Sněhowka

abo

ſtawizna tſjoch kſchcźeńcow.

♣Našej lubej młodźinje♠

♣přełožił♠

♣Handrij Dučman.♠

♣W Budyšinje.♠

♣Z nakładom towaŕstwa SS. Cyrilla a Methoda.♠

1863.

Sněhowka

abo

ſtawizna tſjoch kſchcźeńcow.

♣Našej lubej młodźinje♠

♣přełožił♠

♣Handrij Dučman.♠

♣W Budyšinje♠ 1863.

♣Z nakładom towaŕstwa SS. Cyrilla a Methoda.♠

♣Prěni staw.♠

Dźiwne wjedźenja.

Něhdy natwari ſebi khudy Indian[1]⁾ na kromje njepſcheměrnoho lěſa we
kraju Paraguay[2]⁾ mału khěžku. Wón běſche cyle młody z druhimi ſwojoho
ſplaha wot někotrych złych Schpanjanow popadnjeny a pozdżiſcho hako
njewólnik (Sklave) pſchedaty a dyrbjeſche we rudnych podkopkach[3]⁾
dżěłacż. Wopiſacż ſo njehodżi, kak wjele mějeſche we ſłužbje ſwojich
ſurowych <pb n="4"/>knjezow cżeŕpicż: njedachu jomu najnuzniſchu cyrobu
a cżepjechu joho zatraſchnje, hdyž pſchikazane dżěło dodżěłacż
njemóžeſche. To ſta ſo cžaſto; pſchetož běſche z hłodom wutły a ſkhori
tyſchnoſcże dla, kotraž joho wodnjo a w nocy pſchewodżeſche. Połny
zadwělowanja, nochcyſche ſkóncžnje wjacy dżěłacż, a hdyž joho
cžwilowarjo widżachu, zo ani hroženja ani khoſtanja na nim nicžo
njezamoža, dachu joho do putow (rjecżazow) a cżiſnychu joho do jaſtwa. W
tutym hrózbnym měſtnje nadeṅdże wón wjacy Indianow, kotſiž běchu někotſi
cżežkich złóſcżow dla tudy jecżi, někotſi podobnych pſcheſtupjenjow dla,
kaž wón. Jich cyroba běſche něſchto khlěba, a njeſchwarna woda jich
napoj. Kóždy tydżeṅ wumrjechu mnozy na khoroſcżach, kotrež z
njewuſtatneje horcoty a wuzkoho jaſtwa dla naſtachu. Na jich měſto
pſchiṅdżechu pak hnydom druzy Indianojo, kotſiž ſo tež ſwojim ſchpanſkim
knjezam njeſpodobachu.

Naſch wbohi Indian běſche tſi měſacy we tutym jaſtwje bědnje žiwy a
ſkhori potom kaž druzy, a njemóžeſche ſo we ſwojim hubjenym borle ani
poſynycż. Rjecżazy, z kotrymiž běſche zezamkany, běchu jomu na rukomaj a
nohomaj wulke rany natłócžiłe; horjaca lacžnoſcż cžwilowaſche joho a wón
wſchědnje ſwoju ſmjercż wocžakowaſche a pſchejeſche ſej ju, zo by joho z
cžwilow wumožiła. Hdyž běſche z nim takle zlě, hlej, dha ſyny ſo młody
cžłowjek k njomu. Tón dżeržeſche božu martru w rukomaj a pocža jomu wo
Jězuſowej wěrje powjedacż. We ſpocžatku njechaſche Indian na njoho
poſłuchacż, dokelž joho hako Schpanjana pózna. Kóždoho Schpanjana pak
hidżeſche, <pb n="5"/>dokelž běchu pſchecżiwo njomu a joho ludej ſurowi.
Wón njewjedżeſche, zo běſche mjez nimi wjele dobrych a ſwjatych mužow,
kotſiž njecžłowjeſke pocžinanjo ſwojich krajnikow zjawnje tawachu. Tajcy
běchu jenicžcy tohodla do Ameriki pſchiſchli, zo bychu cżeŕpjenja
njezbožownych Indianow wolóželi. Tutym pſchiſłuſcheſche tež měſchnik,
kotryž ſo na Indianowe łožo ſyny. Ale wſchitko to njewjedżeſche Indian,
ale myſleſche ſebi, zo je tež wón z někajkim ſurowym a złym zamyſłom k
njomu pſchiſchoł. Duž wobrocżi hłowu na druhu ſtronu a njechaſche na
joho tróſchtne ſłowa poſłuchacż. Duchowny ſpózna bórzy myſle wbohoho
cžłowjeka, dokelž bu z wjetſcha wote wſchitkich Indianow tak pſchijaty:
pſchecy pak běſche zhonił, zo móže jich z tym wo ſwojim dobrym
wotpohladu pſcheſwědcžicż, hdyž jich cżělne boloſcże wolóžeſche. Duž
khoromu mužej žanoho ſłowcžka wjacy njeprajeſche, ale dżěſche k
ſtražnikej, kiž mějeſche jatych wobhladacż, a narycža toho, zo by jomu
rjecżazy wotewzał, kotrež běchu nozy a rucy tak jara raniłe. Hdyž běſche
ſo to ſtało, ſyny ſo zaſy k Indianej a myjeſche a zawjazowaſche kaž
ſtaroſcżiwa macżeŕ rozjětſene rany na rukomaj a nohomaj. Potom joho
pozběhny a ſtſchaſe ſłomu joho lěhwa. Hdyž běſche ſo tak po móžnoſcżi wo
joho wolóžnoſcż poſtarał, wopuſchcżi joho, bjez toho zo by jatomu žane
ſłowcžko prajił. Wſchědnje wrócżi ſo měſchnik a wumy a zawjaza hrozne
rany, na kotrež ſam Indian bjez grawowanja pohladnycż njemóžeſche.
Wſchědnje praſcheſche ſo na najnaležniſcho za ſtrowoſcżu a potrjebami
khoroho; wo wěrje pak z nim ženje njerycžeſche. Pſchez tajku
njewoſłabnjacu <pb n="6"/>dobrotu bu Indianowa wutroba hnuta a z nim ſo
pod zaſtaranjom njeznatoho pſchecżela dżeṅ wote dnja polěpſcheſche. Junu
padny pſched měſchnikom na kolenje a dżakowaſche ſo jomu z mócnymi
ſylzami za dobrocżiwoſcż, kiž bě joho wuſtrowiła.

Měſchnik zběhny joho a rjekny: „Mój ſyno, mi njejſy žanoho dżaka dołžny;
Bóh, kotrohož ſłužownik ſym, je wjele wjacy za tebje cžinił, dyžli ja.
Wón nam kaza, zo dyrbimy ſo lubowacż a ſebi pomhacż. Ja ſym po joho
kazni cžinił, hdyž twoje boloſcże ſtajicż pytach.“

Hłuboko hnuty wotmołwi Indian: „O ſłužowniko mi njeznatoho Boha, hdy
bychu wſchitcy Schpanjenjo tajcy byli, kaž ty, dha bychmy wbozy
Indianojo bórzy dźěcżi běłoho[4]⁾ Khryſtuſa byli, wo kotrymž ſym
ſłyſchał. Ale móže dha joho wěra dobra bycż, hdyž je mjez tymi telko
złóſcże, kotſiž ju wuznawaja?“

„Mój ſyno! wěrno je, zo Bóh po ſwojich najmudriſchich wotpohladach złym
na khwilu derje bycż da, ale pſchecy wón to njecżeŕpi. Něhdy pſchiṅdże
dżeṅ, na kotrymž ſo Khryſtus zaſy wrócżi, zo by wſchitkich cžłowjekow
ſudżił. Tehdom wozmje wón dobrych do ſwojoho njebjeſkoho kraleſtwa,
złych pak do wěcžnoho wohnja zaſtorcži. Potom, mój ſyno, potom budże
wbohi Indian, kiž běſche Bohu ſwěrny, za ſwoje cżeŕpjenja tróſchtowany,
a zły Schpanjan budźe za ſwoju hordoſcź, nahramnoſcź a ſurowoſcź
khoſtany!“

<pb n="7"/>

„Schtož ty prajiſch, je dobre“, wotmołwj Indian, „jutſe chcemój dale wo
tym rycžecź.“

Ale jutſiſchi dźeṅ, wo kotrymž Indian rycžeſche, njenadeṅdźe joho wjacy
we jaſtwje.

W poſlednjej nocy mjenujcy wali ſo cžrjóda dźiwich Indianow do
ſchpanſkich ſydliſchcźow, mori někotrych běłych wobydlerjow, rozehna
druhich a wotwjedźe wſchitkich jatych Indianow do puſcźiny. Naſch Indian
njeſłuſcheſche tutomu ſplahej a nazhoni bórzy, zo je jeno ſwojich
krjudowarjow pſcheměnił a zo móžeja paraguayſcy Indianojo runje tak
ſurowi bycź, kaž Schpanjenjo. Po někotrych lětach cžwilnoho wotrocžſtwa
cźekny wón jich mocy a zaſydli ſo po wjele pucźach w hubjenej khěžcy z
Indianku, kotruž běſche za žonu wzał.

Tale khěžka hladaſche na jenej ſtronje na wulke morjo, z druhej ſtronu
na njepſchehladny lěs.

Tudy žiwjeſche ſo někotre lěta we pokoju; ale cžim ſtarſchi bu, cźim
žiwiſcho ſpominaſche na tamnoho młodoho měſchnika a dopomni ſo cžaſto na
luboſcź, z kotrejž běſche tamny joho rany zawjazował a joho we jaſtwje
wopytował. Pſchi tym rjekny cžaſto pſchi ſebi: „Cžornodraſtny[5]⁾ běſche
dobry muž a joho Bóh je wěſcźe dobry Bóh. Hdy běch ſebi toła wot njoho
wodu na hłowu linycż dał, zo bych tež dźěcźo běłoho Khryſtuſa był, wo
kotrymž wón telko powjedaſche.“ Z tymile ſłowami měnjeſche <pb
n="8"/>Indian kſchcźeṅcu, kotruž běſche měſchnika mrějacym wudżělecż
widźał. Dołho a krucźe pſchebywaſche wón we tajkich myſlach a hižom
někotry raz chcyſche ſo we ſwojich wyſokich lětach na pucź do
ſchpanſkoho ſydliſchcźa podacź a měſchnika pytacź; ale joho
wotdźeržowaſche bojoſcź pſched Schpanjanami a wotradźowanja joho žony,
kotraž žaneje winy njemějeſche, jich lubowacź: pſchetož we ſwojej
młodoſcźi běſche jich njewólnica była a jich ſurowoſcż doſcź nazhoniła.

Junu w nocy wotcucźi Indian a myſleſche zaſy na tajki pucź. Tu pozběhny
ſo mócny zatraſchny wichor, kiž tamne krajiny druhdy napaduje a
wſchudźom wſchitko zapuſcźa. Morjowe ſchumjenjo a powal hobrſkich
ſchtomow we lěſu wubudźi tež joho žonu, a ze ſtrachom, zo wichor jeju
khěžku potorhnje wobaj tſchepotaſchtaj. Dokelž pak běſche ſkalnej
ſcźěnje pſchitwarjena, zminy ju tele njezbožo. Na ranjo běſche wichor
wocźichnył, a hdyž bu ſwětło, wuṅdźe Indian, zo by nacžinjenu ſchkodu
wobhladał. Dźěſche nimo lěſa, hdźež wuwalene ſchtomy padachu a pſchiṅdźe
k mórſkomu pobrjohej. Naſtróženy zaſta a hladaſche: deſki, hrjady tudy
płowachu we dźiwim njeporjadku na žołmach a a cžłowjeſke cźěła ležachu
na brjozy. Indian ſpózna hnydom, zo ſu cźile ludźo na ſchpanſkej łódźi
byli a pſchi brjozy zaſtacź chcyli, hdyž jim wichor zaṅdźeneje nocy
ſmjercź pſchinjeſe. Zyma joho woběhny pſchi pomyſlenju na to, zo bychu
joho cźile ludźo ſnadź zaſy do wotrocžſtwa zajeli. Chcyſche ſo wot
cźěłow zdalicź, ale joho duchej pſchiṅdźe dopomnjecźo na dobroho
pſchecźela měſchnika a wón pomyſli ſebi, zo ſnadź je tón mjez tutymi
morwymi. Duž pocža <pb n="9"/>cžěła kedźbnje pſchehladowacź; tola žane
njeběſche kaž joho cžornodraſtnik. Tu zaſłyſcha ſłabe zawołanjo a za
hłoſom ſtupajo wuhlada cžłowjeka na deſcy ležacoho a do dweju wulkeju
ſkałow zatłócženoho. Hdyž běſche joho z njemałej prócu wucźahnył,
widźeſche žiwu, ale ſmjercźi blizku žónſku. Na jeje wutrobje ležeſche
dźěcźatko pſchiwjazane, ale běſche morwe abo tola cyle bjez mocow. Wón
njemóžeſche powjazy wotwjazacź; duž je ze ſwojim nožom rozrězny a wza
dźěcźatko na ſwojej rucy a pytny, zo joho wutrobicžka hiſchcźe cźepje.

Wokamiknjenjo woſta ſtejo a njewjedźeſche ſchto zapocžecź. Tola žonina
próſtwa, zo by jeje dźěcźo wumožił, zwjedźe joho na dobry wotmyſł. Wón
ſlubi, zo bórzy zaſy ſem pſchiṅdźe a běžeſche, ſchtož móžeſche, k ſwojej
khěžcy a poda dźěcźo ſwojej žonje a pſchikaza, zo by wſchitko k joho
wožiwjenju ſpytała. Potom khwataſche zaſy k pobrjohej a njeſeſche w rucy
wuzke ſudobicžko z indianſkim poſylnjacym napojom. Hdyž běſche žona toho
ſo napiła, pſchiṅdźe zaſy k ſebi a proſcheſche joho žałoſcźicy, zo by ju
woſtajił, ale za jeje dżěcźo ſo ſtarał.

Dokelž wona ſchpanſcy rycžeſche, dha jej Indian rozemjeſche. Wozjewi
jej, zo je za dźěcźo hižom ſtarane, a žadaſche, zo by wona za nim do
joho khěžki pſchiſchła, hdźež budźe ſo joho žona wo jeje wuſtrowjenjo
ſwěru ſobu ſtaracź. Wboha žona zwoli do toho, ale pſchi prěnjej krocželi
zectny ſo jej boloſcźe a ſłaboſcźe dla a nětko pytny Indian, zo ma wona
wobej ramjeni złamanej a nozy jara wobſchkodźenej. Myſleſche ſebi, zo tu
žana rada wjacy njeje a chcyſche ju bjez pomocy <pb n="10"/>woſtajicź;
tola w tym ſpomni na ſwojoho dobroho pſchecźela měſchnika a na to, ſchto
běſche tón we jaſtwje k joho wolóženju cžinił. Duž chcyſche tež wón
khorej žonje ze wſchitkej mocu z nuzy wupomhacź. Wza ju na ſwojej rucy a
donjeſe ju do ſwojeje njedalokeje khěžki, a połoži ju na mjehke liſcźowe
lěhwo.

Mjez tym běſche dźěcźatko pſchez prócniwoſcź Indianoweje žony zaſy
wožiwiło, a hdyž mrějaca macźeŕ joho ſłaby płacž zaſłyſcha, pozběhny
ſwojej wocži k njebjeſam a rjekny: „Macźeŕ boža, ja ſo Tebi dźakuju;
macźeŕ mojoho Jězuſa, hlej tohodla běch ſwoje dźěcźo Tebi lubiła, zo by
je Ty bjez ſchkody pſchez ſtraſchne žołmy pſchenjeſła.“ Zaſy wona
mjelcžeſche, ale tu pſchiṅdźe zrudna myſlicžka do jeje hłowy, a duž
prajeſche: „Tola ſchto ja rycžu? wbohe ſtworjeṅcžko njeje hiſchcźe
kſchcźene! Budźe pola Indiana žiwe a njebudźe wot Boha lubowane,
njeſpóznaje joho a njebudźe joho lubowacź.“ Sylzy ronjachu zo z jeje
wocžow a ſtyſk pſchewza jeje wutrobu, zo ſo cyła tſchaſeſche. Dobry
Indian wobžarowaſche jeje boloſcź a poklakny ſo z boka neje a
praſcheſche ſo jeje, kak mohł jej pomhacź. Nadźija pſchiṅdźe zaſy do
njeje, hdyž joho tak rycžecź ſłyſcheſche a rjekny: „Móžeſch mi pomhacż;
liṅ wodu na dźěſcżowu hłowu a praj: kſchcźiju tebje we mjenje Boha Wótca
a Syna a Ducha ſwjatoho. Amen.“ — „Schto ſo komdźiſch“ prajeſche dale,
hdyž widźeſche, zo Indian to njecžini.

„Žónſka, žadaj ſchtož chceſch, jenož tole nic“, rjekny wón ze zrudnym
hłoſom; „to cžinicź pſchiſłuſcha ſo cžornodraſtnikej twojoho Boha a ja
njeſměm cžinicź, ſchtož ty žadaſch; hewak joho wjecźenjo na ſo ſcźahnu.“

<pb n="11"/>

Podarmo wona proſcheſche a chcyſche joho narycžecź: joho pſchiwěrna
bojoſcź bě wjetſcha, dyžli ſobuželnoſcź a duž ſo ze wſchitkimi mocami
wobaraſche, jejnu žadoſcź dopjelnicź. W tutym podarmowſkim bédźenju
pozhubjowachu ſo macźeŕne mocy dale bóle a dokelž ſwoju ſmjercż pſched
wocžomaj widźeſche, kiwny Indianej, zo by dźěcźo na jeje wutrobu połožił
a wobrocźi ſo potom k njomu, prajicy: „Hdyž dha njechaſch wodu na
dźěſcźowu hłowu linycź, dha mi pſchiſahaj, zo chceſch je k
cžornodraſtnomu měſchnikej donjeſcź a jomu rjec: „to je Angelina
njekſchcźena; potom wón wě, ſchto ma ſo ſtacź.“ „To ja pſchiſaham; tak
bórzy hacž je ſtrowa doſcź, ponjeſu ju do ſchpanſkich wobydlenjow.“ Tak
ſlubi pſchez macźeŕny ſmjertny ſtrach hnuty Indian. „Ja ſo tebi dźakuju,
Indiano“, rjekny wona, a k dźěſcźu ſo wobrocźiwſchi pſchiſtaji: „wbohe
dźěcźatko, ty njewoſtanjeſch pſchecy njekſchcżena.“ Tele ſłowa prajeſche
hiſchcźe z mrějacym hortom. Indian wotewza dźěcźo, hdyž widźeſche, zo je
macżeŕ wumrjeła.

Za dwaj dnaj wopuſchcźi wón ſwoju khěžku, hdźež běſche tak dołho we
měrje pſchebywał a naſtupi ze ſwojej žonu daloki wobcźežny pucź, zo by
poſlednju žadoſcź mrějaceje macźerje dopjelnił a jeje dźěcźo
kſchcźeſcźanſkomu měſchnikej pſchepodał.

Wón chcyſche pſchimorſke ſydliſchcźa Schpanjanow wobeṅcź a hłubje do
kraja k brjoham rěki La Plata pſchiṅcź, hdźež běchu někotre ſwobodne a
njewotwiſne indianſke ſydliſchcźa pod wjedźenjom dobrych miſſionarow
naſtałe. Za někotre dny wobcźežnoho pucźowanja pſchiṅdźeſchtaj k brjoham
tuteje rěki, tam <pb n="12"/>hdźež wona mjeno Paraguay zhubi a za to
mjeno La Plata doſtawa. Tu zhubi wboha žona ze ſwojich ſtawow wſchitku
móc, a dale pucźowanjo bu njemóžne. Hdyž dha běſche Indian nuzowany,
tudy woſtacż, chcyſche ſo na kupje we tutej rěcy zaſydlicż, dokelž
móžeſche tudy wěſcżiſchi bycż pſched napadami Schpanjanow, kiž z
mórſkich pſchiſtawow[6]⁾ pſchikhadżeja. Tohodla natwari ſebi cžołmik a
pſchewjeze ſwoju žonu na najwjetſchu kupu, kotruž móžeſche wohladacż.
Tam ſtaji ſebi khěžku a běſchtaj tam dołhe lěta z dżěcżatkom, kotrež
běſche na tak ſpodżiwne waſchnjo jeju zakitej pſchepodate.

♣Druhi staw.♠

Wopyt cyrkwicžki.

Staromu Indianej a joho žonje zlubi ſo Angelinka tak, kaž by jeju ſamſne
dżěcżo była. Hacž runje běſche wboha žona khoroſcże dla we łožu
pſchebywacż nuzowana, tola ženje we pěſtonjenju a wothladanju małeje
ſyrotki njewuſta. Hdyž běſche ſtarſcha a ſylniſcha, noſcheſche ju jeje
muž na rukomaj, ſyny ſo z njej pod wulki, khłódny lěſny ſchtom a <pb
n="13"/>kedżbowaſche hodżiny dołho na nju. Ženje njezabu na ſlubjenjo,
kiž běſche ſchpanſkej žonje dał, tola njezdaſche ſo, zo móže je
dopjelnicż, dokelž joho žona khorjeſche dżeṅ a bóle, a wón ſam pytny,
kak ſo ſtarobna ſłaboſcż bliži. Něſchto drje móžeſche tež nětko hiſchcże
cžinicż a to cžinjeſche z pobožnej ſwědomitoſcżu. Hdyž Angelinka jomu
rozemicż a trochu popowjedowacż pocžinaſche, dha wucžeſche je ſchpanſki
rycžecż, zo mohła něhdy cžornodraſtnikowu wucžbu zrozemicż; tež
powjedaſche jej wo kſcheſcżanſkim Bohu telko, kaž ſam wjedżeſche.
Indianſku rycž nawukny wona wot joho žony, kotraž žanu druhu
njerycžeſche a njerozemjeſche; ze ſwojim indianſkim nanom rycžeſche
Angelinka ſchpanſki.

Hdyž běſche Angelinka ſnadż ſydom lět ſtara, wumrje Indianowa žona a
nětko woſta wona wobſtajna towarſchka ſtaroho muža. Rady ſedżeſche pſchi
joho nohomaj a ſłyſcheſche joho wo běłym Khryſtuſu powjedacż, kotryž
běſche z rjanych módrych njebjes dele pſchiſchoł, zo by na kſchižu za
nas wumrjeł. Wón njemóžeſche jej cžaſto doſcż wo dobrym cžornodraſtniku
powjedacż, kotryž běſche joho we jaſtwje wopytował, joho rany zawjazował
a prajił, zo to z poſłuſchnoſcże pſchecżiwo Bohu cžini, kotryž je joho
póſłał, zo by wbohich Indianow we jich nuzy tróſchtował.

Najradſcho pak ſłyſcheſche to powjedacż, hdyž běſche Khryſtus hako
dżěcżatko na rukomaj ſwojeje macżerje, kotraž joho z wulkej luboſcżu
wobkedżbowaſche a hajeſche. Kóžde ranjo a wjecžor pokhili wona ſwoju
hłowicžku hacž k zemi a prajeſche z nutrnej pobožnoſcżu: „Khryſtuſo,
kotryž ſy za mnje na kſchižu <pb n="14"/>wumrjeł, ſmil ſo nade mnu.“ A
wodnjo a w nocy woſpjetowaſche cžaſto we ſwojich myſlach:

„Małe Jězus-dżěcżatko!

Wucžiſcż moju wutrobu.

Pſchi mni budż, mój Jězuſko

Z Marju, Twojej macżerju.“

Wobej próſtwicžcy běſche ju indianſki nan nawucžil, a cžaſto jej tež wón
we ſwojej dobrej wutrobje ſobu prajeſche.

Tu mohło ſo dżiwno zdacż, zo wón telko z kſcheſcżanſkeje wěry
wjedżeſche. Wón drje běſche ſo pſchecy wobarał, kſchcżeṅcu dóſtacż, ale
kedżbnje běſche na rozwucženja poſłuchał, hdyž měſchnikojo joho
towarſchow wucžachu. We tym cžaſu, hdyž běſche pola Indianow jaty,
běſche cžaſto na tule wucžbu myſlił a tak ſo ſta, zo běſche něſchtožkuli
w pomjatku woſtało a zo móžeſche ſo hiſchcźe na někotre zdychnjeṅcžka
dopomnicż, kotrež dyrbjachu nowowěriwi wuknycż.

Mjez tymi běſchtej tež prjedy mjenowanej próſtwicžcy, kotrejž běſche ju
nawucžił, hdyž pocžinaſche powjedacż. Žadyn dżeṅ njeſmědżeſche jej
zakomdżicż, a to ſo jej derje ſpodobaſche. Hry ju njewjeſelachu a běſche
cyle hinajſcha, dyžli hewak holcžata jeje ſtaroby. Indian ſo na tym
dżiwaſche a myſleſche, zo je to tohodla, dokelž hiſchcże pſchez
kſchcżeṅcu dżěcżo běłoho Khryſtuſa ſcžinjena njeje, kotryž je Bóh
jejnoho luda. Tohodla wón tež cžaſto wulkoho Wótca we njebjeſach nutrnje
proſcheſche, zo chcył tola jenoho ze ſwojich cžornodraſcżenych
ſłužownikow do joho khěžki póſłacż. Tež wona joho cžaſto proſcheſche, zo
chcył ju do kraja <pb n="15"/>běłych ludżi dowjeſcż, a tam za dżěcżo
běłoho Khryſtuſa ſcžinicż dacż. A hdyž wón zrudnje wotmołwi, zo je wona
za tajkile pucż pſchemłoda, wón pak pſcheſtary, dha jomu wona wodu
pſchinjeſe a proſcheſche joho, zo by ju na jejnu hłowu linył, kaž běſche
to jeje běła macż žadała. Ale pſchiwěrna bojoſcż wotdżeržowaſche ſtaroho
muža wot dopjelnjenja tuteje próſtwy, a wyſche toho běſche ſłowa zabył,
z kotrymiž ma ſo woda na hłowu linycż.

Cżežke brjemjo ležeſche na jeje wutrobje. Wjedżeſche, zo je jeje mrějaca
macżeŕ na nju płakała, dokelž je njekſchcżena, a cžaſto jej Indian
praji, zo bjez tohole potajnoho ſkutka njemóže dżěcżo kſchižowanoho
Khryſtuſa bycż, kotrohož tak jara lubowaſche. Jeje wócžcy
pohaſowaſchtaj, licžcy woblědnyſchtaj a hdyž běſche dwanate lěto
doſpěła, hodżeſche ſo wo njej prajicż, zo za kſchcżeṅſkej wodu trada,
byrnje tež doſpołnje a jaſnje njewjedżała, ſchto to je, za cžimž tak
žedżi.

W tym cžaſu běſche Indian wokhromił a ze ſtaroby tak zeſłabnył, zo ſo
njemóžeſche dale wlec, dyžli pſchez proh ſwojeje khěžki, hdżež cžaſto
hodżiny dołho na ſłóncžku drěmaſche. Pſchez tele hubjenſtwo bu holcžcyne
žiwjenjo dżeṅ wote dnja cżiſchiſche a ſamotniſche. Hdyž ſo prěnja
ſłóncžna pruha pokaza, jězdżeſche na ſwojim cžołmiku po rěcy horje, zo
by ryby łójiła, kaž běſche ju ſtary Indian nawucžił. Hdyž běſche k
wſchědnej pſchetrjebje doſcż nałójene, wopytowaſche hiſchcże wſchelake
kupy, hromadżeſche dżiwi měd a zela a ſad, kiž jeje indianſki nan
najbóle lubowaſche. Wodnjo pſchebywaſche wona we <pb n="16"/>khěžcy,
pſchihotowaſche kože wſchelakich zwěrjatow a cžinjeſche z nich ſwoju
draſtu, kaž běſche ju wón nawucžił.

Wjecžorny cžas běſche woſamocżenomu dżěſcżu najlubſchi, ſtary Indian
poda ſo na wotpocžink a Angelina móžeſche wot khěžki woteṅcż, na
cžołmiku ſo po rěcy dele ſunycż, abo na brjoh pſchejěcż a na kraj
wuſtupicż. Brjohaj běſchtaj z huſtej ſchtominu zaroſcżenaj, tak zo hižom
do amerikanſkoho pralěſa pſchiṅdże, hdyž krocžel ze ſwojoho cžołmika
wuſtupi. Tu poſydny ſo na ſchtomjacy pjeṅk a pſchebywaſche cžaſto we
myſlach hacž do hłubokeje nocy.

Na ſtraſchnoſcż pſched dżiwjej zwěrinu a jědojtymi hadami wona
njeſpomni: jeje duch pſchebywaſche we bethlehemſkej hródżi, hdżež
žohnowana macżeŕ Marija ſwoje bójſke dżěcżo pěſtoni, abo ſtojeſche pod
kſchižom, hdżež kapki krjewje licžeſche, kiž ze ſwjatych ranow wot rukow
a nohow kapachu.

Wſchitko, ſchtož wo lubowanym Khryſtu wjedżeſche, běſche, zo je ſo za
nju narodżił a wumrjeł. Na kajke waſchnjo je joho ſmjercż jeje zbóžnoſcż
dokonjała, to wona njewjedżeſche a njeběſche ſo ženje za tym praſchała:
jej běſche doſcż, zo je wón to z luboſcże k njej cžinił. We wulkej
dżakownoſcżi ſwojeje młodoſtneje wutroby padny cžaſto na ſwojej kolenje
a proſcheſche joho z wjele ſylzami, zo chcył ju pſchez kſchcżeṅſku wodu
za ſwoje dżěcżo ſcžinicż a potom pſchi ſwojimaj nohomaj wumrjecż dacż.
Pſchi tejle próſtwje pozběhowaſche ſwojej włóžnej wócžcy k njebjeſam a
hladaſche na hwězdnu hromadu, kiž po ſwojej podobje „kſchiž“ rěka.

<pb n="17"/>

Tu ſo jej zdaſche, kaž by jeje próſtwa wuſłyſchana bycź měła, a
změrowana a zbožowna ſtany potom; pſchetož ſtary Indian běſche jej
prajił, (ſchtož tež ſam krucźe wěrjeſche), zo je wulki njebjeſki Wótc
tele hwězdy k wěcžnomu wopomnjecźu Khryſtuſowoho kſchiža na njebjeſa
ſtajił. Angelinka to rady wěrjeſche a hdyž tute hwězdy wuhladny, kóždy
krócź ſwoju hłoẇcžku pobožnje k cžeſcźi běłoho Khryſta pokhili, kotryž
je blizko pſchi njej a jeje próſtwy ſłyſchi a wuſłyſchi.

Junu wjecžor ſo ſta, zo po rěcy dele jědźeſche. We myſlach zanurjena
njepytny, zo do drějaceje wody pſchiṅdże a tak daloko ſobu ſtorhnjena
bu, zo kupu wjacy widźecź njemóžeſche. Dokelž pak běſche tajkim wujězdam
pſchiwucžena, ſo jara njeſtróži, hacžrunje pytny, zo je we cyle cuzym a
njeznatym dźěle tuteje rěki. Někotre ſylne ſtorki z wjeſłom
pſchiwjedźechu cžołm zaſy ze ſtraſchneje běžeṅcy, a nětko wona
rozmyſleſche, ſchto ma ſo cžinicź. Słónco běſche ſo ſkhowało, ale
měſacžk a hwězdy ſwěcźachu tak jaſnje, zo móžeſche cyłu rěku tak derje
pſchehladacź, kaž wodnjo.

Angelina pak ſo bojeſche, tak pozdźe ſo zaſy wrócźicź; myſleſche, zo
mohło ſpanjo na nju pſchiṅcż a cžołm z nowa do ſtraſchneje běžeṅcy
zajěcż a ju tak daloko wotwjezcź, zo ſo wjacy domoj wrócźicź njemohła;
tež móžeſche ſo cžołm wo rěcžne ſkaliny rozrazycż.

Prěni krócź we žiwjenju napadny ju zacžucźo wopuſchcźenoſcże a bojoſcźe.
Hłuboka nócna cźichota bu jeje wutrobje tyſchna, a njepſchehladna
wodźina, kotruž ani pſchewidźecź njemóžeſche, zezda ſo jej ſtrachow <pb
n="18"/>połna. Haj, tež ſcźin wot brjoha, pſchi kotrymž cžołm ſtejeſche,
zdaſche ſo jej ſcherjenſki. Tſchepotajo a njewěſta ſedźeſche tam a
njewěrjeſche ſebi na kupu ſo wrócźicź a bojeſche ſo do pſchiſtawa
zajěcż, kotryž bě z wobeju ſtronow z keŕkami wobroſcźeny a jej w nocy
bjezſtraſchny pſchebytk bycź móžeſche. W tutej njenjewěſtoſcźi, hacž by
cžołm do blizkoho pſchiſtawa ſtorcžiła abo we bojoſcźi radſcho na rěcy
zwoſtała, pozbèhny ſwojej wocži k njebjeſam a wuhlada tam ſwětłe hwězdy
jej znatoho kſchiža. Po ſwojim waſchnju zaṅdźeli wócžcy a prajeſche z
pokhilenej hłowu a ze ſtyknjenymaj rucžkomaj nutrnu próſtwicžku k
Jězusdźěcźatkej, ze chcyło nětko we cžaſu tyſchnoſcźe hnadnje pſchi njej
bycź. Lědym běſche ſłowcžka doprajiła, pocžachu zynki njebjeſkeje hudźby
po prózdnej wodżinje k njej zyncžecź. Bórzy zdachu ſo z nazdala, a zaſy
z blizka, nětko pſchibywajo a wótſe a jaſnje, potom zaſy cunje we
dalokoſcźi ſo zhubja; bórzy mócnje k wuchej zražujo, a zaſy do cźichoho
ſchepota ſo rozdżělicź a we ſpodźiwnej luboznoſcźi ſo minycź. Angelina
njeběſche hdy prjedy hudźbu ſłyſchała, a nětko ſo zdaſche, zo jeje
duſcha z njej k njebjeſam zlětuje. A hdyž běſche hudźba pſcheſtała,
běſche Angelina na khwilu na wſchitko druhe zabyła a ronjeſche ſłódke
ſylzy. Prjecž běſche wſchitka bojoſcź a we ſwojej njewinowatoſcżi
myſleſche ſebi, zo je Jězus-dźěcźatko z tymile zynkami k njej porycžało.
Duž wobzamkny hnydom, k pſchiſtawej dojěcź, z wotkelž ſo hudźba
ſłyſchecź daſche: tam hižom běſche a pſchiwjaza cžołmik ſtaromu ſchtomej
a ſtupi lochcy a bjez bojoſcźe na brjóh. Tam běſche pſchez nizku
keŕcžinu ſchcźežka; wona dźěſche po <pb n="19"/>njej a pſchiṅdźe bórzy
do ſwětliny, hdźež ze ſpodźiwanjom ſtojo woſta: ſtojeſche na ſpocžatku
dołhoho haleja z oranžowych[7]⁾ ſchtomow, kiž běchu we jenajkej
zdalenoſcźi wot ſo ſadźane; mjez kóždymaj dwěmaj ſchtomomaj ſtojeſche
lubozna khěžka. Angelincy, kotraž jenož nanowu hubjenu khěžku znajeſche,
zdachu ſo to ſchpaniſke hrody bycź, wo kotrychž běſche jej nan powjedał.
Z kónc haleja běſche wyſoke twarjenjo natwarjene, na kotrymž błyſchcźaty
kſchiž ſtojeſche, kiž ſo po jeje zdacźu hacž k módrym njebjeſam
pozběhowaſche. Zaſy zaklincžachu lubozne zynki, kaž běſche je prjedy
ſłyſchała; wona hladaſche, z wotkel tute zynki pſchikhadźeja a wuhlada
mnohoſcź luda po tamnym kóncu haleja ſo bližicź.

Angelina pocža ſo zaſy bojecż a ſkhowa ſo zady tołſtoho ſchtoma a
chcyſche tam woſtacź, hacž budźe cźah nimo. Najprjedy dźěſche něſchto
mužow a žónſkich, někotſi mějachu kſchiže, wſchitcy běchu běli
zwoblekani, mějachu rucy na wutrobje ſtyknjene a wocži k zemi pokhilene.
Za nimi dźěſche mnohoſcź tež bělezwoblekanych dźěcźatkow z róžowymi
pletwami a hałožkami we rucy; jich lubozne hłoſy běſche Angelina na
brjozy ſłyſchała, pſchetož wone ſpěwachu ducy khěrluſch. Za nimi dźěſche
ſtarc, kotrohož woblicžo njeběſche brune, kaž jeje nanowe, ale běłe kaž
joho draſta. Wyſoko, tak zo móžachu wſchitcy widźecź, njeſeſche wón
wulki kſchiž a na kſchižu běſche znamjo kſchižowanoho muža.

„Wón njeſe běłoho Khryſtuſa; tak pomyſli ſebi <pb n="20"/>Angelina a
pſchi tym pukotaſche jeje wutroba mócniſcho. Bjez wole wuſtupi ze
ſwojeje khowanki a dźěſche z wobkhadom za ſtarcom. Dźěcźatka ſpěwachu
pſchecy a Angelina zrozemi kóžde ſłowcžko jich indianſkoho ſpěwa.

Hdyž běſche doſpěwane, běchu zaſy pola wulkoho twarjenja, durje ſo
wotewrichu a wona dźěſche za druhimi nuts. Nětko njewjedźeſche wjacy
hacž je hiſchcźe na zemi abo hižom we njebjeſach, wo kotrychž běſche ſo
jej tak cžaſto dżało. Njepſchehladna ſyła ſwěcžkow ſwěcźeſche ſo wokoło,
ſcźěny běchu z róžemi zakryte a dno běſche z mjechkim zelenym mochom, z
wonjatymi zelemi a z piſanymi róžicžkami pokładźene.

Starc a dwaj młodaj Indianaj ſtupichu nětko do wotdźělenja, kotrež po
zdacżu jeno jim pſchiſłuſcheſche. Tam ſwěcźachu ſo ſwěcžki jaſniſcho,
kcźějachu róžicžki rjeṅſcho a wonjachn zela lubozniſcho. Wſchitkón lud
padźe na kolena a pokłoni ſo hłuboko. Starc pocža we ſpodźiwnej rycži
rycžecź, kotruž hiſchcźe ženje ſłyſchała njeběſche, a tola ju njeznate
ſłowa hłuboko hnuchu. Lubozne hłoſy znoſchowachu ſo wokoło njeje a
wſchudżom ronjeſche lud ſylzy. Po cžaſu wotmjelkny hudźba a ſpěw,
ſwěcžki pocžachu pſched jeje wocžomaj zhaſowacź a po khwili zaſy z nowym
ſwětłom wožiwicż; na poſledku wuſny Angelina a ſpaſche krucźe. Hdyž
wotcucźi, hladaſche jaſny dźeṅ pſchez wokna, ſwěcžki běchu haſnjene,
róže zwjadnjene a ludźo tam wjacy njeběchu. Njewjedźo, hacž je wſchitko
woprawdźitoſcź abo ſon, ſchtož běſche w nocy widźała, khwataſche
njewohladana po haleju a ſkocži do ſwojoho cžołmika.

<pb n="21"/>

Angelina to njewjedźeſche, ale běſche zaṅdźenu nóc we kſcheſcźanſkej
cyrkwi pobyła, hdźež běſche božonócna mſcha, kotruž měſchnik z
„Jězuſowoho towaŕſtwa“[8]⁾ mějeſche. Tajcy měſchnikojo běchu tudy
ſydliſchcźo kſcheſcżanſkich Indianow załožili, kotſiž ſo pſchez ſwoje
póccżiwe zadżerženjo a nutrnu pobožnoſcż prěnim kſcheſcżanam runachu. Zo
běſche tam cyrkej hody ze žiwymi róžemi wupyſchena, njeje žadyn dżiw:
pſchetož tam we žohnowanej južnej (połoṅſchej) Americy zelenja ſo
ſchtomy a kcżěja róže cyłe lěto, tak zo maja Indianojo doſcż tajkeje
pſchirodniſkeje pychi, z kotrejž ſwoje wołtarje tak rady wudebjeja.

Angelina pſchiṅdże zbožownje zaſy na ſwoju kupu. Stary Indian ſtróži ſo
jara, hdyž jeje podawk zhoni a bojeſche ſo, zo mohła do mocy złych
Schpanjanow pſchiṅcż. Měſacy dołho zapowje ji nowy wopyt tamneje wjeſki.
Skóncžnje pak to tola dowoli. Wjeſele ſydny ſo Angelina do ſwojoho
cžołmika a wjeſłowaſche ſo po rěcy dele.

<pb n="22"/>

♣Třeći staw.♠

Njenadźite zaſywidźenjo.

Bórzy namaka Angelina pſchiſtaw, kotryž k ſydliſchcżu kſcheſcżanſkich
Judianow wjedże. Hdyž běſche cžołm zaſy ſchtomej pſchiwjazała, dżěſche
pſchez huſcżinu po tejſamej ſchcżežcy, kaž prěni krócż. Hdyž běſche na
ſapocžatk oranžowoho haleja pſchiſchła, nadeṅdże tam wołtaŕk z rjanym
barbitym pſchikrywom a wjele róžicžkami; pſched nim běſche tygrſka koža
hako płachta wupſcheſtrjena. Wokamik wona pozaſta a pomyſli ſebi, ſchto
ma to bycż, a runje chcyſche na wulki halej ſtupicż, hdyž zaſy něſchto
nowe jeje krocžel zaſtaji. Wot cyrkwinych wrotow hacž do tam, hdżež wona
ſtojeſche, běſche zemja z róžicžkami potruſchena a ze wſchelakimi
znamjenjemi wudebjena, bjez kotrymiž ſo najhuſcżiſcho kſchiž namaka.

Wobydlenja Indianow běchu z khorhojcžkami a kſchižemi wupyſchene a ſkoro
pſched kóždym ſtojeſche blidko z róžemi, płodami, ſymjenjemi a zelemi
tuteje krajiny. Na bokach ſtojachu rjane ſtołpy a wobłuki z rjanych
hałozow natwarjene. Najbóle dżiwaſche ſo Angelina nad wjele lěſnymi
ptacžkami, kotrež cżěkajcy wotlětnychu, hdyž ſo wona bližeſche a potom
zaſy dowěrnje a kaž bjez bojoſcże we liſcżu pſchelětowachu. Wona
njewjedżeſche, zo Indianojo tele rjane zwěrjatka łója a na powjazli
zwjazaja, zo bychu wone ze ſwojim pyſchnym pjerjom a leſnym hibotom
ſtołpy a wobłuki wokraſniło, bjez kotrymiž mějeſche ſo najſwjecżiſcha
<pb n="23"/>Swjatoſcż njeſcż. Bu mjenujcy ſwjedżeṅ Božoho Cżěła
ſwjecżeny, a tehdom bjeru Indianojo wſchitko, ſchtož maja kraſne a
drohotne, zo bychu z nim pucż wudebili, kotryž mějeſche jich bójſki
wumožnik pſcheṅcź: tehdom chcychu woni wſchitku bohatoſcż a wſchitke
płody ſwojeje krajnoſcże k joho nohomaj połožicż, zo by je wón pſchi
ſwojim pſchekhodże žohnował.

Na to wſchitko pohladowaſche wona z radoſcżu a ze ſpodżiwanjom. Tu
ſpocža ſo wot cyrkwje wobkhad. Najprjedy dżěchu mužojo, potom žony, za
nimi dżěſche, kaž tehdom bȯžu nóc, cžrjóda běłodraſcżenych dżěcżatkow,
kiž róžicžki ſcżelechn, a na poſledku dżěſche zeſchedżiwjeny měſchnik,
kotryž Najſwjecżiſche w rukomaj njeſeſche, běłodraſcżeni ſłužownikojo
njeſechu nad nim běły njebjeſny pokryw. Angelina ſłyſcheſche hižom z
nazdala lubozny khěrluſch ſpěwacż.

Hdyž běſche tón doſpěwany, ſtupi Angelina hłubje do keŕcžkow, dokelž ſo
wobkhad (proceſia) wołtaŕkej bližeſche, pſchi kotrymž běſche ſtała. Tola
njeběſche ſo khowacż trjebała; Indianojo běchu tak jara we pobožnoſcżi
zanurjeni, zo njemějachu khwile a myſłe, wokoło ſo hladacż. Žana
podarmowna myſlicžka, žane wcźipne wohladowanjo njeběſche mjez tutym
ludom pytnycż, a hdyž měſchnik najſwjecżiſchu Swjatoſcż na wołtaŕ ſtaji,
padnychu wſchitcy na kolena a klecžachu z cżichim modlenjom, potom
zjednocżichu ſo hłoſy indianſkich dżěcżatkow k khwalnomu ſpěwej na
Jězuſa, kiž je we Swjatoſcżi zakryty.

Angelina poſłuchaſche, hako bychu to khwalne ſpěwy njebjeſkich jandżelow
byłe. Wona drje njewjedżeſche, zo je Bóh tak blizko pſchi njej,
njewjedżeſche <pb n="24"/>tež, zo ſo lud k modlenju poklakny a měſchnik
ſo k nutrnomu pocžeſcżowanju pſched Najſwjecżiſchim hłuboko pokłoni, kiž
pſched nim na wołtaŕku ſtojeſche: ale ſłyſcheſche z erta dżěcżatkow
mjeno Jězus a tež jeje duſcha cžeſcżeſche njewědomje joho ſłódku
pſchitomnoſcż. Sylzy ronjachu ſo z jeje wocžow, a wutroba horjeſche z
luboſcżu a radoſcżu a tón dżeṅ wěſcże žana nutrniſcha modlitwa k
Zbóžnikej ſwěta póſłana njebu, dyžli zerta njekſchcżeneje Angeliny, hdyž
ſwoje najlubſche zdychnjencžko z cžicha prajeſche: „Lube Jězus
dżěcżatko, ja proſchu tebje, lubuj mje!“ Běſche tak wot ſwojich myſlow
pſchewzata, zo hnydom njepytny, zo běſche měſchnik najwyſchſchu
Swjatoſcż z wołtaŕka wzał a po haleju dale na druhi wołtaŕk pſcheſchoł.
Hdyž ſo rozhladny, běſche tam ſama a njech tež běſche jeje žadoſcż
wulka, dha njewěrjeſche ſebi tola za wobkhadom hicż. Mjelcžo wrócżi ſo
na cžołmik a khwataſche k domjacej kupje.

Hdyž do khěžki ſtupi, widźeſche, zo ſtary Indian jara płaka. „Schto je
tebi, mój nano?“ wopraſcha ſo holcžka; „ſym ſnadź dołho prjecž była a ſy
ſo bojał, zo je ſo mi někajke njezbožo ſtało?“ „„O, to nic,““ njekny
Indian; „„ale ja ſym jara ſkhorjeł a boju ſo, zo wumru, prjedy hacž
budźe kſchcźeṅſka woda na moju hłowu linjena.““ „Ty njewumrjeſch tak,“
rjekny Angelina, „ja ſama chcu wodu na tebje linycź, je-li mi ſłowa
rjeknjeſch, kotrež mam pſchi tym wuprajicż.“ „„Z tym njeje doſcź, rjekny
ſtary Indian: ſłowa maja ſo k tomu prajicź, ale njewěm kajke ſłowa; duž
dyrbju wumrjecź a na cźmowe <pb n="25"/>měſtno pſchiṅcź, hdźež zli
Schpanjenjo bydla a hdźež běły Khryſtus ženje njepſchiṅdźe.““

Tu płakaſche Indian bóle dyžli prjedy a Angelina ſtojeſche někotre
wokomiknjenja płacžicy pſchi joho ſtronje. Z dobom pſchiṅdźe myſlicžka
do jeje duſche a wona zawoła: „Ty bjez kſchcźeṅſkeje wody njewumrjeſch;
ſtary muž, kotrohož dżenſa widźach, běſche wěſcże dobry cžornodraſtnik,
wo kajkichž ſy mi powjedał. Ja k njomu póṅdu a budu joho proſycź, zo by
k tebi pſchiſchoł; wón to wěſcże ſcžini; zda ſo tak dobrocźiwy a
lubozny!“

„Ach, hižom je pozdże,“ rjekny ſtarc, ſłónco je ſo ſkhowało a bórzy
budże na wodże nóc.“

„Ja pak ſo bojecź njebudu,“ wotmłowi dźěcźo; „pſchetož Khryſtuſowy
kſchiž budże mi z njebja na moju ſchcźežku ſwěcźicź.

„Ale ty mohła do rukow złych Schpanjanow pſchiṅcź,“ rjekny indianſki nan
ze žadoſcźu za kſchcźeṅcu a we bojoſcźi wo ſwoje dźěcźo, „cźi bychu
tebje do jaſtwa cźiſnyli a tebi tež tak cžinili, kaž mi.“

„A jelizo mi to ſcžinja,“ rjekny dżěcźo z wjeſołoſcźu, „dha pſchiṅdźe
cžornodraſtnik ke mni, mje we jaſtwje wopytacź, kaž něhdy tebje; ja jomu
potom praju: mój indianſki nan mrěje we lěſu — a potom wón wěſcźe
pſchiṅdźe, tebje pytacź a kſchcżeṅſku wodu na twoju hłowu linycź.“

„Ty pak ſama we jaſtwje woſtanjeſch a woni budźeja tebje bicź a tebi
hłodu tradacź dacź a nozy a rucy do rjecźazow wjazacź.“

„Ale ja budu kſchcżena,“ rjekny wona, „a běły Khryſtus budże pſchi mni a
ja budu zbožowna.“

<pb n="26"/>

„Dha woſtaṅ tola hacž do ranja, dźěcżo!“ rjekny ſtarc, „woſtaṅ tola w
nocy pſchi mni, ja móhł ſnadż we cžaſu cżmy wumrjecż. Angelina nětko tež
měnjeſche, zo drje je tak najlěpje; duž zapali woheṅcžk a hdyž běſche
powjecžerjała, pſchihotowa ſo, zo by pola ſtaroho Indiana zwoſtała.
Wobſtara banju (Kürbis) połnu wody, zo móhła ju na njoho linycż, hdy by
z nim hórje było a měnjeſche, zo budże to běłomu Khryſtuſej doſcż, hdyž
k tomu cžornodraſtnika powołacż móžno njeje. Indian běſche w nocy
khětrje změrny, a zahe rano běſche Angelina, hižom we ſwojim cžołmiku na
pucżu do Lorety. (Tak běchu indianſkomu ſydliſchcżej narjekli).

Nichtó ju njezetka, hdyž po wſy dżěſche, Indianojo běchu hižom cyrkej
wopuſchcżili a na ſwoje pólne dżěła wuſchli. Angelincy hakle na myſle
njepſchiṅdże, ſo we někajkej khěžcy za měſchnikom praſchecż. Indian
běſche jej prajił, zo rjane twarjenjo, kotrež běſche jomu wopiſowała,
nicžo druhe njeje, hacž to, ſchtož Schpanjenjo boži dom mjenuja. Z toho
ſebi wona myſleſche, zo je to ſobu wobydlenjo joho cžornodraſtnoho
ſłužownika. Duž dżěſche runy pucż do cyrkwje. Tam bu runje kſchcżene a
měſchnik a wjele ludżi ſtojeſche wokoło dupy, hdyž wona zaſtupi. Mjelcžo
pſchiſtupi Angelina tak blizko, zo ju tola nichtó njepytny a cžakaſche
ſcżeŕpnje, hacž běchu pſchihotne modlitwy doſpěwane. Hdyž pak wohlada,
zo měſchnik wodu bjerje, a na dżěſcżowu hłowu lije, pocža z radoſcżu
płakacż. Dołho płakaſche potajuje, ale ſpomnjenjo na to, zo je ſama
hiſchcże njekſchcżena, <pb n="27"/>pokhmuri jeje duſchu a jeje ſylzy
pſcheſtachu bórzy radoſtne ſylzy bycż.

Kóncžnje zacžu, zo ſo něchtó jeje ramjenja dótkny; pohladny a widżeſche
cžornodraſtnika pſched ſobu, kotryž ſo ju z dobrocżiwym ſłowom
wopraſcha: Dżěcżo, cžoho dla płakaſch?“ Wón z njej ſchpanſki rycžeſche,
dokelž mějeſche ju woblicža dla za Europjanku. „Dokelž ſym Angelina
njekſchcżena“, wotwłowi wona hnydom bjez bojoſcże a ſtrachowanja.

„Ale kak dha wěſch, zo ſy njekſchcżena, moje dżěcżo?“ rjekny měſchnik ſo
ſpodżiwajcy.

„Moja macżeŕ je pſchi ſwojej ſmjercżi nade mnu płakała, dokelž njejſym
dżěcżo běłoho Khryſtuſa ſcžinjena; wona mojomu indianſkomu nanej
pſchikaza, zo by mje k cžornodraſtnomu ſłužownikej jeje Boha donjeſł a
prajił: To je Angelina njekſchcżena!“

„Je tebje twój nan toho dla ſem pſchiwjedł? wopraſcha ſo měſchnik a
wohladny ſo, hacž je ſchtó z njej.

„Ně,“ rjekny Angelina a pocža pſchi ſpomnjenju na ſwojoho khoroho nana
płakacż. „Mój indianſki nan mrěje w lěſu a ſym pſchiſchła, was proſycż,
zo chcyli joho za dżěcżo běłoho Khryſtuſa ſcžinicż, prjedy hacž wumrje.
„Rady“, wotmłowi měſchnik, „pójmoj hnydom we Jězuſowym mjenje k njomn!“

Hdyž Angelina tele ſwjate mjeno wuprajicż ſłyſcheſche, padny na kolenje
a rjekny z pokhilenej hłowu: „Lube Jězusdżěcżatko, ja proſchu Tebje,
lubuj mje.“

„Schtó je tebje to nawucžił?“ wopraſcha ſo měſchnik ſpodżiwajcy.

<pb n="28"/>

„Mój indianſki nan; a joho je to we jaſtwje dobry cžornodraſtnik
nawucžił. Tola khwatajmy k k njomu; je-li ſo komdżu, dha ſłónco njebjeſa
wopuſchcżi a wón rady po cżmje ſam njewoſtawa!“

Angelinka pſchimny měſchnikowu ruku a dżěſche z nim tak dowěrnje k
cyrkwinym durjam, kaž by joho lěta dołho znała.

Hdyž po wſy dżěſchtaj, zhromadżichu ſo někotre indianſke dżěcżi wokoło
njeju a dżiwachu ſo jara nad Angelininym woblicžom, kiž běſche běłe a
cyle hinaſche, dyžli jich khoprojta barba.

„Scże tohole běłoho jandżelka w cyrkwi namamakali, wotcže Cyrillo?“
wopraſcha ſo jene.

„Wěſcże je z njebjes pſchiſchła a ſcże ju w cyrkwi namakali; je tak
rjana a běła.“

„Schto měnja wone z jandżelkom?“ wopraſcha ſo Angelina měſchnika, dokelž
indianſku rycž tež rozemjeſche. „Jandżelkojo ſu dżěcżatka, kotrež we
njek bjeſach pola běłoho Khryſtuſa bydla“ rjekny měſchniwotmłowicy.

„Dha ja žadyn jandżelk njejſym,“ rjekny Angelina zrudżena; „prajcże jim,
wotcže, zo ſym jeno Angelina njekſchcżena.“

„Nadżijam ſo, tebje junu hako jandżelka widżecż, luba Sněhowka“ rjekny
měſchnik.

„Schto je Sněhowka, wotcže Cyrillo!“ wopraſcha ſo indianſke dżěcżo.

„Je to kwětka, kotruž ſym daloko na ſewjeru (połnocy) widżał; ta khila
ſo ponižnje k zemi „a je tak běła, zo jej ludża ſněhowka rěkaja.“

Z tutoho powucženja njebuchu dżěcżi wjele mudriſche, <pb n="29"/>ale
rjane nowe ſłowcžko ſo jim lubjeſche a wot nětka njerěkachu Angelincy
hinak dyžli Sněhowka.

Z měſchnikowej ſylnej ruku ſtorkany, lecżeſche Angelincyny cžołm
ſpěſchnje po wodże a lědym běſche kupje pſchiſtorcženy, wuſkocži wona
radoſtnje na brjoh a běžeſche do khěžki, wołajo: „Dobry cžornodraſtnik
dże, mój indianſki nano, dobry cžornodraſtnik dże a chce naj wobej
dżěcżi toho Boha ſcžinicż, kotromuž ſłuži.

Wótc Cyrill ſcżěhowaſche ju kaž móžeſche a hdyž do khěžki zaſtupi,
hladaſchtaj wón a Indian ze ſpodżiwanjom na ſo. Starc ſtany ze ſwojoho
lěhwa, padny měſchnikej k nohomaj a macžeſche jej ze ſylzami. „Ja tebje
derje znaju!“ zawoła, „ja tebje derje znaju! ty ſy dobry cžornodraſtnik,
kotryž mje we jaſtwje wopytowaſche. Twojej licy ſtaj wopadnyłej, twoje
włoſy ſu zeſchědżiwjene, ale ty ſy pſchecy pſchi mni był w nocy we
mojich ſonach, wodnjo w mojich myſlach a z tyſacow bych tebje ſpóznał.
To ſtaj nozy, kiž ke mni do jaſtwa khodżeſchtaj, to rucy, kiž moje rany
zawjazowaſchtaj, to hort, kiž mje tróſchtowaſche, to hubje, kiž moje
jědmjate rany koſcheſchtej.“ To prajicy, koſcheſche wón měſchnikej bjez
pſcheſtacża nozy, hacž runje ſo tón toho wobaraſche. Skóncžnje wot
ſwojich zacžucżow pſchemoženy zakry ſwoje woblicžo z rukomaj a płakaſche
wótſe.

„Tež ja tebje znaju, wbohi pſchecżelo“, rjekny duchowny wótc Cyrill po
khwili, „ja ſym mjez tym cžaſto na tebje myſlił a ſo pſche njehodu
rudżił, kotraž tebje z jaſtwa wuwjedże: ty dóſta ſwobodu, ale zhubi
zbožo, dżěcżo dobroho Boha bycż, kotromuž ſłužu.“

<pb n="30"/>

„Ach njedóſtach ſwobodu“, rjekny Indian; „ſplah, kiž mje popadny,
zakhadżeſche zo mnu hórje dyžli běły lud a tak zhonich, zo ſu we
wſchitkich ludach a barbach tež zli cžłowjekojo a nětko wopłakowach
ſwoju błazniwoſcż, zo ſym dobroho Boha joho złych wuznawarjow dla
zacpěł. Wón je mje za mój hrěch khoſtał a wſchitke moje dalſche dny
buchu z myſlemi na to wohórkoſcżene, zo was wjacy njenadeṅdu a pſched
Jězuſowy ſudny ſtoł pſchiṅdu bjez běłeje kſcheſtnicžki,[9]⁾ kotruž maja
joho dźěcźi noſycź.“

„Dźakuj ſo dobromu Bohu, kiž je tajke njezbožo wot tebje wotwobrocźił“,
rjekny měſchnik ſwjatocžnje.

„Ja to chcu, ja to cžinju, mój wotcže!“ a pſchi tych ſłowach pokhili
Indian ſwoju hłowu cžeſcźownje; „tola ja mam mało cžaſa zhubicź:
najprjedy mam was wo kſchcźeṅcu za ſo proſycż a potom wam tele dźěcźo
pſchepodacż a po žadoſcżi jeje macźerje prajicż: „To je Angelina
njekſchcżena!“

„Ta wona dołho njewoſtanje, mój pſchecżelo. Nětko pak“, (wobrocżi ſo
wótc Cyrill k Angelinje) „ſy ty mucžna a hłódna, moje dżěcżo; ja mam
twojomu nanej hiſchcże wjele prajicż; njeje tu měſtna, hdżež móhła
wotpocžnycż, mjez tym zo mój ſamej woſtawamoj?“

„Ja we cžołmje powobjeduju“, rjekny dżěcżo; „ale, njeje wěrno, wy mje
zawołacże, prjedy hacž mojoho nana dżěcżo dobroho běłoho Khryſtuſa <pb
n="31"/>ſcžincże?“ Wótc Cyrill ſlubi to; holcžka pak ſo hiſchcże wokamik
komdżeſche a hdyž we ſwojim pocžeſcżowanju ſłowow nazběracż njemóžeſche,
pokłoni ſo a koſcheſche jomu ruku. „Zbožowne dżěcżo“, rjekny měſchnik
hnuty, „Bóh tebje k tomu ſam pohnuwa, ſchtož mamy druhich z wulkej prócu
wucžicż.“ A połoži ruku na nju a požohnowa ju.

Nětko wona z khěžki woteṅdże. Hodżinu zwoſta wona pſched durjemi, ale
jej ſo njewoſtudżi: jeje myſle běchu pola dobroho běłoho Khryſtuſa a w
joho ſłódkim towarſtwje minjeja ſo tež wbohomu njewucženomu dżěſcżu
hodżiny kaž minuty.

Skóncžnje zawoła ju wótc Cyrill a wona wohlada ſwojoho nana na liſcżowym
lěhwje połnoho pokoja, kajkohož joho hiſchcże ženje widżała njeběſche.
Klakny ſo zboka njoho a njemóžeſche ſwoje radoſtne ſylzy tajicż, hdyž bu
kſchcżeṅſka woda na njoho linjena. Lědym běſche duchowny wótc ſwoje
modlitwy doſpěwał, padny wona pſched nim na kolenje a proſcheſche, zo by
tež ju Khryſtuſowe dżěcżo ſcžinił.

„Nětko hiſchcźe nic!“ rjekny měſchnik; „ale bórzy budże twoja žadoſcż
dopjelnjena; tola nětko hiſchcże nic; ty njejſy mrějaca, kaž twój nan.“

„Daj Bóh, zo bych to była“, popłakny Angelina, „potom bych k dobromu
Jězuſej pſchiſchła, kotryž je was wucžił rany mojoho nana ſmilnje
zawjazowacż.“

Wótc Cyrill widżeſche tudy zaſy, zo dobry ſkutk tež we tutym žiwjenju
njemytowany njewoſtanje, a lědym móžeſche ſo ſylzow wobrócż, hdyž na to
pomyſli, kak je pſchez ſnadny ſkutk luboſcże tutoho dobroho ſtarca a
něžne dżěcżo k Zbóžnikej dowjedł a jeju wutrobje <pb n="32"/>z dowěru a
z luboſcżu napjelnił, kotraž by tež Swjatym pſchiſtejała. Tola
njemóžeſche dołho wo tym myſlicż; Indian běſche ſmjercżi blizko a
wopſchimny holcžatko a prajeſche jej ſcheptajcy do wucha: „Schto mam
dobromu Jězuſej za tebje prajicż?“

„Rjekni jomu, zo joho lubuju“ prajeſche Angelina. Indian puſchcźi
dżěſcżowu ruku, zaſtona hiſchcże junu a běſche njebohi. Wótc Cyrill
zdali nětko dżěcżatko.

♣Štwórty staw.♠

Pohrjeb.

Wótc Cyrill chcyſche ſo nětko do ſydliſchcża wrócżicż, zo by něſchto
Indianow na pomoc wzał. Angelina njechaſche nanowe cżěło wopuſchcżicż a
podarmo jej wón rozkładowaſche, zo wón někotre hodżiny prjecž woſtanje a
zo měła wona tón cžas ſama na kupje bycż. W ſylzach wona na to jeno
wotmłowi, zo jeje indianſki nan pócżmje rady ſam njewoſtawa, a zo joho
tohodla wopuſchcżicż njezechce.

„Ale wón tebje ani widżecż, ani ſłyſchecż njemóže, rjekny wótc Cyrill
dale, „a hdyž ty z nim rycžiſch, njemóže wón wotmłowicż.“ „Ja dżě z nim
rycžecż njetrjebam, wotmłowi dżěcżo; chcu cżiſche zboka njoho ſedżecż a
ani ſłowcžka njepraju.“

„Wopomṅ, zo wón tebi wjacy pomhacż njemóže, kaž prjedy, hdyž ſo
nabojiſch!“

<pb n="33"/>

„Cžoho dha měła ſo bojecż?“ dżeſche Angelina, njewinowacże k njomu
pohladujo, „dżiwje zwěrjata ſem njekhodża a ja budu ze ſwojim indianſkim
nanom cyle ſama!“

„Ale tebi ſo woſtudżi“, dżeſche wótc Cyrill, kotromuž bu cżežko, jeje
myſle změnicż.

„Ně“, rjekny dźěcźo, ſo k łožu ſydnywſchi a ruku morwoho nana
pſchimnywſchi, „budu ſebi na běłoho Khryſtuſa myſlicź, mjez tym zo pola
ſwojoho indianſkoho nana pſchebywam!“

Hdyž dha jeje myſle nikak změnicź njemóžeſche, chcyſche ſo ſam na pucź
podacź. Na zbožo pſchijědźechu někotſi Indianojo za nim, kiž běchu
zhonili, zo je wón z běłym holcžatkom po rěcy horje wujěł. Po Cyrillowej
pſchikazni pſchenjeſechu Indianowe cżěło na cžołm, Angelina a wótc
Cyrill ſydnyſchtaj ſo pſchi nim a ſpěſchnje wjeſłowachu Indianojo po
rěcy dele. Wboha Angelinka dżeržeſche pſchecy zymnu ruku ſwojoho
indianſkoho nana a ſylzy ronjachu na joho zwjadłe woblicžo. Wótc Cyrill
chcyſche jeje ſtruchłe myſle rozpjerſchicż a ſpomni na dżěcżatka, kotrež
wona we ſydliſchcżu namaka. Z woprědka wona mało na to kedżbowaſche,
bórzy pak ju k rycžam dóſta, dokelž wo dobrym Jězuſu rycžecż pocža.
Nětko pocža wona powjedacż, kak je ſo dżiwała, hdyž je do „wulkoho domu“
ſtupiła. (Tak mjenowaſche wona cyrkej we ſydliſchcżu)

„Hdyž ja najprjedy ſem pſchiṅdżech“, powjedaſche wótc Cyrill dale,
„tehdom njeběchu tam ani twarjenja, ani pola ani zahrody. Wſchitko
běſche z <pb n="34"/>njepſchehladnym lěſom zaroſcżene a Indianojo
cżahachu we dżiwjej ſwobodże po dżiwim krajniſchcżu.“

„Kak dha ſcże jich narycželi, zo hromadże bydla? Mój indianſki nan je mi
powjedał, zo ludżo joho ſplaha njerady na tymſamym měſtnje pſchebywaja!“

„To běſche cżežke, ale ſo wupłacżace dżěło, dokelž ſo we ſłužbje
ſtworjenjow ſta, za kotrež Jězus wumrje. Ja a mój towarſch wuṅdżechmoj z
wulkoho pſchimorſkoho měſta a cżěrjachmój pſched ſobu cžródu ſkotu
pſchez bjezpucżne lěſy a pěſkojte puſcżiny. Po wjele wobcżežnych dnjach
a nocach pſchiṅdżechmoj ſkóncžnje na měſtno, hdżež ty dżenſa poby. Tam
ſtajichmoj wulki kſchiż a proſchachmój wo bože žohnowanjo na ſwoje
zapocžate dżěło. Potom twarjachmoj wobydlenjo za ſo a wulki dom, kaž je
ty mjonujeſch; my jomu cyrkej abo boži dom rěkamy. To pak njeběſche te
twarjenjo, kotrež ſy widżała, ale wjele mjeṅſche a drjewjane. Hdyž
běſche to dokonjane, ſpuſchcżachmój něſchto lěſnych ſchtomow a woſychmój
turkowſku pſcheṅcu a druhe zežiwne ſymjenja do zemje. Hdyž bě to
naroſtło a po žnjach, zhromadżichmój wſchitko zrjadnje a dachmoj kóždomu
khudomu Indianej něſchto, kiž nas wo jědż proſcheſche. Pomału pocžachu
ſo pola nas zaſydlecż; najprjedy pſchihladowachu naſchim dżěłam,
pozdżiſcho chcychu nam pomhacż, dokelž pytnychu, zo mamy pſchez tele
wužitne dżěło wſchoho doſcż, cžohož je k zežiwjenju trjeba, mjez tym zo
dyrbjachu woni cžaſto tradacż. Hdyž běchu wužitnoſcż naſchoho
zrjadowanoho žiwjenja ſpóznali, njeběſche cżežko, jich nawucžicż, zo
maja dobroho <pb n="35"/>Boha lubowacż, kotryž běſche namaj žadoſcż
zawdał, telko w jich ſłužbje cžinicż.“

„Naſch dobry Wótc we njebjeſach je wěſcże prawje z wami ſpokojom, hdyž
ſcże tak dobrocżiwy napſchecżo joho indianſkim dżěcżom.“

Njebjeſke poſměwknjenjo pokaza ſo na měſchnikowym woblicżu, hdyž na
dżěſcżowe praſchenjo wotmłowi: „Toho chcemy ſo nadżijecż, moje dżěcżo;
ale dobry Jězus je za nas wſchitkich wumrjeł, a my njemóžemy wěſcże
ženje pſchewjele za tych cžinicż, kotrychž je wón hacž do ſmjercże
lubował!“

„Hdyž k dżěcżatkam pſchiṅdu, mój běły wótcže, wo kotrychž mi
powjedaſchcże, chcu prawje dobra a pſchecżelna z nimi bycż; jeli wone
ſkhorja, chcu je z luboſcże k Jězuſej derje wothladacż.“

„Jeli to cžiniſch“, rjekny měſchnik, a potom k njomu pſchiṅdżeſch, kaž
twój indianſki nan, potom da wón tebi myto, kotrež je tež za napoj wody
ſlubił, kiž je we joho mjenje daty.“

„Ach, rjekny Angelinka, jeno zo ſměm pſchi nim zwoſtacż, njecham wo
hewak žane myto proſycż.“

„A tole myto je, kotrež wón tym khowa, kiž běchu ſwěrni we joho ſłužbje,
wón tež tebi da, jeli joho pſchecy lubujeſch a joho kaznjam poſłuſchna
ſy!“

„Hdże dha je tónle dobry Jězus?“ wopraſcha ſo holcžo. „Wěm drje, zo
wyſche rjanych módrych njebjes bydli; to je mi indianſki nan cžaſto
prajił; ale hdże je, na zemi namakacż a hdże mam joho pytacż?“ „Praj
mi,“ rjekny wótc Cyrill, hacž by joho pytacż ſchła, hdy bych tebi
prajił, hdże móžeſch joho namakacż?“

<pb n="36"/>

„Haj, mój běły wótcže! hnydom bych pſchez lěſy a puſcżiny ſchła, dale
hacž ſcże wy wbohich Indianow pytacż ſchli.“

Tak daloko njetrjebaſch hicż, moje dżěcżo. Luby Jězus lubuje ſwoje
dżěcżatka tak, zo chce pſchecy mjez nimi bydlicż. Trjebaſch joho jeno w
cyrkwi pytacż a namakaſch joho tam kóždy krócż.“

„Ale ja běch tola dżenſa rano w cyrkwi a wón tam njebèſche; ja joho
njewohladach“, rjekny Angelina dwělujcy.

„A wón tam tola běſche, moja luba Sněhowka; ale ty ſy hiſchcże młoda a
njedorozemiſch tule potajnoſcż. Něhdy tež ty to zrozemiſch, a potom
hakle zhoniſch a zacžujeſch, kak dobro je, z Jězuſom we cyrkwi bycż.“

Hdyž běſche wótc Cyrill tele ſłowa dorycžał, zjědże cžołm k brjohej a
mužojo połožichu Indianowe cżěło na deſku a njeſechu je do cyrkwje. Hdyž
běchu tam dóſchli, zwoſta Angelina khwilku ſtojo a njeṅdżeſche z nimi
nuts. Po khwili pſchiběža indianſke dżěcżo k wótcej. Cyrillej prajicy:
„Sněhowka njecha do cyrkwje hicż, ale płaka, zo je wot ſwojoho
indianſkoho nana dżělena. Hdyż měſchnik to zhoni, ſtany hnydom a dżěſche
k holcžatku, kotrež pſched durjemi na cyrkwinych ſkhodżeṅkach klecžeſche
a jara płakaſche.

„Cžoho dla njechaſch do cyrkwje hicż, moja Sněhowka?“ wopraſcha ſo
dobrocżiwje.

„Dokelž ſym njekſchcżena a boju ſo do božoho domu ſtupicż. Boh mohł ſo
na mnje rozhněwacż, dokelž hiſchcże joho dżěcżo njejſym.“

<pb n="37"/>

„Lube dżěcżo, to njeje z twojej winu, zo ſy njekſchcżena. Bóh je
dobrocżiwy a ſpokoji ſo z twojej žadoſcżu za tejle ſwjatoſcżu. Ty ſměſch
dha do joho domu bjez bojoſcże, haj tež z wjeſołoſcżu a z dżakom
pſcheżiwo njomu ſtupicż, kotryž tebi dowola měſtno wopytacż, hdżež Jězus
bydli.“

Wótc Cyrill mjelcžeſche. Hdyž pak ſo holcžatko hiſchcże dlijeſche, wza
ju za ruku a wjedżeſche ju do cyrkwje, kotruž wona wot nětka wodnjo
wjacy njewopuſchcżi. Haj, hdyž ſo pocža cżmicż, njemóžeſche ju Indianka,
kotrejž běſche na zaſtaranjo pſchepodata, k tomu pſchiwjeſcż, zo by ſobu
domoj ſchła. Tyſchne dżěcżo pſchimaſche ſo bóle a bóle Indianowoho
cżěła, dżeržeſche krucżiſcho joho ruku a wotmłowi na kóždu pſchirycž:
„wón pócżmje rady ſam njeběſche, duž joho njewopuſchcżu.“ Skóncžnje
póſłachu po wótca Cyrilla, a joho prěnjomu ſłowej poſłuſchna, ſtany
Angelina hnydom a dżěſche ſobu do Indiancynoho domu na nóc. Na zajtra
běſche božej mſchi za wotemrjetoho pſchitomna a dżěſche z pſchewodom,
kiž Indiana k rowu pſchewodżeſche. Běſche tyſchna a ſtruchła, ale
njewozjewjeſche nahłu žałoſcż, kaž to dżěcżi z wjetſcha cžinja. Hdyž
běchu Indianojo row z dornami pokładli a dżěcżi kwětki na njón naſypałe,
poſydny ſo tam wona a wobkedżbowaſche jón z cżichej ſcżeŕpnej žałoſcżu.
Wótc Cyrill woſtaji ju z woprědka jejnym zacžucżam, po khwili pak
pſchikaza ſtarſchomu holicžu, zo by ju tróſchtowacż ſpytała. Rady wza to
młoda Indianka na ſo, dokelž běſche Angelincyne lubozne woblicžo we
wſchitkich ſobuželnoſcż zbudżiło.

<pb n="38"/>

„Cžohodla njeṅdżeſch z druhimi dżěcżimi hracż?“ wopraſcha ſo, pſchi njej
ſo na row ſydnywſchi. „To tebje tola jara rudżi, wboha Sněhowka, hdyž
tak ſama na boloſtnym měſtnje ſedżiſch.“ „Ja njejſym zrudna“, rjekny
Sněhowka měrnje, „myſlu na to, kak zbožowny je nětko mój nan blizko pola
luboho Jězuſa.“

„Wboha Sněhowka, boju ſo, zo budże ſo tebi za twojim indianſkim nanom
jara ſtyſkacż, byrnje my tebi jara dobri byli.“

„Mi ſo tak ſtyſkacż njebudże, kaž budżiſche ſo to prjedy ſtało. Waſch
dobry cžornodraſtnik je mi prajił, zo budże běły Khryſtus nětko mój nan,
hdyž hewak žanoho wjacy nimam; a to budże za mnje najlěpſche, dokelž
joho hiſchcże bóle lubuju, dyžli ſwojoho indianſkoho nana.“

„Wěſch dha tež, zo tónle luby, běły Khryſtus ſo z tym njeſpokoji, tebi z
nanom bycż, ale je tebi tež towarſcha dał, kiž ſo za tebje ſtara,
ſtajnje pſchi tebi je a tebje ženje tež nic na wokamik njewopuſchcżi?“

„Schtó je to!“ wopraſcha ſo Sněhowka, wcżipnje ſo wohladujo. „Budżeſch
traž ty moja towarſchka a ſo za mnje ſtaracż?“

„Ně, ja wo ſebi njerycžu, ale wo twojim Jandżelu pěſtonu!“

„Schtó dha je mój Jandżel pěſton?“

„To je jedyn z duchow, kotſiž ſtajnje woblicžo naſchoho njebjeſkoho
Wótca widża. Hdyž wón dżěcżatka na zemju ſcżele, póſcżele wón z kóždym
tajkoho dobroho Jandżelka, kiž ma ſo za nje ſtaracż.“ Tónle <pb
n="39"/>Jandżel je ſtajnje pſchi tebi, a njewopuſchcżi tebje wodnjo a w
nocy a zawdawa tebi dobre a ſwjate myſle; wón ſo ſmějka, hdyž ſo Bohu
ſpodobaſch, a rudżi ſo, hdyž Boha rozhněwaſch.“

„O kak dobry je wón“, rjekny Sněhowka, wſchědnje chcu ſo lubomu Jězuskej
dżakowacż, zo je ſwojomu jandżelkej pſchikazał, zo ma ſo za mnje
ſtaracź.“

„Dyrbiſch ſo tež ſwojomu jandżelej pěſtonej dżakowacż a joho proſycż, zo
by za tebje Boha proſył, zo by pſchecy dobre dżěcżo woſtała. Spominaj na
to, luba Sněhowka, zo Boha zrudżiſch, hdyž ſy njepěkna a worakawa a
njebjeſkomu duchej njepoſłuchaſch, kiž tebi hlada.“

„Ja joho zrudżicż njecham. Ale praj mi, indianſke holcžo, ſchto mam dha
cžinicż, zo bych joho zwjeſeliła?“

Młoda Indianka chcyſche Sněhowku z pohrjebniſchcża měcż a rjekny
tohodla: „Najlěpje ſo jomu ſpodobaſch, hdyž wótcej Cyrillej tak
poſłuchaſch, kaž wón lubomu Bohu we njebjeſach poſłucha!“

„O, dha njeje cżežko, ſo Jandżelej pěſtonej ſpodobacż; pſchetož wótca
Cyrilla tak lubuju, zo je mi wjeſelo, jomu poſłuchacż.“

„Dha pój hnydom zo mnu, luba Sněhowka; wótc Cyrill je mi kazał, zo
dyrbju tebje ſobu wzacż a chcemój kwětki ſchcżipacż na wołtaŕ, hdżež
změje wón jutſe božu mſchu.“

„Je wótc Cyrill to woprawdże wote mnje žadał?“ wopraſcha ſo Sněhowka
komdżicy, „mam ja nanowy row wopuſchcżicż a róžicžki ſchcżipacż?“

<pb n="40"/>

„Haj, haj!“ wotmłowi Indianka. A rycžeſche wěrno; wótc Cyrill běſche jej
porucžił, zo by ſpytała, zrudne dżěcżo k někajkomu zwjeſelacomu dżěłej
pſchiwjeſcż.

Hnydom ſtany Sněhowka a poda towarſchcy ruku. „Du hnydom z tobu,
hacžrunje je mi žel, zo mam ſwojoho nana cyle ſamoho woſtajicż.“

„Sy dha zabyła, Sněhowka! zo wón ſam njeje? joho duſcha je pola běłoho
Khryſtuſa; jeno joho cżěło leži w rowje.“

„To je wěrno, dobra Indianka; dżakuju ſo tebi, zo ſy mje na to
dopomniła. Póṅdu z tobu róžicžki ſchcżipacż; ale pomhacż mi dyrbiſch; ja
njejſym hewak nikomu róžicžki ſchżipała, hacž ſwojomu indianſkomu nanej,
a njewěm, kotre ſo wótcej Cyrillej najlěpje lubja!“

„Ja tebje rady pſchewodżam,“ dżeſche młoda Indianka. Pod jeje nawodom
hromadżeſche Sněhowka róžicžki a nawułny wěncy a pletwa na wołtaŕ wicż.

♣Pjaty staw.♠

Miłoscźiwa Samaritanka.

Sněhowcyne nětcžiſche žiwjenjo bu wjele hinajſche, dyžli prjedawſche.
Měſto zo by wot ranja hacž do wjecžora po ſpodobanju wokoło běhała,
doſtawaſche hromadże z indianſkimi dżěcżimi wěſte nadawki, kóžda hodżina
mějeſche ſwoje woſebite pſchipokazane dżěło.

<pb n="41"/>

Rano zahe dżěchu wone a druzy wobydlerjo ſydliſchcża, do cyrkwje, zo
bychu tam božu mſchu a rozwucženjo wótca Cyrilla ſłyſcheli. To běſche
Angelincy najzbožowniſcha hodżinka. We ſwojej dżěcżacej ſpróſtoſcżi
prajeſche, zo je rady we cyrkwi pola Jězuſa, a běſche tam wot joho
bójſkeje pſchitomnoſcże tak pſchewzata, zo ſnadż žaneje
rozpjerſchenoſcże we modlitwje njemějeſche. Wótc Cyrill prajeſche, zo z
radoſcżu na nju hlada, hdyž wona ze zaṅdżelenymaj wocžomaj a pobožnje na
wutrobje ſtyknjenymaj rukomaj klecži a zo ſo jomu wona tehdom, kaž druha
Marja pſchi wumožnikowymaj nohomaj zezdawa. Po pobožnoſcżi dżěłaſche z
druhimi indianſkimi dżěcżimi na polu, kotrež běſche za dżěcżi
wotdżělene. Wunoſchk tohole pola běſche k podpjerje khudych Indianow a
pucżownych cuzbnikow poſtajeny.

Hdyž ſłónco pſchejara ſmudżeſche, zo ſo wonka dżěłacż njehodżeſche,
zhromadżichu ſo dżěcżi we wucženſkej jſtwě a tu zapocža ſo Sněhowcy
najwobcżežniſchi cžas cyłoho dnja. Tu drje wuknjeſche ſwój katechismus
lóhcy a derje, kotryž ſtarſche holcžo wucžeſche; z najwjetſchej
wjeſołoſcżu poſłuchaſche na podawki z Jězuſowoho žiwjenja, a wſchitko,
ſchtož běſche wo nim ſłyſchała, zaſchcżěpi zdobom ſwojomu pomjatkej, tak
zo móžeſche bórzy wjetſche měſtna ze ſcżenjow z pomjatka prajicż. Piſacż
a cžitacż pak běſche njepſchiwucženomu dżěſcżu cżežki kus. Jeje porſty
ſo pocżachu a zacżěkachu, hdyž ſo podarmo prócowaſche, piſmiki z pjerom
piſacż. Tak ſedżeſche cžaſto dołho z knihu we rucy, mjez tym zo jeje
myſle daloko we lěſu běchu, hdżež běſche telko hodżinow <pb
n="42"/>ſwojoho žiwjenja pſchebyła. Hdyż ju młoda Indianka, kiż ju
wucžeſche, njekedżbnoſcże, dla naſwari, poſpyta wona ſprócnje zaſy
znowa, ale bórzy zaſy miny ſo jeje pilnoſcż a zabywſchi na to, hdże
nětko je, běſche z myſlemi zaſy na kupje pola ſwojoho indianſkoho nana a
rycžeſche z nim wo dobrym běłym Khryſtuſu.

„Na cžo pak myſliſch, lěnja Sněhowka?“ wopraſcha ſo ju junu młoda
Indianka. „Myſlu na běłoho Khryſtuſa,“ rjekny Angelina. „A ja tebi
praju,“ rjekny wucžeŕka, „ſchto běły Khryſtus nětko wo tebi myſli. Wón z
tobu ſpokojom njeje, Angelina!“ „Njecha dha wón, zo na njoho myſlimy?“

„Haj, we prawym cžaſu, nic pak, hdyž maſch ſwój nadawk wuknycż. Praj mi,
by tebi prawje było, hdyž by ty wěncžk žadała a ja ſedżo woſtała a na
tebje myſliła, měſto jón hnydom pſchinjeſcż?“

„„Lubſcho by mi było, hdy by cžiniła, ſchtož žadam.““

„Runje tak je twoja zwólna poſłuſchnoſcż běłomu Khryſtuſej lubſcha,
dyžli wſchitke modlitwy, kotrež by we tymle cžaſu ſpěwała. Hdyž nětke na
njoho myſliſch, cžiniſch ſwoju ſamotnu wolu, hdyž pak ſwój nadawk derje
wuknjeſch, dopjelnjeſch joho wolu.“

„Ȧle wón mi prajił njeje, zo mam tónle woſtudły nadawk wuknycż.“

„Wón drje nic, ale wótc Cyrill je tebi to prajił, kotromuž je wón tebje
pſchepodał. Hdyž jomu poſłuchaſch, ſy Jězuſej tak poſłuſchna, kaž hdyž
by wón ſam pſchiſchoł a tebi to pſchiporucžił; hdyž pak ſwój nadawk
zanjerodżiſch, ſy woběmaj njepoſłuſchna.“

<pb n="43"/>

Angelina ronjeſche hórke ſylzy, hdyž ſebi pomyſli, zo je ſo lubomu
Jězuſej njeſpodobała: a hdyžkuli wot nětka pſchi wucžbje
rozpjerſchiwoſcż we njej naſtawaſche, dżěſche ſama k wucžeŕcy, poklakny
ſo a proſcheſche wo wodacżo a pokutu za ſwoju wopacžnoſcż. Wjelelětna
pſchiwucžnoſcż pak ſo lóhcy njewukorjeni; tola Angelina njezhubi
khrobłoſcż; nadżija, zo je to Bohu ſpodobne, doſahaſche, ju k nowej
prócy zbudżicż a kóncžnje bu jeje wobſtajnoſcż zbožownje mytowana:
prjedy hacž běſche ſo ſchěſcż měſacow minyło, móžeſche derje doſcż
cžitacż a běſche porjadnomu dżěłej a kedżbnoſcżi pſchiwuknyła, ſchtož
běſche wjele wažniſche a za jeje pſchichodne zbožo wužitniſche. We tutym
dołhim bědżenju z pſchirodżenej nakhilnoſcżu k lěnjoſcżi bu Sněhowka
pſchikład wſchitkich póccżiwoſcżow, kotrež dyrbja dżěcżi měcż. Wſchědnje
nadobywaſche we pobožnoſcżi, ſcżeŕpnoſcżi pſchecżiwo towarſchkam, we
poſłuſchnoſcżi napſchecżo pſchedſtajenym, a dżeṅ wote dnja tradaſche
jeje duſcha bóle za wodu ſwjateje kſchcżeṅcy, kotraž mějeſche jej zaſy
dacż draſtu njewinwatoſcże.

Porědko wobdżěli ſo na hrach ſwojich indianſkich towarſchkow, a to jeno
tohodla, zo by jim něſchto k woli ſcžiniła. Hdyž pak běſche jich cyła
kedżbnoſcż na hru a zawjeſelenjo złožena, zdali ſo Sněhowka zkradżu a
khwataſche k rowej ſtaroho Indiana, abó plecżeſche wěncy za wołtaŕ abó
dżěłaſche za khudych, ſchtož jej woſebitu radoſcż cžinjeſche. Najradſcho
pak wothlada khudych a khorych, kotrychž ſo pſchecy něſchto we jich
ſydliſchcżu namakaſche.

Druhdy pſchebywaſche wjele hodżtnow za ſobu <pb n="44"/>we hojerni
(ſchpitalu), kotruž běchu Jezuitojo za khorych Indianow załožili. Tu
dżěſche wot jenoho khoroho k druhomu, kaž jandżel tróſchta, a poda
jenomu róže, druhomu ſad, kóždomu pak lubozny pohlad a pſchecżelne
ſłowa. Kóždomu powjedaſche wo dobrym Jězuſku a joho ſłódkej macżeri
Mariji, a to z tajkej luboſcżu a nutrnoſcżu, zo ſkóncžnje Indianojo na
nju pohladowachu hako na lube ſtworjenjo, kiž je k nim póſłani, zo by
jich z tejſamej luboſcżu a pobožnoſcżu napjelniła, wot kotrejež běſche
ſama pſchewzata.

Hdyž ſo hody bližachu, njemóžeſche wona wo nicžim druhim myſlicż a
powjedacż, dyžli wo lubym Jězus dżěcżatku we bethlehemskej hródżi a wo
joho macżeri. Ze žadoſcżu cžakaſche na półnócnu božu mſchu, kotrejž
běſche wloni pſchitomna była, byrnje tehdom njerozemjała, ſchto ma to
bycż. Lětſa chcyſche pſchi tutej božej mſchi prawje ſpominacż na
Jězuſowu pſchitomnoſcż na wołtarju, hdżež ſo wón runje kaž we
cżeŕpjenjach ſwojich dżěcżacych lět tak tež we hórkoſcżi ſwojeje
ſmjercże ſwojomu njebjeſkomu Wótcej wſchědnje k zbóžnoſcżi cžłowjeſtwa
wopruje.

Na pſchedwjecžoru! tutoho kóždej kſcheſcżanſkej wutrobje drohoho
ſwjedżenja mějachu wſchitcy Indianojo tutoho ſydliſchcża nuzne dżěło, zo
bychn cyrkej zwonka a znutska rjenje wupyſchili. Mnozy pſchihotowachu ſo
ſwěrnje k dóſtacżu naſwjecżiſcheje ſwjatoſcże wołtarja, druzy plecżechu
róžowe wěncy, rjedżachu cyrkej, hromadżachu wonjate zela a rězachu
hałozy, zo bychu z nimi cyrkwinu podłohu (dno) pokladli.

<pb n="45"/>

Cyły dżeṅ a dżěl prjedawſcheje nocy běſche wótc Cyrill we ſpowjednym
ſtole pſchebywał a ſpowjedż ſłyſchał, ſwojich wěriwych napominał a
tróſchtował. Na wjecžor pſchiṅdże wón zaſy do cyrkwje, zo by wſchitko k
połnócnej božej mſchi dopſchihotował a zarjadował. Pſchi wobhladowanju
pſchiṅdże tež k cžródcy indianſkich holcžatow, a pytny, zo ſo mjez
mnohoſcżu cžeŕwjenych, módrych a běłych róžow, kiž mějachu we ſwojich
korbikach, žana z joho najlubſchich róžicžkow, cżeŕpjeṅka
(Paſſionsblume) njenamaka. Duž póſła Sněhowku, zo by jich něſchto
naſchcżipała, hdżež najrjeṅſcho kcżěja. Angelinka chcyſche bórzy zaſy we
cyrkwi bycż a duž khwataſche po haleju dele, a njepytny z khwatkom
róžicžki, kiž tam kcżějachu. Na kóncu haleja wohlada pjeṅk, kiž běſche
wyſoko na ſchtom zroſtł a z kotrohož hałzow najrjeṅſche cżeŕpjenki
wiſachu. Tola Angelina njemóžeſche na nje doſahnycż, a hdyž tak ſwoje
mocy napinaſche, zezda ſo jej, kaž by ſo we lěſu žałoſcżiło. Wona ſo
ſtróži, dokelž běſche druhdy rwucżo dżiwjeje zwěriny cžłowjecžomu hłoſej
podobne. Chcyſche tohodla ſpěſchnje do ſydliſchcża běžecż, ale zaſy
zaſłyſcha tónſamy hłós, kaž žałoſcżiwe ſtonanjo mrějacoho cžłowjeka.

Njedwělowaſche dlěje, zo je to cžłowjek a chcyſche jomu pomhacż. Z jenej
ruku woznamjeni ſo ze ſwjatym kſchižom a z druhej tłócži hałozy na
ſtronu, a lězeſche pſchez huſcżinu. Tu wuhlada cžłowjeka, kiž na ſchtom
zlehnjeny ſedżeſche a žałoſcżeſche. Angelina ſkłoni ſo a ſpózna pſchi
ſměrkach žónſku, kotrejež woblicžo a rucy mějachu wohidnu khoroſcż, <pb
n="46"/>kotruž hiſchcże ženje widżała njeběſche. Po prěnim pohladnjenju
zjědże Angelinka do zady; tola dopomni ſo zaſy na Wótca Cyrilla kak je
tutón jeje indianſkomu nanej cžinił. Nětko pokhili ſo wona a wokoſchi
žónſku na hubu, wocži a na cžoło, bjez toho, zo by ſo grawowała.

„Njezbožowne dżěcżo!“ zawoła žónſka we indianſkej rycži, „cżekni wotſal;
abo njewěſch, zo powětr, kiž tebje wobdawa, ſmjercż pſchinjeſe?“

„Ja wo tym nicžo njewěm“, rjekny Angelina, kiž njezrozemi, ſchto
Indianka měni! „„Ja widżu, zo ſy jara khora a chcu zhonicż, ſchto móžu k
twojomu wolóženju a wokſchewjenju cžinicż.“

„Daj mi wody,“ zaſtona žónſka; „mrěju, dokelž žaneje wody nimam.“

Angelina chcyſche po wodu běžecż, a nahle zaſta a rjekny: „Rady bych
tebi wodu pſchinjeſła, ale boju ſo, zo mohło to tebi zeſchkodżicź. Wótc
Cyrill khorym druhdy žaneje wody njedowoli; ſłyſchach joho prajicż, zo
móže to moricż.“

„Dha wzmi tute dżěcżo,“ rjekny žónſka, a daj jomu wodu, zo by wumrjeło a
ja dlěje na joho boloſcż hladacż njetrjebała.“ Pſchi tutych ſłowach
wotcżahny płachtu, z kotrejž mějeſche ramjeni zawalenej a pokaza
Angelincy dżěcżatko nimale ſchtyri lěta ſtare, kiž na jeje wutrobje
wotpocžowaſche. Te běſche wot jětrow tak zwohidżene, zo ſo ani ſpóznacż
njehodżeſche.

Sněhowka ronjeſche ſylzy pſchi tak hroznym napohledże; tola wza je z
macżeŕneju rukow a wopſchimny je luboſcżiwje, prajicy: „Wbohe dżěcżatko
<pb n="47"/>kſchižowanoho Jězuſa Khryſtuſa! wodu tebi njecham dacż,
mohło hewak wumrjecż; ale lubowacż a pěſtonicż chcu tebje, zo by žiwe
woſtało a woda ſwjateje kſchcżeṅcy ſo na twoju hłowicžku wulinycż
mohła!“

Žónſka hladaſche ze ſpodżiwanjom na nju a rjekny: „Schtó ſy ty, zo ſo
hrozneje khoroſcże njebojiſch. A tele njezbožowne dżěcżo kaž jotru
koſchiſch?“

„„To wone tež je, a tež ty to ſy, wboha khora žona; wobej ſtaj dżěſcżi
luboho běłoho Khryſtuſa a ja mam tež zbožo, zo ſym joho dżěcżo. Ale
cžohodla dha ſy ſama z tutym wbohim dżěſcżom? Nimaſch nikoho, kiž by ſo
za tebje poſtarał?““

„Buch wot khoroſcże napadnjena, kiž cyłe wſy mojoho ludu znicži; a hdyž
bu na mni khoroſcż pytnjena, cżeknychn wſchitcy bojaznje wote mnje. Ale
praj mi, dobre, běłe dżěcżo, cžohodla mje ty we mojim hubjenſtwje
njewopuſchcżiſch?“

„„Dokelž ſym dżěcżo dobroho Khryſtuſa, kotryž je za nas wumrjeł a
porucžił, zo dyrbimy ſo mjez ſobu lubowacż, kaž je wón nas lubował. Tola
ſpytaj wbohe dżěcżatko hiſchcże khwilku w rukomaj dżeržecż, ja domoj
poběhnu a ſo wótca Cyrilla wopraſcham, kak by ſo tebi najlěpje pomhało.“

Poſtróženy poſłuchaſche wótc Cyrill na Sněhowcynu powjeſcż wo khorej
žonje; wón ſpózna, zo je na jětra w ſmjercż khora. Tale khoroſcż
žadaſche, hdyž do indianſkeje wſy pſchiṅdże, ſta wobydlerjow za wopor.

Po krótkim rozmyſlenjn wobzamkny, zo khoru do ſydliſchcża njewozmje, ale
zo někotrych Indianow, <pb n="48"/>kiž běchu tule khoroſcż hižom poměli,
won póſcżele, zo bychu ji wonka khěžku ſtajili, hdżež mohła pſchebywacż;
tež chcyſche jej ſtaru Indianku za wothladaŕku dacż, kiž ma ju tak dołho
zaſtaracż, dóṅž ſo wſchitki ſtrach natyknjenja njepominje. Hdyž
Angelinka wo tym zhoni, proſcheſche wo dowolnoſcż, zo ſměła ſo wrócżicż
a khore dżěcżo wothladacż. Tola wótc Cyrill njechaſche nicžo wo tym
wjedżecż. „Ty ſy młoda,“ rjekny wón, „khoroſcż by tebje natyknyła, a hdy
by do ſydliſchcża pſchiſchła, by ſo wulka ſchkoda ſtała.“

„Jeli móže mi žónſka khoroſcż ſobudźělicż, njeje za mnje nadżija na
pomoc; pſchetož běch dołho pola njeje a wokoſchich ju a jeje dżěcżo.“

„Njekedżbne dżěcżo!“ rjekny wótc Cyrill; „ſchto je tebje k tomu
zawjedło?“

„To, zo wy rany mojoho indianſkoho nana koſcheſchcże;“ wotmłowi
Sněhowka.

„Ale te njeběchu natykniwe! Tola wo tym njeje nětko cžas rycžecż; dyrbju
tebje ze wſy zdalicż, dokelž ty najſkerje tule khoroſcż doſtanjeſch, a
ja dyrbju wſchitko móžne cžinicż, zo bych druhe dżěcżi pſched njej
zwarnował. Tola, wboha Sněhowka, budżeſch zrudna, zo božu nóc kemſchi
hicż njemóžeſch?“

„Sym ſebi hižom na to pomyſliła,“ luby wótcže, rjekny Angelina ſtruchła;
„ale njebudże luby Jězus zo mnu runje tak ſpokojom, hdyž wbohe khore
dżěcżo wothladam, kaž hdyž we cyrkwi k njomu ſo modlu?“

„Wěſcże, moje dżěcżo! pſchetož ty cžiniſch z tym ſwojomu bližſchomu
ſkutk luboſcże a dopomṅ <pb n="49"/>ſo na to, hdyž dżenſa w nocy Jězuſa
we cyrkwi wopytacż njemóžeſch, zo móžeſch jomu na druhe waſchnjo
poſłužicż, kiž ſo jomu wulcy ſpodoba, hdyž jomu ſłužiſch we woſobje
(parſchonje) khudych a khorych.

Sněhowka ſlubi wótcej Cyrillej, zo, hdyžkuli na indianſke dżěcżo
pohladnje, ſebi na bójſke dżěcżo we bethlehemſkej hródżi pomyſli.
Dżěſchtaj nětko hromadże na měſtno, hdżež běſche khoru žonu woſtajiła.
Pod joho nawodom ſtajichu Indianojo bórzy krywcžk, kotryž we tamnym
cżopłym kraju doſcż pſched wjedrom zakitaſche a telko wolóženja
ſkicżeſche, kaž běſche móžno. Hdyž běſche žónſka zaſtarana, poda W.
Cyrill ju a Angelinu ſtaroſcżi wothladaŕki, kotrejž krucże pſchikaza, zo
by dżěcźo wukſchcżiła, hdyž by ſnadż ſo ſmjercżi bližiło.

Sněhowka pſchebu ſwoju druhu božu nóc we tutym ſydliſchcżu pſchi
khoroſtnym łožu indianſkeje žony a dżeržeſche we ſwojimaj rukomaj
dżěcżatko, a hdyžkuli ſebi na božu mſchu we cyrkwi pomyſli, ſtłócži
dżěcżatko luboznje k ſwojej wutrobje a ſcheptny: „Lube Jězus dżěcżatko,
ja proſchu tebje, lubuj mje a je.“

♣Šesty staw.♠

Mała wucžerka.

Hacžrunje Angelina někotre tydżenje indianſku žónſku a jeje dżěcżo
ſwěrnje zaſtaraſche, njeſta ſo tola, cžohož běſche ſo W. Cyrill, bojał:
njedoſta jětra, kotrychž dla tamnej tak jara cżerpjeſchtaj. Woſebje <pb
n="50"/>běſche dżěcżatko druhdy tak khore, zo chcyſche je W. Cyrill
wukſchcżicż; tola dokelž ſo bojeſche, zo mohło po macżernym wotkhorjenju
zaſy k dżiwim Indianam pſchincż, chcyſche wocžaknycż, hacž by ſmjercżi
blizko było. To pak ſo njeſta. Wobej pſchetraſchtej najhórſchi dżěl
khoroſcże, ale wot nětka mějeſche Angelina wot woſtudłoſcże tuteje
žónſkeje wjele cżeŕpjecż.

Dokelž běchu we jeje młodoſcżi Schpanjenjo zlě z njej wobkhadżeli,
běſche wona ſwój cyły hněw na kſcheſcżanſku wěru złožiła. Same
wuprajenjo božeho mjena zbudżi jeje dżiwi hněw, a dokelž Angelina tele
mjeno cžaſto wuprajeſche, mějeſche wona wſchitke złoby njepſchecżelneje
žónſkeje znjeſcż. A hdyž we W. Cyrillu kſcheſcżanſkoho měſchnika ſpózna,
njedowoli jomu wjacy do jeje khěžki zaſtupicż a bojeſche ſo tak
kſchcżeṅcy ſwojoho dżěſcża, zo je ženje z wocžow njepuſchcżi.

Prjedy njeběſche Sněhowka žanoho złoho ſłowa ſłyſchała; tohodla ſtróži
ſo pſchi prěnim złobjenju žónſkeje tak, zo budżiſche zdobom cżeknyła,
njeběſcheli jej wbohoho dżěcżatka žel było, kotrež dobroho Jězuſa
hiſchcże njeznajeſche a njelubowaſche. Dokelž chcyſche je w tym
rozwucžowacż, znjeſe z wulkej ſcżeŕpnoſcżu złe zadżerženjo žónſkeje.
Jeje njeſcżerpnoſcż, jeje hrozne rycže a puki znjeſe z pſchecżelnej
ſcżerpnoſcżu, a hdyž macż jeje luboſtne ſkutki wotpokazowaſche,
wopokazowaſche je dżěſcżu cżim bóle. Wbohe, wot naroda ſlepe
ſtworjencžko njemějeſche nihdże měra, khiba na jeje rukomaj. Hodżiny
dołho ſydaſche na jeje klinje a poſłuſchaſche na jeje lubozny hłós, hdyž
jomu wona dołhe powjeſcże wo bethlehemſkim <pb n="51"/>dżěcżatku a joho
lubej macżeri Mariji powjedaſche. Druhdy wopraſcha ſo jej holcžatko:
„Angelina, hdy dha budżemoj dżěſcżi dobroho běłoho Kbryſtuſa?“ A hdyž
běſche pytnyła, zo ſo jejna macż na tele praſchenjo jara hněwa,
wopſchimny ze ſwojimaj rucžkomaj Angelincynu ſchiju, a ſcheptaſche jej
praſchenjo tak potajnje do wucha, zo je hewak nichtó ſłyſchecż
njemóžeſche. Kóždy krócż wotmłowi jej Angelina: „Hdyž naj Wótc Cyrill z
wodu wukſchcżije, budżemoj dżěſcżi dobroho běłoho Jězuſa.“ „Dha praj
jomu, zo by dżenſa hiſchcże pſchiſchoł“, ſcheptaſche dżěcżatko z
proſchacym hłoſom.

Wbohe dżěcżatko drje na złe jětra njewumrje, ale njemóžeſche ſcżěhi
tejele khoroſcże pſchenjeſcż, ale hinjeſche dżeṅ wote dnja bóle. Macżeŕ
lubowaſche ſwoje dżěcżo pſchezměrnje, a hdyž je tak pomału mrěcż
widżeſche, njemóžeſche ſwoju boloſcż ſtajicż. Tola złoži pſchi tym
wſchitku prócu na to, zo dżěcżo njeby kſchcżeṅcu dóſtało. W nocy
dżeržeſche je we ſwojimaj rukomaj, a wo dnjo, hdyž běſche wone pola
Angelinki, njewěrjeſche ſebi wjacy hacž někotre krocžele wot njoho
ſtupicż a njepuſchcżi je ani wokamik z wocžow. Hdyž ſo wótc Cyrill
bližeſche, wutorhny je Angelincy a khowaſche je na ſwojej wutrobje. Junu
poda Angelina dżěſcżu nopaſchk wody, ale Indianka wurazy jón z ruki a
prajeſche z klecżom, zo jeje dżěcżo kſchcżeṅcu doſtacż njeſmje, byrnje
wumrjeło, dokelž by hewak tam pſchiſchło, hdżež duchi złych Schpanjanow
pſchebywaja. Tónle zakorjenjeny błud rudżeſche wótca Cyrilla, ale wón
myſleſche, zo ju z luboſcżu za kſcheſcżanſtwo dobudże; tohodla woſtaji
<pb n="52"/>ju na pokoj, dokelž widżeſche, zo tu ſtrach nahłeje ſmjercże
njeje. Wyſche toho móžeſche ſo na žónſku ſpuſchcżecż, kotraž mějeſche je
zaſtaracż, a kotrejž běſche porucžił, zo měła we nuzy dżěcżatko
wukſchcżicż. Wón ſam proſcheſche pſchi woporje božeje mſchě wo
rozſwětlenjo macżerje a porucžeſche ju zaſtupnym próſtwam ſwojich
nowowěriwych. Tola měſacy ſo minychu, ale myſle indianſkeje žony ſo
njepolěpſchachu. Haj, chcyſche dawno hižom ſydliſchcżo wopuſchcżicż, ale
zła rana na nozy tomu zadżěwaſche. Wſchědnje zawjazowaſche Angelina tule
ranu a hubicžkowaſche ju, a hdyž běſche macżeŕ zaſtarała, pſchecžini
zbytny cžas z rozwucžowanjom dżěſcża. Noſcheſche je won a ſydny ſo z nim
pod wyſoki ſchtom, kiž běſche blizko khěžki. Wokoło hałzow wijachu ſo
někotre rjane cżerpjeṅki a wiſachu z dołhimi wotnožkami dele a zakitachu
jej pſched ſłóncžkom. Tu pſchebywaſchtaj najradſcho a ſydaſchtaj tu po
hodżinach a powjedaſchtaj wo lubym Jězusku a joho macżeri Mariji a tu
pſcheṅdże někotrežkuli dobre a Bohu ſpodobne ſłowo hort tuteju dżěſcżow,
kotrejž ſo lubowaſchtaj a wobej žadoſtnje ſwjatu kſchcżeṅcu
wocžakowaſchtaj.

Angelina wucžeſche holcžku najprjedy katechiſmus, a potom wucžeſche ju
róžicžki na wołtaŕ pſchihotowacż. Hacž runje běſche tale ſlepa,
rozeznawaſche tola bórzy kcżenja po cžucżu a wóni, a nawukny runje tak
rjenje pletwa wicż, kaž Sněhowka.

„Kak dha tele róže rěkaja?“ wopraſche ſo holcžatko junu a dżeržeſche we
rucžcy rjanu cżerpjenku; „wona luboznje njewonja; je dha rjeṅſcha dyžli
druhe, zo jich telko do ſwojich wěncow wijeſch?“

<pb n="53"/>

„Ně, luba Khryſtulka“, (tak mjenowaſche ju Angelina z luboſcże k
Khryſtuſowomu mjenej), „wona njeje tak rjana, kaž někotražkuli druha,
ale mi ſo lubozniſcha zda, dyžli hewak wſchitke; pſchetož jeje
łopjeſchka ſu cżernjowej krónje, hlebiji, klepakej a hozdżam podobne.
„O“, zawoła dżěcżo, „cżernjowa króna wobdawaſche hłowu luboho Jězuſa,
hlebija pſchekłó joho ſtronu a klepak dyri tſi hozdże do joho rukow a
nohow.“

„Tak je, moja Khryſtulka; něhdy hladaſche pobožny cžłowjek na tule róžu
a namaka we njej podobnoſcż z cżerpjenſkim naporjadkom, kotryž Židża
trjebachu. Z luboſcże a pocžeſcżowanja Jězuſowoho cżerpjenja mjenowaſche
róžicžku „cżerpjenku.“ Wótc Cyrill je mi to powjedał, a wot nětka je mi
wona lubozniſcha, dyžli wſchitke druhe.“

„A mi tež“, wotmołwi dżěcżo, wot nětka njebudżemoj žane druhe do ſwojich
wěncow pleſcż.“

Haj, cżerpjenki chcemoj do nich pleſcż a pſchi tym na Jězuſowe
cżerpjenjo myſlicż.“

„Sněhowka, zaſpěwaj mi ſpěw na cżerpjenku, kotryž tak rady ſłyſchach,
hdyž běch khora.“

Dżěcżo połoži hłowicžku Angelincy na klin, bjez tym zo ta lubozny ſpěw
ſpěwaſche, kotryž běſche wótc Cyrill zeſtajał.

Spěw na cżeṙpjeṅku.

Na kſchižu Jězus wiſaſche

A ſtyſknje k njebju hladaſche:

Ja pak we mochu zakryta

Wukcźěch na horje Golgata.

<pb n="54"/>

A moja hłoẇcžka ſkhilena

Bu z kapku krewje krjepjena:

Mi nowa hałžka wuroſcże,

So wokoł kſchiža plecźeſche.

Nětk noſchu, lube ſpomnjenjo,

We kcźenju Joho cźeṙpjenjo:

Kaž ludżo nětk mje mjenuja,

Sym Jězuſowa cźeṙpjeṅka.

Hdyž wócžko na mnje pohłada,

Na božoh Syna ſpomina;

Tež hórke ſylzy kapaju

Na moju hłoẇcžku róžowu.

Tu widżiſch hozdźe kóncžojte,

We krónje cżernje kałate,

A hlebja wótra cžeṙwjeni

So w krewi, kotruž wuſtorcži.

Wſchak na mni rjanoſcż njepytaj

A pyſchnu barbu nježadaj:

Profetojo žno prajachu,

So rjanoſcż njeje na Knjezu.[10]⁰⁾

Ja róži pychu woſtaju

So njerudżu pſche liliju:

Sym, kaž mje ludżo mjenuja,

Sym Jězuſowa cżeṙpjeṅka.

<pb n="55"/>

„Schtó běchu profetojo?“ wopraſcha ſo dżěcżo.

„To běchu dobri mužojo, kotſiž Jězuſowy pſchikhad na zemju do prědka
wozjewjachu. Swjaty Jan kſchcżenik běſche poſledni z nich a Jězus praji
wo nim, zo je wón profeta, haj wjacy dyžli profeta. Swjata Hilžbjeta,
macżeŕ ſwjatoho Jana, běſche cżeta knježny Marije, Jězuſoweje macżerje;
a dokelž běſchtaj wobeju dżěſcżi nimale jenak ſtarej, ſtaj hako dżěſcżi
najſkerje cžaſto hromadże pſchebywałoj. — O pomyſl ſebi, Khryſtulka, kak
zbožowny je Jan był, zo móžeſche z Jězuſkom wobkhadżecż a z nim hrajkacż
a pola Marije pſchebywacż.“

„O zbožowne dżěcżo, rjekny Khryſtulka, tež ja chcyła z Jězuſkom bycż a
ſwoju hłoẇcžku na Marinu ſwjatu wutrobu połožicż. Powjedaj mi hiſchcże
wjacy wo njej, Sněhowka!“

„Chcu tebi rjane powjedancžko powjedacż, kotrež ſym wot wótca Cyrilla
ſłyſchała. — Hdyž Marija pola Hilžbjety pſchebywaſche, běſche tak
ponižna a dobrocżiwa napſchecżo njej, zo jej kaž dżowka ſłužeſche,
hacžrunje wjedżeſche, zo budże macżeŕ boža. Junu njemějachu wody we
domje; duž wza wona karan, zo by po wodu ſchła, a hdyž ducy pſchi
žórleſchku wotpocžowaſche, pytny běłu róžicžku na brjóžku kcżějacu.
Marija dopomni ſo na dobrocżiwoſcż njebjeſkoho Wótca, kotryž je tule
trawku tak rjanu ſtworił. Wona pſchimny róžicžku ze ſwojej ruku, ale
njewutorhny ju. Potom ſtany a woteṅdże. Róžicžka pak, kiž prjedy
njewonjeſche, pocža po dótknjenju Marijinoho porſta wonjecż a kcżěje wot
toho cžaſa ze ſłódkowónitym kcżenjom.“ „Sněhowka!“ prajeſche <pb
n="56"/>dżěcżo po dołhim wocžaknjenju, „twój hłós je tak ſłódki a
cżichi, a twoje ſłowa ſu tak rjane a lube, zo ſo mi da, zo ſy ty lubej
Mariji prawje podobna.“

„O, njepraj to, rjekny Sněhowka; „Marija njeběſche žanomu druhomu
ſtworjenju na cyłej zemi runja. — Wona běſche kraſna tež pſched
jandżelemi a pſched božim wócžkom.“

„Dha ſy tola jandźelkam jara podobna, wo kotrychž tak cžaſto powjedaſch“
prajeſche dżěcżo.

„O ně“, rjekny Sněhowka zrudna. „Jandżelojo ſu dżěcżi a pſchecżelojo
boži; ja pak ſym njekſchcżena.“ „Njejſmoj dha mój joho dżěſcżi?“
praſcheſche ſo dżěcżo dale.

„Pſchez žadoſcż ſmój joho dżěſcżi; pſchetož mamoj wulku žadoſcż za
ſwjatej kſchcżeṅcu; abo nic, moja Khryſtula?

„Haj“, wotmołwi dżěcżo, „a nětkle chcyła ja, zo by něchtó wodu na moju
hłowu linył, zo mohła ja k Jězuſkej pſchiṅcż, pſchetož ſym jara ſłaba.“

Angelina pohladny jej do wocžow a ſtróži ſo, hdyž jeje pohladnjenjo
pytny; khětſe kiwny pěſtoncžu, kiž hnydom pſchiběža.

„Schto je tebi?“ wopraſcha ſo Khryſtulku dobrocżiwje.

„Daj mi wodu, zo bych k Jězuſej pſchiſchła“ ſcheptny dżěcżo ze ſłabym
hłoſom.

„Hladaj, zo macż ſem njepſchiṅdże“, praji žónſka Angelincy. „Dżěcżo
mrěje a dyrbi ſo wukſchcżicż.“ Ale macż běſche hižon pytnyła, ſo zo
něſchto wažne pſchihotuje a pſchiběža tak ſpěſchnje, kaž to z khromej
<pb n="57"/>nohu zamožeſche. Angelina ſkocži jej napſchecżo a wopſchimny
žoninej nozy, tak zo ſo wona z měſta hnucż njemóžeſche. Podarmo chcyſche
ſo wutorhnycż a krucżiſcho wupſchima ju Angelina a wołaſche bjez
pſcheſtacża: „Ty njeſmjeſch k njej; wona dyrbi kſchcżena bycż, wona
dyrbi k Jězuſej pſchincż. Rozzłobjena žona cżepjeſche ju mócnje na hłowu
a na khribjet, a Angelincyne mocy pocžachu woſłabnycż. Tu zawoła
kſcheſcżanſka Indianka: „puſchcż ju; dżěcżo je zaſtarane; budż Bohu
dżak!“

Angelinka ju puſchcżi a khwataſche k Khryſtulcy. Dżěcźatko ležeſche na
trawniku ze ſtyknjenymaj rucžkomaj; woda, z kotrejž běſche ju žona
kſchcżiła, błyſchcżeſche ſo hiſchcże na jeje włóſkach, kaž drohe
kamuſchki we ſłóncu.

„Angelina, Angelina!“ zaſchepny wona, ze ſwojimaj wócžkomaj na nju
pohladujo; pój ke mni!“

„Zbožowne ſtworjencžko!“ rjekny Angelina, ju wopſchimnywſchi; „Nětko ſy
zawěrno dżěcżo běłoho Khryſtuſa.“

„Nětko njejſym wjacy ſprócna;“ pſchetož běły jandżelk cžaka na mnje, zo
by mnje Jězuſej donjeſł!“

„Praj jomu, zo by ſkoro po mje pſchiſchoł“, prajeſche Angelina, a
ſylzycžki ronjachu po jeje licžkomaj.

„Haj, haj“, dychaſche Khryſtulka; „chcu jomu wſchitko wo tebi a mojej
macżeri wupowjedacż.“ — Swjatocžna cżiſchina ſcżěhowaſche. — „Sněhowka,
Sněhowka!“ rjekny dżěcżo z cżicha, zo běſche lědym rozemicż: „njejſym
wjacy ſlepa, ja Jězuſka widżu!“

Angelina cžujeſche, zo jeje hłoẇcžka pocžina <pb n="58"/>cżežſcha bycż:
kſchcżene dżěcżatko běſche pola Boha. Njezbožowna macżeŕ widžeſche ſwoje
dżěcżo we Augelincynymaj rukomaj mrěcż a zwoſta někotre wokamiki we
němej žałoſcżi ſtejo. Nahle pak wutorhny je Angelincy z rukow, a hdyž
pytny, zo je wotemrjete, cżiſny ſo k zemi we dżiwjej boloſcżi.

Wboha Sněhowka płakaſche ze ſobuželnoſcże, poklakny ſo k njej a ſpyta ju
změrowacż. Žȯnſka pak cżepjeſche we dżiwjej njemdroſcżi do njeje a
wobſkoržowaſche ju, zo je na dżěſcżowej ſmjercżi wina. Z nohomaj
budżiſche ju poteptała, hdyž běſche kſcheſcżanſka Indianka
njepſchiſtupiła a jej holcžatko z mocu njewutorhnyła. W tutym wokamiku
pſchiſtupi wóte Cyrill a wohlada poſtróženy, ſchto ſo tudy cžini.

„Mój Božo, ſchto cžinicże?“ zawoła, hdyž Angelincyne zacżekłe woblicžo
wohlada.

„Njeje dale nicžo! rjekny Angelina; „dżěcżatko je wukſchcżene a domoj k
Jězuſkej ſchło.“

Wótc Cyrill pokhili ſo k morwomu dżěcżatku a rjekny: „Zbóžne dżěcżatko,
proſch Boha za ſwoju macżeŕ a za mnje!“

Z dobom pozhubi ſo Indiancyna njemdroſcż, hdyž dżěcżo we Cyrillowymaj
rukomaj wohlada. Tyſchnje rjekny jomu: „Daj je mi; joho duſchu ſy mi
wzał; woſtaj mi tola joho cżěłko!“

Wótc Cyrill połoži je na jeje ruku, a wona połoži je na zemju a pocža
dżěru do zemje hrjebacż. Hdyž widżeſche, ſchto wona chce, prajeſche
kſcheſcżanſkej Indiancy někotre ſłowa, a wona pſchinjeſe jomu bórzy
trěbny grat. Nětko wón ſam rowcžk tam wury, hdżež běſche macżeŕ hrjebacż
pocžała. Angelinka <pb n="59"/>pſchinjeſe wſchitke róžicžki, kotrež
běſche prjedy z Khryſtulku ſchcżipała a zeſypa je do rowcžka. Cyrill wza
cżěłko a połoži je nuts, a rjekny indianſkej žonje dobrocżiwje: „Tu
budże twoje dżěcżo ſrjedż róžicžkow ſłódcy drěmacż.“

Wona jomu njewotmłowi, ſylzy kapachu z jeje wocžow, ale dżakownje
pohladny na njoho, hdyž ſwoje dżěcżo hiſchcże junu z rowcžka wuzběhny,
je na ſwoju wutrobu potłocži a zaſy połoži. Ze znamjenjemi daſche jim
wjedżecż, zo ſo jej bližili njebychu; a duž pſchihladowachu nazdala,
bjez tym zo wona row z nowym trawnikom pſchikrywaſche. Hdyž běſche cyły
pokładżeny, zwoſta tſi dny a tſi nocy vola rowa a njewoteṅdże. Z hłodom
budżiſche dyrbjała wumrjecż, njebudżiſche jej Angelinka porjadnje jěſcż
pſchinoſchowała, wot kotrejež pak wona lědym wopta.

Wótc Cyrill woſta tež blizko, zo by ſebi zbožowny wokamik wotłakał,
hdżež móhł z njej wo wěrje porycžecż. Wboha žónſka mějeſche zrudny
pſchiwěrk, zo prěnje zwěrjo, kiž ſo na rowje pokaza, powjeſcż wot
wotemrjetoho dżěſcża pſchinjeſe. Ptacžk abo drnhe kſchidłate
ſtworjeṅcžko by wozjewiłe, zo je dżěcżo zbóžne; wacžka abo łažate
ſtworjenjo by pſchipowjedżiło, zo je dżěcżo njezbóžne. Toho dla zwoſta
wona tſi dny a nocy pola rowa a njewopuſchcżi jón a njedowoli ſebi
poſpacż.

Tſecżi dżeṅ rano zezda ſo jej, zo ſo něſchto pſched jeje nohomaj hiba a
hdyž bliže hladaſche, wohlada wulku huſaṅcn. Z wulkej žałoſcżu padny
macżeŕ na row a měnjeſche nětko z wěſtoſcżu, zo je jejne dżěcżo
njezbóžne. Khwilu hladaſche wótc Cyrill <pb n="60"/>na nju a hnuty
pſchez jeje boloſtnu žałoſcż, pſchiſtup k njej a wopraſcha ſo za winu
jeje ſylzow.

„Waſche cžinki“, rjekny hněwna, „ſu moje dżěcżo do hubjenſtwa
pſchiwjedłe; hlejcże łažate zwěrjo, kiž mi prajicż dże, zo je moje
mólicžke njezbóžne!“

Wótc Cyrill poſměwkny ſo dobrocżiwje a prajeſche: „Hdyž bych tajkim
njemudrym myſlam wěrił, njebych we tejle huſaṅcy žane njezbožowne znamjo
wohladał!“

„To dżě je łažate zwěrjatko“, napſchecżiwi žónſka.

„Haj“, wotmłowi Cyrill; „nětko drje je to łažate zwěrjatko, ale
njewoſtanje to pſchecy. Chcu tebi žiwjenjo tohole zwěrjatka prajicż a
potom ſudż ſama. Kaž widżiſch, je to nětko huſaṅca. Po krótkim wona na
zdacżo wumrje a budże za morwu ležecż, po někotrych měſacach pak wotewri
ſwój zakrywk a polecżi hako rjana piſana mjetel k njebjeſam.“

„Moja luba dżowka“, pokracžowaſche měſchnik z luboſcżiwym a dobrocżiwym
hłoſom: „kaž z tejle huſaṅcu, tak je tež z twojim dżěſcżom: pſched
někotrymi dnami běſche hubjene, ſlepe ſtworjenjo; ty ſy je wumrjecż
widżała; ale we wokamiku ſmjercże doſta joho duch kſchidleſchka kaž
mjetel a pozběhny ſo wjeſoły k božej wutrobje do njebjes.“

Kedżbnje poſłuchaſche Indianka na joho ſłowa, pomyſlenjo na dżěſcżowe
njezbožo běſche ju potłócžiło, zo wſchitko zwólnje wěrjeſche, ſchtož
wótc Cyrill k dopokazmu joho zbóžnoſcże naſpomni. Skóncžnje prajeſche
płacžicy a z poduſchenym hłoſom: „Ty njechaſch a njemóžeſch mje zjebacż;
pſchiſahaj mi, zo je moje dżěcżo zbóžne!“

<pb n="61"/>

„Swjatocžnje tebi praju“, rjekny wón, „ja wěrju, zo je wone bjez
zbóžnymi dżěcżatkami, kotrež pſchecy pſched Jězuſowym trónom ſtoja a ze
ſwojimi khwalbnymi ſpěwami njebjeſa napjelnjeja!“

„A wohladam ja tam ſwoje dżěcżo hdy zaſy? móžu je zaſy namakacż?“
wopraſcha ſo Indianka.

Wón wotmłowi: „Moja dżowka, ja tebje njeſmjem ſlepicż. Wſchohomócny Bóh
je wěcžny rozdżěl bjez kſchcżenymi a njekſchcżenymi ſtajił; a toho dla
dyrbju tebi prajicż, zo móžeſch jeno po dóſtacżu ſwjateje kſchcżeṅcy
nadżiju měcż, ſwoje dżěcżo zaſy namakacż.“

„Daj mi ju hnydom!“ zawoła žónſka; „cžiṅ zo mnu, ſchtož chceſch, jeno zo
ſwoje dżěcżo zaſy wohladam.“

„Nětko hiſchcźe nic“, dźeſche wótc Cyrill; „daj ſo najprjedy
kſcheſcźanſku wěru rozwucžicź a potom wuzwol ſama, hacž chceſch
kſchcźena bycź abo nic. Ja pak ſym pſcheſwědcženy, zo hdyž zhoniſch,
ſchto je Jězus za tebje cžinił a kak je tebje lubował, budźeſch za
kſchcźeṅcu žadacź, nic tohodla, zo by ſwoje dźěcźo, ale zo by woblicžo
ſwojoho Boha widźecź mohła.“

„Žónſka poklakny ſo na ſwojej kolenje a ſlubi, zo chce joho wolu cyle
dopjelnicź. Cžinjeſche potom tež wſchitko a nawukny bórzy naſchu ſwjatu
wěru runje tak lubowacź, kaž běſche ju prjedy hidźiła. Angelinku
cžeſcźeſche nětko hako wumožnicu (wumožeŕku) ſwojoho dźěſcźa. Na jeje
próſtwu dowoli jej wótc Cyrill, zo ſmě we ſydliſchcźu woſtacź a Angelinu
<pb n="62"/>pſchi ſebi ſkhowacź. Tutej pſchiwobrocźi wona nětko wſchitku
luboſcź, kajkuž mějeſche prjedy za ſwoju Khryſtulku. —

♣Sedmy staw.♠

Zbóžne ſkóncženjo.

Někotre dny po Khryſtulcynej ſmjercźi dźěſche wótc Cyrill do
indiancyneje khěžki, zo by z Angelinu porycžał. Dokelž ju tam njenamaka,
naſtaji ſo k pohrjebniſchcźej, hdźež ju na lubym měſcźe pſchi Indianowym
rowje namaka. Bližc pſchiſtupiwſchi pytny, zo je jara płakała. Najprjedy
njechaſche jomu pſchicžinu (winu) ſwojich ſylzow wozjewicź. Hdyž pak ju
luboſcżiwje nuzowaſche, powjedaſche ſkóncžnje; „Wy wěſcże, mój běły
wótcže, zo móžu jeno jenu pſchicžinu k płakanju měcż, to mjenujcy, zo
njejſym hiſchcże dżěcżo dobroho běłoho Khryſtuſa. Mój indianſki nan je
kſchcżeny a k Jězuſej ſchoł, Khryſtula je kſchcżena a k Jězuſej ſchła, a
nětko žadam tež ja, zo bych kſchcżena była a mohła k Jězuſej pſchiṅcż.“

„Ale, moje lube dżěcżo!“ dżeſche wótc Cyrill „z toho hiſchcże
njeſcżěhuje, zo tebje wſchohomócny Bóh hnydom po doſtacżu ſwjateje
kſchcżeṅcy k ſebi zawoła, kaž Khryſtulku. Ně, nadżijam ſo, zo budże ſo
Jomu ſpodobacż, tebje hiſchcże wjele lět na tutym ſwěcże woſtajicż, zo
mohła joho z dobrymi ſkutkami cžeſcżicż <pb n="63"/>a druhich ze ſwojim
dobrym pſchikładom na pucżu k zbóžnoſcżi nawjedowacż.

„O njepraj to, mój běły wótcže; wot cžaſa, hdyž do Khryſtulcynych lět
pſchiṅdżech, ſym Boha pſchecy nutrnje proſyła, zo bych ſwjatu kſchcżeṅcu
doſtała a potom wumrjeła a hnydom k Jězuſkej pſchiſchła.

A wón je tak dobrocżiwy, zo ſo na to wěſcże ſpuſchcżam, zo mi jenicžke
njezapowje, wo cžož ſym ſtajnje proſyła.“

„Moje lube dżěcżo;“ wotmłowi wótc Cyrill „wſchitko to leži we božej
rucy, kotryž budże z tobu po ſwojej njeſkóncžnej mudroſcżi cžinicż. Ja
pak ſym pſchiſchoł, tebi wozjewicż, zo wjacy dołho na dóſtacżo ſwjateje
kſchcżeṅcy cžakacż njetrjebaſch. Srjedż pſchichodnoho tydżenja chcu ju
tebi wudżělicż.“ „O mój Božo, rjekny Angelina, rucy ſtyknywſchi, je dha
móžno, zo budu po krótkim tydżenju twoje dżěcżo?“

„To budżeſch, je-li to joho wola! wotmłowi miſſionar.“ „Ja ſym ſwjedżeṅ
Božoho hordoho Cżěła k tomu wuzwolił, dokelž je cyrkej tónle dżeṅ k
cžeſcżowanju Jězuſowoho ſwjatoho cžłowjeſtwa a k dżakej za joho
wobſtajnu pſchitomnoſcż na naſchich wołtarjach poſtajiła. A nětko tebi
tež praju, cžoho dla ſym twoju kſchcżeṅcu dlěje dyžli trjeba,
wotſtorkował. Chcu tebi pſchi twojim zaſtupje do cyrkwje najwjetſche
zbožo pſchihotowacż, kotrež móže kſcheſcżan na zemi doſtacż. Hdyž budże
twoja duſcha wot pſchekhadnoho (herbſkoho) hrěcha wuſchwarnjena a ty
Jězuſowe dżěcżo, potom dyrbiſch joho pſchez najſwjecżiſchu Swjatoſcż
wołtarja do ſwojeje wutroby doſtacż!“

<pb n="64"/>

Sněhowka njemóžeſche pſche radoſcż a ſpodżiwanjo ani porycžecż a wótc
Cyrill pokracžowaſche: „O moje lube dżěcżo, budż prawje pobožna k
Jězuſej, hdyž wón do templa twojeje wutroby zaſtupi.

Praj jomu, kak ſy joho lubowała a za joho bójſkej pſchitomnoſcżu žadała.
Dopomṅ ſo, zo doſpołna luboſcż wſchitku bojoſcż zacżěri, a toho dla rycž
z nim, hako by wón hiſchcże widżowny po zemi khodżił a ty kaž Marija
pſchi joho nohomaj ſedżała. Cžaſto ty ſwjatomu Janej zbožo zawidżeſche,
zo móžeſche ſwoju hłowu na Jězuſowu wutrobu połožicż: we ſwjatym
woprawjenju budżeſch hiſchcże zbožowniſcha; pſchetož Jězus połoži ſwoju
hłowu na twoje wutrobno a budźe we twojej wutrobje wotpocžowacż.“

Angelina poklakny ſo a ſylzy ronjachu po jeje licžkomaj, hdyž wona z
cżicha prajeſche: „O drohi Jězuſo, dóſtanu dha tebje zawěrno? wozmu
tebje do ſwojeje wutroby? budu tebje wſchudżom ſobu noſycż, hdżežkuli
budu? Budu z tobu cyły dżeṅ rycžecż móc, bjez toho, zo bych womucžnyła
abo we twojej pſchitomnoſcżi woliwknyła.“ „Moje dżěcżatko!“ rjeny wótc
Cyrill połny luboſcże k Bohu; „tak budżeſch ſwojoho Boha wobſedżecż,
budżeſch z nim rycžecż a wón budże na tebje poſłuchacż, ſchtožkuli maſch
jomu prajicż. Ty budżeſch Joho lubowacż a wón tebje. Ty budżeſch ſo jomu
za joho hnadu dżakowacż a wón ju tebi ſto krócż rozmnoži. Ty budżeſch w
joho rukomaj wotpocžowacż kaž dżěcżatko we macżernymaj rukomaj, a z
wjetſchej luboſcżu dyžli hdy žana macżeŕ; wón tebje wobſahnje a wozmje
<pb n="65"/>tež tebje do ſkhowa ſwojeje najſwjecżiſcheje wutroby.“

Tu naſta cżiſchina, w kotrejž běſche jeno dżěſcżowe zdychowanjo
ſłyſchecż. Potom rjekny Angelina: „Jězus je zawěrno moje próſtwy
wuſłyſchał, pſchetož we njewuprajnej zbožownoſcżi tuteje hodżiny ja
wumru!“

Tale myſlicžka zaja jeje myſle tak, zo Angelina za móžno njemějeſche, zo
mohła po hodżinje ſwjatoho woprawjenja dlěje žiwa bycż a tež wótc
Cyrill, kotryž jeje licžcy wſchědnje bóle blědnycż widżeſche, pocža
wěricż, zo jej njeje dołhe žiwjenjo poſtajene.

Někotre dny do ſwjedżenja Božoho hordoho Cżěła proſcheſche Angelina
wótca Cyrilla wo dowolnoſcż, zo ſměła ſo wot druhich dżěcżi zdalicż a ſo
we modlenju a ſamocże na doſtacżo najſwjecżiſcheje ſwjatoſcże
pſchihotowacż. Wona měnjeſche: „Njemóžu na Jězuſa myſlicż, hdyž z
dżěcżimi hrajkam. A dokelž chce wón dobrocżiwje ke mni pſchiṅcż, chcu
jeno jomu wſchitke wokamiki ſwojoho žiwjenja a wſchitke zacžucża ſwojeje
wutroby poſwjecżecż.“

Wótc Cyrill zwoli rady do jeje žadanja a Angelinu njeběſche wjacy we,
ſchulſkej jſtwě abo na hrajniſchcżach (hrajnych měſtach) widżecż. Ranjo
pſcheby zwjetſcha we cyrkwi, popołdnju ſłyſcheſche miſionarowe
rozwucženja a cžitaſche dobre knihi, kotrež běſche jej wón požcžił.
Wyſche toho zwoſtawaſche tež hewak dołho we cżichim modlenju. Bóh ſam
wě, ſchto ſo we tymle cžaſu nutrnoho wobkhadżowanja z nim we jeje
wutrobje cžinjeſche, ale Indianka, kotraž mějeſche ju zaſtaracż, namaka
ju cžaſto we modlenju a bližeſche ſo jej potom ze zacžucżom wěſtoho <pb
n="66"/>pocžeſcżenja. Tu ſo jej zdaſche, kaž by ſo jej woprawdże
jandżelk z njebjes wozjewił, a wótc Cyrill wohlada ju tež junu klecžacu,
ze zandżelenymaj wócžkomaj a ſtyknywſchi rucy, wobrónjenu napſchecżo
wſchitkim zwonkownym rozpjerſchenjam, a měnjeſche, zo je ſo pſchi jeje
wohladanju na wobraz najzbóžniſcheje knježny dopomnił, kak ſo wona hako
dżěcżo we templu modli.

Wjecžor pſched Božim hordoznym Cżěłom pſchiṅdże wótc Cyrill zaſy do jeje
jſtwicžki a porucži jej, zo by jedyn z wołtaŕkow zrjadowała, kotrež
indianſke dżěcżatka za jutſiſchi wulki wobkhad k ſtajenju
najſwjecżiſcheje ſwjatoſcże pyſchachu.

Wón pſchipokaza jej poſtajene měſtno a dowoli, zo ſmě jón cyle ſama
wudebicż, zo ju njeby powjedanjo druhich dżěcżi myliło.

Angelina zapocža hnydom a běſche we nimale dwěmaj hodżinomaj ſwoje dżěło
dokonjała, hako ju někotre dżěcżi wohladachu a k njej pſchiběžachu.
Wjeſelachu ſo, zo ſu ſwojoho jandżelka, kaž Angelinku mjenowachu, zaſy
wohladałe a nuzowachu ju, zo by wocžaknyła a zhoniła, ſchto wſchitko ſu
wone za jutſiſchi dżeṅ pſchihotowałe a wotmyſliłe. A hdyž bě chu jeje
wołtark wobhladałe, njeběchu ſpokojene a měnjachu: „wón zmolom tak rjany
njeje, kaž wołtarki, kotrež ſy hdy prjedy pyſchiła: tamne mějachu
cžeŕwjene a módre róžicžki; a za tónle ſym jeno tele zrudne wěncy
wuzwoliła!“

Sněhowka znapſchecżiwi: „Tele wěncy drje njejſu tak pyſchne, ale ſu z
cżeŕpjenkow ſplecżene, kotrež ſu kſcheſcżanſkej wutrobje pſchede
wſchitkimi lube!“

<pb n="67"/>

„Ale tak pyſchne njejſu“, wotmłowichu dżěcżi; „běž, luba Sněhowka,
zebjeŕ je dele a chcemy tebi za nje druhich doſcź pſchinjeſcż!“

Sněhowka njezwoli rady do jich žadanja. Tola wopomni, zo budże jeje
zaſłužba wjetſcha, hdyž ſwojoho žadanja ſo wotrjeknywſchi, druhim po
woli cžini. Duž pocža bjez daliſchich rycžow z wulkej prócu naplecżene
wěnki dele bracź. Tu zadżěwaſche jej wjetſcha holca, prajicy: „to njeſmě
bycż, zo Sněhowka ſwoje wěncy nam k woli prjecž bjerje, wótc Cyrill je
jej tónle wołtark wupyſchicż dał, duž ma wona prawo, jón z tymi róžemi
wudebicż, kotrež ſo jej ſpodobaja. „Chcemy ſo Cyrilla wopraſchecż,
wołachu dżěcżi, hdyž joho hicż widżachu. Bórzy bě mjez nimi a ſmějeſche
ſo, hdyž wo jich njepſchezjenoſcżi zhoni.

„Moje lube dżěcżatka“, rjekny wón, „naſch luby njebjeſki Wótc njehlada
na dar, ale na dawacżerjowu wutrobu.“ Kain a Abel woprowaſchtaj
najlěpſche, ſchtož mějeſchtaj, jedyn jehnjatko ze ſwojoho ſtadła, druhi
płody ſwojich polow. Kainowy dar bu zacżiſnjeny, dokelž mějeſche wón
zawiſtnu wutrobu; Abelowy wopor ſo ſpodobaſche, dokelž běſche dar
njewinowateje duſche. Tak da luby Jězus jutſe ſwoje najlěpſche dary nic
tym, kotſiž najrjeṅſche róžicžki na wołtaŕ ſtaja, ale tym, kotſiž jomu
póccżiwu wutrobu dadża, w kotrejž je ponižnoſcż, poſłuſchnoſcż,
ſchwarnoſcż, pobožnoſcż k Bohu a luboſcż k joho njewoblakowanej macżeri,
cžiſtej knježnje Mariji.“ „Tak budże ſo jomu Sněhowcyny najlěpje lubicż;
wona je wjele pobožniſcha a lubuje joho bóle dyžli hewak žane z nas,“
wotmłowi jene dżěcżo.

<pb n="68"/>

„Moje lube dżěcżatka“, wotmłowi wótc Cyrill, „wy wſchitke lubujecże
dobroho Jězuſa, a luby Jězus lubuje was. Hdyż wón hiſchcże na zemi
khodżeſche, běſche wón rady pola dżěcżi, bjerjeſche je na ſwój klin a
žohnowaſche je. A ja ſym pſcheſwědcženy, hdyž wón jutſe na waſche
wołtarki ze ſwojej pſchitomnoſcżu we najſwjecżiſchej ſwjatoſcżi
pſchiṅdże, budże wón rady mjez wami pſchebywacż a pſchi ſwojim wotkhadże
was požohnowacż; joho wutrobjeſu indianſke dżěcżatka lube.“

Dżěcżi ſklakachn ſo wokoło wótca Cyrilla, zo by je požohnował, a wón
połoži ſwoju ruku kóždomu na hłoẇcžku a modleſche ſo nad nimi, prjedy
hacž je domoj póſła. Sam njeṅdżeſche pak tule nóc k wotpocžinkej, ale
pomhaſche Indianam, kiž mějachu wſchitko k ſwjedżenjej pſchihotowacż.
Lědym běſche rano ſłónco zeſkhadżało, poda ſo Angelina z druhimi
wjeſnjanami na pucż do cyrkwje, hdżež mějeſche ſo wobkhad z
Najſwjecżiſchim zapocžecż. Hłowne haleje běchu z cžeſtnymi wrotami,
ptacžkami a wſchelakimi róžemi a płodami wudebjene, kajkež běchu we
wokolnoſcżi namakacż. Indianojo běchu tež dżiwich zwěrjatow nałojili a
je ze ſylnymi powjazami k ſchtomam pſchiwjazali. Bjez tajkoho pſchidawka
by ſo jim wudebjenjo jeno połojcžne a njedoſpołne zdało. Hacž runje
běſche mjez tutej dżiwinu něſchto tygrow, młodych lawow a dżiwich bykow,
khodżachu dżěcżi tola cyle blizko pola nich a njebojachu ſo, dokelž
běchu na tajku dżiwinu zwucžene. Sněhowka pak, kotrejž běſche tele
waſchnjo njeznate, bojeſche ſo, hdyž njedaloko wołtarka, kotryž běſche
wupyſchiła, njemdroho byka ſchtomej pſchiwjazanoho wohlada. Skoro ſo <pb
n="69"/>jej zdaſche, kaž by wón woſebje na nju dżiwje hladał. Hdyž pak
jej druhe dżěcżi prajachu, zo je krucże pſchiwjazany, dżěſche ſwój pucż
do cyrkwje a njemyſleſche dale na njoho.

Wótc Cyrill běſche poſtajił, zo budże wona hnydom po wobkhadże kſchcżena
a zo na ſcżěhowacej božej mſchi ſwjate woprawjenjo dóſtanje. To
njeběſche hewak waſchnjo: kſchcżeṅca bu ſwjate dny popołdnju wudżělena;
ale Sněhowcyneje wulkeje pobožnoſcże dla chcyſche ju Cyrill druhim
dżěcżom za pſchikład poſtajicż. Tež chcyſche wón, zo by ſwoje prěnje
ſwjate woprawjenjo tón dżeṅ dóſtała, kotryž je cyrkej k cžeſcżenju
wobſtajneje pſchitomnoſcże Jězuſa Khryſtuſa na naſchich wołtarjach
poſtajiła.

Hdyž Angelina do cyrkwje ſtupi, dżěſche do dżěcżi, kotrež pſched Božim
Cżěłom dżeja a róžicžki ſcżełu. Hdyž běchu ſo wſchitcy na ſwoje měſtna
zeſchli, dżěſche wobkhad z cyrkwje pomału dele po hłownym haleju. Běchu
ſkoro k wołtarkej pſchiſchli, kotryž běſche z cżeŕpjenkami wupyſcheny;
tu bu njemdre rwucżo byka ſłyſchane a zwěrjo, kotrohož běſche ſo
Angelina rano nabojała, roztorhny ſwoje powjazy a cżěrjeſche napſchecżo
ludej. Wſchitko cżěkaſche a wótc Cyrill, z Najſwjecżiſchim we rukomaj,
ſtojeſche ſam napſchecżo dżiwjomu zwěrjecżu. Joho běſche ſebi zwěrjo
zhladało a ſapacej wocži měrjeſchtaj na njoho, wone pokhili hłowu, zo by
ſo na njoho zaběžało — tu ſkocži dżěcżatko ſrjedż njej a Angelina
ležeſche pobodżena krawjo na zemi. Junu, dwójcy běſche bykowy roh jeje
ſtronu zranił; tſecżi raz chcyſche wón ju ſtorcžicż, hako jomu młody
Indian laßo <pb n="70"/>(dołhi powjaz z wokom) pſchez hłowu cżiſny.
Krótke bědżenjo naſta; zwěrjo bu powalene a Indian zakłó je ze ſwojim
nožom.

Lud pocža widżecż, zo je ſtrach nimo a bližeſche ſo zaſy, tola trochu
wohaṅbjeny, zo je ſwojoho paſtyrja we wulkej ſtrachocże wopuſchcżił.
Hdyž pak ranjenu Sněhowku wohladachu, kotrejež mrějacej wócžcy poſledni
tróſcht ſwjateje wěry z ruki duchownoho wótca žadaſchtej — naſtachu mjez
nimi ſtróžele a žałoſcż.

Hdyž běſche wſchitko zaſy zrjadowane, wjedżeſche druhi měſchnik wobkhad
dale a wótc Cyrill zwoſta z někotrymi ludżimi pola ranjenoho dżěſcża.
Jeje rany krawjachu ſylnje a wótc Cyrill njemóžeſche ſo ſylzow wobrócż,
hdyž jeje rany na ſtronje a ramjenju widżeſche. „Luby Božo!“ praji wón,
„kak ſy tola jara ranjena, wbohe dżěcżatko!“

„Ně, ně, nic wboha“, ſcheptaſche Angelinka a na njoho hladajo rjekny:
„najprjedy kſchcżeṅcu, potom Jězuſa na zemi a Jězuſa w njebjeſach!

Wótc Cyrill ſpózna jejne myſle a ſlubi, zo budże jeje žadanjo we
někotrych wokamikach dopjelnjene. Po joho porucžnoſcżi rozdrjechu
někotre žónſke ſwoje rubjeſchcża a zawjazachu jeje rany, kaž derje ſo
hodżeſche. Potom pſchikaza Khryſtulcynej macżeri, zo by ſo na zemju
ſydnyła a dżěſcżowu hłowu na klin wzała; wón pak zapocža ſwjatocžnje
ſwjatu kſchcżeṅcu. Do Angeliny ſtupaſche nowe žiwjenjo, hdyž ſwjata woda
jeje cžoło macžeſche. Swojej wocži z njewuprajnej łuboſcżu k njebju
pozběhnywſchi rjekny z cżicha: „Mój luby Božo! kak ſłódko je Twoje
dżěcżo bycż.“

<pb n="71"/>

A měſchnikowu ruku pſchimnywſchi a luboſcżiwje wokoſchiwſchi pſchiſtaji:
„Ja was prawje jara lubuju, mój luby, běły wótcže: ale tola njejſym
waſche dla pſched ſtraſchniwe zwěrjo ſtupiła.

„Wěm to derje“, rjekny wótc Cyrill.

„Jězuſa dla to běſche“, ſcheptaſche Angelina.

„Haj, moje lube dżěcżo, Jězuſa dla. Ja njeſech najſwjecżiſchu Swjatoſcż
a ty ſebi myſleſche, zo by wona poteptana a na zemi wonjecžeſcżena była,
hdy bych ja powaleny był!“

Angelina wobkrucżi to wjeſele z wócžkomaj a rjekny: „Njemrěju ja za
Jězuſa?“

„Ja to woprawdże wěrju, moje lube dżěcżo. A Jězus poda tebi wulke myto,
budżeſch Joho w kraleſtwje njebjeſkoho Wótca wěcžnje widżecż.“

„Ale najprjedy na zemi,“ žadaſche Angelina.

„Haj, najprjedy na zemi“ woſpjetowaſch wótc Cyrill. „Maſch hiſchcże jeno
někotre wokamiknjenja żiwa bycż, a Jězus je tak dobrocżiwy a
pſchecżelny, zo pſchiṅdże a pſchi tebi woſtanje!“

Po někotrych ſłowach pobožnoho napominanja poda jej wótc Cyrill ſwjate
woprawjenjo hako pucżnu cyrobu. Mrějace dżěcżo zandżeli wócžcy, kaž by z
njewuprajnej radoſcżu napjelnjene było. Khryſtulcyna macż njemóżeſche ſo
wjacy ſylzow wobrócż. „O ty mały běły jandżelko“, prajeſche z cżicha a
pokhili ſo na ju, „prjedy hacž woteṅdżeſch, praj mi, hacž mi wſchitku
ſurowoſcż wodaſch, kotruž ſym prjedy na tebi cžiniła.

Sněhowka ſpyta ſo k njej wobrocżicź, ale pohibnjenjo boleſche ju. Duž
połoži ruku na ſwoju <pb n="72"/>ſtronu. „Ach, tebje boli tale
ſtraſchniwa rana, kiž tebje mori“ žałoſcżeſche žónſka.

Sněhowka dżeſche: „Ně! Joho ſtrona bu za mnje pſchekłóta, a nětko je
moja z luboſcźe k njomu ranjena.“

Dołha cżiſchina ſcżěhowaſche. Cyrill ſo z boka njeje poklakny a wona
ſpyta joho ruku hubicžkowacż.

„Moje lube dżěcżo“, rjekny wón ze ſylzojtymaj wocžomaj, „ſy nětko
zbožowna? nimaſch žanu žadoſcż wjacy?“ Jeje móc zdaſche ſo na khwilu
wrócżicż a wona wotmłowi z cżichim, ale krutym hłoſom: „Mój běły wótcže!
ja nicžo wjacy njetrjebam a nježadam, pſchetož Jězus je pſchi mni!“

A tele ſłódke, kóždej kſcheſcżanſkej wutrobje tak drohe mjeno, kotrež
běſche ſtajnje we jeje wutrobje a cžaſto we jej horcże, wone běſche tež
jeje poſlednje ſłowo.

Junu hiſchcże zawrje wócžcy a jeje duſcha lecżeſche tak z cżicha k Bohu,
zo žónſke jejnu ſmjercż prjedy njepytnychu, hacž hdyž wótc Cyrill
modlitwy za wotemrjetych zaſpěwa. Angelina bu z boka ſwojoho indianſkoho
nana pohrjebana. Kóžde lěto wjecžor pſched ſwjedźenjom Božoho hordoho
Cżěła wupyſchichu młode holcžata jejny row z wěncami z cżeŕpjenkow, a
hdyž ſchtó cuzy pſchiṅdże, powjedachu jomu podawiznu běłeje Sněhowki,
kotraž běſche jich wucžiła, kak luby a dobrocżiwy je Bóh napſchecżo
dżěcżatkam, kotrež joho ſwjate mjeno z pocžeſcżenjom a pobožnje
wuprajeja.

Cźiſchcżał L. A. Donnerhak w Budyſchinje.

[1] ⁾ Indianojo ſu prěni wobydlerjo Ameriki. Jich barba je bruna,
khoporojta. Dżěla ſo do wjele ſplahow z nimale 600 narycžemi. Cyły lud
wopſchija ſnadż 10 — 15 milijonow duſchow a dżerži ſo mjeṅſchi dżěl
tychſamych hiſchcże pohanſtwa.

[2] ⁾ Paraguay je wokoło 4175 ſchtyriróžknych mil wulki kraj we južnej
Americy, z 500,000 wobydlerjow, kotſiž ſu z wjetſcha kſcheſcźanſcy
Indianojo. Tutón kraj bu we lěcźe 1516 wot europſkich Schpanjanow
namakany a pozdźiſcho cyrkwinſkomu rjadej jeſuitow pſchepodaty, kotſiž
jón jara derje zarjadowachu a ſebi wo rozſchěrjenjo kſcheſcżanſtwa bjez
tutym ludom najwjetſche zaſłužby dobychu.

[3] ⁾ Podkopki ſu do horow wuryte dżěry abo podzemſke pucże, w kotrychž
rudy ze zemje ryja.

[4] ⁾ Indianojo mjenuja Europjanow „běłych“, dokelž maja běłu barbu,
bjez tym zo ſu woni bruni. Z tejele winy mjenuja tež Khryſtuſa „běłoho.“

[5] ⁾ „Cžornodraſtnych“ mjenuja Indianojo kſcheſcżanſkich duchownych
dołheje, cžorneje draſty dla, we kotrejž khodża.

[6] ⁾ Pſchiſtaw (Hafen) je měſtno pſchi mórſkim abo rěcžnym brjozy,
hdżež cžołmy zaſtawaja a ſo k krajej pſchiſtajeja.

[7] ⁾ Oranža je družina citronowych ſchtomow.

[8] ⁾ Towaṙſtwo Jězuſowe abo jeſuitojo, je klóſchtyrſki rjad, wot Ignaca
z Loyole załoženy a 27. ſeptembra 1540 wobkrucżeny. Tónle wjelehanjeny a
pſcheſcżěhany rjad, kotryž ma njeſmjertne zaſłužby wo rozſchěrjenjo
kſcheſcżanſkeje wěry a wo rozwucženjo luda, bu w l. 1773 zaſtorcženy,
ale pocža ſo wot 1814 z nowymi mocami rozſchěrjecż; w 1834 mějeſche
2684, nětko pak 7231 ſobuſtawow, kotrež ſu nimale po wſchěch krajach
rozdżělene.

[9] ⁾ Kſcheſtnicžka je běła draſta, kotruž měſchnik po ſwjatej
kſchcżeṅcy na dźěcżo połoži k znamjenju joho cžiſtoſcże a
njewinowatoſcże.

[10] ⁰⁾ Tudy ſu naſpomnjene profetſke ſłowa, kotrež Izaias wo Jězuſowym
cżeṙpjenju prajeſche: „Wón ſo pozběhuje kaž hałožka pſched nim (tym
Knjezom) a kaž korjeṅ z lacžneje zemje. Wón nima ſchtałtnoſcż ani
rjanoſcż. Widżimy joho a njeje tu ſchtałtnoſcż ſpodobna.“ (Izaias 53,
2.)
