♣MENTEM ALIT ET EXCOLIT♠

♣K. K. HOFBIBLIOTHEK♠

♣ÖSTERR. NATIONALBIBLIOTHEK♠

♣PRINCIPIA♠

♣LINGUÆ WENDICÆ,♠

♣Quam♠

♣ALIQUI WANDALICAM VOCANT.♠

♣Cum licentia Superiorum.♠

♣PRAGÆ, Typu̇ Univerſitat: Carolo-Ferdinand: in Collegio Societ: FESU ad
S, Clementem, Anno 1679.♠

♣Omnis lingua confitebitur DEO. Rom. 14. 11.♠

♣REVERENDISSIMO,♠

♣Perilluſtri, ac Ampliſſimo.♠

♣DOMINO,♠

♣D. MARTINO FERDINANDO BRICKner à Bruckenſtein, Epiſcopatûs Miſnenſis
per Superiorem & Inferiorem Luſatiam Adminiſtratori in Spiritualibus,
Loci Ordinario, Laubnæ Præpofito, & ibidem Cœnobij Sacrarum Virginum
Viſitatori perpetuo, Ingenuæ ac Exemptæ Eccleſiæ Budiſſinenſis ad S.
Petrum Decano & Prælato meritiſſimo, Domino Patrono ac Mecœnati
pratioſiſſimo♠

♣SALVTEM. & FELICITATEM.♠

♣P Ræcipuus prola i in lucem libelli hujus finis, Reverēdiſſime ac
Ampliſſime Domine, eſt, ut eo utentes illi, quêis animarum cura in
Hexapoli commiſſa eſt, libros ad tradendam Orthodoxæ Religionis
doctrinam, aut neceſſarios, aut utiles, majori cum facilitate
conſcribere poſſint. Quòd etenim panciſſimi hactenus (nam unum duntaxat,
vel alterum prodijſſe conſtat) Venedici idiomatis libri à Romanæ
Apoſtolicæ&#xE8BF;&#x0301; Fidei Aſſeclis, typo excuſi fuerint, unicam
eſſe reor cauſam, Orthographiæ certæ acuniverſalis deſectum. Cui malo ut
afferrem remedium, Orthographiam niſus fui reperire univerſalem,
ſumptuúmque etiam evitandorum gratiâ, Bohemi. cæità accommodatam, ut
typo Czechico, nullâ ferme mutatâ, vel additâ re, uti poſſimus. Hoc
quidquid eſt operis, Tibi Reverendiſſime, ac Perilluſtris Domine
dedicare placuit, ut Illuſtri Tuo Nomine libellus inſignitus aliquid
lucis accipiat, gratiórque & acceptior accidat cùm alijs omnibus, tum
maximè Clero, Reverendiſſimæ Dominationi Tuæ, tanquam Epiſcopatûs
Miſnenſis per utramque Luſatiam digniſſimo Adminiſtratori, ſubjecto.
Spero fore, ut munuſculum hoc, mole quidem exiguum, aſt, ob intentum
finem, minimè aſpernandum, æqui boníque conſulas. Dabam Pragæ in Cæſareo
Societatis IESV Collegio die 13. Auguſti 1670.♠

♣Reverendiſſimæ ac Perilluſtris Dominationis Tuæ♠

♣Servus in Chriſto humillimus.♠

♣J.X.T.S.J.♠

♣AD LECTOREM.♠

♣A Mice Lector, pagellas has benigno pereorre oculo, & illa, quæ ad
ſubſtantiam Linguæ Wendicæ ſpectant, ſi non omnia, præcipua certè
reperies, videbiſq; quodnam ſit hane inter & Bohemicam diſcrimen. Ad has
in lucem edendas, præter incitamentum animabus opitulandi, permovit me
Univerſarum ferme Nationum cõſuetudo, quarum ſingulæ ſuam Orthographiam,
ſuum habent typum. Bohemici idiomatis leges, & præcepta imitari placuit,
quantum quidem ſieri poterat; nam longâ experientiâ didici, noſtram cum
Bohemica lingua convenire in Declinationum, & Conjugationum numero,
terminationibus Genitivorum & ſecundarum numeri Singularis perſonarum.
Accedit, quòd noſtra, Soror ſit Bohemicæ, utpote ex eadem Matre Slavica
originem trahens, ac proinde congruum eſt, ut ijſdem characteribus
utatur.♠

♣Ad hæc expertus ſum, quòd vocabula noſtra omnia (quæ quidem hactenus
ſcripſi) bene ac perfectè exprimi queant literis Bohemicis. Denique
prætereunda non eſt autoritas, & exemplum aliorum id ipſum ſuadentium,
nam ij tales ſunt, qui à pluribo retrò annis Vendicam linguam, cùm
privatim ſcriptis, tum publicè impreſſis promovere conati ſunt. Horum
prineipem locum obtinet A. R. D. Donatus Fabricius Canonicus
Budiſunenſis, ac R. D. Matthæus Dubrau Laubanenſis Eccleſiaſtes, qui in
ſuis ad me datis, animi ſui ſententiam hac ſuper re abundè declarârunt,
dum ille ſic ait: Neque enim alijs verba noſtræ linguæ exprimi poſſunt
meliùs, quàm Bobemicis, Sororis ſuæ, literis. Hie verò: ſcripturam quod
attinet, judico ego (quanquam plerique ignari Bobemicæ linguæ
diſſentiant) non poſſe meliùs ſcribi, quàm Bohemicis literis, mutatis
mutændis, addendis additis. In hac ſententia annumerari illis poteſt D.
Michaël Frentzelius, qui in ſua Evangelij S. Matthæi verſione, Bohemum
characterem uſurpat, quanquam in quibuſdam à Bohemis diſſideat. Quodſi
error irrepſit aliquis in libellum hunc, utì facilè fieri poterat, aut
ſi quid non eſt numeris omnibus abſolutum; id tua ſpero, amice Lector,
excuſabit benevolentia, præſertim cùm tibi non ſit incognitum, quòd
principia omnium Artium tam liberalium, quàm illiberalium imperfecta
aliquando fuerint. Vale.♠

<pb n="1"/>

♣CAPVT I.♠

♣Literas Lingua Wendica habet viginti quatuor.♠

♣Majuſculæ ſunt.♠

ABCDEFGHJKLMNOPQRSTVWXYZŻ.

♣Minuſculæ ſunt.♠

a b ḃ c ċ d ď e é ė f ff g h i j k l l m n ñ o ó p q rṙ ſ s ſſ ſs s̈ t v
u w x y z ż.

♣NOta I. quòd tam majuſculæ quàm minuſculæ Bohemicis ſint æquales,
eodémq; modo, quo Bohemicæſcribautur, & imprimantur. Ex his vocales
ſunt♠ a e i o u y.

♣Nota II. quòd quemadmo dum Bohemi, ità & Wendi quaſdam literas
punctuent, nimirum♠ ė c ď ṅ ż. ♣Et harum quinque talis omnino ſo<pb
n="2"/>nus eſt, qualis apud Bohemos; qui licèt uſu optimè diſcatur,
nihilominus explicari aliquomodo poteſt.♠

♣Itaque c̄ Punctuatūidem eſt ac♠ ie/ ùt ſélnė ♣fortiter, quaſi♠ ſėlnie.

♣ċ. Punctuatū profertur paulò aliter, quàm Germanicum z. & ità ferè
ſicut Italieum c. poſitum ante♠ e ♣in hac Italiea voce certo; exempli
causâ,♠ baċen ♣ciconia.♠

8. ♣Punctuatū pronunciatur ferè ſicut ſyllaba♠ die/ ♣exprimendo in hac
ſyllaba omnes literas, non verò eam proferendo per modum articuli
fœminini Teutonici.♠

n̄. ♣Punctuatū ſicut enni, ſi ly enni permodum unius ſyllabæ proferatur:
vel ſicut g litera poſita ante literam n in lingua Italica, ùt patet in
voce Signoria Dominatio.♠

ż. ♣Punctuatum ità profertur, ſicut à Gallis pronomen primæ per<pb
n="3"/>ſonæ poſitum ante verbum aliquod, ùt: je ſuis ego ſum. Sed quia
hæc ipſa Gallici pronominis pronunciatio multis ignota eſt, uſu ſonus
hujus literæ diſcendus erit. Sic ſi quis audiat♠ żaden ♣nullus, quod
per♠ ż ♣punctuatum ſcribitur, item♠ zadé ♣retro, quod per♠ z ♣ſimplex
ſcribitur, continuò diſcernet, qualisnā ſit♠ ż ♣punctuati ſonus, in♠
żaden/ & ♣qualis ejuſdem non punctuati, in♠ zadé.

♣Nota III. Quòd præterea punctuentur ſequētes characteres. l.♠ b̕/ ♣ùt
patet in vocabulo♠ houb̕ ♣colūba. II.♠ ṙ/ ♣quod perfrequens eſt linguæ
Syrbicæ; ſed hæc litera punctuata non habet eundem, quem in Czechica,
valorem; à Czechis enim profertur ſic:♠ erſch: ♣à Syrbis verò quaſi
ſie:♠ ri/ ut ṙuz ♣fundulus♠ nėṙad ♣diſordo.♠ kowaṙ ♣faber proferūtur
quaſi hoc modo,♠ riuz/ nėriad/ kowari.

<pb n="4"/>

♣Nota IV. Literas♠ a/ o/ u/ m/ & p ♣etiam punctuari poſſe, ſi cui ità
lubeat; mihi tamen certam ob cauſam præplacet loco puncti, aliàs ſuprà
has literas ſcribendi, ſcribere literam♠ i ♣ante vel poſt eas, ut v. g.♠
piaté ♣quintus,♠ miaſo ♣caro,♠ ſtworenia/ ♣hujus creaturæ,♠ ſtworenio/
♣creatura,♠ ſtworeniu ♣huic creaturæ.♠

♣Nota V. quòd 8 punctuatum non ſoleat ſcribi ſolum, nisì habeat
adjunctum♠ ż/ ♣punctuatum, utì dicetur c. 12. Præterea nota, quòd♠ z/
♣non punctuatum non aliter à Syrbis pronūcietur, quā Germanis, ſimplex♠
ſ/ ♣in hac voce♠ nieſen ♣ſternutare:♠ ſ/ ♣verò ſicut à Germanis duplex♠
ſſ/ ♣in hac voce♠ genieſſen ♣frui:♠ & ſſ/ ♣ſicut à Germanis♠ ſch/ ♣in
voce♠ ſchul/ ♣ſchola.♠

♣Nota VI. Subſtantiva Wendus, Venedus, Henetus, Syrbus, Ser <pb
n="5"/>bus, Sorabus, & ab ijs derivata adjectiva Wendicus, Venedicus,
Heneticus, Syrbius, Serbieus, Sorabicus, eſſe Synonyma uſitata à varijs
probatis ſcriptoribus, præſertim R. P. Bohuslao Balbino lib. 1. c. 10.
Epitomes rerum Bohemicarum: ite Dubravio lib. 1. & 2. Hiſtoriæ Bohemiæ.
Quare & mihi his ſubinde hic uti placuit.♠

♣Nota VII. Dialectum hujus libelli maximè ulurpari intra, & cirea
Civitatem Luſatiæ Superioris Wittgenaviam. Alia enim eſt Dialectus
Wittgenavienſis, alia Budiſſinenſis, alia quæ Luſatiæ Inferioris, ac
Brandeburgicæ Marchiæ incolis familiaris, ac vernacula eſt.♠

♣Nota VIII. Magnam eſſe inter literam♠ é/ ♣cum accentu acuto, &♠ ė/ ♣cum
puncto diſcrepantiam, v. g.♠ ſélné/ mocné/ ♣ſunt nomina ſignificantia
fortis, potens. At♠ ſélnė/ <pb n="6"/>mocnė/ ♣ſunt adverbia, &
ſignificant fortiter, potenter. Plura cùm quoad rectam ſcribendi, tum
pronunciandi rationem obſervanda in fine libelli iſtius inveniuntur.♠

♣CAPUT II.♠

♣De Articulo & Pronomine.♠

♣Caſus lingua Wendica habet ſeptem, omnes admittit, quos Latina, excepto
Ablativo: loco cujus admittit Localem, quo ſignificatur eſſe aliquid in
aliquo ſicut in loco; & Inſtrumentalem, qui ſignificat, aliquo fieri
aliquid, tanquam inſtrumento.♠

♣Articuli Declinatio.♠

♣Sing: Nom: Hic, Hæc, Hoc.♠

ton/ ta/ te/ ♣vel♠ to.

♣Genit:♠ toho/ teje/ toho.

♣Dat:♠ tomu/ tej/ tomu.

♣Acc:♠ toho/ ♣vel♠ ton/ tu/ te ♣vel♠ to.

<pb n="7"/>

♣Locali♠ tomu/ tej/ tomu.

♣Inſtrum:♠ ztém/ ztéj/ ztém.

♣Duali Nom:♠ Téj/ ♣G.♠ téju/ ♣D.♠ téma/ ♣Ac.♠ téj/ ♣Locali♠ téma/
♣Inſtrum:♠ ztéma. ♣omnis generis.♠

♣Pl: Nom:♠ te/ }♣Per omnia genera.♠

♣Gen:♠ téch/

♣Dat:♠ tém/

♣Ac:♠ te/

♣Locali♠ téch/

♣Inſtrum:♠ ztém/ ♣vel♠ ztémi.

♣Pronominis Declinatio.♠

♣Sing: Nom:♠ ja/ ♣ego,♠ té/ ♣tu.♠

♣Genit:♠ moje/ ♣mei,♠ twoje/ ♣tui,♠ ſwoje/ ♣ſui.♠

♣Dat:♠ mi/ ♣mihi,♠ tébė/ ♣vel♠ ċi/ ♣tibi,♠ ſebė/ ♣ſibi.♠

♣Acc:♠ mė/ ♣me.♠ tébe/ ♣vel♠ ċe/ ♣te,♠ ſo/ ♣ſe.♠

♣Voc: ô♠ té/ ♣ô♠ tu.

♣Locali♠ wo mnė/ ♣in me,♠ wo tébė/ ♣in te,♠ wo ſebė/ ♣in ſe.♠

<pb n="8"/>

♣Inſtrum:♠ zomnu/ ♣mecum,♠ ztobu ♣tecum,♠ ſobu/ ♣ſecum.♠

♣Duali Nom:♠ méj/ ♣vel♠ moj ♣nos duo. Gen:♠ naj/ ♣vel♠ naju. ♣Dat:♠
nama/ ♣Ac:♠ naj/ ♣vel♠ naju/ ♣Loc:♠ nama/ ♣Inſtrum:♠ znama.

♣Duali Nom:♠ Wéj/ ♣vel♠ woj/ ♣vos duo. Dat:♠ Wama/ ♣Ac:♠ Waju/ ♣Voc:♠
Wéj/ ♣vel♠ woj/ ♣Loc:♠ Wama/ ♣Inſtrum:♠ zwama.

♣Plur. Nom:♠ mé/ ♣vel♠ mo/ ♣nos,♠ wé/ ♣vel♠ wo/ ♣vos.♠

♣Genit.♠ naſſe/ ♣noſtrúm,♠ waſſe/ ♣veſtrum,♠ ſwoje/ ♣ſui.♠

♣Dat:♠ nam/ ♣nobis,♠ wam/ ♣vobis,♠ ſebē/ ♣ſibi.♠

♣Ac:♠ naſ/ ♣nos,♠ waſ/ ♣vos.♠ ſo/ ♣ſe.♠

♣Voc:♠ o wé/ ♣ô vos.♠

♣Locali♠ naſ/ ♣in nobis,♠ waſ/ ♣in vobis,♠ ſebė/ ♣in ſe.♠

♣Inſtrum:♠ znami/ ♣nobiſcum,♠ zwami/ ♣vobiſcum,♠ ſobu/ ♣ſecum.♠

<pb n="9"/>

♣Ille, Illa, Illud.♠

♣Sing: Nom:♠ won/ wona/ wone.

♣Genit:♠ joho/ jeje/ joho.

♣Dat:♠ jomu/ jej/ jomu.

♣Acc:♠ joho/ ♣vel♠ jo/ ju/ je.

♣Locali♠ n̄omu/ ṅej/ n̄omu.

♣Inſtrum:♠ znim/ zn̄ėj/ znim.

♣Duali Nom:♠ Wonej/ ♣Gen:♠ jeju/ ♣Dat:♠ jima/ ♣Ac:♠ jej/ ♣vel♠ jeju/
♣Loc:♠ nima/ ♣Inſtrum:♠ znima.

♣Pl: Nom:♠ woni/ }♣In omni genere.♠

♣Gen:♠ jich/

♣Dat:♠ jim/

♣Ac:♠ je/

♣Loc:♠ nich/

♣Inſtr:♠ znimi.

♣Meus, Mea, Meum.♠

♣Sing: N.♠ moj/ moja/ moje.

♣Gen:♠ mojo/ moje/ mojo.

<pb n="10"/>

♣Dat:♠ mojomu/ ♣vel♠ mojom/ mojej/ mojomu/ ♣vel♠ mojom.

♣Acc:♠ mojo/ moju/ moje.

♣Voc:♠ o moj/ o moja/ o moje.

♣Loc:♠ mojom/ ♣vel♠ mojomu/ mojej/ mojom/ ♣vel♠ mojomu.

♣Inſtr:♠ zmojim/ zmojej/ zmojim.

♣Duali Nom:♠ mojej/ ♣Gen.♠ mojeju/ ♣Dat:♠ mojima/ ♣Ac:♠ mojej/ ♣Voc:♠ o
mojej.

♣Loc.♠ mojima/ ♣Inſtrum:♠ zmojima/ ♣Sic etiam♠ twojej/ ſwojej.

♣Pl: N Ac: V.♠ moje. }♣In omni genere.♠

♣G: & Loc:♠ mojich.

♣Dat:♠ mojim.

♣Inſtr:♠ zmojimi.

♣Similiter declinatur♠ twoj/ twoja/ twoje/ ♣tuus, tua, tuum,♠ ſwoj/
ſwoja/ ſwoje/ ♣ſuus, ſua, ſuum.♠

♣Noſter, Noſtra, Noſtrum.♠

♣Sing: Nom:♠ naſſ/ naſſa/ naſſe.

<pb n="11"/>

♣Gen:♠ naſſo/ ♣vel♠ naſſoho/ naſſe/ ♣vel♠ naſſeje/ naſſo/ ♣vel♠ naſſoho.

♣Dat:♠ naſſom/ ♣vel♠ naſſomu/ naſſej/ naſſom.

♣Ac:♠ naſſo/ ♣vel♠ naſſoho/ naſſu/ naſſe.

♣Voc:♠ o naſſ/ o naſſa/ o naſſe.

♣Locali♠ naſſom/ naſſej/ naſſom.

♣Inſtr:♠ znaſſim/ znaſſej/ znaſſim.

♣Duali Nom:♠ naſſej/ ♣Gen:♠ naſſeju/ ♣Dat:♠ naſſima/ ♣Ac:♠ naſſej/
♣Voc:♠ o naſſej/ ♣Loc:♠ naſſima/ ♣Inſtru:♠ znaſſima/ ♣ſic♠ waſſej.

♣Pl: N. A. V.♠ naſſe. }♣In omni genere.♠

♣G. & Loc:♠ naſſich.

♣Dat:♠ naſſim.

♣Inſtr:♠ znaſſimi.

♣CAPUT III.♠

♣De Declinationibus Nominum.♠

♣Wendi habent declinationes <pb n="12"/>quinque. Prima in genitivo
ſingulari deſinit in♠ a/ ♣ſecunda in♠ e/ ♣tertia in♠ i/ ♣quarta in♠ o/
♣quinta in♠ u.

♣Paradigma primæ declinationis.♠

♣Hæc declinatio continet ſub ſe ſola maſculini, & neutri generis nomina,
nullæ autem fœminini.♠

♣Sing: Nom:♠ ton/ zémjank/ ♣Nobilis.♠

♣Gen:♠ toho zémjanka,

♣Dat:♠ tomu zémiankej.

♣Acc:♠ toho zémianka.

♣Vocat:♠ o zémianko.

♣Locali♠ zémianku.

♣Inſtrum:♠ z zémjankom.

♣Duali Nom:♠ zémjankaj/ ♣Gen:♠ zémjankou/ ♣Dat:♠ zémjankoma/ ♣Ac:♠
zémjankou/ ♣Voc:♠ o zémjankaj/ ♣Loc.♠ zémjankoma/ ♣Inſtrum.♠ z
zémjankoma.

♣Plur. Nom.♠ zémjanki.

<pb n="13"/>

♣Cen.♠ zémjankou.

♣Dat.♠ zémjankam.

♣Aceuſ.♠ zémjanki.

♣Voc.♠ o zémjanki.

♣Loc:♠ zémjankach.

♣Inſtrum:♠ z zémjankami.

♣Paradigma generis Neutri.♠

♣Sing: Nom.♠ te ſwowo ♣Verbum.♠

♣Gen:♠ ſwowa.

♣Dat:♠ ſwowu.

♣Ac:♠ ſwowo.

♣Voc:♠ o ſwowo.

♣Locali♠ ſwowu/ ♣vel♠ ſwowė.

♣Inſtrum:♠ ſwowom.

♣Duali Nom:♠ ſwowė/ ♣Gen:♠ ſwowou/ ♣Dat:♠ ſwowoma/ ♣Accuſ:♠ ſwowė/
♣Voc:♠ o ſwowė/ ♣Loc:♠ ſwowoma/ ♣Inſtrum:♠ z ſwowoma.

♣Plur: Nom: Ac: Voc:♠ ſwowa.

♣Gen:♠ ſwowou.

<pb n="14"/>

♣Dat:♠ ſwowam.

♣Locali♠ ſwowach.

♣Inſtrum:♠ ſwowami.

♣Deſinentia in♠ ko ♣habent Localem in♠ ach/ ♣ùt♠ holċżatko/ holċżatkach
♣puella.♠

♣Paradigma 2. Declinationis.♠

♣Nulla maſculina, aut Neutra (quantùm quidem obſervavi) ſunt hujus
declinationis, ſed ſola fœminina, quæ in♠ e ♣exeunt in Genitivo.♠

♣Sing. Nom:♠ ta niċ/ ♣filum,♠ żona/ ♣mulier.♠

♣Gen:♠ téje niċe/ żoné.

♣Dat:♠ tej niċi/ żoné.

♣Accuſ:♠ tu niċ/ żonu.

♣Vocat♠ o niċ/ o żono

♣Loc.♠ téj niċi/ żonė.

♣Inſtrum.♠ z téj niċu/ z żonu.

♣Duali Nom:♠ niċi/ ♣Gen.♠ niċou/ ♣Dat.♠ niċoma/ ♣Ac.♠ niċi/ ♣Voc.♠ o
niċi/ ♣Loc.♠ niċoma/ ♣Inſtrum:♠ zniċoma/ <pb n="15"/>♣Item Nom.♠ z̄onē/
♣Gen.♠ z̄onou/ ♣Dat.♠ z̄onoma/ ♣Ac.♠ żonė/ ♣Voc.♠ o żonė/ ♣Loc.♠ żonoma/
♣Inſtrum.♠ z żonoma. ♣Plurali Nom. Accuſ. Voc.♠ te niċe/ żoné/

♣Gen.♠ téch niċou/ żonou.

♣Dat.♠ tém niċam/ żonam.

♣Loc.♠ téch niċach/ żonach.

♣Inſtrum.♠ z témi niċami/ żonami.

♣Paradigma III. Declinationis.♠

♣Hæc declinatio ſola fœminina, eáque in♠ a/ ♣exeuntia complectitur, quæ
in caſu interrogandi in♠ i/ ♣vel♠ y/ ♣deſinunt.♠

♣Sing. Nom.♠ ta ſweċka/ ♣candela.♠

♣Gen.♠ ſweċki.

♣Dat.♠ ſweċce.

♣Acc.♠ ſweċku.

♣Voc.♠ o ſweċka/ ♣vel♠ ſweċko.

♣Loc.♠ ſweċce.

♣Inſtrum.♠ ſweċku.

♣Duali Nom,♠ ſweċce/ ♣Gen.♠ ſweċ<pb n="16"/>kon/ ♣Dat.♠ ſweċkoma/ ♣Ac.♠
ſweċce/ ♣Voc.♠ ſweċce/ ♣Loc.♠ ſweċkoma/ ♣Inſtrum.♠ ſweċkoma.

♣Plur. Nom. Ace. Voc.♠ ſweċki.

♣Gen.♠ ſwėċkou.

♣Dat.♠ ſweċkam.

♣Locali♠ ſweċkach.

♣Inſtrum:♠ ſweċkami.

♣Paradigma IV. Declinationis.♠

♣Hujus declinationis ſ unt omnia adjectiva, & participia, non̄ulláque
pronomina, in genere maſculino, & neutro, quorum omnium Genitivus
terminatur in♠ o.

♣Sing. Nom.♠ ſwiaté/ ♣Sanctus.♠

♣Gen.♠ ſwiato/ ♣vel♠ ſwiatoho.

♣Dat.♠ ſwiatomu/ ♣vel♠ ſwiatom.

♣Acc.♠ ſwiato/ ♣vel♠ ſwiatoho.

♣Voc.♠ o ſwiaté.

♣Loc.♠ ſwiatomu.

♣Inſtrom.♠ ſwiatém.

<pb n="17"/>

♣Duali Nom.♠ ſwiatej/ ♣Gen.♠ ſwiatéju/ ♣Dat.♠ ſwiatéma/ ♣Ac.♠ ſwiatej/
♣Voc.♠ o ſwiatej/ ♣Loc.♠ ſwiatéma/ ♣Inſtrum.♠ ſwiatéma.

♣Plur. Nom. Acc. Voc.♠ ſwiate.

♣Gen.♠ ſwiatéch.

♣Dat.♠ ſwiatém.

♣Loc.♠ ſwiatéch.

♣Inſtrum.♠ ſwiatémi.

♣Paradigma V. Declinationis.♠

♣Perpauca ſunt Vocabula ad hanc declinationem pertinentia, eáque
Genitivo literam♠ u/ ♣amant.♠

♣Sing. Nom.♠ dom/ ♣domus.♠

♣Gen.♠ domu.

♣Dat.♠ domej/ ♣vel♠ domu.

♣Acc♠ dom.

♣Voc.♠ o domjo.

♣Loc.♠ doma/ ♣vel♠ domé.

♣Inſtrum.♠ z domom.

♣Duali Nom.♠ domaj/ ♣Gen.♠ domou/ ♣Dat.♠ domoma. ♣Acc.♠ domaj/ ♣Voc.♠
<pb n="18"/>domaj/ ♣Loc.♠ domoma/ ♣Inſtr.♠ z domoma.

♣Plur. Nom.♠ domé.

♣Gen.♠ domou.

♣Dat.♠ domam.

♣Acc.♠ domé.

♣Voc.♠ domé.

♣Loc.♠ domach/ ♣Inſtrum.♠ z domami.

♣Declinatio Adjectivorum.♠

♣Maſc. Fæm. Neut.♠

♣Sing. Nom.♠ Iubé/ ♣charus,♠ luba/ ♣chara,♠ lube/ ♣charum.♠

♣Gen.♠ luboho/ ♣vel♠ lubo/ lube/ luboho/ ♣vel♠ lubo.

♣Dat.♠ lubomu/ libej/ lubomu/ ♣vel♠ lubom.

♣Acc.♠ luboho/ lubu/ lube.

♣Voc.♠ o lubé/ oluba/ o lube.

♣Loc.♠ lubomu/ lubej/ lubomu.

♣Inſtrum.♠ z lubém/ z lubej/ z lubem.

<pb n="19"/>

♣Duali No.♠ lubej. }♣In omni genere.♠

♣Gen.♠ lubéju.

♣Dat.♠ lubéma.

♣Acc.♠ lubej.

♣Vocat.♠ o lubej.

♣Loc.♠ lubéma.

♣Inſtrum.♠ z lubéma.

♣Plur. Nom. Acc. Voc.♠ lube. } ♣In omni genere.♠

♣Gen.♠ lubéch.

♣Dat.♠ lubém.

♣L.♠ lubéch/ ♣Inſt.♠ 3 lubémi.

♣CAPUT IV.♠

♣De Comparatione Adjectivorum.♠

♣Comparativus ſormatur à poſitivo, mutatâ ſubinde literâ♠ e/ in ij &
♣additâ ſyllabâ♠ ſſt/ ♣ùt:♠ zrudné/ zrudniſſi/ ♣triſtis. Subindeautem
ablatâ literâ♠ e/ & ♣ſyllabâ♠ ſſi ♣additâ, ùt♠ <pb n="20"/>lubé/ lubſſi.
♣Superlativus fit à comparativo præpoſitâ comparativo ſyllabâ♠ naj/
♣ùt:♠ lubé/ lubſſi/ najlubſſi. ♣Comparativus, & ſuperlativus ſic
declinatur:♠

♣Singularis.♠

♣Maſc.♠ lubé/ lubſſi/ najlubſſi/ ♣charus, charior, chariſſimus.♠

♣Nom Fœm.♠ luba/ lubſſa/ najlubſſa/ ♣chara, charior, chariſſima.♠

♣Neut.♠ lube/ lubſſe/ najlubſſe/ ♣charum, charius, chariſſimum.♠

♣Maſc.♠ luboho/ lubſſoho/ najlubſſoho/

♣Gen. Fœm.♠ lube/ lubſſe/ najlubſſe/

♣Neutrum♠ luboho/ lubſſoho/ najlubſſoho.

♣Maſc.♠ lubom/ ♣vel♠ lubomu/ lubſſomu/ najlubſſomu/

♣Dat. Fœm.♠ lubej/ lubſſej/ najlubſſej/

♣Neutr.♠ lubom/ lubſſom/ lubſſomu.

<pb n="21"/>

♣Maſc.♠ luboho/ lubſſoho/ najlubſſoho/

♣Acc. Fœm.♠ lubu/ lubſſu/ najlubſſu/

♣Neut.♠ lube/ lubſſe/ najlubſſe.

♣Maſc.♠ o lubé/ lubſſi/ najlubſſi/

♣Voc. Fœm.♠ o luba/ lubſſa/ najlubſſa/

♣Neut.♠ o lube/ lubſſe/ najlubſſe.

♣Maſc.♠ lubomu/ lubſſdmu/ najlubſſomu/

♣Locali Fœm.♠ lubej/ lubſſej/ najlubſſej/

♣Neut.♠ lubomu/ lubſſomu/ najlubſſomu.

♣Maſc.♠ z lubém/ lubſſum/ najlubſſim/

♣Inſtr. Fœm.♠ lubej/ lubſſej/ najlubſſej/

♣Neut.♠ lubém/ lubſſim/ najlubſſim.

♣Dual. Nom.♠ lubej/ lubſſej/ najlubſſej/ }♣In omni genere.♠

♣Gen.♠ lubeju/ lubſſeju/ najlubſſeju/

<pb n="22"/>

♣Dat.♠ lubéma/ lubſſima/ najlubſſima.

♣Acc.♠ lubej/ lubſſej/ najlubſſej.

♣Voc.♠ lubej/ lubſſej/ najlubſſej.

♣Locali♠ lubéma/ lubſſima/ nalubſſima.

♣Inſtr.♠ z lubéma/ z lubſſima/ z najlubſſima.

♣Pluralis.♠

♣Nom. Accuſ. Vocat.♠ lube/ lubſſe/ najlubſſe.

♣Gen. & Locali♠ lubéch/ lubſſich/ najlubſſich.

♣Dat.♠ lubém/ lubſſim/ najlubſſim.

♣Inſtr.♠ lubémi/ lubſſimi/ najlubſſimi.

<pb n="23"/>

♣CAPUT V.♠

♣De Conjugationibus Verborum.♠

♣Verbum Subſtantivum Sum.♠

♣Indicativi modi tempus præſens.♠

♣Sing.♠ ſom/ ſé/ jo/ ♣ſum, es. eſt.♠

♣Dual.♠ méj ſméj/ wéj ſtéj/ wonej ſtéj.

♣Plur.♠ ſmé/ ſċo/ ſu.

♣Præteritum imperfectum.♠

♣Sing.♠ ja bėch/ té béſſo/ won/ wona/ wone béſſo/ ♣Eram, eras, erat.♠

♣Dual:♠ méj hėchmej/ wej béſſtej/ wonej béſſtej.

♣Plur.♠ mé bėchmé/ wé béſċo/ woni bėchu.

♣Præteritum Perfectum.♠

♣Maſc.♠ ſom bou/ ſé bou/ jo bou. ♣Fui, fuiſti, fuit♠

♣Sing. Fœm.♠ ſom bowa/ ſébowa/ jo bowa.

<pb n="24"/>

♣Neut.♠ ſom bowe/ ſé bowe/ jo bowe.

♣Duali♠ ſméj bowej/ ſtéj bowej/ ſtéj bowej.

♣Plur♠ boli ſmé/ ſċo boli/ ſu boli.

♣Loco Præteriti plùs quàm perfecti ferè ſemper utuntur Imperfecto.♠

♣Futurum.♠

♣Sing.♠ budu/ buďżeſſ/ buďżo/ ♣Ero, eeris, erit.♠

♣Dual♠ buďżomej/ buďżotej/ buďżotej.

♣Plur.♠ buďżomé/ buďżeċo/ buďża.

♣Imperativus modus.♠

♣Sing.♠ beċ té/ nėch won jo. ♣Eſto, ſit.♠

♣Dual.♠ boċmej/ boċtej/ nėch ſtéj.

♣Plur.♠ boċmé/ boċċo/ nėchſu.

♣Optativus modus.♠

♣Maſc.♠ o débé ja bou/ o débé té bou/ odébė won bou. ♣Utinam Eſſem,
eſſes, eſſet.♠

♣Sing. Fœm.♠ o débé ja bowa/ o débé té bowa/ o débé wona bowa.

<pb n="25"/>

♣Neut.♠ o débé ja bowe/ o débé tébowe/ o débé wone bowe.

♣Duali♠ o débé moj bowej/ o débé woj bowéj/ o débé wonej bowej.

♣Plur.♠ o débé mé boli/ o débé wo. boli/ o débé woni boli.

♣Præteritum plùs quàm perfectum habebis hanc vocem♠ débėch/ ♣in ſecundæ
ſyllabæ litera♠ ė/ ♣punctuando, eámque ſic inflectendo:♠ débėch/
débėſſo/ débėſſo. ♣Duali♠ débėchmej/ débėſſtej. ♣Plur.♠ débėchmé/
débėſċo/ débėchu.

♣Conjunctivus modus.♠

♣Hic modus non differt ab Indicativo, nisi additione ſyllabæ♠ déſſ.
♣Vide ergò Indicativum, & ſingulis perſonis adde♠ déſſ/ ♣habebiſque
Conjunctivum.♠

♣Infinitivus.♠

♣Infinitivi modi tempus præſens.♠

<pb n="26"/>

Boċ/ ♣vel♠ boċi/ ♣eſſe.♠

♣Participijs præſentis, præterti, & futuri temporis hoc verbum caret; ad
ea tamen exprimenda utuntur Wendi relativo,♠ kotré/ kotra/ kotre/ &
♣ipſo Verbo ſum, ſicut Germani relativo,♠ der/die/daß.

♣Participium præſentis temporis.♠

♣Maſc.♠ kotré jo/♣qui eſt.♠

♣Sing. Fœm:♠ kotra jo/♣quæ eſt.♠

♣Neut:♠ kotre jo/♣quod eſt.♠

♣Duali♠ kotrej ſinéj/ kotrej ſtéj/ kotrej ſtéj.

♣Plur:♠ kotre ſu/ ♣in omni genere.♠

♣Participium præteriti temporis.♠

♣Sing♠ kotré/ a/e/jo bou/ bowa/ bowe/ ♣qui, quæ, quod fuit.♠

♣Dual.♠ kotrej ſméj bowej/ kotrej <pb n="27"/>ſtéj bowoj/ kotrej ſtéj
bowej.

♣Plur:♠ kotre ſu boli/♣in omni genere.♠

♣Participium futuri.♠

♣Sing:♠ kotré/ kotra/ kotre/ buďżo/ ♣qui, quæ, quod erit.♠

♣Dual:♠ kotrej buďżomej/ kotrej buďżotej/kotrej buďżotej.

♣Plur:♠ kotre buďża/ ♣in omni genere.♠

♣CAPUT VI.♠

♣De Conjugatione Verborum Activi, & Neutri generis.♠

♣Tres ſunt Conjugationes Verborum Activi & Neutri generis. Primæ ſecunda
perſona deſinit in♠ aſſ/ ♣ſecundæ terminatur in♠ eſſ/ ♣tertiæ in♠ iſſ.

♣Prima ſic Conjugabitur.♠

♣Indicativi modi tempus præſens.♠

♣Num Sing:♠ torham/ torhaſſ/ torha/♣lacero, as, at.♠

<pb n="28"/>

♣Duali♠ torhamej/ torhatej/ torhatej.

♣Plur:♠ torhamé/ torhaċo/ torhaju.

♣Præteritum Imperfectum.♠

♣Sing:♠ ja torhach/ té torhaſſo / won/wona/wone torhaſſo. ♣lacerabam,
&c.♠

♣Duali♠ méj torhachmej/ wéj torhaſſtej/wonėj torhaſſtej.

♣Plur:♠ mé torhachmé/ wé torhaſſċo/woni torhachu: ♣in omni genere.♠

♣Præteritum Perfectum.♠

♣Maſc.♠ ja ſom torhau/ té ſé torhau / won jo torhau ♣laceravi, &c.♠

♣Sing: Fœm:♠ ja ſom torhawa/ té ſé torhawa/wona jo torhawa.

♣Neut:♠ ja ſom torhawe/ té ſé torhawe/wone jo torhawe.

♣Duali♠ méj ſméj torháwej / wéj <pb n="29"/>ſtéj torhawej / wonej ſtéj
torhawej.

♣Plur:♠ mé ſmé torhali/ wéſċo torhali/ woni ſu torhali: ♣in omni
genere.♠

♣Loco Præteriti plùs quàm perfecti ferè ſemper utuntur Imperfecto.♠

♣Futurum.♠

♣Sing:♠ budu torhaċ / ♣vel♠ torhaċi / buďżeſſ torhaċ/ buďżo torhaċ/
♣lacerabo.♠

♣Dual♠ buďżomej torhaċ/buďżotej torhaċ/buďżotej torhaċ.

♣Plur:♠ buďżomé torhaċ/ buďżeċo torhaċ/ buďża torhaċ.

♣Imperativus modus.♠

♣Sing:♠ torhaj/ ♣lacera,♠ nėch torha ♣laceret.♠

♣Duali♠ torhajmej/ torhajtej/ nėch wonej torhatej.

♣Plur:♠ torhajmé / torhajċo / nėch torhaju.

<pb n="30"/>

♣Optativi modi tempus præſens.♠

♣Sing:♠ o débé ja torhau/ wa/ we/ o dėbé té torhau/ wa/ we/ o débé won/
wona/ wone/ torhau/ torhawa/ torhawe. ♣Utinam lacerarem, &c.♠

♣Duali♠ o débé moj torhawej/ o débé woj torhawej/ o débé wonej torhawej.

♣Plur:♠ o débé mé torhali/ o débé wé torhali/ o débé wonj torhali: ♣in
omni gencre.♠

♣Præteritum plùs quàm perfectum habebis, hanc vocem♠ débėch/ ♣in ſecundæ
ſyllabæ litera♠ ė/ ♣punctuando, eámque ſie inflectendo:♠ débėch/
débėſſo/ débėſſo. ♣Duali♠ debėchmej/débėſſtej.

♣Plur:♠ débėchmé/ dėbėſċo/ débėchu.

♣Conjunctivus modus eſt idem cum <pb n="31"/>Indicativo, hoc ſolo
excepto, quòd ad ſingula tempora, & perſonas addendum ſit♠ déſſ/ ♣ut♠
déſſ torham/ &c.

♣Infinitivus.♠

Torhaċ/♣vel♠ torhaċi ♣lacerare.♠

♣Gerundijs & ſupinis Wendi carent; ad ea tamen exprimenda utuntur
nominib⁹ verbalib⁹ (qualia ſunt in♠ anė / & enė/ ♣ut♠ torhanė/
lubowanė/ċzinėnė) ♣vel alijs partibus Orationis.♠

♣In di, ùt lacerandi exprimes per♠ torhanė/♣vel♠ torhaċi.

♣In do, lacerando♠ torhanim.

♣In dum, ad lacerandum,♠ k torhaṅu.

♣Supinum in um, laceratum,♠ k torhaṅu.

♣In u, laceratu,♠ wodt torhaṅa.

♣Futuro infinito etiam carent, ſed ad illud exprimendum utuntur verbo♠
budu/♣vel♠ mam/ ♣cum infinitivo.♠

<pb n="32"/>

♣Sing: laceratut⁹, a, um,♠ kotré/kotra/kotre buďżo/♣vel♠ ma torhaċ.

♣Duali♠ kotrej buďżotej/ ♣vel♠ matej torhaċ. ♣In omnigenere.♠

♣Plur: laceraturi, æ, a,♠ kotre buďża torhaċ. ♣In omni genere.♠

♣Participium præſentis temporis.♠

Torhajcé/ ♣lacerans, generìs omnis.♠

♣Plur:♠ torhajcé/♣peromnia genera.♠

♣Participio activo præteriti temporis carent Wendi: poteſt tamen exprimi
per relativum qui, quæ, quod, hoc modo.♠

♣Participium præteriti temporis.♠

♣Sing:♠ kotré/ kotra/ kotre jo torhau/wa/we/♣qui, quæ, quod laceravit.♠

♣Dual.♠ kokrej ſtéj torhawej. ♣In omni genere.♠

<pb n="33"/>

♣In plur:♠ kotre ſu torhali. ♣In omni genere.♠

♣Participia paſſiva deſinunt in♠ é/ a/ e/ ♣ùt♠ torhané ♣laceratus,♠
torhana/ ♣lacerata,♠ torhane/ ♣laceratum,♠ jaté/ jata/jate/♣captus,
capta, captum.♠

♣Participium Paſſivum.♠

♣Sing:♠ torhané/ torhana/ torhane/♣laceratus, a, um.♠

♣Duali♠ torhanej. ♣In omni genere.♠

♣Plur:♠ torhane. ♣Per omnia genera.♠

♣Secunda Conjugatio.♠

♣Indicativi modi tempus præſens.♠

♣Sing:♠ lubuju/ lubujeſſ/ lubujo/ ♣amo, amas, amat.♠

♣Duali♠ lubujomej/ lubujotej/lubujotej.

♣Plur:♠ lubujomé/ lubujeċo/lubuju.

♣Præteritum Imperfectum.♠

♣Sing:♠ ja lubuwach/ té lubuwaſſo/ <pb n="34"/>won/ wona/ wone
lubuwaſſo/ ♣amabam, amabas, amabat.♠

♣Duali♠ moj lubuwachmej/ woj lubuwaſſtej/ wonej lubuwaſſtej.

♣Plur:♠ mé lubuwachmé/ wé lubuwaſſċo/ woni lubuwachu: ♣ia omni genere.♠

♣Præteritum Perfectum.♠

♣Sing:♠ ja ſom lubuwau/wa/ we/ té ſé lubuwau/wa/we/won jo lubuwau/wa/we.

♣Duali♠ ſméj lubuwawej/ ſtéj lubuwawej/ſtéj lubuwawej.

♣Plur:♠ mé ſmé lubuwali/ wé ſċo lubowali/woni ſu lubowali/ ♣in omni
genere.♠

♣Loco Præteriti plùs quàm perfecti ferè ſemper utuntur Imperfecto.♠

♣Futurum.♠

♣Sing:♠ budu lubuwaċ/ ♣vel♠ lubuwaċi/ buďżeſſ lubuwaċi/ buďżo lubuwaċi.
♣Amabo.♠

<pb n="35"/>

♣Duali♠ buďżomej lubuwaċ/ buďżotej lubuwaċ/ buďżotej lubuwaċ.

♣Plur:♠ buďżomé lubuwaċ/ buďżeċo lubuwaċ/ buďża lubuwaċ.

♣Imperativus.♠

♣Sing:♠ lubuj té/ ♣ama,♠ nėch won lubujo/♣amet.♠

♣Duali♠ lubujmej moj/ lubujtej woj/ nėch wonej lubujotej.

♣Plur:♠ lubujmé/ lubujċo wé/ nėch woni lubuju.

♣Optativi modi tempus præſens.♠

♣Sing:♠ o débé ja lubuwau/wa/we/o débé té lubuwau/ wa/we/o débé won/
wona/ wone lubuwau/wa/we.

♣Duali♠ o débé moj lubuwawej/ o débé woj lubuwawej/ o débé wonej
lubuwawej.

<pb n="36"/>

♣Plur:♠ o débé mé lubuwali/ o débé wé lubuwali/ o débé woni lubuwali.

♣Præteritum plùs quàm perfectum habebis, hanc vocem,♠ débėch/ ♣in
ſecundæ Iyllabæ litera♠ ė/ ♣punctuando, eámque ſic inflectendo.♠
débėch/débėſſo/débėſſo/ ♣Dual:♠ débēchmej/débėſſtej.

♣Plur:♠ débėchmé/débėſċo/débċchu.

♣Futurum Optativi modi eſt idem cum præſenti optativi.♠

♣Cōjūnctivus eſt idē cum Indicativo, hoc ſolo excepto, quòd ad ſingula
tempora, & ad fingulas perſonas addendum ſit♠ déſſ/ ♣ùt:♠ déſſ
lubuju/&c.

♣Infinitivus.♠

Lubuwaċ/♣vel♠ lubuwaċi/♣amare.♠

♣Gerundia & Supina exprimes per nomē♠ lubuwanė. ♣Amandi.♠
lubowanė/♣amando,♠ lubuwanim.

<pb n="37"/>

♣Ad amandum,♠ k lubuwaṅu.

♣Amatum,♠ k lubuwaṅu.

♣Amatu,♠ wodt lubuwaṅa.

♣Futurum Infinitivi.♠

♣Sing: Amaturus, a, um,♠ kotré/ kotra/ kotre buďżo/ ♣vel♠ ma lubuwaċ.

♣Duali♠ kotrej buďżotej lubuwaċ. ♣In omni genere.♠

♣Plur: amaturi, æ, a,♠ kotre buďża lubuwaċ. ♣Per omnia genera.♠

♣Participium præſentis temporis.♠

Lubujcé/ ♣amans. Omnis generis.♠

♣Participio activo præteriti temporis carent, poteſt tamen exprimi per
relativum, qui, quæ, quod hoc modo.♠

♣Participium præteriti temporis.♠

♣Sing.♠ kotré/ a/e/ jo lubowau/ wa/ <pb n="38"/>we/♣qui, quæ, quod
amavit.♠

♣Duali♠ kotrej ſtéj lubuwawej. ♣In omni genere.♠

♣In plur:♠ kotre ſu lubuwali. ♣In omni genere.♠

♣Participium paſſivum.♠

♣Sing.♠ lubuwané/a/e/♣amatus, a, um.♠

♣Duali♠ lubuwanej. ♣In omni genere.♠

♣Plur:♠ lubuwane. ♣Per omnia genera.♠

♣Tertia Conjugatio.♠

♣Modi Indicativi tempus præſens.♠

♣Sing:♠ Ćżinu/ćżiniſſ/ćżini/ ♣facìo, facis, facit.♠

♣Dual:♠ ċżinimej/ ċżinitej/ ċżinitej.

♣Plur:♠ ċżinimé/ċżiniċo/ċżiṅa.

♣Præteritum Imperfectum.♠

♣Sing:♠ Ćżiṅach/ċżiṅeſſo/ċżiṅeſſo/♣faciebam, faciebas.♠

♣Dual:♠ ċżiṅachmej/ ċżiṅeſſtej/ ċżiṅeſſtej.

<pb n="39"/>

♣Plur:♠ ċżiṅachmé/ ċżiṅeſċo/ ċżiṅachu.

♣Præteritum perfectum.♠

♣Sing:♠ ja ſom ċżiniw/wa/ we/ té ſé ċżiniw/ wa/ we/ won/ wona / wone/ jo
ċżiniw/wa/we/ ♣feci, feciſti.♠

♣Duali♠ moj ſméj ċżiniwej/ woj ſtéj ċżiniwej / wonej ſtéj ċżiniwej.

♣Plur:♠ mé ſmé ċżinili/ wé ſċo ċżinili/woni ſu ċżinili. ♣In omni gene.♠

♣Loco præteriti plùs quàm perfecti ferè ſemper utuntur imperfecto.♠

♣Futurum.♠

♣Sing.♠ budu ċżiniċ / buďżeſſ ċżiniċ/ buďżo ċżiniċ.

♣Dual.♠ buďżomej ċżiniċ/ buďżotej ċżiniċ/ buďżotej ċżiniċ.

♣Plur.♠ buďżomé ċżiniċ/buďżeċo ċżiniċ/buďża ċżiniċ.

♣C.♠

<pb n="40"/>

♣Imperativus.♠

♣Sing.♠ ċżiṅ té/ nėch won/ wona / wone ċżini/♣fac. faciat.♠

♣Dual.♠ ċżiṅmej moj/ ċżiṅtej woj/ nėch wonej ċżinitej/ ♣vel♠ ċżiṅtej
wonej.

♣Plur.♠ ċżiṅmé mé/ ċżiṅċo wé/ nėch ċżiṅa.

♣Optativi modi tempus præſens.♠

♣Sing.♠ o débé ja ċżiniw/ wa/ we/ o débé té ċżiniw/ wa we/ o débé
won/wona/ wone ċżiniw/ wa/ we.

♣Duali♠ o déhé moj ċżiniwej / o débé woj ċżiniwej/o débé wonej ċżiniwej.

♣Plur.♠ o débé mé ċżinili/ o débé wé ċżinili/ o débé woni ċżinili: ♣in
omni genere.♠

♣Præteritum plùsquàm perfectum <pb n="41"/>habebis hanc vocem♠ débėch/
♣in ſecundæ ſyllabæ litera♠ ė/ ♣punctuando, eamque ſic inflectendo:♠
débėch/ débėſſo/ débėſſo. ♣Duali♠ débėchmej/débėſſtej. ♣Plur.♠
débėchmé/débėſċo/débėchu.

♣Futurum Optativi eſt idem cum præſenti optativi. Conjunctivus modus eſt
idem cum Indicativo, hoc ſolo excepto, quòd ad ſingula tempora, &
ſingulas perſonas addendum ſit♠ déſſ/ ♣ùt:♠ deſſ ċżiṅu.

♣Infinitivus.♠

Ćżiniċ/♣vel♠ ċżiniċi/ ♣facere.♠

♣Gerundia & Supina exprimes per nomen♠ ċżiṅėṅe.

♣Faciendi♠ ċżiṅeṅe.

♣Faciendo♠ ċżiṅenim.

♣Faciendum♠ k ċżiṅeṅu.

♣Factum♠ k ċżiṅeṅu.

♣Factu♠ wodt ċżiṅeṅa.

<pb n="42"/>

♣Futurum infinitivi.♠

♣Sing. facturus, a, um,♠ kotré/a/e/ buďżo ċżiniċ.

♣Duali♠ kotrej buďżotej/ ♣vel♠ matej ċżiniċ: ♣in omni genere.♠

♣Plur.♠ kotre buďża/ ♣vel♠ maju ċżiniċ: ♣per omnia genera.♠

♣Participium præſentis temporis.♠

Ćżinicé ♣faciens, omnis generis.♠

♣Participio activo præteriti temporis carent Wendi: poteſt tamen exprimi
per relativum qui, quæ, quod, hoc modo.♠

♣Participium præteriti temporis.♠

♣Sing.♠ kotré/a/kotre jo ċżiniw/wa/we/♣qui, quæ, quod fecit.♠

♣Dual.♠ kotrej ſtéj ċżiniwej: ♣in omni genere.♠

<pb n="43"/>

♣In plurali♠ kotre ſu ċżinili: ♣in omni genere.♠

♣Participium paſſivum.♠

♣Sing.♠ ċżiṅené/a/e/♣factus, a, factum.♠

♣Dual.♠ ċżiṅenej: ♣in omni genere.♠

♣Plur♠ ċżiṅene: ♣per omnia genera.♠

♣CAPUT VII.♠

♣De Verbis paſſivis.♠

♣Verba paſſiva ſiunt ex participijs paſſivis, & verbo ſum, Sorabicb♠
ſom/♣vel ex fio, Sorabicè♠ worduju/♣vel ipſi verbo activo addendo
pronomen♠ ſo/ ♣ùt♠ piſané ſom/ ♣vel:♠ piſané worduju/ ♣vel:♠ piſſu ſo.
♣Scribor.♠

♣Indicativi modi tempus præſens.♠

♣Maſc.♠ ja ſom piſané/ té ſé piſané/ won jo piſané.

<pb n="44"/>

♣Sing. Fœm.♠ ja ſom piſana/ té ſé piſana/wona jo piſana.

♣Neut.♠ ja ſom piſane/té ſé piſané/ wone jo piſane.

♣Dual.♠ méj ſméj piſanej/ wéj ſtéj piſanej/ wonej ſtéj piſanej/ ♣in omni
genere.♠

♣Plur.♠ mo ſmé piſane/ woſċo piſáne/ wonj ſu piſane/ ♣in omni genere.♠

♣Obſerva, hoc præſens Indicativi non eſſe paſſim uſitatum.♠

♣Præteritum Imperfectum.♠

♣Sing.♠ ja bėch piſané/ a/e/ té béſſo piſané/a/e/won/wona/ wone bėſſo
piſſané/a/e.

♣Duali♠ méj bėchmej piſanej/ woj béſſtej piſanej/ wonej béſſtej
piſanej/♣in omni genere.♠

♣Plur.♠ mé bėchmé piſane/ wé béſċo piſane/ woni bėchu piſane/ ♣in omni
genere.♠

<pb n="45"/>

♣Præteritum perfectum.♠

♣Sing.♠ ja ſom bou/ bowa/ bowe piſané/a/ e/ té ſé bou/ bowa/ bowe
piſané/ a/ e/ won/ wona / wone jo bow/ bowa/ bowe piſané/a/e.

♣Dual.♠ méj ſméj bowej piſanej / woj ſtéj bowej piſanej/ wonej ſtéj
bowej piſanej/ ♣in omni genere.♠

♣Plur.♠ moſmé boli piſane/ woſċo boli piſane/ woni ſu boli piſane/♣in
omni genere.♠

♣Loco præteriti plùs quàm perfecti ferè ſemper utuntur Imperfecto.♠

♣Futurum.♠

♣Sing.♠ ja budu piſané/a/ e/ té buďżeſſ piſané / a/e/ won/ wona / wone
buďżo piſané/a/e.

♣Duali♠ mej buďżomej piſanej/ wej buďżotej piſanej/wonej buďżotej
piſanej.

<pb n="46"/>

♣Plur.♠ mo buďżomé piſane/ wé buďżeċo piſane/ woni buďża piſane.

♣Imperativus modus.♠

♣Sing:♠ boċ té piſané/ a/e/ nėch won/ wona/ wone jo piſané/ a/e.

♣Duali♠ boċmej moj piſanej/ boċtej wéj piſanej/ nėch woṅej ſtéj piſanej.

♣Plur:♠ boċmé mo piſané/ boċċo wo piſane/ nėch ſu piſane. ♣In omni
genere.♠

♣Optativi modi tempus præſons.♠

♣Sing:♠ o débé ja bow/ bowa/ bowe piſané/ a/ e/ o débé té bow/ bowa/
bowe piſané/ a/e/ o débé won bow/ wona bowa/ wone bowe piſané/ a/e.

♣Duali♠ o débé moj bowej piſanej/ <pb n="47"/>o débé wéj bowej piſanej/
o débé wonej bowej piſanej/ ♣in omni genere.♠

♣Plur:♠ o débé mé boli piſane/ o débé wé boli piſane/ o débé wonj boli
piſane/ ♣in omni genere.♠

♣Præteritum plùs quàm perfectum habebis hanc vocem♠ débėch/ ♣in ſecundæ
Syllabæ litera♠ ė/ ♣punctuando, eámque ſic inflectendo:♠ débėch/
débėſſo/ débėſſo/ ♣Duali♠ débėchmej/ débėſſtej. ♣Plur:♠ débėchmé/
débėſċo/ débēchu.

♣Conjunctivus modus.♠

♣Eſt idem cum Indicativo, hoc ſolo excepto, quòd ad ſingula tempora, &
ſingulas perſonas adijcienda ſit ſyllaba♠ dėſſ/ ♣ùt:♠ déſſ ſom piſané.

♣Infinitivus modus.♠

Piſané/ a/e/boċ/ ♣ſcribi.♠

<pb n="48"/>

♣Futurum participij ſic exprimitur.♠

♣Sing:♠ kotré/ a/ e/ ma piſané/ a/ e/ boċ/ ♣ſcribendus, a, um.♠

♣Duali♠ kotrej matej piſanej boċ.

♣Plur:♠ kotre maju piſane boċ.

♣Secundo modo ſic conjugatur Verbum Paſsivum: Indicativi modi tempus
præſens.♠

♣Sing:♠ ja piſané/ a/ e/ worduju/té piſané/ a/e/ wordujeſſ/ won/ wona/
wone piſané/ a/e/ wordujo.

♣Duali♠ méj wordujomej piſanej/ wéj wordujotej piſanej/ wonej wordujotej
piſanej. ♣In õni gen.♠

♣Plur:♠ mo wordujomé piſane/ wo wordujeċo piſane/ woni worduju piſane.
♣In omni genere.♠

<pb n="49"/>

♣Præteritum Imperfectum.♠

♣Sing:♠ ja worduwach piſané/ a/e/ té worduwaſſo piſané/ a/ e/
won/wona/wone/ worduwaſſo piſané/ a/e.

♣Duali♠ moj worduwachmej piſanej/ woj worduwaſſtej piſanej/ wonej
worduwaſtej piſanej.

♣Plur:♠ mo worduwachmé piſane/ wé worduwaſċo piſane/ woni worduwachu
piſane. ♣In omni genere.♠

♣Præteritum Perfectum.♠

♣Sing:♠ ja ſom piſané/ a/ e/ worduwaw/ wa/we/ té ſé piſané/
a/e/worduwaw/ wa/we/ won/ wona/ wone/ jo piſané/ a/ e/ worduwaw/ wa/ we.

♣Duali♠ méj ſméj piſanej worduwawej/ woj ſtéj piſanej worduwawej/ <pb
n="50"/>wonej ſtéj piſanej worduwawej.

♣Plur.♠ mo ſmé piſane worduwali/ wé ſċo piſane worduwali/ wonj ſu piſane
worduwali.

♣Loeo præteriti plùs quàm perfecti ferè ſemper utuntur Imperfecto.♠

♣Futurum.♠

♣Sing:♠ ja budu piſané/ a/e/wordowaċ/ té buďżeſſ piſané/ a/e/worduwaċ/
buďżo piſané/a/e/worduwaċ.

♣Duali♠ moj buďżomej piſanej worduwaċ/ woj buďżotej piſanej worduwaċ/
wonej buďżotej piſanej worduwaċ. ♣In omni genere.♠

♣Plur.♠ mé buďżomé piſane worduwaċ/ wo buďżeċo piſane worduwaċ/ woni
buďża piſane worduwaċ. ♣In omni genere.♠

<pb n="51"/>

♣Imperativus modus.♠

♣Sing.♠ worduj té piſané/ a/ e/ nėch wordujo piſané/ a/ e.

♣Duali♠ wordujmej méj piſanej/ wordujtej woj piſanej/ nėch wordujotej
piſanej.

♣Plur.♠ wordujmé mo piſane/ wordujċo wo piſane/ nėch worduju piſane.

♣Optativi modi tempus præſens.♠

♣Sing:♠ o débé ja worduwaw/ wa/ we/piſané/ a/ e/ o débé té worduwaw/
wa/we/ piſané/ a/ e/ o débé won/ a/ e/ worduwaw/wa/we/piſané/a/e.

♣Duali♠ o débé moj worduwawej piſanej/ o débé woj worduwawej piſanej/ o
débé wonej worwawej piſanej. ♣In omni genere.♠

♣Plur:♠ o débé mo worduwali piſane/ <pb n="52"/>o débé wo worduwali
piſane/ o débé woni worduwali piſane. ♣In omni genere.♠

♣Præteritum plùs quàm perfectum habebis, hanc vocem♠ débėch/ ♣in ſecundæ
ſyllabæ litera♠ ė/ ♣punctuando, eámque ſic inflectendo:♠ débėch/
débėſſo/ débėſſo. ♣Duali♠ débėchmej/ débėſſtej. ♣Plur.♠ débėchmé/
débėſċo/ débėchu.

♣Conjunctivus modus eſt idem cum Indicativo, hoc ſolo excepto, quòd ad
ſingula tempora, & perſonas addendum ſit:♠ déſſ.

♣Infinitivus modus.♠

Piſané/ a/e/worduwaċ. ♣ſcribi.♠

♣Futurum participij ſic exprimitur.♠

♣Sing.♠ kotré/ a/ e/ ma piſané/ a/ e/ worduwaċ/ ♣ſcribendus, da, dum.♠

♣Duali♠ kotrej matej piſanej worduwacż. <pb n="53"/>♣In omni genere.♠

♣Plur:♠ kotre maju piſane worduwaċ. ♣In omni genere.♠

♣Nota hîc, hunc ſecundum Paſſivi Verbi modum magìs uſitatum eſſe, quàm
ſit primus, & tertius.♠

♣Tertio modo ſic Conjugabitur. Indicativi modi tempus præſens.♠

♣Sing.♠ ja ſo piſſu/té ſo piſſeſſ/ won/a/e/ſo piſſo. ♣Scribor.♠

♣Duali♠ mej ſo piſſomej/ wéj ſo piſſotej/ wonej ſo piſſotej ſo. ♣In omni
genere.♠

♣Plur:♠ mo ſo piſſomé/ wo ſo piſſeċo/ woni ſo piſaju.

♣Præteritum imperfectum.♠

♣Sing:♠ ja ſo piſach/ té ſo piſaſſo/ won/ wona/ wone/ſo piſaſſo.

♣Duali♠ méj ſo piſachmej/ woj ſo piſaſſtej/ wonej ſo piſaſſtej.

<pb n="54"/>

♣Plur.♠ mo ſo piſachmé/ wo ſo piſaſſċo/ woniſo piſachu.

♣Reliqua ſi Conjugaveris juxta♠ Lubuju/ ♣ſecundam ſcilicet
conjugationem, & addideris ubique pronomen♠ ſo/ ♣habebis Paſſivum Verbum
tertio modo conjugatum.♠

♣CAPUT VI.♠

♣De Generibus Nominum Subſtantivorum ex terminatione.♠

♣I.♠

♣Nomina virum ſignificantia, eujuſcunque ſint terminationis, ſunt
generis maſculini, ùt:♠ Knėz/ ♣Dominus,♠ wotroċk/ ♣ſervus.♠

♣II.♠

♣Nomina fœminam ſignificantia ſunt generis fœminini, ùt:♠ knēni/
♣Domina. Excipe diminutiva deſinentia in♠ ko/ ♣quæ ſive marem, ſive♠ <pb
n="55"/>♣fœminam ſignificent, ſunt generis neutri, ùt♠ holċżatko/
♣puella.♠

♣III.♠

♣Neutra ſunt nomina literarum, & notarum muſicæ.♠

♣Ex terminatione in Conſonantos.♠

♣I.♠

♣Deſineutia in conſonantes pleraque, ſunt generis maſculini. In♠ B. ♣ùt♠
houḃ/ ♣columba. In♠ C/ ♣ùt♠ méċ/ ♣gladius. In♠ D/ ♣ùt♠ wod/ ♣fames. In♠
F/ ♣nullum videtur eſſe, utì neque in♠ G. ♣In♠ H/ ♣ùt♠ kożuch/
♣pelliceum. In♠ K/ ♣ùt♠ kwobék/ ♣pileus. In♠ L/ ♣ùt♠ wocel/ ♣chalybs.
In♠ M/ ♣ùt♠ rozém/ ♣intellectus. In♠ N/ ♣ùt♠ koreṅ/ ♣radix. In♠ P/ ♣ùt♠
pſſiſtup/ ♣acceſſus. In♠ R/ ♣ùt♠ ſochor/ ♣fuſtis. In♠ S/♣ùt♠ bruß/ ♣cos.
In♠ T/♣ùt♠ komor/ ♣thomex. In♠ W/ ♣ùt♠ <pb n="56"/>ďżiw/ ♣miraculum. In♠
Z/♣ùt♠ noż/ ♣culter.♠

♣Excipiuntur tamen aliqua, ùt♠ wėſ/ ♣pagus, quod eſt generis fœminini.♠

♣II.♠

♣Pleraque finita in♠ ſtċ/ ♣ſunt fœminina, ut♠ wėſowoſtċ/ ♣lætitia.
Reliqua uſus docebit.♠

♣Ex terminatione in Vocales.♠

♣Deſinentia in♠ A/ ♣ſunt fœminina, ùt♠ woda/ ♣aqua. In♠ E/ ♣pleraque
ſunt neutra, ùt♠ lubuwanė/ ♣amor, vel amatio. In♠ J/ ♣maſculina: ùt♠
kij/ ♣baculus,♠ ċżrij/ ♣calceus,♠ woj/ ♣ſevum,♠ woli/ ♣oleum. In♠ O/
♣omnia ſunt generis neutrius, ùt♠ jabuko/ ♣pomum,♠ pėro/ ♣penna.♠

<pb n="57"/>

♣CAPUT IX.♠

♣De Syntaxi.♠

♣Wendica conſtructio ferè eadem eſt cum Latina, & Bohemica
conſtructione, hinc ex principijs Bohemicæ linguæ, quæ hoc capite 9. &
10. de Syntaxi dicuntur, pauculis mutatis, deprompſi. Habet tamen aliqua
ſpecialia, quibus cum Cæechica convenit, à Latina diſſentit: utì etiam
ſunt iſta.♠

♣I.♠

♣Licèt ſubſtantiva cum adjectivis nominibus concordent in genere,
numero, & caſu, attamen neutrum♠ to/ ♣(quod idem eſt, ac♠ te/ ♣articulus
generis neutrius) coujungitur ſæpe cum quocunque genere, & numero, ùt:♠
to jo pėkna wėc/ ♣hæc eſt pulchra res,♠ to ſu wuċżene luďże/ ♣iſti ſunt
docti homines.♠

<pb n="58"/>

♣II.♠

♣Genitivum regunt adjectiva ſignificantia cupiditatem dignitatem,
deſiderium, notitiam, participationem, ſtudium, & his contraria; item
numeralia à quinque incluſivè, ùt:♠ pėċ mużou/ ♣quinque viri.♠

♣III.♠

♣Adjectiva ſignificantia æqualitatem, favorem, facilitatem,
poſſibilitatem, ſimilitudinem, utilitatem, vicinitatem, vel contraria,
Dativum ſibi adſciſcunt.♠

♣IV.♠

♣Adjectiva voluntatem, vel facultatem ſignificantia requirunt
præpoſitionem♠ k/ ♣cum ſuo caſu, ùt:♠ ſom k tomu ſſikuwané/ ♣ſum ad id
aptus.♠

♣V.♠

♣Adjectiva ſignificantia abundantiam, potentiam, & his contraria,♠ <pb
n="59"/>& ♣fertilitatem, conſtruuntur cum præpoſitione♠ na/ ♣in Locali
ùt:♠ ſom bohatė na pėnėzach/ ♣ſum dives peeuniæ.♠

♣VI.♠

♣Comparativus adjectivi particulam♠ hiżli/ ♣(quàm) ſibi copulat ùt:♠ ja
ſom mocniſſi/ hiżli té/ ♣ſum fortior, quâm tu.♠

♣VII.♠

♣Superlativus verò præpoſitiones♠ s/ ♣(ex) vel♠ bėz/ ♣(inter) ſibi
adoptat, ùt:♠ stéch luďżi najmocniſſi/ ♣ex iſtis hominibus fortiſſimus,
vel:♠ bėz tém luďżim najmocniſſi/ ♣inter iſtos homines fortiſſimus, vel
potentiſſimus.♠

♣CAPUT X.♠

♣De Conſtructione Verborum.♠

♣I.♠

♣Genitivum habent verba abſtinendi, <pb n="60"/>dolendi, egendi,
fruendi, interrogandi, metuendi, utendi, æſtimandi. Item♠ ſom/ ♣ſum,
opinionem, & voluntatem denotans.♠

♣II.♠

♣Verba adimendi, auxiliandi, aſſimilandi, cedendi, dandi, imperandi,
narrandi, optandi, promittendi, reſiſtendi, ſerviendi, Dativum perſonæ
regunt, & pleraque Accuſativum rei.♠

♣III.♠

♣Verba activa omnia Accuſativum habent. Verba emendi, & vendendi præter
Accuſativum rei, conſtruuntur cum Accuſativo pretij, iutercedente
præpoſitione♠ za.

♣IV.♠

♣Inſtrumentalem caſum regunt omnia Verba, quæ aliquid, tanquam
inſtrumento, fieri ſignificant.♠

♣V.♠

♣Participia activa regunt eoſdem <pb n="61"/>eaſus, quos Verba à quibus
proveniunt. Verba paſſiva Genitivo gaudent cum præpoſitione♠ wot/ ♣quæ
à, vel ab ſignificat.♠

♣CAPUT XI.♠

♣De Præpoſitionum Conſtructione.♠

♣Genitivum caſum regunt.♠ bėz/ ♣ſinè, abſque;♠ blizko/ ♣prope:♠ dla/
♣propter, ob,♠ do/ ♣in vel ad,♠ mėl-; ċżo/ ♣vel♠ ſkraďżu ♣clam:♠ nimo/
♣penes:♠ podla/ ♣penes:♠ ſ/ ♣vel♠ s/ ♣ex:♠ ſpodé/ ♣infrà:♠ woko/ ♣vel♠
wokoho/ ♣circum♠ s druhe ſtronė/ ♣trans♠ s teje ſtroné/ ♣cis:♠ z wonku
♣extra.♠

♣Dativo gaudent:♠ bėz/ ♣inter,♠ napſſéċo/ ♣vel♠ napſſeċiwo/ ♣contra:♠
porno/ ♣penes,♠ po/ ♣ſecundùm, juxta:♠ na/ ♣ſupra (cum verbis quietis.)♠

♣Cu Accuſativo cõſtruūtur:♠ na/ ♣cõtra,♠ <pb n="62"/>pola/ ♣apud,♠
pſſez/ ♣per, trans,♠ za ♣pro.♠

♣Localem amat♠ nuċżika/ ♣vel♠ nuċżi/ ♣intra. Inſtrumentalem petit♠ z/
♣cum, item♠ pſſedt/ ♣coram vel ante. Cum varijs caſibus conſtruuntur
ſequentes:♠ nėdaloko/ ♣prope,♠ daloko/ ♣procul,♠ dalej/ ♣ultra,♠ haċ/
♣uſque, tenus. Nam ſi his:♠ nėdaloko/ daloko/ dalej/ ♣addas
præpoſitionem,♠ wodt/ ♣à vel ab, Genitivum habent; ſi verò ſolas ponas,
nullum per ſe ſolas caſum petunt. Si iſti:♠ haċ/ ♣adjungas♠ do/♣ad,
regit Genitivum, ſi verò eidem aſſocies♠ k/ ♣ad, Dativum.♠

♣CAPUT XII.♠

♣Obſervanda pro majori facilitate Orthegraphiæ Wendicæ; & alia huc
ſpectantia.♠

♣Obſerva I. Wendi cum Bohemis♠ <pb n="63"/>♣in ſcribendi, & pronunclandi
ratione, paucula ſi excipias, conveniunt. Nam & illi (ùt c. 1. dictū
eſt) literas quaſdam punctuant, & ità prorsus pronunciant, ſicut Bohemi,
ſcilicet♠ ė/ċ/ď/ñ/ż. ♣Alias quidem etiam punctis notant, ſcilicet♠ ḃ/&
ṙ/ ♣ſed non ità eas voce proferunt, ſicut Bohemi. Vide c. 1. Obſerva II.
Litera♠ ď/ ♣punctuata ſola non habet locum apud Sorabos, ſed♠ cum ż/
♣punctuato ſcribenda eſt, ùt♠ ďżeñ/ ♣dies, non♠ ďeñ. ďżak ♣gratitudo,
non♠ ďak/ luďże/ ♣homines non♠ luďe/ & ♣ſexcenta alia. Obſerva III. Illa
nomina, quæ talem habent terminationem, qualem vox devotionem Syrbis
ſignificans, non eſſe ſcribenda in fine ſic♠ ſṙ/ ♣nec etiam ſic♠ ſċ/
♣ſed potiùs hoc modo:♠ ſtċ/ ♣ùt♠ pobożnoſtċ/ ♣devotio. Talia millena
ſunt in idiomate Venedico. Sic♠ <pb n="64"/>♣quoque ſcribitur♠ roſtċ/
♣creſce, vel creſcere, & ſi quæ alia ſunt verba hujuſmodi exitûs.
Obſerva IV. Litera♠ w/ ♣in fine vocabuli poſita eundem habet ſonum in
Vendica lingua, quem litera♠ u/ ♣ac proinde ſi quis ſctibat♠ lubuwau/
♣vel♠ lubuwaw/ ♣amavi (idem eſt de voce♠ ċżiniw/ ♣vel♠ ċżiniu ♣feci,
item♠ ja ſom céu ♣vel♠ céw/ ♣volui, item♠ zémjankou/ ♣vel♠ zémjankow/
♣nobililium) perinde eſt. In hoc etiam vocabulo♠ pſſeċiwné/ ♣adverſus,
de ſi quæ ſunt alia ſimilia,♠ w/ ♣litera per modum♠ u/ ♣profertur, licèt
non ſit infine. In principio autem & medio vocabuli ſic profertur hæc
litera♠ w/ ♣ſicut à Bohemis. Obſerva. V. Literam♠ y/ ♣loco♠ i/ &
♣literam♠ i/ ♣loco♠ y/ ♣ſcribere potes prolibitu, præterquam ubi eam
præcedit conſonaus♠ n/ ♣aut♠ ďż/ ♣tunc enim♠ <pb n="65"/>♣communiter♠ i/
♣ſcribi debet, non verò♠ y/ ♣ùt♠ nichto/ ♣nemo,♠ ďżiw/ ♣miraculum.
Obſerva VI. Triplex eſt ſonus literæ♠ e/ ♣apud Venedos, qui tamen
adhibito accentu acuto, & puncto elegauter exprimitur: ſic v. g. ut♠ e/
♣in pronomine ſecundæ perſonæ rectè proferatur in Nominativo ſingularis
numeri, ſic ſcribendum reor pronomen tu.♠ té: ♣ſic etiam omnia alia, quæ
hoc ſono gaudent, vocabula, ùt♠ lubé/ ♣charus,♠ tékanc/ ♣placenta,♠ dém/
♣fumus, &c. Alias verò voces, quæ tali gaudent ſono, quali ultima
ſyllaba vocis♠ dérė/ ♣bene, non per♠ i/ & e/ ♣ſed per♠ ė/ ♣punctuatum
leribendas duco, ùt♠ moc nē/ ♣potenter, &c. Reliqua tandem, quæ♠ e/ ♣in
ſe complectuntur, quod nullo horum ſonorum exprimitur♠ (♣utì ſunt♠ te/
♣hi, hæ, hæc,♠ lube/ ♣chari, &c.♠) ♣ſinè omni accentu♠ <pb n="66"/>&
♣puncto exaranda erunt.♠

♣Obſerva VII. Diſcrepant Wendi à Bohemis, quòd non ſcribant♠ g/ ♣dum vox
aliqua per modum♠ j/ ♣pronuncianda eſt, ſed♠ j/ ♣v. g.♠ jeden/ ♣unus,
per♠ j/ ♣non autem♠ geden/ ♣per♠ g. ♣Itaque nunquam admittendum eſt♠ g/
♣loco♠ i/ ♣nè tunc quidem, quando eadem litera♠ j/ ♣concurrit in eodem
vocabulo, utì evenit in Sacratiſſimi Cœlorum Reginæ Nominis Dativo♠
Mariji. ♣Nam cùm in ſimili concurſu♠ j/ ♣litera non ſemper ſit vocalis,
ſed conſonans, ſatìs diſtinguetur à vocali, ſi conſonans magna, vocalis
verò parva ſeribatur,♠ Mariji/ ♣MARIÆ,♠ jich/ ♣illis,♠ na ſſiji ♣in
collo, vel ſupra collum. Diſcrepant II. à Bohemis, quòd verbum ſum non
conſtruant etiam cu Inſtrumentali, ſed cum Nominativo tantùm, exempli
causâ:♠ won <pb n="67"/>jo hornċżer/ ♣ille eſt figulus. Non autem:♠ won
jo hornċżerom. ♣Diſerepant III Quòd diphthongo♠ au/ ♣genuinum relinquant
ſonum, neque illam per modum♠ ou/ ♣proferunt. Diſcrepant IV. In litera♠
ṙ/ & ḃ/ ♣punctuatis, ùt c. 1. dictum eſt. Diſcrepant V. Quòd Dualẽ
numerum habeant, quo carent Bohemi, vel ſaltèm quo Bohemi non nisi in
pauculis quibuſdam vocabulis defacto utuntur. Diſcrepant denique in
terminationibus tam verborum, quàm Nominum.♠

♣Obſerva VIII. Quòd accentu acuto notentúr in ultima Syllaba ſingularis
numeri, generis maſculini, omnia adjectiva, item omnia participia
paſſiva præteriti temporis in♠ é/ ♣deſinentia & innumera alia Nomina &
Verba; quorum pronūciatio, & ſignificatio alia eſt, quàm♠ <pb
n="68"/>♣ſit eorundem, dum non habent aecentum acutum. Sic♠ lubé/
♣notatum accentu acuto idem eſt ac, charus; ſinè accontu verò idem eſt
ac, chari, charæ, chara, Sed quia ſonus ille calamo ſufficienter exprimi
non poteſt, obſervandus eſt in ijs, qui linguæ Wendicæ bene ſunt
periti.♠

♣Obſerva IX. Accentus acutus ſcriptus ſuprà Syllabam, non de notat illam
eſſe pronunciatione longam, ſed ſolùm acutè proferendam eſſe, ſic
nimirum, uti paulò antè in voce♠ lubé/ ♣obſervatum eſt.♠

♣Obſerva X. Quando ſcribitur♠ j/ ♣longum, conſonaus eſt, ùt♠ twoj/
♣tuus, quando♠ i/ ♣brevo, vocalis eſt. ùt♠ ſwiaté/ ♣Sanctus. Ut autem
ſcias, quandonam ſit ſcribendum♠ j/ ♣longum, & quando♠ i/ ♣breve, nota
ſequentia. Semper longum eſt, dum ponitur ad initium vocis ante
voealom,♠ <pb n="69"/>♣ùt♠ jeden/ ♣unus,♠ Juri/ ♣Georgius, &c. item
quando ponitur in fine vocabuli, poſt vocalem, ùt♠ moj/ ♣meus,♠ ſwoj/
♣ſuus. Dum autem non ponitur in principio, aut termino vocabuli,
communiter (quantùm quidem obſervavi) brevo eſt, ùt♠ ſwiaté/ ♣Sanctus,
&c. Aliquando tamen longum, ùt♠ najreṅſſi/ ♣pulcherrimus,♠ kajky/
♣qualis,♠ tajky/ ♣talis.♠

♣Obſerva XI. A djectiva generia neutrius excunt in O, ſi adjectivum
ſubſtantivè ponatur, quemadmodum apud Latinos maximè fieri amat. Exempli
cauiâ:♠ nėjo możno/ ♣non eſt poſſibile. Quodſi adjectivum cum
ſubſtantivo neutrius generis conſtruatur, adjectivum in neutro genere
exit in♠ e/ ♣ùt♠ tojo pėkne ſwėċo/ ♣hæc eſt pulchra imago.♠

♣Obſerva XII. Quia à litera♠ ol <pb n="70"/>♣ritè proferenda totus
ſubinde Syntaxeos ſenſus dependet, hæc regula generalis, ut dicta litera
debitè proferatur, obſervanda erit. Omnia vocabula, quæ ita proferuntur,
ſicut hæc vox♠ holc/ ♣puer (atì eſt,♠ woni ſu boli/ ♣illi fuerunt, &c.♠
won/ ♣lile) accentu acuto in litera♠ o/ ♣ſiguentur, ſic:♠ hólc: ♣quæ
autem illo, quo ly♠ holca/ ♣puella, ſono exprimuntur (utì eſt♠ boli/
♣dolet) finè accentu acuto ſcribentur. Qui verò eloquẽda ſit utraque hæc
vox♠ hólc/ & holca/ ♣à lingua Serbicæ peritis diſcendum erit. Si cui
autem hanc regulam obſervare moleſtum eſſet; ex ſonſu cognoſcere poterit
ſignificationem talium dubiæ pronunciationis vocum: præſertim cùm in
alijs quoque linguis idem uſuveniat.♠

♣Obſerva XIII. Vocabula, quæ ità aſperè efferuntur, ficut monoſyllaba♠
<pb n="71"/>♣vocula, quæ numerum tertium Serbis, Bohemis verò τὸ, cujus?
ſignificat, non per ſolum♠ ċ/ ♣punctuatum exaranda erunt, ſed per♠ ċż/
♣ùt♠ ċżi/ ♣tria. Quæ paulò ſvaviùs voce exprimuntur, per ſolum♠ ċ/
♣puctuatum ſcribi debent, ùt♠ daċi/ ♣dare,♠ lubowaċi/ ♣amare.♠

♣Obſerva XIV. Si♠ ṙ/ ♣punctuatum, ſive molle, ſit in fine dictionia (ùt
v. g.♠ pėkaṙ/ ♣piſtor,♠ woutaṙ ♣altare, &c.) ſinè♠ i/ ♣addito ſcribi de
bet, ſi autem non ſit in fine (ùt v. g/♠ ṙuz/ neṙadt) ♣ſive♠ i/ ♣addas
(ùt v.g.♠ riuz/ nėriad/ kowaria) ♣ſive non. addas, perinde eſt. Quod ſi♠
i/ ♣addas,♠ r/ ♣punctuari non debet.♠

<pb n="72"/>

♣CAPUT XIII.♠

♣Modus ſcribendi, & legendi Wendicè.♠

♣Si nôſti Bohemicè ſcribendi, ae legendi artem, eo ipſo etiam ſcis
Wendicè, per omnia enim quoad characteres, & pronunciandi modum
conveniunt, ea ſi excipias, quæ capite prioro, obſervatione ſeptimâ,
annotavi. Quibus prænotatis citra difficultatem quivis Bohemorum leget
ſequentia.♠

♣I.♠ Tom mėnė Boha Woca/ ha Séna/ ha Ducha ſwiato/ Amen.

♣In nomi ne DEI Patris, & Filij, & Spiritûs Sancti, Amen.♠

♣In qua Cruce ad hoc unicum attendendum eſt. ut ritè pronuncietur♠ ly
Séna/ ♣ità ſcilicet, ſicut pronomen♠ té/ ♣tu. Vide obſervationem 8. c.
12. & notam 8. c. 1.♠

<pb n="73"/>

♣II.♠ 1. Woċżo 2. naſſ/ 3. téſé na 4. nėbėſach; 5. poſwėċené boċ twoje
mėno. 6. pſſinďż knam twoje kralėſtwo/ twoja wola ſe 7. ſtaṅ hako na
nėbėſach/ tak 8. téż na zémi. Naſſ 9. ſſé dné klėb 10. daj nam ďżenc; ha
wodaj nam naſſe winé/ hako téż mé wodawamé naſſim winikam/ ha nėweďż nas
do zwoho ſporuwaṅa/ alė wumoż nas wot zwoho/ Amen.

♣I. In voce♠ Woċžo ♣notandum eſt, quòd illa ſcribatur per♠ ċż/ ♣juxta
obſervationem 13. c. 12. propter rationem ibidem aſſignatam.♠

♣II.♠ naſſ/ ♣Scribitur Bohemorum more per♠ ſſ/ (eſch) ♣non autem per♠
ſch/ ♣Germanorum more. III♠ té ſé/ ♣Notantur accentu acuto juxta
obſervationem 6. c. 12. IV.♠ Nėbėſach/ ♣Ad Czechicæ Orthographiæ
imitationem, per♠ ė/ ♣punctuatum♠ <pb n="74"/>♣ſeribitur, non verò per♠
i/ & e/ ♣Vide c. 1. notam 2. V.♠ poſwėċene ♣Per ſolum♠ ċ/ ♣punctuatum
ſcribitur ob rationem obſerv 13. c. 12. allegatam. VI.♠ pſſinďż/ ♣Non
per ſolum♠ ď/ ♣punctuatom, ſed per♠ ďż/ ♣juxta obſervationem 2. c. 12,
VII.♠ ſtaṅ/ ♣More Bohemorum per♠ ṅ/ ♣punctuatum, non verò:♠ ſtain. ♣Vide
c 1. notam 2. VIII.♠ téż/ ♣Ultima litera hujus vocis ſic omnino
profertur, ſicut à Bohemis. Vide c. 1. notam 2. IX.♠ ſſé dné/
♣Significat quotidianum, qu aſi omnium dierum. X.♠ In daj/ ♣ultima
litera conſonans eſt, juxta obſervationem 10. c. 12.♠

♣III.♠ Strowa boċ MARIA/ nadé ſé pouna/ ton knėz jo z tobu/ té ſé
pożonuwana bėz tém ♣I.♠ żonſkim/ ha pożonuwané jo <pb n="75"/>ton pwodt
twojo żiwota ♣IESUS♠ Kréſtus. Swiata MARIA/ maċ boża/ proſſ za nas ♣II.♠
rėſſnikou nėt/ ha tėz tu ſſrundu naſſe ſmėrċe/ Amen.

♣I. Nota, quòd hoc vocabulum, ſieut & alia, ſimilia tam bene per♠ y/
♣quàm♠ i/ ♣ſcribi poſſit, ſecundùm obſervationem 5. c. 12.♠

♣II.♠ Rėſſnikou/ ♣etiam ſic ſcribi poſſe♠ rėſſnikow/ ♣juxta
obſervationem 4. c. 12. Cæterùm nihil eſt ſpecialiter obſervabile. Quæ
hìc in legendo, & ſcribendo annotanda conſcripſi, hæc ferè ſola ſunt in
omni lectione, & ſcriptione obſervanda. Ex quibus patet, quàm appoſitè
noſtrum idioma Bohemicis characteribus ad exprimenda omnia ſua vocabula
utatur. E contrario verò nullum invenio♠ <pb n="76"/>♣modum, quo
Latinis, Græcis, aut Germanicis literis ſcribi commodè poſſent Wendicæ
voces. Quis enim Germanicis, aut Latinis characteribus debitè proferat
ſequentia, & innumera alia:♠ ďżeṅ/ ♣dies,♠ ċżrij/ ♣calceus,♠ wotroċk/
♣ſervus,♠ ſwėċo/ ♣imago,♠ żona/ ♣mulier,♠ kameṅ/ ♣lapis,♠ boċċo wé/
♣eſtote, &c. Sed dicet aliquis: hic modus ſcribendi, & legendi nequit
addiſci, nisi quis priùs Bohemicè ſciat legere, & ſcribere; magno autem
labore opus erit, antequàm quis Bohemicam addiſcat Orthographiam.♠

♣Cui ſic repono: Præſtat improbo quantumvis conatu addiſcere Bohemicos
characteres, itáque ſibi comparare modum certum, & infallibilem
ſcribendi, & legendi, quàm eo ſuperſedendo labore♠ <pb
n="77"/>♣Orthographiâ contra omnium linguarum conſuetudinem carere.♠

♣Nec eſt tanta difficultas (præſertim linguæ Wendicæ peritis, idque
propter affinitatem idiomatis) in addiſcendis Bohemicis characteribus,
quantam ſibi fortaſſe aliqui imaginantur.♠

♣Ego enim ſic exiſtimo, intra bidui, triduíve ſpatium illam ſuperari
poſſe duobus potiſſimùm modis. I. Si quis habeat libellum aliquem, in
quo tradatur Orthographia, & characteres Bohemici.♠

♣II. Si quis obſervet literarum ſingularum ſonum ab eo, qui linguæ
Bohemicæ eſt peritus.♠

♣Univerſa hæc ſic à me conſcripta eſſe ſcias, velim, Amice Lector, ut
illis nullatenus pertinaci♠ <pb n="78"/>♣animo ſim adhæſurus unquam: ſed
paratus futurus ad emendandum, ſi quid emendatione indiguerit. Imò ſi
quis meliùs aliquid excogitaverit, præſertim quoad Orthographiæ
rationem, ſciat me, relictá meâ ſententiâ, in ſententiam illius, pedibus
iturum.♠

♣O. A. M. D. G. B. V. M. H.♠
