Kak jo

Bohuſwaw z Dubowina

Boha luboh Kṅeza zpóznaw.

Do ſerbſkoh pżewożene

póẇedaṅtżko.

♣R. J.♠

W Budéſchini 1849.

Z nakwadom Macżiczé ſerbſkeje

W komiſéji we Wellerccz kniharni.

Kak jo

Bohuſwaw z Dubowina

Boha luboh Kṅeza zpóznaw.

Do ſerbſkoh pżewożene

póẇedaṅtżko.

♣J. B.♠

W Budéſchini 1849.

Z nakwadom Macżiczé ſerbſkeje.

W komiſéji we Wellerecz kniharni.

Macżicżnéch ſpiſow 10.

Prėni ſtaw.

Dżėcżipėſtoṅeṅo jo jandżelſka ſwużba.

Pżi zpotżatku zaṅdżenoho ſtotétka bȯdleſchtaj wo poſtarſkim hale
pżekraſném hrodże blizko pżi wulkim lėſu hrabja (grofa) Drohomėr z
Dubowina ha joho mandżelſka Liduſcha. Schikwane hòltżatko, zṁenom
Bohuſwaw, kotreż wonej ṅewuṙekniẇe lubowaſchtaj, bė jeju jenitżke
dżėcżatko. Tola pṙedé hatż mȯżeſche teſamo ſwowtżko „nanko“ wupraẇicż,
dérƀeſche nadobné hrabja na wójnu. Dobra ha bohabojazna kṅeni woſta doma
na hrodże, ha jeje jenitżki trȯſcht pżi ṅepżitomnoſcżi mandżelſkoho,
jenitżke ẇeſelo w cżichej ſamocże bė jeje lubȯ, mawȯ Bohuſwawk. „Wona
bėſche ſebi prėdkwzawa tżiſcże za joho dobre wocżehṅeṅo żiwa bȯcż, ha
czéwa jeje wutroba żadoſcżeſche po tém zbȯżném wokomikṅeṅu, hdżeż bȯ
wona z lubozném hȯltżatkom na rukomaj ſwojoh lubowanoh <pb
n="4"/>mandżelſkoh domojpowitacż mȯhwa.

Junu z ẇetżora ſedżeſche kṅeni dżėcżatko na kliṅe wo ſwojej jſtwi.
Maratha, pėſtoṅtża, ſtejeſche pżi ṅej, ha poſkicżowaſche dżėſcżu
pżecżelṅe z nim hrajkajo wſchelake tżerſtwo rȯżitżki. Dżėcżatko ſo
ſmėwaſche z mawȯmaj rutżkomaj po ṅe ſo nacżahowajo, ha też macż
poſmėwaſche ſo jara radoſcżiẇe ha ẇeſeleſche ſo na ṅewinowatej
ẇeſowoſcżi dżėſcża. Duż ſtupi zjeném dobom ſwużownik, kiż bė z kṅezom na
wójnu cżahnéw, dojſtwu, ha pżiṅeſe zrudne poẇeſtwo, zo jo hrabja cżeżczé
raṅené, ha zo pżed ſwojej ſṁercżu, kotraż jo ſnadż blizko, hiżcżen junu
ſwoju mandżelſku wohladacż pożadoſcża. Kṅeni zblėdné ha mȯżeſche dżėcżo
wo tżepotaczémaj rukomaj lėdom zdżerżecż. Poſow widżiwſchi kṅenine
zaſtrȯżeṅo potża ji nadżiju tżinicż, zo traż budże ſo mandżelſki z
pomoczu mudréch lėkaṙow ha w jeje pżitomnoſcżi zas polėpſchowacż; pżitém
pak ṅemȯżeſche zaṁeltżecż, zo dérbi wona dżeṅ ha nȯcz poſpȯchi jėcż,
joli zo chcze joho wėſcżi hiżcżen żiwoh namkacż. Kṅeni pżihotwa ſo w
ſamém wokomikṅeṅu na pucż. Swoje <pb n="5"/>dżėcżatko z horczémi ſélzami
wokoſchwajo praẇeſche wona: „Té lubȯ, mawó Bohuſwawko, té hiżcże
ṅewėſch, tżohodla twoja macż pwatże! Wbohe dżėcżo, té zhubiſch ſwojoh
nana, ƀez toh zo bȯ joho ſpȯznawo! O kak jo mi to żel, zo cże na tȯnlej
daloki wobcżeżné pucż do wojerſkoh lėhwa ſobuwzacż ṅemȯżu!“

„O Maratha, dżeſche wona dale k pėſtoṅtżi ſo wobrocżiwſchi, tebi
pżepodam ja te najlubſche, żtoż tu zawoſtaju. Mėj tola wėſcżi telej
dżėcżatko praẇe na kedżbu! Ṅewoſtaj je żane wokomikṅeṅo ſamo, też tedom
nicz, hdéż ſpi. Hladaj je tak pilṅe, hako bȯch ja ſama pżitomna bȯwa.
Noſch je kȯżdé dżeṅ, woſcƀe rano, do zahrodé na tżerſtwȯ powėtſik.
Spėwaj jom khėrluſchk, poẇedaj z nim; pokazuj jom tżaſto rȯżitżki ha
wſchelake druhe ṙane wėczé. Ṅedawaj jom nitżo do rukow, żtoż mȯhwo jom
zeżkodżecż, z tżimż mȯhwo ſo zkawacż habȯ żtoż mȯhwo pȯżericż. Na żane
waſchṅo pak ſo ṅeſważ jom nėżto k lubu ztżinicż; na joho dżėcżaczu
ṅeſchiknoſcż ſo ṅehnėwaj ha ṅeṁerzaj. Dżėcżipėſtoṅeṅo jo jandżelſka
ſwużba! Bȯdż té tomuhlej <pb n="6"/>dżėcżatku dobré jandżel! — Hoſpoza,
kotrejż czéwȯ dom pżepodam, budże mi zawėſcżi poẇedacż, hatż ſé wſchė
moje pżikazṅe ſwėrṅe ha pilṅe doṗelṅawa. Slub mi, zo na telej moje
poſleṅe napominaṅa żeni pozabȯcż ṅechaſch, zo bȯch ja k najṁeṅſchom,
żtoż moje lubo dżėcżo naſtupa, ƀez ſtaroſcże bȯcż mȯhwa. Kȯżdu hodżinu
hatż do ſwojoh zaſédomojpżindżeṅa chczu cżi wotrunacż. Hejzo mi potom
dżėcżo ſtrowo ha ẇeſowo zas do rukow daſch, budu cżi zaſwużene mȯto dacż
ẇedżecż. Też pżiṅeſu cżi nėżto praẇe ṙane ſobu domoj, na tżimż zmėjeſch
wėſcżi wulke ẇeſelo!“

Maratha wſchitko pżiſlubi. Kṅeni wokoſchwaſche dżėcżo, żohnowaſche je,
ha zhladwaſche ze ſélzojtémaj wotżomaj nutrṅe ſo modliwſchi dowho k
ṅeƀu, pżepoda potom dżėcżatko Maracże do rukow, ha ſéné ſo pżi pwakaṅu
ha rudżeṅu ſwojich ſwużownikow ha poddanow do woza, ha jėdżeſche pżi
cżmitżczé ha w ſélném deżcżiku z dwora.

<pb n="7"/>

Druhi Staw.

Wulke ṅezbożo z mawoj ṅepoſwuſchnoſcże.

Maratha bė khuda ſérota, bohabojaznej wutrobȯ, ẇeſowoj ha radoſcżiwoj
mȯſle, lubozna ha ṙana, każ kcżėjacza rȯża. Tohodla bėſche ju kṅeni za
pėſtoṅtżu mawoho Bohuſwawka wzawa. Talej duſchna, poſwuſchna holtżka
tżiṅeſche wſcho, żtoż bė ji kṅeni pżikazawa, z najẇetſchej pilnoſcżu, ha
ani jena hodżina ſo ṅeminé, zo bȯ ſo na kṅenine napominaṅa bȯwa
ṅedopomniwa. Pżetoż wona lubowaſche kṅeni hako ſwoju najẇetſchu
dobrocżeṙku, ha mėjeſche na lubozném hȯltżatku najwutrobniſchu
ẇeſowoſcż, haj wona tżeſcżowaſche wo nim hiżon ſwojoh pżichodnoh kṅeza.

Jene popowdṅo Maratha pżi ṙeṅeplecżenej kolebczé wuſṅenoho dżėſcża ſedżo
ſchijeſche. Wona bėſche pletwo, kotreż ſo na kȯnczu tujawki wȯſche
dżėſcżowej hwȯjtżki leſṅe wuzbėhowaſche, ſ rȯżemi wobtékawa, zo bȯ
dżėcżatko hnédom pżi wotutżeṅu nėżto ṙane wuhladawo. Cżeṅki, bėwȯ flȯr
wobaraſche dżėcżo w ſpaṅu pżed <pb n="8"/>muchami — ha lubozniſche ha
ṙeṅſche, hatż te tżerſtwo rȯżitżki, zdachu ſo tżerẇene litżka ſṗaczoho
dżėſcża pżez kipré, wahodné zawodżej.

Duż pżindżechu nėkotſi herczé, kiż ſo po kraju wokow hoṅachu, do dwora,
ha potżachu piſkacż. Wſchitzé z czéwoho hrodu bėżachu hromadu, ha wzachu
herczow nuts do delṅej ſtwu, zo bóchu ſebi pżi piſkaṅu ha rejwaṅu ẇeſowo
popowdṅo ztżinili. Maratha nitżo radſcho ṅeſwȯſcheſche, hatż hudżbu
(muziku); tola pak woſta, na kṅenine ſwowa ſo dopomniſchi, pżi kolebczé
ſṗaczoho dżėſcża zmėrom ſedżo. Duż pżibėża Jurij, zahrodné hȯlcz,
dȯjſtwu. „Maratha, praẇeſche wȯn, pȯj wſchak tola też kus dele! Té
ṅewėriſch, kak ẇeſowo tam wſcho jo. Tak kraſnu hudżbu ſém hiżcże żeni
ṅeſwȯſchaw. Jedén ma tſitrunate huſle, ha ſchmȯra na ṅe hatż wſcho rėże.
Dwaj mawoj pachowaj mataj jedén dudki, druhi tarakawu, ha tżinitaj ſwoje
wėczé deṙe doſcż. Ha khėtré, liczaté khadla duje pȯdla kȯzlo, zo wſcho
bȯrtżi ha ſchwȯrtżi. Pȯj wſchak tola khėtſé dele!“ Maratha wotmoẇi, zo
dżėcżo żane wokomikṅeṅo ſamo woſtaẇicż <pb n="9"/>ṅeſṁe. „Ṅebȯdż jenoj
tak dżėcżacza, praẇeſche lȯchkozmȯſlené Jurij. Té dṙe tola ſama ſẇata
bȯcż ṅezechczeſch. Dżėcżo dżėn ſpi, ha té jom tola ſpacż pomhacż
ṅemȯżeſch. Pȯj, pȯj, ha ṅedroż ſo tak. Za żtwȯrt hodżiné tu zaſé ſé.
Jenulutku rejku ſo mi tola zopoẇeſcż ṅebudżeſch.“ Maratha daſche ſo
narétżecż, hatżruniż ji wutroba pukotaſche, ha dżėſche ſobu dele.
Mėjeſche pak tam mawo ẇeſela; wulki ſtrach ju napadwaſche. Wona
chczéſche ſo wrȯcżicż; tola cżi druzé ji wobarachu. Na poſledku ſo jim z
moczu wutorże ha bėżeſche hoṙe k kolebczé ſwojoh luboh ſebi porutżenoh
dżėſcża.

Tola — kak ſo wona zaſtrȯżi! Pȯſwantżko bė prȯzne — wot dżėſcża nitżo
ẇacz ṅewidżeſche. Wona dṙe ſo zaſé zmėrwa z nadżiju ſo trȯſchtwajo, zo
traż jo tola nėchtȯn z doṁaczéch ludżi dżėcżo jenoj na ſchibawſtwo do
druhoh wȯżka powożiw, zo bȯ ju do ſtracha zahnaw. Tola hiżon pżi
pomȯſleṅu, kṅeni mȯhwa też tole zhonicż, ṅemȯżeſche ſo tżepotaṅa
zdżerżecż. Bėhaſche z jednej ſtwu do druhej — wot dżėſcża nihdże nitżo
ṅewidżeſche. Sṁertné ſtrach ju nadpané. Wona bėżeſche <pb n="10"/>dele,
ha zawowa ƀez rejwaczémi: „Mwodé hrabja ṅej ẇacz wo ſwojim pȯſwaṅtżku;
żtȯ z was jo ṁe taklej zaſtrȯżiw ha dżėcżo k ſchibawſtwu zkhowaw?“
Nichtȯn wo nitżim nitżo ṅewėdżeſche; żadén tżwoẇek ṅebė ze jſtwu
pżiſchow. Wſchitczé na mėſcże rejwacż pżeſtachu, ha herczé woteṅdżechu
na zapwacżeṅo ṅetżakawſchi. Wſchitczé, kiż bėchu w delṅej jſtwi, bėżachu
zaſtrȯżeni hoṙe; wſcho bȯ pżepȯtane. Bȯrzé ſo dohladachu, zo ſu z
dżėſcżom hiżcżen wſchelake drohe wėczé pretż. Żtȯ mȯżeſche na nėtżo
druhe mȯſlicż, hatż zo jo dżėcżo kraṅene.

Wſchėch ẇeſowoſcż pżemėni ſo nėt do pwakaṅa ha żawoſcżeṅa. To bė
rudżeṅo, hako bȯ ſo cżėwo k rowu ṅeſwo. „Mȯj Bożo, zawowa hoſpoza wȯtſe
pwakajo, ach wboha kṅeni, — kak haklej budże tej k wutroƀe, hdéż tolej
zhoni! To budże jeje ſṁercż!“ Maratha pak ſo ṅedaſche trȯſchtowacż, ha
bėſche w prėnim wokomikṅeṅu cżeknéwa ha ſnadż do rėki zkotżiwa, hdé
bėchu ji won ṅewobarali. „O mȯj Bożo, zawowa wona tżaſto z najẇetſchej
boloſcżu, żtȯ bȯ ſej mȯſliw, zo móhwa tak mawa ṅepoſwuſchnoſcż tak wulke
żawoſne zcżėwki mėcż.“

<pb n="11"/>

Tſecżi Staw.

Ṅeſmėrna zrudoba dobreje macżeṙe.

Hdéż tu nėtk wſchitczé z czéwoho hrodu zaſtrȯżeni ha zamoleni pwakajo ha
żawoſcżo w dżėſcżowoj jſtwi hromadże bėchu, ha Maratha napow hwupa z
tżornémaj dżiẇimaj wotżomaj ha z rozwadżenej hwowu pżi prȯznej kolebczé
na zemi ſedżeſche, hdżeż rȯżitżki, kotreż bėchu tujawku pȯſchṅe debili,
rozṁetane ha rozteptane wokow leżachu: dha ſo z jeném dobom jſtwine duṙe
rutże wottżinichu — ha kṅeni ſtupi nuts.

Rana mandżelſkoho ṅebė tak ſtraſchna, hako bė ſo woprėdka zdawo. Tak
khėtſé hatż bė z nim lėṗe bócż potżawo, bėſche ſo kṅeni na joho pożadaṅo
ha na hnucżo ſwojeje macżcrſkeje wutrobȯ na dompucż podawa, zo bȯ jenoj
praẇe khėtſé zas pżi ſwojim lubȯm ſénku bȯcż mȯhwa! Z woza wuſkotżiwſchi
bėſche wona hnédom do dżėſcżowoj jſtwu bėżawa, zo bȯ tu, każ ſo
nadżijeſche, ſwojoh wutrobṅe lubowanoh Bohuſwawka na ruczé wzawa ha
wokoſchawa.

<pb n="12"/>

Wſchitczé wojſtẇe ſo zaſtrȯżichu, hatż kṅeni wuhladachu. Maratha zapwaka
wȯtſe ha zawowa: „Mȯj Bożo, bȯdż mi ha ji hnadné!“ Kṅeni widżiwſchi
ſṁercżblėde wobletża — wupwakane wotżi — prȯznu kolebku — bė jara
zaſtrȯżena. Nichtȯn ṅechaſche na jeje praſcheṅa wotmoẇecż. Wſchelake
dżiwne ha żawoſne wėczé pżindżechu ji do mȯſli, ha wona bė ſwojoh
dżėſcża dla wo wulkim ſtraſche. Hatż napoſledku napow zhoni ha napow
zhuda, żto jo ſo ſtawo, bȯ tak wot boloſcże pżewzata, zo ji zlė bȯcż
potża; ha hdébȯchu ji wſchitczé na mėſcże k pomoczé ṅebȯli, bėſche k
zemi panéwa.

„O Bożo, mój Bożo, zawowa wona żawoſcżiczé, hdėż bė zas k ſebi pżiſchwa,
kajke kżiżiki, ha hoṙo Té na mṅe ſcżeleſch! Ach moje dżėcżo, moje
najlubſche dżėcżo! O mȯj mandżelſki, mȯj najlubſchi mandżelſki, ach
telej poẇeſtwo budże cżi hwubſche rané nabicż, hatż ṅepżecżelowȯ ṁetż! —
O té lubȯ, wbohi Bohuſwawko, hdże teżto té nėtklej ſé? Do tżejich rukow
ſé té pżiſchow? O hdé bȯ ſnadż té ƀez rubeżnikami ƀewſcheje wutżbȯ ha
pȯczcżiwoſcże wotroſtw — kak żawoſne ṅezbożo <pb n="13"/>bȯ to bȯwo!
Radſcho chczéwa ja na twojim mawȯm rowtżku pwakacż! Dha bȯ té ṙané bożi
jandżelk bȯw, ha ja bȯch ſo z tém trȯſchtwawa, zo cże nėhdé w ṅeƀeſach
zas wohladam. Tola nėtkoj też tulej jenitżku ſwȯdku nadżiju nimam!“

„O Bożo, modleſche ſo wona na kolena padnéwſchi ha ze ſtékṅenémaj
rukomaj pwatżo k ṅeƀu zhladwajo o dobré Bożo, ṅeƀeſki wotcze, Té ſé
jenitżki wucżek wo wſchej nuzé! Moje dżėcżo je dṙe mojimaj rukomaj
wutorhṅene, tola Twojej ruczé nicz. Ja dṙe ṅewėm, w kotréch cżmowȯch
lėſach, w kotrej rubeżniſkej dżėṙe ſo teſamo namaka, tola Té je
widżiſch, ṅech jo hdżeż chcze. Ja jom żanu dobrotu ha luboſcż ẇacz
wopokazacż ṅemȯżu; tola Té ha jenoż Té ſam mȯżeſch ſo wſchudżom za ṅe
ſtaracż. Té dżėn rapaṅo mwodéch rapakow wuſwȯſchiſch, o wuſwȯſch też
żawoſcżeṅȯ toholej dżėſcża, kotreż wėſcżi pwatże, dokelż pżi ſwojej
macżeri ṅejo. — Mi pak ha mojom lubom madżelſkom daj tu hnadu, zo
bȯchmȯj tele ṅezbożo zcżerpṅe zṅeſwoj! Hatżruniż jo namaj pżedewſchim
ṅekedżbliwoſcż ha tżwoẇetża zwȯſcż mawoh jandżelka <pb n="14"/>rubiwa, —
dha ſé tola Té to dopużcżiw. Té to tak ẇedżeſche; Tebi pżiṅeſu ja ſwoje
dżėcżo z dowėrnej, hatżruniż boloſcżiwej wutrobu k woporej. Sém
pżeſwėdczena, zo budże też tahlej moja boloſcż ha zrudoba pżez Twoje
ẇedżeṅo nėhdé k mojom lėpſchom.“ Tak trȯſchtwaſche ſo żarwacza macżeṙ.

Maratha pak ſo ṅedaſche ſpokojicż. Wona proſcheſche kṅeni ji k nohomaj
panéwſchi wo wodacżo. „Ach, dżeſche wȯna, hdėbȯch ja te dżėcżatko ze
ſwojej kreẇu z ruƀeżnéch rukow wumȯżicż mȯhwa, rada chczéwa poſleṅu
krepku tejeſameje na to ważicż. Wozcże mi żiẇeṅo, ja chczu rada
wumṙecż!“ Kṅeni ji woda. „Twoja wėrna żelnoſcż zaſwużi wodacżo,
praẇeſche wona, tebi ſo ṅedérbi nitżo ſtacż. Tola widżiſch tu, kak deṙe
mėṅach, kak mudre moje napominaṅa ha pżikazṅe bėchu; ſé tu też zhoniwa,
kak wulke ṅezbożo mȯże ṅepoſwuſchnoſcż, lochkozmȯſlenoſcż ha nakhilnoſcż
k ẇeſelam ſkutkuwacż. Mȯ wſchitczé tu na témlej ſwėcże żane ẇeſelo ẇacż
ṅezmėjemȯ, ha ſmȯ ruṅa tutém rȯżitżkam, kotreż tu zẇadwo ha rozpadane
wokow leża.“

<pb n="15"/>

Hatż bė kṅeni po prėnim zaſtrȯżeṅu zas k ſebi pżiſchwa ha zhoniwa, zo jo
dżėcżo haklej pżed ṅėkotrémi hodżinami kraṅene, wupȯſwa wona hnédom
tżrȯdu ludżi, zo bȯchu je pȯtali. Wupoſwani pżindżechu jedén po druhim
zas domoj. Maratha bėżeſche kȯżdom napżecżo, ha da ſo znowa do pwakaṅa,
hdéż hiżon wot nazdala joho zrudne wobletżo wuhlada. Też poſledni
pżindże, ƀez toh zo bȯ te najṁeṅſche wot dżėſcża wuſlėdżiw; ha Maratha
ſej ſkoro wotżi wupwaka. Po tżaſu dṙe ſo trochu zpokoji; tola bėſche
pżedczé jara blėda, ha khodżeſche wokow każ ſcżin. Kȯżdé ju
wobżarwaſche. Z jeném dobom pak ſo zhubi, ha żadén tżwoẇek ṅewėdżeſche,
hdże jo woſtawa.

Żtwórté ſtaw.

Ruƀeżniſka khowanka.

Czéganka, ſtare wohidne żoniſko z wuhlotżornémi woſami ha żowtobruném
wobletżom, bėſche dżėcżo kranéwa. Telej <pb n="16"/>żoniſchcżo cżahaſche
po kraju wokow, zo bȯ lochkowėriwém hwupém ludżom wėchcżiwa, ha jich pżi
tom zjebawa ha wobkranéwa. Tak bė też do hrodu pżiſchwa, ha tu wſchitko
deṙe wutżuſchliwa. Z najſtarſchim ze ſpomṅenéch herczow bėſche pżezjene;
ha ƀez tém hatż cżiſami pżez ſwoju dżiẇu hudżbu wſchėch wobȯdleṙow hroda
do delṅeje jſtwu zwabichu zalėze czéganka z mawȯmi durtżkami w zahrodnej
muri, kotreż bė zahrodné hȯlcz z ṅerodnoſcże wotżiṅene woſtaẇiw, do
zahrodé ha po ſamotném zkhodżiku hoṙe ruṅe do dżėſcżoweje jſtwu, wza
dżėcżo, ha żtoż mȯżeſche hewak z khwatkom zhrabacż, ha cżekné pżez
zahrodu rutże do blizkoh lėſa.

Tu ſo z dżėſcżom wo huſcżiṅe z khowa; w cżmowoj noczé ṅeſeſche je dale.
Dżėſche po lutéch ſamotnéch ha ṅeznatéch pucżach ha żcżeżkach. Z czérobu
bė ſo deṙe doſcż wobſtarawa. Wodṅo khowaſche ſo w huſtéch kerkach habȯ w
żicże. Tak pucżowaſche ẇele mil daloko hatż do hor. Tu bėſche hwuboko w
zemi wulka ſkawobina z ẇele khodami (gankami), kotreż ſo daloko ha
ſchėroko do horow nutscżehṅechu, z blakami hiżon <pb n="17"/>zapadane,
dokelż bėchu hiżon dawno w nėhdawſchich tżaſach wuréte, hatż ſo tu
wſchelaka ruda, ſlėbro, zwote ha druhe ṁetale pȯtachu. Nutskhȯd bė
pſchez rozpadane ſkawȯ ha zaroſcżene cżerṅe tak deṙe zakhowané, zo jȯn
nichtȯn lochczé namkacż ṅemȯżeſche. Hatż bė czéganka dowho doſcż ƀez
kaṁeṅemi ha cżerṅowȯmi kerkami lėzwa, pżindże k zelezném duṙam, wot
kotréchż mėjeſche klutż pżi ſebi. Duṙe wotzamknéwſchi dżėſche pżez dowhi
khȯd, kiż traż hodżinu trajeſche, ha pżindże na poſledku do wulkeje
tżiſcże do kaṁeṅa wurubaneje ſkawobiné.

Tu bė wobȯdleṅo ruƀeżnikow, hdżeż ſo pżed ſprawnej ruku ſwėtnéch
ſudnikow khowachu. Tu leżeſche wo wulkich, cżeżkich kżiṅach ruƀene
bohaſtwo — ẇele kraſnéch draſtow ha droheje nadobȯ, ſlėboro ha zwote,
drohe kaṁeṅe ha pacżeṙe. Ruƀeżniczé, ſtraſchni mużojo ze ſurowȯmi
wobletżwami ha zaroſcżenémi brodami, ſedżachu ruṅe hromadże, hatż
czéganka z dżėſcżom pżindże, kuṙachu, pijachu ha hrajachu. Mėjachu pak
wulku ẇeſowoſcż, hatż z honichu, zo jo te dżėcżo mwodé hrabja Bohuſwaw z
Dubowina, ha ṅemȯżachu <pb n="18"/>czéganku doſcż wukhwalicż. Hiżȯn
dawno bėchu ſebi żadali tajke dżėcżo woſobnéch ſtarſchich wo ſwojej
moczé mėcż. Té ſé deṙe pobȯwa, ſtara baba! praẇeſche najſtarſchi ƀez
ruƀeżnikami. Nétk jo wſcho dobre. Budżeli nėhdé nėchtȯn z nas doſahṅené,
tṙeba jenoż hrozécż, zo mȯ druzé zhoniwſchi, zo jo ſo naſchom towaṙſchej
nėżto zwo ſtawo, telej dżėcżo na zatraſchue waſchṅo ſkȯnczujemȯ. Tu
budża znim wėſcżi wahodniſcho zakhadżeż, ſnadż joho pużcżicż!“ Ruƀeżnik
na to czéganczé, kotraż jim waṙeſche ha hoſpodaṙſtwo ẇedżeſche,
pżiporutżi, zo bȯ ſo deṙe za te dżėcżo ſtarawa, zo bȯ jim wėſcżi pżi
żiẇeṅu woſtawo.

W tejlej zatraſchnej dżėṙe ƀez tak żadwawȯmi ludżimi pżindże nėtk
lubozne hȯltżatko k rozomej, ha potża poẇedacż. Wſchė joho dȯpomṅecżo na
prėṅe dżėcżacze dné ſo zhubi. Wone nitżo ẇacz wo ſwȯnczu, mėſaczu, ha
czéwoj ṙanej zemi bożej ṅeẇedżeſche. Ha do tutoho wobódleṅa ṅepané ani
pruha ſwėtwoh dṅa. Jenoż lampa, kiż ſo wodṅo ha w noczé ſwėcżeſche,
wiſaſche ſredż cżėmneje, ſazojteje ſkawobiné, ha woſwėtleſche ze ſwojim
huƀeném <pb n="19"/>tżerẇeném miſchkoṙeṅom hrubo ſcżėné. Na jėdżi
ṅebrachwaſche. Ruƀeżniczé pżinoſchwachu khlėb, ṁaſo ha druhe waṙeṅa,
najbòle tajke jėdże, kotreż dowho trajachu, ha też wina doſcż. Wulki ſud
wodé w kucże, kotréż dérƀachu po tżaſu znowa naṗelṅecż, mėjachu wo
ſwojim hoſpodaṙſtẇe mėſto ſtudṅe. Dokelż pak bė daloko po wodu khodżicż,
duż ju czéganka jara lutwaſche ha pżikazwaſche mawom hòlczej krucże, zo
bò honatżik pżeczé deṙe zaẇertnéw. Nòczné lėhw mėjachu ruƀeżniczé na
ſwaṅu ze ſécżiznow, kotreż pak bė z kraſnémi pwachtami wodżete.

Czéganka ṅedaſche hòltżeczej na nitżim nuzu cżerṗecż; dawaſche jom jėſcż
ha picż nadoſcż, hale ṅerozwutżwaſche joh wo nitżim ani tém najṁeṅſchim
dobrém. Dżėcżo ṅenawukné nicz tżitacż, nicz piſacż, ha ṅeſwòſcheſche
zhorta téchlej zwòch ludżi żeni żane ſwowo wo Bohu. Jenoj jedén ƀez
ruƀeżnikami, mwodżencz ha ſén ſprawneju ſtarſchej, kotrohoż pak bė
nakhilnoſcż k hracżu k tomulej żadwawom żiẇeṅu zaẇedwa, poẇedaſche radé
z hòltżeczom, ha pżiṅeſe jom, tak huſto hatż domoj pżindże, nėżto k <pb
n="20"/>hrajkaṅu ſobu. Dawaſche jom wſchelake z dṙewa wurėzane ha
ṙeṅepobarƀene wėczé, też molwanu wowtżerṅu z ẇele wowczami, zwowtżeṙom
ha ze pſom, molwanu zahrodu ze wſchelakimi żtomami, na kotréchż żowté ha
tżerẇené ſad wiſaſche, też mawé żpihel ha druhe tajke wėczé z kotrémiż
ſej dżėcżi tżas pżetżiṅa. Nėhdé kupi jom mawu piżcżawku, ha nawutżi joh
na ṅu piſkacż; druhi kròtż pżiṅeſe jom tam zaſé dżėwane ròżitżki, ha
wutżeſche joho, kak mòże ſebi ſam woṗeſchka z paṗeré rėzacż, je hromadu
ztékacż ha ze wſchelakimi barbami wobarbicż. Na tajke waſchṅo miné ſo
hòltżeczej nėkotrażkuliż hodżina. Te najlubſche ƀewſchim, żtoż mėjeſche
k hrajkaṅu, bė jomu mawò wobraz (ſẇecżatko) ſwojeje macżeṙe, kotréż bė
czéganka z hrodu ſobuwzawa. Wòn bė pżekraſṅe ṙané, ludozṅe molwané, do
zwotoh ha do drohoh wadkowanoh kaṁeṅa zaſadżené, ha kowwokow z
diamautami wobſadżané. Czéganka daſche jomu tónſamòn jenoż druhdé ha to
na kròtki tżas, hdéż bė ruṅe mėṅe bòrtżata.

Mwodé ruƀeżnik zpodżiwaſche ſo huſto <pb n="21"/>na tutòn wobraz na
ſwoju macż ſej pżitém pomòſliwſchi, ha nėkotru ſkradżnu ſélzu z wotżow
ſej wutrėwſchi. „Wbohe dżėcżo, dżeſche wòn ſam pżi ſebi, to bė tola
ſurowoſcż teƀe tajkejlej macżeri z rukow wutorhnécż. O kak tżiſcże hinak
bo ſo té pola ṅeje mėwo, hatż tu w tej zatraſchnej dżėṙe! — Ha twoja
dobra macżeṙ, kak budże ta pżez teƀe pwakacż! Hdé bòch cże ja zaſé do
jeje rukow pżepodacż mòhw — kak radé chczéw to ztżinicż. Hale ja ſam ſém
tu hako jaté. Stokròtż bòch hiżon cżeknéw, hdé bòchu mi moji towaṙſchojo
ẇacz dowėrili, a ṁe z wotżow pużcżili!“

Wȯn mėjeſche z hȯltżeczom wſchelake rozmoẇeṅa, poẇedaſche jom
nėżtożkuliż, żtoż bė mawom pachowkej k ẇeſelu, ha żtoż też joho rozom
zbudżowaſche. Tola wo Bohu ha wėtżnoſcżi ṅeſṁedżeſche z nim nitżo
rétżecż, to cżi druzé ruƀezniczé ṅecżerṗachu, dokelż ſo wſchoho
zdalowachu, żtoż mòhwo jich ſwėdoṁo zbudżicż.

<pb n="22"/>

Ṗaté ſtaw.

Spodżiwne wumóżeṅo.

Hdéż hòltżecż nėżto ſtarſchi ha mudriſchi bòcż potża, bė też wcżipniſchi
ha chczéſche radé ẇedżecż, hdże tola cżi mużojo pżeczé khodża.
Proſcheſche jich też tżaſto, zo bòchu joh ſobuwzali; bò pak kòżdé kròtż
z krótka ha hruƀe wotpokazané. Nėhdé bėchu pak wſchitczé na ruƀeṅo
wujſchli. Stara czéganka, na nohi hiżon khėtṙe huƀena, dérƀeſche doma
woſtacż; pżi ṅej bė ẇeſowom hóltżeczej tżas ſṁercż dowhi. Pżeczé jara
wobożna ſedżeſche ſwojej kiṗaczej wotżow dla huſto ẇele hodżinow dowho w
cżmowòm kucżiku, pak pwataſche ſtare lapȯ habȯ ſadżeſche ṗeṅezé, ƀez
toho zo bò ſwowtżko pżi tom rétżawa. Potom zas ẇele hodżinow poſpòchi
ſpaſche ha ſmortżeſche.

Hdéż bė nėt czéganka zas krucże wuſnéwa, zmużi ſo hȯltżecz, zaſwėcżi ſej
kȯncz wòſkowoj ſwėczé, dżėſche do cżėmnoh khoda, pżez kotréż ruƀeżniczé
kòżdé kròtż wukhodżachu, dżėſche pżecz dale ha dale, ha pżindże
napoſledku hatż k żelezném <pb n="23"/>duṙam. Ṅemȯżeſche pak je wbohi
wotżinicż, dokelż bėchu z cżeżkim zankom krucże zankṅene; zrudné ſo zas
wrȯcżi. Tola khód, w kotrémż bė hatż k duṙam pżiſchow, mėjeſche ẇele
pobotżnéch hużſchich khodow, w kotréchż mòżeſche ſo hodżiné daloko w
zemi wokow khodżicż. Hòltżecz dżėſche do prėṅoh lėpſchoh nuts kotréż wot
duri ſo wrȯcżiwſchi zmėrkwa. Hdéż bėſche dowhi tżas ſchow, tak zo
chczéſche jom ſwėtżka hiżon ſo dopaliwſchi ſkoro haſnécż; zezda ſo jom,
hako bȯ w dalokoſcżi nėkajku ſwėczu widżaw. Wcżipné khwataſche dale.
Tżerẇenopruhacze ſwėtwo bȯ pżeczé ẇetſche ha ẇetſchc ha napoſledku tak
wulke, każ wȯhniwé ſtowp. Wòn pak dżėſche ṅebojazṅe dale, ha ſtejeſche z
dobom ƀez dwėmaj blizko podno ſebi ſtejaczémaj wòſokimaj ſkawomaj, ƀez
kotrémajż raṅſche zeṙa nutsſwėcżachu. Hiżcżen huzka haſka! ha z
nėkotrémi krotżelemi bė hȯltżecz powné ẇeſowoſcże ha radoſcże — won.

Kak pak jom tu k wutroƀe bėſche, hdéż cżmowom podzeṁaczom wobòdleṅu
wucżeknéwſchi nėtklej prėni kròtż pod Bożimi ṙanémi mȯdrémi ṅeƀeſami w
kraſnej <pb n="24"/>krajiṅe z lėſowémi horami ſtejeſche — to ſo
wupraẇicż ha wopiſacż ṅehodżi. Najṙeṅſche raṅo w lėcżu! Swònczo
chczėſche ruṅe zkhadżecż, raṅſche zeṙa ſo tżerẇeṅachu ha bwòſkotachu,
pżez horé ha lėſé dżėſche lubozna wòṅ. Zeṁa bė wſchudżom z trawu ha z
kwėtkami każ poſéta; ptatżki w lėſu ſpėwachu. Dale deleka w dole
leżeſche ſwėtwȯ jėzor, w kotrémż bėchu raṅſche zeṙa ha zelene ẇerſchki
wokowleżaczéch horow jaſniſcho widżecż, hatż w najtziſcżiſchim żpihelu.

Hòltżecz ſo na wſchėm ṅeſmėrṅe dżiwaſche ha ṅeẇedżeſche, żto je ſo z nim
ſtawo. Bėſche jom, hako bó z dowhoh, krutoh ſpara wotutżiw; hladaſche
wokow ſo ha ṅemòżeſche ſwoje zpodżiwaṅo ze żaném ſwowom wupraẇicż. Na
poſledku zawowa: „Hdże dha ſém tola pżiſchow? Kajka dalokoſcż pżedemnu,
kajka ṅeſmėrna rumnoſcż wokow ṁe! O kak ṙane, kraſne jo wſchitko!“ Potom
ſpodżiwaſche ſo zas na wòſoki dub, pak na ſkawu ze zelenémi jėdlemi
wobroſcżenu, pak na żpihelſwėtwȯ jėzor, pak na kcżėjaczé cżerṅowȯ
keraſchk.

Nėtkoj z khadżeſche za dalokimi lėſojtémi <pb n="25"/>horami ƀez zwotémi
mròtżelemi ſwòntżko. Hòltżecz hladaſche na tònle nowȯ dżiw, ƀez toho zo
bȯ wotżi wotwobrocżiw; zdaſche ſo jom, hako bȯ woheṅ ſapacż potżaw, ha
wòn mėṅeſche też woprawdże, zo ſo mròtżele, kotreż prėni kròtż
widżeſche, palicż pȯtżuu. Pomawku zkhadżeſche ſwònczo wòſche, ha
ſtejeſche hiżon zwote, kulwate ha kraſne na ṅeƀu. „Żto to tola jo? Kajka
ſpodżiwna ſwėcza!“ zawowa hòltżecż, znajẇetſchim ſpodżiwaṅom hiżcże do
ſwòncza hladajo, dòjż ſo jom w wotżomaj piſanicż ṅepotża, tak zo
dérƀeſche ſo wotwobrocżicż.

Nėtkoj chczéſche kruch dale hicż, ṅewėṙeſche pak ſebi ſkoro ſtupacż z
bojoſcże, zo mòhw ṙane ròżitżki rozteptacż, z kotrémiż bė zeṁa wſchudżom
każ poſéta. Z dobom wuhlada mawo jehṅatko pod kcżėjaczém cżerṅowòm
kerkom leżo. „Aj jehṅatko tudé!“ zawowa z radoſcżu, bėżeſche k ṅomu ha
doſaże je. Jehṅo ſo potża hibacż, ha ſtanéwſchi zaƀetża. Hòltżecz ſo
khėtṙe zaſtròżi. „Żto to? zawowa wòn, te dżėn jo żiwo, mòże bėhacż, ma
hwòs! Moje ſu wſchė nėmo ha morwo ha żane ſo ṅehiƀe. Kajki dżiw! Żtò jo
<pb n="26"/>jomu tola żiẇeṅo daw?“ Wòn chczéſche ſo z jehṅom do pòẇedaṅa
dacż, praſcheſche ſo joho to ha tamo, ha bȯ napoſledku ṁerzaczé, hatż
wone pzeczé z témſamòm ṅezrozemliwòm hwoſom wotmoẇeſche.

Duż pżindże mwodé paſtéṙ, ṙané mwodżencz z tżerẇenémaj liczomaj ha
żowtémi woſami, zhuƀene jehṅo pȯtajo. Béſche hòltżeczej hiżon dowho
ṁeltżo pżihladwaw, ha ṅeẇedżeſche, żto jo to do tżwoẇetżka. Hòltżecz
mwodżencza wuhladajo ſo poſtròżi; dokelż pak joho paſtéṙ pżecżelniẇe
poſtrowi, bė wſcha bojaznoſcż zas pretż. „O kak ṙané té tola ſé! potża k
mwodżenczej. Praj wſchak mi, dżeſche dale z rozpżėſtṙenémaj rukomaj na
ṅeƀo ha na zeṁu pokazwajo, jo telej wulke, wulke wòſoke wobòdleṅo twoje?
Ṅeſmėm tu pżi tebi ha pżi twojim jehṅecżu woſtacż?“ Mwodżencz
ṅezrozemiwſchi, żto dżėcżo z témlemi ſwowami chcze, mȯſleſchc najpṙedé,
zo jo hwupo; tola ſo joh praſcheſche, hdże jo ſo jow wzawo. Hdéż
hȯltżecz praẇeſche, zo jo ze zeṁe wulėzw, ha hdéż wot ſtarej babò ha
brodatéch mużi pȯẇedacż potża, pżindże paſtéṙ khėtṙe do ſtracha. Tola z
miwoſcże wza hòlcza <pb n="27"/>na ruku, jehṅo pod pażu, ha khwataſche
tak ſpėſchṅe dale, hako bòchu jom ruƀeżniczé hiżon na ſchiju ſchli.

Schėſté ſtaw.

Putnik.

Ṅedaloko bȯdleſche putnik z ṁenom Method, hiżon pżez woſémdżeſat lct
ſtaré muż, ſwojeje mudroſcże ha pobożnoſcże dla daloko wokow znaté ha
tżeſcżowané-K ṅomu chczéſche mwodé paſtéṙ namkane hȯltżo doṅeſcż.
Putnikowo wobȯdleṅo, z boka khėtreje horé pżi ſpomṅeném jėzoru, bė tomu
ṙecz mawò raj. Mawa khėżtżitżka z winowémi woṗenami zaroſcżena, zc
ſétżiznami ha mochom pżikréta, ſtejeſche ƀez khwȯdnémi ſadowȯmi żtomami
ſredż zahrodé z najṙeṅſchimi nuchawkami ha zelami deƀeneje. Zadé mawoje
khalupki bėſche winicza, ha z boka ṅeje huzke hale khėtṙe dowhe pólko.
Ha hdżeż bė heẇak ƀez ſkawami hiżcże pròzné bletżk, ſtejeſche żtom z
najkraſniſchimi pwodami habȯ knajṁeṅſchom keraſchk ze <pb
n="28"/>ſwòdkimi jahodkami. Na ſkale, kotraż wȯſoko wòſche jėzora
wuſtupwaſche, ſtejeſche khapawka z mawȯm tòrmikom. Tṙeṗena do ſkawȯ
wurubane dżėchu kṅej hoṙe.

Zeſtaṙené putnik ze ſchedżiwoj hwowu ſedżeſche, hatż paſtéṙ z hòltżeczom
ze zahrodnémi duritżkami nutspżindże, na dṙeẇanej wawczé pod jabwoṅu,
tak zo ſo kraſné jėzor ruṅe pżed joho wotżomaj bwòſchcżeſche. Wulka
kniha, w kotrejż jara pobożṅe ha nutérṅe tżitaſche, leżeſche pżed nim na
blidże. Rėdke woſé, kotreż joho plėchatu hwowu hiżcże tu ha tam
pżikréwachu, każ też dowha broda, bėchu bėwo hako ſnėh, joho wobletżo
pak hiżcże ſtrowo, tżerẇene, hako litżczé mwodżencza.

Z luboznej pżecżelniwoſcżu ſtané wòn jej powitajczé, poßwuchaſche na
mwodżenczowo pȯẇedaṅo z wulkej kedżbliwoſcżu, praſcheſche ſo hòttżecza
wo joho ṁeno, ha wza joh wutrobṅe hnuté na ſwojej ruczé. Wòn bòrzé
zhuda, zo jo hȯltżatko woſobnémaj ſtarſchimaj wot ruƀeżnikow kraṅene.
„Woſtaj pachowka pżi mni, dżeſche k mwodżenczej, tola ṅepraj nėtklej <pb
n="29"/>hiżcże nikom żane ſwowo wo tom. Nadżiju ſo, zo budżetaj joho
ſtarſchej hiżcże k dopraſcheṅu — ha tule jo ƀeztém pżed ruƀeżnikami
najlėṗe wukhowané. Mojoh domika ſo woni zdaluja, każ wohṅa. Slėbro ha
zwote ṅej pżi mni k namkaṅu, dobru radu, zpomȯżne napominaṅa, kotreż dṙe
ſu huſto ẇacz winojte, hatż ſlėbro ha zwote, te woni hidża.“ K
hòltżeczej praẇeſche pak tele ſwowa: „Bȯdż mi luƀe powitané, lubò
Bohuſwawko, ja chczu cżi mėſto nana bòcż, ha ſo za tebe ſtaracż, dòjż
cże ṅebudu zas twojom prawom nanej, twojej prawoj macżeri pżepodacż
mòhcz. Nerėkaj mi potajkim hinak, hatż nano!“

Putnik pżiṅeſe na to ſwojimaj hoſcżomaj mloko ha khlėb. Hdéż bė ſo
mwodżencz wokſchewiw ha naſécżiw, wza ſwȯj wowtżerſki kij, zo bȯ ſo zaſé
k ſwojom ſtadwej wrȯcżiw, kotreż ƀeztém joho ſwėrnaj ha deṙe wuwutżenaj
pſaj paſeſchtaj. Hòltżecz pak jom ṅechaſche dacż woteṅcż, ha pwakajczé
dżerżeſche ſo joho draſté. Tola hatż mwodżencz pżiſlubi, zo chcze bòrzé
zaspżincż, ha hatż na poſledku jomu też jehṅatko daṙeſche bė hòltżecz
ſpokojom, <pb n="30"/>dokelż mėjeſche na jehṅecżu ṅezmėrnu radoſcż.

Sédémó ſtaw.

Swónczo ha różitżki.

Hatż bė paſtéṙ wotejſchow, ſadżi putnik hȯltżecza pȯdla ſeƀe na wawku,
zo bȯ ſo z nim do pòẇedaṅa daw. „Lubò Bohuſwawko, dżeſche wòn ṅewėſch
dha té uicz to najṁeṅſche wo ſwojim naṅe ha wo ſwojej macżeri?“

„O ju, wotmoẇi Bohuſwaw, ja mam ṙanu macżeṙ — tule pżi ſebi w zaku. Tu
maſch ha hladaj!“ Z témile ſwowami wucżeże mawò wobraz, do tżerẇenoh
ſomota ṙeṅe zaſadżené, kotréż bė, ſtarej czéganczé cżeknéwſchi, ruṅe pżi
ſebi mėw. Wbohi hòltżecz ṅebė wobraz ſwojej macżeṙe hiżcże żeni na
ſwȯnczu widżaw; dżiwaſche ſo tohodla na joho jaſnoſcżi ha kraſnoſcżi, ha
bwòſkot wokow ṅoho zaſadżanéch diamantow kawaſche joho tak do wotżow, zo
ṅemòżeſche dlėhe na ṅe hladacż.

<pb n="31"/>

„Kak jo tu pola teƀe ſwėtwo! — Tola pòẇez mi jenoj, dżeſche hȯltżecz
dale, na ſwónczo pokazwajo żtò dha jo tule ṙanu, zwotu lampu tamle
hoṙeka zaſwėcżiw, kotraż wſcho wokow tak jaſṅe wobſwėtluje? Ja na ṅu ani
hladacż ṅemòżu, tak ſo bwòſkota. Ta wo naſchim wobòdleṅu bėſche jenoż
miſchkoṙacza, cżėmna. — Ha kak dha ſo to ma, zo ſo pżeczé wòſche ha
wòſche wuzbėhuje? Hatż ju najṗṙedé wuhladach, wuſtupwaſche tam za
dalokimi żtomami, ha w kròtkim tżaſu ſtejeſche hiżon tak wóſoko nad
nimi, zo też na najwòſchej hoṙe ſtejo ṅebėch mȯhw ẇacz kni doſahnécż.
Kak dha jo to tola ztżiṅene, zo ſo wona pżeczé wòſche ha wòſche
znoſchuje? Wſchak tola nibdże żanej ſchnòré widżecż ṅej. Żto dha ju
cżėri? Ha żtȯteżto tam tak wȯſoko hoṙewazé, zo bò nowò wolij pżiliwaw?“

Putnik jomu wotmoẇi, zo taklej wulka kraſna ſwėcza ſwònczo rėka, zo jo
teſamo dṙe hiżon ẇele téſacz (tawſént) lėt ſtarſche, hatż mawȯ
Bohuſwawk, ha zo poſpòchi tak ſwėcżi, ani krepku wolija ṅepotṙebawſchi.

„Kak jo to mòżno, ṅewėm, praẇeſche <pb n="32"/>Bohuſwawk. Hale kajke
maſch tu tola pżekraſṅe ṙane ròżitżki ha kwėtki! potża hòltżecz znowa,
ha ſtanéwſchi bėżeſche k hṙadkam, kotreż bėchu z nuchawkami wobſadżane.
O kak pżekraſṅe ṙane, tżerẇene, bėwo ha mȯdre barƀene. Kak ſu wſchė
telej woṗeżka ſchikwaṅe jene każ druhe wurėzane! Ha z tżoho dha teżto
tola ſu? Paṗera to ṅej, też żida nicz. Praj wſchak mi, ſé té wſchė
tehlej ròżitżki ſam wudżėwaw? Ah to ſé ẇele tżaſa k tomu tṙebaw! W
nėkotréch ſu tak mòltżitżke ha cżentżitżke żiwki. To ſu wahodne nożitżki
ha dobre wotżi trėbne bòli. Ja dṙe ſém tcż hiżon ròżitżki dżėwaw, tola
tak kraſṅe ha duſchṅe ja to ṅedokoṅam.“

Method praẇeſche, zo żadén tżwoẇek ani jenu tajkulej ròżitżku wudżėwacż
ṅemȯże, ha zo wone wſchė ſamo wot ſo ze zeṁe roſtu. Bohuſwaw pak
ṅechaſche tomu wėricż ha praẇeſche: „To na żane waſchṅo tomu tak bȯcż
ṅemòże; tu chczu tola ẇele radſcho wėricż, zo ſé je té ſam rėzaw ha
molwaw.“ Putnik pokaza hòltżeczej makojtżku, ſpodżiwṅe zroſcżenu ha z
makom naṗelṅenu, wuſépa jom mòltżitżke kulwate zorṅatka do dwòṅe,
praẇiczé, <pb n="33"/>zo jo w kòżdém tajkim zorṅatku mnohoſcż wulkich
tżerẇenéch ròżi, kotreż ze zorṅeżka wuroſtu, hdéż ſo do zeṁe powożi, —
ha zo ſu na teſamo waſchṅo też wſchitke te druhe ròżitżki z tajkich
mawȯch zorṅatkow wuroſtli. Hòltżecz pohladné na putnika, hako bò ſo joho
chczéw wopraſchecż, hatż tola ṅeżortẇe, ha dżeſche: „Z tajkej mȯlitżkej
kulitżki dérƀawa tak wulka, kraſna rȯża wuroſcż? To dżėn bò tajkelej
zorṅatko ncſkòntżṅe mudriſcho pżipraẇene bòcż dérƀawo, hatż najṁeṅſchi
zwoté zeger?“ „To ſo wė,“ wotmoẇi Method. „Tola żtò dha jo telej
zorṅatko wudżėwaw? praſcheſche ſo hȯltżecz. Każ ſo mi zda, tak bò tola
hiżcże lòżſcho bȯwo wſchitke telej nuchawki wudżėwacż, hatż jene
jenitżke tajkelej zorṅatko!“

Bohuſwawk wobhladwaſche ſebi ròżitżki z nowa, wot jenej hṙadki k druhej
khodżiwſchi, ha ṅemòżeſche ſo doſcż nahladacż. Bez tém potża jom na
ſwònczu horczo bȯcż. „Kajku tola talej lampa horczotu wot ſo dawa,
praẇeſche wòn, jo hiżon tak daloko wot nas zdalena, ha tola nas taklej
hṙeje! Jo to ſpodżiwna <pb n="34"/>ſwėcza! Method ẇedżeſche hòltżecza
zas pod jabwoṅ, hdżeż bė na blidże ha na wawczé hiżon khwòdk. „Tu dżėn
jo praẇe khwòdno ha lubozṅe, praẇeſche Bohuſwawk na żtom zhladwajo. Hlej
wſchak, kak naj tònle zelené żtom nicz jeno pżed kawaczémi pruhami
ſwòncza, hale też pżed joho horczotu kita! Kak wulki tola jo, kak ẇele
téſacz woṗeſchkow tola ma! Zdònk jo, każ jo widżecż, najſnadno z dṙewa.
— Tola ſkoro ſo mi ẇaczé wėricż ṅecha, zo bò té tżiſcże ſam, tule
ṅekraſnu mnohoſcż ròżitżkow ha liſcżitżkow wudżėwaw. To dżėn bò ṅeſmėrṅe
wulki ha cżeżki kruch dżėwa bòwo!“

Woſémó ſtaw.

Zela ha żtomó.

Ḃeztém dżėſche putnik nuts, ha pżihotwa mawò woƀed. Najpṙedé pżiṅeſe
mloko ha khlėb, ha potom za hòltżecza butru ha mėd, ha korbik
najṙeṅſchich jabwutżkow, ſam za ſo pak nėżto koruſchkow ha ſolotẇe, ha
kus tżerẇenoh wina w tżiſtej, ſchkleṅtżanej bleſchi. Bohuſwawkej wſcho
jara <pb n="35"/>deṙe ſwodżeſche; ha wòn wopraſcha ſo putnika: „Hdże dha
maſch té wſchė tehlej dobre wėczé jow? Khodżiſch dha też druhdé na
ruƀeṅo?“

Putnik poẇedaſche hòltżeczej pżi woƀedże, kak ſpodżiwṅe jo to wſcho
naroſtwo. „Hlej, dżeſche wòn, po jabwutżko ſo nacżahnéwſchi, zo bò je
Bohuſwawkej wobėliw ha rozkraw, tute jabwuka w korbiku mam z tejelej
jabwoṅe. Z cżenkich wotnożkow ha hawżkow tutoho żtoma wuroſcże kòżde
lėto ẇele korbow tajkichle ṙanéch jabwukow.“ „Jo pak to tomu woprawdżje
też tak, każ praẇiſch?“ praſcheſche ſo Bohuſwaw, ſo dżiwajo na putnika
pohladnéwſchi. Method wza hòltżecza na ruczé, pżimné za jenu hawżku,
ſcżeże ju dele, ha pokazwaſche jom mawo zelene jabwutżka. „Tu widżiſch,
praẇeſche putnik, kak wone z hawżkow wuroſtu. Nėtk budża pżeczé ẇetſche
ha ẇetſche, ha na poſledku tak wulke, ṙane żowte ha tżerẇene, każ
tutelej w korbiku. Czéwò wulki żtom ſam pak — dżeſche putnik, jabwutżko
rozkrawſchi — jo z tajkohle mawoh jadṙeſchka naroſtw, każ tu na nożu
jene wiſé. W kȯżdém tajkim jadṙeſchku jo tajkile <pb n="36"/>żtom, haj
ṅeſmėrna mnohoſcż tajkichle żtomow. Haj z toholej jenitżkoh’ jadṙeſchka
mòhli bòchmò tejko jabwukow dòſtacż, zo bò czéwo ſwėt z nimi naṗelṅené
bòw. — Też tutòn khlėb mamò z podobnéch jadṙeſchkow, dżeſche Method
dale, hòltżeczej nėkotre żitne zorṅatka pokazawſchi, kotreż bė z khėżki
ſobu pżiṅeſw. Tu ma ſo rnṅe tak, każ pżi jabwutżnéch jadṙeſchkach ha
ròżowȯch ſéṁeṅtżkach. Z jenoh jenitżkoh żitnoh zorṅatka mòhli bòchmò
ẇele téſacz tajkichle khlėbow dòſtacż, każ tu tònle na blidże jo.“
Putnik jomu wobſchėrṅe rozpoẇedaſche ha wopiſwaſche, kak ſo to ma, ha
pokaza pżitom na ſwoje ṙane żito na polu, hdżeż bėchu hiżcże pżed
kròtkim tżaſom jenoż ruzle leżawo. Bohuſwaw bėżeſche k polej ha namka k
ſwojej najẇetſchej ẇeſowoſcżi w kòżdej kwòſczé hiżon mawo zorṅatka.

„Ha tak ma ſo, praẇeſche putnik, ze wſchimi zelenémi roſtlinami, kotreż
tu daloko ha ſchėroko wokow ſo widżiſch. Wſcho, trawa tu pod naj nohami,
ròżowo keraſchki, kiż tamle kcżėja, téſacz ha téſacz kwòſkow na polu,
winowo wotnoſchki, kotreż khėżku ha zadé ṅeje hȯrku wobkréwaja, <pb
n="37"/>wulke dubò ha jėdle tamhle na hoṙe ha moch tuhle na żtomowém
zdonku, — wſcho to wuroſcże z tajkichle mawuſchkich zorṅatkow ha
jadṙeſchkow, zeleṅeſche ſo ha kcżėjeſche. Wſcho, żtoż tu na blidże
widżiſch, mloko ha butra, mėd, khlėb ha wino, wſchė zela ha koruſchki,
wſchòn ſad, haj ſamo blido z wawku — wſcho to pżindże z tajkichle mawòch
zorṅatkow ha jadṙeſchkow. Teſamo tṙebach jenoż do zeṁe powożicż, ha tu
wuroſcże jabwoṅ, tam ẇele téſacz kwòſkow ha ròżitżkow. Ha blak, kiż bė
pṙedé puſté ha dornojté, jo nėtk ze wſchej kraſnoſcżu deƀené ha
zewſchim, żtoż jo k żiẇeṅu potṙebne, nadobṅe wobdaṙené.“

Hòltżeczej bėchu to lute dżiwò. Każ bė ſej pṙedé z najẇetſchim
ſpodżiwaṅom wſcho wobhladwaw, tak też nėtkoj z témſamòm ſpodżiwaṅom na
putnikowo ſwowa poßwuchaſche.

<pb n="38"/>

Dżeẇaté ſtaw.

Studnitżka ha deżcżik.

Ḃeztém potża ſo ſwònczo hiżon zaſé k horam khilecż; hṙadki, na kotréchż
najṙeṅſche nuchawki ha kwėtki ſtejachu, bėchu hiżon w khwòdku. Nėkotre
ròżitżki, kotreż bėchu Methodej woſeƀe lubo, bėchu pżez horczotu ſwòncza
trochu zẇadwo ha zpadnéwo. Hatżruniż ſo putnik w krȯtkim tżaſu deżcżika
nadżijeſche, chczéſche tola k najṁeṅſchom ſwoje najlubſche kwėtaſchki
trochu wobkṙepicż. Wozné ſebi tohodla kṙeṗaczu khanu ha hȯltżecza za
ruku, ha dżėſche z nim k ſtudnitżczé, hdżeż bohaté kużow ſtajṅe proṁo
tżiſteje wodé z wulkeje z mochom wobroſcżeneje ſkawȯ cżėṙeſche.

Bohuſwaw, kiż ſo tu dodżiwacż ṅemȯżeſche, potża: „Tejkolej wodé bėżi tu
z toholej kaṁeṅa! Kòżde wokomikṅeṅo bòch mòſliw, zo dérbi bėżecż
pżeſtacż, ha pżeczé cżetże tola jenak ſélṅe. Żtò dha jo tam hoṙeka tejko
wodé nalaw, ha hdże ſo wodé doſcż naƀeṙe k doliwaṅu? Té dérƀaw ſej ju
bòle lutwacż, heẇak cżi napoſledku tola wuṅdże!“ Method jomu <pb
n="39"/>na to womoẇi, zo talej woda dṙe hiżon tak dowho, hatż ſwȯnczo na
ṅeƀeſach ſwėcżi, tu z teje ſkawò poſpòchi bėżi, żeni ṅewoteƀerawſchi ha
żanoh doliwaṅa ṅepotṙebawſchi. Prajeſche jom też, zo jo czéwò jėzor,
kotréż bė Bohuſwaw za ṅezmėrṅe wulki żpihel dżerżaw, jenoż ſama woda. To
bėchu za hòltżecza zaſé lute nowo dżiwó.

Method wròcżi ſo z natżeṙenej khanu zas do zahrodé, ha potża nuchawki
kṙepicż. „Ach żto ſej tola mȯſliſch, żto tola tżiniſch? dżeſche
Bohuſwaw; té dżėn ſej ṙane rȯżitżki tżiſcże ſkònczẇeſch; nėtk budże
barba wėſcżi puſchcżecż.“ Method ſo ſmėjo wotmoẇi, zo kwėtki ha zela,
ſtwelcza ha woṗena, kerki ha żtomȯ, kotreż maja też wėſte żiẇeṅo, k tomu
wodu ruṅeż tak nuzṅe tṙebaja, hako tżwoẇek napoj. „Tola żtȯ dha mȯże,
wopraſcha ſo Bohuſwaw, wſchėm témle roſtlinam wodé doſcż nanoſécż? Żtó
dha tam hoṙewazé, zo bò żtomȯ wȯſoko na ẇeṙſchku tamojelej horé
wobkṙeṗaw?“ Method jomu wotmoẇi: „To jo wſcho deṙe wobſtarane. — Kak ha
na kajke waſchṅo, to ſnadż pṙedé zhoniſch, <pb n="40"/>hatż ſo
nadżijeſch,“ pżiſtaẇi putnik, na daloke mròtżawki pohladwajo.

Ha woprawdże pżihna ſo po khwili tżorna mròtżel pżez horé — potża
pokapwacż ha pròſchicż, ha da ſo bòrzé do ſélnoh deżcża. To bėſche za
Bohuſwawka zaſé nėżto ſpodżiwne. „To jo jara duſchna pżiprawa, praẇeſche
wòn, ta cżi ẇele dżėwa zalutẇe. Kak kraſṅe tu woda w téſacz krepkach
dele pada każ z kṙeṗaczej khané! — Tola żtò dha tulej mròtżel, każ té
ſpodżiwnu pżiprawu poṁenwa, ſém pżihna? Żtò nanoſé tejko wodé tam tak
wòſoko hoṙe? Kak ſo to ma, zo mròtżel tak lochczé w powėtſe pwuwa ha zo
dele ṅepaṅe?“ — „To budżeſch wſcho hiżcże zhonicż,“ wotmoẇi Method.
Pachowk pak hiżcżen dowho na mròtżawku pżihladwaſche; na poſledku ſo
wona rozpwunéwſchi zhubi, ha ṅeƀo bė zas jaſne ha mòdre.

Bez ſamòmi tajkimi nowómi wėczami, ƀez radoſcżemi ha lutém ſpodżiwaṅom
bė ſo hòltżeczej dżeṅ jara khėtſe minéw. Pżetoż ſto wėczow, na kotreż mò
druzé ludżo wſchėdṅe je widżiwſchi ani ṅekedżbujemȯ, bėchu Bohuſwawkej
<pb n="41"/>lubo dżiwȯ, ha wina wſchelakich joho napraſchwaṅow.

Na poſledku chczéſche ſo ſwȯnczo z tamoh boka jėzora khowacż. Bohuſwawk,
zaſtròżené ha w ſtraſche, zawowa: „O wej, ſwòntżko, pȯdnuṙa ſo tamle do
wodé; nėtk budże zawėſcżi haſnécż, ha wſcha naju ẇeſowoſcż jo k kònczej.
Hdé bòchmoj ſej też nėkajku lampu zaſwėcżicż chczéwoj — to bò namaj w
tejlej wulkej rumniṅe mawo pomhawo.“

Putnik hòltżecza ſpokoji. „Ṅemėj wo to żanu ſtaroſcż, lubò ſénko,
dżeſche wòn. Nėtklej ſkoro ſpacż pòndżemoj; k tomu żaneje ſwėczé
ṅetṙebamoj. Hatż ſo wuſpimoj, budże namaj ſwòntżko z druheje ſtroné ƀez
tamnémi horami zaſé zkhadżecż, każ ſé to dżens rano widżaw. Tak bėżi
wone, bez toho zo bȯ wokomikṅeṅo z mėrom ſtawo, ſtajṅe kowokow ſwėta, ha
wobſwėcża ha wohṙewa wſchitko.

<pb n="42"/>

Dżeſaté ſtaw.

Najwažniſche praſcheṅo ha najwėrniſche wotmoẇeṅo.

Bohuſwaw pżindże pak na ſwoje pṙedawſche praſcheṅa, na kotreż jomu mudré
putnik ze zamòſwom na mėſcże wotmoẇaw ṅebė, zo bȯ pżez to hiżcżen
ẇetſchu wcżipnoſcż wo nim zbudżiw.

„Nȯ, kak dha ſo to ma — potża ſo hȯltżecz z nowa praſchecż — zo ſwònczo
pżeczé zas zkhadża ha ſo khowa? Ha żtò jo tule wulku, kraſnu ha tak
wòſoku rumninu natwariw ha tak ṙanu mòdru wobarbiw? Kak jo ſo tam do
ſkawȯ tejko wodé wzawo, zo poſpòchi tak bohacże wonbėżi? Żtȯ wodżi
mròtżele, zo tak lochczé w powėtſe pwuwaja ha wſchė roſtliné z téſacz ha
téſacz bwòſkotaczémi krepkami matżeja? Żtȯ wutżi ptatżki ƀez piżcżawki
tak ṙane pėſnitżki? Żtò jo kwėtki ha żtomò do tak mòltżitżkich zorṅatkow
zkhowaw, zo wone, hdżeż chczemȯ je jenoż mėcż, wuroſtu, zeṁu daloko ha
ſchėroko z trawu ha z kraſnémi kwėtkami wobkréja, ha <pb n="43"/>nas z
tak woſobnémi darami wobohacżeja? Żtȯ jo to wſcho tak deṙe ha tak kraſṅe
ztżiniw?“

„Tak dha té woprawdże mėniſch, dżeſche putnik, zo dérbi tu nėchtòn bȯcż,
kiż jo to wſcho tak deṙe ha kraſṅe ztżiniw?“

„To ſo wė, wotmoẇi Bohuſwawk; tomu dżėn hinak bȯcż ṅemóże. Żtòż bȯ tomu
wėricż ṅechaw, ṅemòhw pżi ſtrowém rozoṁe bȯcż. Mużojo wo naſchim
wobȯdleṅu dérƀachu dowho dżėwacż, chczéchuli je jenoż mawȯ kus ẇetſche
ztżinicż. Junu chczéſche kruch ẇercha zpanécż, ha tu mėjachu wullu
prȯczu, hatż chczéchu jȯn trochu zpodpėracż. Też naſcha lampa ſo ſama
wot ſo ṅezaſwėcżeſche; ha ṅechachmò pòcżṁe ſedżecż, dérƀachmȯ na ṅu deṙe
kedżbuwacż ha pżeczé nowȯ wolij pżiliwacż. Ha wòdné ſud dérƀeſche też
pżeczé znowa doliwané bócż, joli zo picża tradacż ṅechachmò. Jenu
jenitżku rȯżitżku z paṗeré wurėzacż — to dawa hiżon wulku pròczu, ha
dérƀa k tomu dobre wotżi bòcz; to ja ſam wſcho deṙe wėm. — Zo pak to
wſcho, żtoż tu wokow ſo widżu, wot tżwoẇetżich <pb n="44"/>rukow
wudżėwane bòcż ṅemòże, to praẇi mi, pżi dalſchim rozmòſleṅu, mòj rozom.
Żtȯ pak Tòn jo, kiż jo to wſcho tak ztżiniw, to jenoż bòch radé wėdżaw.“

Nėtklej — hatż bėſche hòltżecz wot wulkoſcże ha kraſnoſcże ſwėta ha wot
mudroſcże, kotraż ſo wſchudżom pokazwaſche, hnuté, ha wot mnohoſcże
dobrotow, kotreż wſchudżom widżeſche ha ſpòznawaſche, tomu ṙecz
pżėwzaté, hatż bė joho wcżipnoſcż najẇetſcha zhonicż, żtò dha tȯnle
wulki dobrocżeṙ jo, wot kotrohoż wſcho ſem pżindże, nėtklej bė tżas ha
najlėpſcha pżileżnoſcż, zo bò putnik k hȯltżeczej wo Bohu, wo bożej
wſchohomȯcznoſcżi, najẇetſchej mudroſcżi ha dobrocżiwoſcżi rétżecż
potżaw. Z wulkej nutérnoſcżu, z hnutém hwoſom, ze ſélſami wo wotżomaj
dżeſche putnik: „Té maſch je praẇe, lubo dżėcżo, zo dérbi tu Nėchtòn
bòcż, kiż jo to wſcho tak deṙe ha tak kraſṅe ztżiniw: toholej
wſchohomòcznoho, najmudriſchoho ha najdobrocżiwſchoho, kiż jo wſchitke
telej wėczé ztżiniw habȯ ſtworiw ha też tżwoẇekej żiẇeṅo daw, ṁenujemò —
Boha, naſchoh luboh ṅeƀeſkoh wòtcza.

<pb n="45"/>

Każ telej raṅo, hatż prėni kròtż ſwònczo zkhadżecż widżeſche, hatż wone
ze ſwojimi pżekraſnymi pruhami wſcho kowokow pozwocżowaſche. — tak, haj
hiżcżen ſpodżiwniſcho bėſche hȯltżeczej pżi téchle ſwowach k wutroƀe.
Pomòſleṅo na Boha zkhadżeſche każ tomu ṙecz nutskomne ſwȯnczo wo nim,
kotreż joho rozom rozſwėtlowaſche, joho wutrobu wohṙewaſche, tak zo ſo
jomu czéwȯ ſwėt wokow nitżo druhe bȯcż ṅezdaſche, hatż jenoż lute
dobroté jenoho luboſcżiwoho wòtcza.

„Haj lubȯ Bohuſwawko, dżeſche Method dale, hnucżo hòltżeczowoj wutrobȯ
pòtnéwſchi, Bòh jo Tȯn, kiż jo wſcho, żtoż tu widżiſch, ſtworiw. Wòn jo
tamȯnle kraſné, mȯdré ẇerch, kiż ſo ṅeƀo ṁenuje, zeſtajaw. Wȯn jo
ſwònczo zaſwėcżiw, ha jomu wſchėdné pucż pżipokazaw. Teſamo ſwėcżi nam
pżi naſchim dżėle; pżez joho cżopwo pruhi ſrawi ſad ha żito runiż tak,
każ ſo jėdże pżi woheṅu waṙa. Wòn da wodu ze ſkawow bėżecż ha z
mròtżelow padacż, zo bò napojiw ha wſchitko wokſchewiw. Wȯn wupòſcha
naſchu zeṁu z trawu ha <pb n="46"/>z kwėtkami ha dawa rȯżitżkam barbu ha
wȯṅ. Wȯn dawa nam z ruzlojteje role wſchėdné khlėb, ha wobcżeżuje
żtomowo hawzé ze wſchelakimi pwodami. Wòn ſtwori żtom, kiż nas ze ſwojim
khwȯdkom wokſcheẇa ha ze ſwojim dṙewom wohṙewa. Wȯn nawutżi ptatżki jich
pėſnitżki, z kotrémiż nas zẇeſeluja. Wòn woƀletże jehṅatko, tu tebi k
nohomaj wotpotżwacze, zkiprej ṁechkej wowmu, z kajkejeż jo twoja ha moja
draſta wudżėwana. Wȯn dawa nam wſcho, żtoż k bȯdleṅu ha k wotpotżwaṅu
tṙebamȯ. Wſcho jo wȯn tak kraſṅe ztżiniw, zo bȯchmò mò na joho ſkutkach
ſo zradwali, joho lubowali, jomu poſwuſchni bȯli, ha nėhdé k ṅomu pżincż
mȯhli — do jenoho hiżcżen ẇele kraſniſchoho ſwėta, hako tu wokow ſo
widżiſch, hdżeż zmėjemȯ pżi nim hiżcżen ẇele ẇetſche radoſcże. Ha
hatżruniż joho nėtklej hiżcżen widżecż ṅemòżemò, dha tola wón nas
wſchudżom widżi, ſwòſchi kòżde naſche ſwowo, haj wė też wſchė naſche
móſle. Wòn jo kòżde wokomikṅeṅo pżi nami, ha wodżi nas na wſchėch
naſchich pucżach. Wònwumȯżi też teƀe ze cżmowoho wobȯdleṅa <pb
n="47"/>ƀez rubeżnikami, ha da cże na rukomaj kemṅe doẇeſcż. Wòn jo
naſch najẇetſchi dobrocżel, naſch najlėpſchi pżecżel, naſch
najluboſcżiwſchi wòtcz.“

Bohuſwaw pżipoſwuchaſche pobożnom putnikej z najẇetſchej kedżbliwoſcżu,
ha z pohnutej wutrobu, ha ṅepużcżi joho z wotżow, tak zo ani zhoniw
ṅebė, zo jo ƀeztém nócz ſo pżibliżiwa. Mėſatżk, pṙedé ruṅa mawoj lėdom
widżomnej mròtżawczé na ṅeƀu, ſwėcżeſche nėtk w najṙeṅſchej jaſnoſcżi,
ha ſtejeſche, z ẇele téſacz bwȯſkotaczémi hwėzdami wobdaté, wȯſoko nad
jėzorom. Jėzor bė wulkom, jaſnom żpihelej podobné, ha zdaſche ſo, hako
bȯ wo nim druhe ṅeƀo z mėſatżkom ha mròtżelemi bȯwo. Na żtomach wokow
ṅehibaſche ſo żane ljſcżitżko, wſcho bė tżiſcże cżicho. Nowo, hiżcże
ṅeznate zatżucżo — zatżucżo pobożnoſcże, hwubokej pokornoſcże ha
nutérnoſcże pżi wſchudżompżitomnoſcżi Bożej pżėwza hȯltżeczowu wutrobu.
Ha nėtkoj ſtékné putnik ruczé, zbėhné wotżi k ṅeƀu, ha potża ſo wȯtſe
modlicż — też Bohuſwawk, to widżiwſchi, pozbėhné prėnikrȯtż ſwojej
rutżczé k ṅeƀu, ha wupraẇi kòżde ſwowo po nim. Sélzé bėżachu <pb
n="48"/>bohom dżėſcżu po liczomaj pżi pomȯſleṅu, zo jo jom Bòh, kotrohoż
wȯn hacż dotal znaw ṅebė, tola hiżon tejko dobrotow wopokazaw. Ha hdéż
bė putnik pacżeṙe doſpėwaw, pżiſtaẇi Bohuſwawk k wulkej radoſcżi
pobożnoh Methoda ſam wot ſo hiżcże telej ſwowa: „Ja ſo Tebi, lubò ha
dobrocziwò Bożo, też hiżcżen dżakuju, zo ſé ṁe z mojoh pṙedawſchoh
cżmowoh, wohidnoh wobòdleṅa wumȯżiw, ha k tomulej dobrom mużej doẇedw,
kiż mi hiżon tak ẇele dobroh ha kraſnoh wo tebi poẇedaſche.“

Putnik wza hòltżecza za ruku, ha ẇedżeſche joh do ſwojej ſtwitżki. Tu
pżihotwa jomu wożo z ṁechkoho mochu, ha wodże joho z towſtej wowṁanej
pwachtu. Bohuſwawk mutżné doſcż, też bȯrzé wuſné.

Jėdnaté ſtaw.

Pucż do hor.

Putnik Method mėjeſche hòltżecza pżez czéwo lėczo pżi ſebi, zo bò joho
hiżcżen lėṗe rozwutżiw, ha wſchelakim hrozném <pb n="49"/>rétżam ha
ṅepotżinkam wotwutżiw, kotrémż bė wòn ƀez ruƀeżnikami pżiwuknéw. Pòdla
ſo putnik też nadżijeſche, zo budże hȯltżecz, kotrohoż litżczé bėſchtej
pżi tak dowhim bȯdleṅu hwuboko w zemi khėtṙe zblėdnéwoj, zo budże tu pżi
nim pżi ſtrowej jėdżi ha w tżerſtwòm powėtſe najſkerſcho zas ſwoju
pṙedawſchu ſtrowoſcż ha ṙanoſcż dòſtacż, ha zo zmėjetaj potom joho
ſtarſchej tżim ẇetſchu ẇeſowoſcż na nim. Ha woprawdże bė Bohuſwawk bòrzé
zas tak ṙané, każ kcżėjacza ròża w raṅſchim ſwònczu.

Sredż nazéṁa chczéſche Method, kiż bė pṙedé nėhdé daloko wokow pobòw ha
ẇele mėſtow wohladaw, hiżcże junu ſwòj kij do rukow wzacż, ha ſo na pucż
do, blizko leżaczej wobòdlenej krajiné podacż zo bȯ ſo tu ƀez ludżimi po
hȯltżeczowȯmaj ſtarſchimaj dopraſchwaw. Wòn bė z nanom tamoho
mwodżencza, kotréż bé Bohuſwawka k ṅomu pżiẇedw, deṙe znaté; bė to
bohabojazné ha mudré bur, kiż hwubſcho w horach bȯdleſche. Tònſamòn bė
putnikej na joho pròſtwu ſlubiw, zo chcze hòltżecza tak dowho k ſebi
wzacż, hatż ſej zas po ṅoh ṅepżindże. K ṅomu <pb n="50"/>chczéſche
Method najpṙedé mawoh Bohuſwawka doẇeſcż.

Na jeném ṙaném, jaſném dṅu nazému bėchu lėdom raṅſche zeṙa zaſwitali;
duż pżindże putnik hòltżecza wubudżicż, zhȯtwa joho, ha dżėſche z nim do
khapawki. Tu modleſche ſo z nim nutérṅe, zo bò Bòh lubò Kṅez jej pucż,
kotréż chczéſchtaj dżens naſtupicż, żohnwacż chczéw. Hako bėſchtaj potém
poſnėdawoj, ha ze potṙebnémi wėczami na pucż ſo wobſtarawoj, wza Method
ſwȯj kij, zamkné ſwoju khėżku, ha dżėſche wo bożim ṁeṅe; Bohuſwawk powné
radoſcże bėżeſche pòdla ṅoho. Dżėſchtaj po lutéch ſamotnéch żcżeżkach,
kotreż bėchu jenoż paſtéṙam ha haṅkam znate. Wokow pżipowṅa
pżindżeſchtaj k woſòkim ſkawam, na kotréchż ſo wòſoko hoṙeka ſtadwo
kozow paſeſche. Tu ſo ſédnéſchtaj do khwòdka, zo bòſchtaj wotpotżnéwoj,
ha mawò woƀed k ſebi wzawoj.

Paſtéṙowò hòltżecz pżibėża k nimaj, zo bȯ tżeſcże doſtojnomu putnikej
ruku wokoſchaw. Mawò Bohuſwawk rutże ſtanéwſchi ha ſo dżiwajo potża:
„Aj, aj, tajkilej mawó tżwoẇetżk, ruṅe każ ja ſém! O to jo tola ṙeṅe! To
ſém ani ṅeẇedżaw, <pb n="51"/>zo jo na ſwėcże hiżcże ẇacz tajkich mawȯch
ludżi, ſém ſebi pżeczé mòſliw, zo ſém ſamlutki na ſwėcże tak mòlitżki.
Ṅej wėrno, té pòṅdżeſch z namaj?“ Na nanowo dowoleṅo proſcheſche pachowk
putnika, hatż jom ṅebȯ ſmėw jòho brėṁeſchko kruch ṅeſcż. Tak dżėchu
hromadże dale, ha Bohuſwawk mėjeſche z czuzém hòltżeczom tak ẇele
pòẇedacż, zo pòdla ſkoro na nitżo druhe ṅekedżbuwaſche.

Na to pżindżechu do mawoh zelenoh dowtżka ſṙedż wòſokich ſkawow, hdżeż
ſo ſtadwo wowczow paſeſche, kiż ruṅe tamom burej ſwuſchachu, kotrohoż
chczéſche Method wopȯtacż. Bohuſwawk mėjeſche na dwėmaj mawȯmaj, lėdom
nėkotre dné ſtarémaj jehṅatkomaj ṅezmėrnu radoſcż, mawkaſche jej, ha
dawaſche jimaj wſchelake ṙane ṁena.

Beztém putnik za paſtrom wokowhladaſche. Z boka pod nakhilenej ſkawu, z
kotrejeż tżiſte proṁo wodé cżetżeſche, wuhlada wȯn mwodu holtżku ſedżo,
kotraż mėjeſche w jenej ruczé wowtżerſki kij, w druhej knihu, w kotrejż
jara pilṅe tżitaſche. Na tom ſo dżiwajo dżėſche putnik k ni. Wona bė
bėwa zhotwana ha mėjeſche <pb n="52"/>ſchėroki zelené kwobuk na hwoẇe.
Jeje dowotżow bė cżiche ha miwo; tola bė na ṅej lochczé ſpȯznacż, zo jo
zrudneje, cżeżkeje mȯſle. Zeſtaṙenoh, tżeſcżedoſtojnoh putnika Methoda
bė hiżcże ṅewidżawa; ſpòzna pak joh hnédom po tém, żtoż bė wo nim
ſwȯſchawa, ha ſtanéwſchi joho pżecżelṅe ha z widżomnej ẇeſowoſcżu ha
dowėrnoſcżu poſtrowi.

Method dżeſche: „Té telej ſtadwo hiżcże dowho paſcż ṅemòżeſch. Pſchetoż
hatż wȯndaṅo z burom rétżach, kotromuż ſwuſcha, ṅeſpomni wòn ani ſwowa
wo tebi.“ Wona pak wotmwoẇi, zo hiżon dȯjżto lėt w horach wowczé paſe,
zo pak jo pola toholej ſwojoh duſchnoh kṅeza hakle pżed tſjomi dnami do
ſwużbȯ pżiſchwa. „Z wotkel dha té ſé, praſcheſche ſo Method dale, ha
tżohodla ſé tak zrudna?“ Holtżo da ſo do pwakaṅa ha praẇeſche: „Ach ja
ſém wot daloka. Mawa ṅepoſwuſchnoſcz jo ṁe do najẇetſchoh ṅezboża
pżiẇedwa. Bėch pżi jara dobrej kṅeni w ſwużƀe. Z lochkozmòſlenoſcże
woſtajich jeje jenitżke lubozne dżėcżatko, kotrohoż pilne hladaṅo bė mi
nanajkrucżiſcho pżiporutżene, jenoż nėkotre <pb n="53"/>wokomikṅeṅa
ſamo. Duż bò wone wot ruƀeżnikow kraṅene. Żawoſcże ha zrudobò dla
ṅemȯżach pżi dobrej kṅeni ẇacz wutracż, ṅemȯżach jeje hoṙo ẇacz widżecż,
ha cżeknéch tohodla do hòr. Tu ſém nėtkoj w tejlej ſamocże żiwa, ha
proſchu wſchėdṅe Boha, zo chczéw mi hnadné bòcż, ha ṅezbożo, kotreż ſém
ſkucżiwa zas dobre ztżinicż, dżėcżatko zas namkacż dacż ha tak ṅezmėrnu
żawoſcż dobreje macżeṙe do radoſcże pżemėnicż. Boh traż budże ſo tola na
mojimi ſélzami ſmėlicż, wo kotréchż jenoj Wòn ha tute ſkawȯ ẇedża.“

Putnik praẇeſche z hnutém hwoſom: „Ja mam za to, zo jo Bòh twoju pròſtwu
w témle wokomikṅeṅu wuſwȯſchaw.“ Ha wucżahnéwſchi wobraz Bohuſwawkowoj
macżeṙe, kotréż bė ſej k tomu, zo bȯ ſo lȯżſcho za ṅej dopraſchaw, ſobu
na pucż wzaw, pokaza jòn praẇiczé: „Znajeſch dha tutòn wobraz?“ Holtżo
zawowa ze poſtrożeṅom ha radoſcżu wȯtſe: „Mȯj Bożo, to dżėn jo wobraz
hrabjenki z Dubowina, macżeṙe kraṅenoho dżėſcża!“

Na to pżibėża też mawò Bohuſwawk, hladaſche na tule nowu woſobu
(parſchonu) <pb n="54"/>z wulkim ſpodżiwaṅom, ha hnuté pżez jeje ſélzé
praẇeſche: „Tżohodla dha pwakaſch, ha żto cżi jo? Sé traż hwòdna? Hlej
tu maſch khlėba ha dwė jabwutżczé! jėz!“

Method pak dżėſche k holtżeczé: „Hlej tònle mawò hòltżecz jo tamo
dżėcżo, kotreż bȯ z témle wobrazom kraṅene!“ Holtżczé bė pżitom hako bò
ſo ji z radoſcżu ha ſtròżeṅom wutroba puknécż chczéwa. Pané na kolena ha
ruczé wòſoko k ṅeƀu zbėhnéwſchi zawowa: „O té tak dobré ha miwoſcżiwȯ
Bożo, Té ſé moju modlitwu wuſwòſchaw, kotruż wodṅo ha w noczé k Tebi
ſcżelech. Ach wzmi uėtk też miwoſcżiwje mòj wutrobné dżak, kotréż mi
mòżno ṅej ze ſwowami wupraẇicż.“ Na to wokoſchwaſche mawoh Bohuſwawka z
horczémi ſélzami. „Mòj najlubſchi Bohuſwawko, dżeſche wona, tak dha jo
cże nam Bòh zas dariw. Hale ſé dha je té woprawdże, habò dżije ſo mi to
jenoż? — Haj, té ſé je woprawdże; pżetoż ſé ſwojom nanej czéle podobné,
każ jena roſowa krepka druhej! Ach kak budże ſo twoja macżeṙ zradowacż!
Ach bòdż wſchak té tola też ẇeſowò <pb n="55"/>ha raduj ſo, pżetoż
nėtkoj dżemò k twojom nanej, k twojej macżeri!“

Method wutrė ſej ſélzu z wotżow ha praẇeſche: „Tebi bȯdż tżeſcż ha
khwawa, dobrocżiwò Bożo. Twoja ruka jo zjawṅe z témle dżėſcżom, Té
pżemėni ſélzé zrudobò, kotreż tale boha holtżka ƀez pżeſtacża pwakaſche,
do ſélzow ẇeſowoſcże. Té darujeſch dobrémaj ſtarſchimaj jej wutrobṅe
lubowane dżėcżo znowa. Té żohnẇeſch moje prėṅe krotżele, ha zalutujeſch
mi ſtarom mużej dalſche dopraſchwaṅa. Twoja dobrocżiwoſcż ha ſmėlnoſcż
bȯdż wėtżne khwalena!“

Na to dżėſche Method z Bohuſwawkom ha Marathu dale do domu
tżeſcżehòdnoho bura, kiż jenoż mawo powhodżiné dale bòdleſche. Mawò
hòltżecz, kiż bė znimaj ſobu pżiſchow, chczéſche ƀeztém wowczé paſcż.

„Jo to mòj nan, to moja macżeṙ?“ praſcheſche ſo Bohuſwawk, hako jim bur
ha joho żona w khėżnéch duṙach napżecżo ſtupiſchtaj, ha jich pżecżelniẇe
powitaſchtaj; ha ſwòſchiwſchi, zo wonaj to ṅejſtaj, bė zrudné. „Wonaj
ſtaj tak pżecżelniwoj, praẇeſche wòn; mòj nan ha <pb n="56"/>moja macż
ṅemòżetaj pżecżelniſchej bòcż; ja bòch tu radé pżi nimaj woſtaw.“ Hako
bėchu tu nėżto mawo pojėdli, dachu ſo na dalſchi pucż, ha tamȯn
mwodżencz, kiż bė Bohuſwawka namkaw, ſén ſprawnoho bura, jich
pżewodżeſche. Na ẇetżor pżindżechu z horow won do dowhej ha ſchėrokej
doliné, hdżeż ſo Bohuſwawk na mnohoſcżi khėżow wulkeje wſé doſcż
nadżiwacż ṅemòżeſche. Nazajtra rano pżi ſwitaṅu jėdżechu dale, ha
nadżijachu ſo, zo budża za tſi dné w Dubowiṅe.

Dwanaté ſtaw.

Ṅenadżite wopótaṅo.

Prėni dżeṅ pżindżechu khėtré kruch pucża dale. Ẇezeṅo ſo mawom
Bohuſwawkej luƀeſche, ha na mėſtatżkach, hrodach ha wſach, kotreż bėchu
wſchudżom wokow widżecż, mėjeſche wulku radoſcż, ha tak huſto hatż zas
nowò hròd na dalokej hòrczé wuhlada, praſcheſche ſo też, hatż to hiżcżen
Dubowin ṅej.

Tola druhi dżeṅ wokow ẇetżora pżindżechu <pb n="57"/>do huſtoh lėſa. Tu
bėchu pucże tak hrozne, zo mòżachu lėdom z blaka pżincż. Też zbėhné ſo
żawoſné wėtr, ha deżcżik ſo mȯhw ṙecz lijeſche. Ḃeztém bȯ nòcz ha bòrzé
tajka cżma, zo dérƀachu w kortżṁe ſṙedż lėſa, kiż bė rubeżnikow dla jara
wuwowané, woſtacż. Hako bėchu tu nėżto poẇetżereli, podachu ſo k mėrej,
zo bòchu rano praẇe zahe zas dale jėcż mòhli. Mutżni doſcż też wſchitczé
bòrzé wuſnéchu, jenoż Method, kiż bė mawoh Bohuſwawka k ſebi do komorki
wzaw, kletżeſche hatż do pownoczé pżi blidku, na kotrémż ſwėcza
ſtojeſche ha joho knihe leżachu, ha modleſche ſo.

Duż ſta ſo zjeném dobom daloko pżed khėżu wulka hara; ha nėkotre wȯtre
muſke hwoſé bėchu ſwòſchecż. Cżeṗeſche ſo z moczu do duri ha do
wokeṅczow. Wſchitczé wo doṁe bòchu ze ſpaṅa wubudżeni ha jara
zaſtròżeni. Putnik wuſtupi ze ſwojej komorki; Maratha pżibėża jomu
napżecżo ha potża: „Ach mòj Bożo, mi ſo zda, ſo ſu to cżi ruƀeżniczé, ha
zo chczedża nam Bohuſwawka zaſé wzacż.“ Method porutżi ji, zo bò jenoż
zmėrom bòwa, ha dżėſche <pb n="58"/>dele. Też kortżmaṙ ha joho ludżo
bėchu wo wulkim ſtraſche, ha ṅewėṙachu ſej duṙe wotewṙecż. Cżi wonka pak
hiżcżen bòle zakhadżachu ha hrożachu, zo chczedża duṙe rozbicż, hejzo ſo
jim ṅewottżini.

Method pak praẇeſche: „Duṙe nas ṅemòża zakitacż; Bòh pak budże naſch
zakitaṙ ha wobwarnuwaṙ; w joho moczé ſmò mò wſchitczé. Chczemò ſpòtacż,
hatż ſo z témi ludżimi na dobre waſchṅo pżez jene pżincż ṅehodżi.“

Wòn wotewṙi duṙe; żtéṙo każ żtomò zroſcżeni ha ſélṅe wobroṅeni brodacżi
mużojo ſtupichu do khėże, jedén ƀez nimi ze zaſwėcżenej pohadṅu
(Pechfackel) w ruczé. „Mò dérbimȯ najpṙedé wſchė ſtwò ha komoré waſchoho
domu pżehladacż, praẇachu cżiſami; pżetoż naſch kṅez pżijėdże hnédom za
nami z dòjżto ludżimi, ha wſcho dérbi jomu po joho woli pżihotowane
bòcż!“ Method ſo wopraſcha, żtò dha jich kṅez jo? — ha jich wotmoẇeṅo
pżiẇedże joho do wulkoh ſpodżiwaṅa ha ṅenadżitej radoſcże; pżetoż bė to
hrabja Drohomėr z Dubowina, Bohuſwawkowò nan. Cżile joho ſwużomniczé<pb
n="59"/>potżachu dale pòẇedacż, kak wón jo wo wòjṅe cżezczé raṅené bòw,
kak pozdżiſcho zas deṙe doſcż wuhòjené wòjſko ṅej chczéw wopużcżicż hale
ſobu wojowacż, dȯjż mėr ha pokoj wudobȯté ṅebudże. Praẇachu, zo jo
nėtkoj k mėrej pżiſchwo, ha zo jo hrabja znimi, ha ze ſwojimi druhimi
ludżimi, kiż ṅejſu na tȯrkowſkich poṁezach pohṙebani, na dompucżu.

Pȯẇeſcż, zo jo mėr ha pokoj, napelni wſchėch z ẇeſowoſcżu. Wſcho wo doṁe
chczéſche jenoż khrobwȯm wojakam poſwużicż. Cżi ſami bėchu pak też bȯrzé
praẇe pżecżelniwi ha zamoẇachu ſwoje pṙedawſche khėtre zakhadżeṅo z
hrozném ẇedrom. W tajkim wėtſe ha deżcżu, mėṅachu, ṅeſmė ſo wojakej za
zwo bracż, hdéż wokow pownoczé radé dowho pżed duṙemi ṅeſteji. Też
pȯẇedachu, kak ſu ſo w cżmowȯm lėſu zabwudżili, ha zo tute twaṙeṅo
ṅebȯchu namkali, hdébȯchu ſwėczu w wokṅe ṅewidżeli, kotraż jo jim zas na
prawȯ pucż pomhawa.

To, zo bė jich ſwėtżka, pżi kotrejż ſo Method tak pozdże hiżcże
modleſche, ſem <pb n="60"/>doẇedwa, pohnu mȯczṅe wutrobu pobożnoh ha
bohabojaſnoh putnika, kiż wo wſchėm bożu ruku ha pṙedéwidżomnoſcż
tżeſcżowaſche; ha wȯn praẇeſche też za telej zbożo Bohu wutrobné dżak.

Tſinaté ſtaw.

Radoſcż dobroho nana.

Ḃez tém pżindże też hrabja, wulki, nadobné muż, ṙané ha lubozné do
wotżow, pżiſtojné ha pżecżelniwȯ wo ſwojim zadżerżeṅu. Putnika wza wȯn
hnédom ſobu do ſwojej ſtwȯ, kazaſche jom, zo bȯ ſo znim k blidu ſénéw,
da ſebi bleſchu ſwojoh wina pżiṅeſcż, nala Methodej prėṅu ſchkleṅczu,
pijeſche po récżerſku na joho ſtroẇo, żtoż dérƀeſche też putnik tżinicż.

„Bȯdżcże mi wutrobṅe witané, tżeſcżedoſtojné wȯtcze! praẇeſche hrabja. O
kak jo mi to lubo, zo ſém po tak dowhim pucżu ha w tajkim ẇedṙe pod
tſėchu ha do cżopwoj ſtwȯ pżiſchow. Tola ſcże <pb n="61"/>mi Wȯ, pobożné
ha ſprawné wȯtcze hiżcże ẇele lubſchi; pżetoż wam mȯżu wſcho, żtoż mi na
wutroƀe leżi, z dowėrnoſcżu zjewicż. Wſchitczé moji ludżo ſu, każ
widżicże, ẇeſowoj ha radoſtnej mȯſle, dokelż ſo po ẇele krawnéch
dobȯtéch bitwach zaſé domoj wrȯcżeja. Jenoż ja, jich ẇedżicżeṙ ha kṅez —
ha tak jo to w tutém ſwėcże huſto, ja ſamlutki ƀez nimi ſém zrudné ha
ſtéſkniwȯ. Mam wulku ſtaroſcż, hatż ma ſo doma wſchitko tak, każ
dérƀawo. Moja mandżelſka dṙe jo ſtrowa; tola żto jo ſo z mojim jenitżkim
ſénkom ſtawo, to ṅewėm. Moja mandżelſka ṅepiſaſche mi hiżon dowhi tżas
nitżo wėſte wo nim, ha w ſwojim poſlednim liſcże hakle ſpomni, zo dṙe
joh na tutém ſwėcże ẇacz wohladacż ṅebudu. — Wȯ ſcże z ẇele récżeṙemi
znaté, pżetoż bėſchcże nėhdé też wutrobité wojak. Wȯ ſcże ṙuṅe na kraju,
ſcże ſnadż daloko wokow pobȯw. Praẇcże wſchak mi, ṅewėſcże nitżo, żto w
Dubowiṅe tżiṅa? Hejzo mi nitżo dobre poẇedacż nimacże, tak ṁe k
najṁeṅſchom trȯżtujcże.“

Method wotmoẇi z najẇeſelſchim <pb n="62"/>wobletżom: „To mȯżu wam to
najlėpſche zjewicż. Waſch ſén jo ſtrowȯ, ha najlubozniſchi hȯltżecz,
kajkohoż ſém tżas żiẇeṅa hiżcże ṅewidżaw.“ „Wȯ joho znajecże?“ wopraſcha
ſo hrabja khėtſe. „Ach jara deṙe, dżeſche putnik; tola jo ſo z waſchim
dżėſcżom nėżtožkuliż ſtawo, ƀeztém hatż bėſchcże na wȯjṅe.“ Ha wȯn
poẇedaſche wſcho, żtoż wo Bohuſwawku ẇedżeſche, ha pokaza k wobkrucżeṅu
toho kraſné kṅeniné wobraz. „Haj to jo wona, moja mandżelſka, praẇeſche
hrabja, hako bȯch ju żiwu widżaw. Hatżteżto jo nėtkoj hiżcże tak ṙana?
Ach, boha żona jo ẇele, ẇele wucżerṗewa! — Tola hdże dha jo nėtklej
hȯltżecz?“ „Tu wo doṁe,“ praẇeſche Method. „Tu wo doṁe? zawowa hrabja
nahle ſtanéwſchi. Ha tżohodla dha mi to hiżon dawno ṅepraẇeſchcże?
doẇedżcże ṁe na mėſcże k ṅomu!“

Method wza ſwėczu z blida, ha hrabja dżėſche za nim do komorki, hdżeż
joho ſénk w wożu leżeſche. Hȯltżecz poſmėwaſche ſo wo ſpaṅu tak lubozṅe,
każ ṅewinoſcż, ha bė tak kraſné, każ jandżel. Hrabja ṅemȯżeſche ſo doſcż
na ṅoh nadżiwacż, <pb n="63"/>ſélzé ſtupichu jomu do wotżow, ha wȯn
praẇeſche: „Mȯj Bożo! hako na wȯjnu cżehṅech, bė wȯn hiżcże pwakate
dżėcżo, ha nėtkoj jo hiżon tak lubozné hȯltżecz! O té moja dobra,
najlubſcha mandżelſka, nėtk hakle rozeṁu twojim liſtam, ha dżakuju ſo
cżi za twoju ſtaroſcżiwoſcż wo mṅe, z kotrejż ſé mi nezmėrnu żawoſcż ha
zrudobu zalutwawa.“ „Bohuſwawko, lubȯ Bohuſwawko, zawowa wȯn potom, ha
wza hȯlcza za ruku, joho wokoſchwajo, wotutż, hlej twȯj nan tu jo!“ Hako
bė ſo mawȯ Bohuſwawk po khwili tżiſcże ze ſpara wubudżiw ha k ſebi
pżiſchow, ṙekné powné radoſcże: „Té ſé mȯj prawȯ nan?“ ha pżecżelniẇe
potża ſo na ṅoho ſmėwacż. Bȯdż mi wutrobṅe powitané, mȯj najlubſchi
nano! Jo dha tu moja macż też ſobu?“ Hrabja wza hȯltżecza na ruczé ha
pwakaſche radoſtne ſélzé, praẇiczé: „Boża mȯczna ha dobrocżiwa ruka jo
cże ſpodżiwṅe wumȯżiwa, lubo dżėcżo. Ṅemȯżu ſo Bohu za to doſcż
dżakuwacż.“ „Ja też nicz, ṙekné Bohuſwawk; o kak dobrė jo tȯnle naſch
Bóh, kiż jo takle luboſcżiwȯ ha pżecżelné pżecżiwo nam, <pb n="64"/>kiż
nam tak wulke radoſcże wobradża.“ Hrabja mėjeſche na mudrémi praſcheṅemi
ha wotmwoẇeṅemi hȯltżecza ṅewuṙeknitu ẇeſowoſcż. „Methodo, praẇeſche
wȯn, kajki dżak ſém wam ja winojté! Hdé bȯch wam wſchė ſwoje kubwa ha
wobſedżeṅſtwa dacż chczéw, bȯ to hiżcże mawo bȯwo za tu wutżbu, kotruż
jo hȯltżecz wot was dȯſtaw.“

Ḃeztém bė też Maratha do komoré pżiſchwa, ha woſta bojazna nazdala
ſtejo. Hrabja ju pżecżelṅe poſtrowi, poda ji ruku praẇiwſchi, zo ſo
nitżoho bojecż nima. „Tola cżi ruƀeżniczé dérƀa, ṙekné wȯn rozhnėwané,
za ſwoje ṅekhmanſtwa krucże khoſtani bȯcż!“ Wȯn pżikaza też hiżcże
tuſamu nȯcz najkrobliſchim ƀez ſwojimi ludżimi, zo bȯchu jich wo jich
khowanczé pȯtali, ṅenadżiczé napadnéli ha jatéch do Dubowina pżiẇedli.
Potom poẇedaſche zas ze ſwojim ſénkom, ha ṅebė traż czéwu nȯcz wȯtżka
zaṅdżeliw, hdé bė joho putnik k tomu ṅenapominaw, praẇiczé, jo jo tola
wſchėm kus poſpaṅa trėbne, hejzo chczejdża jutſe ẇeſeli do Dubowina
dojėcż.

<pb n="65"/>

Żtérnaté ſtaw.

Zẇeſelena macżeṙ.

Dobra, bohabojazna kṅeni bȯdleſche ƀeztém na ſwojim hrodże Dubowiṅe
powna zrudobé ha ſtruchwoſcże. Swȯſchiwſchi poẇeſcz, zo ma wȯjna kȯncz,
ha zo jo hiżon mėr ha pokoj, nadżijeſche ſo ſwojoh luboh mandżelſkoh
bȯrzé zas wohladacż. Tola na to pomȯſliwſchi da ſo do pwakaṅa. „Ach mȯj
lubȯ Bożo, dżeſche wona, ja ſém tola praẇe ṅezbȯżna! Żtoż jo kȯżdom k
ẇeſelu, jȯ mi k ṅewuṙeknitej zrudoƀe. Kȯżda khuda żona najniżſchoh
panika ẇeſeli ſo na pżikhad ſwojoh muża — ha ja ſebi ṅemȯżu na pżikhad
ſwojoh mandżelſkoh ƀez ſtracha ha bojoſcże pomȯſlicż. Ach kajka żawoſcż
ha zrudoba tu na ṅoh wotżakuje! O kak budu jenoż jomu żawoſne ṅezbożo z
dżėſcżom k wėdomoſcżi dacż. Ach za naj wobej ṅebudże dṙe tu na tém
ſwėcże żana ẇeſowa hodżina ẇacz!“ Ji ſo ſtajṅe ṅewuṙekniẇe ſtéſkaſche;
ṅemėjeſche nihdże żanoho mėra, ha khodżeſche z jenej ſtwȯ do druhej, pak
do khapawki, pak zas do <pb n="66"/>zahrodé. Hdżeżkuliż dżėſche ha
bėſche, modleſche ſo wo wutroƀe k Bohu, pżetoż jenitżki trȯżt, jenitżke
ſpokojeṅo namka hiżcże wo modleṅu ha pomȯſleṅu, zo Bȯh ſam wſchė
tżwoẇetże należnoſcże wodżi ha huſto najhȯrſche hoṙo do najẇetſchej ha
najzbȯżniſchej radoſcże pżemėṅa.

„O dobrocżiwȯ Bożo! modleſche ſo wona, hako bė junu zas w najdalſchim
kucżiku zahrodé hȯrke ſélzé pwakawa, o dobrocżiwó Bożo, ſmėl ſo nademnu,
ſmėl ſo na mojim mandżelſkim; ztżiṅ kȯncz tomulej mojom żawoſnom
cżerṗeṅu, — jenoż Tebi ſamom jo to mȯżno! O daj, zo bȯ naju zaſéwidżeṅo
ẇeſowo ha radoſtne bȯwo. Té ſé z najmudriſchich wotpohladaṅow nana ha
macż ha dzėcżo rozdżėliw — o daruj namaj naj lubo dżėcżatko znowa, ha
daj, zo bȯchmȯ ſo wſchitczé tſjo zaswidżeli! Té ſé hiżon ẇele téſacz
ſélzow zetrėw ha zrudobu do radoſcże pſchewobrocżaw. O Té
najmiwoſcżiwſchi, najdobrocżiwſchi Bożo, ſmėl ſo też nademnu! O lubȯ
ṅeƀeſki wȯtcze! Hatżruniż hrėſchna, ſém tola pżeczé Twoja dżòwka, ha
ſmėm Teƀe ſwojoh wòtcza ṁenwacż — każ jo to Twòj lubò ſén ſam <pb
n="67"/>wutżiw ha pżikazaw. Ach Té ṁe wėſcżi bòle lubujeſch, hatż ja
ſwoje dżėcżo! O kṅeże, ṅeƀeſki wòtcze! ſwòſch, wuſwòſch ṁe, ṅezaſtortż
ſwoje dżėcżo, ſwoju dżòwku, kotraż żanoho wucżeka nima, hatż jenoż
Teƀe!“

Hako ſo kṅeni takle modleſche, ſwòſcheſche nėkoho pżiṅcż; pohlada wokow
ſo, ha hlej, Maratha, kotraż bė ruṅe z témi druhimi ludżimi do hrodu
pżiſchwa, pżindże po zahrodże dele, ruṅe do tamoh ròżka, hdżeż kṅeni
ſedżeſche. Hdéż kṅeni Marathu ſpòzna, ha jeje ẇeſowo wobletżo wuhlada,
zbudżi to nowu nadżiju wo jeje wutroƀe, ha ṅebė ji hinak, hako bò
jandżela z ṅebes widżawa. „Ach najlubſcha, najdobrocżiwſcha kṅeni,
praẇeſche Maratha, ja wam pżiṅeſu najẇeſelſchu poẇeſcż wo waſchim lubȯm
Bohuſwawku. Wòn jo żiwò — ha ſkoro joho zas wohladacże.“ Maratha bė
lėdom pòẇedacż potżawa, duż pżindże też Method, zo bò kṅeni na mudre
waſchṅo na pżikhad jeje ſénka ha mandżelſkoh pżihotwaw. Kṅeni bėſche
nėtk powna radoſcże ha nadżijeſche ſo, zo budże mandżelſkoh ha ſénka za
nėkotre dné wohladacż, <pb n="68"/>ha ẇedżeſche putnika do tamòj
ſtwitżki, kotruż bė nėhdé z Bohuſwawkom wobòdliwa.

Hako duṙe wotżini, hlej tu ſtupi ji jeje mandżelſki ze ſénkom na rukomaj
napżecżo. „O mòj najlubſchi Drohomėro! o mòj najlubſchi Bohuſwawko!“ to
bėchu jeje jenitżke ſwowa, z kotrémiż mandżelſkomu wokow ſchije pané.
Radoſtne ſélzé pwakajo wokoſchwaſche pak ſwoje lubo dżėcżo, pak luboh
mandżelſkoho. „Nėtkoj chczu rada wumṙecż, praẇeſche wona napoßledku,
hdéż ſém toholej zboża dotżakawa. O kak ſpodżiwṅe wė Bòh wſchitko
wodżicż. Skerſcho bėch ſo ſṁercże nadżawa, hatż tajkejlej radoſcże. O ja
bėch ze ſtrachom tżepotawa, hdé bėch cżi, mòj najlubſchi mandżelſki, ƀez
naſchoh luboh Bohuſwawka napżecżo ſtupicż ha cże powitacż dérƀawa — ha
ƀeztém pżiṅeſeſch joho té ſam w prėnim wokomikneṅu naju zaſéwidżeṅa na
rukomaj mi napżecżo! — O Bożo, ſwoje żiwe dné ṅemóżu ſo Cżi doſcż
dżakowacż, zo ſé telej żawoſne ṅezbożo do tajkelej radoſcże pżemėniw.
Tżas żiẇeṅa chczu ſo w kòżdém hoṙu k Tebi dowėricż; pżetoż <pb
n="69"/>Té wodżiſch wſchitko tak, zo jo k naſchomu lėpſchomu, ha na
poſledku k naſchej radoſcżi! — O mòj lubò Bohuſwawko! kajki ſé té hiżon
lubozné ha ſchikwané hòltżecż! O mòj najlubſchi mandżelſki! kak zbòżne
zaſéwidżeṅo jo nam Bòh wſchėm tſjom pżihotwaw. Wȯn bė nas wſchėch tſjoch
rozdżėliw; nėtk nas na ſpodżiwne waſchṅo zas hromadu doẇedże. Jomu bȯdż
tżeſcż, khwawa ha dżak!“ Wſchitczé tſjo pwakachu ſélzé radoſcże ha
dżakomnoſcże; Maratha pwakaſche znimi, ha też putnik, wutrobṅe hnuté,
ṅemòżeſche ſo ſélzow zdżerżecż.

Hako bė prėṅa ha najẇetſcha radoſcż tak trochu nimo, potża Bohuſwawk
macżeri poẇedacż, żto jo ſo wſcho znim ſtawo, ha to na tajke waſchṅo, zo
dérbeſche wona pak pwakacż pak ſo zaſé poſmėwacż. Najṙeṅſcho wopiſwaſche
wòn, kak jomu w tamòm wokomikṅeṅu bėſche, hatż ze zeṁe pżez rozpukṅenu
ſkawu prėnikròcż do wulkoh ſwėta pod ṙane mòdre ṅeƀeſa wuſtupi. Hiżcże z
ẇetſchej radoſcżu ha wutrobniſchim pohnucżom poẇedaſche wȯn wo tamòm
najważniſchim wokomikṅeṅu, hatż jomu pobożné putnik prėni <pb
n="70"/>kròcż Boha ṁenwaſche, ha joho wſchohomòcznoſcż, najẇetſchu
mudroſcż ha luboſcż na wſchėch ſtwoṙenéch wėczach pokazwaſche. Tak dowho
hatż tolej pòẇedaſche, ſtejachu jom ſwėtwo ſélzé wo wotżomaj.

„Woprawdże, praẇeſche hrabja, ſkoro bȯch ſej żadaw, zo bȯch w ſwojich
dżėcżaczéch dnach też w tajkim wobòdleṅu w zemi wotcżehṅené bȯw. Mò ſmò
hiżon wot mawoſcże zwuknéli wſchė telej kraſne ſkutki boże wſchėdṅe
ƀewſcheje kedżbnoſcże widżecż. — O hdé bòchmȯ mȯ telej boże ſkutki ha
ſtwoṙeṅa też tak, każ Bohuſwawk, z jeném dobom ha hiżon pżi
doſpowniſchim rozoṁe wuhladali — kak bò nam tu k wutroƀe bȯwo! O dobré
ha wulki Bożo! kak bòchmó ſo na Twojej wſchohomȯcznoſcżi dżiwali, Twoju
mudroſcż khwalili, na Twojej dobrocżiwoſcżi ha miwoſcżi ſo radowali!“

Pobożna ha bohabojazna kṅeni praẇeſche: Każ bėſche Bohuſwawkej, hako ze
ſwojoh podzeṁaczoh wobòdleṅa prėnikrȯcż na bożu kraſnu zeṁu wuſtupi: tak
budże też nam nėhdé, hdéż budżemȯ z toholej tżaſnoh żiẇeṅa do ṅeƀes
ſtupicż. Każ bėchu Bohuſwawkowo hrajkawki <pb n="71"/>— ṁenujczé tamo
molwane ha dżėwane ròżitżki, jehṅatka ha żtomiki na kotréchż mėjeſche
tola wulke ẇeſelo — pżeczé jenoż jara ṅedoſpowne ha ṅedokaṅane podobizné
téchle kraſnéch ſkutkow ha ſtwoṙeṅow bożich tu na zemi: tak dṙe ſu też,
po mojim zdacżu, wſchė widżomne ṙanoſcże ha wſchė ẇeſela tutoho ſwėta
lėdom nėkajki ſcżin téch kraſnoſcżow ha radoſcżow w ṅeƀeſach. Też talej
radoſcż tu na ſwėcże, kotruž mamȯ pżi zaſéwidżeṅu ſwojich najlubſchich
po dowhim zrudném tżaſu rozdżėleṅa, też tale wulka radoſcż jo pżeczé
hiżcże nėżto mawo pżecżiwo tej radoſcżi, kotruż zmėjemȯ nėhdé w ṅeƀeſach
pżi zaſéwidżeṅu ſwojich lubȯch: ha tola ſém ja w témle wokomikṅeṅu
naſchoh zaſéwidżeṅa tudé hiżon tak zbȯżna, hako bȯch woprawdże hiżon w
ṅeƀeſach bȯwa!“

„Pobożné ha tżeſcżedoſtojné putnik pżiſtaji k témle woſobném rétżam
hiżcże telej ſwowa: „Wutżba ha wėrnoſcż, kotruż wo wſchėm, żtoż jo ſo tu
ſtawo, zjawṅe widżimȯ, jo ta: Boża wſchohomȯcznoſcż, mudroſcż ha
dobrocżiwa luboſcż jo na ṅeƀu <pb n="72"/>ha na zemi tak zjawna ha
wulka, zo mȯże ju też dżėczaczé rozom ſpȯznacż.

Ṗatnaté ſtaw.

Za dobre — móto, ha za zwo ſchtrafa.

Za nėkotre dné pżiẇedżechu cżi wot Drohomėra wupȯſwani wojaczé
ruƀeżnikow, kotréchż bėchu w jich khowanczé ruṅe hromadże ſedżo namkali,
jatéch ha pȯdwu hromadu zezankanéch do Dubowina. Wȯz, powné kſchiṅow z
drohimi ruƀenémi wėczami, pżijėdże za nimi, ha hoṙeka na wozu ſedżeſche
ſtara czéganka. Ruƀeżniczé ṅebėchu zhuƀenoh hȯltżecza dale pȯtali;
pżetoż żelezne duṙe namkachu krucże zamkṅene ha khód, pżez kotréż bė
Bohuſwawk cżeknéw, bė jim ṅeznaté, ṅeƀėchu ſebi żeni do ṅoho nuts
wėrili, dokelż chczéſche kȯżde wokomikṅeṅo hiżon do hromadé panécż,
mȯſlachu ſej potajkim, zo traż jo Bohuſwaw nėhdże wo zapaṅeném khodże
żiwȯ zaſépané.

<pb n="73"/>

Ruƀeżniczé ſo toho dla ṅemawo ṅedżiwachu, hatż pżi ſwojim pżikhadże do
Dubowina Bohuſwawka pȯdla ſwojoh nana ſtejo wuhladachu, ha ṅemȯżachu za
tém pżiṅcż, kak jo wòn pżez zamkṅene duṙe won pżiſchow. „Mȯ mėṅachṁò,
bòrbotaſche najſtarſchi ƀez nimi, zo żadén tżwoẇek na ſwėcże leſniſchi
ha khrobliſchi ṅej, hatż mȯ, ha tu ſmȯ nėtkoj najſnadno wot mawoh
dżėſcża zjebani, pżeradżeni ha do putow zamkṅeni. Nėtk pak tola
ſpȯznawam, tżomuż pṙedé żeni wėricż ṅechach, zo — hdéż jo paduch zrawȯ
doſcż, joh doſcżehṅe też khromȯ bėrcz.“ — Najſtarſchi z tamnéch herczow,
kotſiż bėchu tedom, hatż bȯ Bohuſwawk kraṅené, w hrodże piſkali, bė też
ƀez ruƀeżnikami, ha praẇeſche ſam pżi ſebi: „Mȯ ſmȯ telej dżėcżo
kranéli, zo bò nam nėhdé k wumòżeṅu z jaſtwa dopomhawo; tola nėtkoj nas
ruṅe wone do jaſtwa pżiṅeſe. O kak wėrne jo te pżiſwowo, zo żtȯż zwo
ſkutki wuẇedże, ſeƀe ſamoh woheƀe.“ Mwodżencz pak, kiż bė pżecżiwo mawom
Bohuſwawkej pżeczé jara pżecżelniwȯ ha dobrocżiwȯ bȯw, ha kiż też tak
zaſakweje wutrobȯ ṅebė, hako <pb n="74"/>cżi druzé, praẇeſche; „To jo
Bòh ſam tak chczéw, zo bò mawò hòltżecz cżeknéw; ha ja ſém ẇeſowȯ, zo jo
wȯn hiżcże żiwò, hatż runiż budże to też moja ſṁercż. Bòh wopokazuje też
tu ſwoju mòcz ha ſprawnoſcż, kotraż ṅewinwatoh wumóżi, winwatoh pak
ſchtrafuje. Tudé doṗelni ſo na nami wſchėmi to, żtoż jo mi moja macż tak
huſto praẇiwa. Ha bòrṅe ſo zwòſnik, żtò wė kak hwuboko do zeṁe zkhowaw,
tola joho też tam boża ſprawnoſcż doſahṅe ha zaſwużena ſchtrafa
ṅezmiṅe.“

Hako Bohuſwawk mwodżencza ƀez druhimi ruƀeżnikami w pntach wuhlada,
bėſche jom joho jara żel, ha wȯn proſcheſche ſwojoh nana, zo bò ſo tola
tomulej bohom tżwoẇekej, kiż jo jomu tak ẇele dobroh wopokazaw, nitżo
zwo ṅeſtawo. Hrabja jomu wotmoẇi, zo jom w témle wokomikṅeṅu hiżcże
nitżo pżiſlubicż ṅemòże, zo pak chcze pżecżiwo ṅom tak miwȯ bòcż hatż
mȯżno. Hako pak ſo pżi pżeſwòſchwaṅu pokaza, zo tònle mwodżencz hiżcże
żanu krej pżelaw ṅejo, ha zo jo ẇele ẇacz jenoż druhich ſwużownik hatż
ſam ruƀeżnik bȯw; ṅebȯ <pb n="75"/>dṙe wón k ſṁercżi wotſudżené, hale
tola k jaſtwu na tżas żiẇeṅa. Hrabja pak też tule ſchtrafu poṁeṅſchi ha
poſtaji jenoż, zo bò wòn tak dowho, hatż ṅebudże doſpowne wopokaſtwa
wėrnoh polėpſcheṅa dawacż, jenoż do lòżſchoho jaſtwa pżiſchow, potom pak
k ſwojim ſtarſchim ſo zaſé wrȯcżicż ſmėw. „Hlaj, praẇeſche hrabja k
ṅomu, hako chczéchu joho wotẇeſcż, hlaj każ nitżo zwo ṅeſchtrafwane
ṅewoſtaṅe, tak też wſcho dobre ſwoje mòto doſtaṅe. Za poṁeṅſcheṅo ſwojej
ſchtrafò maſch ſo pżecżelniwoſcżi ha dobrocżiwoſcżi pżecżiwo mojom ſénej
dżakwacż. Hlaj żtoż ſé té mojom dżėſcżu tżiniw, chczu ja tebi ha twojej
wbohej macżeri radé wotrunacż. Zadżerż ſo jenoj deṙe, zo bȯch cże bȯrzé
zas k ṅej dom pòſwacż mòhw.“

Cżi druzé ruƀeżniczé bòchu wſchitczé k ſṁercżi wotſudżeni, ha dȯſtachu
bòrzé mȯto, kotreż bėchu ze ſwojimi krawnémi ſkutkami zaſwużili.
Czéganka pżindże na tżas żiẇeṅa do cżeżkoh jaſtwa. Kraṅene ha ruƀene
wėczé bòchu tém, kotrémż ſwuſchachu — tak daloko hatż bė to mòżno
zhonicż — wròcżene; za to, żtoż <pb n="76"/>wòſche woſta, da kṅez wulku
khėżu za wudowó ha ſéroté natwaricż.

Maratha ſtupi zas do kṅeninej ſwużbò, ha mėjeſche nėtk po dowhej zrudoƀe
ha żawoſcżi też zas ẇeſowo dné. Zahrodné hȯltżecz Jurij bė ſwojej
lochkozmòſlenoſcże ha ṅerodnoſcże dla hiżon dawno z dwora wuhnaté. Wòn
bė ſo pòdla też wopiwſtwu ha druhim ṅekhmanſtwam podaw ha tohodla w
ſwojich najlėpſchich lėtach hiżon wumṙew. Mwodé paſtéṙ z hòr wròcżi ſo,
bohacże wobdaṙené, zaſé domoj k ſwojimaj ſtarſchimaj.

Zeſtarenoh, tżeſcże doſtojnoh putnika bė hrabja radé wo ſwojim hrodże
zdżerżaw. Tònſamȯn dṙe tu nėkotré tżas woſta; tola potża ſo jom po
ſwojej puſtni bòle ha bòle ſtéſkacż, ha wòn zamóſli ſej krucże ſo zas do
ſwojoh pṙedawſchoh wobòdleṅa wrȯcżicż. Hako chczéſche wo hrodże bożeṁe
praẇicż, bėchu wſchitczé jara zrudni, zo chcze jich wopużcżicż, najbòle
pak mawò Bohuſwawk, kiż ſo joho ſkorȯ pużcżicż ṅechaſche. Wſchitczé
pżewodżachu dobroho pobożnoh muża hatż do wrotow. Tu ſéné ſo wȯn do
woza, pohlada na wſchėch hiżcże junu lubozṅe <pb n="77"/>ha pżecżelṅe ha
praẇeſche: Bòdżcże tu wſchitczé wo bożim ṁeṅe w mėṙe ha pokoju hromadże
żiwi. W ṅeƀeſach ſo nėhdé zas wohladamò!“

Cżiżcżane pola K. B. Hiki w Budéſchiṅe.

Macżicza ſerbſka jo hatż dotal wudawa ha ſu wo Wellerecz kniharni
doſtacż:

1) ♣Časopis towaŕstwa maćicy serbskjeje. Zešiwk I. 7 1/2 nsl.♠

2) ♣Časopis towaŕstwam aćicy serbskjeje. Zešiwk II. 7 1/2 nsl.♠

3) ♣Časopis towaŕstwa maćicy serbskjeje. Zešiwk III. 7 1/2 nsl.♠

4) Jeſus we Domi Pobożnych. Schtyri Prjedowanja n. Lubenſkeho wudate wot
E. B. Jakuba. 4 nſl.

5) Jutrowne Jejka, pòẇedantżko z nėmſkoho pżewożene wot J. Kucżanka. 2
1/2 nſl.

6) Michał, powedancžko wot Kulmana. 2 nſl.

7) Sserbſke horne Lużizy. Statiſtika wot E. B. Jakuba a Kucżanka. 10
nſl.

8) Sserbaj, powedancžko wot K. B. Pfula. 2 1/2 nſl.

9) Ribowcženjo, politiſke powedancžko wot J. B. Mucżinka. 2 1/2 nſl.

10) Dobroty, Dżiwy a Ssudy Boże nad iſraelſkimi dżjecżimi, wot J. K.
Jencža. 6 nſl.

11) Jan, powedancžko wot Kulmana. 3 nſl.

12) Kṅez Mudré, Wėncz mawòch Pȯẇedantżkow, wot M. Buka. 5 nſl.

13) Bohuſwaw z Dubowina, pòẇedantżko z nėmſkoho pżewożene wot J. B. 3
nſl.

Nawėżtk.

Towaṙſtwo macżiczé ſerbſkeje ma te wotpohladaṅo, pżez wudawaṅo dobréch
ſerbſkich piſmow za rozwutżeṅo ha naẇedżitoſcż ſerbſkoho Luda po
móżnoſcżi ſo ſtaracż.

Kóżdé dobré Serb dérbaw ſo zẇeſelicż na tajkimlej prėdkwzacżu ha pżez
ſwój ſamſné pżiſtup toſamo podṗeracż. Pżiſtupicż móże kóżdé wo kóżdém
tżaſu. Stawó towaṙſtwa dżėla ſo do dweju ṙadomṅow, kotrejuż prėṅa lėtṅe
1 tlr. 10 nſl., druha 25 nſl. zapwacżicż ma. Za to dóſtanu ſtawó prėṅeje
ṙadomṅe ♣časopis♠ ha wſchė wot towaṙſtwa wudawane knihe; ſtawó druheje
ṙadomṅe wſchė knihe ƀez ♣časopisa.♠ — Pżinoſchki habó dobrowólne daré,
kiż budża z dżakom pżiwzate, móże kóżdé pak ſam pak pżez jenoho
macżitżnoho zaſtojnika habó pżez ẇeſnéch kṅezow wutżeṙow k pokwadnikej
towaṙſtwa k. Ẇaczczé, kapwanej pżi czérkwi ſẇ. Michawa w Budéſchiṅe
wobſtaracż. — Kóżdé ſobuſtaw towaṙſtwa dóſtane „pżiſtupné liſt“ ha z tém
móże ſebi wo Wellerecz kniharni wſchė wot towaṙſtwa wudawane knihe
wotewzacż. —
