Zutrowne Zejka.

Z nėmskoh do ſerbskoh

pżewożene

póẇedantżko

wot

Jakuba Kucżanka,

pṙeṅoh ſerbskoh kapwana w Budéſchṅe.

W Budéſchṅe 1848.

Nakwad Macżiczé ſerbskeje.

W Kommiſéji we Welleṙecz Knihaŕni.

Macżitznéch ſpiſow 2.

Pṙeni ſtaw.

„Lubo pomhaj, tu hiżcże kuré ṅeiſu!“

Pżed ẇele ſtow lėtami wobȯdlachu nėkotzi khudżi wuleṙo huboko w horach
mawé dȯwtżk; ſreidża woko huſkoh dȯwtżka bė luté lės ha ſkawa. Nėkotre
wiſchniczé ha ſlowcżiné pżi kȯżdém twareṅtżku, kuſk pola z jerczu ha z
lenom wobſété, kruwa ha nėkotre kozé bė jich czéwo zamożeṅo. Pȯdla ſebi
hiżcże pżez wulopaleṅo nėżto zaſwużichu. Pżiwſchei khudoƀe bėchu pak
tola zpokoini, dokelż mėjachu, żtoż potṙebachu ha ṅitżo ẇaczé ṅeżadachu.
Pżi ſtainém dżėle ha mėrném żiẇeṅu bėchu czéle ſtrowi ha nėkotzi ẇacz
hatż ſto lėt ſtari.

W horach bė jaré cżopwȯ, wows hiżon ſo zpotża bėlicż: lej, da pżindże
wuleṙska dżowka, kiż bė kozé paſwa, ƀez décha domoi z tém póẇeſtwom:
„czuzé ludżo ſu do dowa pżiſchli, kiż żadne draſté maja ha dżiwne rétże
ẇedu; — żona jo <pb n="4"/>z dżėſcżomai ha ſtaré muż, kiż dṙe reṅe
zhotuwané tola jeno jich ſwużownik jo.“ — „Ach, dżeſche wona, cżi bozé
ludżo ſu jaré mutżni, wȯdni ha picża ztradani. Ja moju kozu w horach
pȯtajo jich namakach ha ſém jim pucż k nam pokazawa; chczemȯ tola khėtzé
nėżto jėſcż ha picż wzacż ha jim napżecżo hicż.“ — Jeje ſtarſchei
wzaſchtej wowſné khlėb, mlȯko ha kozacze twarożki, to żtoż mėjachu ha
dżėchu.

Cżi czuzé bėchu ſo ƀez tim w khwȯtku zeſédali. Żȯnska ſeidżeſche na
mochoitém kaṁeṅu, wobletżo z rubiſchkom pżikréte ha dżėcżo, ṙanu modu
holczu, na kliṅe. Staré ſwużownik wobcżeżenoh wȯſlika, kotrohż pżi ſebi
mėjachu, polȯżeſche; druhe dżėcżo, ṙané ẇeſowé hȯlcz, wȯſlikej horsku
wóſta zkicżeſche.

Wuleṙ ha joho mandżelſka ſo czuzei żoṅe poniżṅe pżibliżuwaſchtaj, dokelż
jeje horde wobletżo, jeje pżiſtoinoſcż ha dowha bėwa draſta jimai jeje
nadobnoſcż z dobom pżeradżi. „Lej, praẇi wuleṙka meltżo k mużei, lei,
tȯn póſchné, zubitżkaté khornar woko ſchije! lei te ṙane cżenke czanki!
lej, pȯcz dunder, też tżrije ſu bėwo każ winowo kcżeṅo ha ze ſlėbȯrnémi
kwėtkami <pb n="5"/>wuſchite!“ Muż pak żonu naſwari, praẇiczé: „té nitżo
woẇe nimaſch hatż pȯchu. Nadobṅe narodżeném pżiſwuſcha woſobniſcha
draſta; tola draſta tżwojeka ṅepolėpſcha, ha ſwojich ṙanéch tżrijach dṙe
jo hiżo dobra kṅeni nėkotré cżeżki pucż ſchwa.“

Nėt wonei czuzei żoṅe mlȯko, khlėb ha twarożk podaſchtej. Wona rubiſchko
hoṙezbėné ha wonej widżeſchtaj jene zpodżiwṅe ṙane wobletżo. Pėkṅe ſo
dżakuiczé da ſo wona na kliṅe ſeidżaczom dżėſcżu z horntżka napicż;
ſélzé roṅachu ſo z jeje wotżow, hatż dżėcżo hornétżk z wobémai rutżkomai
krucże dżerżo, żadoſcżiẇe pijeſche. Też hȯltżecz pżibeiża ha pijeſche,
potém hakle wona ſama, ha khlėb k tomu pżikuſwaſche. Czuzé muż pak wilke
kruchi twarożka wotkra ha daſche ſei deṙe ſwodżecż. Bez tém pżibėiżachu
ze wſchéch twareṅow dżėcżi, macżeṙe, nané, muże ha żoné, po rénku woko
czuzéch zeſtupachu ha zpodżiwaiczé cżipṅe na nich ladachu.

Staré muż bėſche ſo najėd, nėt wȯn nutṅe ludżi proſcheſche, zo bȯchu
ſwojej kṅeni na nėkotré tżas ſtwitżku k wȯbodleṅu dali; — „wona wam
wobcżeżna ṅe<pb n="6"/>budże, praẇi wȯn, ha chcze jeje potrėbnoſcże deṙe
zapwacżicż.“ „Hai, pżiſtaji kṅeṅi z ṁechkim, pżecżelném woſom, ſmėlcże
ſo na jenej ṅezbȯżnei macżeri ha jeje dżėſcżomai, kotréchż jo wilke
ṅezbożo z wȯtczowskoh domu wunawo!“

Na to mużojo ſtupichu romadu ha radżachu, kotré dom bȯ za ṅu
naipżiſtoiniſche wobodleṅo bȯw.

Na hornim kȯnczu dowtżka kużow żurwaſche ha jechcżo, bėwé każ mlȯko, wot
ſkawé k ſkaẇe beiżo mȯn cżėṙeſche, kiż na ſkaẇe wiſacż ſo zdaſche. Na
druhei ſtroṅe rėki bė mȯṅk hiżcże mawu drejanu khėżku natwariw, kotraż
ze zarodku ha ze żtomami wobdata, jaré reṅe leiżeſche. Telej twareṅo
mȯṅk kṅeni radé wotſtupi.

„Moja mawa khėżka tam hoṙeka, praẇi wȯn, z ruku na ṅu pokazajo, tebi na
wſche waſchṅo k ſwużƀe ſtȯji. Wona jo czéle nowa ha nichtȯ hiżcże ju
wobȯdliw ṅejo. Ja dṙe ju za mṅe, k mojom wuṁeṅkej, twaṙach, déż budu
ſénej mȯn dacż. Kak Bȯh to mudṙe ẇedże — jom bȯdż dżak! — ha zpodżiwṅe
ſo za was ſtara: wtżora haklei ſém ju dotwariw ha dżencz mȯżeſch té do
ṅeje cżanécż; ruṅe każ bȯch ju za <pb n="7"/>teƀe twariw; wona budże ſo
tebi wėſcżi zpodobacż.“

Na tejlej pżecżelnoſcżi ſo kṅeni wulczé zẇeſeli. Déż bė kuſk hiżcże
wotpotżnéwa, dżėſche z dobom hoṙe; wona holtżku na rukomai ṅeſeſche,
ſtaré muż hȯlcza za ruku ẇedżeſche, mȯṅk wȯſlika wobſtara ha zẇeſeli ſo
wulczé hatż wuſwȯſcha, zo jo kṅeni khėżka zawoſṅe zpodȯbna. Blidko,
nėkotre ſtȯltżki ha woża hiżon tam bėchu, ṙane rubȯ na blida ha dȯ ſtwȯ
bė kṅeni na wȯſliku ſobu pżiṅeſwa. Wona tam tohodla pṙeṅu nȯcz hiżon
woſta ha ſo z mȯlitżkomai nutṅe Bohu dżakuwaſche, kiż jo po dowhim
bwudżeṅu tak nuzné wucżek jim wobradżiw. „Żtȯ bȯ ſebi mȯsliw, praẇi
wona, zo ja, w rodach hoṙecżeṅena, ẇeſowa budu, w taikim mėrném kucżiku
hoṙewzata bȯcż. Kak trėbne jo, zo ſu wȯſoczé pżecżiwo niſkim dobrocżiwi
ha pżecżelni! Też kohoż dobrocżiwoſcż k tom ṅecżeri, dérƀawa mudroſcż k
tom hnucż, dokelż żadén tżwojek ṅeẇe, żto na ṅoho tżaka.“

Nazaitra zahe rano kṅeni z dżėſcżomai z khėżki wuſtupi ha wo wokownoſcżi
ſo rozladuwaſche, na tżoż wtżora mutżnoſcże dla zabȯwa bė. Z radoſcżu
poładuwaſche <pb n="8"/>do ṙanoho zelenoho dowa, kiż pżed wotżomaj
leiżeſche. Wuleṙske khėżki huboko deleka w zeleném dole każ rozſéte
leiżachu, dwė habȯ tzi romadże. Slėbro ſwėtwa mȯnska rėtżka ſo pżez dȯw
wijeſche. Piſane ſkawȯ powne zelenéch kėṙetżkow wot raṅſchoho ſwȯncza
wobſwėcżene zébolachu ſo wſchudżom ha ṅemȯżachu reṅſche bȯcż.

Staré mȯnk wulada kṅeṅu z dżėſcżomai ha dżėſche po wawczé pżez rėku k
ṅim. „Ṅejo wėrno, dżeſche wȯn, reṅſchi bletżk hatż tȯnlei w czéwém dole
ṅejo! jow ranſche ſwȯnczo naipṙedé ſwėcżi. Déż tam deleka, każ nėtlei,
nimale nȯcz dȯw pżikréwa, jow hoṙeka ſwȯnczo wſchitko wobſwėtla; hai,
huſto déż w hubokim wȯżném dole lėdéma wuheṅe ſo z kuṙawȯ pokazuẇu,
widżu ja jow mȯdre ṅeƀo.

Dżėſcżomai ſo naibȯle mȯnſke kowo lubeſche, kotreż ſo pżeczé tak woko
ẇercżeſche. Hȯlcz ſo zẇeſeli woſobṅe na klepotaṅu mȯna ha wodé ſchumeṅu,
kotraż ſo jechcżeſche każ waṙacze mlȯko; — holtżczé pak ſo zaſé wodżine
krepki naibȯle zpodobachu, kiż wot kowa kapachu ha ſo w ſwȯnczu każ
ſwėcżate kamuſchki wſchėch barbow brinkotachu.

<pb n="9"/>

Kṅeni ſo dżeṅ miné ze ſtaroſcżu, z kotreiż ſwȯi domtżk hatż nailėpe
pſchihotuwaſche. Ludżo noſchachu romadu khlėb ha mlȯko, dṙewo,
hornétżki, żklė ha druhe potṙebnoſcże, kiż mėjachu. Ta holtżka, kiż
naipṙeṅſcha na pucżu do dowa jich zetékawa bė, z ṁenom Marſcha,
cżeṅeſche k nei za ſwużowniczu.

„Pṙedé wſchoho ja jeja tṙebam, praẇi kṅeni, k waṙeṅu ſo pżihotuiczé;
ladai wſchak tola, zo mi za ṗeṅezé nėkotre wobſtaraſch.“ „Jeja! jeja!
ṙekné Marſcha, zpodżiwaiczé, k tżomu tola?“ „Nu, dżiwna holtza, wotmoji
kṅeni, k tżomu? k waṙeṅu? dżi jenoi, ha tżiṅ, zo zkoro zaſé pżindżeſch!“
„K waṙeṅu, dżeſche Marſcha ſtojo, hale ptatżki żane jejka ẇaczé nimaja
ha to bȯ tola też żkoda bȯwa. Żtéṙo ſcże, to bȯ ẇele ſtow jeji wot
ſabkow ha konopatżkow trėbne bȯwo, zo bȯſchcże ſo najėſcż mȯli.“ „Żto
plapoczeſch, ṙekné kṅeni, żtȯ da wot ptatżich jejkow rétżi; ja ṁeṅu
kuṙacze.“ Na to Marſcha z wowu wijo: „to ja ṅeẇem, kajke to ptatżki ſu,
moje żiwo dné hiżcże ja żane widżawa ṅeiſém.“ „Lubo pomhai, zawowa
kṅeni, tu hiżcże kuré ṅeiſu!“

<pb n="10"/>

Dokelż kuré pżindżechu z raṅſchoho kraja k nam, tak, zo tedém na ẇele
mėſtach kuré tak żadne bėchu każ dżencziſchi dżeṅ pawé. Ha wo tém dole,
dżeż też ṁaſo ṅemėjachu, ſebi kṅeni zkoro żanej radże ṅebė. „Ja ſebi
żeni ṅeiſém pomȯſliwa, praẇi wona, kajka dobrota boża jene jejo jo, hatż
nėt, déż żane nimam. Tak pak żon ſo mi huſto dżėſche. Nuza jo tola też
wużitna: wona nas na ẇele bożich dobrotow ha darow kedżbnéch tżini, kiż
pṙedé zaṅcż ṅemėjachmȯ ha wutżi nas dżakownoſcż.“

Kṅeni bė praẇe hubeṅe żiwa, bȯrṅeruṅe ji ludżo wſchitko, żtoż jenoi
mėṅachu, zo ji lubo jo, romadu noſchachu. Popaże mȯṅk truhu, habȯ doſaże
wuleṙ kwitżel, pżiṅeſéchu ji. — Nailėpſche ſwużbé wopokaza ji ſtaré
ſwużownik, kiż z ṅej pżiſchow bė. Wona hiżcże mėjeſche nėkotre zwote
wėczé ha drohe kaṁeṅe. Wot téchlej da wona jomu z tżaſami nėkotre; z
témi wȯn do czuzbé cżeṅeſche ha huſto nėkotre ṅedżele pżebȯwaſche. Tak
huſto hatż wȯn domoi pżindże, pżiṅeſe wȯn wſchelake wėczé ſobu, kotreż
bė wȯn k doṁaczom żiweṅu trėbne ha wużitne nuczkupwaw.

<pb n="11"/>

Huſto déż wȯn z taikoho pucża domoi pżindże, widżachu ludżo, zo jo kṅeni
jaré zrudna ha zo ma wupwakanej wotżi. Radé bȯchu woni zonili, żtȯ wona
jo, zwotkel pżindże; hale ſami ſo ju praſchecż ṅezważachu; ſwużownik pak
taike dżiwne ſwowa rétżeſche, zo mȯżachu je lėdém wupraẇicż ha je po
khwilczé zaſé zabȯchu; dȯiż na poſledku za tém pżindżechu, zo jich jenoi
k lėpſchom ma. Da wobrocżichu ſo woni na dżėſcżi. „Praẇ wſchak nam tola,
dżachu woni k pachowkej, kak rėka twoja macż po prawém, mȯ wėſcżi nikom
dale ẇaczé praẇicż ṅebudżemȯ; ṙek jenoi nam do wucha!“ Na to pachowk
ṁeltżo, tola pak zprawṅe ha ſwėrṅe wotmoji: „wona po prawém mama rėka.“
Ruṅe tak też holcza. „Po tżaſu mėṅachu, dṙe pȯtaina wėcz na ſwėtwo
pżiṅdże.“

<pb n="12"/>

Druhi ſtaẇ.

„Bohu dżakwane, nėt ſu tu tola kuré!“

Jedén dżeṅ ſtaré ſwużownik, z ṁenom Jan, też z czuzbé pżindże ha
ṅeſeſche klėtku na kribecże z honatżom ha nėkotrémi kurémi. Hatż dżėcżi
ſtaroho w dole wuladachu, zromadżichu ſo, joho powitajo, woko ṅoho,
dokelż kȯżdé krȯtż jim nėżto ſobu pżiṅeſe, pak bėwé khlėbtżk, mandle,
piſchcżawku, zwȯntżk za kozu, pak druhi drobjaz.

Dżencz dżėcżi k ṅomu pżindżechu cżipne, zonicż żto też to w korƀe budże,
kiż bė z rubom zapoiſṅené, tak, zo ṅemȯżeſche nichtȯ do ṅoho ladacż.
Woni joho pżewodżachu hatż kṅeniném duṙam, kotraż ze ſwojimai dżėſcżomai
mużei napżecżo pżindże, pżecżelṅe joho witaiczé. „Bohu dżakwane, praẇi
mawa dżowcżitżka do rutżkow kleſkajo, Bohu dżakwane, nėt ſu tu tola
kuré!“

Jan kuṙencz dele ſtaji, duritżka wotżini, ha z ṅoho zlecża ṙané honatż.
Dżėcżi zpodżiwaiczé wowachu: „o kak podżiw<pb n="13"/>né ptatżk to tola
jo!“ kak rėka hiżcże ṅeẇedżachu. „Żiwe dné ſmȯ taikoh' ptatżka
ṅewidżeli. Kaiki rémeṅ ma wȯn tola na woẇe, reṅſchi tżerẇeṅſchi jako
kukel, ha kak zpodżiwṅe reṅe bwȯſkotaja ſo joho brune ha żowte ṗerka,
kraſniſcho hatż zrawa roż wo ẇetżorném ſwȯnczu; ha kak zpodżiwṅe wȯn
wopuſch noſé, kżiwu każ ſerp!“ Też kokoſche ſo jim jaré zpodobachu; dwė
bėſchtei tżornei, z kreẇtżerweném rémeṅom, dwė bėwoi z wopuſchomai ha
dwė tżerwenei brunei ƀez wopuſchow. Kṅeni ſépné jim horſku wȯwſa, kotréż
zprȯczṅe zezbėrachu; dżėcżi ſreidża woko ſtojo z ẇeſowoſcżu
pżiladuwachu.

Déż bė wows zezbėrané, potża honatż z wupżeſtṙenémai kżidwomai ſpėwacż;
wſchitke dżėcżi ſo, wȯtze romadże ſṁejo, wulczé zẇeſelichu. Domoi beiżo
hȯltżata wſchitke: „kikeriki“ wowachu; holczé dṙe téż zpȯtachu, tola
nicz tak wȯtze. Doma ſo napȯẇedacż ṅemȯżachu wot dżiwnéch ptatżkow;
„woni ſu ẇele ẇetże hatż hȯibje, hai ẇetże hatż rapaki ha maja tak ṙane
ṗerka, reṅſche déżli żadén ptatżk w lėſu.“ „Ha, praẇi Marka, Marſchiueje
pȯẇedata ſotra, ha maja tżerwene mėczki na <pb n="14"/>woẇe, każ hiżcże
pola żanoho druhoh' widżawa ṅeiſém.“ Na to też cżi ſtarſchi, cżipni
doſcż, hoṙedżėchu, czuze ptatżki wobladacż; ha wſchiczé ſo ṅemawo na
nimi zpodżiwachu.

Po nėkotrém tżaſu zpotża kokoſch ſédacż. Marſcha ji wſchėdṅe jėſcż
dawaſche. Kṅeni dżėcżom z dowa nėzdo pokaza ha wſchiczé ſo na tu
mnohoſcż jejkow wȯtze zpodżiwachu. „Ṗatnacże jeji! wowajo. Tujawka ma
jenoi dwė, druhe ptatżki nanaiwȯſcho ṗecż. Kak budże kokoſch teiko
modéch naſécżicż mȯcz!“

Hatż ſo mode zpotżachu lanécż, chczéſche kṅeni dżėcżi zẇeſelicż ha jich
romadu zawowa. Dokelż pak bė ſẇaté dżeṅ, pżindżechu też nėkotzi
wotroſcżeni ludżo ſobu. Kṅeni jim pokaza nadépane jejko; o na tu
ẇeſowoſcż téch dżėcżi, hatż woni kurko, pilṅe dépajo, ſebi ſamomu won
pomhacż wuladachu. Kṅeni jomu wondopomha. Nėt bė zpodżiwaṅo hiżcże
ẇetże, hatż widżachu, zo jo modé ptatżk hiżon powné ṙanoho ṁechkoho
moſchka, zo hiżon ẇeſele z tżornéch wȯtżkow ladajo wokobėha, ƀez tém
hatż druhe ptatżki nahe, ſlepe ha czéle ṅelepe na ſwėt pżindu. „To tola
ṅejo <pb n="15"/>k ſwȯſcheṅu!“ ṁeṅachu dżėcżi, taike ptatżki na czéwém
ſwėcże ẇaczé ṅeiſu.

Naiẇetża każ dżėcżow tak ludżow ẇeſowoſcż bė tedém, hatż ṙana, ſwėcżata
tżorna pata z tżerẇeném réṁeṅom ſredża ſwojich ṗatnacże żowtéch kuṙatkow
pṙeni krótż na zarodże wuſtupajo khodżeſche. „Reṅſche tola nitżo widżaw
ṅeiſém! mėṅeſche wuleṙ.“ „Ha poſkaicże jenoi, pżiſtaji wuleṙka, kak pata
kuṙatka wowa ha kuṙatka ju rozeṁa ha poſuchaja z dobom. Kak deṙe bȯ
bȯwo, déh bȯſchcże wȯ dżėcżi też pżeczé tak na ſwowo poſuchali!“

Zo bȯ kuṙatko mow bliſko wobladacż, hȯltżecz jene popaże, kotreż zawoſṅe
piwtżeſche; pata ſwȯſchiczé z rospżeſtṙenémai kżidwomai jom na wowu
zlecża ha bė ſtrȯżenom, za pomocz wowaczom hȯltzej wotżi wudépawa,
ṅebėſcheli wȯn kuṙatko khėczé puſchcżiw. Nan joho ſwareſche; macż pak
praẇi: „kak ſo te ſwėrne ſtwoṙeṅo po ſwojich modéch hoṙebeṙe! Tżwojekojo
mȯli wot ṅoho wuknécż.“

Tak huſto hatż pata dobré kuſk namaka, potża wȯtze kokacż ha na to kurki
wſchitke romadu pżibeiżachu; z pȯſkom jim rozdżeli ha kȯżdom nėżto da.
Wſchiczé ſo <pb n="16"/>zpodżiwachu, zo kuṙatka, nicz ẇele ſtarſche hatż
dżeṅ, nicz jenoj bėhacż, hale też hiżon ſamo jėſcż mȯżachu.

Ha leicże, nowé dżiw! ſwȯnczo ſo khowaſche, da zromadżichu ſo wſchitke
kuṙatka woko paté ha pod ṅei khowaiczé ſo woṙewachu. „To jo tola te
naireṅſche, ṁeṅachu cżi ludżo.“ „Nawſche waſchṅȯ reṅe ha ẇeſele jo, kak
tam ha jow pod pacżinémi kżidwami wȯitżka wonlada habȯ kuṙatko ſo
wonzważi, z dobom pak w druhim blaku zas pod ṅu zalėze.“

Mȯṅk, kiż w bėwoi ſukni ƀez tżornémi wuleṙami dżiwné wonladaſche, hale
jich też ruṅe tak na wėdomnoſcżi ha rozoṁe pżetrechi, praẇi: „kak dżiwna
wėcz to tola jo z témilei ptatżkami! Bȯh dṙe ſo wowſchitkich ſwojich
ſkutkach wozjeẇa: widżimȯ pak nėżto zpodżiwne, zpȯznajemȯ hiżcże bȯle
bożu wſchohomȯcznoſcż, mudroſcż ha dobrocżiwoſcż. Wopoṁcże jenoj, kak
deṙe jo, zo telej ptatżki zmolom bėhacż ha jėſcż mȯża; dérƀawali pata
teiko modém czérobu z pȯſkom pżinoſchwacż ruṅe vaſtoitżczé, kak bȯ wona
hotowa bȯwa! Kak deṙe jo, zo kuṙatka po ſwojim ẇaſchṅu za patu bėhaja ha
na jeje <pb n="17"/>wòs poſkaja. Ṅebòli je pata romadu dżerżecż mȯwa,
déż tola bėhacż ha rozcżėkacż mȯża, da bȯchu wėſcżi do ṅezboża pżiſchli.
— Dżiwniſcho hiżcże jo, zo pata, khrȯbwa doſcż, ſwoje mode tak mȯczṅe
zakita. Sém ſo ja tola huſto hiżon na kuré ṁerzaw ha je wupe ſwaṙew,
dokelż wone tak huſto hatż nimo ṅich dżėch, z bojoſcżu zpwȯſchiẇe
rozlecżachu, hatż ruṅe hiżon dowho ẇedżecż mȯżachu, zo jim żanu kżiwdu
ṅetżiṅu; ha nėt jo pacżine waſchṅo tak czéle hinaiſche, zo ſo wona
napżecżo mużei wobara. Huſto ſém ẇeſele pżiladuwaw, kak kokoſche
zorṅatka dla ſo zwadża, habȯ kak te, kiż ẇetże rabnu, tak naramne ſu ha
zmolom cżeknu ha druhe za nei bėhaju ha ji je wzacż chczeidża. Nėt pak
jo pata ſwoje wobżrawſtwo wotpowożiwa ha ſama mode k ſebi pżiwoẇe ha
ſama nitżo ṅeje, dȯiż wſchitke naſécżene ṅeiſu. Ja mam za to, pata bȯ
radſi wodu wumṙewa, hatż modém nuzu cżerṗecż dawa. Tulej luboznu
ſtaroſcżiwoſcż, z kotreiż pata ſwoje mode wokowodżi, czérobu za ṅe pȯta,
je zakita, pod ſwojimai kżidleżkomai je woṙeẇe, jo Bȯh tom ſtwoṙeṅu
dariw. Kak lu<pb n="18"/>bozṅe ſo Bȯh za telej kuṙatka ſtara! ṅedérƀaw
ſo wón za nas hiżcże ẇele bȯle ſtaracż? Zawėrno, wȯn ſo za nas hiżcże
ẇele bȯle ſtara! Bȯdżcże dobreje moſé, moji ludżo! Bȯh wſchitko deṙe
tżini. Staroſcżiwé jo Bȯh za wſchitke ſtworeṅa, woſobṅe pak za nas
tżwojekow, kiż mȯ wo joho wotżomai ẇaczé ſmȯ, hatż wſchitke kuré ha
wſchė druhe ptatżki na czéwém ſwėcże.“

Tzecżi ſtaw.

„Nėt jo tu jeji doſcż.“

Dawno hiżon chczéſche kṅeni tém pżecżiwo ji tak pżecżelném ludżom w dole
ẇeſelo pżihotuwacż ha pȯdla trochu jim z khudobȯ pomhacż. Tohodla bė
dobra kṅeni jeja ha kuré lutwajo khowawa ha dokelż hiżon bė jich khėtṙe
ẇele naromadżiwa, pȯſuwa Marſchu do dowa, wſchė hoſpozé k jutżiſchom k
woƀedu pżeproſécż. Ẇeſele woni w nailėpſchei draſcże pżindżechu. Staré
ſwużownik bė w zarodże <pb n="19"/>blido z wawkami pżihotuwaw. Jow ſo
zeſédachu.

Marſcha pżiṅeſe wilku kobel jeji, wſchė tak ṙane bėwo każ ſṅeh, ani
bletżk ṅebe na nimi k widżeṅu. Wuleṙki zpodżiwajo jich mnohoſcż
wobladuwachu. „Bohu dżakwane, praẇi kṅeni, nėt jo tu jeji doſcż! ha kak
ſo z ẇeſowoſcżu na ṅe lada. Ja pak chczu wam téż pokazacż, moji lubi,
kak mȯża wo hoſpodarſtẇe nawożene bȯcż.“

W rȯżku zarodé pod ſkaẇe bė woheṅ zadżėwané, wilka pȯnoi, powna wodé,
wȯſche ṅoho wiſaſche. Kṅeni jejo rozbi, pokazajo, kak nuczka wonlada,
pṙedé hatż ſo do cżopweje wodé puſchcżi. Wſchiczé z kedżbnoſcżu ṙané
ſwėtwe bėl, wo kotrémż każ żowta kulka tżornik plowaſche, wobladuwachu.
Nėt kṅeni dwė krȯtż teiko jeji napow zwaricż da, hatż tam hoſcżi bė. Na
blidże bė ſȯl ha bėwé po dowhjoſcżi rozkrané khlėb pżihotuwané. Kṅeni
pokaza, kak ſo jeja wotżiṅa ha wſchiczé ſo zpodżiwachu, zo woboi, bėl ha
tżornik, ztwerdnéwoi bėſchtai. Ha wſchiczé khlėb jejach tunkachu, każ
jim kṅeni to rozpȯẇedawa bė, jėdżachu, ha ſwȯdnu jėdż pokwalachu. „Tu
mamȯ, mėṅachu, jėdż <pb n="20"/>ha żklu romadże — ha kak jo wſchitko
ṙane, tżiſte, lubozne ha żowte! — Kak khėczé, bewſchoh nawożka, jo jejo
zwaṙene. Też za khoréch mowo to lȯchka, tuṅa, ſtrowa jėdż bȯcż.

Kṅeni nėtkoi jeja do ſchmawcza déri; za wuleṙkow zaſé nėżto nowo. „Kak
leſṅe bėl tżornik wobdaẇe! dżachu żoné, ruṅe każ te wilke bėwo-żowte
nuchawki na wuczé, kiż te wolacze wotżi rėkaja. Wo wilkej, nizkej żkli
bė żpinot pżihotuwané ha zwaṙene jeja hoṙe kwadżene wſchitkim deṙe
ſwodżachu. — Taklej kṅeni hiżcże druhe jėdże wot jeji pżihotuwa,
wuleṙkam pokazajo, kak mȯża jeja nicz jenoj ſamo naſebi k ſtrowoi,
dobrei czéroƀe, hale też k lėpſchom pżihotuwaṅu druhich jėdżow, woſobṅe
wot muki z wilkim wużitkom tṙebane bȯcż.

Na poſledku ṙanu zelenu ſolotju na blido noſchachu. Jan pżiṅeſe taleṙ
powné hiżon pṙedé zwaṙenéch ha zaſé wuſtudṅenéch wȯbli jeji. Tȯn ẇeſowé
ſchedżiwcz da z dobrej wolu nėkotre delepanécż, zo ſo na kaṁeṅtém
żpundwaṅu woko kulachu. Wuleṙki pżi blidże zaſtrożene wȯtze zawowachu,
ſebi mȯſlo, zo budża jeja wu<pb n="21"/>beiżecż. Ale kak ſo zpodżiwachu,
hatż kṅeni żkorpizné wotbėli ha kȯżde jejo, po zdacżu tẇerde, ſo lochczé
rozkracż daſche; to bė jim każ dżiw. — Ḃez tém rozwutżi jich kṅeni, kak
ſo wȯbli jeja waṙa — powożi je rozkrane na ſolotju, kotraż jėdż hoſcżam
jaré deṙe ſwodżeſche.

Po woƀedże rozdżeli kṅeni kuré z nėkotrémi honatżkami hoſpozam,
pżiſtajiczé, zo jena kokoſch za lėto na ſto hai powdra ſta jeji ṅeſe.
„Ẇacz hatż ſto jeji jena, praẇachu zpodżiwaṅi wſchiczé! kak dobra wėcz
za hoſpozé!“ Na kokoſchach zẇeſeli ſo czéwe dom. Wſchiczé ludżo w dole
żonuwachu darniwu kṅeni ha dżakuwachu ſo Bohu za tajke ṙane daré.

Kuré bėchu dowhi tżas wſchėdna rétż; pżeczé na nich nėżto nowe, zpodobne
ha wużitne namakachu. Ta ſamotnoſcż, zo honatż rano ſpėẇe, ſo hoſpodaṙam
woſobṅe zpodobaſche. „Wȯn wozjeẇa, praẇachu, pżibliżuwaczé dżeṅ ha
napomina tżwojekow, wſchėdne dżėwo zapotżecż. Czéle nowe żiweṅo jo w
dole wot toho tżaſa hatż honatże rano romadże ſpėwaja ha kȯżdé, mow
jedén tak ṙecz, ẇeſelſchi k dżėwei dżo!“ „Tak jo, praẇeſche mȯṅk, <pb
n="22"/>déż pak honatż woko pownoczé pṙeni krȯtż zaſpėwe, napomina wȯn
ẇeſowéch towarſchow z wȯtrém woſom, zo jo naiẇetżi tżas ſo k mėrei
podacż.“

Hoſpozam ſo woſobṅe lubeſche, zo kokoſche dakajo wuleṅene jejo
wopȯẇeduẇu. Ẇeſowoſcż bė w doṁe, tak huſto hatż ſo jena ſwȯſchecż
daſche. „Tak jedén tola zmolom zoni, praẇachu, ha mòże tȯn wużitné dar
ſkhowacż.“

Hoſpodaṙo ha hoſpozé rétżachu huſto ƀez ſobu: „telej ptatżki ſu
woprawdże wot Boha tak praẇe k doṁaczom ſkotei ztwoṙene. Woni ſo tak
ſwėrṅe k domej dżerża, żeni daloko ṅewoteṅdu, zromadża ſo ſkok, déż ſu
wowane, ha ẇetżor ſamo domoi pżindu ha tżakaja pżed duṙemi ha pżed
woknami, dȯż jich nuczṅepuſchcżimȯ. Woni ſu nicz ſamotṅe k hoſpodarſtwej
jaré wużitne hale też k dżerżeṅu jaré tuṅe. Z wotrubami, z wotpadom wȯt
zornow ha z druhimi żpatnémi wėczami, kiż dale k tṙebaṅu ṅeiſu, ſo
zpokoja. Wot pṙeṅoho raṅa hatż do ẇetżora wokokhodża, ṙebaja, watżki
pȯtaja habȯ muchi wȯja. Ẇele ſtȯw ha ſtȯw wuroṅenéch zorṅatkow, kiż wo
żṅe ha pżi mȯcżeṅu wupadaju, ſu <pb n="23"/>pżez ṅich tżwojekam hiżcże k
wużitkei: kokoſche je pilṅe pȯtaja ha ṅeſu nam za to jeja. Naikhudżiſcha
wudowa, kiż żadén doṁaczé ſkȯt ṅedżerżi, zamȯże kokoſch kupicż ha
zeżiwicż ha wſchėdne jejo jo za ṅu wſchėdna jamożṅa.“

Też kṅeninej dżėſcżi nėtkoi zpȯznaſchtei, na tżoż ßebi pṙedé wo bohaſtẇe
ṅemȯſleſchtai: kak ſu jeja wilka dobrota boża. Ach, kak ẇeſowoi bėſchtai
wonei, déż mȯżeſchtai rano drudé w mlȯczé jejo zjėſcż. Kak deṙe jimai
nėkotra jėdż ſwodżeſche, kotrejeż ſo jimai pṙedé praẇe ṅechaſche, dokelż
ƀez jeja bė; — ha wutrobṅe ſo Bohu dżakuwaſchtei.

Żtwórté ſtaw.

„Barƀene jeja, dżėcżacza ẇeſowoſcż.“

Lécżo ha nazéṁo ſo minéſchtai ha zéma pżicżeże; ta bė wilka, woſobṅe wo
ṅepwodném dole. Pżez ẇele mėſaczow bėchu khėżki w dole ze ſnėhom zawėte,
<pb n="24"/>każ zaṙebane, jenoj wėrżki tżėchow ha kuṙate wuheṅe ſo ze
ſnėha pozbėhuwachu. Huboki pucż ſṙeidża ſkawow nichtȯ ẇacz ṅepȯtné. Mȯn
ſtojeſche ha wodżané pad bė zaṁerzṅené. Poṙedko ſo ludżo wopȯtuwachu.
Ẇele ẇetża pak bė też jich ẇeſowoſcż, hatż tacż potża ha nalėcżo ſo
pżibliżuwaſche. Dżėcżi z dowa bȯrzé hoṙe khodżachu, pżiṅeſechu
dżėſcżomai, Hilżitżczé ha Mikwawſchkej, zażne mȯdre vijonki ha żowte
kwėtki, kiż w dole namakachu; pozdżiſcho, déż bė jich ẇaczé, jimai ṙane
żowte mȯdre wėnczé plecżechu. „Ja dérbu, praẇeſche kṅeni, dżėcżi tola
też jenu zẇeſelicż; ha to dérbi ſo jutré ſtacż; pżetoż pżiſtoiṅe ha
kwalbṅe, taike wrȯtżne tżaſé dżėcżom k dṅam toho ẇeſela ztżinicż. Ale,
żto mȯwa jim dacż? hodé mȯżach jabuka ha woṙechi nakupicż ha jim
wobradżicż; w témlej tżaſu pak nitżo doṁe nimam, hatż nėkotre jeja. Zeṁa
hiżcże żane pwodé k jėdżi ṅeṅeſe; wſchė żtomé ſu ƀez ſadu, wſchė kėrki
ƀez jawodkow. Jeja ſu pṙeni dar nalėcża.

„Ale, praẇi Marſcha, dé jenoj bòchu jeja czéle ƀez barbé ṅebȯli! bėwo
dṙe jo ṙane, ale wſchelake barbé na ſadże <pb n="25"/>ha jawodkach,
woſobṅe te ṙane tżerẇene jabukowo litżka ſu tola hiżcże ṙeṅſche.“

„Té mi jow nėżto nazpomniſch, żtoż ṅebȯ wupo bȯwo, praẇi kṅeni. Ja chczu
wȯbli jeja zwaricż, ha każ ſo to deṙe hodżi, pżi waṙeṅu wobarbicż. Te
piſane jeja budża ſo dżėcżom wėſcżi wulczé zpodobacż.“

Ta rozomna macż znajeſche wſchelake korużki ha mochi, kiż ſo k barƀeṅu
tṙebaja, z nimi wona jeja wſchelako barƀeſche. Nėkotre bėchu ṙane mȯdre
każ ṅeƀo, druhe żowte każ czitroné, hiżcże druhe tżerẇene każ rȯże.
Nėkotre bė wona z ṁechkimi zelenémi woṗenami wobdawa, kiż na jejach ſo
woznaṁeṅachu, ha bėchu leſne na poladaṅo. Na nėkotre napiſa wona też
ſchikowane rȯntżka.

„Te piſane jeja, ṙekné mȯṅk, je wuladajo, ſu ruṅewon prawo za tȯnlej
ſẇedżeṅ, déż ſwėt bėwu draſtu wotpowożi ha ſo ze wſchelakimi barbami
ṙeṅe debi. Dobra macż ruṅa Bohu tom kṅezei tżiṅi, kiż też nicz jenoj
ſwȯdne pwodé wobradża, hale też wotżomai ṙane lubozne ztwȯri. Każ wȯn
wiſchṅu tżerẇenu, ſlȯwku mȯdru, kruſchwu żowtu barbi, tak tżiṅi wona z
jejami.“

<pb n="26"/>

Na to kṅeni Marſchu do dowa pȯſwa, ha da dżėcżi, z Hilżitżku ha z
Mikwawſchkom nimale jeneje ſtarobȯ, na jutrowntżku k dżėcżaczom
ſẇedżenej pżeproſécż.

Jutrowntżka bė tedén jaré ṙana, woprawdże dżeṅ hoṙeſtacża zeṁe ze ſpaṅa
ha ſṁercże; ſwȯntżko ſwėcżeſche tak jaſne ha cżopwo, ṅeƀo bė tak tżiſte
mȯdre, zo bė luta ẇeſowoſcż ha wſchitko z nowa wożiwi. Wuki w dole ſo
hiżon zeleṅachu ha tam ha ſém ſo z kwėtkami piſaṅachu. Kȯżdé ſo
zraduwaſche ha wſchudżom ſo ẇeſowo wobletża zetékwachu.

Dowho pṙedé ſwitaṅa bėſchtai hiżon kṅeni ha ſwużownik kemſchi ſchwoi;
czérkej bė zadé horow pżez dwė żtundże daloko.

Dżėſcżi woſtaſchtej doma, Marſcha pżi nimai. Nanojo ha macżeṙe z dowa ha
ẇetże dżėcżi, kiż tak daloko hicż mȯżachu, dżėchu ſobu kemſchi. Woko
pżipowṅa kṅeni na wȯſliku, kotrohoż Jan ẇedżeſche, zaſé domoi pżiṅdże;
druzé ludżo ze ſwojimi dżėcżimi hakle ẇele pozdżiſcho, nėkotre hakle
woko ẇetżora.

Lėdém bė kṅeni domoi, pżibeiżachu hiżon khwatajo pżeproſchene ha toho
dla <pb n="27"/>doma woſtajene dżėcżi, kiż dawno na kṅeṅu tżakachu, z
dowa hoṙe, ẇeſowo ha ṙeṅe zhotuwane ha zromadżichu ſo pżed kṅeninémi
durimi. Kṅeni ze ſwojimai mawémai wuſtupi, zromadżenéch mȯlitżkich
pżecżelṅe poſtrowi ha dżėſche z nimi do zarodé pżi kheiżi, kotruż bė Jan
loni z wilkei prȯczu hatż k ſkaẇe rozſchėriw ha wudebiw. Kṅeni ſo na
wawku ſéhné, dżėcżi ẇeſele ſṁejo ſo woko ṅei twȯtżachu.

„Nu da, moje lubo dżėcżi, potża wona, wéſcże da wȯ też, tżohodla jo
dżencżiſchi dżeṅ tak ẇeſowa ſẇatotżnoſcż za nas?“

„O hai, wotmojichu dżėcżi, dokelż jo Jėzus Kréſtus wot ſṁercże ſtanéw.“
— „Mȯżecże da wȯ też poẇedacż, dżeſche kṅeni, ka jo ſo to podawo? Wȯ
wėſcże, z luboſcżu k nam jo wȯn wumṙew ha bȯ poṙebané; żto ſo dale ſta?“

Marſchina ſotżicżka polada woko ſo ha na ſkawnu zcżėnu pokazajo, ṙekné:
„joho rȯw bė też w zarodże ha do ſkawu wurubané ha z wilkim kaṁeṅom, każ
z duremi zawalené. Jėzus bė to pṙedé praẇiw, zo budże za tzi dné wot
ſṁercże <pb n="28"/>ſtanécż. Cżi ludżo to wėricż ṅechachu; wȯn pak jo
ſwoje ſwowo dopelniw. Nu, żto ſo ſta? Bożi jandżelo pżiṅdżechu, każ nėdé
k żwoƀu, też k rowei. Na tzecżim dṅu rano pżiṅdże jandżel z ṅeƀes ha
wotwali kaṁeṅ wot rowa. Joho draſta bė bėwa każ ſṅeh ha ſwėtwoſcż joho
wobda, ẇetża jako bwȯſka. Ha Jėzus wuſtupi żiwȯ z rowa, ṙeṅſchi ha
kraſniſchi hatż wſchiczé jandżelo. Każ cżi bohabojazni paſtéṙo nėdé k
żwoƀu Jėzuſowom pżiṅdżechu, tak wopȯtwachu bohabojazne żoné joho rȯw; ha
każ jandżel paſtéṙam ẇeſowo pȯẇeſtwo joho naroda, tak nėt jandżel
żarwaczém żȯnſkim ẇeſowoſcż joho hoṙeſtacża wozjeẇi. „Żto pȯtacże wȯ
żiwoho ƀez wotemṙetémi?“ ṙekné jandżel, „wȯn ṅejo ẇaczé tudé, wȯn jo
hoṙe ſtanéw, każ jo wam pṙedé praẇiw.“

„Deṙe, praẇi na to kṅeni, té ſé, żtoż ja tebi, Hilżitżczé ha
Mikwawſchkej pȯẇedawa, deṙe wo poṁatku wobkhowowa. Nét chczu ja dale
pȯẇedacż. Déż bė jandżel wot ṅich woteſchow, pokaza ſo jim Jėzus Kréſtus
ſam, naipṙedé jenej wot téch bohabojaznéch żȯnſkich, kiż bė ſamalutka k
rowei pżiſchwa. Wopṙedka, zo <pb n="29"/>ju ṅebȯ ſtrȯżiw, ſo ji wȯn hako
zarodnik zjeẇi, da pak ſo potém zkoro zpȯznacż, zawowa ju ze ſwojim, ji
deṙe znatém woſom pżecżelṅe z ṁenom: „Maria!“ zo wona z podżiwaṅom
ẇeſele: „o mȯi wutżeṙo!“ zawowa ha pobożṅe na ſwojej koleṅi paże ha ſo
zbȯżna, każ bȯ w Paradizu bȯwa, tżujeſche.“

Też druhe żȯnſke wulczé zẇeſelene pżez pȯẇeſtwo wot hoṙeſtaṅenoho,
radoſcżiẇe prȯzné row wopuſchcżichu; — ha na pucżu k mėſtu zetékachu
Jėzuſa, kiż jich poſtroẇeſche. Woni joho zpȯznachu, ſo pżed nim kwȯnichu
ha ẇeſele, ſo modlo, johoj noſé wokȯſchwachu.“

Dwai joho wutżownikow dżėſchtai do mėſtatżka, z ṁenom Emaus. Zrudnej
wonei wot nitżoho druhoho ṅerétżeſchtai, hatż wot Jėzuſowoj ſṁercże. K
témai ſo Jėzus wo żtawtnoſcżi czuſoho tżwojeka ztowarſchi, praſcheſche
ſo pżecżelṅe za winu jej’ zrudnoſcże, wukwadwaſche jimai ſẇate piſma, wo
kotréchż pṙedépraẇene bė, zo Kréſtus cżerṗecż ha wumṙecż dérbi. — Dokelż
ẇetżor ſo pżibliżuwaſche, proſcheſchtai joho, pżez nȯcz pżi ṅimai
woſtacż. Wȯn dżėſche z ṅimai nucz, ſéhné <pb n="30"/>ſo za blido,
wozjeẇi ſo jimai pżi khlėbwamaṅu ha — miné ſo z jej wotżow. Jej czéwa
wutroba hoṙeſche z ẇeſowoſcżu ha z pobȯżnoſcżu.“

„Japożtoẇo bėchu ſo z bojoſcżu pżed żidami do domu zankli. Z jeném dobom
ſtojeſche wȯn ſreidża ṅich ha ṙekné: „pokoi bȯdż z wami!“ Woni
zaſtrȯżeni, mėṅachu ducha widżecż. Wȯn pak jim ſwoje rané pokazwaſche ha
ruṅe tak pżecżelṅe z ṅimi wobkhadżeſche, każ pṙedé ſwojeje ſṁercże. Nėt
zpȯſnachu woni, zo joho woprawdże widża ha mėjachu ṅewuṙeknitu
ẇeſowoſcż.“

„Jedén wot ṅich, z ṁenom Domaſch, tedém pȯdla ṅeƀe, ṅewėṙeſche pak też
japożtowam, zo jo Jėzus Kréſtus ſtanéw ha zo ſu joho widżeli. Hatż cżi
japożtoẇo zaſé zromadżeni bėchu ha Domaſch z nimi, ſtojeſche Jėzus nahle
ſreidża ṅich, — Domaſch, ſo modlo, pżed ṅim delepaże ha zdéchné: „mȯi
kṅeże ha mȯi Bożo!“ — — —

„Nėt hiżcże dérbu wam praẇicż, dżeſche kṅeni dale, tżohodla też mȯ ſo z
czéwoi wutrobu zẇeſelicż mamȯ, zo jo Jėzus Kréſtus wot ſṁercże ſtanéw.“

<pb n="31"/>

Jėzus Kréſtus jo pżez ſwoje hoṙeſtacżo nam dopokazaw, zo jo ṅeƀeſki
wȯtcz joho do toholej ſwėta pȯſwaw, nam daricż wėtżne żiẇeṅo. Jėzus nas
jaré ṙeṅe ha zkrȯtka wot żiẇeṅa po ſṁercżi pżepokaza! Żiwȯ wȯn z rowa
wuſtupi ha pokaza ſo hako pżeẇiṅeṙ ſṁercże. Żto bȯ za nas ſṁertnéch
tżwojekow ẇeſelſche ha trȯżtniſche bȯcż mȯwo, hatż ta nadżija nowoho
wėtżnoho żiẇeṅa po ſṁercżi, kotreż jo nam Jėzus lubiw! Każ jo ſwojim
wutżownikam pṙedépraẇiw, zo hoṙeſtaṅe, ha każ ſo to ſta; tak jo wȯn też
pṙedépraẇiw, zo mó hoṙeſtaṅemȯ ha też to ſo ſtaṅe. Wȯn mȯżeſche wėrṅe
praẇicż: „ja ſém hoṙeſtacżo ha żiẇeṅo, żtȯż do mṅe wėri, budże żiwȯ,
hatż ruṅe wumṙe.“ — „Hai, zawėrno,“ ṙekné wȯn, „zawėrno praẇu ja wam, ta
żtunda pżiṅdże, dżeż budża wſchiczé, kiż w rowach ſṗa, wȯs ſéna bożoho
ſwȯſchecż, ha hoṙeſtanécż.“

„Wſchitko, żtoż wȯ, moje lubo dżėcżi, wo témlej ṙaném nalėtném tżaſu
jowlej zarodże, tam w dole ha na horach wȯko, widżicże, wobſwėdtża, ztoż
Jėzus wot ho<pb n="32"/>ṙeſtacża ha pżichodnoho nowoho żiẇeṅa wutżeſche.
Ladaicże jenoi woko was! leicże telej żtomȯ tamlej bėchu howe, ƀez
liſcża, każ mordwo; nėt zpotżaja z nowa żiwo bȯcż ha deƀa ſo z mȯdrém
zeleném liſcżom. Ẇele ſtow ṙanéch piſanéch metelkow ha ſchikwanéch
brunkow, pṙedé rozne, na woṗenach ważacze huſanczé, kiż potém do zeṁe ſo
zaṙebachu, wuṅdu nėt kżidleſchkate, każ czéle nowo ſtwoṙeṅa ze ſwojich
rowow, ha zẇeſela ſo w nowém żiẇeṅu. Kwėtki na ṙadkach z tżorneje zeṁe
zkhadżeja, też te ſu hoṙeſtanéli! Na telej zeṁſke dżiwȯ kedżbni bȯcż, jo
nas Jėzus Kréſtus ſam wutżiw, wo ṙaném pżirunaṅu wot pżeṅtżnoho zorna,
kiż do zeṁe powożene, zahiṅe ha ſo hako ṙané powné kwȯſk ze zeṁe
wuzbeṅe. Kȯżdé kwȯſk, kȯżdé kwėtk, kȯżda trawitżka, tomu tak ṙecz, k nam
rétżi: „ja ſém hoṙeſtanéw, tak też té, o tżwojecże, do rowa powożené,
zaſé hoṙeſtaṅeſch.“

Taklej kṅeni hiżcże dale rétżeſche: „ja ƀez wami, moje lubo dżėcżi dwej
widżu w tżornej draſcże, hȯltżka ha holtżku; wamai jo pżed nėkotrémi
dṅami macż <pb n="33"/>wumṙewa. Ach kak hȯrczé ſtai wȯi pwakawoi, hatż
macż do rowa kwadżechu. Déż ja wot toho jenoj zpowṅu, wamai zaſé ſélzé
do wotżow ſtupaja. Ṅepwakaitei, luboj dżėſcżi, też wai luba bohabojazna
macż zaſé hoṙeſtaṅe. Każ wutżowniki ha wutżowniczé kṅeza Jėzuſa ſo
rudżachu, hale déż joho zaſé widżachu, ṅewupraẇiczé ſo zẇeſelichu; — tak
budżetej też wȯi nėdé wai macż zaſé widżecż, jeje pżecżelne wobletżo,
pżez ſṁercż ṅewohidżene, hale do ṅebeſkej hordoſcże pżekraſṅene zpȯznacż
ha też wai ẇeſowoſcż budże wilka. Wutrėtei wai ſélzé ha bȯdżtei ẇeſowoi!
dokelż jo hoṙeſtacżo ha wėtżne żiẇeṅo. Na tém chczemȯ ſo zẇeſelicż ha
Boha khwalicż ha tżeſcżwacż. Na czéwoi zemi wſchiczé bohabojazni
kżeſczijeṅo dżencza powni ẇeſowoſcże ſpėwaja: Alleluja, khwalcże toho
kṅeza! z ṅimi chczemȯ ſo też mȯ zjenoſcżicż ha ẇeſele ſpėwacż:
Alleluja!“ — —

„Tola, ṙekné kṅeni, ha ſtaże, nėt pȯicże zo mnu!“ Wona ẇedżeſche dżėcżi
k ſkaẇe, dżeż na z pėſkom poſépaném blaku kulwate blido ſtojeſche, kiż z
piſaném rubom pżikréte z modémi zelenémi <pb n="34"/>dornami k ſeidżeṅu
wobdate bė. Dżėcżi ſo zeſédachu woko blida, ſreidża ƀez nimi Hilżitżka
ha Mikwawſchk. Wſchėm Iuboznoſcż ha ẇeſelo z wȯtżkow ladaſche, hatż
tżakachu na te wėczé kiż nėt pżiṅcż dérƀa. Woprawdże lubozṅe ſo
ladaſche, na dżėcżi z jich żowtémi ha brunémi wȯitżkami ha ze ſtrowémi
wobletżami. Tak leſné żadén wėncz ṅejo, praẇi kṅeni ſama pżi ſebi, bórṅe
wot naiṙeṅſchich rȯżow ha lilijow wité bȯw.

Nėt Jan pżiṅeſe wilku żklu pownu cżopwoho mlȯka, do kotrohż bėchu jeja
bite. Kȯżde dżėcżo mėjeſche pżed ſobu żklitżku, do kotrejeż poṙedżane
mlȯko kȯżdom ſwodżeſche. Na to ẇedżeſche kṅeni mawu zromadnoſcż pżez
ſarodne durtżka do jėdlowoh lėſka pżi zarodże. Ḃez modémi jėdłami bėchu
ſeidżeṅa wot zelenéch dornow. Kṅeni kȯżdom pżikaza, ſebi z mocha wot
ſkawu ha żtomow mawo nėżko wudżėwacż. Ẇeſele wſchiczé poſuchachu; tém,
kiż ſo praẇe do toho namkacż ṅemȯżachu, wuſchikniſchi pomhachu. Kȯżdé
dérƀeſche bletżk ſwojoho nėżka deṙe ẇedżecż.

Kṅeni ſo z dżėcżimi zaſé do zarodé <pb n="35"/>wrȯcżi. Lej! na blidże
wilki tékancz wuladachu, każ wėncz zplecżené. Kȯżdé dȯſta wilki kruch. —
Ḃez tém hatż dżėcżi jėdżechu, dżėſche Marſcha z powném korbom barƀenéch
jejow ṁeltżo do lėſka, powożi do kȯżdoho nėżka nėkotre; ha te mȯdre
tżerẇene, żowte ha piſane jejka wo zelenéch mochoitéch nėżkach woſobṅe
ṙane wonladachu.

Każ bėchu dżėcżi ſo najėdli, praẇi kṅeni: „pȯicże! chczemȯ za nėżkami
ladacż!“ wo kȯżdém nėżku leiżachu ṗecż jenak barƀene jeja, na jeném
ſtojeſche rȯntżko. Ach kak ẇeſowo wowaṅo zbėnéchu dżėcżi! jich juſkaṅo
ha radoſcż ſo ṅeda wopiſacż. — „Tżerẇene jejka! tżerẇene jejka! praẇi
jene, wo mojim nėżku ſu lute tżerẇene jejka.“ — „Ha wo mojim lute mȯdre,
każ nėtklej ṅeƀeſa.“ — „Moje ſu żowte! zawowa tzecże, ẇele żowcżiſche,
déżli ſwėtwo żowté ṁetelk, kiż tamlej lecżi.“ „Moje maja wſchitke barbȯ!
juſkaſche żtwȯrte.“ „O to ſu wėſcżi żadne kuré,“ mėṅeſche mawȯ hȯltżecz,
kiż taike ṙane jejka ṅeſu; te chczéw ja radé woladacż.“

„Ai!“ praẇi Marſchina ſotzicżka, kuré dṙe taike ṙane jejka ṅeṅeſu; mi ſo
<pb n="36"/>zda, zo jo je zajacz lanéw, kiż tamlej z bozowoh kėrtżka
wuſkotżi ha cżekné, hatż ja pṙedé nėżko twaricż chczéch.“ Ha wſchitke
dżėcżi ſṁejo wowachu: „Zajacz leṅe piſane jejka! zajacz leṅe piſane
jejka!“ kotréż żort jo wo nėkotréch krajach do dżencziſchoh dṅa znaté.

„Kak mawo ſwuſcha k tomu, praẇi kṅeni ſama pżi ſebi, tżwojeka wulczé
zẇeſelicż! żtȯ ṅechaw radé dawacż, déż jo dawacż zbȯżniſcho hatż
dȯſtawacż! — O żtȯ hiżcże mow dżėcżo bòcż!! Taiku ẇeſowoſcz ƀez
doroſcżenémi zhoṅa jenoi cżi, kiż wutrobu tżiſtu ha ṅewinwatu
wobkhowachu. Cżi jenoj ſo namakaja wo paradizu modoſcże, w témlej
zbȯżném raju ṅewinwatéch ẇeſelow. — —

Nėt kṅeni dżėcżom druhe ẇeſelo pżihotuwa. Nėkotre dżėcżo, kiż bė lute
mȯdre jejka dȯſtawo, bė radé też tżerẇene ha żowte mėwo. Tém z témi
tżerẇenémi, żowtémi ha piſanémi ſo ruṅe tak dżėſche. Kṅeni toho dla
dżėcżom praẇi, zo bȯchu ſo ṁeṅeli. Jenoj jejko z róntżkom ṅeſmedżachu
pżeṁenicż. To bė nowa ẇeſowoſcż, déż na te waſchṅo kȯżde dżėcżo jejka
wot wſchėch barbow dȯſta. „Leicże, <pb n="37"/>dżeſche kṅeni, tak
dérbicże jedén druhom pomhacż. Każ z jejkami tudé, tak ma ſo z ẇele
zakraſnémi wėczami. Bȯh ſwoje daré tak wudżela, zo tżwojekoẇo jedén
druhom ſobudżėlicż, jedén druhoh zẇeſelicż ha ſo lubuwawacż mȯża. O dé
bȯ tola wſchė pżemeṅeṅo ha kupwaṅo, każ waſche jejkacze bȯwo, tak, zo
woboj dobȯwoj ha żadén zubiw ṅebȯ!“ —

Mawò Mikwawſchk ſwoje rȯntżko lazwaſche. Jedén wuleṙski hȯltżecz ſo na
tém zpodżiwa. Pżetoż tedén hiżcże bė mawo wutżerṅow, ha nėkotré
wotroſcżené lėdéma ẇedżeſche, kak lazwaṅo ha piſaṅo nėżto ṙane ha
zpȯmożne jo. Tȯn hȯlcz chczéſche ẇedżecż, żto na ſwojim jejku ſtȯji. „O
jene ṙane ſwowo,“ wotmoji kṅeni. „Poſkai! Bohu, kiż wſcho napoẇe, ṅech
ſo kȯżdé dżakuẇe.“ Wona ſo dżėcżi praſcheſche, hatż ſu to pſcheczé
tżiṅili? Nėtkoi ſo haklej dopomnichu, zo dérƀa ſo za ẇeſowȯ woƀed ha
ṙane jejka Bohu dżakuwacż; żtoż woni też z wutrobu radé tżiṅachu, każ je
kṅeni wutżeſche.

Nėt pak chczéſche kȯżde dżėcżo ẇedżecż, żto na ſwojim jejku ſtȯji.
Wſchitke kṅe<pb n="38"/>ṅu wobdajo mawo rutżki ha wo kȯżdei rutżczé
jejko, k ni pozbėnéchu, ha każ z jeném woſom wowachu: „Żto na mojim
ſtȯji? żto na mojim ſtȯji? kak moje rėka? O moje rȯntżko naipṙedé!“

Kṅeni dérbeſche dżėcżi zmėrowacż ha po ṙadu kowoko ſtajicż. Nėtkoi wona
po ṙadu woko jene po druhim lazwaſche. Kȯżdé chczéchu ſwȯſchecż, kak
ſwoje rȯntżko rėka. Żane wot nej wȯtżko ṅewotwobrocżi, déż z nowa
rȯntżko wotlazwa.

Ròntżka bėchu wſchė krȯtke, jenoj z nėkotrémi ſwowami romadu zeſtajene
dobre wutżbȯ. Taikelej rȯntżka, kotreż na téch dżencz każ pżichodṅe
wudżėlenéch jejach ſtojachu, bėchu traſch zcżėhuwacże:

1. Żtȯż ſo k Bohu dowėri,

Kruté dóm ſei natwari.

2. Dżėcżo! jene nuzne jo,

Zo mó Boha lubẇemó!

3. Bohu, kiż wſcho napoẇe,

Ṅech ſo kóżdé dżakuẇe.

4. Dżakowna ſo wutroba,

K ṅeƀu radé pozƀeha.

5. Bóh cże widżi, dżėcżatko,

Dóiż té rėſchicż ṅechawo!

<pb n="39"/>

6. Jėzuſa, żtóż w tżeſcżi ma,

Tżiṅi, żtoż wón pżikaza.

7. Ṙana, tżiſta wutroba,

Kóżdomu ſo zpodoba.

8. Pilnoſcż, pacżeṙ, pobóżnoſcż,

Daṙa mudroſcż, póczcziwoſcż.

9. Poſuſchne wſchė hóltżata, (holtżata)

Rad ha khėtzé poſkaja.

10. Żtóż chcze pſcheczé ſwoju wolu,

Zubi zamóżnoſcż ha rolu.

11. Tżwojek tżiſtej’ wutrobȯ,

Nima ẇele zrudobȯ.

12. Zatżerẇeniſch dżėcżo ſo,

Zpóſnai boże kazaṅo.

13. Każ ta kwėtka różowa,

Kcżėje tżiſta wutroba.

14. Pokornoſcż ha pżiſtoinoſcż,

Da pże wſchitkim zpodobnoſcż.

15. Kotréż wėrnoſcż ṅerétżi,

Tomu nichtó ṅewėri.

16. Leſna huba, liſchcżeṅo,

Znaṁo ducha zkażenoh’.

17. Ztóż ẇeſele dżėẇe,

Tom k ſtrowoſcżi téje.

18. Déż jėſcż ha picż cżi ſwodżi,

Rėk: ṅemėrnomu żkodżi.

<pb n="40"/>

19. Naramnoſcż tżiṅi wutrobu,

Zeleznu ha kaṁeṅtnu.

20. Tżwojek bohabojazné,

K pomhaṅu jo podwolné.

21. Zawiſcż, hnėw ha hidżeṅo,

Tżiṅi lute ṁerzaṅo.

22. Pokoi, mėr ha cżichota,

To jo zwota nadoba.

23. Zcżerpliwoſcż wo boloſcżi,

Zpomóżi cżi k zbóżnoſcżi.

24. Bóle hatż zamożnoſcż,

Debi cże poſuſchnoſcż.

25. Tżiſte, dobre ſwėdoṁo,

To jo ṁechke póſwantżko.

26. Zprawné tżwojek, darniwó,

Tón jo ſtaiṅe ẇeſowó.

27. Stupicż do tej wėtżnoſcże,

Hotowȯ bȯdż wobſtaiṅe.

28. Swėtné lȯżt jo hinité,

Dobré potżink wobſtainé.

29. Lȯżt ha luboſcż k wėczé,

Nawukṅe wſcho khėczé.

30. Jandżel pėſton, moja żadoſcż,

Wobkhowai té moju modoſcż.

Kȯżde dżėcżo ſo pròczuwaſche, ſwoje rȯntżko wo poṁatku wobkhowacż, ha je
<pb n="41"/>pżi ſebi ṁeltżo huſto wrȯtżeſche, zo je ṅebȯ zabȯwo. Kṅeni
ſo po ṙadu woko praſcheſche, hatż kòżde ſwoje rȯntżko wė, tam ha ſém
dérƀeſche trochu pomhacż. Skoro mȯżeſche kȯżde zkwadṅe ha ṙeṅe te ſwoje
wupraẇicż. Hai nėkotre też druhich rȯntżka z wowu ẇedżachu. Jenoj pṙeṅe
ſẇowo ſo jim tṙebaſche praẇicż, da woni czéwo do kȯncza ẇedżechu; khiba
pak zo pṙeṅu powoitżku jim praẇeſche, tak wėſcżi kȯżde druhu khėtzé
pżiſtaji. Tak ẇele junu, tak ƀez prȯczé, pżi ẇeſelu ha ſmėchach hiżcże
dżėcżi żeni nawuknéli ṅebėchu. — — — —

Nanojo ha macżeṙe, każ druhe dżėcżi, kiż bėchu ƀez tém domoi pżiſchli,
tu ẇeſowoſcż w dole ſwȯſcho, khwatachu ſkȯk hoṙe, widżecż ha ſwȯſchecż,
żto tola jo. Ẇeſele dżėcżi ſtarſchim napżecżo beiżachu, jejka pokazajo,
ſwoje rȯntżko z wowu praẇiczé. Na tém ſo ſtarſchi zpodżiwachu. „Teiko,“
mėṅachu, „teiko naſche dżėcżi doma za pow lėta z wowu ṅenawuknu, hatż
jow za pow żtundé.“ Wėrno woſtaṅe:

„Lȯżt ha luboſcż k wėczé

„Nawutżi (nawukṅe) wſcho khėczé!“

<pb n="42"/>

„Ale dżėcżom lȯżt tżiṅicż, jo ruṅe komżt,“ praẇi mȯṅk. To pak jo zawėrno
ẇele wukṅene! Tu ſu wſchė wutżbȯ za dżėcżi! Kak mȯże tola kṅeni z
dżėcżimi duſchṅe wobkhadżecż!“ — —

Kṅeni nėt też druhe dżėcżi wobdari z piſanémi jejkami ha z tékanczom ha
dżeſche na poſledku wſchitkim taklej: „piſane jejka doma zjėſcże, te z
tém rȯntżkom pak dérbicże k wopowṅecżu zkhowacż.“ — „Te mȯ wėſcżi jėſcż
ṅebudżemȯ!“ praẇachu dżėcżi, „te budżemȯ ſebi deṙe khowacż. Te rȯntżko
jo ẇaczé winoite, jako jejko.“ — „Wėſcżi, wotmoji kṅeni, joli zo to też
dżerżicże, żtoż woni wutża.

Wona hiżcże też ſtarſchich napominaſche, dżėcżom pżi dobrei pżileżnoſcżi
rȯntżko nazpomnicż. To też ſtarſchi tżiṅachu. Déż dżėcżo na ſwowo
poſuchacż traż ṅechaſche, ṙekné nan z poſbėṅeném porſtom: Poſuſchne
wſchė hȯlcżata, ha dżėcżo ſamo wot ſo pżiſtaji: Rad ha khėczé poſkaja;
ha poſuchaſche potom też wėſcżi radé ha khėczé. — Déż dżėcżo vżecż
chczéſche, ṙekné macż: „Kotréż wėrnoſcż ṅerétżi, ha dżėcżo rȯntżko
daleẇedżo pżiſtaji: Tomu nichtȯ ṅe<pb n="43"/>wėri; zatżerẇeni ha
haṅbwaſche ſo vżecż. Taklej rozomni ſtarſchi też z druhimi rȯntżkami
tżiṅachu.

Huſto dżėcżi wot toho zpominachu, praẇiczé: „tak ẇeſowȯ dżeṅ hiżcże ſmȯ
tżas żiweṅa ṅemėli!“ „Nu,“ dżeſche na to kṅeni, dopelṅcże jenoj pilṅe,
żtoż rȯntżka wukazuẇa, tak chczu wam ja kȯżde lėto taike ẇeſelo z jejami
pżihotuwacż. Zwȯ pak ha ṅepoſuſchné ṅeſṁe po żane pżiṅcż, dokelż jo to
ẇeſelo jenoj za pėkne dżėcżi.“ O kak bėchu dżėcżi w dole duſchne ha
poſuſchne! —

Pjaté ſtaw.

„Jeja, ẇacz winoite hatż zwote.“

Dżėcżaczom ẇeſelei pżiladwaſche też czuſé modżencz, kiż w ṙadu ẇeſowéch
ludżi zrudné ſtojeſche. Wȯn mȯżeſche w ſchėſnatém lėcże bȯcż; bėſche
khudże zhotuwané, hale wot ṙanoh ſtrowoh wobletża; żowte woſé po
raṁeṅomai delewiſachu ha w <pb n="44"/>ruczé dżerżeſche dowhi kij. Potém
hatż pżiladwaṙo ſo zubili, ſtupi kṅeni k ṅomu, praẇiczé: „tżohodla tak
zrudné?“ „Ach! wotmoji modżencz ze ſélzotémai wotżomai, „mȯi nan, kiż
kaṁeṅe wamaſche, jo pżed tzjȯmi ṅedżelami wumṙew. Mojej macżeri ſo
nėtkoi z dwėmai dżėſcżomai, z hȯlczom ha z holczu, jaré hubeṅe ẇedże. Ṁe
chcze macżerné bratr k ſebi wzacż, ha ṁe nanowo dżėwo, kiż wȯn ſam też
zuaje, wutżicż, zo mow macż zdżerżecż ha ſamoho ſo nėdé zeżiwicż. K ṅomu
ſém nėtkoi na pucżu. Hiżon dżeſacż mil daloko jow pżiṅdu ha mam hiżcże
jedén krȯtż tak daloko, pżetoż z tamojej ſtroné horow bȯdli mȯi wuj.

Kṅeni bė pżez telej rétże jaré zrudżena, dokelż jeje ṅezbożo tom khudeje
wudowé tak porune bė. Wona jom mloko z jejami ha kuſk tékancza poda,
dżėli jom też za macż nėżto ſobu. Hilżitżka ha Mikwawſchk joho też jaré
wobżarwaſchtaj. „Jow maſch! ṙekné Hilżitżka, pżiṅes tżerẇene jejko
twojej mawoi ſotżiczczé, ha ṙek ji pżecżelṅe ẇele dobroho.“ — „Ha,
dżeſche Mikwawſchk, telej mȯdre jejko twojom bratzikej, ha ṙek jom, ṅech
nas <pb n="45"/>wopȯta!“ — Kṅeni lubozṅe ſṁejo hiżcże barƀene jeja, kiż
mėjeſche, pżiṅeſe, praẇiczé: „dai to twojej macżeri, te rȯntżko na nim
jo nailėpſchi trȯżt, kiż mȯżu ji dacż: „ſpuſchcż ſo pſcheczé na Boha,
wȯn cżi z nuzé wupomha!“ ha tak dṙe ji jejko ṅelubo ṅebudże; hai,
budżeli wona te ſwowo k wutroƀe wzacż, tak wo ſwėcże lėpſchi dar ṅejo,
kiż mowa ji pȯſuwacż.

Modżencz ſo ṙeṅe dżakuwaſche. Mȯṅk joho pżez nȯcz zdżerża ha nazaitra
zahe rano, hatż ſkawne wėrżki woko dȯwtżka ſo tżerẇeṅachu, dżėſche wȯn
ẇeſele dale; mȯṅk hiżcże jomu wowsné khlėb ha kozaczé twarożk do joho
mėżka tékné.

Fridolin, tak rėkaſche modżencz, beiżeſche nėt pżez horé ha dowé ẇeſele
dale. Na tzecżim dṅu ẇetżor mėjeſche jenoj nėkotre żtundé k domej
ſwojoho wuja. Ale leicże! déż wȯn na huſkim pucżu z boka k ṅeƀeſam ſo
pozƀehuwaczej ſkaẇe lėzeſche ha do hubokoh traſchiwoh bezdna ſreidż
kėrkow poladné, wulada wȯn ſedwanoho koṅa; joho pwachta bė ṙana
tżerẇena, huzda ſo zda każ czéle wot zwotoho. Kòṅ pak hṙewotajo k ṅomu
hoṙe polad<pb n="46"/>waſche, hako bȯ ſo ẇeſeliw, tżwojeka widżecż, ha
juſkajo joho powitacż chczéw.

Lubo pomhai! zawowa modżencz, kak jo tola telej dobre zkocżo do telej
hubiné pżiſchwo. Wėſcżi woſobnom kṅezej ſwuſcha. Zo jenoi ſo tola kṅezei
żane ṅezbożo ſtawo ṅejo. Sedwané kóṅ ƀez jėznika na taikim blaku jo
pſchecz traſchna wėcz. Mi jo tak ſtėſkniẇe, ja dérbu tu wėcz tola
pżepȯtacż hicż!“ Dowho ſo wȯn delezlėſcż podarmo prȯczuwaſche, hatżruṅe
bė w horach wazécż zwutżené. Na poſledku namaka tola ƀez ſkawami huſku
zcżeżku. Cżerſtwȯ pżiṅdże dele. Jow wulada woſobnoho muża, wo récżerskej
draſcże pod wiſaczej ſkaẇe leiżo. Joho ſwėcżaté kwobuk, z ṗerom
wudeƀené, leiżeſche pȯdla ṅoho ha lebija tzeſche pżi ṅim. Muż pak bė
jaré blėdé, tak zo modżencz ṅeẇeſté zwoſta, hatż ſpi, hatż jo mordwé.
Miwoſcżiẇe wȯn k ṅomu pżiſtupi, za ruku joho wozné ha praẇeſche: „jo wam
żto, lubȯ kṅeże?“

Muż zandżelenej wotżi wotewri, na modżencza jej wobrocżi, zdéchwaſche ha
zpȯtwaſche rétżecż. Ale wȯn żane ſwowo wupraẇicż ṅemȯżeſche. Nėt wȯn z
ruku <pb n="47"/>pokazwaſche na hort ha kwobuk. Fridolin deṙe zrozemi,
zo chcze picż, wza kwobuk, ha beiżeſche wodu pȯtacż. Dwė wėrƀe ṅedaloko
w kucże ſtojeſchtej ha pżeradżiſchtej jomu, zo jo woda blizko; wȯn tam
też namaka wȯżnu zeṁu, lėzeſche kruch ſreidż ſkawow ha kėrkow hoṙe ha
lei, z mochoitej ſkawȯ tam kużow żurẇeſche ſwėtwȯ każ żkleṅcza. Fridolin
napelni kwobuk ha kwatajo ſo picża zatradanȯm wrȯcżi. Tȯn pijeſche ha
nadobȯ zaſé rétż.

„Bohu dżakwano! bė joho pṙeṅe ſwowo, ha też tebi dżak, pżecżelné
modżenczo!“ wȯn débaẇo dale dżeſche, wowu na ruku zeprė. „Tebe je Bóh mi
pżipȯſwaw zo ṅebȯch zawutliw. — Ale, kak wȯdné ſém nėtkoi! — Nimaſch
żadén kuſk khlėba pżi ſebi?“

„Ach mȯi Bożo,“ praẇi Fridolin, „dé jenoi bȯch to pṙedé ẇedżaw! wowsné
khlėb ha kozaczé kwarożk jo czéle wſchȯn. Tola, pżiſtaji wȯn pżecżelṅe,
ja hiżcże mam tu te jeja; te ſu ſtrowa czéroba.“ ha wón ſo k mużei na
mochoitu zeṁu ſéné, wza te jejka, wobėli je, rozrėza z nożom na kuſki
każ jabukowo placzki, <pb n="48"/>ha jenu po druhej mużej podawaſche.
Muż jėdżeſche ha pijeſche na to, ha jėdżeſche zaſé. —

Fridolin hiżcże chczéſche tzecże jejo nadéricż. „Dai to bȯcż, ṙekné muż,
ja mam doſcż; ẇele na dobo jėſcż, woſobṅe kiż ſém dowho wȯdné bȯw, jo
ṅeſtrowo. Tak mi żiwo dné ſwodżawo nejo. To bė kralowſki woƀed.“ — „Ja
ſo, Bohu dżakwano, zaſé mȯczniſchi tżuju,“ dżeſche wȯn dale, ha poſéné
ſo. „Ach, dé bȯ té ṅepżiſchow, tulej nȯcz ṅebȯch pżetraw.“

„Ale, ṙekné Fridolin, ſwėtwȯ kwobuk ha ṙanu draſtu bliże wobladajo, kak
da ſé té, nadobné récżeṙo, z twojim koṅom do telei dżėré pżiſchow?“

„Ja jenoj ſém panatżk ha wo należnoſcżach mojoho kṅeza ẇele ṅedżeli
dowho ſchėroko ha daloko woko jėſdżiw; tak ſo w lėſach téchlej horow
zabudżich, nȯcz ṁe pżekhwata ha ja pażech ṅenadżiwcze wo cżmi z koṅom do
telej hubiné. Koṅei, kiż dobré na nohi, ſo nitżo ṅeſta, ja pak ſém ſebi
nohu wobżkodżiw, zo ani hicż, ani na koṅa zlėſcż ṅemȯżu. Dżiwa doſcż, zo
muż ha kȯṅ ṅeiſtai leiżo woſtawoi; ja ſo Bohu doſcż dżakuwacż <pb
n="49"/>ṅemȯżu. Ja ſebi ranu, tak deṙe hatż mȯżach, zaẇazach; hale
zémicza ṁe napaże. Ja hiżon bėch ſo podaw, ſreidż téchlej horow wodu
wumṙecż. Każ jandżel z ṅeƀes ſé té ke mṅe pżiſchow. Praẇ wſchak, kak
rėkaſch té ha kak pſchiṅdżeſch té do telej puſcżiné?“

Fridolin zjeẇi ſwoje ṁeno, ha żto jo ſo z nim podawo; muż kedżbṅe
pżipoſkwaſche ha za wſchelakim ſo praſcheſche. „Podżiwṅe,“ wȯn, na w
mȯchu rozbroẇene żkorpizné pokazaẇo, ṙekné: „zo ſu tak ṙane tżerẇene ha
mȯdre; żeni ſém taike jeja ṅewidżaw. Pokazaj wſchak tola jejo, kotreż
czéwo zaſ’do mėżka tékné, ja chczu je bliże wobladacż!“

Fridolin da jomu teſamsne, pȯẇedajo, kak jo k nim pſchiſchow. Muż pak
jaré jejko wobladowaſche, ſélzé joho wotżi roṅachu; „mȯi Bożo,“ praẇi
wȯn, żtoż jow na témlej jejku ſtȯji, jo tola żaẇeſcżi wėrno: „Spuſchcż
ſo pſcheczé ṅa Boha, wȯn cżi znuzé wupomha!“ To ſém ja nėtkoi zoniw.
Nutṅe ja z telej hubiné k Bohu zdéchuwach ha wȯn jo ṁe wuſwȯſchaw. Joho
miwoſcż bȯdż dżakowṅe khwalena! Bȯh żonui dobrei dżėſcżi, kiż <pb
n="50"/>telej jejczé daṙeſchtei. Wonei dṙe ſebi ṅemȯſleżtei, zo budżetei
pżez ṅe czuzom mużei żiweṅo zdżerżecż. Bȯh żonui ſmėlnu żonu, kiż na
jejka telei trȯżtne rȯntżka piſaſche.“

„Lubȯ Fridolin! ṙekné wȯn dale, dai mi te jejko. Ja chczu je ſkhowacż,
zo bȯch ṙane rȯntżko, kiż ſo na mni tak ṙeṅe dopelniwo jo, ſtajṅe pżed
wotżomai mėw. Hai, moje dżėcżi ha dżėcżow-dżėcżi budża pżez ṅe wo
dowėrnoſcżi na Boha poſélṅene tak huſto hatż budża telej jejko wuladacż
ha rȯntżko laſuwacż. Za ſto lėt traſch budża moji potomniczé wot toho
pȯẇedacż, kak zpodżiwṅe Bȯh ṁe, jich wȯtcza pżez jejczé pżed ſṁercżu
toho woda zwarnuwaw. Ja chczu tebi za te jejka nėżto druhe dacż.“ Z
témlej ſwowami wucżeże wȯn mȯſchnu, ha za kȯżde jejo, kiż bė zjėd, da
zwoté — za te z ṙaném rȯntżkom pak dwai zwotej. Fridolin dṙe ṅechaſche
te jejko dacż; muż pak tak dowho proſcheſche, dȯiż je ṅeda. — „Lej,“
praẇi nėt muż, po ſkawnei ſczėṅe hoṙepoladajo, „ẇetżor ſo pżibliża,
ſkawé ha kėrki ſwėcża ſo wo ẇetżorném ſwónczu każ tżerwene zwote. Zpȯtai
wſchak tola, mi <pb n="51"/>na koṅa pomhacż. Tȯn pucż, po kotrémż ſé té
do telej hubiné pżiſchow, dżeż ſwȯnczo żeni ṅeſẇecżi, dṙe zmėje też
wukhad.“

Fridolin zpomha jom na koṅa, ha ẇedżeſche toho za huzdu. Z wilkej prȯczu
dṙe, tola pak zbożomṅe huboki pucż pżendżeſchtaj. Kak ẇeſeleſche ſo muż,
déż zaſé ſwȯnczo — lės każ horé wo wokownoſcżi wot jeje żeliwo
tżerwenéch pruhow kraſṅe wobſẇecżene — wulada.

„K mojom wujej, mėṅeſche Fridolin, hiżcże mȯj pżindżemoi. Ja du kėtré
ſtup, waſch kȯṅ wėſcżi ṅebudże zezadé woſtacż. Wuj budże was radé
horėwzacż, wȯn jo zprawné muż; pżi nim ṅenamakacże wȯ jenoj ſamotṅe
dobru hoſpodu, hale też, dȯiż ſtrowi ṅebudżecże, dobre wotladaṅo.“

Pżi ſmėrkach ſtojeſchtai wonei pżed wobodleṅom zprawnoho kameṅerubaṙa.
Tȯn panika ẇeſele hoṙewza, ſwojoh modoh wuja Fridolina khwaleſche, zo jo
zprawṅe ha deṙe ſo zadżerżaw. — Fridolin wobżarwaſche, zo ṅemȯże ſwowo
dżerżecż ha macżeri ha ſotzomai ṙane jejka pȯſwacż. „Ach, woladai ſo na
jeja, dżeſche na to wui, ja dṙe ṅeẇem, kak ſo z twojimi tżerẇenémi,
żowtémi ha piſa<pb n="52"/>némi jejami ma, habȯ żto twoje jeja pżed
druhimi ptacżimi jejami maja, kiż wėſcżi też ṙane ha leſne ha wſchelako
barƀene ſu; bȯrṅe pak też lute zwote bȯli, praẇe jo, zo ſcże je zjėdli,
zo jenoj tȯnlej dobré muż wodu wumrecż ṅetṙebaſche, ha té nėdé dobré
tżwojek budżeſch. Té ſé tżiṅiw, każ miwoſcżiwé Samaritan — ha ja budu
nėtkoi waj wobſtaracż. Ale zapwacżicż mi nitżo ṅeſṁeſch, pżiſtaji wȯn
ſṁejo: „ſwȯſchiſch té?“

Panik jejo z rȯntżkom pokaza. „Zawėrno ṙane! dżeſche wuj k Fridolinej.
Woſtai pak je jom pſcheczé; te zwote budża twojej macżeri lubſcho. Pȯi,
ja chczu tebi druhe ṗeṅezé za ṅe dacż!“ Modżencz ſo zpodżiwaſche na tu
dȯſtatu romadu ṗeṅes; dokelż wȯn zwote ṅeznajeſche ha hiżcże żeni żane
widżaw ṅebė. Hai, te żowte ṗeṅezé bėchu ſo jomu ztraſchne zdali. —
„Lej,“ praẇi wui, też na twojej macżeri ſo rȯntżko dopelni: „Bȯh z nuſé
wupomha!“

Telej rȯntżko jo ẇaczé winoite hatż zwoté. Deṙe pak jo, zo mȯżemȯ
rȯntżko <pb n="53"/>też ƀez jejka wo poṁatku wobkhowacż. Ṅezabȯdż na ṅe
tżas twojoho żiweṅa.

Panik tu zwoſta, dȯiż ṅeƀe czéle wuſtroẇené — ha pṙedé hatż jich
wopuſchcżi, wſchėch w doṁe k wopomṅecżu wobdari.

Schėſté ſtaw.

„Jejo, woprawdże do zwotoh ha parlow zaſadżene.“

Wo naſchim dole ſo czéwo nalėto ha też w lėcże nitżo rétżow hȯdne ṅeſta.
Wuleṙo wobſtarachu ſwoje mawo pȯlka, wopȯtwachu pilṅe lės wulopaleṅa
dla; żoné doma deṙe hoſpodaṙachu — ha wotcżeżechu ẇele kuré; dżėcżi ſo
huſto praſchachu: hatż ſkoro zaſé jukré ṅebudża. Kṅeni pak bė nėt huſto
jaré zrudna. Staré ſwėrné ſwużownik, kiż bė ju ſem pżewodżaw ha wo
zpotżatku, jeje należnoſcże wobſtaracż na dlėſchi habȯ krȯtżſchi tżas do
czuzbȯ cżahnéw, hiżon dowho <pb n="54"/>dowtżk ẇacz wopuſchcżicż
ṅemȯżeſche; dokelż wȯn potża khorowacż ha déż nazéṁo ſo pżibliżi ha
kėrki na ſkawach woko ſo żowcżicż zpotżachu, wȯn ẇacz pżed duṙe
ṅemȯżeſche, zo bȯ ſo, każ zwutżené bė, kuſk na ſwȯnczu woṙewaw. — Kṅeni
wobżarwaſche ſtaroho muża — ha z bojoſcżu, joho zubicż, ṁeltżo nėkotru
ſélzu wupwaka. Zrudna też bė, zo nėtkoi ze ſwojoh kraja żane pȯẇeſtwo
ẇacz ṅedȯſta ha wo wotleiżaném dole wot czéwoh ſwėta nitżo ṅezoni.

W témſamém tżaſu druhi podawk kṅenu do cżeżkoh ſtracha ha wilkej
bojoſcże zahna. Nėkotzi wuleṙo z lėſa pżiṅdżechu, mȯṅkej pȯẇedajo: „hatż
mȯ zandżenu nȯcz w dobréch mȯſlach pżi żeliwém wulu ſeidżachmȯ, z dobom
żtéṙo czuzi mużojo k nam pżiſtupichu; woni mėjachu zelezne kwobuki na
woẇe, wilke teſaki po boku, też zelezne kabaté — ha lebije w rukach
dżerżachu. Woni ſo za ſwużownikow woiwodé Ṁetżiſwawa wudawachu, kiż jo,
każ praẇachu, z ẇele druhimi wojakami do téchlej horow pżiſchow. Też ſo
za wſchėm wo wokownoſcżi pilṅe napraſchwachu.“ Mȯṅk kwajato z telej
nowinu k tej kṅeni <pb n="55"/>pżibeiża, kotraż ruṅe pżi wożu khoroho
ſwużownika ſeidżeſche. Hatż mȯṅk ṁeno Ṁetżiſwaw wupraẇi, zblėdné wona ha
dżeſche: „mȯi Bożo, to jo mȯi naiẇetżi ṅepżecżel! Ja ſebi ṅemȯżu hinak
mȯſlicż, hatż zo mi wȯn za żiweṅom dżo. Wuleṙo dṙe tola czuzém mużam
moju khowanku pżeradżili ṅeiſu!“ Mȯṅk wobkrucżi, zo, tak ẇele hatż jomu
wėdomo, wot ṅej ani rétż bȯwa ṅejo. „Cżi mużojo, ṙekné mȯṅk, ſu ſo pżi
woheṅu jenoj woṙewali ha na raṅo dale cżahnéli. Zo pak dṙe hiżcże wo
wokownoſcżi pżebȯwaja, jo tola wėſte.“

„Lubȯ Pėtṙe, ṙekné kṅeni k mȯṅkej, was ſém ja tak dowho hatż w témlej
doṁe bȯdlu, pſcheczé za bohabojaznoh, zprawnoh muża zpȯznawa. Wam chczu
ſo ja czéle wozjeẇicż, ha tȯn wilki ſtrach, kiż moju wutrobu napelṅa,
wam nicz zaṁeltżecż, dokelż na waſchu radu ha ſwėrnu pomocz ſo ja czéle
zpuſchcżam ha krucże twaṙu.“

„Ja ſém Marija, dżowka woiwodé z Burgunda. Dwai nadobnej woiwodże ṁe k
mandżelſkej żadaſchtej, Ṁetżiswaw ha Jaromėr. Ṁetżiswaw bė naiboha<pb
n="56"/>cżiſchi ha mȯczniſchi kṅez daloko woko, wobſedżeſche ẇele
hrodow, ha wojakow; hale wȯn ṅeƀe dobreje wutrobȯ. Jaromėr pak dṙe bė
naiwutrobniſchi ha nadobniſchi récżer w czéwém kraju, podno Ṁetżiswawej
pak khudé, dokelż joho nan, kiż nidże ſwȯi ſamotné wużitk ṅepȯtaſche,
jomu jenitżki ſtaré hrodżik zawoſtaji ha z ṅezprawdu ẇacz na ſo
zcżahnécż, jomu żeni do mȯſlow ṅepżiṅdże. Jomu ja z dowolnoſcżu mojoho
nana moju ruku dach, jomu też kruch kraja ha nėkotre krute hrodé k
pomoczé wot nana ſobu pżiṅeſech. Mȯi bėchmoi pėkṅe, deṙe romadże ziwoi,
pżezjenei każ jandżelai w ṅeƀeſach.“

„Na to ſo Ṁetżiswaw na nai zazwobi — zakhowa pak ſwoje zwobȯ ha pżed
zjawném ṅepżecżelſtwom ſo deṙe na kedżbu ƀeṙeſche. — Ach, nėt dérƀeſche
mȯi mandżelſki z keiżorom napżecżo pohanſkim ludam na wȯinu cżahnécż.
Pżi wſchelakimi zarétżami podleji Ṁetżiswaw ſwoje wojerſke pżihotuwaṅo,
zakomdżi ſo ha ſlubi jenoj, wȯiſtwo zcżėhuwacż tak khėtzé hatż jom mȯżno
budże. — Ḃez tém hatż mȯi mandżelſki na dalokich poṁezach za naſch krai
wȯiuwaſche ha ezéwo <pb n="57"/>kżeſcżijanſke wȯiſtwo doſcż tżiṅicż
mėjeſche, mȯcznoho ṅepżecżela wotwobaracż, wali ſo ṅeſwėrné Ṁetżiswaw do
naſchoho kraja ha nichtȯ tam ṅeƀe, kiż bȯ ſo jom ſtajicż mow. Wȯn
wſchitko daloko woko zapuſcżi, ha jedén ſélné hrȯd po druhim pżewiné. Ja
ſebi hinak pomhacż ṅemȯżach, hatż z mojimai dżėſcżomai zkradżu cżeknécż
Mȯi lubȯ, dobré Jan bė mȯi jandżel pėſtoṅ na témlej ſtraſchném cżėkaṅu,
na kotrémż żane wokamikṅeṅo pżed Ṁetżiswawowoj zwȯſcżu wėſta ṅeƀech. Tȯn
jo ṁe do waſchich horow ẇed, dżeż ja wo témlej, pżed czéwém ſwėtom
zakhowanim dole tak mėrne wobodleṅo namkach.“

„Jow chczéch ja nėt pżebȯwacż, dȯiż mȯi mandżelski z wȯiné pżiſchow ha
naſche kubwa ṅezprawnom kṅezej wutornéw ṅebȯ. Z tżaſami Jan won
cżeṅeſche, pȯẇeſtwa wot wȯiné pżiṅeſe, kotreż pſcheczé zrudne zwoſtachu,
dokelż hiżcże zwȯ Ṁetżiswaw w naſchim kraju kṅeżeſche ha wȯina na
krainéch poṁezach ſo ze wſchelakim zbożom ẇedżeſche. Lėto jo ſkoro nimo,
zo Jan khoré leiżi ha ja wot toho tżaſa nitżo ẇacz wot luboi wȯtczowſkej
<pb n="58"/>zeṁe, nitżo wot lubwanoho mandżelſkoho ṅeſwȯſchu. Ach, dawno
traſch hiżon jo wón w wȯiṅe kȯncz wzaw! ha Ṁetżiswaw, tak blizko mi, jo
dṙe moju khowanku namkaw! — ach, żto zo mnu budże?! Sṁercż hiżcże bȯ
nailėpſche bowo, żtoż mowo ṁe napanécż! — O rétżcże tola, lubȯ Pėtṙe, z
wuleṙemi, zo ṁe ṅepżeradża!“ —

„Żto pżeradżicż! ṙekné mȯṅk, ja ſém za wſchėch dobré; kȯżdé ſwoje żiweṅo
za was da. Pṙedé hatż ſurowė Ṁetżiswaw na was pżiṅdże, zmėje wȯn z nami
tżiṅicż. Tohodla ƀez ſtaroſcże, nadobna kṅeni!“ — Ruṅe tak też wuleṙo
praẇachu, déż mȯṅk jim tu wėcz pȯẇedaſche. — „Ṅech jenoi pżiṅdże!
ṙeknéchu, mȯ hiżon chczemȯ z naſchimi żerdżemi jom pucż pokazacż!“

Dobra kṅeni zwoſta ƀez tém w wilkim ſtraſche ha w ſtainej bojoſcżi. Wona
ſebi lėdém wėṙeſche z kheiże wuſtupicż ha ṅepuſchcżi też żane dżėcżo pże
duṙe. Jeje żiweṅo bė zrudne ha ſtaroſcżiwo. Hatż pak bė w dole zaſé
zmėrom ha wot zeleznéch mużi nitżo ẇacz k ſwȯcheṅu, anicz k widżeṅu,
zważi ſo wona na jeném dṅu, ſo trȯżku pżeṅcż. Po dowho trajaczém <pb
n="59"/>deſchcżiku bė ṙané nazémski dżeṅ. Nėkotre ſta krotżelow wot
khėżki bėſche khapawka wot ṅetżeſanéch khȯinow natwaṙena ha prėdku czéle
wotżiṅena. Jow wiſaſche ſẇetżatko, kotreż ſẇ. Marije cżėkaṅo do
Aegypskeje z Jėzusdżėcżatkom znaṁeṅeſche, kiż bė Jan nėdé z czuzbȯ ſobu
pżiṅes k pomėrnoſcżeṅu dobreje kṅeni jeje ſamsnoho cżėkaṅa dla. Zezadé
khapawki bė wȯſoka ſkawa ha pżed khapawku ſtojachu nėkotre ṙane jėdle, w
kotréchż khwȯtku ſo deṙe wotpotżuwaſche. Telej mėſtacżko mėjeſche nėżto
tak mėrne ha zẇeſelne, zo jow kȯżdé radé pżebȯwaſche. Zelena zcżeżka
ſreidża ṙanéch ſkawow ha kérkow k ṅomu ẇedżeſche. To bė jeje nailubſchi
pucż. Też dżencza wona czéle ƀez ſtracha po nim ṅeṅdżėſche. Kwilku z
dżėſcżomai kletżeſche pżed khapawku. Jeje ṅezboża podobnoſcż z témi
boloſcżami bożeje Macżeṙe znu ju tak, zo ẇele ſélzow roṅeſche. Kwilku
tak nutṅe ſo pomodli, po tém ſo ſéhné na wawku. — Dżėſcżi ƀez tém
jawodki zcżipaſchtej, wobladuwaſchtej ẇeſele, kak jo kȯżda jawodka
podobna mawoi tżornej ſwėtżatej kitczé; tak pȯtajo ha pȯẇedajo khėtṙe
daloko wotendżeſchtai.

<pb n="60"/>

Déż kṅeni nėt jow ſama wotpotżwaſche, lej, da pżiṅdże ze ſkawow putnik
won, ha pżibliżwaſche ſo khapawczé. Po waſchṅu putnikow mėjeſche dowhu
tżornu draſtu, krȯtki mantél zwėrcha; kwobuk bė z ṙanémi mȯrskimi
żkropiſnami wudeƀené, w ruczé dżerżeſche dowhi kij. Wȯn ſo jaré ſtaré
zdaſche, bė pak tola hiżcże mȯczné, nadobné muż. Dowhe woſé jom na
wobȯmai bokomai delewiſachu, joho dowha broda bė bėwa każ ſnėh; hale
joho liczė tżerwenſchej hatż rȯże. Kṅeni ſo ſtrȯżi, hatż czuzoho muża
wulada. Wona ſo w rétżach jaré na kedżbu ƀeṙeſche, ha jenoj bojazṅe na
ṅoho poladwaſche, dokelż ṅeẇedżeſche hatż ſmė czéle czuzom mużei wėricż.

„Nadobna kṅeni, dżeſche putnik, ṅemeicże pżedomnu żadén ſtrach. Wȯ mi
ṅeiſcże tak czuza, hatż ſebi mȯslicże. Wȯ ſcże Marija z Burgunda. Mi też
jo deṙe wėdomo, kaikoho zrudnoho podawka dla ſcże wȯ w telej puſcżiṅe
wutżek pȯtali. Też waſch mandżelſki, kotrohż lėtza ẇacz ṅewidżeli, jo mi
deṙe znajowné. Wot toho tżaſa, hatż wȯ na témlej wotleiżanéṁ mėſcże
pżebȯwacże, jo ſo ſwėcże <pb n="61"/>ẇele podawo. Jo wam żto na tém
leiżane, wot dobroho Jaromėra żto ſwoſchecż ha joli joho hiżcżen wo
dobrém wopomṅecżu macże, mȯżu ja wam naiẇeſelſche pȯẇeſtwo ſobudżėlicż.
— Wȯina ma kȯncz! Kżeſcżijanske wȯiſtwa ſu ſo wrȯcżili, z dobȯcżerskimi
wėnczami deƀene. Waſch mandżelſki jo ſwoje ruƀene hrodé zaſé dobȯw.
Zwȯſcżiwȯ Ṁetżiswaw lėdoma do téchlei horow wucżekné, wot jow jo hiżon
zaſé dale cżeknécż dérƀaw. Waſchoho mandżelſkoho jenitżka wutrobna
żadoſcz jo, was, ſwoju lubwanu mandżelſku zaſé namakacż.“

„Mȯi Bożo,“ zawowa kṅeni nutṅe, „kak dżakuẇu ſo ja tebi, lubȯ wȯtcze! za
telej ẇeſowo pȯẇeſtwo!“ Wona poklakné ha jeje wotżi ſélſe roṅachu. —
„Hai, té mȯi lubȯ Bożo!“ ṙekné wona dale, „ſé widżaw moje hȯrke ſélzé,
ha pȯtnéw moju wilku ztéſknoſcż, ha wuſwoſchaw mȯi wobſtainé pacżeṙ! O
zo bȯ te zbȯżne wokamikṅeṅo ſkoro pżiſchwo, dżeż ja tebe, mȯi lubȯ
Jaromėro, zaſé widżecż, twojej dżėſcżi, pṙedé czéle mȯlitżkei, tebi
prėdkẇeſcż mȯwa, zo bȯ té z jeje horta pṙeṅikrȯcż <pb n="62"/>te lubozne
ṁeno: nano, wuſwȯſchaw!“

„Té czuzé ṁużo“, dżeſche wona k putnikej, té ſo praſcheſche, hatż jo
traſch mandżelſkoho wopomnecżo wo mojej wutroƀe wuhaſwo?“ —

„O mojej dżėſcżi!“ zawowa wona k mȯlcżkimai, kotreiż bojazṅe nazdala
ſtojo, czuzoho muża wobladuwaſchtei, „pȯitaj! — pżiſtuptaj!“ Woboi
khwatajo pżibėżeſchtej.

„Té, Mikwawſchko, dżeſche wona k hȯlczej, napominaiczé nicz ſo bojecż
hale khrȯble rėtżecż, „ṙek wſchak tomlej mużej tȯn krȯtki pacżeṙ, kotréż
kȯżde raṅo za ſwojoho nana ſpėẇeſch.“ Ha mȯltżki ſtékné pobożṅe rutżczé,
hako bȯ pſcheczé tak bȯcż dérƀawo, też déż pacżeṙ ſo jenoj z wowu praẇi,
ze zjawnej nutnoſcżu wotżi k ṅeƀu poſbėné ha wȯtze, zkwadṅe ſpėwaſche:
lubȯ wȯtcze w ṅeƀeſach! poladai nadṅe dele na nai ſérotczé! naſch nan jo
na wȯiṅe. O ṅedai jom zahinécż! O mȯi chczemoi też praẇe pobożnej ha
poſuſchnej bȯcż, zo bȯ lubȯ nan, déż nai nėdé zaſé widżecż budże, ſwoju
ẇeſowoſcż <pb n="63"/>nadnamai mėcż mȯw! Ach hai, wuſwoſch, doṗelṅ nai
prȯſtwu!“

„Ha té, Hilżitżka!“ ṙekné macż k żowtej woſatei holtżczé z
różotżerẇenémai litżkomai, „ṙek wſcha tola, kak ſpėẇeſch té ẇetżor,
pṙedé hatż lencż dżomȯ, za naſchoho nana?“ Te dżėcżo ſtékné też każ
pṙedé hȯltżecz, mawoi rutżczé, pozbėné módrej wȯtżczé k ṅeƀu ha
ſpėwaſche z cżichim, ṁechkim woſom: „lubé wótcze w ṅeƀeſach! pṙedé hatż
k mėrej dżomȯ, proſémȯ cże za naſchoho nana na zemi. Dai jom mėrṅe
wotpotżwacż, ha twȯi ſẇaté jandżel ṅech joho zakita pżed ṅepżecżelſkim
napadom. Popſchej też luboi macżeri mėrne ſpaṅo, zo bȯ ſwoju hȯrku
zrudnoſcż kuſk zabȯwa. Chczeiſch pak té nam ſwȯdke ſpaṅo wotcżahnécż,
dai je na mikatżkach naſchoho nana wotpocżwacż. O zo bȯ tȯnlej ẇetżor
poſleni naſchoho zrudnoho rozdżeleṅa bȯw! Chczéwo nam tola ſkoro te
ẇeſowo raṅo zaſé ſwitacż, na kotrémż budżemȯ nana zaſé widżecż.“

„Amen, Amen! tak ſo ſtaṅ!“ praẇi macż, ruczé ſtékné ha pwatżo k ṅeƀu
polada.

<pb n="64"/>

Nėt putnik ſpotża wȯtze pwakacż. Wo témſamſném wokamikṅeṅu pak wȯn ſwoju
putniſku draſtu: woſé, brodu, ſukṅu wotcżiſné — ha wo kraſnej récżerſkej
draſcże, wo zwotém ha purpuṙe, wo kcżėjaczej ſtrowoſcżi modoho mȯcznoho
muża pżed nimi ſtojo, k mandżelſkej ha k dżėſcżomai z wupżeſtrénémai
rukomai, z wȯtrém woſom zawowa: „O Marija, moja mandżelſka! o
Mikwawſchko! o Hilżitżka! mojej luboj dżėſcżi!“

Telej nahwo ẇeſelo poſtrożenu kṅeṅu powuſchi. Dżėſcżi, kotreiż pżi
putnikowém pwakaṅu k macżeri ladaſchtej, hako chczéwoi wot ṅej za muża
pomocz proſécż; nėt, hatż ſwojej ṁeṅe wuſwoſcheſchtai, ha ſo
wobrocżiſchtei, zaſtrożenej dżiw widżecż za to dżerżeſchtai; pżetoż, każ
jimai macż huſto z wopiſmow téch Sẇatéch pȯẇedawa bė, mȯſleſchtaj, zo je
ſo ſchedżiwcz z debom do ṙanoho modżencza, do ṅeƀeſkoho jandżela
pżewobrocżiw, tak ṙané zdaſche ſo jimai jej nan.

Wȯn pak bė też woprawdże naiṙeṅſchi muż w czéwém kżeſcżijanſkim wȯiſtẇe.
— Mȯſlicże ſebi, kak ſo wonej zradoſcżeſchtai, hatż macż jimai ṙekné, zo
jo <pb n="65"/>ṙané kṅez jej lubȯ nan, wot kotrohż jimai tak huſto
pȯẇedawa. Nan ha macż ha dżėſcżi bėchu wſchiczé tak zbȯżni, każ bȯchu w
ṅeƀeſach bȯli ha tżas ſo jim miné, każ wokamikṅeṅa.

Nan pȯẇedaſche, zo jo z ẇele wojakami khwatajo po ṅu pżicżahnéw, zo pak
jo wȯſokich, ſtraſchnéch nahwéch horow dla ſwojich ludżi zezadé woſtajiw
ha wo putnjſkej draſcże (kotruż tedém też woſobni ludżo tṙebachu, déż
chczéchu ṅeznajowni bȯcż) pėſchi ſchow, zo bȯ na te waſchṅo khėtziſcho k
nim pżiſchow, ha pod czuſej żtawtnoſcżi ſwoju lubu mandżelſku wuladacż,
ſwojej dżėſcżi zpȯznacż, — wot jej dobroho zadżerżeṅa ſo pżeſwėcżicż ha
wſchėch na ſwȯi pżikhad pżihotuwacż mȯw. Marija ſo wopraſcha, wot koho
wȯn tak za wėſte zoniw, dże jo wona k nankaṅu.

„O moja Marija! wotmoji wȯn, „to jo pwȯd twojeje dobrocżiwoſcże za
khudobu, woſobṅe twoja zczedroſcż — pżecżiwo dżėcżom toholej dowa.
Tohodla jo Bȯh twojimai dżėſcżomai jej nana zaſé namkacż daw. Hdé bȯ té
tak dobrocżiwa ṅebȯwa, żtȯ wė, hatż bȯchmoj ſo hdé zaſé widżawoi! Wot
wſchėch bokow tebe naſchi <pb n="66"/>ṅepżecżelo wobdachu, ha bȯchu tebe
wėſcżi ſkoro namkali. Nėt haklej, jako ja z mojimi ludżimi tudé
pżiṅdżech, zubi ſo Metżiſwaw pże wſche horé ha dowȯ. Nėt ji wȯn piſane
jejko z rȯntżkom pokaza, praẇiczé: „lej, telej jejko bė wo bożej ruczé
ſrėdk naſchoho zjenoſcżeṅa. Dawno ſém ja ludżi wupȯſwaw, tebe pȯtacż —
hale podarmo. Tak wrȯcżi ſo też ṅėdé z czuzbȯ domoi Bohuſwaw, mȯi
panaſchk, kotrohż hiżon za zuƀenoho wobżarwachmȯ, dokelż bė dowho wonka
woſtaw, ha nitżo wot ṅoho ſwȯſcheli ṅebėchmo. Wȯn bė do ƀezdna panéw ha
ſkoro zawutliw. Czuzé modżencz joho z jejkomai wot ſṁercże toho wodu
wumóżi ha wȯſche toho dari jomu k wopomṅecżu joho wumȯżeṅa telej jejko z
ṙaném rȯntżkom. Bohuſwaw pokaza mi te jejko. Hale, lubo pomhai, kak
ſtrȯżich ſo ja, déż twoju ruku wo piſṁe pȯznach! Khėtzé ſo mȯ na koṅe
zeſédachmȯ ha pżiṅdżechmȯ k tej ſkaẇe, wo kotrejż tȯn modżencz
dżėwaſche, kotréż jo nam z ẇeſowoſcżu pucż k tebi pokazaw. Hdé bȯ té te
dobre mȯſle ṅeṁewa, z piſanémi jejkami dżėcżi wobẇeſelicż — hdé bȯ té
pżi cżėwnéch dobrotach <pb n="67"/>też duſchu kedżbu ṅemėwa, ha na jejka
ṙane rȯntżka ṅeuapiſawa; — hdé bȯſchtej wȯj, mojej luboj dżėſcżi,
pżecżiwo czuzom modżenczej tak darniwoj ṅebȯwoi: tak dṙe ſo mȯ żeni zaſé
widżeli ṅebȯchmȯ! Kȯżdé dobré dar, ṅech jo tak mawȯ hatż chcze, żonuẇe
Bȯh tȯn kṅez, joli ſo dari z dobrej wutrobu ha ƀez nadżije pżichodnoho
mȯta. To jo ſéṁo, kiż ẇeſowo pwodé pżiṅeſe. Bȯh to huſto tak ẇedże, zo
jo tȯn dar jow na zemi hiżon nam k zbożu. Zpominaitei na to, wȯj luboj
dżėſcżi, tżas wai żiweṅa! Dżėltai khudém radé ſobu, — wotpomhaitej
potṙebnoſcżam waſchich bliſchich, ha wamai budże zaſé pomhane; ſmėltaj
ſo ha wȯj budżetaj ſmėlnoſcż namakacż. Potém budżetai ſo wȯi k Bohu
dowėricż mȯcz ha wėrnoſcż, na hinitu żkorpiznu napiſana, ta wilka
wėrnoſcż, kotraż ſo dżencz nad nami tak ṙeṅe wopokazawa, budże też
pżichodṅe kraſṅe na wamai ſo dopelnicż. Żeṅi wai tȯn kṅez, naſch Bȯh,
wopuſchcżicż ṅebudże. — To mȯ widżimȯ na dżencżiſchim podawku. Ze zwotém
ha z parlemi chczu ja tohodla telej jejko wobdacż ha k wėtżnom
wopomṅecżu wo <pb n="68"/>khapawczé naſchoho hrodu wuſtaẇicż.“ — — — Ḃez
tém bė ſo ſwȯntżko ſkhowawo, vėzdé ſwėcżachu na jaſnéch ṅeƀeſach.
Jaromėr wza ſwoju mandżelſku za ruku ha pżewodżeſche ju k jej wobȯdleṅu,
dżėſcżi pṙedé ṅej dżėſchtej. Jow nowa ẇeſowoſcż na ṅich tżakaſche.
Panaſchk ha Fridolin namakaſchtaj ſo jow ha pȯẇedaſchtej ẇeſele ze
ſtarém ſwużownikom, kotrohoż bė póẇeſtwo pżikhada ſwojoho kṅeza ṅimale
wuſtrowiwo. Fridolin, kotromż bė kṅeni jejka dariwa, pżibliżi ſo
naipṙedé, poſtrowi ju ha dżėſcżi, hako ſtarej znatej, pżecżelṅe ha
ẇeſele. Potém pżiſtupi Bohuſwaw, kotrohż jejezé wot ſṁercże wumożiwoi,
poniżṅe praẇiczé: „dowolcże ṁi tu ruku wokoſchicż, tu darniwu, pżez
kotruż Bȯh ṁe wot ſṁercże wumożiw.“ — Jana pak woiwoda Jaromėr
wokoſchwaſche ha za ſwojoh naiſwėrniſchoh ſwużownika pokhwaleſche;
mȯṅkej pak nutṅe ſo dżakuwaſche. Potém wſchiczé romadże ẇetżeṙachu ha z
wutrobo ſo ẇeſeljachu.

Na druhi dżeṅ bė wilka ẇeſowoſcz w czéwém dole. Wſchudżom rėkaſche:
naſchcje kṅeni mandżelſki, jedén wȯſoczé nadobné <pb n="69"/>kṅez jo tu.
Wilczé ha móltżczé dżėchu hoṙe, joho powitacż ha woladacż, tak zo bė
khėżka z ludżimi wobdata. Kṅez pżiṅdże ze ſwojej mandżelſkej ha z
dżėſcżomai k ṅim won, poſtrowi jich lubozṅe ha dżakuwaſche ſo za
wſchitko dobre, żtoż bėchu joho mandżelſkei ha dżėſcżomai wopokazali. „O
mȯ ji nitżo dali ṅeiſmȯ, praẇachu ludżo pwakajo, wona jo naſcha naiẇetża
dobrocżerka. Kṅez dowho z nimi ha z kȯżdém woſeƀe rétżeſche, ha wſchiczé
ſo na joho pżecżelnoſcżi zẇeſelichu.

Ḃez tém namakachu też cżi druzé, kiż z wȯiwodu Jaromėrom pżiſchli bėchu,
pucż do dowa, z pomoczu nėkotréch wuleṙow. Ẇeſele piſkajo pżicżeżechu
nėkotżi récżeṙo ha ẇilka tżrȯda wojakow, pėſchi ha na koṅoch po dole
hoṙe; jich khwobnki ha lebije ſwėcżachu ſo wo ſwȯnczu każ bȯſk; ẇeſelé
wſchiczé jich zaſ’ namakanu kṅeni powitachu, jich juſkaṅo bė ſchėroko ha
daloko k ſwȯſcheṅu.

Wȯiwoda zwoſta hiżcżen nėkotre dné w dole; dżeṅ pṙedé hatż wȯn ze ſwojej
mandżelſkei, z dżėſcżomai ha z Janom ha z wojakami preicż cżehṅeſche,
pżiholuwaſche kṅeni wſchėm wobodleṙam wilki woƀed. <pb n="70"/>Mȯṅk każ
też wuleṙo ſeidżachu ſreidża récżeṙow ha wojakow. Pżi kȯnczu wobdari
kṅez ſwojich hoſcżi, woſobṅe mȯṅka, nadobṅe. Marſcha zwoſta wo kṅeninej
ſwużƀe. Macż Fridolina ha jeje dżėcżi wȯn też deṙe wobſtara. Wuleṙſkim
dżėcżom pak wȯn praẇeſche: „za was, moje lubo dżėcżi, ſém ja k
wopomṅecżu, zo moja luba mandżelſka ƀez wami bȯdleſche, nėżto mawo
wuſtajiw, zo mȯli ſo wam wſchitkim kȯżde lėto jutré barƀene jejka
wudżelicż.“ — „Ha ja, praẇeſche kṅeni, chczu to też doma wo czéwém
wȯiſtẇe zawożicż ha kȯżde lėto jutré wſchėm dżėcżom naſchoho kṅeiſtwa
barƀene jejka wudżelicż.“ — Tak ſo też ſta. Te jeja rėkachu jutrowne
jejka; ha telej ṙane wachſṅo roſchėri pak ſo ſkoro po czéwém kraju. —

Cżi ludżo w druhich krajach, kiż telej waſchṅo ſobu tżiṅachu, praẇachu:
wumożeṅo dobrej kṅeni ze ſkawnoho dowa ha panika z hubiné dṙc nas tak
blizko ṅenaſtupa, zo dérbeli lėtne wopowṅecżo ſẇecżicż. Piſane jeja ṅech
pak nas ha naſche dżėcżi dopowṅa na nėżto ẇetże, kraſniſche, kiż nas
wſchitkich jaré blizko naſtupa — na naſche wumożeṅo wot rėcha, <pb
n="71"/>ṅezboża ha wėtżneje ſṁercże, dokoṅane pżez Jėzuſa, kiż jo wot
ſṁercże hoṙeſtanéw. Ta jutrontżka jo zawėrno ſẇedżeṅ wumożeṅa; ha
ẇeſowoſcż, kiż mȯ dżėcżom pżihótẇemȯ, jo czéle po Jėzuſowéch
wotpoladaṅach. Luboſcż, kiż mawéch ha wilkich rad zẇeſeli, jo naiẇetża
pżikazṅa naſchoho kṅeza, ha naiṙeṅſche znaṁo joho wėrnoho tżeſcżuwaṙa.
Hai, telej waſchṅo, dżėcżi z jejimi wobdaricż, mȯże też ſtarſchim ha
wſchėm tżwojekam k jenom ṙanom wopomṅecżu ſwużicż na wȯtczowſku luboſcż
bożu pżecżiwo nam tżwojekam. Pżetoż Jėzuſowo hort wſchak praẇeſche: „dże
jo ƀez wami nan, kiż bȯ ſwojom ſénej żkorpiznu dacż mȯw, déż joho wo
jejo proſé? — Déż nėtkoi wȯ ſwojim dżėcżom wėſcże dobre daré dawacż, kak
ẇele ẇaczé budże waſch wótcz w ṅeƀeſach tém, kotziż joho za to proſcha,
— nailėpſche wſchitkich darow, — ducha ſẇatoho daricż?!“ — —

Cżiżcżanė pola C. G. Hiecki w Buduſchṅe.
