) Déż tu kż. Wutżbu, te Pre̓duwaṅo bez zpraẇṅeje Winé zakomdża, habó
bewſcheje Kedżbnoſcze ſwóſcha. Dże̓cżom, kiż te Pre̓duẇaṅa praẇe zrozemicż
hiżcże ṅezamóża, jo wużitniſche na tu kż. Wutżbu khodżicż, ha ródṅe
kedżbuwacż.

3.) Déż cżeżke Dże̓wo dże̓waja beztoh, zo ta Nuza bó je ktom pżipre̓wa.

4.) Déż teje na ṅedżilſke Dné pżiſtoiṅeje doṁaczeje Pobożnoſcze tak
ṅewotwożeja, kaiż tola deṙe móli; hale tón Tżas zLe̓ṅotu, zprózném
Wokobe̓<pb n="116"/>jaṅom, z Hracżom, z worakawémi Pórkami wólbérṅe
pżetżiṅa.

Dokelż ta Ṅedżila poſtajena jo nicz kLe̓hṅocże ha kProznoſczi, hale
kjenomu dozpowniſchomu Bohu Poſwużeṅu, zo, beztém hacż te Cże̓wo wot
ſwojoho Dże̓wa wotpotżuẇe, bó ta Duſcha jaczé Kwile me̓wa wo Me̓ṙe kſebi
bracż tu ſwoju Czérobu —, tak jaczé Moczé pżidobówa kLubuwaṅu Boha toho
Kṅeza; Tohodla pe̓kni Kżeſczieṅo wóſche téch zjawnéch czérkwinſkich
bożich Swużbow hiżcże też, habé wo ſwojim Doṁe, habé w Zarodże, habé na
Polu, habe dżeżkuli drudże te ſẇate Popowṅo, pa we̓ſte Pacżeṙe ha
Khe̓rluſche zpe̓waja, pa zduchownſkich Kniżkow kſwojomu Rozwutżeṅu ne̓żto
ſebi lazuẇu, pa wot toho Pre̓duwaṅa ha wot ſẇatéch We̓czow ne̓żto ſebi
romadże pojedaja, beſobu ßo rozrétżuẇu, ha tak jedén toho druhoho
hoṙepokubuẇu.

K Taikei doṁaczei Pobożnoſczi macże wó l. Dż. pe̓kṅe wot Mawoſcze ßo
zwutżecż. Wone dṙe wot Was żadane ṅejo wjeném pṙecż zpe̓wacż habó <pb
n="117"/>lazuwacż, ne̓; móżecże też tżaſto wodéchnécż, ßo pżelowtżicż, ha
pżebe̓tżecż —; bó pak tola też wopaki bówo te czéwo ſẇate Popówṅo
zprózném Żontwoṙenom ha Kekleṅom pżetżinicż.

Żtóż k taikei doṁaczei Pobożnoſczi żaṅeje zbótṅeje Kwile nima ha me̓cż
ṅemóże, ṅezme̓je też żaṅeje Winwatoſcze kteiſamoi. Wone też tṙeba ṅejo
ſchitku tu Kwilu, kotruż jedén wuzbótkuwacż móże, ſamotṅe na taiku
Pobożnoſcz zwożicz. Wodéchṅeṅa, Wokżeẇeṅa, pżiſtoine Tżaſa Zahnacża,
hako k Pż. dowolene Zehracża, tżeſne Bjeſadé —, ſu też Ṅedżilu dowolene;
kotreż też jedén pe̓kné Kżeſczian drudé ſobupowużiwa z toho dobroho
Wotpoladaṅa, zo bó le̓pe wodéchnéw, tróżku bóle ßo zaẇeſeliw, ha tak ktom
ßo poſélniw, zo mów potém zas te ſwoje Dże̓wo ha te ſwoje Winoitoſcze
Bohu kTżeſczi praẇe duſchṅe wotwożecż.

Ṅedowolene Hré pak, re̓ſchne Weſela, ha taike Ṅemdṙeṅa, kiż żeni dowolene
ṅeiſu, budża Ṅedżilu na dwoje zakazane, zakazane tohodla, dokelż <pb
n="118"/>hiżo Samenaſebi zwo ha ſtraſchne ſu, ha zakazane też tohodla,
dokelż tón ſẇaté Dżeṅ zawoſṅe jara wohidżeja.

Żtwórta Kazṅa.

Té dérbiſch twojoho Nana ha twoju Macż wTżeſczi me̓cż, zo bó ßo tebi deṙe
ſchwo, ha té dowho żiwé bów na Zemi.

Ta ♣IV.♠ Kazṅa pżikazuẇe tém Dże̓cżom, zo téch ſwojich Starſchich
zaṅdżme̓cż, lubuwacż, ha Jim poſuſchne bócż dérbja. Zakazuẇe pak Schitko,
żtoż tomu tém Starſchim pżiſwuſchaczomu Zaṅdme̓cżu, tei Luboſczi, ha tei
Poſuſchnoſczi napżecżo jo.

Pżecżiwo tomu Zaṅdme̓cżu móża też te ṁeṅſche Dże̓cżi zre̓ſchicż, hako k Pż.

♣I.)♠ Déż pżiſebi nutzi wo ſwojej Wutrobe ſwojich Starſchich zadzpe̓ja,
ſebi zdadża runiſch tak ẇele, hai tṙebai hiżcże jaczé bócż, hako cżi
Starſchi.

2.) Déż jim zwonka ṅetżeſaṅe, z Tróczkom, z Borkaṅom pżiṅdu, jim
napżecżo rėtża, jich wuſme̓ſcheja, jich kle̓pſchomu maja, na Nich ſwaṙa.

<pb n="119"/>

Pżecżiwo tei Luboſczi, k Pż.

♣I.)♠ Déż ſwojim Starſchim zawidżeja, hraṁa, ne̓żto zwo popżeja, habó
pżeja, wintżuẇu.

2.) Déż jich ze ſwojim ṅepe̓kném Hoṙeẇedżeṅom zrudżeja.

3.) Déż żeni żanéch Pacżeri za Nich ṅezpe̓waja.

Pżecżiwo tei Poſuſchnoſczi, k Pż.

1.) Déż ßo woṗeraja ha tżiſcze zaṅechaja to tżinicż habé woſtajicż, żtoż
wot ſwojich Starſchich pżikazane habé zakazane maja; ha potaikim zczéwa
ṅepoſuſchne ſu.

2.) Déż te kazane dre tżiṅa, te zakazane dṙe woſtaja, hale nicz
podwolṅe, (t. r. ṅerade, wo Wutrobe ṁerzacze, z Mozkotaṅom) nicz
ſpe̓ſchṅe, (t. r. dwóiczé, jaczé Krótż ſebi kazacż dadża, dlija, komdża
ßo tu Porutżnoſcz dopelnicż) nicz ſwe̓rṅe, (t. r. jenoi zwonka na Wotżi,
tak ne̓kak, po Powoiczé te kazane tżiṅa) habé nicz poniżṅe; (t. r. na to
ſebi ṅemóſla, zo pżed Bohom winoite ſu tón ſwói Técht, tu ſwoju Wolu
zibuwacż, ha podcżiſuwacż tomu Wuſtacżu ha tei Woli ſwojich Starſchich,
hale zdadża ſebi Same mudre doſcz bócż, <pb n="120"/>te Swoje za prawe,
To pak, żtoż cżi Starſchi czeidża, za wopacżne maja.)

Déż jene wot téch nėt pome̓ṅenéch Żtéṙoch (ta Podwolnoſcz, ta
Spe̓ſchnoſcz, ta Swe̓ra, ta Poniżnoſcz) tei Poſuſchnoſczi brachuẇe, tedém
te Dżėcżi ṅepoſkaja praẇe, tak kaiż Bóh mécż cze, ha tón lubé Zbóżnik ze
ſwojim ſẇatém Pżikwadom je jim pokazaw jo.

Wo tei żtwórtei Kazni jo Bóh Sam polubiw, zo deṙe ßo póṅdże taikim
Dże̓cżom, kiż ſwojich Starſchich praẇe w Tżeſczi maja —. Tém pak, kiż
ſwojich Starſchich w Tżeſczi nimaja, zle̓ ßo póṅdże tuhdé na Zemi, ha tam
ne̓dé — hiżcże wele hóṙe.

Déż re̓ka: Nana ha Macż dérbiſch wTżeſczi me̓cż; ſu też ſobuzrozeṁeni
ſchiczé Cżiſami, kiż tu Swużbu, te Zaſtacżo Nana ha Macżeṙe habó zczéwa,
habo ztela na ßo wozmu, hako k Pż. Pżirodné Nan, (Nank), pżirodna Macż
(Maczocha, Mamka). Cżi naſchi Zeżiweṙo ha Zaſtaricżeṙo, kiż me̓ſto Nana
ha Macżeṙe za nas ßo ſtaraja. Wutżeṙo ha Wutżerki. <pb n="121"/>Kṅeſtwa.
Hozpodar ha Hozpoza ſtei Nan ha Macż podno Tżeladnikei, kaiż dowho wo
jej Doṁe ſwużi, ha jej Kle̓b je̓. Schitke duchownſke ha ſwe̓tne
Wóſoknoſcze.

Potaikim l. Dże̓cżi! ſcze winoite tém ne̓t Pome̓ṅeném Zaṅdżme̓cżo, Luboſcz,
ha Poſuſchnoſcz wopokazuwacż, hewak móli ßo zre̓ſchicż.

Dérbicże też w Tżeſczi dżerżecż ſtaréch Cżwojekow, woſobṅe téch, kiż z
wami wo jeném Doṁe bódla, hako ſu Dże̓d, Wowka, ſtaré Wuj, ſtara Cżeta.

Pjata Kazṅa.

Té ṅedérbiſch morduwacż.

Ta ♣V.♠ Kazṅa zakazuẇe 1.) Schitke Wobżkodżeṅo ſwojeje ſamotṅeje
Parſchóné na Cże̓łe ha na Duſchi.

2.) Schitke ṅezprawne Wobżkodżeṅo habó Zrudżeṅo toho Bliſchoho na Cże̓łe
habé na Duſchi.

Ta ♣V.♠ Kazṅa pżikazuẇe 1.) ßo ſtaracż za te Zpómożeṅo ſwojeie ſamotṅeje
Parſchóné.

<pb n="122"/>

2.) Też, zatém hacż ßo hodżi, ſobu ßo ſtaracż za te Zpomożeṅo teje
Parſchóné toho Bliſchoho.

Pżecżiwo tei pjatei Kazni móża też te ṁeṅſche Dżėcżi ßo zre̓ſchicż Same
na ſebi.

1.) Déż Same ſebi ne̓żto Zwo pżeja, witżuẇu.

2.) Déż na ſwojim Cże̓łe Same ßo wobżkodżeja, habé zdobrej Wolu do
Stracha ßo podawaja k Żkodże pżiṅcż, tu ſwoju Strowotu, tṙebai też te
ſwoje Żiẇeṅo pżiſadżicż. To móże ßo ſtacż, déż k Pż. ṅepome̓rṅe ẇele do
ßo tékaja, habé żlokaja, déż Ṅeſtrowo je̓dża, hako ṅezrawó Sad, déż
ṅemdṙe zkakaja, na Żtomé waża, na He̓czu nachle zémne pija, rc.

3.) Déż na ſwojei Duſchi Same ßo do Żkodé ṅeſu, k Pż. ztém, zo ßo
podawaja do Stracha, do taikeje Pżileżnoſcze, wo kotrei mówo zre̓ſchicż
—; zo po wobóṅdżeném Re̓chu, déż jón deṙe doſcz zpóznawaja, zaṅechaja ha
zakomdża z Pokajeṅom zmolom zas k Bohu ßo wobrocżecż; habé, zo kne̓tżomu
Zwomu ßo zwutżeja, tżohoż ßo zwoſtajicz jim potém habén toho zwoho
Nawtżeṅa dla ẇele cżeżiſcho pżiṅcz budże.

<pb n="123"/>

4.) Déż, potémhacż tṙebai dże do Żkodé pżiſchwo ßu, te ſwoje Wobżkodżeṅo
zaṁeltża, zakhowaja; zpre̓ṅa jo lożije k Pomhaṅu —, déż pak pżetżakane
jo, tżaſto jacz k Pomhaṅu ṅejo.

Pżecżiwo tei pjatei Kazni móża te ṁeṅſche Dże̓cżi też ßo zre̓ſchicż na tém
Bliſchim:

1.) Déż druhim zawidżeja, hraṁa, nėżto zwo pżeja, na ne̓tżejei Żkodże ßo
zẇeſeleja. „Schulerk Hanſk widżeſche, zo tón joho Sohuſchulerk Mērtżink
runiſch tak ṙane Kniżki ma, hako wón; ha na to bė ṁeltżo ṁerzaté. To bė
Zawiſcż. Zkoro potém tón Hanſk na toho Mėrtżinka ßo zazwobi, ha móſ
leſche ſebi: k Ẇeſowoſczi bó mi bówo, débó tebi zlē ßo zeſchwo. To bē
Hramota. Duczé ze Sch’le tón Mėrtżink tém ſwojim ṙaném Kniżkam z
Ṅekedżbnoſcze da do Rėki wupanécż; ha na tém tón Hanſk ßo zẇeſeli. To bė
Zẇeſeleṅo na nėtżejei Żkodże. Tón Hanſk ſebi też wo Wutrobe taklei
móſleſche; débó jenoi Mėrtżink téch ſwojich Kniżkow z teje Wodé jaczé
wonṅekrédnéw —. To bė nėżto zwo pżecż, Zwoho Wintżuwaṅo.

2.) Déż druhich na jich Cże̓łe wobżkodża, habó jim Boloſcz naréchtuẇu, k
Pż. ze Storkaṅom, z Bicżom, Ṁetaṅom, Zcżipaṅom, ha toho ruṅa.

<pb n="124"/>

3.) Déż druhim na Duſchi zeżkodża, habó zle̓ zetżiṅa, k Pż. déż z Nimi ßo
hadruẇu, Jim rozne Wủdma dawaja, z kawatémi Swowami Jich pżezcżipuẇu,
Jim kluburétża, lózéch Swowow nawe̓ſcheja, ha naijaczé, déż Koho k
ne̓tżomu Zwomu zawedu, wot dobroho wotdżerzuẇu, hako ṅeṅdż k Néżporu,
hale pói zomnu tam — ha tam — Jabóka, Kruſchwó ṁeltżo wuzcżipacż.

Schėſta Kazṅa.

Té ṅedérbiſch Mandżelſtwa wamacż. Hinak ßo wupraji: ṅedérbiſch
Ṅetżiſtoté hnacż.

Ta ♣VI.♠ Kazṅa zakazuẇe: 1.) Schitko, żtoż tei Tżiſtocże ha tei
Tżeſnoſczi na kaikeżkuli Waſchṅo napżecżo jo.

2.) Żtoż tei Pome̓rnoſczi wo Je̓dżi ha Picżu napżecżo jo.

Ta ♣VI.♠ Kazṅa pżikazuẇe, zo

1.) Kóiżdé dérbi bócż ſchwarné ha tżeſné wo ſwojich Móſłeṅach, Rétżach,
ha Tżiṅeṅach.

2.) Dérbi bócż pomėrné wo Je̓dżi ha Picżu. Talei Pome̓rnoſcz k tom ſwużi
tu Schwarnoſcz ha Tżeſnoſcz wobkhowacż.

<pb n="125"/>

Pżecżiwo tei wo ſche̓ſtei Kazni pżikazanei Pome̓rnoſczi zre̓ſcha ßo te
Dże̓cżi.

1.) Déż pżez Me̓ru, welé z Womodnoſcze ṅeſtrowo do ßo żeru ha żlokaja.

2.) Déż ṅewobżerne, kwóżcże ſu.

Pżecżiwo tei wo ſche̓ſtei Kazni pżikazanei Tżiſtocże ha Tżeſnoſczi
zre̓ſcha ßo:

1.) z Móſlemi, déż na ṅeſchwarne ṅetżeſne We̓czé zdobṙeje Wole ſebi
móſledża.

2.) Ze Żadoſczami, déż pożadaja ṅetżeſne We̓czé widżecż, ſwóſchecż,
wedżecż, t. r. zonicż habé dopojedżene krédnécż, tżinicż, pozpótacż,
habó na ſebi potżinicż dacż.

3.) ZRétżemi, déż ṅetżeſne Swowa, ṅeſchwarne Pe̓ſnicżki potṙebuẇu, wot
ṅeſchwarnéch We̓czow zCżipnoſcze ßo dopraſchuẇu, habó druhim Żto taike
pojedaja, ha k We̓domoſczi dawaja.

4.) ZPoſuchaṅom, déż na ṅetżeſne Żwacża, Plampaṅa, na ṅeſchwarne
Zpe̓wancżka rade poſuchaja.

5.) Ze Skutkami, k Pż. z ṅetżeſnémi Poladuwaṅami, Dótkaṅami, Pżimaṅami,
Potżinkami, Hracżami, Wotpżikréwaṅami, ha Pokazuwaṅami tai<pb
n="126"/>kich Stawow toho Cżėwa, kotreż ta Haṅbicżiwoſcz pżikréwacż
kaza.

Kóiżde pe̓kne hiżcże ṅenakażene Dże̓cżo budże na tei nam wot Boha datei
Haṅbicżiwoſcżi tżaſto Same to deṙe zme̓rkuwacż mócz „hacż Te — ha Tame —
Móſle, Swowa, Skutki ṅetżeſne ſu? Tṙeba jenoi Same ßo praſchecż: hacż da
bóch ja ßo haṅbuwaw (a) mojim pe̓kném Starſchim, habó druhim bohabojazném
Cżwojekam to wuznacż, zo ja rad na tolei ſei móſlu, tolei pożadam, wot
toh’ rétżu, rad wot toh’ ſwóſchu, to rad widżu, tulei Hru rad hraju,
débóchu woni ṁe za tém praſcheli, hacż bóch ja ßo haṅbuwaw (a) jim to
wuznacż?

Zme̓rkuẇe te Dże̓cżo Samenaſebi: wone bó ṁe Haṅba bówo tolei mojim
Starſchim, jenomu praẇe bohabojaznomu Cżwojekei wuznacż; zme̓je hiżo
knaiṁeṅſchom’ Winu ṅeme̓rne zbócż, ha czwévéluwacż: hacż tṙebai To żto
ṅetżeſne, ṅedowolene ṅejo? Ha wo taikim Czwévélu ṅeſṁe to dale tżinicż,
ṅeſṁe je naſebi tżinicż dacż. Bó-li pak tola me̓niwo: To dṙe nitżo
ṅedowolene ṅejo; dér<pb n="127"/>bjawo ßo za tém dopraſchuwacż, nicz
Kohożkuli, ne̓, hale ſwojich Starſchich, ſwojoho Żpojednika, jenoho
rozomnoho bohabojaznoho Cżwojeka dérbjawo ßo praſchecż, ha ſebi
dopojedżecż dacż, ka ßo z Tém ma? Hacż, ha ka daloko To jo habó ṅejo
dowolene?

Wó je we̓ſcze lube Dże̓cżi! kotre Stawé ha Blaki toho Cże̓wa pe̓kni
Cżwojekoẇe, kiż bohabojazni, tżeſnoho Hoṙewedżeṅa ha zkwanéch Potżinkow
ſu, himér ze ſwojej Draſtu zakréwaja ha zakhowaja —. Zakréwaja ha
zakhowaja Je kóiżdé pżed Sobuſamom’, ha też pżed druhimi Ludżimi. Woni z
Lóżta ha zCżipnoſcze na nje nidé ṅeladaja, ha je ṅepżimaja —, ẇele ṁeṅe
żto taike Druhim na Sebi dopużcża. Hai też woſwojich Móſlach żto taike
zdobṙeje Wole Lóżta ha Cżipnoſcze dla ſebi pre̓dkṅepoſtajeja.
Ṅetṙebawſchi, déż Jich Nuza ktom ṅecże̓ri, wot Toh’ żeni haklei ṅerétża,
ha ṅechadża też wot Toho rétżecż ſwóſchecż. Beru ßo też pilṅe na Kedżbu,
zo taike Stawé ha Blaki ſwojoho Cże̓wa do Wotżow bóchu ṅepanéwo anicz
Sebiſamém, anicz Druhim, déż ßo woble̓kaja, ha ſle̓<pb n="128"/>kaja, habó
tu ſwoju Pótṙebu wobréchtuẇu.

Tak ßo zadżerża pe̓kni bohabojazni Cżwojekoẇe, deṙe ẇedżiwſchi, zo To,
żtoż ſchomu ne̓t pome̓ṅenomu napżecżo jo Ne̓żto ṅetżeſne, ṅeſchwarne,
rozne, ſwiṅacze, ha Re̓ch jo pżecżiwo tei ſche̓ſtei Kazni.

Tulei widżicże l. Dż. ka też Wó ßo zadżerżecż zme̓jecże, zo bóſchcże téch
żadwawéch Re̓chow pżecżiwo tei ſche̓ſtei Kazni Same ßo wupaſli, ha też
Druhim żaṅeje Pżileżnoſcze ktémſamém ṅedawali.

Bóh tón Kṅez żtravuẇe te Re̓chi pżecżiwo tei ſche̓ſtei Kazni też huſto
hiżo wo témlei Żiẇeṅu ze zatraſchnémi Ztravami, ze żadwawémi
Khoroſczami, znachwei Sṁercżu.

Bóchu-li dże żane Dże̓cżi bówo, kotreż z Ṗeṅezami, zkaikimżkuli Dawaṅom
bóchu ßo ſlepicż ha ktom’ zaweſcz dawo „pżecżiwo tei pjatei, ſche̓ſtei,
habó kaikeiżkuli druhei Kazni eżeżczé re̓ſchicż, we̓ſcze wó, żto wone
bóchu tżiniwo? Wone bóchu tu ſwoju Duſchu tomu Tżertei pżedawo; ha cżi,
kiż te Dze̓cżi k ne̓tżomu Zwomu kupuẇu, z Prawdu re̓kaja Duſchow <pb
n="129"/>Pżedawaṙo, Handleṙo, kiż te Duſche za Tżerta kupuẇu, ha jomu je
pżihaṅeja.

Sédéma Kazṅa.

Té ṅedérbiſch kranécż.

Ta ♣VII.♠ Kazṅa zakazuẇe:

1.) Sebiſamomu na ſwojim tżaſném Kuble ha Zamożeṅu na jene ṅedowolene
Waſchṅo Zkodu tżinicż.

2.) Tomu Bliſchomu na joho tżaſném Kuble ha Zamożeṅu na ṅedowolene
Waſchṅo zeżkodżecż.

Ta ♣VII.♠ Kazṅa pżikazuẇe: zo

1.) Kóiżdé dérbi ßo ſtaracż za tón ſwói ſche̓dné Kle̓b. Sche̓dné Kle̓b jo
to, żtoż ſche̓dṅe knaſchomu Zeżiẇeṅu tṙeba mamó.

2.) Kóiżdé dérbi też, zatémhacż deṙe móże ha ßo hodżi, za tón ſche̓dné
Kle̓b toho Bliſchoho ſobu ßo poſtaracż.

Pżecżiwo tei ſédémei Kazni móża też ṁeṅſche Dże̓cżi ßo zre̓ſchicż na
ſwojim ſamotném ſche̓dném Kle̓be, t. r. na ſwojim Kuble ha Zameżeṅu.

1.) Déż te ſwoje We̓czé z Lóchkoté ṅetṙebaiſchi rozpórkaja, ſebi je
pokónczuẇu, <pb n="130"/>z Ṅerodé jim ßo pokazécż, k nitżomu pżiṅcż
dadża.

2.) Déż ṅechadża żto praẇe wuknécż wot Toho, z Tżimż ne̓dé tón ſwói Kle̓b
po Tżeſczi ſebi zaſwużicż mówo.

Na tém ſchédném Kle̓be, na tém Kuble ha Zamożeṅu toho Bliſchoho móża ßo
zre̓ſchicż:

1.) Déż to, żtoż tomu Bliſchomu ſwuſcha, z Lozoſcże, z Worakawſtwa
kónczuẇu, hako k Pż. Knije, Draſtu, Sẇecżata, mode Żtomicżki; Pwoté
roztorhaja, Treidu zateptaja, habó z Ṅerodé wupaſu.

2.) Déż żto kranu, z kradżu kwóżcża, koho wohebaja, ſwojim Starſchim
ṁeltżo beru.

3.) Déż za to ßo ṅeſtaraja, zo te namakane We̓czé zas bóchu date bówo,
Komuż ſwuſcheja.

4.) Déż po Proſcheṅu khodża bez toh’, zo bo Je ta hórka Nuza k tom’
pżipre̓wa, k Pż. proſcha ktomu, zo móli za te naproſchene Ṗeṅezé ne̓żto
kwóżcże ſebi kupicż.

5.) Déż to, żtoż kraṅene jo —, zas ṅewrócża; habó teje komu natżiṅeṅeje
Żkodé ṅezarunaja, dobṙeje ṅetżiṅa, zatém hacż móża.

<pb n="131"/>

Nuzṅe jo tṙeba, zo ta natżiṅena Żkoda dérbi po Móżnoſczi zas zarunana
bócż; pżetoż hewak tón Re̓ch ṅebudże wodaté, bórne ßo jón też htói keiko
krótż zpojedaw.

Woſéma Kazṅa.

Té ṅedérbiſch valſchnoho Swe̓tzeṅa dawacż napżecżo tẃojomu Bliſchomu.

Ta ♣VIII.♠ Kazṅa zakazuẇe Sebiſamomu, habé tomu Bliſchomu zeżkodżecż

1.) na Tżeſczi ha dobrēm Ṁeṅe.

2.) Na Zpóznacżu tre̓bnéch ha wużitnéch We̓rnoſczow.

Ta woſéma Kazṅa pżikazuẇe, zo mó, żtoż naſtupa Nasſaméch, ha też, żtoż
naſtupa toho Bliſchoho, pżiſtoiṅe ßo ſtaracż dérbimó

1.) za tu Tżeſcz ha za te dobre Ṁeno.

2.) Za te Zpóznacżo tre̓bnéch ha wużitnéch We̓rnoſczow.

Ne̓kotre Pżikwadé wot Re̓chow, kotreż też te ṁeṅſche Dże̓cżi pżecżiwo tei
woſémei Kazni z lóchka wobóṅcż mówo, ṅech ſu telei: 1.) te Zevżeṅo. 2.)
Te Tżeſcze Poṁeṅſcheṅo. 3.) Te ṁeltżacze Dono<pb n="132"/>ſchuwaṅa. 4.)
Te liżcżate Pokwaleṅa. 5.) Te Klotżuwaṅo habó Wupżeradżeṅo, ha Kleſkaṅo.

Cżwojek vże ze Swowami, déż Ne̓żto rétżi, habé Komu Ne̓żto piſa, żtoż
Sampżiſebi za ṅewe̓rne dżerżi, ha tu Wolu ma toho Bliſchoho wopaki
wobréchtuwacż, zo bó zmólené ha do Buda zaẇedżené bów.

Cżwojek vże z Czeichami, z Potżinkami, ze Skutkuwaṅami, habó ze ſwojimi
Tżiṅeṅami, déż te Pre̓dkzacżo ha tu Wolu ma, zwe̓ſtém ſwojim Tżiṅeṅom ha
Zadżerżeṅom toho Bliſchoho ſlepicż, do Buda zẇeſcz. Talei Vża ṁenuẇe ßo
też Potajeṅo; déż jedén hinak ßo wonkwadże, na Zdacżo hinak tżini hacż w
Wutrobe me̓ni, taiki ßo potaja.

Te Nawożeṅo k Zevżeṅu, zo jedén ktom jo zwutżené rad zevżecż —, jo jena
żadwaẇe wohidżacza ha jara żkódna Ṅepe̓knoſcz. Zme̓ja tohodla ſchitke te
Dże̓cżi, kiż te Nezbożo ſu me̓li, taike Nawożeṅo na ßo zcżanécz, k Zevżeṅu
ßo zwutżicż, zme̓ja za tém ßo próczuwacż, zo tele rozne Nawożeṅo zkeṙe ha
le̓pe zas bóchu wotpowożili, vżecż ßo wot<pb n="133"/>wutżili. Ktom’ jo
jedén woſobṅe dobré Sre̓dk tolei: zo (kaiż tżiṅa taike Dże̓cżi, kiż k
praẇe duſchném Cżwojekam wotroſcz czeidża) tu Vżu we̓cżṅe zas zawrócża,
t. r. déżkuli żto zevżeli ſu, tola knaiṁeṅſchom potém zas tu Wėrnoſcz
tżiſcze won wuznaja, ha praẇe dopojedża, ka jo bówo, habé ka jo.

Jedén Cżwojek ſwojomu Bliſchomu pola Druhich tu joho Tżeſcz poṁeṅſcha.

1.) Déż wot Ṅoho rétżi nėżto Zwo, żtoż we̓rno ṅejo. To re̓ka valſchne
Wobrétżeṅo, Koho valſchṅe, zle̓ wobrétżecż. Déż pak Komu do Wotżow ßo
praji: valſchne Wuṁetuwaṅo. To jo jara wilki Re̓ch, kiż ṅebudże wodaté,
khiba zo te valſchne Prajeṅo zas ßo wróczi, z Wuznacżom teje Vże̓, ha z
Dopojedżeṅom teje We̓rnoſcze ßo poṙedżi. Praji pak ßo Komu do Wotżow
Ne̓żto taike żtoż we̓rno jo, re̓ka Porok, Wucżiſṅeṅo, Wutékuwaṅo, ha jo
Re̓ch pżecżiwo tei Luboſczi, déżkuli z Ṁerzaṅa, ze Zwobami ßo ſtaṅe.

2.) Déż jedén wot ſwojoho Bliſchoho ne̓żto Zwo, żtoż we̓rno jo, dale
pojeda, <pb n="134"/>kaiż dowho hiżcże ßo nadżijecż jo, zo do Ludżi
pżiṅcż ṅebudże. To re̓ka zle̓ wobrétżecż, do Haṅbó ṅeſcz, wot Ne̓koho zle̓
rétżecż.

Wone ſu tzi Pżipadé, tzi taike Zabe̓iżeṅa, wo kotréchż jedén to, żtoż wot
ſwojoho Bliſchoho Zwoho we̓, ha to hiżcże ṁeltżacze jo, Druhim pojedżecż
móże, ha pojedżecż dérbi. Te tzi Pżipadé ſu telei:

1.) Déż te Pojedżeṅo habó Pżeradżeṅo nuzṅe tre̓bne, habó woſobṅe zpomożne
jo ktom, zo tón zmólaczé Bliſchi, kotréż te Zwo tżini, bó poṙedżené ha
pole̓pſchené, wot toho Zwoho zawrócżené bów.

2.) Déż taike Pojedżeṅo tre̓bne jo kmojomu ſamotnomu Zakitaṅu ha
Wobwarnuwaṅu, zo tón, kotréż wopaki tżini, Mi wilkeje Żkodé bó
ṅenatżiniw.

3.) Déż te Pojedżeṅo tre̓bne jo k Zakitaṅu toho ṅewinwatoho Bliſchoho, zo
Tón, kotréż wopaki tżini, jomu wilkeje Żkodé bó ṅeztżiniw.

Tola pak, déżkuli jene wot téch ne̓klei rozprajenéch tzjóch Zabe̓iżenow ßo
natṙechi, żeni ṅeſmėſch te Zwo wot twojoho <pb n="135"/>Bliſchoho jaczé
habó druhim Cżwojekam pojedacż, hacż jenoi Tém, kiż je ẇedżecż dérbja,
zo móli toho, kotréż wopaki tżini, wot Zwoho wotdżerżuwacż, pole̓pſchicż,
ha wotwobrocżicż tu Żkodu, kotṙejeż ßo bojecż jo. Ṅeſṁe też jaczé Zwoho
ßo pojedacż, hacż tṙeba jo.

Déż pak żana wot téch ne̓t pomèṅenéch rozomnéch Winow Koho ktom ṅecże̓ri
wot ſwojoho Bliſchoho ne̓żto Zwo pojedacż, jedénmól zawſche mole deṙe
ſebi me̓rkuicże l. Dż.! rétżecż ha pojedacż wot ne̓tżejich Valeṙow —,
Kóiżdomu Ne̓żto wuſtajicż ẇedżecż —, to jo jene jara wohidżacze, Bohu
ṅezpodobne Plepotaṅo, to jo ruṅe won pżecżiwo tei nam wot Je̓zuſa tak
krucże pżikazanei Luboſczi, zkotreje mó jedén tomu Druhomu te joho
Braſchiwoſcze k Dobrocże dżerżecż dérbimó. Kóiżdé ma też Sam Valeṙe na
ſebi —, ṅech da radſcho Samßo za Nós pżima, ṅech pżed ſwojimi Duṙemi
ṁecże —.

Meltżacze Donaſchuwaṅo jo, déż jedén, beztoh zo bó joho Nuza ktom hnawa,
Komu zkradżu zas dopoje<pb n="136"/>duẇe To, żtoż Tón ha Tón na Ṅoho
rétżaw, habe Jomu napżecżo ztżiniw jo; to re̓ka Ludżi romadu mucżicż. Déż
pak Dże̓cżi ſwojim Starſchim, Podacżi ſwojim Kṅeżim jedén na druhoho
żkradżu tak donoſchuẇu, re̓ka to Pżiſwodżeṅo; taiki Dopojeduwar na
Druhich ßo pżiſwodża. To jo Re̓ch, to pokazuẇe jenoho lózoho knitżomnoho
Cżwojeka.

Liżcżate Pokwaleṅo jo, déż jedén pżecżiwo ſwojomu Pżepokazaṅu Ne̓koho
le̓pſchoho, duſchniſchoho, ha tżeſcżowniſchoho ṁenuẇe, hacż woprawdże jo,
jomu po Hube k Woli rétżi, jomu pżipowoża taike Duſchnoſcze, kotréchż na
ſebi nima, habó te, kotreż ma, nimo Me̓ré wuzbe̓huẇe.

Klotżuwaṅo, Wupżeradżuwaṅo jo, déż jedén to, żtoż dérbi ṁeltżo dżerżane
bócż, wowuplepocze.

Dżeẇata ha dżeſata Kazni.

Té ṅedérbiſch pożadacż twojoho Bliſchoho Mandżelſkeje.

Té ṅedérbiſch pożadacż twojoho Bliſchoho Domu, Pola, Wotrocżka, Dżówki,
Wowa, Wó<pb n="137"/>ſwa, ha Nitżo te joho; zkrótkim ßo ṙekṅe:
ṅedérbiſch pożadacż twojoho Bliſchoho Kubwa.

Ta ♣IX.♠ ha ta ♣X.♠ Kazni zakazuẇetei ſchitke zwe Móſle, ſchitke zwe
Żadoſcze, ha kóizde zwo Żadwaẇeṅo, t. r. déż jedén toho Dobroho ßo
hrahuẇe ha wotlakuẇe.

Pżikazuẇetei pak, zo bóchmó za tém ßo próczuwali me̓cż dobre Móſle, dobre
Żadoſcze, ha dobre Żadwaẇeṅa, t. r. Hrawocżiwoſcz pzedewſchi mi Re̓chami,
Hrawocżiwoſcz pżedewſchim, żtoż ṅepe̓kne ha zwo jo.

Pżecżiwo témai dżeẇatei ha dżeſatei Kazṅomai tżaſto też te ṁeṅſche
Dże̓cżi ßo zre̓ſcha, hako k Pż. Teſame,

1.) Kiż zczéwa tżiſcze ṅeródne ha ṅekedżbne ſu déh ſebi pomóſlicż na
dobre We̓czé, woſobṅe na Boha luboho Kṅeza, na toho Zbóżnika, na te
poſleṅe Wėczé toho Cżwojeka.

2.) Kiż zwo Móſle, zwo Pożadoſcze zdobrej Wolu Same ſebi natżiṅa, hako k
Pż. zcżipném Ladaṅom, Pżipoſuchaṅom, Pżimaṅom.

3.) Kiż zdobrej Wolu ßo hoṙedżerża wo zwéch Móſlach, wo zwéch Pożado<pb
n="138"/>ſczach. Taike móża bócż kPż. ṅetżeſne, ṅeſchwarne, zawiſne,
hordżiwe, Rachi żadoſcziwe, wot Ne̓koho zlė ṁenkluwacze.

4.) Kiż tu Wolu maja nėżto Zwo zkucżicż, débó jenoi Pżileżnoſcz ktom
bówa; habó tu Wolu maja te pżikazane Dobre wonkawoſtajicż, débó jenoi
zkradżu ßo ſtacż mówo.

Wot téch pecż Kazṅow teje Czérkẇe.

Wó je we̓ſcze, l. Dż.! zo, déż wo żtwórtei bożei Kazni re̓ka: Nana ha Macż
w Tżeſczi me̓cż, też jo ſobuzrozemena ta duchownſka Wóſoknoſcz.
Duchownſka Wóſoknoſcz ſu cżi Pre̓dkſtejicżeṙo teje wot toho Zbóżnika
hoṙezẇedżeṅeje Czérkẇe, tón Bamuż, cżi Biſkopoẇe, ha cżi Varaṙo.
Témſamém ſmó mó też winwacżi tżeſcziwu Bojaznoſcz, Luboſcz, ha
Poſuſchnoſcz. Dérbimó potaikim też te Kazṅe teje duchownſkeje
Wóſoknoſcze ſwe̓rṅe dżerżecż ha dopelṅecż. Bez témilei Kazṅemi jo pecż
taikich, kotreż ſchitkich Kżeſczianow na czéwém Swe̓cże potṙechja, ha
tohodla Te pecż pżezczéwne Kazṅe teje Czérkẇe ſu ṁenuwane. Wone ſu
telei:

<pb n="139"/>

„1.) Té dérbiſch te wuſtajene ſẇate Dné dżerżecż ha ſẇecżicż.

2.) Té dérbiſch kóiżdu Ṅedżilu, kóiżdé ſẇaté Dżeṅ tu bożu Mſchu pobożṅe
ſwóſchecż.

3.) Té dérbiſch tón Póſt téch żtérczécżi Dnów, te żtwore ſuche Dné, ha
druhe pżikazane póſtne Dné dżerżecż, też Pjatk ha Sobbotu ßo Ṁaſa —
Jēdżeṅa zdżerżecż.

4.) Za Lėto k naiṁeṅſchom jonu twojomu tebi poſtajenomu Mēſchnikei
twojich Rėchow ßo wuzpojedacż; ha pżi jutrowném Tżaſu tón wóſoczé ſẇaté
Sakrament toho Wowtaṙa ztżiſtej Wutrobu pobożṅe k ſebi zacż.

5.) Wo zakazanéch Tżaſach żanoho kwaſnoho Ẇeſela ṅedżerżecż.

Te wuſtajene ſẇate Dné maja ßo ſẇecżicż tak kaiż ta Ṅedżila.

Tu bożu Mſchu jedén z Pobożnoſczu ſwóſchi, déż na bożei Mſchi praẇe
pobożṅe Pacżeṙe zpėwa, habó tu Luboſcz ha te Cżerpeṅo naſchoho Zbóżnika
Je̓zuſa rozpomina. O lube Dże̓cżi! débóſchcże wó praẇe ẇedżeli: kaike
ſẇate Skutkuwaṅo ta boża Mſcha jo; kak jara tón naſch Zbóżnik na tei
bożei Mſchi tu ſwoju Luboſcz nam pżeczé zas znowa wopokazuẇe; wone bó
tṙeba ṅebówo was ẇele ktom napominacż na bożei <pb n="140"/>Mſchi
pobożṅe ßo zadżerżecż —. Ne̓tkoi pak ja wam hiżcże ṅemóżu to
rozpojeduwacż. Ródniſche, vrómniſche wó budżecże, zkeṙe ha pṙedé
budżecże ktom podobne — rozpóznawacż —, żto ta boża Mſcha po Prawdże jo?
Ha tak ẇele jaczé budżecże wó na tém ßo zpodżiwacż ha zẇeſelecż.

Jenoi tolei móżu wam do Tżaſa wot toho pojedżecż; Te Tele, kotreż tu
bożu Mſchu wutżiṅa, ſu telei tzi: 1.) te Hoṙewopruwaṅo toho Kle̓ba ha
Wina, kotreż ßo ſtawa zkoro po Sczeṅu. 2.) te Pżeżonuwaṅo, habó
Pżewobrocżeṅo (Wandlónka, bożoho Séhna Zbe̓haṅo), kiż ßo ſtawa ruṅe
naſreidża bożeje Mſche̓. 3.) Te Wopraẇeṅo toho Me̓ſchnika, kotreż ßo ſtawa
po tém poſlenim Klinkaṅu, déż tón Me̓ſchnik tzi krótż jo wuprajiw: Kṅeże
ja ṅeiſém doſtoiné rc.

Wot toho Pżeżonuwaṅa (wot Wandlónki) hacż k ſẇatomu Wopraẇeṅu — jo tón
naſch Zbożnik Je̓zus Kréſtus na tém Wowtaṙu woprawdże Sam pżitomné —, ha
tam na te naimóczniſche Waſchṅo ſwojoho ṅebeſkoho Wótſcza za nas proſé.

<pb n="141"/>

Tedém hacż jo poſtajena ta Kazṅa ṅedżilſki ha ſẇaté Dżeṅ bożu Mſchu
ſwóſchecż, tedém jo te Pre̓duwaṅo dżerżane bówo nicz po bożei Mſchi hale
na bożei Mſchi —. Déż tón Me̓ſchnik pola Wowtaṙa te ſẇ. Sczeṅo wotzpe̓waw
be̓, dérbeſche ztej bożej Mſchu wopżeſtacż; po tém Sczeṅu be̓ zmolom te
Pre̓duwaṅo, ha potémhacż dopre̓duwane be̓, bó ta boża Mſcha dodżerżana.

Potaikim ṅedżilſke ha ſẇate Dné ta boża Mſcha ha te Pre̓duwaṅo do Jenoh
rómadu ſwuſchatei; jo Winwatoſcz bożu Mſchu ſwóſchecż déż bócż móże; jo
też Winwatoſcz Pre̓duwaṅo ſwóſchecż déż bócż móże.

Habéntohodla, dokelż dopówṅa ṅemóża Schiczé namól na Pre̓duwaṅu pobócż, w
Varſkich Czérkẇach też popówṅu Wutżba ßo dżerżi, zo Cżi, kiż neiſu móli
dopówṅa Pre̓duwaṅa ſwóſchecż, bóchu popówṅu tu kż. Wutżbu ſwóſcheli.

Déż pak jedén bez zprawṅeje Winé woboidwoje zaṅecha ha zakomdżi, dopówṅa
te Pre̓duwaṅo, ha popówṅu tu Wutżbu zakomdżi; — taiki, bóruṅe téż bożu
Mſchu wuſwóſchaw, teje <pb n="142"/>Kazṅe powṅe ṅedopelni; ztém
Swóſcheṅom teje bożeje Mſche̓ jenoi Pów Kazṅe dopelni —; ſtawa ßo to
huſto tak, jo taika Lóchkota zawe̓ſczi cżeżki Re̓ch, woſobṅe pola
ṅewutżenéch burſkich Ludżi, kiż téch kż. Rozwutżeṅow pżeczé tre̓bni
zwoſtawaja.

Lóchczé, nikaiczé Kżeſczieṅo ſu Cżi, kiż woſtaiſchi Pre̓duwaṅa po bożei
Mſchi be̓jaja, Woni neiſu na tém Pucżu ktei Zbóżnoſczi. Ach lubo Dże̓cżi!
ṅechali taikim ßo porunoſczecż! Bez ważṅeje Winé żeni ṅeṅdżcże po bożei
Mſchi. Bórṅe tṙebai też ṅemóli toho Pre̓duwaṅa powṅe dozrozemicż;
zwoſtawaicże tola, kedżbuicże deṙe, ha żtoż zrozemicż móżecże, to ſebi k
Wutrobe zakwaduicże.

Pjatk ha Sobbotu praẇewe̓riwi Kżeſczieṅo wot Maſa ṅeje̓dża tohodla: dokelż
Pjatk jo tón naſch Zbóżnik Je̓zus Kréſtus kżiżuwané ha na Kżiżu wumṙew;
Sobbotu pak wo tém Hroẇe pżeleiżaw, ha cżi joho Wutżownikoẇe ſu wo
Żaruwaṅu ha wo Żawoſczi bóli.

Żtoż wó wot téch czérkwinſkich Kazṅow hiżcże dałe jaczé ẇedżecż tṙeba
zme̓jecże; budże wam wſwojim Tżaſu dopra<pb n="143"/>jene, déż budżecże
ktomu podobne ha winoite — to dżerżecż.

KPoſczeṅu Nichtó ṅejo ẇazané, kiż hiżcże powṅe jen’hadwaczécżi Le̓t ſtaré
ṅejo. Tola pak ſu te Dże̓cżi, nédém hacż Rozoma nadobówaja, winoite te
pżikazane Dné wot Ṁaſa ṅeje̓ſcz.

K tei le̓tnei Zpojedżi ha kjutrownomu ſẇ. Wopraẇeṅu budża te Dże̓cżi
ẇazane, déż Rozoma ha Rozwutżeṅa doſcz maja (habó be̓chu me̓cż móli) ktomu
kaiż bócż dérbi ßo pżihotuwacż. Wukcże tohodla ródṅe; pżetoż déż jene
hiżo ke̓tṙe wotroſczene, hiżo dwanacże Le̓t ſtare Dże̓cżo tola hiżcże ze
ſwojeje Ṅerodé ṅejo to nawukwo, żtoż k Dóſtawaṅu téch ſẇatéch
Sakramentow ẇedżecż tṙeba ma —, ha tohodla je tón Duchowné pżipużcżicż
ṅecha ha ṅemóże; tón Re̓ch teje ṅedoṗelṅeṅeje Kazṅe budże padacż na taike
ṅerodne Dże̓cżo, kotreż be̓ mówo doſcz Rozwutżeṅa me̓cż, débe̓ jenoi ṅerodne
nebówo.

Tżohodla mó za tém ßo próczuwacż mamó te Kazṅe ſwėrṅe dżerżecż.

Lube Dże̓cżi! ja was proſchu, ródṅe na woprawſke ktom ßo zwożuicże,
pra<pb n="144"/>ẇe dżerżecż te ſẇate boże Kazṅe; też dżerżecż te
czérkwinſke Kazṅe, też dżerżecż te Pżikazṅe teje ſwe̓tṅeje Wóſoknoſcze;
(dokelż to jo wo téch bożich Kazṅach ſobu pżiporutżene) Pżetoż ſchiczé
Cżi, kiż te Kazṅe praẇe dżerża, zpodobaja ßo Bohu tomu lubomu Kṅezei;
Bóh tón Kṅez cze Jich tżaſṅe ha we̓cżṅe żonuwacż. Kiż pak te Kazṅe
dżerżecż zaṅechaja —, Cżi ſu Bohu pżecżiwni, Bóh cze Jich tżaſṅe ha
we̓cżṅe żtravuwacż.

Trėbnoſcz bożeje Nadé, ha Srėdki k Dóſtacżu tejeſamoje.

Mó móżemó te Kazṅe dżerżecż, déż Bóh ßam wo tém Nam k Pomoczé jo; hale
bez Pomoczé bożeje Nadé mó to ṅebóchmó móli.

Tu nam tre̓bnu Pomocz cze Bóh tón lubé Kṅeż Nam też radé podawacż, jenoi
zo mó k Dóſtawaṅu teje Joho Pomoczé te prawo Sre̓dki nawożamó.

Te Sre̓dki, kotreż mó ktomu tṙebacż ha nawożecż mamó, ſu telei tzi:

1. Modleṅa, Proſcheṅa, Pacżeṙe.

2. Prawo Wużiwaṅo téch ſẇ. Sakramentow.

<pb n="145"/>

3. Swe̓rne Sobuſkutkuwaṅo z tej Pomoczu teje Nadé, kotruż nam Bóh
pżidże̓la.

Wot ſwėrnoho Sobuſkutkuwaṅa.

Z tej nam podawanej Pomoczu bożeje Nadé mó ſwe̓rṅe ſobuſkutkuẇemó, déż
nawoprawſke za tém ßo próczuẇemó, te naſche Moczé k tom nacżahuwemó
„tżinicż te Dobre, ha ßo zwoſtajecż toho Zwoho” ktżomuż nas ta Nada boża
roſwe̓tlja, pohoṅa, ha poſélṅa.

Wot Modleṅa, Boha Proſcheṅa.

Wone Nam zaleiżi Boha proſécż za To, Tżohoż tre̓bni ſmó, ha Żtoż nam
dobre bócż mówo. Bóh tón lubé Kṅez jo też tak dobrocżiwé ha darné, zo
nam radé dawa to, za tżoż Joho proſémó, jenoi zo jo ne̓żto Dobre, ha mó
Joho na prawo Waſchṅo za to proſémó.

Te prawo Waſchṅo Boha za ne̓żto proſécż jo zlóchka k Zpóznacżu. Pżetoż
tak zme̓jemó mó Boha za ne̓żto proſécż, tak — kaiż pe̓kne Dże̓cżi, kotreż
ſwojich Starſchich, ha też ſwojich Bratrow ha ſwoje Sotré lubo maja,
téch ſwojich <pb n="146"/>Starſchich za ne̓żto proſécż zwutżene ſu.

Jene pe̓kne Dże̓cżo, déż ne̓żto tṙeba ma, habé tola radé ne̓żto bó me̓wo,
żtoż ſebi Samo ſchavuwacż ṅemóże; naipṙedé na to lada, to ſebi rozmóſli:
hacż też tei joho Starſchei Jomu to budżetai mócz dacż —? Me̓m, zo
móżetai —; tak Jimaṙ dobre Swowo da, za to Jej proſé zdże̓cżowſkej
poniżnej Dowe̓rnoſczu; zponiżnej Dowe̓rnoſczu —, to re̓ka: wone ſebi móſli
„Tei mojei Starſchei budżetai mi te Dobre we̓ſczi dacż, dokelż wonei
dobrocżiwoi ſtai, hacżruniſch ta jej Winwatoſcz ṅejo, zo dérbjawoi.

Jo tṙebai pṙedé dże ztżim ſwojimai Starſchimai napżecżo zaje̓wo; tak
jimai pṙedé toſamo z pokajenej Wutrobu wotproſé, ha ſlubi jimai, zo cze
ßo pole̓pſchicż, jimai jaczé tak napżecżo ṅepżiṅcż.

Wone jo też zpokojom, déż tei Starſchei jomu tṙebai ṙekṅetei: zo to,
żtoż żada, jomu wo jeném druhim Tżaſu, habó me̓ſto toho ne̓żto druhe dacż
czetai.

<pb n="147"/>

Jo to, żtoż wone wot ſwojich Starſchich żada, też joho Bratram ha Sotram
tre̓bne habé z pomóżne; tak je też za nich ſobużada, knaiṁeṅſchom jim to
wo ſwojei Wutrobe pżeje, zo też woni je krédli bóchu.

Tak zme̓jecże też wó je tżinicż, l. Dż.! déż wó Boha toho naſchoho
naidobrocżiwſchoho Nana za Ne̓żto proſécż czeicże; ha tak budżecże
proſécż na prawo Waſchṅo.

Modlitwa, Pacżer toho Kṅeza.

Żtóha da bó mów to naile̓pe wedżecż, żto, kotre te Dobre jo, za tżoż mó
Boha naijaczé proſécż mamó? Zawe̓ſczi tón naſch lubé Zbóżnik to naile̓pe
ẇedżeſche. Wón jo też tak dobré bów, ha jo Nam wot Toho wele dobréch
Rozwutżeṅow daw. Wón jo nas wutżiw jenu Modlitwu, jedén Pacżer, wo
kotrémż jara duſchṅe wobjate jo ſchitko To, za Tżoż mó Boha proſécż
dérbimó, ha też ſobupokazane, Ka proſécż mamó.

Tónſamé Pacżer budże ṁenuwané Pacżer toho Kṅeza, habó też tón ſẇaté
Wotzenaſch; kotréż, déżkuli <pb n="148"/>żtó wupraja, we̓cżṅe zme̓je jón
wuprajecż zprawoi Pobożnoſczu.

Zo pak mów jedén z prawoi Pobożnoſczu jón wuprajecż, dérbi jón rozemicż.
Tohodla, jo-li zo wam tu lubo jo, czu ja tu Próczu na ßo zacż, Wam
tónſamé rozpojedżecż, ha zrozemité ztżinicż.

Krótke Wukwadżeṅo toho Wotzenaſcha.

Te Zarétżeṅo.

Wó tola, l. Dż.! hiżcże we̓ſcże, Ztó Bóh tón Kṅez jo —? Tón naſch
naile̓pſchi ṅebeſki Nan. Hacż ṅewe̓ tónſamé we̓cżṅe, żto Nam dobre jo? Ju,
zawe̓ſczi Wón je we̓cżṅe we̓, dokelż wón jo Schohowe̓domé. Hacż ṅemóże wón
nam ſchitko Dobre dacż? Ju, zawe̓ſczi Wón móże, dokelż wón jo
Schohomóczné. Hacż wón też rad ṅecha to tżinicż? Ju, zawe̓ſczi Wón cze,
dokelż wón jo pżenadobṅe dobrocżiwé.

Zo Bóh tón Kṅez jo tón naſch Nan, kiż ſchitko we̓, żto Nam dobre jo; kiż
nam ſchitko dacż móże; ha ſcho dobre radé cze nam dacż —; na to mamó mó
we̓cżṅe ßo dopómṅecż, déżkuli czemó Boha za Ne̓żto proſécż; ha tohodla
dérbimó tu naſchu Próſtwu, tu naſchu Rétż k <pb n="149"/>Bohu, kaiż tón
Zbóżnik wutżi, zazbe̓nécż, ha zarétżecż ztémilei Swowami: Wotze naſch,
kiż té ſé w Ṅebeſach! To re̓ka z druhimi Swowami taklei wele: O Té mói ha
ſchitkich Cżwojekow lubó Nano, kiż té wo Ṅebeſach kwidżeṅu ßo dawaſch.
Pżetoż Bóh tón Kṅez jo dṙe ſchudżom, tak deṙe na Zemi hako na Ṅebeſach;
hale w Ṅebeſach wón ßo widżecż dawa; ha To jo ta Zbóżnoſcz téch Zbóżnéch
wo Ṅebeſach, zo woni tam Boha widża, wobladuẇu, ha lubuẇu.

Prēṅa Próſtwa.

Ha tónlei naſch lubé ṅebeſki Nan, hacż ṅejo deṙe hódni — wot Schitkich
zpóznawané, lubuwané, tżeſczené bócż? Hacż też ṅejo to wilke Zbożo za
Cżwojekow, déż Joho praẇe zpóznawaja, lubuẇu, ha tżeſcża? Hai, zawe̓ſczi
te naiwetże Zbożo. Żtóha da móże ztżinicż, zo to praẇe bó ßo ſtawawo?
Żtó —? Bóh tón Kṅeż Sam. Hai Wón Sam móże to naile̓pe dokoṅecż. Ha habén
To jo te pre̓ṅe, za tżoż Joho po tei Wutżbe toho Zbóżnika proſécż
dérbimó. Za to Joho proſéczé mamó ṙecz: <pb n="150"/>Sẇatoſczene bódż te
twoje Meno. To z druhimi Swowami re̓ka taklei wele: O! zo bóchu tola
ſchiczéṙeṅe Cżwojekoẇe Tebe praẇe zpóznawali, lubuwali, ha tżeſczili.

Me̓icże ßo ktom, l. Dż.! za to Boha proſécż; pe̓kṅe tżaſto, huſto, jaczé
krótż, pżeczé zas ha zas tak praẇe z Wutrobé za to Boha poproſchcże —.
Czeicże to tżinicż? Ja ßo nadżiju —, hai. Ka da, ka, zkaikimi Swowami
móli wó Joho za to poproſécż? Móżecże ṙecz: Wotze naſch, kiż té ſé
Ṅebeſach, ſẇatoſczene bódż twoje Ṁeno. Habé możecże ṙecz: O té mói ha
ſchitkich Cżwojekow lubó Nano, kiż té wo Ṅebeſach ßo kwidżeṅu dawaſch,
Tżiṅ ſchak je té, zo bóchu ſchiczé Cżwojekoẇe Tebe praẇe zpóznawali,
tżeſczili, ha lubuwali!

Druha Próſtwa.

Mikwawſcho! Ṅej’ we̓rno: w Ṅebeſach bó tē tola rad bów? Hai, tam zme̓jeſch
wulku Ẇeſowoſcz. Hacż też ṅejo k pżejeṅu, zo też ſche̓ druhé Dże̓cżi, ha
ſchiczé <pb n="151"/>wotroſczeni Cżwojekoẇe bóchu do Ṅebes pżiſchli?
Hai; dokelż jedén kóiżdé Cżwojek ſchitkich druhich Cżwojekow dérbi
lubuwacż tak kaiż Soßamoho; dérbi też ſchitkim Druhim tak kaiż
Sebißamomu tu ṅebeſku Zbóżnoſcz pżecż. Kotzi pak, kotzi budża do Ṅebes
pżiṅcż? Cżi, ha jenoi cżi, kiż Bohu ſwe̓rṅe ſwuża, kiż Bohu kaiż tomu
ṙecz ſwojomu Kralei ha Kṅezei na Sebi kraluwacż ha kṅeżicż dadża, zjenej
dobrej Wutrobu radżi po Nim ßo zibuẇu, tżiṅa te Dobre, żtoż Wón kaza,
zdaluẇu ßo toho Zwoho, żtoż Wón zakazuẇe. To jo tón prawé we̓ſté Pucż do
Ṅebes.

Żtó pak, Żtó mów naile̓pe Nas na tónlei Pucż pokazuwacż, nawrócżecż? Nas
po témlei Pucżu wodżicż ha do Ṅebes doẇeſcz? Żtó mów te naſche Wutrobó
znuczka k Dobromu roſwe̓tlecż, pokwoṅecż, nakhilecż, nazibuwacż,
pohnuwacż, pohoṅecż, tak zo mó z Luboſczu radżi ha z Lóżtom naſchomu
Bohu bóchmó ſwużili —? Żtóha da mów Nam na telei Waſchṅo do Ṅebes
naile̓pe dopomhacż? Bóh tón lubé Kṅez Sam. Ha to jo te druhe, za tżoż
Boha proſécż dérbimó.

<pb n="152"/>

Za to Joho proſéczé dérbimó ṙecz: Pżiṅdż knam te twoje Kraleſtwo. To
re̓ka zdruhimi Swowami: Té Sam kralui ne̓t na naſchich Wutrobach, ha
dopomhai nam ſche̓m ne̓dé k Tebi do Ṅebes.

Ach lube Dże̓cżi! tżaſto ha huſto czéli tak praẇe nuterṅe Boha poproſécż
za to, zo Wón Sam te waſche Wutrobó nutzi bó k Dobromu roſwe̓tljaw,
pokwoṅaw, nakhilaw, nazibuwaw, pohoṅaw, pohnuwaw, ha dȯhnawaw, ha tak
wam k Sebi do Ṅebes dopomhaw. Ka, z kaikimi Swowami zme̓jecże to proſécż?
Móżecże ṙecz taklei: Wotze naſch, kiż té ſé w Ṅebeſach, pżiṅdż knam te
twoje Kraleſtwo! Habó też ṙecz taklei: O té mói ha ſchitkich Cżwojekow
lubó Nano, kiż té wo Ṅebeſach ßo k widżeṅu dawaſch, Té Sam kralui ne̓t na
naſchich Wutrobach, ha dopomhai nam ſche̓m ne̓dé k Tebi do Ṅebes!

Tzecża Próſtwa.

Pėtéṙe! Żto me̓niſch, hacż da jo móżno, zo mów Bóh tón Kṅez déh dże żto
<pb n="153"/>wopacżne czécż? Zawėſczi nicż. Potaikim, ſchitko, żtoż Bóh
tżini ha dopużcża, ſchitko jo praẇe tżiṅene, praẇe dopużcżane, bórṅe
tṙebai mó tżaſto ṅemóli ßo doladacż, kak praẇe wone jo. Ka da zme̓jeſch
hoṙebracż To, żtoż Bóh tón Kṅez tuhdé na Zemi na tebe ſczele ha
dopużcża, déż ne̓żto cżi jara ṅedobre, ṅezpodobne pre̓dkpżiṅdże, hako
Khoroſcze, ha Boloſcze? Hacż budżeſch ſme̓cż na Boha mozkotacż, zo cżi
wele hoṙekwadże? Ach ne̓, hale wówſchim, ſchudżom, pżeczé dérbiſch do
bożeje Wole ßo podwolecż, zawſcho Boha kwalicż. Dale dérbiſch też
wówſchim Tém, żtoż tebi wot Boha pżikazane habó zakazane jo, tu Wolu
bożu po Móżnoſczi dopelṅecż podwolṅe, zpe̓ſchṅe, ha ſwe̓rṅe.

Wėſch té, kotzi hiżo pṙedé Hadama ha Je̓vé dówſcheje bożeje Wole praẇe ßo
podwoleli, tu Wolu bożu podwolṅe, zpe̓ſchṅe, ha ſwe̓rṅe dopelṅeli, ha za
to do Ṅebes pżiſchli ſu; dżeż ne̓t hiżcże pżeczé tu Wolu bożu podwolṅe,
zpe̓ſchṅe, ha ſwe̓rṅe dopelṅeja? Hai —, Cżi ſẇacżi Jandżelo.

<pb n="154"/>

Żtó da móże je ztżinicż, zo też mó tak bóchmó tżinili? Bóh tón Kṅez je
móże. Ha to jo te Tzecże, za tżoż mó Boha proſécż dérbimó, ha ṙecz
taklei: Twoja Wola ßo ſtaṅ, kaiż na Ṅebju, tak też na Zemi. To re̓ka z
druhimi Swowami: Pżidże̓lei nam tu Nadu, zo bóchmó mó pżecżé do twojeje
Wole ßo podwoleli, tuhdé na Zemi tu twoju Wolu tak podwolṅe, zpe̓ſchṅe,
ha ſwe̓rṅe dopelṅeli, kaiż twoji lubi Jandżelo wo Ṅebeſach.

Wone anicz na Zemi, anicz na Ṅebeſach nidé żto le̓pſche bócż ṅemóże,
déżli To, żtoż Bóh cze. Nejo też żana le̓pſcha Modlitwa, żadēn le̓pſchi
Pacżer, żana le̓pſcha Próſtwa k wumóſleṅu, hacż talei, zo jedén z Wutrobé
k Bohu praji: Twoja Wola ßo ſtaṅ! O mói Bożo, ſtaṅ ßo mi, nicz tak kaiż
ne̓dże mi ßo wuzdaṅe ha zaczéje —, ne̓; hale tak kaiż Té czeiſch! do
twojeje Wole ßo podwolam; twoju Wolu czu ja pówſchei mojei Móżnoſczi
dopelṅecż.

Lube Dże̓cżi, czeićże wó Bohu tak praẇe deṙe ßo lubicż? — Nó da wakér <pb
n="155"/>huſto z Wutrobé k Ṅomu pozdéchuicże: Twoja Wola ßo ſtain! rc.

Żtwórta Próſtwa.

Jano! Déż té do bożeje Wole zpodwolané tu Wolu bożu podwolṅe, zpe̓ſchṅe,
ha ſwe̓rṅe dopelṅeſch, ṅej’ we̓rno, tak té Bohu ſwużiſch? Hale zo mów té
żiwé bócż, ha tuhdé na Zemi tak Bohu ſwużicż, hacż nėżtożkuli ktomu
ṅetṙebaſch na Cże̓le ha na Duſchi? To, żtoż mó Cżwojekoẇe tuhdé na Zemi
Dżeṅ wotedṅa k tomu tṙeba mamó, ṁenuẇemó mó tón ſche̓dné Kle̓b. Za tón
ſche̓dné Kle̓b dérbimó mó Boha proſécż kżtwórtom’, ha ṙecz taklei: Tón
naſch ſche̓dné Kle̓b dai nam dżentz. To re̓ka z druhimi Swowami: Dai ſchak
nam też dżentza, żtoż mó dżeṅ wotedṅa na Cżėle ha na Duſchi tṙeba mamó.

Schitko, żtoż mó tṙebamó, ſchitkoṙeṅe ha też Nasſamóch tón ſchohomóczné
Bóh tak ṙecz w ſwojei Horſchcżi dżerżi. Wot Boha dérbimó ſchiczé
Darmacżkow ladacż, pżed Bohom ſmó ha woſtaṅemó ſchiczé Proſcheṙo. Też
cżi Bohacżi, hai też Ve̓rżtoẇe, Kraloẇe, Kheżoroẇe dérbja kaiż tomu ṙecz
<pb n="156"/>Proſcheṙo Boha ſchėdṅe z Poniżnoſczu poproſécż: Tón naſch
ſche̓dné Klėb dai nam dżentz.

Leicże, tak jo nas tón Zbóżnik żtéri Próſtwé wutżiw, zkotrémiż mó
ſchitko Dobre wot Boha ſebi proſécż mamó, dokelż wón je nam dacż móże.
Hale Ztó da bó mów nas wumóżicż zewſchoho Toho, żtoż Zwo jo? Też Bóh tón
Kṅez. Tżaſto dṙe Bóh tón Kṅez też druhich Cżwojekow ktom’ ßo potṙebuẇe
nam we̓ſte Dobroté pżidże̓lecż, nas zwe̓ſtéch Zwóſcżow wumóżicż; beztém pak
tola, tu prawu We̓rnoſcz wuznacż „Bóh jo pżeczé Tónſamé, kotréż nas tak
ponadża, dokelż Wón Nam téch dobréch Ludżi wobradża.

Pjata Próſtwa.

Madlena! We̓ſch té, kotra bewſchimi Zwóſczami ta naiẇetża jo? Żto
bewſchim Tém, żtoż Zwo re̓ka, te naihórſche jo? — Tón Re̓ch. Hai tón Re̓ch
jo te naihórſche Zwo; dokelż wón Bohu jara pżecżiwné jo, ha zcżeṅe nas
do tżaſnoho ha wėcżnoho Zahubeṅa. Hacż da té też ṅeiſé hiżo Re̓chi
wobóṅſchwa —? Ka da mówo tebi ßo zeṅcż, ṅebó-li cżi Bóh <pb
n="157"/>wodaw? Hacż da Bóh cze tebi zas wodacż? Ach hai, wón cze cżi
wodacż, jenoi zo Té téch twojich Re̓chow praẇe ßo kajeſch, z Pokajeṅom ha
zkrutém Pre̓dkzacżom toho Nakazaṅa Joho tak praẇe z Wutrobó za Wodacżo
proſéſch.

Ha to jo te pjate, za tżoż mó po tei Wutżbe toho Zbóżnika Boha proſécż
dérbimó, ha ṙecz: Wodai nam naſche Winé hako też mó wodawamó naſchim
Winikam. To re̓ka zdruhimi Swowami: Dai ſchak nam tola jene we̓rne Kajeṅo,
jenu wėrnu Żelnoſcz na naſchich Re̓chach, ha wodai nam teſame; mó czemó
też Sami radżi wodacż Tém, kiż nam ztżim napżecżo pżiſchli, nam żto
klubu ztżinili ſu. Te poſleṅſche dérbimó we̓czṅe ktomu pżiſtajicż, zo
bóchmó nidé na to ṅezabóli, ka Bóh Nam te naſche Re̓chi ṅewoda, déż mó
Sami ṅewodamó Tém, kiż nas rozne̓wali ſu.

L. Dż. też dobri Kżeſczieṅo wo tei Bohuſwużownoſczi tżaſto wuſtawaja,
zṄekedżbnoſcze, z Ṅedoladaṅa, z Pżekwataṅa, ze Swaboſcze ſche̓dṅe pa tuh,
pa tam tróżku ßo pótknu ha do Boka pokhi<pb n="158"/>bja, do ṁeṅſchich
Re̓chow popaduẇu; mamó da ſchiczé doſcz nadoſcz Winé ſche̓dṅe pokutniwi k
Bohu pozdéchuwacż: wodai nam te naſche Winé!

Hale, prai mi Hanna! zo Bóh tón Kṅez tebi twoje Rėchi bó wodaw, żto
maſch té Sama tżinicż? Dérbiſch wodacż Tém, kiż tebi ſu napżecżo
pżiſchli. Zwutżei da ßo ktom, moje Dże̓cżo, déżkuli té na Ne̓koho ßo
poṁerzawa ha tṙebai Kwilu ne̓wna pobówa ſé —, zo potém, déż tón Wotze
naſch zpėwaſch, ha pżiṅdżeſch na te Swowa: wodai nam naſche Winé hako
też mó wodawamó —, zo té Sama ßo ṁeltżo taklei bó ponapominawa: Boha
dla, dokelż Bóh tak me̓cż cze, dérbu ha czu ja ßo pżewinécż, ṅeſmėm ha
ṅecham téch Zwobow zdżerżecż, dérbu ha czu wodacż. Ach nadné Bożo! wodai
Té Nam ſchitkim, mi, tomulei —, teilei—, témlei rc., Schitkim nam nadṅe
wodai —!

Schēſta Próſtwa.

Khata! Żto bó cżi to pomhawo, zo cżi Bóh te twoje pṙedawſche Re̓chi woda;
<pb n="159"/>bóli té pżeczé zas do druhich nowóch Re̓chow zaẇedżena bówa?
Żtó da móże cże pżed nowémi Re̓chami zwarnuwacż? Bóh tón Kṅez. Wón też
cze tebe zwarnuwacż, jenoi zo té też Sama ródṅe ßo na Kedżbu beṙeſch, ha
Joho za te Zwarnuwaṅo proſéſch. Ha to jo te ſche̓ſte, za tżoż mamó Boha
proſécż, taklei prajiczé: Ṅeẇedż nas do Zpótuwaṅa. To re̓ka: Ṅepżidai
ſchak tola, zo bóchmó zas do ne̓kaikoho Re̓cha zaẇedżeni bóli.

L. Dż. jara ſwabó, kipré jo tón Cżwojek —; tu ſwoju Swaboſcz ha Kiprotu
zpóznaiſchi budże tón mudré Kżeſczian pżeczé bojazné, Sam na ßo kedżbné;
ha tola hiżcże Sebiſamomu ṅewe̓riwſchi — budże tżaſto k Bohu ßo powowacż:
Ach Bożo, zwarnui ṁe! Té Sam wotwobrocżei wotomṅe te Zpótuwaṅa, te
Wabeṅa k Re̓chei; habó nédém pżidawai mi Mócz ha Sélnoſcz, zo ja ſche̓
naṁṅe dopużcżene Zpótuwaṅa bóch pżedobówaw (a), nidé do Re̓cha ṅedopanéw
(a). Podeperai ṁe!

<pb n="160"/>

Sédéma Próſtwa.

Hanża! Żto, kotre jo te naihórſche Zwo? Tón Re̓ch. Hale pódla toho Rėcha,
hacż ṅeiſu hiżcże ſchelake druhe Zwóſcze, kiż Cżwojeka na Cżėle ha na
Duſchi zajecż móża? Owhai, téch Zwóſcżow jo wele. Hale ſchitko, żtożkuli
Cżwojeka na Cże̓łe habó na Duſchi potṙechi, jo jenoi tedém Ne̓żto
woprawdże zwo za Ṅoho, déż wone Jomu na tei Bohuſwużownoſczi, ha na tei
joho we̓cżnei Zbóżnoſczi k Zadżewkei jo.

Żtóha da móże nas zwarnuwacż ha wobrucż pżedewſchim Tém, żtoż Nam zwo,
zadżewiwe, żkódne jo? Za to dérbimó Boha proſécż k ſédémom’ prajiczé
taklei: Hale wumóż nas wot Zwoho, to re̓ka: Zwarnui ha wumóż nas wot
ſchoho Toho, żtoż Nam żkódne jo.

Moje Dżėcżo: napaṅe cże Strach ha Bojoſcz, pżima cże Stéſk ha Staroſcz,
zo ne̓żto Zwo na Tebe ßo watżi; ṅezabódż pṙedé ſchoho z Wutrobó k Bohu
pozdéchnécż wo dże̓cżowſkei Dowe̓rnoſczi: Mói ṅebeſki Nano! Té ṁe woba<pb
n="161"/>raj, zakitai pżedewſchim, żtoż Mi żkódne bówo bó, wumóż ṁe wot
Zwoho!

Tón naſch Pacżer mamó wobſanknécż z tém Swowcżkom Amen. Telei Swowcżko
zhebreiſkeje Rétże na ſerbſki tak wele re̓ka, hako bó ṙek: Tak ṅech ßo
ſtaṅe! Habó ṙek: Tżiṅ ſchak je tola lubó Nano!

Ka tón Wotze naſch ßo zpėwacż ma.

Juṙo! Sé kedżbuwaw, keiko Próſtwow wo tém Pacżeṙu toho Kṅeza
pre̓dkpżiṅdże? Sédém Próſtwow, kotrémż jo do Pre̓dka ſtajene jene
Zarétżeṅo. Telei ſédém Próſtwé móżeſch té Bohu pre̓dknoſécż habó
ſamitkowne jenoi po jenei na Mól, habó ne̓kotre romadże, habó też ſche̓
ſédém jenu po druhei dowuprajecż. k Pż.

Móżeſch Boha poproſécż taklei: „Wotze naſch, kiż té ſé w Ṅebeſach! Twoja
Wola ßo ßo ſtain kaiż na Ṅebju tak też na Zemi!” To re̓ka: „O té mói ha
ſchitkich Cżwojekow lubó Nano, kiż té wo Ṅebeſach ßo k widżeṅu dawaſch,
pżidżēlei nam tu Nadu, zo bóchmó mó pżeczé do twojeje Wole ßo podwoleli,
tuhdé na Zemi tu twoju Wolu tak podwolṅe, zpėſchṅe, ha ſwėrṅe <pb
n="162"/>dopelṅeli, kaiż twoji lubi Jandżelo wo Ṅebeſach.” Móżeſch Boha
poproſécż taklei: „Wotze naſch kiż té ſé w Ṅebeſach, tón naſch ſchėdné
Klėb dai nam dżentz, ṅeẇedż nas do Zpotuwaṅa, wumóż nas wot Zwoho! T. r.
O té mói ..... rc., dai ſchak nam też dżentza To, żtoż mó dżeṅwotedṅa na
Cżėłe ha na Duſchi tṙeba mamó; ṅepżidai, zo bóchmó do Rėcha zaẇedżeni
bóli; wumóż nas wot Schoho, żtoż nam żkódne jo!

Le̓pe jo Jenu habó Dwe̓ Próſtẇe wuprajicż z Kedżbnoſczu, ha tak praẇe wot
Wutrobó, déżli ſche̓ Sédém bez Kedżbnoſcze ha wutrobṅeje Pobożnoſcze.

Déż pak té ſchė ſédém Próſtwó po Réncżku dowuprajeſch, zwutżei ßo ktom’
„po kóiżdei Próſtẇe tak kaiż wodéchnécż, mawu Kwiltżicżku pozaſtacż” zo
bó ßo na to dopomniw, żto proſéſch, żto te Swowa kotreż wuprajeſch, na
ſebi maja —; ha tak wo twojej Wutrobe ta Pobożnoſcz z keriſcho ßo
wobdżerżawa.

Te Zarétżeṅo, te Próſtwé toho Wotzenaſcha, z me̓jeſch dṙe wuprajecż
zẇetżoh naibóle ztémiſamómi Swowami, kotreż tón naſch Zbóżnik Sam nas
wutżiw jo; zo pak bó teſame ſẇate Swowa le̓pe zrozeṁaw, ha z keriſcho ßo
<pb n="163"/>wuwarnuwaw toho jara roznoho Nawożeṅa je wuprajecż,
wużcżebotacż, wuplepotacż bewſchoho Pomóſleṅa na to, żto na ſebi maja;
budże cżi jara zpomóżne, zo te Zarétżeṅo ha te Próſtwé też tżaſto
wuprajeſch ztémi druhimi Swowami, ha pżitém pe̓kṅe ſebi rozmóſleſch: żto
na ſebi maja?

Déżkuli pak tón Wotzenaſch wuprajeſch ztémi Swowami toho Zbóżnika,
ladai, Bożedla cże proſchu, ladai ha kedżbui ſebi, zo bó anicz Swowcżka
ṅepżiſmókwaw, anicz hinak ṅenawrocżaw. Sém ſchwóſchaw Ne̓kotréch prajicż
taklei: Twoja Wola ßo ſtaṅ kaiż na Ṅebju, tak też jo na Zemi. Wodai nam
Bóh naſche Winé.

O! kak wuṗe ha wopaki jo woboidwoje prajene! k Bohu dże̓ prajimó: wodai
nam! Débó da Bóh dérbjaw z Ṁenom poṁenuwané bócż; dérbeli ṙecz: wodai
nam Té Bożo, ha nicz: wodai nam Bóh, hako bóchmó pódla toho Boha,
zkotrémż habén rétżimó, hiżcże ne̓kaikoho druhoho Boha me̓li. Boha proſémó
za tu <pb n="164"/>Nadu, zo bóchmó do joho Wole zpodwolani tuhdé na Zemi
tu Joho Wolu tak dopelṅeli, kaiż cżi Jandżelo wo Ṅebeſach. Kaika
poṅemdra Wupoſcz da jo ṙecz: kaiż na Ṅebju tak też jo na Zemi? Zawe̓rno,
débó na Zemi tak bówo kaiż na Ṅebju jo, bóchmó tṙeba ṅeme̓li Boha za Tżo
dale proſécż.

Z dże ſém pżindu tak hrobṅe wólbérne Pżiſmócżki ha Name̓ſchki do toho
Wotzenaſcha? Z toho roznoho Nawożeṅa „babotacż żtoż ßo babocze, ha na to
ṅemóſlicż, żto Żto re̓ka.” Hacż da jo móżno, zo taike Babotaṅo Bohu ßo
lubicż mówo?

Krótke Wukwadżeṅo ha Pżepiſaṅo

toho ſẇatoho Wotzenaſcha.

Pacżer toho Kṅeza. Pżepiſaṅo.

Zarétżeṅo. Wotze naſch, kiż té ſé w Ṅebeſach! O té mói ha ſchitkich
Cżwojekow lubó Nano, kiż té wo Ṅeƀeſach kwidżeṅu ßo dawaſch!

♣I.♠ Próſtwa. Sẇatoſczene bódż te twoje Ṁenȯ! O! zo bóchu tola
ſchiczéṙeṅe Cżwojekoẇe Tebe praẇe zpózuawali, lubuwali, ha tżeſczili!

<pb n="165"/>

♣II.♠ Pr.

Pżiṅdż k Nam te twoje Kraleſtwo! Té Sam kralui nėt na naſchich
Wutrobach, ha dopomhai Nam ſchėm nėdé k Tebi do Ṅeƀes!

♣III.♠ Pr. Twoja Wola ßo ſtaṅ kaiż na Ṅebju tak też na Zemi! Pżidżėlei
nam tu Nadu, zo bóchmó mó pżeczé do twojeje Wole ßo podwoleli, tuhdé na
Zemi tu twoju Wolu tak podwolṅe, zpėſchṅe ha ſwėrṅe dopelṅeli, kaiż
twoji lubi Jandżelo wo Ṅebeſach!

♣IV.♠ Pr. Tón naſch ſche̓dné Kle̓b dai nam dżentz! Dai ſchak nam też
dżentza To, żtoż mó dżeṅwotedṅa na Cżėłe ha na Duſchi tṙeba mamó!

♣V.♠ Pr. Ha wodai nam te naſche Winé, hako też mó wodawamó naſchim
Wmikam! Dai ſchak nam tola jene wėrne Kajeṅo, wėrnu Żelnoſcz na naſchich
Rėchach, ha wodai nam teſame; mó czemó też Sami radżiwodacż Tém, kiż nam
z Tżim napżecżo pżiſchli, nam żto klubu ztżinili ſu!

♣VI.♠ Pr. Ha ṅeẇedż nas do Zpótuwaṅa! Ṅepżidai ſchak tola, zo bóchmó zas
do nėkaikoho Rėcha zaẇedżeni bóli!

<pb n="166"/>

♣VII.♠ Pr. Hale wumóż nas wot Zwoho! Wumóż ha zwarnui nas wot ſchoho
Toho, żtoż nam żkódne jo!

Amen! Tak ṅech ßo ſtaṅe! Tżiṅ ſchak je lubó Nano!

Wot toho Jandżelſkoho Powitaṅa.

Po tém Wotzenaſchu mó him̃ér pżiſtajimó te Jandżelſke Powitaṅo, kotreż jo
taikelei: „Strowa ſé Marja Nadé powna, tón Kṅez jo z Tobu. Té ſé
żonuwana bez témi Żónſkimi, ha żonuwané jo tón Pwód twojoho Żiwota Jėzus
Kréſtus.”

L. Dż. wó zna je ſnacż Same zme̓rkuẇecże, zo telei Poſtroẇeṅo jo romadu
zeſtajane ztéch Swowow, zkotrémiż tón Jandżel bożi na tu naizbóżniſchu
Kṅeżnu jo zarétżaw, hacż Ji te Poſelſtwo pżiṅeſe, zo Wona jo wuzwolena k
Macżeri toho Zbóżnika; ha ztéch Swowow, zkotrémiż ta Hilzbeta tu kſebi
pżiṅdżaczu naizbóżniſchu Macż Je̓zuſowu powitawa jo.

K Dżakownomu Powopominaṅu teje naizpodżiwniſcheje Pótainoſcze, zo tón
we̓cżné we̓rné Séhn bożi knaſchomu Wumóżeṅu jo tu naſchu cżwojetżu Naturu
<pb n="167"/>na ßozaw, wo tei Kṅeżṅe Marji Cżwojek podjaté; mó te Swowa
toho Jandżela ha teje Hilzbeté tak tżaſto ha huſto wrócżamó. Zawe̓rno, za
to mó nidé doſcz ßo dodżakuwacż ṅemóżemó.

Strowa ſé re̓ka: ẇele Dobroh’ wot Boha cżi ṅeſu, me̓i ßo deṙe, bódż,
woſtaṅ ſtrowa ẇeſowa. Duſchṅe mó wo naſchei ſerbſkei Rétżi prajimó:
Strowa ſé Marja; dokelż, beztém hacż ſchiczéṙeṅe Cżwojekoẇe ztém
herbſkim Re̓chom pokażeni, potaikim na Duſchi khori ſu —; jo Wona, kaiż
khatholſczé Piſma Wutżeni wuznaja, Wona lutka jenicżka jo zwoſobṅeje
bożeje Nadé pżedewſchim Rėchom wobwarnuwana, potaikim pżeczé zczéwa
ſtrowa zwoſtawa.

Żonuwana ſé Té bez témi Żónſkimi re̓ka: Té ſé bewſchimi ta naizbóżniſcha.
Żonuwané jo tón Pwód twojoho Żiwota re̓ka: te Dżėcżo, kotreż Tebi Bóh
wobradżicż cze, jo bewſchimi Dże̓cżimi te naizbóżniſche, ha też te
naizbóżnoſcżiwiſche, jo Bóh Cżwojek, tón Zbóżnik ſchitkich Cżwojekow.

<pb n="168"/>

Tomu Poſtroẇeṅu pżiſtajimó tulei Próſtwu: „Sẇata Maṙa Macż boża, proſch
za nas Rēſchikow, nēt, ha wo tei Żtundże naſcheje Sṁercże. Amen.”

Déh, na kaike Waſchṅo mó ßo modlicż, Pacżeṙe zpēwacż mamó.

Schitke Dże̓cżi, ha też wotroſczeni Cżwojekoẇe, kiż Bohu ßo lubicż, ha
ne̓dé kṄomu do Ṅebes pżiṅcż czeidża, po tém Pżikwadże toho luboho
Zbóżnika k Modleṅu, k Pacżeṙam ródṅe ßo dżerża; ha woni je też deṙe
wedża, zo te Pacżeṙe, woſobṅe Rano ha Wetżor, pṙedé Jėdże ha po Je̓dżi,
żeni ṅeſme̓dża zczéwa pṙecżwoſtajene bócż.

Déż ßo modla, déż Pacżeṙe zpe̓waja, ktomu nawożeja we̓ſte Modlitwé, kotreż
z Kniżkow lazuẇu, habé kotreż z Poṁatka ſu nawkli. ZKniżkow te Modlitwé
lazuwacż jo dobre k Tom, zo te Móſle zkeriſcho bóchu, zromadżene
zwoſtawo, żtoż te naitre̓bniſche jo; pżetoż déż te Móſle na druhe We̓czé
ſu rozperſchene, déż Jedén na To ṅemóſli, żtoż ztém Hortom wupraja, to
ṅeiſu Pacżeṙe, hale prózne Babotaṅa.

<pb n="169"/>

Bohuſwużowni Cżwojekoẇe też tżaſto k Bohu ßo pomodla, Pacżeṙė pozpe̓waja
na taikelei Waſchṅo: naipṙedé Ne̓żto dobre ha zpomóżne pżiſebi
wopominaja, rozmóſleja, ha rozpómṅedża. Potém déż pżi taikim Rozmóſleṅu
Jim nutzi ta Wutroba ßo zarėje, k Bohu porétża To ha tak, żtoż ha kaiż
je jim ta Wutroba na Jazék kwadże. Leicże ne̓kotre Pżikwadé.

Domaſch, déż zkhoṙe, taklei ſebi rozmóſla: bez bożeje Wole, bez bożoho
Dopużcżeṅa nidé Nitżo na mṅe ßo dóṅcż ṅemóże. Bóh tón Kṅez we̓, móże, ha
cze mi ſchudżom ha pżeczé naile̓pe pomhacż —. Ha potém pótżṅe k Bohu
rétżecż taklei: „o Té mói ṅeƀeſki Nano! Tulei Khoroſcz ja tak hoṙeƀeru,
kaiż tomu ṙecz wot Tebe mi pżipóſuwanu! Proſchu cże, dai mi wotkhoṙecż,
joli zo to zamṅe bó dobre bówo —. Tżiṅ zomnu, kaiż Té Sam widżiſch, zo k
twojei Tżeſczi, ha mi k wėcżnei Zbóżnóſczi bo nailėpe bówo.”

Wurſcha, déż nimo bożeje Matré dżo, taklei ſebi rozmóſla: Je̓zus Kréſtus
tón Séhn bożi jo tu moju Duſchu tak wele ważiw, zo jo za mṅe tak nimo
Me̓re wele cżerpew —; ha potém pótżṅe rétżecż taklei: „Czu da też ja Sama
tu moju Duſchu ſebi ważicż, ach mói Jėzuſo! Czu ſczerpna bócż wo téch
<pb n="170"/>tżaſnéch Pocżerpeṅach; ṅecham, nidé ṅecham wėdoṁe do Rėcha
ßo podawacż, zo te twoje Cżerpeṅo na mni ṅebó podarmo bówo —; zwarnui ṁe
pżedew ſchim Rėchom!”

Jan, déż widżi ſwojoho Suſoda wumrecż, wumṙetoho ṙebacż, móſli ſebi:
Taklei ßo też mi wo krótkim póṅdże —, ſchitka Ṙanoſcz ha Hordoſcz na
Zemi jenoi na Kwilu traje, ha potém kaiż wodżané Pucher do Nitżoho ßo
rozpukṅe —; ha nédém ṙekṅe: „Ṅech jo zewſchim druhim kaiż cze, jenoi to
cże proſchu, nadné Bożo! dai mi w ſwojim Tżaſu zbóżṅe wumṙecż, ha k Tebi
do Ṅeƀes doſanécż!”

Vilip te ve̓zdoite Ṅebjo wobladuiczé taklei ſebi móſli: jo te Ṅebjo
zwonka tak ṙane, o! kak ṙane budże wone znuczka? Ha, kak wele ṙeṅſchi
tón Ztworicżer, tón Miżtér Sam, kiż te Ṅebjo jo ztżiniw? Ha nédém
zazdéchṅe: „O mói Bożo, kaika budże tola to Ẇeſowoſcz Tebe, te twoje
boże Wobletżo wobladuwacż! Wolecż ßo do czéwoho Swėta, jenoi zo bóch k
telei Zbóżnoſczi dóſchow.”

Te Pozdéchṅeṅa, te Pomodleṅa z taikimi Swowami, kotreż tebi ta twoja
Wutroba na Jazék kwadże, bórṅe też te Swowa ṅelepo bówo, tola pżed Bohom
wele jaczé pwacża, déżli te naiwuberniſche, naiṙeṅſche Swowa, kotreż z
Kni<pb n="171"/>jow wonlazuweſch, kotreż pak tola tebi wot Wutrobu
ṅeṅdu, hai kotreż tṙebai té haklei ṅerozemiſch.

Wone pak hiżcże to tṙeba ṅejo, zo bó jedén z tém Hortom żto wuprajaw;
Bóh ſwóſchi ha rozemi tu ṁeltżaczu Rétż teje Wutrobó, to ſu te Móſle ha
Żadoſcze —; ſamótṅe z Móſlemi ha ze Żadoſczami móżeſch k Bohu porétżecż,
Boha pokwalicż, tak, kaiż cżi ruṅe wot Wutrobé dżo.

Bohuſwużowni Kżeſczieṅo też kóiżde Raṅo tżiṅa taikulei Me̓ṅonku:
Schitkoṙeṅe czu tżinicż ha dżėwacż Bohu k Tżeſczi; rad ha ródṅe czu
tżinicż żtoż mi zaleiżi, dokelż Bóh tak mėcż cze. Taiku Mós ha Mėṅonku
potém pżi tém ſwojim Dże̓łe Tżas wot Tżaſa zas wobnoweja —; ha tak jo te
jich Dże̓wo dobre Modleṅo, jedén Bohu zpodobné Pacżer, pżed Bohom tak
wele pwacżi, hako bóchu Pacżeṙe zpe̓wali. Ha to re̓ka zewſchim ſwojim
Skutkuwaṅom k Bohu ßo modlicż. To jo te naile̓pſche, naiwużitniſche
Nawożeṅo.

<pb n="172"/>

Wot téch ſẇatéch Sakramentow.

Tón tzecżi Sre̓dk k dóſtawaṅu teje Nadé ha Pomoczé bożeje kewſchomu
Dobromu ſu te ſẇate Sakramenté.

Téch jo ſédém: „1. Ta Kcżeṅcza. 2. Te Virmuwaṅo. 3. Te ſẇate Cżėwo
naſchoho Kṅeza Jėzuſa Kréſtuſa. 4. Ta Pokuta. 5. Te Wolijuwaṅo téch
Khoréch. 6. Ta Mėſchniſka Sẇecżizna. 7. Te Mandżelſtwo.”

Schitke telei ſédém Sakramenté zme̓jecże wſwojim Tżaſu rozpóznawacż
wuknécż; lėpe budżecże je rozpóznawacż, le̓pe budżecże też ßo doladacż,
kak ṅewuprajitṅe jara nas tón Zbóżnik lubuwaw jo, ha hiżcże lubuẇe.

Zo pak wó tu Joho Luboſcz k Nam, kotraż na téch wot Ṅoho poſtajenéch
Sakramentach zjawṅe ßo pokazuẇe, hiżo ne̓t k Telu zpóznawacż zapotżeli
bóſchcże; czu ja wam ne̓żto pojedacż wot tej dwej Sakramentow teje
Kcżeṅczé ha teje Pokuté.

Wot teje Kcżeṅczé.

Lube Dże̓cżi! Wó hiżcże ṅemóżecże To ſebi wo waſchich Móſlach duſchṅe
doſcz pre̓dkpoſtajicż: wo kak hubeném Żtancże wó, ruṅa ſche̓m druhim
Cżwojekam, to<pb n="173"/>ho Hadamoho habé herbſkoho Re̓chadla na Swe̓t
pżiſchli ſcze. Bóh tón Kṅez ṅemóżeſche na Wami żanoho Zpodobaṅa me̓cż;
dokelż ta waſcha ztém herbſkim Re̓chom zmazana Duſcha rozna, wohidna be̓;
tohodla wó tedém hiżcże żane lube Dże̓cżi bożeje Nadé ṅebe̓ſchcże, ha wo
taikim Żtancże na żane Waſchṅo ṅemóżeſchcże do Ṅebes pżiṅcż.

Żto da tżiṅeſche tón waſch lubé Zbóżnik? Wón ßo na wami ſmėli, hiżo pżi
pre̓ṅſchim Zapotżatku waſchoho Żiweṅaj na Zemi, déż wó hiżcże ktom
podobne ṅebėſchcże joho za to poproſécż, wón was ztej ſẇatej Kcżeṅczu
ztaikoho hubenoho Zapaṅeṅa wonwutohrné.

Hacż ſcze wó żno déh widżeli, ka ta Kcżeṅcza ßo ſtawa? Tomu, kiż dérbi
kcżené bócż, wuliṅe ßo Woda na Wowu, ha pżitém wupraja ßo telei Swowa:
„Ja tebe kcżu wo tém Ṁeṅe toho Wótſcza, ha toho Séhna, ha toho Sẇ.
Ducha.”

Tak ſcze Wó ſchitke kcżene bówo. O! débóſchcże wó rozpóznawali tu
Dobrotu, kotruż wam tón Zbóżnik z tej Kcżeṅczu pżidże̓liw jo, kak
boſchcże wó Jomu za to ßo dżakuwali! Ta waſcha Duſcha, kotraż pṙedé
ztoho herbſkoho Re̓cha bė <pb n="174"/>rozna wohidna bówa, jo z tej ſẇ.
Kcżeṅczu wot tohoſamoho Re̓cha wuſchwarṅena, woſẇatoſczena, pżed tém
Woblitżom Boha toho Kṅeza ha téch ſẇ. Jandżelow ṙana lubozna ztżiṅena.
Ztej ſẇ. Kcżeṅczu ſcze wó klubém Dżėcżom bożim, k Kżeſczianam, ha k
Herbam toho Ṅebja poſtajene. Ta Kcżeṅcza jo wam też pżidżėliwa tu Nadu,
zo wó jene praẇe pe̓kne, kżeſczianſke Żiweṅo ẇeſcz móżecże.

Żtóż tu ſẇ. Kcżeṅczu dóſtaṅe, ztém Dóſtacżom teje Kcżeṅcżé tżini tón
Slub, zo cze po kżeſczianſkim pe̓kṅe ßo hoṙeẇeſcz ba Bohu ſwużicż. Cżi
waſchi Kmótzja ſu tedém, hacż wó kcżene ſcze, me̓ſto Was wo waſchim Meṅe
ſu też dérbeli To ruṅewon ztém Hortom ſlubicż —; ha pod tém Wumėṅeṅu, zo
wó telei Slubeṅo dżerżicże, jo też Bóh tón Kṅez wam na we̓ſte ſlubiw, zo
was pżeczé zme̓je za ſwoje woſobṅe lubo Dżėcżi, ha zo was ne̓dé k Sebi do
Ṅebes zacż cze.

Wot teje Pokuté.

Trėbnoſcz, ha Wużitk teje Pokuté.

Żto me̓nicże, moje Dże̓cżi, ſcze wó te pola teje ſẇ. Kcżeṅczé ztżiṅene
Polubeṅo <pb n="175"/>ṅo kóiżdé Tżas deṙe dżerżeli? Ṅeiſcze wó hiżcże
żeni żaṅeje bożeje Kazṅe pżeſtupili, ha tak Re̓ch wobóṅſchli? Oh! kak
wele Krótż jo tṙebai to hiżo wot ne̓kotréch wot Was ßo ſtawo! Wó we̓ſcze
te ſẇate dżeſacż Kazṅe; też we̓ſcze, kaike Re̓chi też te ṁeṅſche Dże̓cżi
pżecżiwo témſamém wobóṅcż móża. Pżeṅdżcże je wo waſchich Móſlach —, ha
jedén kóiżdé ṅech ßoſamoho, jena kóiżda ṅech ßoſamu praẇe pżepóta ha
pżelada, hacż —, dże —, z tżim —, ha kak wele Krótż tón ha tamón Re̓ch —
jo wobóṅſchow, jo wobóṅſchwa —?

Lube Dżėcżi, bóſchcże-li wó ſchitke praẇe kedżbṅe ßo pżeladali, ha
nawſcho ßo doladali; żadén wot was, żana wot was ṅebudże, kotréż bó
ṅedérbjaw, kotraż bó ṅedérbjawa wuznacż: „nēt ja widżu ha zpóznaju, ja
żno ſém też zrēſchiw, ha Bohu tomu lubomu Kṅezei ßo popżecżiwiw. Ja żno
ſém też zrēſchiwa, Bohu ßo popżecżiwiwa.”

We̓ſcze da ne̓t też, tżoho ßo bojecż maja ſchiczé cżi, kiż Bohu tomu
Kṅezei z Re̓chami napżecżo pżiṅdu? Hacż da Bóh ṅebudże te Re̓chi
żtravuwacż! Ka budża po Sṁercżi żtravuwani cżi, kiż zpużcżnite habó mawo
Re̓chi ſu <pb n="176"/>wobóṅſchli? ztém Tżiſczom. Ka budża żtravuwani
cżi, kiż ſmertné Re̓ch ſu wobóṅſchli? ztej Helu. Żto da, żto bó na was
dóſchwo, ka bó ßo wam ſchwo, débóſchcże wó waſchich Re̓chach wumṙeli?

Hale ṅedjawo da móżno bócż Wodacżo téch Re̓chow dóſtacż, ha tak témlei
Żtravam wucżeknécż? Oh ju, l. Dż.! Bóh tón Kṅez jo tak nadné, tak
miwoſcziwé, zo wón ſchitke naſche wobóṅdżene Rėchi nam zas wodacż cze,
jenoi zo mó praẇe tṙebamó ha nawożamó te Zaradżeṅo, tón Srėdk, kotréż
wón ßam jo nam wėdomé ztżiniw ktom, zo móli doſtacż Wodacżo téchſamóch
Re̓chow, kotreż po tei Kcżeṅczé ſmó wobóṅſchli.

Tónlei Sre̓dk re̓ka ta Pokuta. Żtóż da cze ſwojich Re̓chow Wodacżo dóſtacż,
dérbi Pokutu tżinicż, dérbi pokucżicż.

Żto rēka Pokutu tżinicż, pokucżicż.

Hacż da ṅechacże ne̓t też rade ẇedżecż, żto re̓ka pokucżicż, Pokutu
tżinicz? Ka, déh mó praẇe pokucżimó? Mó praẇe pokucżimó, déz mó téch
naſchich wobóṅdżenéch Re̓chow dla k Bohu tak ßo <pb n="177"/>zadżerżimó,
kaiż pe̓kne Dżėcżi k ſwojim lubém Starſchim ßo zadżerża, déż jim
ṅepoſuſchne pobówo ſu. Pe̓kne Dże̓cżi tżiṅa tedém telei tzoje:

1. Wone z Pokajeṅom, ze Żelnoſczu, ha z krutém Pre̓dkzacżom toho
Pole̓pſcheṅa ſwojich Starſchich za Wodacżo proſcha. z Pokajeṅom, ze
Żelnoſczu, t. r. wone ßo jim ne̓t ßamém to ṅelubi, zo ſu ṅepoſuſchne
pobówo, tohodla ſu ne̓t Samozeſobu ṅezpokoine, Samonaßo tak kaiż ṁerzate.
Zjeném krutém Pre̓dkzacżom, t. r. wone ſu na woprawſke tak zmóſlene ha
wotmóſlene, zo pżichodṅe czeidża poſuſchne bócż.

2. Te Zwo, żtoż potżiniwo ſu, ſwe̓rṅe na tżiſte won wuznaja, déż cżi jich
Starſchi to żadaja. Woni pak to woprawdże tżaſto żadaja, dokelż te
ſwe̓rne Wuznacżo tém Dże̓cżom jara zpomóżne bócż móże.

3. Podwolṅe hoṙeberu te Pożtravuwaṅa, kotreż po tém Roſudżeṅu téch
Starſchich jim hiżcże tre̓bne habó wużitne ſu; ha k tomu ßo maja te
natżiṅene Zwo, kaiż daloko hiżcże móżno jo, zas dobre ztżinicż, z Dobrém
zarunacż.

Tuh widżicże, l. Dż., ka dérbicże wó <pb n="178"/>téch waſchich
wobóṅdżenéch Re̓chow dla k Bohu ßo zadżerżecż, czeicże-li praẇe
pokucżicż, ha te waſche Re̓chi wot Ṅoho wodate krédnécż.

1. Dérbicże wó Boha luboho Kṅeza z we̓rném Pokajeṅom ha z krutém
Pre̓dkzacżom toho Nakazaṅa za Wodacżo proſécż.

2. Dérbicże te waſche Re̓chi ſwe̓rṅe wuznacż, déż ha dżeż je Bóh me̓cż cze.
Dokelż mó Boha ṅemożemó tak widżecż, kaiż téch naſchich Starſchich
widżimó; jo Bóh Sam téch ſẇecżenéch Me̓ſchnikow ktomu poſtajiw, zo mó
Témſamén me̓ſto Boha te naſche Re̓chi wuznacż, Jim ßo wuzpojedacż dérbimó.

3. Dérbicże wó To, żtoż wam tón Me̓ſchnik me̓ſto Boha za waſche Re̓chi
hoṙepowożi, praẇe wotwożicż; ha wóſche toho potém hiżcże też Same ßo
ktomu me̓cż te natżiṅene Zwo, kaiż ßo hodżi, zas dobre ztżinicż, zas z
Dobrém zarunacż.

Mamó mó Pżileżnoſcz k Wuzpojedaṅu, tak jo nuzṅe tre̓bne, zo mó dérbimó
ſchitkich cżezkich Re̓chow ßo wuzpojedacż. Jo też kradżeṅu, zo mó te <pb
n="179"/>mawo Re̓chi ßo zpojedamó, tak deṙe hacż móżemó.

Sakrament teje Pokuté.

Déż mó téch Re̓chow z prawóm Pokajeṅom ha Pre̓dkzacżom toho Nakazaṅa
ſwe̓rṅe ßo wuzpojedamó; móże tón Me̓ſchnik me̓ſto Boha nas téchſaméch
wotẇazacż. Déż tón Me̓ſchnik nam te Wotẇazaṅo dawa, tedém dóſtawamó mó
tón Sakrament teje Pokuté.

Z témlei Sakramentom budża nam wodawane te po tei Kcżeṅczé wobóṅdżene
Re̓chi; ha ztoho ſamoho Sakramenta mó też hiżcże pżikrédẇemó wot Boha
wele Nadow k Pole̓pſcheṅu naſchoho Żiweṅa.

K tomu Sakramentei teje Pokuté budże wot toho Re̓ſchnika, kotréż jón
dóſtacż cze, żadane telei Tzoje:

1. Te Pżihotuwaṅo.

2. Te Wobzkorżeṅo.

3. Ta woprawdna Wola, zo cze te winoite Doſcztżiṅeṅo, t. r. te wukazane
Wotpokucżeṅo wotwożicż.

Wot Pżihotuwaṅa k Zpojedżi.

K Pżihotuwaṅu ſwuſcha telei Tzoje:

<pb n="180"/>

1. Te Napomoczproſcheṅo Sẇatoho Ducha, zo mów jedén te ſwoje Re̓chi praẇe
rozpóznacż, téchſaméch też praẇe ßo pokajicż, ha praẇe ßo wuzpojedacż.

2. Te Pżepótaṅo ha Pżeladaṅo toho Swe̓doṁa; t. r. pe̓kṅe ßo rozmóſlecż ha
dopómṅecż, kaike Re̓chi jedén wobóṅſchow jo.

3. Te Pokajeṅo ha Wobżelnoſczeṅo téch Re̓chow, ha té ſélne Pre̓dkzaczo ßo
nakazacż.

Żto jo Kacżo, Kajeṅo, Pokajeṅo.

Żto jo te Kacżo, ka jenomu pola Wutrobó nutzi jo, déż Ne̓tżoho ßo kaje;
to móże kóiżde kedżbne Dże̓cżo po ſebiſamom deṙe ẇedżecż. Pżetoż, hacż
ṅejo hiżo ßo dóſchwo, zo wó z Ṅekedżbnoſcze ne̓żto zaboli ha zakomdżili,
habé z Worakawſtwa ne̓żto Zwo zworali ſcze, żtoż potém ne̓żto za was jara
ṅezpodobne wam pżicżanéwo jo, hako Swaṙeṅa, Puki? Dopómṅcże ßo —, ka bė
wam tedém nutzi pola Wutrobó? — — — Zo móli le̓pe do toh’ pżiṅcż, czu wam
jedén Pżikwad prėdkpoſtajicż.

Jena Holczka wot ſwojeje Cżeté jedén czéwo Sche̓ſnak ſchenkuwané krédże.
<pb n="181"/>Jara zẇeſelena zkók domoi be̓iżeſche ztém Ṗeṅezom. Hacż
domdobe̓iża, ha — tón Ṗeṅez ſwojei Macżeri pokazacż — do Zaka maſné; oh
kak ßo wona zaſtróżi! — Pżetoż tón Ṗeṅez be̓ pṙecż —; wona bė w Zaku
Dże̓ra, z kotṙeju be̓ wupanéw. Ne̓t ta Holcżka Samanaßo ṁerzata ṙekné: „Na
tém jo ta moja rozna żadwawa Ṅekedżbnoſcz Wina; ja bēch dérbjawa pṙedé
tón Zak pżemaſacż, hacż dżērawó ṅejo? Ja czu ßo wrócżicż, khēczé czu zas
bēiżecż, ha ladacż —, hacż tón Ṗeṅez hiżcże zas namakacż mówa.”

Z toho móżecże wó deṙe ßo doladacż, zo ta Duſcha tejelei Holcżki
tżiṅeſche tuhte Tzoje:

1. Wona me̓jeſche Ṅezpodobnoſcz na tei ſwojei Ṅekedżbnoſczi, móſleſche
ſebi: oh! débe̓ch ja tola kedżbniſcha bówa, tón Zak le̓ṗe wobladawa! Wona
tei pṙedawſchei Ṅekedżbnoſczi hraṁeſche, ne̓t ju tamaſche, ne̓t tejeſamoje
ßo żadwaẇeſche.

2. Wona bè teje ſwojeje Ṅekedżbnoſcze dla ze Sobuſamoi ṅezpokoina,
Samanaßo ṁerzata.

3. Wona żadaſche tu ztej Ṅekedżbnoſczu ſebi ztżiṅenu Żkodu zas dobru
ztżinicż, ha czéſche tez rada za tém Próczu ſebi dawacż.

<pb n="182"/>

Michale! Herta! .... Dopómṅ ßo nėt na jene taike Zabe̓iżeṅo, dżez té z
Ṅekedżbnoſcze wopaki ſebi zaẇed (wa), habé żto Zwo zworaw (a) be̓, z
tżohoż potém ne̓żto za tebe jara ṅezpodobne ſcze̓huwaſche —; dopómṅ ßo
deṙe, ha té budżeſch namakacż, zo ta twoja Duſcha tedém też teſame tzoje
tżiṅeſche:

1. Té tomu Zwomu, żtoż bė potżiniw (a), hraṁeſche té je tamaſche, té ßo
joho żadwaẇeſche.

2. Té be̓ tohoſamoho dla Sam (a) ze ſobu ṅezpokoiné (na) Sam (a) na ßo
ṁerzaté (ta).

3. Té żadaſche, zas je dobre ztżinicż mócz, ha czéſche też rad za tém
Próczu ſebi dawacż.

Kacżo ha Żelnoſcz na tém Rēchu.

Déż ta Duſcha te ne̓t pome̓ṅene Tzoje tżini, todém ßo kaje, pokaja ßo, ma
Kacżo, Kajeṅo. Tżini te Tzoje tohodla, dokelż te naihórſche, żtoż jedén
Cżwojek tżinicż mów, wobóṅſchwa jo, — czu ṙecz: dokelż Bohu ṅepoſuſchna
pobówa, Bohu ßo popżecżiwiwa ha zre̓ſchiwa jo; tak jo to Kacżo, Pokajeṅo
na tém Re̓chu.

<pb n="183"/>

Móżecże ſebi móſlicż, zo Tomu, kiż ßo kaje, kiż Kacżo, Kajeṅo woſebi ma,
pżitém ṅejo ẇeſowo pola Wutrobó, hale zo wo joho Wutrobe jo Zrudnoſcz.
Taika Zrudnoſcz teje Wutrobó budże ṁenuwana Żelnoſcz. Żtóż ſwojich
Re̓chow ßo kaje, tón te Re̓chi też wobżelnoſcża.

Dżeż Kacżo jo, tam dṙe jo też Żelnoſcz; pżi tém Kajeṅu jo pżeczé k
naiṁeṅſchom tola Ne̓żto wot Żelnoſcze ſobu pódla. Hale Żelnoſcz móże
bócż, ha tżaſto jo bewſchoho Pokajeṅa. Déż twoja Macż jara khora
żawoſczi, habó wumṙe, jo cżi to żel, té maſch Żelnoſcz; nimaſch pak, ha
ṅetṙebaſch, hai ṅemóżeſch me̓cż żanoho Pokajeṅa na jeje Khoroſczi ha
Sṁercżi, déż té żana Wina na tém ṅeiſé. Bó pak mów (a) ha dérbjaw (a)
jara ßo kacż, débó té na tei jeje Khoroſczi ha Sṁercżi Wina bów (a).

Z kaikich Winow

mó téch naſchich Rėchow ßo pokajecż mamó.

Déż mó Bohu ṅepoſuſchni pobóli, ha tak zre̓ſcheli ſmó; móżemó ha dérbimó
mó toho ßo pokajecż, to wobżelno<pb n="184"/>ſczecż ztéchſaméch Winow,
zkotréchż pe̓kne Dże̓cżi ßo kaja ha Żelnoſcz maja, déż ſwojim lubém
Starſchim ṅepoſuſchne pobówo ſu. Z kaikich Winow pe̓kne Dże̓cżi teje
ſwojeje Ṅepoſuſchnoſcze ßo kaja, to czu ja wam z krótkim popojedacż.

Ne̓dé jena Holcżka, kotraż Kruwó paſeſche, pod jeném Dubom ſeidżiczé
hórczé pwakwaſche. „Lube Dżėcżo! pżetżo tak pwatżeſch? Tak ju wopraſcha
jedén Muż, kiż tam nimo dże̓ſche, ha ju pwakaiczu natṙechi. „Ach!” ṙekné
ta Holcżka, „ach! Ja — ſém — mojei Macżeri ṅepoſuſchna pobówa.” Tón Muż
zaſta, ha prajeſche: „Snadṅe dṙe té nėt tohodla tak jara teje twojeje
Ṅepoſuſchnoſcze ßo kaieſch, dokelż ſé Żtravu za winéwa, dokelż Swaṙeṅa
ha Pukow ßo bójiſch, habé dokelż ßo bójiſch ṅekrédnécż teje nowoje
Draſté, teje ṙaṅeje Lapó, kotruż tebi ta Macż polubiwa jo kupicż, jo-li
zo poſuſchna budżeſch —. „Hai,” wotmoji ta Holcżka, „kaju dṙe ßo też
tohodla, zo ſém Żtravu zawinéwa, zo ſém zaſwużiwa ſwaṙena —, bita —
bócż, ha ṅekrédnécż to, żtoż mi ta Macż pṙedé jo polubiwa; hale to tola
ṅejo lutkeſamo, tżohożdla ja tak ßo kaju, ha mi tak żel jo. Ṅejo to
lutke ſamo?” napraſchuwaſche ßo tón Muż dale; „pżetżo da hiżcże heẇak ßo
kajeſch —?” Ta Holcż<pb n="185"/>ka wotmoji: „moja Macż tżini mi tak
wele Dobroh, ha za to — ſém ja Ji ztej mojei Ṅepoſuſchnoſczu ṅedżakna
bówa —; Wona jo jena tak — luba, dobra, pėkna Macż —, ha jo ṁe też heẇak
wēcżṅe tak jara — lubo mēwa, ha nēt ſém ja z tej mojej Ṅepoſuſchnoſczu
tak ṅeluboſcziẇe, tak ṅehórṅe, tak jara rozṅe k Ni ßo zadżerżawa, ſém
tżiniwa, żtoż Ji tak jara pżecżiwne jo, ha z tém ſém ja Soſamu Ji tak
ṅezpodobnu ztżiniwa, zo wona nēt ṅemóże jaczé ṁe tak lubo mēcż kaiż
pṙedé.”

O té pe̓kne Dże̓cżo! (móſleſche ſebi tón Muż, déż to ſwóſcheſche, ha
pżitém dcṙe zme̓rkuwa, zo tei Holcżczé woprawdże tak pola Wutrobó jo,
kaiż rétżi) o té pe̓kne Dże̓cżo! Débó je ta twoja Macż ẇedżawa, kak jara,
ha zkaikich Winow té ne̓t toho ßo kajeſch, zo ſé ji ṅepoſuſchna pobówa;
wona bó cże we̓ſczi zas praẇe lubo me̓cż mówa.

Zlóchka jo ßo doladacż, zo talei Holcżka tzi Winé me̓jeſche, kotréchż dla
ne̓t teje ſwojeje Ṅepoſuſchnoſcze ßo kajeſche, ha ju wopwakuwaſche.

Ta pre̓ṅa Wina be̓: dokelż be̓ Żtravu zawinéwa, Swaṙeṅa, Puki —, habó k
Żtrave ṅekrédnécż To, żtoż polubene me̓jeſche.

Ta druha Wina be̓: dokelż be̓ ṅedżakna bówa.

<pb n="186"/>

Ta tzecża Wina be̓; dokelż taikeje Macżeṙe, kotraż tak jara hódṅa be̓
lubuwana bócż, be̓ ṅelubuwawa, hale ji ßo pżecżiwiwa.

Telei ſu da też te tzi Winé, kotréchż dla mó ßo pokajecż ha nutzi wo
Wutrobe zpwakuwacż mamó, déżkuli mó Bohu tomu naſchomu naile̓pſchomu
Nanei ṅepoſuſchni ſmó pobóli, to re̓ka: déżkuli zre̓ſchili ſmó. Mamó ßo
pokajecż ha zpwakuwacż tohodla:

1. Dokelż Żtravu wot Boha ſmó zawinéli, zaſwużili tak — ha tak —
żtravuwani bocż, ha k Żtrave To — ha To — wot Ṅoho ṅekrédnécż.

2. Dokelż ṅedżakni ſmó bóli pżecżiwo Bohu.

3. Dokelż Joho ṅeiſmó lubuwali, hale Jomu ßo pżecżiwili, Jomu napżecżo
tżinili.

Ka te Pokajeṅo ha te Wobżelnoſczeṅo téch Rēchow ßo wubudżecż ha zbudżicż
ma.

Déż da ztżinicż czeicże, zo wó téch waſchich Re̓chom praẇe bóſchcże ßo
kali ha je wobżelnoſczili; (żtoż też re̓ka: te Kacżo, tu Żelnoſcz woſebi
zbudżicż) tak dérbicże praẇe ſebi rozmóſlicż ha k <pb n="187"/>Wutrobe
bracż telei tzi Winé, telei tzi We̓rnoſcze:

1. Bóh tón Kṅez jo jedén zprawné Sudnik, ha ja ſém zaſwużiw (a) wot Ṅoho
krucże żtravuwané (na) bócż —; ſém zaṅechaw (a), wuṗe ſebi pṙecżcżiſnéw
(a) te wot Ṅoho mi lubene ha zkicżene jara woſobne Móto.

2. Bóh tón Kṅez jo tón mói naipe̓kniſchi Nan, ha tón mói naiẇetżi
Dobrocżer —, ha ja ſém Jomu ṅedżakné (na) bów (a).

3. Bóh tón Kṅez jo Tón ſcheje Luboſcze naidoſtoiniſchi, ha ja ſém Joho
praẇe ṅelubuwaw (a); habó, ſém Joho zczéwa tżiſcze ṅelubuwaw (a), t. r.
ſém Joho kedżbu ṅeme̓w (a), zadzpe̓w (a), zaſtorkuwaw (a), Jomu ßo
pżecżiwiw (a), Jomu napżecżo tżiniw (a).

Żto Prėdkzacżo jo, ha ka ma ßo tżinicż.

Żto re̓ka jene krute Pre̓dkzacżo ztżinicż, habé, żto ta Duſcha ſkutkuẇe,
déż ſebi Ne̓żto pre̓dkbeṙe, we̓ſte Prėdkzacżo tżini; to móżecże wó kóiżdé
Samnaſebi, kóiżda Samanaſebi deṙe doſcz zme̓rkuwacż. Pżetoż we̓ſczi <pb
n="188"/>ſcze żno wó też drudé ſélṅe ſebi prėdkbrali, zo To — ha To —
tżinicż, To — ha To — wuẇeſcz czeicże.

Jano! Hanna! ...... Dopómṅ ßo ne̓t na to, ka té tedém ßo me̓jeſche, hacż
té ne̓żto tak praẇe krucże ſebi pre̓dkbeṙeſche; té budżeſch namakacż, zo
té tedém.

1. Praẇe kedżbṅe na to móſleſche, Żto To jo, żtoż tżinicż habé wuẇeſcz
czéſche.

2. Za tém ßo rozladuwaſche, to pżiſebi téchtuwaſche, kaike czeiſch ktom
Sre̓dki nawożecż, zo bó je ztżiniw (a) ha wuẇed (wa); ha ka czeiſch z
Pucża ſtronu zrumuwacż To, ztoż tebi wo tém bó k Zadżewkei bócż mowo.

3. Me̓jeſche też nutzi wo Wutrobe Żadoſcz za tém, zo To, żtoż be̓ ſebi
wotmóſliw (a) dokoṅecż, też woprawdże bó deṙe dokoṅaw (a).

Tak ta Holcżka, kotraż tón Schéſnak be̓ zubiwa, jene Pre̓dkzacżo
tżiṅiſche, déż taklei ſebi móſleſche: „Ja czu druhimól wēſczi
kedżbniſcha bócż, déż budu zas żto krédnécż —. Nédém hacż zmėrkuẇu, zo
mói Zak Dżēru ma, czu tu Dżėru zmolom zaſchicż; ha pṙcdé hacż ja zas
Ṗeṅezé do Zaka tékam, czu wobladacż ha pżemaſacż, hacż tón Zak dżērawó
ṅejo —.”

<pb n="189"/>

Tak jena druha Holcżka Pre̓dkzacżo tżiṅeſche ßo pole̓pſchicż, déż wot
duchownoho Kṅeza naſwaṙena —, zo ze ſwojeje Ṅerodé teje kżeſcz. Wutżbé
praẇe ṅemóże, te Napominaṅo k Wutrobe ſebi woznéwſchi taklei pżiſebi
móſleſche: „Pżichodṅe czu ja wēſczi ródniſcha bócż, zo bóch ſcho lėṗe
dowukwa. Zdobrej Wolu ṅecham żaṅeje kż. Wutżbé zakomdżicż, ṅech jo ta
Wutżba habó w Schuli, habó w Czérkwi, habó dżeżkuli dżerżana. Ja czu tak
praẇe Wuſchi nacżahuwacż, tak praẇe kedżbuwacż, zo bóch ſcho zrozemiwa;
ha déż tola nėżto ṅedjawa dozrdzemicż, czu ßo za tém dopraſchuwacż. Czu
też tżaſto doma w mojim Khatechiſmuſu lazuwacż, ha moju Towarſchku,
kotraż lėpe lazuwacż móże hacż ja, proſécż, zo bó mi prēdklazuwawa. Déż
budu dérbecż Huſé paſcz, czu ſebi tón Khatechiſmus ſobu wonzacż, zo
mówoi też wonka drudé romadże polazuwacż. Na Wutżbe ṅecham do Bokow
wokoladacż, ẇele ṁeṅo żto druhe pojedacż, zo bóch wo tei Kedżbnoſczi na
te Rozwutżeṅa mólena ṅebówa. Ktaikim Towarſchkam, kiż na Wutżbe ṁe
zkubaja, poſtorkuẇu, na mṅe ſcheptaja, ha ṁe móla, k taikim ßo ja
ztowarſchecż ṅecham. Ṅecham też ẇele Towarſtwa dżerżecż z taikimi
Huſarkami, kiż wonka pżi téch Huſoch jenoi lute prózne Hré ha
Téndéluwaṅa cżēṙa, zo bóch jaczé Kwile mėwa tżaſcziſcho do toho mojoh’
Khatechiſma poladuwacż. Ach Bóh dai, zo bóch tola ſcho praẇe dowukwa! z
Bożej Pomoczu budu dowuknécż.”

<pb n="190"/>

Ka ſebi zaẇeſcz ma, kiż k Zpojedżi cze ßo pżihotuwacż.

Ne̓t czu wam popojedacż, ka pe̓kne Dże̓cżi k Dóſtacżu toho ſẇ. Sakramenta
teje Pokuté ßo pżihotuẇu zprawém Wobréchtuwaṅom ha Wotwożuwaṅom
tohoſamoho Tzojoho, kotreż k taikomu Pżihotuwaṅu ſwuſcha.

1. Zladaja ſebi jedén zme̓romné Blecżk, zo bóchu mólene ṅebówo; ha też
ſche̓ Móſle na druhe We̓czé po Móżnoſczi ze ſwojoho Poṁatka
pṙecżwotpokazaja, na Kwilu nawſcho druhe tak kaiż zabódu.

2. Potém ztżiṅa tón Zpotżatk z tém Napomoczwowaṅom S. Ducha; t. r.
wutrobṅe Boha proſcha za tu Nadu, te ſwoje Re̓chi praẇe rozpóznacż,
téchſaméch praẇe ßo pokajicż ha wuzpojedacż. Za to wone proſcha tak kaiż
je jim ta Wutroba na Jazék kwadże; habó też prawe z Pobożnoſczu ne̓kotre
Mole tón ſw. Wotzenaſch wuprajeja; habó we̓ſtu druhu k tomu pżipraẇenu
Modlitwu z Kniżkow lazuẇu tak praẇe zpownej Kedżbnoſczu.

3. Potém pżepótaja ha pżeladaja te ſwoje Swe̓doṁo, t. r. wo ſwojich Mó<pb
n="191"/>ſlach pżeṅdu te ſẇ. dżeſacż Kazṅe jenu po druhei tak — kaiż
teſame jim ſu wukwadżene bówo, ha pżi kóiżdei Kazni zaſtawaicżé
rozmóſledża ſebi:

„♣I.♠ Kotre, kaike Rēchi ſém nēdże ja pżecżiwo telei Kazni wobóṅcż mów
(a)?”

„♣II.♠ Hacż ſém ja też woprawdże jedén habó jacżé téchlei Rėchow
wobóṅſchow (ſchwa)? Ka wele krótż jo To — ha To — wotomṅe ßo ſtawo?”

To ſebi wolożicż, zo zkeriſcho bóchu ßo dopómnili, Hacż ha Keiko krótż
żadén Re̓ch potżinili ſu; do zadé poladuiczé — wo ſwojich Móſlach
wopominaja, ka ſu ßo zadżerżeli doma? ka na Pucżu? ka w Czérkwi? ka w
Schuli? ka tuh — ha tam —, dżeż ſu Pżileżnoſcz pome̓li tónlei habé
tamónlei Re̓ch wobóṅcż? Zkaikimi ſu naijacżé Wokokhodżeṅa me̓li? Woſobṅe
to rozladuẇu, ka ſu ßo zadżerżeli tedém, déż ſamitkowne be̓chu, déż
Nichtó na Nich Kedżbu ṅedawaſche?

Potém hacż te ſwoje Swe̓doṁo ſu pżepótali, ha rozladali, pżeṅdu k
Wubudżeṅu toho Pokajeṅa ha teje Żelnoſcze. Zo téch ſwojich Re̓chow praẇe
bóchu ßo kali ha je wobżelnoſczili, <pb n="192"/>wo Me̓ṙe, ṁeltżo,
pomólcżku, tak deṙe hacż jenoi jim móżno jo, rozmóſleja ha pżekwaduẇu
pżiſebi te hiżo pṙedé pome̓ṅene tzi Winé ha We̓rnoſcze:

„1. Bóh jo jedén zprawné Suknik rc. 2. Bóh jo tón mói naiẇetżi Dobrocżer
rc. 3. Bóh jo ſcheje Luboſcze naidoſtoiniſchi rc. —

Wo tém Rozmóſleṅu ha Pżekwadżeṅu téchlei tzjóch We̓rnoſczow żanoho Swowa
nimo ṅepużcża, kotrohoż bóchu ßo ṅepróczuwali praẇe deṙe rozpómnicż.

Jo-li zo tṙebai zpre̓ṅa z tém Rozpominaṅom ṅemóża praẇe do Pre̓dka pżiṅcż,
ha te rozpominane We̓rnoſcze jim teje Wutrobó kuſa ṅezhnuja ha ṅezṁechcża
—; tak hiżcże jón zas zwetżej Nuternoſczu Boha za Pomocz proſcha, ha te
Rozpominaṅo zas znowa zapotżinaja, zo ta Wutroba tola knaiṁeṅſchom ne̓żto
bó zhnuta ha zṁechcżena bówa.

Ḃeztém pak tola ṅejo nuzṅe trėbne, zo té pżed Zpojedżu dérbjaw (a)
popwakacż, habo Pwatż ha Żawoſcz wo Wutrobe na jene tak jara wutżujite
Waſchṅo pome̓cż; ne̓, to tola ṅejo nuzṅe tre̓bne. Jo Komu ta Wutroba tak
zhnuta ha zṁechcżena, zo téch ſwo<pb n="193"/>jich Re̓chow dla tak ßo
porudżi ha popwatże —, to dṙe jo jara deṙe; tola pak teſame Kacżo,
taſama Żelnoſcz, kotraż kjenei wużitnei Zpojedżi nuzṅe tre̓bna jo,
ṅewobſteji anicz wo zwonkownéch Sélzach, anicz wo znuczkowném Wutżuwaṅu
wótreje Boloſcze, ha Żawoſcże; hale wobſteji wo tém:

Zo té zpóznaiſchi „To — ha To jo wopaki —, jo pżecżiwo Bohu” nėt na to
Sam (a) ßo potamuẇeſch, Sam (a) na ßo ṁerzaté (ta) ſé, tohodla, zo ſé
wopaki, pżecżiwo Bohu je tżiniw (a) —; zo ne̓t ſchomu Tomu, żtoż wopaki
ha pżecżiwo Bohu jo, zahramiſch, na woprawſke wotṙekṅeſch, ha je
zalubiſch.

Zo pak wó l. Dż. telei nuzṅe tre̓bne Kacżo, tulei nuzṅe tre̓bnu Żelnoſcz z
keriſcho bóſchcże nadobówali; dérbicże ſebi te pome̓ṅene tzi We̓rnoſcze
nicz jenoi tak ne̓kak zẇercha pṙecż, hale zpownej Kedżbnoſczu praẇe
huboko pżekwaduwacż; dérbicże tżaſto deṙe ſebi rozmóſlecż te tzi Winé,
kotréchż dla mó te boże Kazṅe dżerżecż —, ha, <pb n="194"/>déż je
pżeſtupili ſmó, toho ßo pokajecż, to wobżelnoſczecż mamó.

Czu da wam teſame tzi Winé hiżcże wo jeném druhim Pojedaṅcżku le̓pe
krozpóznawaṅu podawacż.

Wóndé ja pżiṅdżech do jenoh Domu, ha natṙechich tam tzi Dże̓cżi, kotreż
ſche̓ tzi po tei nanowoi Woli jara deṙe ßo zibuwachu, Handrija, Hertu, ha
Michawa.

Ja wopraſchach toho Handrija: z kaikeje Winé té Nana tak deṙe poſkaſch?”
Wón wotmoji: „Ja dṙe dérbu —, naſch Nan jo jara kruté, wón zmolom ſwari
ha cżeṗe.

Wopraſchach tu Hertu: „z kaikeje Winé té tak deṙe poſkach?” Ta wotmoji:
„Nan jo mi ſlubiw czéwu nowu Draſtu, ha też dobru Pomocz k mojomu
Wobſtaraṅu, jo-li zo praẇe poſkacż budu.

Wopraſchach też runiſch tak toho Michawa, ha tón mi taklei popojeda:
„Oh! naſch Nan jo Nam ſchém jara dobré Nan, wón jara za nas ßo próczuẇe
ha ſtara, jara deṙe z Nami mėni; mó mamó Winé doſcz zdżakowṅeje Luboſcze
Jomu podwolni bócż. Wón pak jo też jara rozomné, pėkné Cżwojek, wón
wėcżṅe ſcho praẇe réchtuẇe, nas k ſchomu Dobromu nawodżuẇe; wón ſchak jo
tak lubozné Nan, zo ſebi lėpſchoho żadacż ṅemóżemó. Ka da tola taikoho
Nana lubuwacż, ha z Luboſcze jomu radé poſkacż ṅedjaw?”

<pb n="195"/>

Ja woteṅdżeſch, ha po Kwili, déż zas pżiṅdżech, natṙechich teſamo tzi
Dże̓cżi zrudne, popwakuwacze —; pżetoż wone be̓chu ƀezrém nėżto romadże
zworawo, ha toho Nana rozne̓wawo.

Wopraſchach Handrija: „Pżetżo pwatżeſch?“ Wón wotmoji: „Nan jara ſwari,
ha jo żno ſebi Prut namṅe namotżiw.“

Wopraſchach Hertu: „Pżetżo té pwatżeſch?“ Ta mi wotmoji: „Jara wupe ſém
pṙecżcżiſwa tu mi polubenu nowu Draſtu —.“

Praſchach też Michawa za tei Winu toho Pwakaṅa, ha tón mi taklei
wuzkorżit „Wone mi nėt zlė tżini, zo ſém tak dobromu Nanei ṅedżakné
pobów, tu Joho Dobrocżiwoſcz tak rozṅe pwacżiw. Hai ta moja Wutroba ṁe
boli, zo tak rozomnomu, pėknomu, luboznomu Nanei ßo zpżecżiwiw, Jomu
Ṅezpodobnoſcz natżiniw ſém. Débó jenoi tón Nan dale zomnu ṅezpokoiné
ṅebów, ṅech jo zewſchim druhim kaiż cze.“

Kotre Dże̓cżo z téchlei tzjóch wam naile̓pe ßo lubi? Zubena dṙe ṅejo ta
Nadżija na taikim Dże̓ſczu, kiż k naiṁeṅſchom Swaṙeṅa ha Pukow ßo bóji;
ha tohodla, zo bó ſwaṙene ha bite ṅebówo, radſcho poſkacż cze.

Jaczé jo ßo nadżijecż wot taikoho Dże̓ſcza, kiż z Leſcżu, z Lubeṅom ha
<pb n="196"/>ze Zkicżeṅom téch Dobrotow ßo lenkuwacz da.

Hale kóiżdé je Sam widżi, kak wele tżeſniſche, pe̓kniſche, ha le̓pſche jo
taike Dże̓cżo, kotreż nicz tak tón rożené Prut, nicz tak tón lubené Dar,
déżli wele jaczé ta dżakowna Luboſcz k tomu dobromu Nanei, ha ta tżiſta
dże̓cżo wſka Luboſcz k tomu rozomnomu, pe̓knomu, luboznomu Nanei — k tom
pohnuwa ha docże̓ri tu Joho Wolu dopelṅecż, ha na tém ßo zrudżecż, zo
Jomu dże jo napżecżo zajewo.

Ne̓t l. Dż., żtoż wam popojedach, to wó zwożuicże na Boha toho Kṅeza ha
na Soſamóch.

Bóh jo jedén zprawné Sudnik, Wón nidé żanoho Re̓cha ṅepożtravuwanoho
ṅewoſtaji —; te Pżeſtupeṅa ſwojich Kazṅow wón żtravuẇe nicz jenoi wo
témlei Żiẇeṅu z Khoroſczami ha ze ſchelakimi Ṅezbożami, hale też po
Sṁercżi z témi naiwótriſchimi Żtravami toho Tżiſcża, z témi
naizatraſchniſchimi we̓cżnémi Żtravami teje Hele.

Wón pak też tu tém ſwojim Kazṅam wopokazanu Poſuſchnoſcz, ha ſchitko
Dobre jara deṙe, jara pżenadobṅe pwacżi <pb n="197"/>ha wobmótuẇe, nicz
jenoi wo témlei Żiẇeṅu z tém ſwojim Żonuwaṅom, ztém z nutznitém ſwódkim
Pokojom ha Rozẇeſeleṅom teje Wutrobó —, hale też po Sṁercżi wo Ṅeƀeſach
zṅewuprajitnémi we̓cżnémi Ẇeſelami. Jaczé Dobroho jedén tuhdé jo
wuſkutkuwaw, wóſche budże wo Ṅeƀeſach ſadżané, ha le̓pe tam zme̓je.

Kótżdé rozomné Cżwojek po Rozoṁe móże ha dérbi żadacż wot ßo
wotwobrocżicż te Zwo, ha kſebi pżicżanécż te Dobre. To jo ta rozomna
Luboſcz, z kotreju po tei Woli bożei jedén kóiżdé Samßo lubuwacż ma. Bóh
tón Kṅez cze, woprawdże cze to me̓cż, ha to ßo Jomu lubi, zo mó tak
rozomṅe Soſamóch lubuiſchi, ßo bójimó téch wot Ṅoho tém Re̓ſchnikam
rożenéch ha do Tżaſa pżipojedżenéch Żtravow, ha pożadamó te wot Ṅoho tém
poſuſchném Dżerżicżeṙam joho Kazṅow polubene jara kraſne Móto.

Déż da mó z taikeje Bojoſcze, z taikeje Żadoſcze — te boże Kazṅe
dżerżimó, habé, na tém ßo pokajamó zo, je dżerżeli ṅeiſmó —; tak mó tu
Wolu bożu dopelṅamó —. Potaikim habén z Tém, zo <pb n="198"/>mó tu
naſchu prawu Zbóżnoſcz ródṅe ſebi wobſtaramó ha zpe̓chuẇemó, habén z Tém
też naſchomu Bohu ſobu ſwużimó.

Ḃeztém, Juṙo! Hila! kaiż dowho té naibóle jenoi ladaſch na Soſamoho
(mu), na tu twoju Żkoda, na tón twói ſamotné Wużitk —; jo to jena hiżcże
jara ṅepowna Bohuſwużownoſcz.

Zme̓jeſch da też dałe pe̓kṅe rozpominacż, kak nimo Me̓ré dobrocżiwé ha
darné Bóh tón Kṅez k nam Cżwojekam jo: żto jo tżiniw, żto tżini, żto
hiżcże tżinicż cze, zo bó nam do teje Zbóżnoſcze dopomhaw; kak jara deṙe
Wón z Nami me̓ni —; ha tohodla czécż Jomu ſwużicż, tu twoju Wutrobu Jomu
podawacż zdżakowṅeje Luboſcze; ha też zdżakowṅeje Luboſcze na Tém ßo
pokajecż, zo taikomu twojomu naiẇetzomu Dobrocżerei napżecżo ſé zaje̓w
(a).

Zme̓jeſch pak też to rozpominacż: zo tola Bóh tón Kṅez zawe̓ſczi Schitko
naiprawiſcho réchtuẇe; zo To, żtoż Wón cżi zakazuẇe, tola nidé żto kmane
bócż ṅemóże; zo ta Joho Wola tola zawe̓ſczi jo ta naile̓pſcha,
naiſẇacżiſcha, <pb n="199"/>ha Wón Samwoſebi tón naiṙeṅſchi,
naipe̓kniſchi, ſcheje Swużbé, Poſuſchnoſcze, ha Luboſcze naihódniſchi —;
potaikim zme̓jeſch czécż Jomu ſwużicż z tżiſteje Luboſcze ha
Wóſokoważnoſcze, z kotṙeju Joho zaṅdżmaſch wóſche Schoho —; ha déż dżeſé
zre̓ſchiw (a), — zme̓jeſch —, na Soſamoho (mu) zabówſchi, z Móſlow
popużcżiwſchi tón twói pṙecżcżiſṅené Wużitk, tu twoju ſebi natżiṅenu
Żkodu —, naibóle jenoi na Tém ßo zrudżecż, zo tei Joho naidoſtoiniſchei
Bóizkei Majeſtoſczi ßo powoperaw (a), ha Jomu ßo ṅezpodobnoho (nu) z
tżiniw (a) ſé.

Telei ne̓t tak rozpojedżene We̓rnoſcze pe̓kne Dże̓cżi ſebi k Wutrobe beru —,
ha tak te Kacżo, tu Żelnoſcz woſebi wubudżeja. Potém tżiṅa te
Pre̓dkzacżo, t. r. z téchſaméch Winow, z kotréchż na téch ſwojich Re̓chach
ſo pokajeja ſélṅe nawoprawſke ſebi wotmóſla telei Żtwore:

1. Ṅecham toho Re̓cha jaczé woboṅcż.

2. Czu ßo zdaluwacż kóiżdeje ſtraſchṅeje Pżileżnoſcze k tomu Re̓chei.

3. Czu też nawożecż ha tṙebacż te Sre̓dki — k mojomu Nakazaṅu.

<pb n="200"/>

4. Czu też tu z mojim Re̓chom natżiṅenu Żkodu po Móżnoſczi zas dobru
ztżinicż, ha zarunacż.

Wot teje Zpojedże, habé wot toho Wobzkorżeṅa. Déh, ka ma ßo k zpojednomu
Stowei hicż.

Pe̓kne Dże̓cżi żeni pṙedé k tom Wuzpojedaṅu ṅeṅdu, hacż z tém Pżihotuwaṅom
do Tżiſtoté ſu hotowo. K tom Zpojednikei pżiſtupuwacze — rade na to ſebi
pomóſla, zo tón Zpojednik tam ſeidżi me̓ſto Boha; ha tohodla też k Ṅomu
ßo pżibliżuẇu z Poniżnoſczu, z tżeſcziwej Bojaznoſczu, ha z Dowe̓rnoſczu.

Ka ma ßo ta Zpojedż zapotżecż.

Déż tón Zpojednik Kżiż z tżiniwſchi jim te Pożonuwaṅo dawa, wo Wutrobe k
Bohu pozdéchnu za te boże Pożonuwaṅo; ha potém tu Zpojedż zapótżṅedża
taklei: „Ja hubené Rėſchnik (— — na — — cza) zpojedam ßo Bohu
ſchohomócznomu, tei naiſẇacżiſchei Macżeri bożei Kṅeżṅe Maṙi, ſchitkim
Sẇatém, ha Wam duchowné Wotze mėſto Boha, zo ſém ja tżaſto ha wele
zrėſchiw (a) z Móſlemi, ze Swowami, ze Skutkami, ha ze Zaṅechaṅom toho
Dobroho. Moja poſleṅa Zpojedż jo ßo ſtawa“ — (ṁenuẇu tón Tżas, hako k
Pż. „pżed woſém, dwanacże Ṅedżilemi.)“

<pb n="201"/>

Su tṙebai wo poſlenei Zpojedżi toho Wotẇazaṅa ṅedóſtali; habó te ſebi
tedém hoṙepowożene pokutne Skutki ṅewobréchtuwali; habó jedén Re̓ch na
Zpojedżi wonkawoſtajili; habó żanoho prawoho Pokajeṅa ha Pre̓dkzacża
ṅeme̓li; tak habén To te naipre̓ṅſche wozjeẇa.

Ṅeiſu hiżcże żeni ßo zpojedali, ṙeknu taklei: „Tolei jo tón prėni Mól,
zo ja tu Nadu mam k Zpojedżi pżiṅcż.“

Potém pojedaja ſche̓ ſwoje Re̓chi po tém Ṙedże téch ſẇ. dżeſacż Kazṅow
zczéwa ſwe̓rṅe, anicz te naiṁeṅſche ṅezaṁeltża, ṅekhowaja, ṅezapoiſcheja,
żto hinak ṅenaẇertẇu. Pola kóiżdoho Re̓cha też ſobupraja, kak ẇele Krótż
— zatémhacż ſu ßo dopómnicż móli.

Ka Bojoſcz ha Haṅbicżiwoſcz jo k pżewiṅeṅu.

Zo Bojoſcz ha Haṅbicżiwoſcz bó jich ṅewotdżerżawa te ſwoje Re̓chi ſwe̓rṅe
wuznacż, móſla ſebi:

1. Zo tón Zpojednik me̓ſto Boha tuh ſeidżi, ha te Re̓chi, kotreż na
Zpojedżi ſwóſchi, ṅeſṁe, bórṅe też wumṙecż dérbjaw, ṅeſṁe żanomu
Cżwojkei pójeſcz ha pżeradżicż.

<pb n="202"/>

2. Zo bóchu jenu ṅewużitnu Zpojedż tżinili, (żtoż jara wulki Re̓ch jo;)
débóchu ze ſwojeje Winé jedén cżeżki Re̓ch wonkawoſtajili; ha zo habén
tohodla żanoho Re̓cha bóchu wodatoho ṅekrédli.

3. Zo ſchitke praẇe ṅewuzpojedane Rėchi na tón ſudné Dżeṅ tomu czéwomu
Swėtei wozjawnoſczene budża.

Ṅedjawo taike Rozmóſleṅo jim hiżcże teje Bojoſcze ha Haṅbicżiwoſcze tak
daloko zahnacż, zo móli tón Re̓ch ruṅewon wuznacż —; pomhaja ſebi z tém,
zo tomu Zpojednikei ṙeknu taklei: „ja mam wėſté Rėch, kotréż wuznacż mi
jara cżeżko pżiṅdże —;“ tak tomu Zpojednikei naradża —, zo wón Sam bó
jich z Luboſcziwoſczu dale wupraſchuwaw.

Ka ma ta Zpojedż ßo wobſanknécż.

Potémhacż ſche̓ ſwoje Re̓chi wot teje poſleṅeje Zpojedże ſu wupojedali;
też ſche̓ Réchi ſwojoho pṙedawſchoho Żiẇeṅa do teje pżitomṅeje Zpojedże
ſobunutzwobſanknu, prajicżé: „Ja ßo też zas Winu <pb n="203"/>dawam
ſchitkich Rėchow mojoho pṙedawſchoho Żiẇeṅa, woſobṅe toho, zo ja — — —
—“ (Tuh poṁenuẇu jedén hiżo dawno pṙedé wuzpojedané Re̓ch, kotrohoż dla
jim woſobṅe żel jo, k Pż.) „ſém — kranéw (a),“ habó, „ſém nėdé mojei
Macżeri jara ṅetżeſaṅe pżiſchow (ſchwa),“ habó żtożkuli druhe.

Ha potém tu Zpoje̓dż wobſanknu taklei: „Tuh téch ha ſchitkich mojich
Rėchow ja z Wutrobé ßo kaju, ho jo mi jich żel, dokelż ja zaſwużiw (a)
ſém wot Boha mojoho ſprawnoho Sudnika krucże żtravuwané (na) bócż, ha
ſém zaṅechaw (a), ſém wupe ſebi pṙecżcżiſnéw (a) te wot Ṅoho mi lubene
ha zkicżene jara woſobne Móto —; dokelż ja Boha toho mojoho
naipėkniſchoho Nana ha naiẇetżoho Dobrocżeṙa z Ṅedżakom ſém pwacżiw (a);
dokelż ja Boha toho ſcheje Luboſcze naidoſtoiniſchoho ṅeiſém lubuwaw
(a), habé tola praẇe ṅelubuwaw (a), hale ſém Jomu ßo zpżecżiwiw (a). Ja
czu z bożej Nadu ßo nakazacż; proſchu za zpomóżniwu Pokutu, ha za te
Wotẇazaṅo, jo-li zo wó duchowné Wotze je za dobre zpóznajecże.“

Kedżbnoſcz na te Napominaṅo ha na tu Pokutu.

Pėkne Dżėcżi ródṅe kedżbuẇu nawſcho, żtoż jim tón Zpojednik praji,
ẇedżiwſchi, zo wón me̓ſto Boha k Nim rétżi. Woſobṅe pak deṙe kedżbuẇu,
kaike <pb n="204"/>Zaradżeṅa jim dawa, kaike Srėdki k Wuzdaluwaṅu wot
toho Re̓cha jim wukazuẇe, ha kaike Skutki jim k Pokucże hoṙekwadże. Déż
teſame praẇe ſu dozrozemili, ha k Wotwożeṅu téchſaméch ßo podwoleja —,
woboidwoje k Zpóznacżu dadża z tém, zo ṙeknu: „Ja ßo dżakuẇu, zapwacż
Bóh!“

Ṅeiſu pak ne̓żto praẇe dozrozemili —, habó ṅemóża te ſebi hoṙepowożene
Skutki wotwożicż —, tak je tom Zpojednikei z Poniżnoſczu praja.

Mėſchniſke Wotẇazaṅo.

Déż ſchitko hacż tuhdé wume̓ṅene (te Pżihotuwaṅo, te Wobzkorżeṅo, ha te
Hoṙezacżo téch pokutnéch Skutkow) praẇe jo dokoṅane; tak hiżcże ze
wſchim Tém tón Sakrament teje Pokuté ṅejo dóſtaté; pżetoż k tomu jo
hiżcże nuzṅe tṙeba, zo tón Spojednik me̓ſto Boha te Wotẇazaṅo da. To wón
tżini, déż wupraji: „Ja tebe wotẇazam wot twojich Rėchow wo tém Ṁene
toho W. ha S. ha Sẇ. D. amen.“

Zadżerżeṅo po tém Wotjazaṅu.

Pe̓kne Dże̓cżi zẇeſeleja ßo, déż te <pb n="205"/>Wotẇazaṅo ſu dóſtali;
dokelż ſélṅe we̓ṙa, zo z Tém te Re̓chi jim woprawdże wodate ſu, ha zo te
Wodacżo téch Re̓chow jena jara jara wilka Nada boża jo.

Tohodla też ṅezakomdża nédém po tém Wotẇazaṅu za tulei Nadu Bohu ßo
podżakwacż; ha znowa zas ſebi ſélṅe pre̓dkberu, zo też z Dżakownoſcze
pżichodṅeſche̓ch Re̓chow tak praẇe z próczniẇe ßo wupaſuwacż czeidża.

Wot toho Doſcztżiṅeṅa habé Wotpokucżeṅa.

K tomu, zo jedén woprawdże cze pokucżicż, Pokutu tżinicż—, k tomu
ſwuſcha: zo też rad ßo podwola tém tre̓bném Pożtravuwaṅam, teſame rad
hoṙebeṙe, ha żada To, żtoż Zwoho jo natżiniw, po Móżnoſczi zas dobre z
tżinicż ha zarunacż. To budże ṁenuwane te Doſcztżiṅeṅo, Wotpokucżeṅo,
Wotrunaṅo.

Tón Zpojednik jo winoité kóiżdoho, kiż jomu ßo zpojeda, k taikomu
Wotpokucżeṅu pohoṅecż; tohodla też pome̓ṅa ha wukazuẇe ne̓kotre ktom
ſwużowne Skutki. Taike wukazane Skutki re̓kaja ta hoṙepowożena Pokuta;
kotraż dérbi zczéwa ſwe̓rṅe wotwożena bócż.

<pb n="206"/>

Jo tón Zpojednik też pomėniw tón Tżas, wo kotrém ta hoṙepowożena Pokuta
ma ßo wotwożicż; dérbi też tónſamé Tżas akórot dżerżané bócż. Ṅejo
żanoho Tżaſa wuſtajiw; ma ßo wotwożicż tak khe̓czé hacż deṙe ßo hodżi,
dokelż heẇak mówo zlóchka na to ßo zabócż.

Zadżerżeṅo wot jeṅeje Zpojedże k druhei.

Su dṙe ne̓kotre taike lóchke Dże̓cżi, kiż pżeczé zas ha zas z nowa k
Zpojedżi khodża, ƀeztoh, zo wot jeneje Zpojedże k druhei bóchu ſebi
Próczu dawali, te ſwoje re̓ſchne Żiẇeṅo pole̓pſchicż; habó, kiż we̓cżṅe
jenoi jedén Dżeṅ, k naijaczé jenoi ne̓kotre Dné pżed tei nowotnei
Zpojedżu te Pole̓pſcheṅo zapotżinaja, ha po tei Zpojedżi je zas
hoṙedadża, dale za tém ßo ṅepróczuẇu, tak je — żeni ṅewuẇedu. To ſu
ṅepe̓kne Dże̓cżi. Te jich Zpojedaṅo jo Potajeṅo, z kotrémż Boha
woṅetżeſczeja, ha ſebi wilke Żtravé pżicżahuẇu.

Pe̓kne Dże̓cżi taklei ſebi móſla: Ja ſém je wo tei poſlenei Zpojedżi Bohu,
ha tomu Zpojednikei me̓ſto Boha ſlubiw (a), zo czu ſebi Próczu dawacż k
Pole̓pſcheṅu mojoho Żiẇeṅa. Ja ṅecham Hebawcz <pb n="207"/>(Hebarka)
bócż. Ja ṅeſme̓m ha ṅecham pṙedé zas k Zpojedżi hicż, hacż ja na
woprawſke zmóſlené (na) ſém woprawdże ßo pole̓pſchicż, ha k tom te moje
Moczé ponapinaw (a), na to Próczu ſebi potżiniw (a), ha tak tu Pruhu
jenoho woprawdnoho Prėdkzacża wotedaw (a) ſém; zmolom czu te moje
Nakazaṅo zpotżecż.

O! débóſchcże wó ẇedżeli, kak lubo Bóh taike Dże̓cżi ma, ka Je żonuẇe —;
wó ſchitke bóſchcże je tak tżinili. Proſchcże Boha, zo wón wam ktomu bó
dopomhaw.

Tuh pak jo me̓ṅene ha żadane te Pole̓pſcheṅo taikich Re̓chow ha Valeṙow,
kiż ßo wobóṅdu zpowném Dopómṅecżom, z Lóchkoté, ze zniweje Ṅerodé, ze
Schibawſtwa, z Worakawſtwa ha Lózéwſtwa, potaikim tżiſcze z dobrej Wolu.

Taike ſche̓dne Potkṅena, Pokiwkṅeṅa, Dobokapoſtupeṅa ha Pokhibeṅa, kiż
ſamotṅe z Ṅedopomṅecża, z Ṅedoladaṅa, z Pżekwataṅa, z Wuſtawaṅa teje
cżwojetżeje Swaboſcze ßo ſtawaja, potaikim nicz z czéwa z dobrej Wolu —;
taike Ṅedozpownoſcze <pb n="208"/>nam tón naſch nadné ſmélné Bóh k
Dobrocże dżerżi, ha rad woda, jenoi zo téchſaméch dla pżed Nim ßo praẇe
poniżamó, tu dobru Wolu ha Żadoſcz mamó, też taikich Valeṙow ßo
wuzdaluwacż ha wuzminuwacż —; hacżruniſch z cżeżka déh czéle tżiſcze ßo
jich wukedżbuwacż ha wupaſcz budżemó.

Bohw, bożom’ Swowu ſélṅe wėr,

Z Nadżiju k Bohw krucże ßo dowėr,

Lubui Boha wóſche Schoho,

Kaiz ßo, tak lubui Bliſchoho.

Telei prawe Zadżerżeṅo

Skutkẇe wėcżne Wozbóżeṅo.

Ṅelubui Swėta Swódnoſcze,

Ṅedopelṅ twoje Żadoſcze;

Heẇak nimo To wupaṅe,

Żtoż cżi Bóh tón Kṅez podaẇe.

Czeiſch ẇedżecż, hacż Boha wóſche Schoho lubẇeſch?

Ladai, ka k tei Poſuſchnoſczi Sam ßo zwożẇeſch —.

Dżerżiſch kóiżdu bożu Kazṅu,

Tak ma Bóh twoju Wutrobu.

Bóh jo Luboſcz, wón cze: zo Ja

Lubẇu, kaiż ßo, kóiżdoh’ Cżwoika.

<pb n="209"/>

Ṙek, mói Bożo, żtoż ſém, żtoż mam,

Jo dżė twói Dar, ſcho jo Twoje;

Czu da rad też druhim Cżwoikam

Darwacż To, żtoż rėka Moje.

Żtóż cze Boha k ſwojom’ Wócſczei

Mėcż, ha Joho praẇe tżeſczicż,

Ṅech, kaiż Dżėcżo Macż, tu Czérkei

Poſka: ka ma Bohu ſwużicż.

Bohu bódż Dżak! Ja ſém kcżené,

Tón Rėch zemṅe jo zetrėné;

Sém wot Boha zas lubwané,

K Ṅebju, k Zbóżnoſczi podobné.

Budże moja ſtaina Prócza,

Ka bóch jenoh’ pėknoh’ Dżėſcza

Swużbu tżiniw mojom’ Bohu;

Jomu kwoniw moju Wowu,

K Ṅom’ też nawrócżaw Wutrobu,

Kaiż ſém ſ lubiw wo tém Kcżeṅu.

Żtóż jo Boha znėwaw z Rėchami,

Toho wón tón Smėlné z Nadami

Wėſczi budże zas wokżejicż,

Jenoi zo też cze pokucżicż.

„Żtoż wot Sakramenta teje Pokuté rozpojedżene jo, bórṅe Nėżtożkuli
hiżcże powṅe dopojedżene ṅebówo, móże tola tém Dżėcżom k prėṅei <pb
n="210"/>Zpojedżi, ha hiżcże nėkotre Lėta dale doſawacż; dokelż wo telei
Starobe z ẇetżoh najbóle hiżcże jara wilkich Rėchow na ſebi nimaja. Hale
wot toho naiſẇ. Sakramenta dérbja tém Dżėcżom z molom pżed tém prėnim
Wopraẇeṅom bóle pownoſcziwe Rozwutżeṅa ßo dawacż; heẇak, déż jara
ṅedowutżene k bożomu Blidu ßo pżipużcża, z wuknu tu“ naiſẇacżiſchu
Sẇatoſcz mawho ważicż, ƀez prawoje Pobożnoſcze, tak nėkak, Waſchṅa dla
Ju wużiwacż, ha z Tém ſu na Tżas Żiẇeṅa nakażene.

Wot toho naiſẇ. Sakramenta

Rozwutżeṅa za Dżėcżi

Teſame k pre̓ṅomu ſẇ. Wopraẇeṅu pżihotuwacż.

Pṙótne Napominancżko.

Lube Dże̓cżi! Ṅewobſahnite, ṅepżepótainite, ṅedoſanite naſchomu
cżwojetżomu Rozomei ſu te boże Skutkuwaṅa —. Bóh tón Kṅez we̓, móże, ha
cze knaſchomu we̓cżnomu Wozbóżnoſcżeṅu ẇełe jaczé tzinicż, hacż móli mó
ſebi jenoi pożadacż, hai ẇełe jaczé, hacż <pb n="211"/>móli mó ſebi
jenoi wumóſlicż, habó praẇe doſcz je dozrozemicż.

Tak jo Bóh nas Cwojekow lubuwaw, zo wón ſwojoho jednorodżenoho Séhna za
nas jo podaw, zo tónſamé bó tu naſchu cżwojetżu Naturu na ßo zaw, z
Maṙje teje Kṅeżné Cżwojek narodżené, za nas hórku Matru, ha Sṁercż
cżerṗew, tak tei Prawdże bożei te naſche Re̓chi wotpwacżiw, nas wot
we̓cżnoho Zatamaṅa wumóżiw, nas k Dóſtacżu toho Wodacża, k Dóſtacżu
ſchitkich Nadow bożich, ha ktei ṅeƀeſkei Zbóżnoſczi podobnéch ztżiniw.

Nidé żadén Cwojek ṅebe̓ ßo haklei zważiw, hai nidé żanomu Cżwojekei to
haklei na Móſli pżiſchow, nidé żadén Cżwojek na to haklei dopanéw ṅebe̓
wot Boha to żadacż, zo tón joho we̓cżné Séhn, tón we̓rné Bóh wo jeném
cżwojetżim Cże̓łe za nas Cżwojekow bó moṙené bów —; ha runiſch tak też
nidé Nichtó ṅebe̓ haklei na to dopanéw, żtoż tuh tón Bóh - Cżwojek naſch
Wumóżnik ha Zbóżnik Kréſtus Jėzus knaſchomu Zpomóżeṅu ztżiniw jo, déż jo
nutzſtajiw tónſame naiſẇacżiſchi Sakrament, wo kotrėmż wón te ſwoje za
nas jedénmól moṙené <pb n="212"/>Cżėwo, tu ſwoju za nas jedénmól rozlatu
Krei nam jo zawoſtajiw

1.) k jenomu ſtainomu Wopórei; ha

2.) k jenei ſtainei Czéroƀe.

Tohodla, Lube Dże̓cżi! na tżoż wó nidé zabócż ṅeſṁecże, déżkuli wó te nam
wot Boha ſamoho wozjejene Pótainoſcze wopojeduwane ha rozprajene
kréduẇecże —, zo tón ſchohowe̓domé, ſchohomóczné, ha ṅepome̓rṅe dobrocżiwé
Bóh we̓, móże, ha cze ẇele jaczé dokoṅecż, hacż mó z naſchimi Zmóſwami
doſanécż, znaſchim Rozomom pżeladacż, wopżijecż, rozpóznacż ha
dozrozemicż móli —; na to z me̓jecże woſobṅe ßo dopómṅecż, déż ſwóſchicże
ha wukṅecże te kż. khathólſke Rozwutżeṅa wot toho naiſẇacżiſchoho
Sakramenta, kotréż jo

Te Wobjecżo ha Wopómṅecżo ſchitkich zpodżiwnéch bożich Skutkuwaṅow

kiż k naſchomu Wozbóżnoſczeṅu ßo ſtawo ſu, ha hiżcże ßo ſtawaja. Nó da

Lube Dże̓cżi! z Poniżnoſczu Bohu ßo k Noham podcżiſuicże, k tomu
podwolne, na boże Swowo we̓ricż ſchitko tak, <pb n="213"/>kaiż je ta ſẇ.
Czérkei k wėṙeṅu prėdkpoſtaja. Ha zo te zmojoho Horta wam podawane
khathólſke Rozwutżeṅa wot toho naiſẇ. Sakramenta deṙe bóſchcże k ſebi
brali ha wobdżerżeli, pozdéchuicże z Wutrobó k Bohu k tomu Wótſczei
ſcheje Swe̓twoſcze, zo z Ṅebja dełe ta Nada boża bó tón waſch Rozom
roſwe̓tljawa, tón waſch Poṁatk wobſélṅawa, tu waſchu Wolu
dozprawnoſczawa.

Nuczſtajeṅo toho naiſẇ. Sakramenta.

Jedén Nan, déż k Wumṙecżu ßo pżibliżuẇe, Teſtament tżini, ſwojim lubém
Dżėcżom tu ſwoju Zamóżnoſcz wotkaże ha roztéchtuẇe —. Hale nidén żadén
Kral teje Zeṁe ṅejo mów wo ſwojim Teſtamencże ſwojim Dże̓cżom żto tak
jara woſobne wotkazacż, ha zawoſtajicż, hako Je̓zus Kréſtus tém ſwojim
lubém Wutżownikam, ha ſchiczkim do ßo we̓riwém pżed ſwojei Sṁercżu
wotkazaw, ha zawoſtajiw jo; pżetoż wón jo nam wotkazaw ha zawoſtajiw ßo
ßamoho, te ſwoje ſamotne Ṁaſo, ha tu ſwoju ſamotnu Krei, déż jo
nuczſtajiw tón naiſẇ. Sakrament. Ha to jo ßo ſtawo taklei:

<pb n="214"/>

Zelené Ztwórtk ẇetżor jo wón z témi ſwojimi dwanacżimi Japożtowami w
Jėruzaleṁe te jutrowne Jeṅatko je̓d po Żidowſkim Waſchṅu. Pżetoż tém
Jſraelitam wo Egypſkei bė Bóh tón Kṅez z Moyzeſom prajicż daw, zo dérbja
w kóiżdém Doṁe jene Jeṅo zare̓zacż, z tej Kṙeju toho Jeṅecża te Stowpó,
Prohé, ha Wuzƀerniki khe̓żinéch Duri pokṙepicż, te Jeṅo pak woṗetżene
je̓ſcz na Nócz. Tak woni tżiṅachu. Ha wo teiſamoi Noczé jedén wot Boha
póſuwané Jandżel zamorduwa ſchitke pre̓ṅerodżene téch Egypſkich; cżi
Jſraelitoẇe tżerſtwi zwoſtachu, ƀez nimi tedém anicz jedén khoré ṅebė;
ha tuſamu Nócz woni z Egypſkeje woncżeṅechu; k wėcżnomu dżakownomu
Wopómṅecżu tejelei zpodżiwṅeje Stawizné dérbjachu woni potém kóiżde Le̓to
te Jutré ſẇecżicż, k Jutram jene woṗetżene Jeṅatko je̓ſcz. Telei Jeṅo
znamuwaſche te Jeṅo boże Je̓zuſa Kréſtuſa, kotrohoż Krei wot we̓cżṅeje
Sṁercże wumóża; ha z tej Czeremoniju toho zare̓zanoho Jeṅecża cżi
Jſraelitoẇe wuznawachu tu ſwoju We̓ru ha Nadżiju na toho tém jich
Wótſczam ſlubenoho Zbóżnika, kotréż wo ſẇ. Piſṁe jo ṁenuwané te <pb
n="215"/>Jeṅo boże, kiż pṙecżƀeṙe te Re̓chi toho Swe̓ta, za nas moṙene.

Déż da Jėzus ha cżi joho Japożtoẇe te woṗetżene Jeṅatko romadże be̓chu
zje̓dli, ſtaże Kréſtus hoṙe, wobẇaza ßo z jenej Valu wozné ſebi jenu
Dóṅcżku, liné ſebi Wodé do teje Dóṅcżki, ha ſchitkim ſwojim Japożtowam
jenom podruhim te Nohi wotmówaſche, z tej Valu wottre̓waſche, ha to k
Zemi dele podcżiſṅené, na ſwojich Kolenach kletżiczé; tak jich ze ſwojim
Pżikwadom wutżeſche, jim pokazuwaſche, ka ƀeſobu ßo lubuwacż, ka ßo
poniżecż, ha jedén tomu drohomu radżi hoṙepoſwużicż maja.

Potémhacż ſchėch Nohi wotmów ha wóttre̓w be̓, wozné Jėzus Kréſtus jedén
Kruſchk Kle̓ba z toho Blida („to bė ṅekiſané ſwódki Klėb, dokelż Jutré
Żidża żanoho kiſanoho Klėba jėſcz ṅeſṁachu“) do ſwojich Rukow, tej
ſwojej Wotżi k Ṅebju hoṙe pozbe̓néwſchi, Dżak prajeſche ſwojomu ṅeƀeſkomu
Wótſczei, żonuwaſche tón Kle̓b, rozwama jón na tzinacże Kuſkow, ha ṙekné:
woſcze ha je̓ſcze, Tolei jo te moje Cże̓wo, kotreż za was budże podate. To
wuprajiwſchi wón <pb n="216"/>jedén Kuſk ßam zje̓, ha kóiżdomu Japożtowei
też jedén Kuſk k Zje̓dżeṅu poda. Ha nédém

Wozné Je̓zus Kréſtus z toho Blida też tón Kheluch, wo kotrémż be̓ Wino,
(„ha też Kuſacżk Wodé ſobu nucznamėſchane, dokelż cżi Żidża wėcżṅe do
Wina tola Kuſacżk Wodé nuczmėſchachu; ha to dérbeſche jim bócż jedén
Czeich, jene Napominaṅo k Pomėrnoſczi, zo bóchu ßo ṅewopili“) ſwojomu
ṅeƀeſkom Wótſczei Dżak prajeſche, żonuwaſche tón Kheluch, ha ṙekné:
wozcze ha pijcże ſchicżé zṅoho, Tolei jo ta moja Krei toho nowoho
Teſtamenta, kotraż za was ha za ẇełe Cżwojekow budże rozlata k Wodacżu
téch Re̓chow. To wuprajiwſchi wón ßam z toho Khelucha tón pre̓ni ßo napi,
ha potém tón Kheluch tém Japożtowam poda, zo ſchiczé jedén po druhim
zṅoho bóchu ßo napili.

Ha pżiſtaji: Żtoż ja ne̓klei tżiniw ſém, to też wó tżiṅcże pżeczé tak
kaiż wotomṅe ſcze widżeli, tżiṅcże je k mojomu Wopómṅecżu.

Cżi Japożtoẇe wot bożeje Nadé znuczka woſobṅe roſwe̓tleni ƀewſchoho
Powoperaṅa we̓ṙachu, zo z Jėzuſowéch <pb n="217"/>Rukow dóſtawaja te joho
wėrne Ṁaſo, tu joho wėrnu Krei; te jich Wutrobó bóchu z taikeje
zpodżiwṅeje Je̓zuſoweje Luboſcze jara zhnute, z Pobożnoſczu zare̓te ßo
żelachu, ha tak woni haklei Swowcżka ṅerétżachu, tżiſcże ßo
wotṁeltżiwſchi tżiṅachu ſcho tak, kaiż jim Je̓zus kazaſche.

Hacżruniſch to, żtoż woni z Je̓zuſowóch Rukow dóſlachu, pżeczé hiżcże
zdżerża tu Barbu, tu Maſotu, tu Wóṅ, tu Swódż Klėba ha Wina, t. r. tak
wonladaſche, tak ßo maſaſche, tak woṅeſche, tak ſwodżeſche, kaiż Kle̓b ha
Wino; we̓ṙachu woni tola zczéweje Wutrobé, zo to, żtoż bė pṙedé Kle̓b
bówo, ne̓t żadén Kle̓b jaczé ṅejo, hale zo tón Kle̓b woprawdże jo
pżewobrocżené do Je̓zuſowoho Cże̓wa; zo to, żtoż pṙedé be̓ Wino bówo, ne̓t
żane Wino jaczé ṅejo, hale zo te Wino woprawdże jo pżewobrocżene do
Je̓zuſoweje Kreje.

Woni zpóznawachu Je̓zuſa za we̓rnoho Boha, potaikim za Schohomó cz noho,
kotromuż nitżo ṅemóżne ṅejo, ha za tak we̓rnoſcziwoho, kotréż nidé
zevżecż ṅemóże; tak da jomu na joho Swowo radżi we̓ṙachu; <pb n="218"/>ha
dokelż wón ſam ruṅe won wupraji: tolei jo te moje Cże̓wo, tolei jo ta
moja Krei, be̓chu woni czéle we̓ſcżi, anicz toho naiṁeṅſchoho Czwovéla
ṅeme̓jachu; we̓ṙachu: zo pod Żtawtnoſczach toho Kle̓ba ha toho Wina
dóſtawaja te joho we̓rne̓ Cże̓wo, tu joho we̓rnu Krei, t. r. toho czéwoho
żiwoho Je̓zuſa we̓rnoho Boha, ha we̓rnoho Cżwojeka.

Pżetoż tedém hacż Je̓zus jim pod Żtawtnoſczach toho Kle̓ba te ſwoje Cże̓wo,
pod Żtawtnoſczach toho Wina tu ſwoju Krei podawaſche, tedém wón żiwé
pżed nimi ſtejeſche, ta jo Krei be̓ wo joho Cże̓łe z tém joho Ṁaſom
pżezjenoſczena, ta joho cżwojetża Duſcha be̓ wo joho Cże̓łe, ha ta bóhwſka
Majeſtoſcz, ta jo ha woſtaṅe z tej joho Duſchu ha z tém joho Cże̓wom na
we̓cżne z jenoſczena. Potaikim.

Déż pod Żtawtnoſczach toho Kle̓ba dóſtachu te Je̓zuſowo żiwo Cże̓wo, też
ſobu dóſtachu tu joho Krei, tu joho Duſchu, tu joho bóhwſku Majeſtoſcz;
ha déż pod Żtawtnoſczach toho Wina dóſtachu tu Je̓zuſowu żiwu Krei, też
ſobu dóſtachu te joho Cże̓wo, tu joho Duſchu, tu joho bóhwſku Majeſtoſcz.

<pb n="219"/>

Z Krótkim ſcho doprajicż: woni pod kóiżdei Żtawtnoſczi dóſtachu toho
czéwoho Boha-Cżwojeka Je̓zuſa z Ṁaſom ha z Kreju, z Cże̓wom ha z Duſchu, z
Bóhwſtwom ha z Cżwojeſtwom.

Tu Nadu, kotraż tedém tém Japożtowam ßo ſtawa jo, Je̓zuſa pod
Żtawtnoſczach Kle̓ba ha Wina kſebi zacż, tuſamu Nadu czéſche Je̓zus
ſchiczkim do ßo we̓riwém ſobudże̓licż; tohodla wón te̓m Japożtowam, ha tém
jich Ponich — Naſtupnikam jo daw tu Mócz ha tu Porutżnoſcz, tón Kle̓b ha
te Wino, tak kaiż je wón ßam potżiniw be̓, do joho naiſẇacżiſchoho Ṁaſa
ha Kreje pżeżonuwacż, nicz jenoi ßami wużiwacż, hale też druhim
wudże̓lecż. Taiku Mócz ha Porutżnoſcz jo wón tém Japożtowam ha tém jich
Ponich — Naſtupnikam daw z témi Swowami: Tolei też wó tżincże kmojomu
Wopómṅecżu.

Cżi Naſtupnikoẇe téch SS. Japożtowow, kiż ne̓t taiku Mócz maja, ſu cżi
poprawém ſẇecżeni Me̓ſchnikoẇe.

<pb n="220"/>

Schelake Mena toho naiſẇ. Sakramenta.

Tón naiſwacżiſchi Sakrament potaikim jo te we̓rne Cże̓wo ha ta we̓rna Krei
naſchoho Kṅeza Je̓zuſa Kréſtuſa pod Żtawtnoſczach Kle̓ba ha Wina.

Tónlei Sakrament ma ſchelake Mena; budże ṁenuwané

1.) Ta ſẇata Ẇetżer, dokelż jón Kréſtus pżi tei poſlenei Ẇetżeri
nuczſtajiw jo.

2.) Te ſẇ. Wotkazaṅo, dokelż wo témſamém jo to, żtoż nam Je̓zus pżed
ſwojei Sṁercżu wotkazaw jo, te joho Cże̓wo, ta joho Krei.

3.) Boże Blido, Blido toho Kṅeża, dokelż tón Kṅez Je̓zus, tón we̓rné Bóh
wo témlei Sakraṁencże tu Duſchu żpizuẇe, ha wón ßam jo ta Żpiza.

4.) Ta pucżna Czéroba, tón Zawdak teje pżichodṅeje ṅeb. Zbóżnoſcze,
dokelż jo wo témlei Żiẇeṅu na tém Pucżu do teje We̓cżnoſcze nam daté ha
podawané hako jene móczne Poſélṅeṅo, hako jedén Zawdak, zo, kaiż beztém
naſchoho luboho Je̓zuſa k ſebi wozṁemó pżikrétoho <pb n="221"/>z témi
Ztawtnoſczami toho Kle̓ba, tak joho wo Ṅeƀeſach wotpżikrétoho widżecż ha
wobſahnécż budżemó.

5.) Te ſẇ. Wopraweṅo, dokelż téch, kiż jón deṙe pżihotuwani z
Pobożnoſczu dóſtawaja, wopraẇa, t. r. prawéch, dobréch, Bohu zpodobnéch
tżini.

6.) Tón Sakrament toho Wowtaṙa, te ſẇate Wobwatko, dokelż jo też ſobu
jedén Wopór, kotréż na tém Wowtaṙu na bożei Mſchi Bohu wopruwané budże.
Wobwatko, habé Woblatko z watżonſkeje Rétże na ſerbſki re̓ka, ta wopórna,
ta Bohu wopruwana We̓cz.

Schitke Sakramente ſu ſẇate, ha wo téchſaméch mó dóſtawamó te Nadé boże;
hale tón naiſẇacżiſchi jo tónlei, wo kotrémż też ſobu dóſtawamó toho
Boha-Cżwojeka Je̓zuſa, toho Dawacżeṙa téch Nadow, tón Kużow ſcheje
Sẇatoſcze.

Wopóré ſtaroho Zakoṅa.

Hadamei jo Bóh ßam k We̓domoſczi <pb n="222"/>daw, ka ma ſwojomu
Ztworicżerei też zjawne Swużbé wotwożecż, zwonkowne Wopóré wopruwacż; ha
Hadam jo to ſwoje Dże̓cżi wutżiw. Te ſẇ. Piſmo też to zpómni, zo tei dwai
Séhnai Hadama Kain ha Abel ſtei Bohu zwonkowne Wopóré wopruwawoi, Kain
Pwodé teje Zeṁe, Żito, Pżeṅczu, rc. Abel pak wot ſwojich Stadwow Wowczé,
Cżelala, rc. Ha na toho ruṅa Waſchṅo ſu zawe̓ſczi też Druzé wopruwali.

Cżi pre̓nſchi Cżwojekoẇe te ſwoje Wopóré taklei wopruwachu: Wonku pod
nahim Ṅebjom ſebi zladachu pżiſtojné Blak; tam ſebi ztwarichu wot Dornow
habé też wot Kaṁeni jene Wóhniżcżo, (to be̓ tón jich Wowtar) na tónlei
Wowtar ne̓żto palnoho Dṙewa hoṙezkwadżechu, ha zeżtoſuwachu; na te
zeżtoſuwane Dṙewo hoṙezkwadżechu to żtoż wopruwacż czéchu, te Żito, tu
Pżeṅczu —, tón Tuk, te Maſo téch Zkocżatow, kotreż pṙedé k tomu
zare̓zali, wódre̓li, wukutlili, ha ſcho ſchwarṅe wuṙedżili be̓chu —. Potém
delku do toho Dṙewa Woheṅ zatéknéchu, te Dṙewo zapalichu.

Nédém habó na Kolena padachu, habó też ſtejicze̓, Wotżi ha Ruczé k Ṅebju
<pb n="223"/>hoṙezbe̓jaiſchi, k Bohu ßo wowachu, nėdże taklei:
„Schohomóczné Kṅeżicżeṙo, Ṅebja ha Zeṁe! Mó ßami ſmó twoji, ha ſchitko
żtoż mó mamó, jo też twoje! mó tebi z naſchoho nitżo dacż ṅemóżemó, ha
Té też nitżoho wot nas trėbné neiſé. Beztém, wot toho, żtoż té nam
wobradżiw ſé, mó tolei tebi zas pżiṅeſemó; ha dokelż hinak cżi je podacż
ṅemóżemó —, k twojei Tżeſczi je palimó. Kaiż tón Kad wot toholei Wopóra
k Ṅebju hoṙeſtupa, tak ṅech te naſche Modlitbé ha Próſtwé ſobu
hoṙeſtupaja!

Same ßo zrozemi, zo cżi, kiż Boha zaṅdżme̓jachu, déż Bohu żto wopruwacż
czéchu, te naile̓pſche k tomu wubrachu.

Tak da cżi pre̓nſchi Cżwojekoẇe Bohu wopruwachu, k joho Tżeſcżi palachu
Żito, Pżeṅczu, Muku, Kle̓b, Wolij rc., tón Tuk ha te Ṁaſo téch Hojadwow,
Cżelatow, Kozow, Wowczow, Hoibjow. Meſchnik be̓ tedém kóiżdé Nan, kóiżdé
doṁacze Kṅez ha Hozpodar za ſwoje Dżėcżi, za ſwoju Tżeledż, za ſwojich
Doṁaczéch; potaikim be̓chu tedém doṁaczi Nanoẇe też ſobu Varaṙo, Wutżeṙo,
Me̓ſchikowe za téch ſebi Podcżiſṅenéch.

Po Tżaſu pak jo Bóh pżez toho wilkoho Provetu Moyzeſa tém Jſraelitam za
Me̓ſchnikow daw ſtajicż Aarona, ha joho Séhnow ha Potomnikow. Ha <pb
n="224"/>wot toho Tżaſa pola Jſraelitow żani druzé ṅeſṁachu te Wopóré
wopruwacż, déżli jenoi cżi z Aaronoweje Swóibó zplahuwani Me̓ſchnikoẇe;
ha też tém be̓ krucże pżiporutżene, nidże drudże te Wopóré ṅewopruwacż ha
ṅepalicż, déżli jenoi na lutkim jeném k tomu wuzwoleném Blaku, tam, dżeż
budże ſtacż tón ſẇaté Kachcż, wo kotrémż leiżeſchtai tei dwe̓ Tavli, do
kotrej te dżeſacż boże Kazṅe wudépane be̓chu.

Tónlei Blak jo po Tżaſu bów ha zwoſtaw tón Tempél pola toho Me̓ſta
Je̓ruzalem, dżeż wo tém wilkim rumném Dwoṙe toho Templa ruṅe naſreidża be̓
jene wilke zełezne Wóhniżcżo, kotreż woni tón Wowtar téch palnéch
Wopórow ṁenuwachu, ha na témſamém bóchu te Wopóré palene.

Schelakoſcz, Wotpoladaṅo, Wużitk téch Wopórow ſtar. Zakoṅa.

Po bożim Wukazaṅu me̓jachu cżi Jſraelitoẇe żtwore Wopóré, habó żtéri
ſchelake Zórté Wopórow:

1.) Palné tżeſcziwé Wopór, ſamotṅe jenoi k Wuznawaṅu ha k Potżeſczeṅu
teje bóhwſkeje Majeſtoſcze; <pb n="225"/>ha bó ta k Wopórei
wotréchtuwana We̓cz Bohu k Tżeſczi zczéwa zpalena.

2.) Dżakowné Wopór, k Podżakuwaṅu za dóſtate Nadé.

3.) Próſtniwé Wopór k Wuproſcheṅu nowéch Nadow. Wo téchlei dwojich
Wopórach bó wot teje k Wopórei wotréchtuwaṅeje We̓czé jenoi néżto Bohu k
Tżeſczi na tém Wowtaṙu z palene; ne̓żto tón Me̓ſchnik za Próczu krédże;
ẇetżi Tel pak bó tam pódla toho Wowtaṙa po Bokach waṙene, ha powaṙene
zas date tomu, kotréż be̓ tón Wopór pżiṅes; ſchitko to móżeſche wón ſebi
ſobu domoi zacż, ha doma z témi Swojimi je wużiwacż; To pola nich
re̓kaſche: wot toho ſẇ. Wopóra poje̓ſcz, ſẇecżene je̓ſcz.

4.) Wuhednaczé Wopór, déż jedén Wopór pżiṅeſe k Zaproſcheṅu téch ſwojich
Re̓chow. Wot taikoho Wopóra bó ne̓żto na Wowtaṙu z palene, te druhe ſcho
cżi Me̓ſchnikowe ßami je̓dżechu, ha tón, kiż tón <pb n="226"/>Wopór pżiṅes
be̓, dérbeſche ze ſuchej Hubu tradacż —.

Te ne̓t wopómṅene ſchelake Wopóré ſu Bohu z podobne bówo jenoi tak
daloko, hacż zdobrej Wutrobu, z dobrej Méṅonku ſu wopruwane bówo. Wone
ßamenaßebi tżiſcze żaṅeje Moczé ṅeme̓jachu k Zetre̓ṅu téch Re̓chow, k
Wozbóżnoſczeṅu téch Cżwojekow; be̓chu pak tola k tomu ſwużowne, tu
Pobożnoſcz, te Rozkacżo ha tu Żelnoſcz na Re̓chach wubudżecż wo téch, kiz
je wotwożachu; ha woſobṅe wonich wubudżecż ha pokrucżecż tu We̓ru ha tu
Nadżiju na toho ſlubenoho Wumóżnika ha Zbóżnika.

Pżetoż hacżruniſch dṙe ta Krei téch Zkocżatow nidé żanoho Re̓cha zetre̓cż
ṅemóżeſche; be̓chu jim tola te krawne Wopóré Znaṁa tohoſamoho krawnoho
Wopóra, kotréż woprawdże móże ſchitke Re̓chi zetre̓cz. Te krawne Wopóré z
namuwachu, jim do Tżaſa pżipojeduwachu, zo budże ne̓dé w ſwojim Tżaſu te
Jeṅo boże Je̓zus Kréſtus zawſchitkich Cżwojekow tu ſwoju Krei pżelecż;
tak bóchu woni napominani „we̓ricż ha ßo nadżijecż na tón pżichodné <pb
n="227"/>Wopór toho bożoho Jeṅecża, kiż budże ſche̓ Swe̓ta-Re̓chi
pṙecżzacż, t. r. tei Prawdże bożei wotpwacżicż, ſchitkim te Wodacżo
zaſwużicż.

Krawné Wopór toho Zbóżnika.

Ha tónlei krawné Wopór, kotréż teiko Tżaſa pṙedé z témi ſchelakimi
krawnémi Wopórami jo bów z namuwané ha pżipojeduwané, jo Je̓zus Kréſtus
ſwojomu ṅeb. Wótſczei wopruwaw tedém, déż jo za nas kżiżuwané bów. Tón
Wowtar be̓ tón Kżiż; ta wopórna We̓cz be̓ Je̓zus Kréſtus ßam; wón be̓ też ßam
ton Me̓ſchnik; ßam ßo, tu ſwoju Krei, te ſwoje Żiẇeṅo jo wón wopruwaw,
déż jo z dobṙeje Wołe ßo moricż daw; pżetoż, ṅebe̓-li wón ßam czéw,
Nichtó ṅebe̓ mów joho pżemóczuwacż.

Ha tónlei jenicżki Wopór ma woſebi ſchitku Mócz; z témſamém jo

1.) Bóh tón Kṅez doſtoiṅe potżeſczené.

2.) Bohu wotwożene jene duſchne Podżaku waṅo zawſche dóſtate Nadé.

<pb n="228"/>

3.) Su nam móczṅe wuproſchene ſchitke Nadé boże za pżichodne. Ha jo nam
też

4.) Po Prawém zaſwużene te Wuhednaṅo z Bohom, te Wodacżo ſchitkich
Re̓chow.

Nédém hacż tónlei jenicżki krawné Wopór jo dokoṅané bów, ſu pżeſtawo
Bohu z podobne bócż teſame krawne Wopóré, kiż be̓chu jón pṙedé Tżaſa z
namuwawo, ha bó ne̓t jedén jara wupé rėſchné Pżiwe̓rk bów, Zkocżata Bohu k
Tżeſcżi re̓zacż ha palicż.

Ṅekrawné Wopór toho Zbóżnika.

Z bożoho Nuczdawaṅa ſu cżi ſẇ. Provetoẇe wo ſẇ. Piſṁe do Tżaſa wopiſali
tón krawné Wopór, t. r. tu hórku Martru ha Sṁercż toho Zbóżnika Je̓zuſa
Kréſtuſa —; woni pak ſu też do Tżaſa to ſobupżipojeduwali: zo tón
Zbóżnik wóſche toho ſwojoho krawnoho Wopóra, kotréż z jeném molom jo
dokoṅané, ha déh jaczé wrócżané bócż ṅemóże, budże też Bohu pżiṅeſcz,
zawſche pżichodne Tżaſé hoṙezẇeſcz ha poſtajicż jedén tżiſté ṅekrawné
Wopór.

<pb n="229"/>

Ha tónlei ṅekrawné Wopór jo Je̓zus Kréſtus Bohu pżiṅes pżi tei poſlenei
Wetżeri, déż jo tón Kle̓b ha te Wino pżeżonuwaw ha pżewobrocżiw do
ſwojoho Ṁaſa, do ſwojeje Kreje, tak te ſwoje Ṁaſo, tu ſwoju Krei Bohu
wopruwaw, ha tém Japożtowam k Wużiwaṅu podaw.

Z tém, zo wón pod dwojich ſchelakich Żtawtnoſczach toho Kle̓ba ha toho
Wina te ſwoje Ṁaſo ha tu ſwoju Krei wopruwaſche, z tém bó z naṁeṅana, ha
tak ṙecz pżed Wotżi ſtajena ta joho hórka Smercż, te Rozdże̓leṅo teje
joho Kreje wot toho Cże̓wa, kotreż Rozdże̓leṅo potém nazaitra woprawdże ßo
ſtawo jo. Pżetoż déż bó Je̓zus Kréſtus wilki Pjatk k Sṁercżi matruwané,
tedém jo ta joho Krei z joho Cże̓wa ſcha wube̓iżawa, ha tedém bó dokoṅané
tón joho krawné Wopór. Żtwórtk wetżor pṙedé pak be̓ hiżo powopruwané tón
joho ṅekrawné Wopór, dokelż wón ßam pod Żtawtnoſczach Kle̓ba ha Wina te
ſwoje Maſo ha tu ſwoju Krei be̓ wopruwaw.

Boża Mſcha tón Wopór nowoho Zakoṅa.

Ha tónlei ṅekrawné Wopór, kotréż <pb n="230"/>Je̓zus Kréſtus zelené
Żtwórtk ẇetżor tón pre̓ni Krótż ßam wopruwaw jo, jo też wón ßam pome̓niw
ha poſtajiw zawſche pżichodne Tżaſé. Wón jo tém ſwojim Japożtowam, ha
Tém, kiż pżichodṅe te jich Ṁe̓ſta naſtupicż budża, daw tu Mócz ha tu
Porutżnoſcz, wo joho Ṁeṅe ha kjoho Wopómṅecżu też to ha tak wopruwacż,
żtoż ha kaiż joho wopruwacż be̓chu ßami z Wotżomai widżeli. „Tolei wó
tżincże k mojomu Wopómṅecżu —.“

Cżi Je̓zuſowi Japożtoẇe ſu, kaiż jim Je̓zus porutżiw be̓, ſu wo joho Ṁeṅe
Kle̓b ha Wino do joho Maſa ha Kreje pżeżonuwali, ſu te joho Ṁaſo, tu joho
Krei na jene ṅekrawne Waſchṅo wopruwali; ha toſamo hiżcże ne̓t ſche̓dṅe
tżiṅa cżi ſẇecżeni Ṁe̓ſchnikoẇe, déż bożu Mſchu dżerża. Budże da na bożei
Mſchi Bohu wopruwané jedén we̓rné zwonkowné Wopór, ruṅe tónſamſtné Wopór,
kotréż Je̓zus tón poſleni Ẇetżor wopruwaw jo.

Tón Wopór teje poſleṅeje Ẇetżeṙe, kotréż hiżcże ne̓t pżeczé ſche̓dṅe budże
wrócżané ha wopruwané, jo po Prawdże rétżecż jedén ha tónſamé Wopór <pb
n="231"/>ztém, kotréż Je̓zus Kréſtus na Kżiżu jo wopruwaw. Na Kżiżu jo
Je̓zus Kréſtus ßam ßo ßamoho, te ſwoje Ṁaſo, tu ſwoju Krei za nas Bohu
wopruwaw; na bożei Mſchi też Je̓zus Kréſtus (kotrohoż Zaſtoinik tón
ſẇecżené Me̓ſchnik jo) ßam ßo ßamoho, te ſwoje Ṁaſo, tu ſwoju Krei za nas
Bohu wopruẇe.

Ta jenicżka Schelakoſcz jo talei: na Kżiżu jo wón tu ſwoju Krei
woprawdże pżelaw, tei Sṁercżi woprawdże ßo podaw; na bożei Mſchi pak
(dokelż wón ne̓t nidé jaczé wumṙecż, ta joho Krei nidé jaczé wot joho
Cże̓wa rozdże̓lena bócż ṅemóże) wón te Pżelecżo ſwojeje Kreje, tu za nas
wucżerpenu hórku Sṁercż wopomina ha pre̓dkpoſtaja z tej dwojej ſchelakej
Żtawtnoſczu Kle̓ba ha Wina. Tohodla.

Dérbi na bożei Mſchi ta Żtawtnoſcz toho Kle̓ba, ha ta Żtawtnoſcz toho
Wina kóiżda woſebe tṙebana bócż, hako bó prajene bówo: lei! kaiż tu
Ztawtnoſcz toho Kle̓ba rozdże̓lenu widżiſch wot Żtawtnoſcze toho Wina, tak
be̓ ta Je̓zuſowa Krei wot joho Cże̓wa rozdżėlena <pb n="232"/>tedém, hacż
wón za nas na Kżiżu wumṙe.

Potaikim tón na Kżiżu dokoṅané Wopór, habó ta Je̓zuſowa Sṁercż, re̓ka tón
krawné Wopór; ta boża Mſcha pak re̓ka tón ṅekrawné Wopór, te Powopominaṅo
toho krawnoho Wopóra.

Tónlei ṅekrawné Wopór bożeje Mſche̓ jo Je̓zus Kréſtus zawſche pżichodne
Tżaſé nuczſtajiw,

1.) Zo bó ſchiczkim doßo We̓riwém zawoſtajiw jene tei ſwojei ṅepome̓rnei
Luboſczi ha Schohomócznoſczi pżime̓rene Wopomṅecżo teje ſwojeje za nas
wucżerpeṅeje Sṁercże.

2.) Zo, déż mó tónlei Wopór z tém Me̓ſchnikom ſobuwopruẇemó, t. r. tu
bożu Mſchu pobożṅe ſwóſchimó, bóchmó nadobṅe k ſebi cżaneli ha dóſtawali
te Nadé, kotreż wón nam z tej ſwojej hórkej Matru ha Sṁercżu zaſwużiw
jo.

3.) Zo te żtwore Wotpoladaṅo téch Wopórow ſtar. Zakoṅa ne̓t wo nowém
Zakoṅu z témlei naiſẇ. Wopórom bó ẇele dozpowniſcho dopelṅane bówo, zo
móli mó z témſamém <pb n="233"/>Boha doſtoiṅe tżeſczicż, Bohu ßo duſchṅe
dżakuwacż, Boha móczṅe proſécż, pola Boha te naſche Re̓chi praẇe
zaproſécż. Lube Dże̓cżi!

Déż da na kóidżicżkei bożei Mſchi te Ṁaſo, ta Krei Je̓zuſowa budże
wopruwana, te joho hórke Cżerpeṅo wopominane, potaikim cżi ſẇacżi
Jandżelo, kiż ṅewidomṅe pżitomni ſu, zawe̓ſczi z Poniżnoſczu, z
tżeſcziwei Bojaznoſczu ßo pokwoṅeja; ladaicże, zo też wó bóſchcże na
bożei Mſchi cżiſche, me̓rṅe, z kwadṅe, pżiſtoiṅe ßo zadżerżeli, z
Poniżnoſczu, ze ſẇatém Strachom, z Pobożnoſczu tón naiſẇacżiſchi Wopór z
tém Me̓ſchikom ſobu wopruwali.

Te tu bożu Mſchu wutżiṅacze Tełe.

Wone ſu tzi Tełe, kotreż tu bożu Mſchu wutżiṅa, te Hoṙewopruwaṅo, te
Pżeżonuwaṅo, ha te Wopraẇeṅo.

Te Hoṙewopruwaṅo toho Kle̓ba ha Wina ſtawa ßo po Sczeṅu, déż tón Me̓ſchnik
tón Kle̓b ha te Wino do ſwojich Rukow wozṅe, tróżku pozbe̓néwſchi — Bohu
podaẇe k tomu, zo bó potém do Ṁaſa ha Kreje Kréſtuſoweje pżewobrocżene
<pb n="234"/>bówo. Pżitém z me̓je jene pe̓kne pobożne Dże̓cżo taklei ſebi
móſlicż: „Ja czu tu moju Wutrobu też ſobu powożicż na tón Tałerk, t. r.
ßam (a) ßo, ſchė moje Żadoſcze, ha ſchitko te moje Bohu podawam, bożei
Smėlnoſczi porutżam —.“

Te Pżeżonuwaṅo ſtawa ßo ruṅe ſre̓dż bożeje Mſche̓. Tón Me̓ſchnik taklei
powopomina: „Tón naſch Kṅez Jėzus Kréſtus, tón Dżeṅ pṙedé hacż wón jo
cżerṗew, wozné tón Klėb do ſwojej ſẇatej ha tżeſczownej Rukow, Dżak
prajeſche —, wamaſche tón Klėb, dawaſche ſwojim Wutżownikam, ha ṙekné:
wozcze, ha jėſcze —;“ ha nédém hako Jėzuſowé Zaſtejicżer, wo tém Meṅe ha
wo tei Parſchóṅe Je̓zuſa Kréſtuſa na tón Kle̓b, kotréż w Rukomai dżerżi,
wupraji te Swowa: Tolei jo te moje Cże̓wo.

Wo Wuprajeṅu téchlei Swowow budże tón Kle̓b zbożeje Schohomócznoſcze
pżewobrocżené do Je̓zuſowoho żiwoho Cże̓wa; ha z molom tón Me̓ſchnik te
ſwoje Koleṅo zibuẇe k tomu ne̓t wo tém Wobwatku woprawdże pżitomnomu
Je̓zuſei ßo pomodlicż, te S. Wobwatko hoṙewuzbe̓ṅe, ha ƀeztém ßo klinka, k
Napominaṅu, zo ſchiczé bóchu klakali, kletżicżé<pb n="235"/>k Je̓zuſei ßo
pomodlili —, pozdéchuiczé: „Jėzuſo Té Séhno bożi ſmėl ßo nadomnu! O Jeṅo
boże, kiż té pṙecżƀeṙeſch te Swėta = Re̓chi, ſmėl ßo nadnami!” habó ne̓żto
toho ruṅa.

Potém tón Me̓ſchnik dałe pojeda: „Runiſch tak, déż poẇetżerane bė, Jėzus
wozné też tónlei woſobné Kheluch do ſwojej ſẇatej ha tżeſczownej Rukow,
zas Dżak prajeſche, żonuwaſche, ha dawaſche ſwojim Wutżownikam,
prajiczé: wozcze ha napijcże ßo z toholei ſchiczé”; ha nédém wo Ṁeṅe, wo
tei Parſchóṅe Je̓zuſa Kréſtuſa wupraji te Swowa: Pżetoż tolei jo tón
Kheluch mojeje Kreje rc.

Wo Wuprajeṅu téchlei Swowow budże te Wino zbożeje Schohomócznoſcze
pżewobrocżene do teje żiẇeje Kreje Je̓zuſoẇeje; ha z molom tón Me̓ſchnik
zas Koleṅo zibuẇe k Je̓zuſei, kiż pod Żtawtnoſczach toho Wina ßo namaka,
ßo pomodlicż, wuzbe̓ṅe tón Kheluch, zo też ſchiczé pżitomni bóchu k ṅomu
ßo pomodlili, prajiczé k Pż. taklei: „O Sẇata Krei za nas pżelata,
wuſchwarṅ nas wot naſchich Rėchow! rc.”

Te Wopraẇeṅo ſtawa ßo, déż tón Me̓ſchnik te Cże̓wo ha tu Krei Je̓zuſa
Kréſtuſa k ſebi ƀeṙe, potémhacż tżi krótż <pb n="236"/>prajiw jo:
„Kṅeże, ja ṅeiſém doſtoiné, zo bó Té nutzſchow pod moju Tzėchu, hale
prai jenoi ze Swowom, ha budże ta moja Duſcha wuſtroẇena.” Telei Swowa
ṅech kóiżdé pżi tém poſlenim Klinkaṅu ſobupraji, ṅech pak też wo ſwojej
Wutroƀe z budżi tu We̓ru ha Dowe̓rnoſcz k Je̓zuſei, tu Luboſcz k Bohu, tu
dobru Wolu jomu po Móżnoſczi rad praẇe ſwużicż, ha tu Żadoſcz z Je̓zuſom
tak prawe krucże ßo zẇazacż, z dobricż, z pżecżelicż, z pżezjenoſczicż,
ha — débó hewak ßo hodżawo, joho też ne̓klei k ſebi pod ſwoju Wutrobu
zacż. Ha to re̓ka: te S. Wopraẇeṅo na duchowne Waſchṅo ztém Me̓ſchnikom
też ſobu dóſtacż.

Talei jo ta naile̓pſcha, Bohu naizpodobniſcha, nam naiwużitniſcha
Pobożnoſcz na bożei Mſchi, te S. Wopraẇeṅo tak na duchowne Waſchṅo
dóſtawacż, déżkuli je na cże̓wne Waſchṅo woprawdże dóſtacż ṅemóżeſch. Nó
da, lube Dże̓cżo, Jakube —, Madlena —, ƀer to deṙe na Kedżbu, ṅezabówai
pżi tém poſlenim Klinkaṅu taklei ſebi pomóſlecż: „O té mói nailubſchi
Jėzuſo, do Tebe ja wėṙu, k Tebi ßo dowėṙu, z pokajenej poniżnej Wutrobu
Tebi ſchė moje Rėchi wotproſchu —. Po twojim Wukazaṅu czu ja Boha ha
bożu Wolu <pb n="237"/>wóſche ſchohó ſebi ważicż, Bohu po Móżnoſcżi
ſwużicż —. Rad czéw (a) z tobu tak praẇe krucże ßo z jazacż, z dobricż,
z pżezjenoſczicż, tohodla Tebe kemni nutzzacż —.” Ha wo taikich Móſlach
wuprajej te Swowa: „Kṅeże, ja neiſém doſtoiné (na) zo bó Té pod rc.”

Pżed tém naiſẇ. Sakramentom dérbimó Kolena zibuwacż.

Ne̓kotre na bożei Mſchi pżeżonuwane Wobwatka ſtaiṅe ßo khowaja na Wowtaṙu
wo tém Khamorcżku—; wo kóidżicżkim taikim Wobwatku, ha, bóli żane na
Drebużki rozwamane bówo, też wo kóidżicżkei Sródſczé jo pod
Żtawtnoſczach toho Kle̓ba tón czéwé żiwé Bóh=Cżwojek Je̓zus Kréſtus, pżed
kotrém dérbimó Kolena zibuwacż, ha k ṅomu ßo modlicż.

Potaikim jo naſcha Winoitoſcz pżed tém naiſẇ. Sakramentom klakacż, k
Je̓zuſei ßo pomodlicż, nicz jenoi

1.) na bożei Mſchi; hale też

2.) déżkuli k Wopraweṅu ßo pżibliżuẇemó;

3.) déż tón naiſẇ. Sakrament z jawṅe jo wonwuſtajené, wo Próczeſioṅe ßo
wokonoſé, z tém wilkim <pb n="238"/>Kheluchom, wo kotrémż te pżeżonuwane
Wobwatka ßo khowaja, te Pożonuwaṅo ßo dawa; ha

4.) déż k jenomu Khoromu ßo ṅeſe, t. r. déż Kṅez z bożim Séhnom nimo
dżo, dérbimó klakacż, habó tola, joli — zo to ßo ṅehodżi k Pż. Bóta dla,
poniżṅe ßo pokwonicż; ha tohodla himér tón toho Me̓ſchnika pżewodżaczé
Zwóṅk z tém Zwóṅcżkom zaklinkuẇe.

Wóſche toho budże dobré Kżeſczian Kolena zibuwacż, habó tola z czeṅſchi
Wowu k Je̓zuſei ßo pomodlicż

1.) déż wuſwóſchi te Pżecżepaṅo z tém Zwonom, kotreż ßo wo ne̓kotréch
Czérkẇach ſtawa, déż na wilkei bożei Mſchi Wandlónka jo, ha Kṅez bożoho
Séhna zbe̓ja.

2.) Déż do Czérkẇe nutzpżindże, déż z Czérkẇe wondżo, budże k wilkomu
Wowtarei ßo pokwonicż; hai déżkuli z jeṅeje Stroné do druheje pżeṅdże
nimo wulkoho Wowtaṙa, budże ßo pokwonicż k tomu tam wo tém Khamorcżku
zakhowaném naiſẇ. Sakramentei.

<pb n="239"/>

3.) Déż zwonka nimo Czérkẇe dżo, budże rad tu ſwoju Wowu pokwonicż,
pozdéchnécż k Pż. „O Té wo tém ſẇ. Sakramencże pżitomné Jėzuſo ſmėl ßo
namni!”

Kóiżdé dobré Kżeſczian, za témhacż jomu wunoſcha, rad póndże do Czérkẇe,
tam pżed tém na wulkim Wowtaṙu zakhowaném naiſẇ. Sakramentom budże
kletżiczé k Je̓zuſei ßo pomodlicż; ha budże też wo Nuzé ha Zrudoƀe na
Je̓zuſu namakacż toho naile̓pſchoho Tróżtaṙa ha Pomócznika, ta joho
Wutroba budże jomu wokżeẇena, ha poſélṅena.

Wot S. Wopraẇeṅa.

Jėzus cze wot nas wużiwané bócż.

Z Luboſcze k nam Cżwojekam jo tón Bóh=Cżwojek Kréſtus Je̓zus tu hórku
Sṁercż wucżerpew, ha tak jedénmól na krawne Waſchṅo ßam ßo ßamoho za nas
wopruwaw; z Luboſcze wón hiżcże ſche̓dṅe na bożei Mſchi na jene ṅekrawne
Waſchṅo za nas ßam ßo wopruẇe; z Luboſcze wón wo tém naiſẇ. Sakramencże
pżeczé pżinami ha ƀez nami <pb n="240"/>zwoſtawa; ha z teje ſamoje
Luboſcze cze wón też wſwojim Tżaſu k jenomu kóiżdomu woſeƀe pżikhadżecż,
cze kóiżdoho woſeƀe wopótacż, teƀé Pėtéṙe —, teƀe Hanża — — cze wón
wopótacż, pod tu twoju Wutrobu cze k tebi nutzdóṅcż, pola teƀe cze
pohozpoduwacż, cze wot teƀe pod Żtawtnoſczach toho Kle̓ba je̓dżené ha
póżṙené bócż.

Cżwojek, déż cze komu tu Wilkoſcz ha Wótroſcz teje ſwojeje Luboſcze tak
praẇe k Zpóznacżu dacż, ſnadż ṙekṅe: ja mam cże tak lubo, zo z Luboſcze
czéw cże z je̓ſcz. Tón naſch Wumóżnik ha Zbóżnik J. K. pak nas ſche̓ch tak
lubuẇe, zo wón ßam ßo ßamoho nam podaẇe k jenei Poje̓dżi, ha żada, zo mó
z Luboſcze kṅomu woprawdże bóchmó Joho do ßo je̓dli, ha zpóżerali, t. r.
wſwojim Tżaſu dóſtawali tón naiſẇ. Sakrament.

Te Dóſtawaṅo toho naiſw. Sakramenta mó wo naſchei Rétżi ṁenuwemó
Wopraẇeṅo, dokelż téch, kiż deṙe k tomu ßo pżihotuẇu, wopraẇa, t. r.
prawéch, dobréch tżini.

Wo watżonſkei ha ne̓mſkei Rétżi pak re̓ka Kommunion, to na ſerbſki pzindże
„Zromadżijenſtwo, Pżezjenoſczeṅo, <pb n="241"/>dokelż nas z Jėzuſom
krucżiſcho romadu jeże, tak praẇe zdobri, zpżecżeli, zpżezjenoſczi —; ha
wo Wużiwaṅu toholei Sakramenta budżemó mó też ƀe ſobu Jeni z témi
Druhimi woprawoi we̓rnei Luboſczi romadu jazani ha pżezjenoſczeni; t. r.
déż mó ſchiczé k ſebi ƀeṙemó jenoho ha tohoſamoho Je̓zuſa, kotréż jo
naſch Sche̓ch Wumóżnik, ha nas Schitkich lubuẇe —; habén to jo za nas tón
naiſélniſchi Poſtork k tomu, zo też mó ƀeſobu jedén toh’ druhoh’ bóchmó
po Je̓zuſowoi ſẇatei Woli praẇe lubuwali.

Skutkuwaṅa, Pwodé, Wużitk ſẇ Wopraẇeṅa.

Z Je̓dżu ha z Picżom żiwi ßo kóiżdé Cżwojek; z Wużiwaṅa teje Czérobé ha
toho Napoja te naſche Cże̓wo Moczé nadobówa, roſcze, kormi ßo. Z Wużiwaṅa
toho Je̓zuſowoho Ṁaſa ha Kreje pak ta naſcha Duſcha Moczé nadobówa, wo
tém Dobrém roſcze, ha ßo dozpownoſcża.

Ta naturſka Czéroba budże pżewobrocżena do toho Cżwojeka, czu ṙecz: to,
żtoż té je̓ſch, pżeṅdże do twojoho Ṁaſa ha Kreje; hale tón, kiż wo tém
ſẇ. <pb n="242"/>Wopraẇeṅu tu bożu Czérobu k ſebi beṙe, budże
pżewobrocżené do tejeſameje Czérobé, czu ṙecz: Je̓zus Kréſtus, kotrohoż
té k ſebi wozṁeſch, tebe pżewobrocża do ßo ßamoho, t. r wón wo tebi to
ſkutkuẇe, zo té dle̓je ha bóle bó zbówaw Jomu wowſchim dobrém, woſobṅe wo
tei Luboſczi k Bohu porunoſczené, na Ṅoho podobnoſczené; ha potaikim,
kaiż wón jo tón jenicżki Bohu ſwojomu ṅeb. Wótſczei nailubſchi,
naizpodobniſchi, tak też té tomu ṅeb. Wótſczei pżeczé lubſchi ha
zpodobniſchi pżibówaw.

Ja ſém tón winowé Peṅk, ha wó ſcze te Hawzé, ṙekné Je̓zus ſam k tém
ſwojim lubém Wutzownikam. Te Hawzé ſchu Ṁezu cżanu z toho Peṅka —, wot
Peṅka wottohrṅene bóchu wuzknéwo —; tak mó tu Ṁezu ſchiczkich Nadow
cżeṅemó z Je̓zuſa —. Nainadobniſcho pak tu Ṁezu z Ṅoho k ſebi nacżeṅemó
tedém, déż mó Joho pod naſchu Wutrobu k ſebi woznéwſchi — do Ṅoho ßo tak
ṙecz — nuczzazcze̓pimó, hacż nanaikrucżiſcho k Ṅomu ßo pżile̓pimó, z Nim
ßo zpżezjenoſczimó.

<pb n="243"/>

Kaikeżkuli Nadé bóże Cżwojekei tre̓bne ha wużitne bócż mówo, ſchitke
hodża ßo naizkeriſcho, nainadobniſcho dóſtacż wo praẇe pobożném
Wopraẇeṅu.

Woſobṅe pobożne Wopraẇeṅo toho Cżwojeka bóle woſẇatoſcża, t. r. tu Nadu
bożu wo nim mnohoſcża ha wilkoſcża, joho wo tei We̓ṙe, Nadżiji, ha
Luboſczi k Bohu zkrucża, dozpownoſcża, ha tak joho Bohu lubſchoho tzini;
pżidaẇe Swe̓two, Kurażu, ha Sélnoſcz k ſkutkuwaṅu toho Dobroho,
kwuzdaluwaṅu wot Zwoho, k pżedobówaṅu téch Zpótuwaṅow, k ſczerpnomu
Pżecżerpeṅu téch Cżeżow ha Pżecżiwnoſczow pżitomnoho Żiweṅa; potupja,
poſwabja, poduſcha, pomoṙa te zwo Pożadoſcze ha ṅeprawo Nakhilitoſcze;
zkrucża ha poſélṅa tu dobru Dowėrnoſcz k Bohu, toho Cżwojeka Wutrobu
tżaſto jara ſwódſczé wokżeẇa, zpodżiwṅe rozẇeſela; kmanoſcza joho k
jenomu hordoznomu Hoṙeſtacżu, k tei ṅeb. Zbóżnoſczi, kotṙejeż Zbóżnoſcze
Zawdak jo habén tónlei naiſẇ. Sakrament; t. r. Je̓zus jo tém do ßo
weṙaczém, ha te ſwoje Wukazaṅa dżerżaczém ſlubiw tu ṅeb. Zbóżnoſcz; k
Zawdakei pak, zo tu ſlubenu Zbóżnoſcz wſwojim <pb n="244"/>Tżaſu wėſczi
dacż budże, k Zawdȧkei ƀeztém jim podaẇe te ſwoje Ṁaſo ha tu ſwoju Krei.

Hale Lube Dże̓cżi! taſama Czéroba, kotraż Jenomu woſobṅe deṙe téje, ta
Druhomu dowho tak deṙe ṅetéje, hai tṙebai też zeżkodżi, joho do
ſtraſchṅeje Khoroſcze zcżeṅe, jo=li zo wón jedén ſwabé zkażené Żowtk ma.
Tak te ſẇ. Wopraẇeṅo, z kotrohoż cżi deṙe pżihotuwani tak jara wilki
Wużitk dóſtawaja, tém tak deṙe ṅepżihotuwaném ṁeṅe Wużitka pżiṅeſe —; ha
— żkodżi, żawoſṅe żkodżi, tu Duſchu do naiſtraſchniſcheje Khoroſcze
zacżeṅe, déż Żtó ßo zważi z czéwa ṅepżihotuwané, ha ṅedoſtoiné k
Wopraẇeṅu hicż.

(Z Czéwa ṅepżihotuwané ha ṅedóſtoiné jo kóiżdé z cżeżkim Re̓chom hiżcże
zmazané Cżwojek, t. r. kiż na tei Zpojedżi cżeżki Re̓ch jo zaṁeltżaw,
habé, bórṅe też ſcho ßo wuzpojedaw, tola hiżcże ſchitkim cżeżkim Re̓cham
nawoprawſke zahramiw ha wotṙek ṅejo; habé kotromuż tón Zpojednik te
Wotẇazaṅo zapojew jo, habé zakazaw k bożom’ Blidu hicż.)

<pb n="245"/>

Taiki, déż pod ſwoju hiżcże zmazanu Wutrobu Je̓zuſa kſebi wozṁe, Joho tak
ṙecz — — do ſwiṅaczoho Kle̓wa zatékṅe; to jo tón naiẇetżi Re̓ch, ṁenuwané
te Sẇatoho = Ruƀenſtwo. Taiki poṅemdṙe ṅewuſtatné Cżwojek wo tém
Wopraẇeṅu do ßo zeżeṙe jedén ſurowé Sud, t. r. te Wotſudżeṅo k Zatamaṅu.
Pżetoż taiki wo Zwóſcziwoſczi ha Lózoſczi hiżcże pżedobówa toho
Judaſcha, kotréż jo Je̓zuſa pżedaw, ha téch Żidow, kotziż Je̓zuſa ſu tei
Sṁercżi podali.

Tohodla taikoho po tém ṅeprawém Wopraẇeṅu tón Tżert haklei tak praẇe do
ſwojeje Moczé pod ßo krédṅe; ta Nada boża pak wot ṅoho wichuẇe —, tak
wón dle̓je ha bóle woſlepja —, wo ſwojich Re̓chach hnije, hiṅe, kónczƀeṙe
—. Ha taike z czéwa ṅedoſtoine Wopraweṅo Bóh tón Kṅez tżaſto też ze
ſchelakimi tżaſnémi Ṅezbóżami, z Khoroſczami, ha z tej zażnej Sṁercżu
żtravuẇe.

Ach lube Dże̓cżi! zwarnui Bóh, zo nidé żane wot was tola ṅebó z czéwa
ṅedoſtoine k Wopraẇeṅu ſchwo!

<pb n="246"/>

Wopraẇeṅo pod jenieżkei Żtawtnoſczi.

Tón Wużitk, te Scze̓hwki z toho Wopraẇeṅa ſu jenaike, ſcho k jenom’
pżindże, hacż ßo dóſtaṅe pod jenicżkei, habé pod wobimai dwe̓mai
Żtawtnoſczamai; dokelż pod kóiżdei Żtawtnoſczi jo tón czéwé żiwé
Bóh=Cżwojek Kréſtus.

Nichtó ṅech ſebi ṅemóſli, zo wo tém pżeżonuwaném Wobwatku jo jenoi te
Cże̓wo, te Ṁaſo Kréſtuſowo ſamitkowne ƀez teje Kreje —; zo wo tém
pżeżonuwaném Kheluchu pod Żtawtnoſczi toho Wina jo jenoi ta Krei
Kréſtuſowa ſamitkowna ƀez joho Ṁaſa—; ne̓ ſchak, ne̓, to bó hrobṅe wuṗe,
jara wopaki móſłene bówo. Kaikiż jo Je̓zus Kréſtus wo Ṅeƀeſach —, taiki
jo też wo tém naiſẇ. Sakramencże —, żiwé, powné, czéwé, ṅerozdże̓lnité;
dżeż jo te joho Ṁaſo, tam jo też ta joho Krei, ha dżeż jo ta joho Krei,
tam jo też te joho Ṁaſo.

Kréſtus ſchak ṅemóże ne̓t roztorhané, te joho Ṁaſo ha ta joho Krei ſchak
ṅemóżetai róznorozdże̓lenei bócż. Déż jene ſẇ. Wobwatko na dwe̓, tzi,
żtéri Wamancżki ßo rozwaṁe, Kréſtus pod <pb n="247"/>kóidżicżkei
Drebużczé czéwé zwoſtaṅe; żtóż bó jenoi jenu Drebużku k ſebi zaw, bó
toho czéwoho Kréſtuſa dóſtaw; bó=li pak żtó też dwe̓, tzi, żtéri....
Wobwatka namól k ſebi zaw, ṅebó tola żto jaczé dóſtaw —: dokelż wone dże̓
móżno ṅejo jaczé dóſtacż hacż toho czéwoho Kréſtuſa.

Runiſch tak tón Me̓ſchnik, déż na bożei Mſchi kſebi wozṁe naipṙedé te ſẇ.
Wobwatko, ha potém też wupije tón pżeżonuwané Kheluch, tola nitżo jaczé
ṅedóſtaṅe, hacż druzé, kiż jenoi te ſẇ. Wobwatko k ſebi wozmu; Schiczé
dóſtanu toho czéwoho Kréſtuſa —, ha jaczé dóſtacż móżno ṅejo. Potaikim
tón Me̓ſchnik nitżo jazé ṅedóſtaṅe, hacż jenoi jenu Żtawtnoſcz jaczé, tu
Żtawtnoſcz toho Wina. Poſuchai, kedżbui deṙe moje Dże̓cżo!

Dam ja tebi ſle̓bérné Kroſch do jeṅeje Paperki zawałené —, ha tamomulei
dam ſle̓bérné Kroſch do dẇej Paperkow wuzawalané —, ṅekrédṅetai da wói
woboi jenak ẇele? habé żto da ma tamónlei jaczé, déżli jenoi tu Paperku,
na kotrei tżiſcze nitżo leiżane ṅejo? Tak <pb n="248"/>ßo ma wo tém
naiſẇ. Sakramencże; te Żtawtnoſcze ſu jenoi te Zawalidwa, do kotréchż
tón czéwé Kréſius jo zakhowané.

Na bożei Mſchi dérbi tón Mėſchnik tón Kheluch me̓cż, dérbi Kréſtuſa pod
dwojei Żtawtnoſczi, Kle̓ba ha Wina wopruwacż, ha też k ſebi zacż; dokelż
ta boża Mſcha jo tón ṅekrawné Wopór, kotréż znaṁeṅa ha pżed Wotżi ſtaja
tón krawne Wopór teje Je̓zuſoweje Sṁercże, ka tedém ta Krei z joho Cże̓wa
jo wube̓iżawa, ha potaikim rozdże̓lena pobówa.

Déż pak tón Me̓ſchnik bożeje Mſchė ṅedżerżi, jenoi tak cze te ſẇ.
Wopraẇeṅo dóſtacż, k Pż. déż jo khoré, ha cze doma wopraẇené bócż, ruṅa
Druhim jenoi te ſẇ. Wobwatko dóſtaṅe.

Je̓żus Kréſtus jo tei ſwojej Czérkwi, t. r. tém Wóſchim duchowném
Pre̓dkſtejicżeṙam to do Moczé podaw, zo, zatémhacż rozomne Winé k tomu
maja, móża te ſẇ. Wopraẇeṅo dacż wudże̓lecż, habé pod wobimai dwe̓mai
Żtawtnoſczamai, habé też pod jenicżkei Żtawtnoſczi.

Wo ſtaréch Tżaſach jo dṙe te ſẇ. Wopraẇeṅo drudé też pod dwe̓mai
Żtawtnoſczamai <pb n="249"/>wudżėlane, tón pżeżonuwané Kheluch też tém
ſwe̓tném Cżwojekam drudé podawané bów; hale wone jo hiżo dawno, zo telei
Waſchṅo jo zaſchwo; ha ne̓t jo czéłe zakazane z téchlei rozomnéch Winow:

1.) zo bó ſchudżom jenak dżerżane, ha tak ƀewſchimi kh. Kżeſczianami
pżezczéwna Jenaikoſcz bówa; ſchiczé pak ṅemóli toho Khelucha wużiwacż,
dokelż ne̓kotre Czérkẇe ſu khude, ṅemóża teiko Wina naſchavuwacż —,
ne̓kotzi też Wina ßo hrahuẇu, ha zadwaẇa ßo po druhim picż —.

2.) Zo tṙebai, déż Ludżo k Wopraẇeṅu ßo cżiżcża ha poſtorkuẇu, tón
Kheluch bó rozlaté ṅebów.

3.) Naibóle pak tohodla, zo bóchmó me̓li, krucże wobdżerżeli, ha też
zjawṅe wuznawali tu prawu We̓ru, zo Je̓zus Kréſtus jo czéwé pod kóiżdei
Żtawtnoſczi, ha ta joho Krei wot joho Cże̓wa ne̓t nidé jaczé ṅemóże
rozdże̓lena bócż.

Wo ne̓kotréch Czérkẇach drudé po ſẇ. Wopraẇeṅu ßo dawa Wino kwopwokaṅu
<pb n="250"/>toho Horta, zo, joli tṙebai wot toho ſẇ. Wobwatka żto
wiſajo zwoſtawo, bó zkeriſcho ßo dopóżrewo. Żtóż ṅecha, żeni ṅetṙeba
picż.

Roſudżeṅo, Pżihotuwaṅo k Wopraẇeṅu.

Dokelż te zczé wa ṅedoſtoine Wopraẇeṅo tón naiẇetżi, naiſtraſchniſchi,
naizkodniſchi Re̓ch jo; te doſtoine Wopraẇeṅo pak naijaczé Zpomożeṅa
pżiṅeſe; zme̓jeſch pṙedé ſchoho hacżnanaibóle na to kedżbuwacż, zo

1.) Zwarnui Bóh! tola nidé ṅebó zczéwa ṅepżihotuwané (na) ṅedoſtoiné
(na) k Wopraẇeṅu ſchow (ſchwa); ha zo

2.) kóiżdé Krótż po Móżnoſczi praẇe deṙe bó ßo pżihotuwaw (a), dokelż,
le̓ṗe ßo pżihotuẇeſch, jaczé Zpomożeṅa dóſtaṅeſch.

Z Czéwa ṅepżihotuwané, zczéwa ṅedoſtoiné jo tón, kotréż jo wo tém
Żtancże bożeje Nenadé, Ṅepżecżel bożi, t. r. z kaikimżkuli cżeżkim
Rėchom zmazané, k Bohu hiżcże na woprawſke ṅepżewobrocżené, z Bohom
hiżcże ṅewuhednané Re̓ſchnik. Potaikim

<pb n="251"/>

Żtóż cżeżczé jo z re̓ſchiw, dérbi pṙedé ſchoho za tém ßo próczuwacż, zo
bó jenu wopraw dże pokutniwu Wutrobu nadobów, ha jenu wużitnu Zpojedż
wotpowożiw—; kotrohoż Zpojedż jo ṅewużitna bówa, tón jo kſw. Wopraẇeṅu
zczéwa ṅepżihotuwané, zczéwa ṅedoſtoiné, ha taiki wo tém naiſẇ.
Sakramencże, kotréż dṙe ßam wo ßebi jo ha woſtaṅe ta naizpomożniſcha
Czéroba, tola ze ſwojeje Winé ſṁertné Je̓d do ßo zeżeṙe —.

Tohodla, Lube Dże̓cżi! ja was bożedla proſchu, we̓cżṅe z jeném ſwatém
Strachuwaṅom k Bohu pozdéchuicże, wilku Kedżbnoſcz ha Próczu na to
zwożuicże, zo jenoi bóſchcże tu Zpojedż praẇe ha wużitṅe wobréchtuwali;
pżetoż, kotrohoż Zpojedż jo wużitna bówa, tón zczéwa ṅedoſtoiné ṅejo,
hale jo kſẇ. Wopraẇeṅu k naiṁeṅſchom tak daloko doſtoinoſczené, hacż
nuzṅe tṙeba jo.

Dokelż pak, le̓ṗe ha duſchniſcho jedén kſẇ. Wopraẇeṅu ßo pżihotuẇe, jaczé
Zpomożeṅa z tohoſamoho dóſtaṅe; kedżbuicże dale, ka ßo pżihotuwacż
macże.

Nidé Nichtó, ṅech bó też ſchitku Próczu, kotraż wo cżwojetżei Moczé jo,
na <pb n="252"/>to wożiw —, nidé Nichtó tola ṅemóże ha ṅeſṁe ſebi
móſlicż: ne̓t ſém ja doſtoiné doſcz toho Boha=Cżwojeka pod moju Wutrobu k
ſebi zacż —, ne̓; doſcz doſtoiné k tomu — żeni Nichtó haklei bócż ṅemóże;
kóiżdé, też tón naiduſchniſcho pżihotuwané dérbi tola hiżcże zpóznacż ha
wuznacż: „Kṅeże ja ṅeiſém doſtoiné zo bó té pod moju Tzėchu nutzſchow
—.”

Ḃeztém pak hacż nidé Nichtó k tomu doſcz ßo doſtoinoſczicż ṅemóże —,
ṅech tola kóiżdé tak ßo doſtoinoſcża, kaiż z Pomoczu bożeje Nadé deṙe
móże; ha tón ṅeƀeſki Hóſcz zme̓je ſwoje Zpodobaṅo na nim, radé kṅomu
póṅdże, budże joho pżenadobṅe ponadżicż. Czéw (a) da kſẇ. Wopraẇeṅu ßo
pżihotuwacż zdaloka, ha zbliſka.

Pżihotuwaṅo z daloka.

Te Pżihotuwaṅo zdaloka wobſteji

1.) wo ródném Wukṅenu teje kż. Wutżbé.

2.) Wo jeném pe̓kném Hoṙeẇedżeṅu, habó nédém wo jenei we̓rnei
Pokutniwoſczi.

<pb n="253"/>

3.) Wo jenei wontrajaczei Pobożnoſczi k tomu naiſw. Sakramentei. Żtoż te
pre̓ṅe naſtupa,

Predéhacz te Dże̓cżi mówo kſẇ. Wopraẇeṅu pżipużcżene bócż, dérbja ródṅe
wuknécż, ha zatém hacż jim jenoi móżno jo, też nawuknécz tu kż. Wutżbu,
woſobṅe to, żtoż wot teje Zpojedże ha wot toho naiſw. Sakramenta hako
khathól: ſczé Kżeſczieṅo ẇedżecż maja.

Z Teje Ṅewe̓domoſcze ha Wupoſcze wo taikich We̓czach z ẇetżoh naibóle jara
zrudne Scze̓hwki ſcze̓huẇu. Kotreż Dże̓cżi na kż. Wutżbu ṅeródne,
ṅekedżbne, ṅelóżtne ſu, jo=li zo k tomu pre̓nomu ſẇ. Wopraweṅu jara
ṅedowutżene ßo pżipużcża —; budża ſnadż potém we̓cżṅe tżas Żiẇeṅa tónlei
naiważniſchi Skutk teje kż. Pobożnoſcze kaiż tomu ṙecz jenoi Waſchṅa dla
tak ne̓kak zlóchka pṙecż wobréchtuwacż. Żtoż naſtupa te druhe,

Deṙe ſebi me̓rkuicże L. Dże̓cżi! Bohu luboho ṅebudże koho ztżinicż jena
dobra Wowa, jedén dobré Poṁatk, ne̓ —; hale jena dobra Wola, jena dobra
Wutroba. Deṙe wuknécż, ha ẇele nawuknécż — — nitżo <pb n="254"/>ṅepomha,
hai hiżcże żkodżi tomu, żtóż potém ṅecha zatém ßo hoṙeẇeſcz.

Potaikim, zo bó jedén kż. Cżwojek wſwojich Tżaſach praẇe ha wużitṅe k
bożomu Blidu khodżiw, zme̓je wjenémpṙecż tak pe̓kṅe ha tżeſṅe ßo
hoṙeẇeſcz, kaiż tón joho Żtant ſobuṅeſe, ha Bóh wot ṅoho żada; nidé na
żane zakazane Pucże ṅewuſtupuwacż —, k naiṁeṅſchom tola ſchitkich
wilkich cżeżkich Re̓chow ßo zdaluwacż —, ſtaiṅe woſebi me̓cż, tżaſto
wobnoẇecż ha zkrucżecż taikulei Mós, taikelei Wotmóſleṅo ha Prėdkzacżo:
„Boha toho Kṅeza, bożu Wolu, boże Kazṅe mam zaṅdż ha ważu ſebi wóſche
ſchoho, nidé na żane Waſchṅo ṅecham we̓doṁe zpowném Dopomṅecżom Bohu ßo
pżecżiwicż, Boha zcżeżkim Re̓chom rozne̓wacż.

Jo=li zo pak tola ṅeẇatki dże żto wilke ſebi pżeladaw, do cżeżkoho Re̓cha
dopanéw jo —; dérbi zas k Bohu ßo pżewobrocżecż z jeném woprawdném
Kajeṅom ha Tamaṅom toho wobóṅdżenoho Re̓cha —, dérbi tomu Re̓chei nutzi wo
Wutrobe zahramicż, ha za pżichodne na woprawſke wotṙecz, (To jo ta
Pótſcziwoſcz teje Pokutniwoſcze) <pb n="255"/>tak tu Luboſcz k Bohu ha
te Pżecżelſtwo z Bohom, kotreż wuṗe be̓ pżetohrnéw —, z nowa zas
najazacż, ha z jeném woprawdném Pre̓dkzacżom toho Pole̓pſcheṅa tón Suk tak
praẇe krucże zacżanécż, zo tṙebai zas bó ßo ṅewotẇazaw.

Żtóż pak ṅepe̓kṅe ßo hoṙeẇedże, tżaſto, zlóchka himér do wilkich cżeżkich
Re̓chow ßo podaẇe —; pola toho jo wilki Strach, zo pżeczé, habé tola
zẇetżoh naibóle zczéwa ṅedoſtoiné k bożomu Blidu khodżi, bórṅe też
kóiżdé krótż pṙedé ſcho ßo wuzpojedaw; dokelż wón ṅejo pokutniwé
Re̓ſchnik, jomu brachuẇe ta Pótſcziwoſcz teje Pokutniwoſcze, wón nidé na
woprawſke k Bohu ßo ṅepżewobrocża, hale pżeczé jenoi na Kwilu ßo potaja.

Schitke Wuzpojedaṅa, ſchitke z wonkowne Na Wutrobu Poklepuwaṅa, ſchitke
z tém Hortom wuprajene, habó z Knihow wulazuwane ṙane Swowa, żto da mówo
pomhacż tomu; kiż nutzi wo Wutrobe te Re̓chi, ha te wo téch Re̓chach ſebi
zkicżene hebate Zẇeſeleṅa jaczé zaṅdż ma, jaczé lubuẇe, hacż Boha toho
Kṅeza, ha te Kazṅe boże? ha tohodla hiżcże ṅecha tém Re̓cham wotṙecz?

<pb n="256"/>

Żtóż tém Re̓cham z Wutrobé ṅewotṙekṅe, Toho ſchitka zwonkowna Pokuta jo
jene prózne Slepeṅo; ha żtóż me̓ni z taikim Slepeṅom Boha zhebacż mócz—,
zawe̓rno! tón ma Joho za jenoho ſwóṁanoho Boha, habó nédém jo ßam
ſwóṁané, t. r. ƀez Rozoma.

Me̓rkuicże ſebi tohodla deṙe L. Dżécżi! za tón czéwó Tżas waſchoho Żiẇeṅa
to ſebi me̓rkuicże: kaiż dowho Cżwojek hiżcże ṅejo nawoprawſke tak
zmóſłené, ha krucże wotmóſłené, zo cze z jeném pe̓kném Hoṙeẇedżeṅom
ſwojomu Bohu ſwużicż, ha knaiṁeṅſchom ſchitkich wilkich cżeżkich Re̓chow
ßo z minuwacż, — —; tak dowho żeni ṅeſṁe kſẇ. Wopraẇeṅu hicż.

Tohodla, déż jedén dże cżeżczé jo zrėſchiw —, taikomu jo kradżeṅu: zo,
pṙedé hacż k bożomu Blidu dżo, ne̓kotré Tżas, knaiṁeṅſchom ne̓kotre Dné
tón ſwói wobóṅdżené Re̓ch wo Hórkoſczi teje Wutrobé bó Bohu
wotproſchuwaw, te Pole̓pſcheṅo zapotżaw, — ha tak hiżo wopraw dże
nakazané k tomu ſẇ. Wopraẇeṅu pżiſchow.

<pb n="257"/>

Pódla jenoho pėknoho Hoṙeẇedżeṅa budże kſw. Wopraẇeṅu zdaloka te
naile̓pſche Pżihotuwaṅo „jena wontrajacza Pobożnoſcz k tomu naiſẇ.
Sakramentei —, kotraż wo tém wobſteji: zo pżed tém wo ſw. Sakramencże
zakhowaném Je̓zuſom rad te twoje Kolena zibuẇeſch, rad tżaſto k ṅomu ßo
pomodliſch, tu bożu Mſchu we̓cżṅe z móżniwej Pobożnoſczu ſwóſchiſch, na
te tzi Tełe deṙe kedżbuẇeſch, ha woſobṅe, z tej Żadoſczu te ſẇ.
Wopraẇeṅo na duchowne Waſchṅo dóſtaẇeſch. Ródniſchi (ſcha) wo tém
budżeſch, le̓ṗe pżihotuwané (a) póṅdżeſch wſwojim Tżaſu kſẇ. Wopraweṅu,
ha jaczé Zpomóżeṅa z ṅoho zme̓jeſch.

Pżihotuwaṅo zblizka.

Żtóż na te rozpojedżene Waſchṅo ßo pżihotuwaw jo zdaloka, budże mawho
Cżeże pótnécż wo tém Pżihotuwaṅu zblizka, kotreż wobſteji wo témlei
tzojim: zo jedén

1.) na Cże̓łe taiki jo, kaikiż bócż dérbi.

2.) Pṙedé Wopraẇeṅa wużitṅe ßo wuzpojeda.

<pb n="258"/>

3.) Pżed Wopraẇeṅom tu ſwoju Wutrobu wo tei Pobożnoſczi zatżoplicż ßo
próczuẇe.

Żtoż te pre̓ṅe naſtupa, wona jo jena kruta Kazṅa teje kh. Czérkẇe na to,
zo k Wopraẇeṅu Nichtó ṅeſme̓ hicż, khiba zo jo wot Pównoczé ſém tżiſcże
nacżwutrobé. Talei Kazṅa pak ṅeẇeże téch Khoréch, kiż doma ßo wopraẇecż
dadża.

Joli zo pak jédén taiki Cżwojek, kiż do Czérkẇe khodżi, tżiſcże
nacżwutrobó żeni tracż ṅemóże —, ṅech pola ſwojoho Zpojednika ßo
dopraſcha, hacż — ha ka daloko jomu dowolene jo, pṙedé ne̓żto k ſebi
zacż?

Komuż jara ṁakṅe —, na Bluẇaṅo dżo —, ṅeſme̓ ßo do Stracha poſtajicż, tón
ſẇ. Sakrament tṙebai zas wot ßo dacż dérbecż —. Jo jedén wot Pównoczé
ſém pobluwaw —, jenoi zo nitżo hoṙepiw, żto k ſebi braw ṅejo; taiki jo
nacżwutrobó, mów dṙe toho Pobluwaṅa dla hiżcże k Wopraẇeṅu hicż —; tola
pak, déż joho żana Nuza k tomu ṅecże̓ri, mudriſcho te ſẇ. Wopraẇeṅo na
jedén druhi Dżeṅ wotſtortżi.

<pb n="259"/>

Déż komu ze Żowtka ne̓żto hoṙeſtorka, bórṅe toſamo zas dełezpóżṙew,
tohodla hiżcże nacżwutrobé zwoſtaṅe, dokelż te boṙeſtorkaicze ṅejo
dżentziſcha, hale jo tżoraiſcha Je̓dż.

Samo ßo zrozemi: żtóż cze k bożomu Blidu zjawṅe pżiſtupicż, zme̓je do
ſchwarṅeje tżiſteje Draſté ßo zwoblekacż.

Żtoż naſtupa te druhe, tu Zpojedż, Ja wam je, Lube Dżėcżi! ṅemóżu huſto
doſcz prajicż, na tei Zpojedżi jo ha woſtaṅe pżeczé naijaczé leiżane, zo
bó ßo ſtawa z jenej ſwe̓rnej, woprawdże pokutniwej, nawoprawſke k Bohu
pżewobrocżenej Wutrobu; pżetoż po jenei jenoi tak ne̓kak ṅewużitṅe
wobréchtuwanei Zpojedżi bó Té zczéwa ṅedoſtoiné (na) ha ṅepodobné (na)
bów (a) kſẇ. Wopraẇeṅu hicż.

Kaiż ta ſẇ. kh. Czérkwei tu Kréſtuſowu Porutżnoſcz wukwaduẇe, wilke,
cżeżke Re̓chi dérbi kóiżdé na tżiſte ßo wuzpojedacż —. Na te ṁeṅſche tak
re̓kane zpużcżnite Re̓chi dṙe żana kruta Kazṅa ṅejo, zo dérbjaw teſame ßo
zpojedacż; ha téchſaméch dla té <pb n="260"/>zczéwa ṅepodobné (na) kſẇ.
Wopraweṅu ṅeiſé.

Tola pak ſu taike Rėchi — ſu tak ṙecz Zakwadé, kiż jara zadżewaja, zo z
toho ſẇ. Wopraẇeṅa ṅedóſtaṅeſch toho nadobnoho Zpomożeṅa, kotreż dóſtacż
mów (a), ha dóſtaw (a) bó —, ṅebó=li taike Re̓chi na ſebi mėw (a).

Ha to jo k zrozeṁeṅu wot taikich ṁeṅſchich Re̓chow, kotreż wobóṅdżeſch
zpowném Dopomṅecżom, z Lóchkoté, ze zniẇeje Ṅerodé, ze Schibawſtwa, z
Worakawſtwa, z Lózoſcze, po taikim tżiſcze z dobrej Wolu. Ja kóiżdomu z
Luboſczu radżu, zo taike — hacżruniſch tṙebai heẇak ſamenaſebi mawe
Re̓chi — tola pżeczé bó ßo zpojedaw, hałe tak —, zo pṙedé Zpojedże ßam na
ßebi je z Wutrobé potama, z toho Pżekwadżeṅa, zo wone Bohu pżecżiwne ſu
—, ha k tomu ßo wotmóſla: pżichodṅe ródniſchi, pe̓kniſchi bócż, też taike
Valeṙe, jo=li zo nicz ſche̓ zjeném dobom, tola jedén po druhim pomólcżku
na ſebi wupoṙedżecż.

<pb n="261"/>

Te ſchėdne Pótkṅeṅa, Pokiwkṅeṅa, Dobokapoſtupeṅa ha Pokhibeṅa, kotreż
ſamotṅe z Ṅedopomṅecża —, z Pżekwataṅa, z Wuſtawaṅa teje cżwojetżeje
Swaboſcze — ßo ſtawaja, taike ſche̓dne mawe Rėchi tomu ſw. Wopraẇeṅu
naiṁeṅe zadżėwaja. Tohodla cżi prėṅſchi Kżeſczieṅo, (kiż wo tei
Bohuſwużownoſczi jara nutni be̓chu, jara na ßo kedżbuwachu, też do mawóch
Re̓chow żeni czéłe zdobrej Wolu ßo ṅepodawachu) déżkuli bożu Mſchu
ſwóſchachu, też kóiżdé Krótż ſobu k Wopraẇeṅu khodżachu, hacżruniſch
wonitadeṙe też ſchelake mawo Próſchki ha Ṅedozpownoſcze na ſebi me̓jachu
—. Pżetoż

Taike Ṅedozpownoſcze teje naſcheje cżwojetżeje Swaboſcze tón jara nadné
Bóh nam k Dobrocże dżerżi, nam pżez Porſté lada, ha rad wodaẇe, jenoi zo
mó téchſaméch dla pżed Nim ßo poniżuẇemó, tu dobru Wolu, tu wutrobnu
Żadoſcz mamó też taikich Valeṙow tola po Móżnoſczi ßo paſcz ha
zminuwacż, hacżruniſch zcżeżka déh czéle tżiſcże ßo jich wukedżbuwacż ha
wuzwinécż budżemó.

<pb n="262"/>

Żtoż taike ṁeṅſche Rėchi naſtupa—, ṅech ta dobra Dowe̓rnoſcz na tu
bóhwſku Dobrocżiwoſcz pżeważa ha pżedobówa tu pwóſchiwu Bojoſcz —;
téchſaméch dla ṅech jedén pe̓kné Kżeſczian wot ſẇ. Wopraẇeṅa żeni ßo
ṅewotlakuẇe, wele jaczé ṅech habén wo pobożném Wopraẇeṅu te Wodacżo, te
Wule̓kuwaṅo ha Wuhojeṅo taikich ſwojich Braſchiwoſczow póta.

Taike Braſchiwoſcze na Zpojedżi z krótkim ſobu wopómnicż jo praẇe —;
hale ſchė nadróbne dopojeduwacż —, to tṙeba, hai, to móżno ṅejo.

Żtoż naſtupa te tzecże, „Ka jedén ßo próczuwacz ma pżed ſẇ. Wopraweṅom
tu ſwoju Wutrobu wo tei Pobożnoſczi zatżoplicż” wot toho mówo jara ẇele
prajene bócż, ha tola nidé doſcz doprajene bócż ṅemóże. Hale Lube
Dże̓cżi! wam, kiż wó ktomu hiżcże doſcz pownoho dózraẇenoho Rozoma
nimacże, czu ja ƀeztém jenoi to, żtoż za was te naiwużitniſchi jo,
pome̓nicż. Kedżbuicże deṙe, ha dżerżcże też potém po Móżnoſczi, żtoż wam
wukazacż budu.

<pb n="263"/>

Pżipraẇeṅo k Wubudżeṅu teje Pobożnoſcze.

Moje Dże̓cżo! czeſch té woprawdże z pżiſtoinej Pobożnoſczu pola bożoho
Blida pobócż, taklei tżin, taklei ßo zadżerż:

1.) Zwutżei ßo k tomu tón Dżeṅ pṙedé — popowṅu ha woſobṅe naẇetżor bóle
ßo wotṁelkuwacż, ẇele ṅerétżecż, ṅetṙebaiſchi ṅepojedacż —, hale te
twoje Móſłe hiżo zromadżecż ha zwożuwacż na tón jara wilki ważniwé
Skutk, kotréż na hjutziſche pre̓dkmaſch, z tém wutrobném Pożadaṅom ha
Pozdéchuwaṅom: zo bó jón k bożei Tżeſczi ha twojei Duſchi k Zpomożeṅu
praẇe deṙe wobréchtuwaw (a). Też pżi twojim Dże̓łe pomóſlei ſebi na toho
ṅeƀeſkoho Hoſcża Je̓zuſa, kiż hjutze k tebi pod twoju Wutrobu nutzpóṅdże
—; żadai za nim —, ẇeſel ßo k Ṅomu, z Tżaſom tżin jomu Rum ha Me̓ſto wo
twojej Wutroƀe.

2.) Zatém hacż Pżileżnoſcz napaṅe, twojomu Bliſchomu rad z Poniżnoſczu
hoṙepoſwuż, rad jomu ne̓żto kwoli ztżin, k Pż., Proſcherei rad Zkipku
Klėba doṅes ha podai —, Nanei, Macżeri, Bratrei, Sotzje Tżrije wutżeſai,
Wodu hólui, <pb n="264"/>Nohi wotmói, ha to z Luboſcze k Jėzuſei, kiż
tém ſwojim Wutżownikam horeſwużiw ha te Nohi wotmówaw jo. Samo ßo
zrozemi: zo woſobṅe tedém Nanei, Macżeri, Hozpodarei, Hozpozé, ſchitkim
Tém, kiż cżi rozkazuwacż maja, tak praẇe poſuſchné (na) bócż dérbiſch, z
jenej ẇetżej Podwolnoſczu ha Zpėſchnoſczu te tebi kazane tżinicż.

3.) Pżi Wetżeri tei twojei Huƀe knaiṁeṅſchom tola ne̓żto mawho wotſchcżip
ha wottohrṅ —, ṅechaw (a) ßo do powṅeje Sétnoſcze natékacż —, dokelż tón
powṅe natékané Cżwojek jo le̓hniſchi, k tei Pobożnoſczi ṁeṅe podobné.

4.) Te ẇetżorne Pacżeṙe z ẇetżej Nutnoſczu wobréchtui; maſch=li Kwilu,
nó wo ſamitkowném Kucżiku Rózaṙe zpe̓wai, habó z Kniżkow nėżto wot Zpoje
dże ha ſẇ. Wopraẇeṅa ſebi pżelazui —. Czéw (a) na Staroſczi me̓cż tu kſẇ.
Wopraẇeṅu pżiſwuſchaczu Pobożnoſcz, z taikej Staroſczu łenécż hicż—, wo
taikich Móſlach wuſnécż.

5.) Ha rano, nédém hacż wotucżiſch, zas jenoi to ſebi do Móſlow ƀer,
nawſcho <pb n="265"/>Druhe ṗak ƀeztém tak kaiż zabódż, teſame Raṅo wot
nitżoho Druhoho haklei żto ṅezarétżei —.

6.) Déż do Czérkẇe dżoiſch, twojim Doṁaczém, woſobṅe Nanei, Macżeri,
Hozpodarei, Hozpozé . . . z Poniżnoſczu wotproſch, prajiczé: Wodaicże mi
Bohadla! Po Pucżu Pacżeṙe zpėwai, k Bohu pozdéchui, móſli ſebi na tu
Zpojedż, na te ſẇ. Wopraẇeṅo, żanéch druhich Rétżi ha Pojedaṅow pak
ṅeme̓i.

7.) Woſobṅe ztwojeje Wutrobó na Hwawt pṙecżwotecże̓r ſchitku Hórkoſcz,
Hramotu, Rachi Żadoſcz —; żtożkuli cżi żtó klubu ztżiniw jo —, ṙek
pżiſebi: „Boha dla, dokelż Bóh tak mėcż cze —, ja kóiżdomu Scho wodam;”
wuzpe̓wai Wotze naſch zawſchich Téch, kiż cże déh roznėwali ſu, ha
pżiſtai telei Swowa: „Bóh tón Kṅez wodai nam Schėmromadże!

Za Dże̓cżi jo lėpe naẇetżor pṙedé ßo wuzpojedacż, zo potém nazaitra rano
bóchu ṁeṅe Próczé ha jaczé Kwiłe mėli tu Pobożnoſcz pżed ſẇ. Wopraẇeṅom
woſebi zatżoplicż —. Ṅejo pak ta Zpojedż naẇetżor ßo ſtawa, dérbi ta
pre̓ṅa Staroſcz bócż na tu Zpojedż.

<pb n="266"/>

Wubudżeṅo teje Pobożnoſcze pżed Wopraẇeṅom.

Po tei Zpojedżi, (habó, déż wilka Cżiżcżeṅcza jo, ha z tej Zpojedżu jara
dowho wottżakuwacż dérbiſch, też pṙedé teje Zpojedże) wopómṅ ha rozmóſli
ſebi te tzoje Wotpoladaṅo, z kotrohoż mó po Jėzuſowém Nutzſtajeṅu ha
Wukazaṅu tón naiſwacżiſchi Sakrament dóſtawacż mamó

1.) k Wopómṅecżu teje joho hórkeje Matré ha Sṁercże.

2.) K zpomóżnei Czéroƀe za naſchu Duſchu.

3.) K Zawdakei teje nam ſluƀeṅeje ṅeƀeſkeje Zbóżnoſcze.

Nóda pżiſebi ṙek 1.): Ja czu tón naiſẇ. Sakrament k ſebi zacż k
tżeſcziwomu dżakownomu Wopómṅecżu teje Je̓zuſoẇeje hórkeje Matré ha
Sṁercże; ha kóidżicżki Mól pżed ſẇ. Wopraẇeṅom tola ne̓żto wot Jėzuſowoho
Cżerpeṅa, habó z Kniżkow lazui, habó z Poṁatka powopominai —.

Joli zo żto druhe ṅewėſch, prai taklei: „O Jėzuſo Kréſtuſo Té Séhno
bożi! ja ßo Tebi <pb n="267"/>z Wutrobé dżakuẇu, zo Té nas Cżwojekow dla
ßé ßo Cżwojek narodżiw, tzi ha tziczécżi Lėt po Zemi khodżiw —, wo tei
Zarodże wo ſmėrtném Stéſku za nas ßo Krei pocżiw —, za nas ſé
roſchwikané —, z Cżerṅemi krónuwané bów —, za nas ſé tón cżeżki Kżiż ṅes
—, za nas ſé kżiżuwané, ha na Kżiżu wiſaiczé wumṙew —. Na tu twoju
zawſchich Rėſchnikow, ha potaikim też zamṅe pżelatu Krei — — nadżiju ßo
ja wot bożeje Miwoſcze mojich Rėchow Wodacża, kotrohoż ßam ze ßo hódni
(ßama ze ßo hódṅa) neiſém.”

Ha na bożu Matru poladaiſchi zdéch: „Ach kżiżuwané Jėzuſo! Ja ßo nėt
jara kaju ſchitkich mojich Rėchow, kotreż Té na twojim Cżėłe tak jara
cżeżczé ſé wotcżerpecż mėw —. Ja ṅecham jaczé rėſchicż —, ja czu —, ha
budu pėkṅe ßo hoṙeẇeſcz, zo ta Twoja zawſchich Cżwojekow pżelata Krei
ṅebó namni zuƀena, podarmo pṙecżcżiſṅena bówa.”

Dałe ṙek pżiſebi 2.): Ja czu tón naiſẇ. Sakrament dóſtacż k zpomóżnei
Czérobe za moju Duſchu, zo wowſchim Dobrém, woſobṅe wo tei Luboſczi k
Bohu bóch pe̓kṅe jara pżibówaw (a), Moczé nadobówaw (a).

Tomu Cżėwu nailėpe téje ha k Moczé dżo taſama Czéroba, kotruż jedén ze
Żadoſczu ha z Aptitom k ſebi ƀeṙe —; zo tei <pb n="268"/>twojei Duſchi
talei ṅeƀeſka Czéroba prawe deṙe bó téwa, z budżei woſebi Wód ha Żadoſcz
za Teiſamoi, taklei ſebi rozmóſlei: Kréſtus ßam jo k tém Swojim prajiw
„Ja ſém tón winowé Peṅk —, ha Wó ſcze te Hawzé” Żadam da Joho kſebi
zacż, czu do Ṅoho ßo nutzzazcże̓picż, k Ṅomu tak praẇe ßo pżile̓picż= zo
mów (a) z Ṅoho k ſebi cżanécż tu dobru Ṁezu, ha dobre Pwodé dobréch
Skutkow noſécż. Ha nédém ne̓dże taklei pozdéchui:

„Ach dobrocżiwé Jėzuſo! Té ſé tón Tżas twojoho Wokokhodżeṅa na Zemi téch
Huƀeṅéch tróżtuwaw, wolożaw, zpomóżaw —; pói nėklei kemni, tróżtui,
wolożei, zpomóżei też ṁe! Ja ſém wo tei Luboſczi k Bohu jara liwki (ka)
hai zémné (na) —, pói kemni, woṙewai, zarėwai ṁe! Ja ſém jara ſwabé
(ba), braſchiwé (wa) —, pói, wulėkui, poſélnei ṁe! Wo Wukṅeṅu ha
Skutkuwaṅu toho Dobroho ſém ja tżaſto ſłepé (pa), wuchi (cha), kromé
(ma), pói, tżin ṁe deṙe widżaczoho (czu), deṙe ſwóſchaczoho (czu),
zpėſchṅe khodżaczoho (czu) —!” Habó ne̓żto toho ruṅa, kaiż cżi tón Duch
S. nutzdaẇe.

Ṙek hiżcże pżiſebi 3.) Dérbjawo tṙebai te dżentziſche Wopraẇeṅo te Moje
poſleṅe bocż —, dérbjaw ja wot <pb n="269"/>Sṁercże pżekwatané (na)
nachle wumṙecż, Pżileżnoſcze ṅeme̓cż pżed Sṁercżu hiżcżejón woprawané
(na) bócż —; ṅech mi telei ſw. Wopraweṅo też ſobupwacżi za tu pucżnu
Czérobu na te Pżeſtupeṅo do teje We̓cżnoſcze; ja czu tón naiſẇ. Sakrament
k ſebi zacż hako jedén Zawdak teje mi ſlubeṅeje ṅeƀ. Zbóżnoſcze, wo
dobrei Dowe̓rnoſczi, zo tohoſamoho Jėzuſa, kotrohoż ne̓klei k ſebi ƀeru
pżikrétoho z témi Żtawtnoſczami toho Kle̓ba, w Neƀeſach budu
wotpżikrétoho, hordoznoho widżecż ha wużiwacż we̓cżṅe —. Zdéch:

„Ach mói nailubſchi Jėzuſo! Teƀe czu k ſebi zacż —, z Tobu czu ßo tak
praẇe zdobricż, zpżecżelicż, zpżezjenoſczicż —, twói (twoja) czu bócż,
twói (twoja) czu zwoſtacż wo mojim Żiẇeṅu, wo mojim Wumṙecżu, ha też po
Sṁercżi.”

Wone ṅejo tṙeba, Lube Dżėcżi! zo dérbeli wó w Poṁatku wobdżerżecż, ha
pżed ſẇ. Wopraweṅom wuprajecż ruṅe teſame Swowa, kotreż ja wam ne̓t
pre̓dkprajach; ne̓ ſchak, ne̓. Bóh rozemi tu Rétż teje Wutrobé —. Rétż teje
Wutrobé ſu te Móſłe ha Żadoſcze —; me̓icże jenoi dobre Moſłe, dobre
Żadoſcze, <pb n="270"/>ha tṙebaicże taike Swowa, kaikeż we̓ſcże, ha
móżecże.

Żeni pak tola ṅezabódżeże na te tzoje Wotpoladaṅo, z kotrohoż macże tón
naiſẇ. Sakrament dóſtawacż,

1.) k Wopómṅecżu Jėzuſoẇeje hórkeje Matré ha Sṁercże.

2.) K zpomóżnei Czéroƀe za waſchu Duſchu.

3.) K Zawdakei teje ṅeƀ. Zbóżnoſcze.

Jo hiżcże wełe Tżaſa wóſche —, zpėwaicże habó te Rózaṙe, habó też z
Kniżkow te Modlitbé pżed ſẇ. Wopraẇeṅom, habó te Potżinki teje We̓ré,
teje Nadżije, ha teje Luboſcze.

Jedénmól zawſche mołe, Lėṗe jo lutku jenu Modlitbu wuzpe̓wacż pomólcżku,
z Pżekwadżeṅom, tak —, zo ſebi ju deṙe rozemiſch ha k Wutroƀe wozṁeſch
—, déżli htói keiko wuſcheptacż, ha nitżo praẇe ṅerozemicz, k Wutroƀe
ſebi ṅewzacż.

Déż pak, moje Dże̓cżo, déż tṙebai zewſchej twojej Próczu ẇele
ṅewuréchtuẇeſch —, ha ta twoja Wutroba wo Pobożnoſczi ßo cżi
ṅezatżoplja; <pb n="271"/>z Poniżnoſczu ſebi pomóſlei taklei: „Jara
wilka, żeliwa jo bówa ta Pobożnoſcz, z kotṙeju S. Maṙja, cżi ſẇacżi
Japożtoẇe, ha druzé Sẇacżi te ſẇ. Wopraẇeṅo dóſtawali ſu —, ha pėkni
dobri Kżeſczieṅo hiżcże nėt zprawoj Pobożnoſczu je dóſtawaja —. Ja z
Wutrobé żadam, ha jara rad czéw (a) też taiku Pobożnoſcz wo ſebi mėcż,
débóch k teiſamoi zroſczené (na) bów (a) —; ƀeztém porutżam, ha ſobunutz
ßo zawalam do teje Pobożnoſcze téch Sẇatéch ha ſchitkich pėknéch
Kżeſczianow —; żtoż Jim nadobówa —, ṅech pżed Bohom doruna to, żtoż mi
valuẇe —.”

Zadżerżeṅo wo tém ſẇ. Wopraẇeṅu.

Ruṅe pżed Wopraẇeṅom naipṙedé Nėchtó z pe̓wa te Konfiteor, to jo ta
zjawna Zpojedż; potém tón Me̓ſchnik k Tém k Wopraẇeṅu pżindżaczém ßo
wobrocżi, ha praji: Tón Schohomóczné Bóh ſmėl ßo na wami, wodai wam
waſche Rėchi, ha doẇedż was k wėcżnomu Żiẇeṅu, amen. Ponadżeṅo,
Wotẇazaṅo, ha Wodacżo waſchich Rėchow dai wam tón Schóhomóczné ha
miwoſcziwé Bóh, amen.”

Ḃeztém Té, moje Dże̓cżo, pozdéchui taklei: „Mói Bożo! Tebi ja k Noham
padam, wotproſchuẇu cżi ſchitko, żtożkuli ja déh z Móſlemi, ze Swowami,
ze Skutkami, z Wonkawoſtajeṅom — zrėſchiw (a) ſém. Schéch mojich <pb
n="272"/>Rėchow z Wutrobé ßo kaju, dokelż wone Tebi pżecżiwne ſu. Bódż
mi nadné, wodai mi!”

Potém tón Me̓ſchnik jene ſẇ. Wobwatko pokazuiczé praji: Ekcze agnus Dei,
t. r. Leicże te Jeṅo boże, kiż pṙecżƀeṙe te Swėta = Re̓chi. Té pak k
Je̓zuſei ßo modliwſchi zdéch: Sme̓l ßo na domnu! Nédém tón Me̓ſchnik tzi
krótż zaſobu praji: Domine non ſum dignus, t. r. „Kṅeże, ja neiſém
doſtoiné, zo bó Té pod moju Tzėchu nutzſchow, hale prai jenoi ze Swowom,
ha budże moja Duſcha wuſtroẇena.” Wo Poniżnoſczi k Zemi pokwoṅené (na)
teſame Swowa ſobuwuprajei.

K Wopraẇeṅu ßo cżiżcżecż, ſtorkacż—, ach! to jo poṅemdṙe rozna, żadwawa,
wohidżacża Wupoſcz ha Ṅepżiſtoinoſcz — Lube Dże̓cżi! to tola żeni
ṅetżincże. Hale ta znutznita Pobożnoſcz teje Wutrobó dérbi też zwonka ßo
wopokazuwacż wo zkwadnei Cżichocże, me̓rném Wottżakuwaṅu, haṅbicżiwém
Strachuwaṅu.

Déż Ṙad na tebi jo te ſẇ. Wobwatko dóſtacż, nó ſebi tu Hubu deṙe woſłe̓ṅ,
toho Jazéka rozṅe wonṅewuſuwai, hale <pb n="273"/>wotewriſchi Hubu me̓i
tón Jazék na Zubach zmerom leiżaczé —. Déż te ſẇ. Wobwatko dóſtaw (a)
ſé, Kwilcżicżku je na Jazéku podżerż —, tak budżeſch je zlóchka póżṙecż
mócz. Woſtaṅe żto wiſajo, ṅeſme̓ſch z Porſtom, hale z Jazékom ſebi
dopomhacż.

Nédém hacż póżṙew (a) ſé, z déch tak. praẇe z Wutrobó: Jėzuſo Té Séhno
bożi, ſmél ßo nadomnu! Té Cżėwo naſchoho Kṅeza Jėzuſa Kréſtußa zwarnui
tu moju Duſchu k wėcżnomu Żiẇeṅu.”

Zadżerżeṅo po ſẇ. Wopraẇeṅu.

Z molom po Wopraẇeṅu ṅechaw (a) wupluwacż; pżindże pak cżi Kaſchéluwaṅo
—, jenoi zo Kwilka nimo jo, móżeſch te wotkaſchuluwane zecher wuplunécż,
dokelż to ṅepżindże ze Żowtka, hale z teje druheje Rénki, z kotreju Déch
ßo ſre̓ba.

Po ſẇ. Wopraẇeṅu zromadżei ha zwożui twoje Móſłe na toho Boha=Cżwojeka
Kréſtuſa, kotréż jo ktebi nutzpżiſchow, kotrohoż wo ſebi <pb
n="274"/>maſch —; witai Joho, pojedai z Nim, z déchui k Ṅomu tak kaiż
cżi ta twoja Wutroba nutzdawa —, k Pż. taklei:

„Ach Jėzuſo Té Séhno bożi! Tebi ßo k Noham podcżiſuẇu, k Tebi ßo modlu,
Tebi ßo dżakuẇu, zo ſé Té zamṅe tu hórku Sṁercż wucżerpew, ha nėt kemni
pżiſchow. Tebi ßo ja czéłe do Moczé podawam; zrumui zemṅe pṙecż ſcho,
żtoż Tebi womni ßo ṅelubi, ha mi żkodżi —; dai miſcho to, żtoż Téſam
nailėṗe wėſch, zo Tebi ßo lubiwo, ha mi wużitne bówo bó — —. Roſwėtlei
tón mói Rozom, pohnuwai tu moju Wolu, zo bóch ja deṙe zpóznawaw (a) ha
rad dopelṅaw (a) ſchitko to, żtoż Té wotomṅe żadaſch. Ta moja Żadoſcz
jo, Tebi ßo lubicż —. Czu — ha budu —, z Pomoczu twojeje Nadé czu ha
budu pėkṅe ßo hoṙeẇeſcz, mojomu Bohu ſwėrṅe ſwużicż. Czu, ha budu ſchoho
Zwoho ßo zdaluwacż —, ṅecham —, ha ṅebudu — do nitżoho zakazanoho ßo
podawacż.”

Porutżei Jėzuſei tu Nuzu, tu Należnoſcz, kotraż tṙebai ruṅe cże cżiżcżi
—, k Pż. „Ach Jėzuſo, Té je wėſch, zo ja cżeżczé wuknu —, dai mi tu
Nadu, zo bóch lėṗe <pb n="275"/>wuknéw (a)! Sém khorojté (ta), dai mi tu
Strowotu, jo=li zo k twojei Tżeſczi ha mojei Duſchi k Zbóżnoſczi bó
bówo!” Porutżei też Je̓zuſei Nana ha Macż, twojich Dobroczeṙow, Pżecżelow
rc.

Kaikeżkuli wuƀerne, wuſchikne, łeſne Swowa pżed Bohom mawho pwacża, déż
wot Wutrobé ṅeṅdu —. Ha też ſnadne, ṅełepe, ṅeſchikne Swowa ẇele pwacża,
déż ta Wutroba praẇe deṙe mėni. Potaikim jo lėṗe, k Je̓zuſei z déchuwacż
ha pojedacż tak kaiż cżi ruṅe wot Wutrobé dżo, z twojimi ſamotnémi
kaikimiżkuli Swowami, déżli z Knijow lazuwacż htói kak woſobne ṙane
Swowa, kotreż ṅerozemiſch, habé tola na to ſebi ṅemóſliſch, żtoż z témi
Swowami wuprajeſch.

Jo pak tola też deṙe — z Knijow te Modlitbé prajicż —, hałe pomólcżku, z
Pżekwadżeṅom —. Déżkuli pak té ſam (a) ßo tżujeſch, zo ta twoja Wutroba
cżi zhnuta jo —, wopżeſtaṅ dałe lazuwacż, pżeczé zas kwilku pozdéchui
tak, kaiż tebi ſamomu (moi) wot Wutrobé <pb n="276"/>pżindże —. Ha potém
żas dałe lazui, habó też Wotze naſch zpe̓wai.

Nawſchim Poſłetku tu twoju Pobożnoſcz wobzank z taikimlei Pomóſłeṅom:
„Żtoż mi na tém prawém Pżihotuwaṅu, na tei prawoi Pobożnoſczi
zbrachuwawo jo —, to czéw Bóh tón Kṅez ze ſwojeje Dobrocżiwoſcze
dorunane zacż z téch Zaſwużbow Jėzuſowéch, z téch Zaſwużbow S. Marje,
ſchitkich Sẇatéch, ha też téch na Zemi hiżcże żiwóch pėknéch Cżwojekow,
kiż z ẇele lėpſchim Pżihotuwaṅom, z ẇele duſchniſchej Pobożnoſczu te
ſẇate Sakramenté dóſtawaja, hacż Ja — huƀené Cżwojecżk —. Ach nadné
Bożo! woz Té wotomṅe te ṅepowne za powne hoṙe!”

Knaiṁeṅſchom Be̓rtélk Żtundé dérbiſch po Wopraẇeṅu w Czérkwi wo tei ne̓t
pome̓ṅenei Pobożnoſczi zwoſtacż —; Jo=li zo pak ta Nuza cże k tomu cże̓ri
pṙedé domhicż, nó tola duczé po Pucżu, żtoż cżi móżno jo, te twoje Móſłe
na to zromadżei, ha zpėwai Pacżeṙe.

<pb n="277"/>

Tónſamé Dżeṅ bódż woſobṅe kedżbné (na) ha ródné (na) nawſcho to, żtoż
twoja Winwatoſcz jo; ṅekhodż do Ḃeſadow —, ṅepojedai ẇełe ṅetṙebaiſchi
—, te twoje Móſłe zromadżei ha zwożui na toho ṅeƀeſkoho Hoſcża, kotrohoż
ſé k ſebi zaw (a), z Tém pojedai —, k Ṅomu pozdéchui, kaiż nailėpe
wėſch.

Z Tém ſwojim cżwojetżim Cżėwom Kréſtus wo Tebi zwoſtaṅe, kaiż dowho te
Żtawtnoſcze toho Klėba pżeczéruwane neiſu —; hale z tej ſwojej Luboſczu,
ha woſobnej Nadu pżi Tebi zwoſtaṅe, kaiż dowho Té joho czeſch pżi ſebi
mėcż, t. r. za tém ßo dżerżiſch, zo wón mów pżi Tebi zwoſtacż, teƀe
ponadżecż.

Stwu wutepicż —, ha potém Wokna ha Duṙe zwotżiṅecż —, zwotżiṅane
woſtajicż —, hacż ṅebó te Teṗeṅo podarmó bówo? Runiſch tak, k Zare̓cżu ha
k Zatżopleṅu teje Luboſcze k Bohu mawho pomha te ſẇ. Wopraẇeṅo Tomu, kiż
potém zmolom zas do ſwėtnéch Schavtow ha Bladow ßo rozperſcha.

<pb n="278"/>

Kak tżaſto jo k ſẇ. Wopraẇeṅu khodżicż.

Samenaſebi jo dṙe le̓pe tżaſto, huſto kſẇ. Wopraẇeṅu khodżicż, jenoi tola
zprawóm Pżihotuwaṅom, zprawoj pobożnoſczu; ƀez prawoho Pżihotuwaṅa, ƀez
Pobożnoſcze pak gor żeni ßo hicż ṅedérbi —.

Ḃeztém mówo zprėṅa za Dżėcżi doſcz bócż za Lėto żtéri, habó ſche̓ſcz
krótż. Pżetoż Tém, kiż hiżcże pownoho Rozoma nimaja, wo tei kż.
Pobożnoſczi hiżcże jara ṅedowutżeni ſu, mówo tṙebai te naitżeſczowniſche
Sẇatoſcze, kotreż żeni hinak ṅeſṁedża dóſtawane bócż, déżli z wilkej
Poniżnoſczu, ha z jeném ſẇatém Poſtrachuwaṅom —, mówo Jim habén z toho
huſtoho Powużiwaṅa tak kaiż wożpatnicż —; ha tak jo za Ne̓kotréch le̓ṗe
bóle pore̓tkim je wużiwacż, zo bóchu ródniſcho ßo pżihotuwali.

Jo = li zo pak Tebi, moje Dże̓cżo! tón twói Zpojednik, kiż cże zpóznatoho
<pb n="279"/>(natu) ma, huſcziſcho dowoli, zecher tżiṅ po joho
Wuradżeṅu.

Jenoi te jenicżke deṙe ſebi me̓rkuicże, Lube Dże̓cżi! Naijaczé jo ha
woſtaṅe leiżane na tei dobrei Woli, ſwėrnei Wutroƀe, ha wutrobnei
Żadoſczi ſchitko tak praẇe deṙe ztżinicż czécż —. Jena dobra ſwe̓rna
Wutroba móże pżed Bohom ſche̓ druhe Brachi dorunacż, ſchė Dólcżki
wuṗelnicż —; dżeż pak ta Wutroba dobra ṅejo, ha — tṙebai valſchna jo,
tam jo ſchitko druhe czéłe tżiſcze knitżom —.

Ach Lube Dżėcżi! zwarnui was Bóh, zo Wó nidé ṅebóſchcże z Ṅerodé, z
Lóchkoté, z Króbwoſcze — te ſẇate Sakramenté, jenoi tak ne̓kak po
Powoiczé pżihotuwani — kaiz tomu ṙecz Waſchṅadla dóſtawali; hale kóiżdé
Mól po Móżnoſczi dere ßo pżihotuwali.

<pb n="280"/>

Ha tak budżecże roſcz ha pżiberacż kaiż na Staroƀe, tak też na tei Nadże
bożei pżed Bohom, ha też pżed Cżwojekami.

Dai to Bóh!

Zmólkow Poṙedżeṅo.

Dokelż te dépkuwane Piſmiki na val dżėchu, jo tón Piſmikow = Sadżicżer
zprėṅa mėſto ẇ drudé ſadżiw wj, hako mėſto ẇele, Cżwojekoẇe jo ſadżiw
wjele, Cżwojekowje; potém pak jo mėſto toho dépkuwanoho ẇ drudé też
ſadżiw te nahe w, hako Cżwojekowe, lubuwe mėſto Cżwojekoẇe, lubuẇe. Dale
ſu też drudé tam ha ſém z Pżeladaṅa nėkotre Dépki ha Smużki pa wonka
zwoſtajene, pa pżeſadżene, pa też ṅetṙebaiſchi pżiſtajene. Tuhdé pak ſu
wuſtajene jenoi taike Zmólki, na kotréchż nėżto mówo leiżane bócż.

<pb/>

Strona Réncżk Zmólki Poṙedż

4 12 nėtżo nėżto

7 30 zkrażu bód zkradżu bó

14 28 zo Ludżi za Ludżi

22 13 dobrucżiwé dobrocżiwé

23 1 nócżécż nóczécż

23 24 wupwacża wopwacża

24 9 tżiṅi tżiṅa

28 5 poſtaiw poſtajiw

36 17 mócż mócz

37 15 k Pikwadei k Pżikwadei

41 15 wupróṅené wuprózṅené

47 7 żonuwaṅa żonuwana

58 6 k Buhu k Bohu

70 9 prajicże prajiczé

80 27 naiwe̓ſczicho naiwėſcziſcho

96 4 lubuwaṅu k lubuwaṅu

108 13 k Joha k Joho

110 15 na to dopómnicż na to ßo dopómnicż

112 7 z Timż z Tżimż

117 2 pżelowtżicż pżelovtżicż

<pb/>

Strona Réncżk Zmólki Poṙedż

118 16 Zaṅdme̓cżu Zaṅdżmėcżu

122 8 witżuẇu wintżuẇu

125 3 pżez Me̓ru, wele pżez Mėru ẇele, habé

127 11 zkwanéch zkwadnéch

132 27 tele telei

148 5 tu lubo jo to lubo jo

178 14 Témſamén Témſamém

198 6 Żkoda Żkodu

202 19 naradża naraża

208 10 z Nadżiju z Nadż’ju

211 17 pżiſchow pżiſchwo

222 10 Cżelala Cżelata

[1] ⁾ ♣Haec ideo fuſius et ſolicitius parvulis explicare, ac identidem
inculcare oportet, ut â teneris aſſueſcant rectificare, atque ad Deum
dirigere intentionem in omnibus ſuis negotiis; quia in hac
rectificatione et directione intentionis conſiſtit anima vitae
Chriſtiano - bonae, quam multi inſulſe ſimplices perperam conſtituunt in
frequentatione templorum, et longis precationibus vocalibus. Nequaquam
conſulo, ut haec parvulis expreſſe dicantur, quaſi in vituperium
externae devotionis, et orationis vocalis; quae ipſis potius commendanda
eſt. Sed, dum ipſis commendatur oratio vocalis ût adjumentum et
accidentale ſaluberrimum; multò operoſius commendetur interna mentis
rectificatio ût principale, ſubſtantiale, eſſentiale devotionis, juxta
mentem D. N. Jeſu Chriſti.♠
