Ležownostne mjena w Serbach.

Podawa

M. Hórnik.

(Wosebity woćišć z Časopisa M. S.)

Pódla wjesnych a městnych mjenow su nam pomjenowanja ležownosćow abo
městnišćow (Flur- oder Lokalnamen) t. r. polow, łukow, keŕkow, lěsow,
pastwišćow, trawjenjow, jenotliwych dźělow wsy abo města atd. zajimawe.
Tute pokazuja runja tamnym ryčespytnika (kotryž w nich bohatosć ryče
widźi) a starožitnosćerja do stareho časa. Wone su w Serbach runja
tamnym swědkowje, zo je Łužica wot Serbow kolonisowana kaž druhe kraje,
hdźež su Słowjenjo přeněmčeni; haj wone tež tam serbske wostanu, hdźež
je připadnje abo zamyslnje serbske městne mjeno přez němske wotćišćane
(n. př. Kulow nětko Wittichenau, Rakecy nětko Königswartha, Baćoń nětko
Storche, Bělčecy nětk Ebendörfel atd.) abo hdźež je hewak kraj pozdźišo
přeněmčeny był. Wězo kepsaja so w dotal serbskich kaž w přeněmčenych
stronach n. př. Sauhahn = Zahon, Scheertonne = Čertownja, Baruſche =
Borowišća, Schießtoz = Čistowc, Caſſewome = Khasownja atd.

Ležownostne mjena tworjachu Serbja podobnje wjesnym (duž nadeńdźeš tu
starych znatych!) po wosebitosćach pódy abo jeje powjeŕcha (kiž ma nětk
často druhi napohlad), po połoženju a wulkosći poznamjomeho krucha, po
podawku abo přiwěrje, po swójbnych mjenach atd.

Tudy podawana zběrka tych samych je jenož pospytk (tola prěni ćišćany) a
chce druhich k wudospołnjenju wabić (štož je při alfabetiskim
zrjadowanju nětko lóžše), zo bychu so jej w swojim času dodawki a
porjedźenki z wukładowanjom zestarjenych słowow (kiž su nam z
druhosłowjanskich znate) a twórbow přidać mohłe. Za wudospołnjerjow
jenož přispominam, zo sym pod A. a hišće bóle pod B. zamyslnje
wuwostajił, štož je jara <pb n="2"/>wšědne a jasne; n. př. za keŕkami,
stara winica, pola Wonych (Markec atd.) wjeŕby a podobne. Njepřistaja so
tež při kóždym, hač podate pomjenowanje polu, łucy, lěsej atd. płaći
(jenož ‚hat‘ so druhdy přispomni); dokelž w běhu časa je so to wšelako
přeměniło a k wujasnjenju ničo njepomha.

Dokelž so tudy wužite zběrki druhich a tež moje naprašowanja z dźěla
zasy na zapiski złožuja, su někotre pomjenowanja njewěste a tehodla z
prašadłom wo porjedźenje abo wobkrućenje žadaju.

A. Hornjołužiske mjena.

Babina (Babiny). Baby. Baćanske. Balak. Baženki. Běłač. Bělawa. Bětle
(Běrtle). Bjarony (Bjarowny?). Bjenowske. 11. Bjezdnica. Bjezdnik
(Bjezednik). Bjezdonk. Bjezłuhi měst. Mjezłuhi. Bjezdźak. Błohi (?).
Bódła. Bóńk. Boranowe (Borańca). Borborka. 21. Borošija. Borowišća,
Borošća. Boršć. Bortnik. Bramborki. Brězanja (Brěznja?). Brězniki.
Brězynki. Brěžki. Bród (Brody). 31. Brodźow. Bulowy. Butřanka (Butřanki)
& But[r]kowy.

Cachory. Cympl. Cyže.

Čepjenk = Třepjelnik. Čerćica. Čertownja. Čertowy (nuhł, kut, lěs, pinca
atd.). 41. Čerwjenki. Čistowe. Čorna. Čornaki.

Ćelacy (-ca łuka atd.). Ćelenc. Ćerniki. Ćichowc.

Dalše. Delišća (Deleńki, Delnišća). 51. Dobrawka (Dobrawki). Doł (Doły,
Dolcy, Dołk, Dołki). Dołhe. Dolska (= Doliska). Domače. Dračownja.
Drěwki. Drohi. Droholny (-liny). Dubanka. 61. Dubašk. Dube (Dubey).
Dubički. Dubiny (Dubinki). Dubrawa (Dubrawne) & Duborka.

DŹěcka (= dźědska). Dźědowki. Dźěłošća. Dźělba. Dźělne. 71. Dźěra
(Dźěrka). Dźětmaŕ.

Farjeńca. Fiho[w]nje.

Gelnow. Grychta (Grychty). Grysowc.

Haćicy. Haćišćo (Haćišća). Hadowcy. 81. Hadlerje (Hadleŕki). Haj (Hajk,
Hajki). Hajiny. Haki (drje Hajki?). Hamorje (Hamory). Handrowe.
Handrowš. Harta. Haty (Hatki). Hejdušno. 91. Hela (na Heli). Hilcowa.
Hłohončki. Hłowy (Hornje a Delnje). Hłubočica. Hłubočina. <pb
n="3"/>Hlinjany (n. př. hat). Hlinske. Hliny (Hlinki). Hnójny. 101.
Hołoš. Hola. Hólnik. Hombark. Homola. Hórčica. Hórka (Hórki). Hórše (za
Hóršemi). Hosćina. Hósycy. 111. Hošćina. Hošicy (?). Howjadk. Hózdź
(Hwózdź, Hozdźe). Hozowe. Hrabcy (Hrabički) & Hrabowc. Hribowka. Hrjebja
(Dołha atd., Hrjebje, Hrjebička, Hrjebički). Hródźe. Hrodźišćo. 121.
Hromadnica. Hromadnik (Hromadniki). Hronowc (?). Hućina. Humna. Husarje
(w Husarjach). Hutowa.

Chótoł (pomjezne).

Jabłońka. Jamy. 131. Jark (Jarki). Jaworka. Jazbiny. Jazyna = Wjazyna.
Jemišća. Jězeńca (Jězeńcy). Jězor (Jězory). Jězorcy (Jězorčki).
Jězorišća. Jitki (na Jitkach).

141. Kabaty. Kable. Kačeńca. Kadłobnik. Kałdoby (drje Kadołby). Kalešnik
(hat). Kamjeń (Kamjenje). Kamjenej. Kamušk (Kamuški). Kapalca
(Kapalica). 151. Kašporka. Keŕ (Krjo, w Krju; Keŕki, Keŕčki). Kidańca.
Kinica (na K.) Kłobuk (Kłobučk). Klamerca. Klejětki (?). Kliny.
Klonowka. Klony. 161. Knježske. Kobjel. Kołodźij. Kolebka. Kolesko.
Koleše. Kólmanki. Komoł (hat). Kónčina (hat). Kopače & -alina. 171.
Kopany. Kopow. Korbała (Korbały). Korćina & Koćina. Korkow. Kosy (na
Kosach). Kótliny. Kótlišćo. Kotoł. Kozancy. 181. Kozeńca. Kóžnik. Krapt
(Khrapt). Křimjena (?). Křińca. Křipjo. Křiwoš. Křiže & -žički. Krol.
Krolij. 191. Krótčica (Krótčicy, -tčički). Kudźełki. Kudźeŕ (hat).
Kudźołka. Kukač. Kulow. Kulowaćik. Kulowa-hórka. Kulowcy. Kunčowa (n.
př. hora). 201. Kunowy. Kupa (Kupy). Kupcy. Kupiny. Kupnate. Kupowac (na
mjezach m. Kupowač). Kutlank (hat). Kutnje. Kuty. Kužoły (Kužołki).

211. Khampica. Khaponica. Khmjelnica. Khochoł. Khołm (Khołmc). Khólby.
Khomot. Khopjeńki město Kopjeńki. Khóŕ město Tkhóŕ (hórka při Wiwalcy).
Khróst.

221. Ławnik (hat). Ławy (Ławki). Łaz (Łazy). Łazne. Łomy (hat). Łopjenc.
Łučina. Łuh (Łuhi, Łužk, Łužki). Łuhowske. Łuknišća m. Łukownišća. 231.
Łupno. Łužicy. Łužnica.

Lado (Lada, Ladko). Lěsčina. Lešawa (Lešawki). Lešonc. Limbačicy. Linda.
Lindachi. 241. Lipiny. Lipjo (na Lipju). Liponcy. Lipońki. Lisanje..
Lišči (n. př. -ča jama). Liše (na Lišom). Liška. Lubotnje.

<pb n="4"/>

Maratki. 251. Markowc. Maršin. Měchic. Měkoliš (m. Měkkoliš). Měrne.
Milan (hat). Milanske (Milansko). Milany. Milowki. Mjerkowznja. 261.
Mjezhrjebje. Mjezłuhi. Młynčik. Močidła. Mokřiny. Mordoły. Mostki.
Mostojska. Moškon & -nc. Mroka (Mroki).

271. Nawicy (?). Němc [1]⁾. Němčica. Nětošća. Nižk. Njerašk (=
Njeradźik?). Njewjesołe. Nuhł (Nuhło, Nuhły, Nuhlik).

Palc. Palenka. 281. Palman. Panske (n. př. łuki). Paprotne. Paradiz.
Parob. Pasatne (p. łuki). Pasowka (Pasowki). Pastuča (?). Pastwišća.
Pěsačne. 291. Pěski. Pěskowač. Pěstowy. Pětrowskecy (wopalnišćo pola Sł.
Boršće). Pětrušće. Pjecak. Pjecwišća & Pjecušća. Pječidoł (?). Pjelzki
(p. hat). Pjeńčina & -ica. 301. Pjeńkač. Pjeńki. Pjestwišća (?). Płojna.
Plumpa. Poćisa. Podboršć. Poddubki. Podkraj & -krajca. Podkupy. 311.
Podkholowy. Podleńca (tež Pódeńca = Podoleńca). Podnašica. Podochorc
(?). Podoleńca. Podrjadki. Podroznik. Podtkhóŕ (přir. Khóŕ). Podworšć =
Podboršć. Podwosyk. 321. Pohrod. Połlejno. Ponik (hat). Ponchawka.
Popica (Połpica?). Poprink (hat). Póŕwatna. Poslědki. Poslednje.
Posošno. 331. Poštyrjo. Potok. Pozahončki. Požadne. Požešća. Prašica.
Prašiwa (pr. Hrabowka). Přebrody. Prěčne & -niki. Předkupne. 341.
Předmostne. Předowsy (na Předowsach). Přeměnjašk. Prěsycy (?). Přidawk &
-dark. Přiłazne. Přinowc (hat). Přitok. Přiwicy. Prjelica. 351. Psyń.
Ptače (p. hórki) & -čnik. Puće. Pućišća. Pušćeńca (Pušćeńcy). Pyrizny.

Račina. Radźina. Rahowc (?). Rakowc. 361. Ramuš. Ramšiny. Ranćik.
Rapačica. Rěblowana (r. hórka). Rěčicy. Repskol (?). Rězak. Rězowač.
Rězwaćina. 371. Rinčowske. Rohače (Rohački). Rohodźinki. Rokoćina.
Rokoty. Rosešća (abo Wrjosowišća?). Rowički. Rozdorniki. Rozdra
(Rozdory). Rozeńcy. 381. Róžant. Róžowy. Ručica (Ručicy). Rudawki. Rudej
& Rudle. Rune (rune wsy). Rybnik (hat; Rybniki). Rychart. Rychlica.
Rychty.

<pb n="5"/>

391. Sćerbinki. Sćerbowka. Sedłačenc. Serc. Sernjany. Serpik. Skažanske.
Skopčki. Skhmjelnica. Słabiny. 401. Słonca. Slěbornica. Smazka. Smjertna
(s. hórka). Smjertniki. Smjetana. Smjetańca. Smohi. Smolica. Smordowy
(Smordoły). 411. Sna (= sćehna?). Sokolca. Sowiny. Spalenc. Spławnik
(hat). Srěnica. Srěnje & -nki. Sróčidła. Stołp (pola St., Stołpiki).
Strónje & -óńca. 421. Strowjenc. Stróžišćo (po prawym Strožyšćo, na
mjezach). Stupniki. Styskawa. Sudnica (Wulka a Mała). Sulka. Swačiny.
Swětlink (hat). Syćinki. Syćizny (hat). 431. Sypače. Syporšća.

Ščawn. Ščejcy. Šćeńcy. Šćežki. Šćity. Šelnik (pola Šelnika). Šemjenje.
Šěna (drje Mšěna). 441. Sěroke. Šibač. Šibjeńca. Šije. Šindroby. Šipje.
Šmrjoki. Šołćinske, Šołćinstwo & Šołtowstwo. Šostany (Šostanki).
Španowc. 451. Špundwanje. Štałojca. Štuka. Šwije.

Tambory. Točišćo. Tóčki. Tradowcy. Trancy (Tradnicy). Trašiny [2]⁾. 461.
Traškow. Trašnik. Třepjelcy. Třepjelnik. Trjebjelne. Trjebjeny. Trjebki.
Trjebuch. Trjechowka. Trjechowny. 471. Truhi (Tružki). Trumjenja. Turja.
Twarske. Tymjenišća.

Wasty (pod Wastami). Wěčniki. Wěry. Wětrowy & -wki. Wićežki & Wićežne.
481. Wiliny & Wilny. Wilka. Winak. Wisak. Wišeńca. Wiwalca. Wjazowa.
Wjazyny. Wjela. Wjelaca. 491. Wjelčica. Wjelčiki. Wjelčina. Wjelij.
Wjerbicy. Wjerbinki. Wódnik. Wokleće. Wólmanka. Wólšank. 501. Wólše
(Wólšiny, Wólšinki). Womjatk. Wopłony & Woplony. Woplan-hrjebje. Wopowki
(Wopołki?). Wopuše (Wopuški). Wóršla (swjata Wóršla). Wosančki (nic
Włosančki). Wosebnicy. Wóska-hora. 511. Wosnica. Wosny & Wosyny.
Wósranc. Wosrědki. Wosyk (Wosyčk). Woteški. Wotrow. Wotrowcy. Wrjóski.
Wroblik. 521. Wšowjenc. Wućesla. Wuheńc = Wuhonc. Wuhon & Wuhoń
(Wuhonje, Wuhnje). Wuhonc. Wuměnki. Wupar. Wurodźa. Wuštot. Wuzke. 531.
Wužłobje.

Zabrody. Zadroha. Zahon & Zahončk (Zahony, Zahončki). Zahoncy. Zahory.
Zahrabčinki. Zahrjebne. Zahrodki. Zahrodniče. 541. Zahunje. Zajanc
(Zajamc?). <pb n="6"/>Zajtwaki (Zajědowaki?). Zakałanc. Zaklate.
Zakupcy. Zakhěžki. Załaznja. Zalěsnja. Zamskecy. 551. Zapřerow. Zarače.
Zarěč. Zarłuh (?). Zasranc. Zastołp. Zašluhi. Zawsy. Zazahrodki.
Zebjerk. 561. Zelene. Zhubjency. Zmoły. Zorna. Zdźar (Zdźark, Zdźarki).

Žehla. Žerdźe (n. př. Tři, Štyri Žerdźe; Pjeć, Šěsć Žerdźi). Železno.
Žerlički. Žibowc. 571. Žłoby. Žolniske. Žórło (pomjezne: Žrěłka).
Žornje. 575. Žumpawka.

W času ćišćenja tejele zběrki dostach hišće tute mjena wot k. aktuara
Wjele a seminarskeho wučerja k. Fiedlerja.

Barut. Błótanje. Blidko. Bodučne. Bóńcy. 581. Bosak. Brjohi. Bródki &
Brodowki. Častki. Čerwjeń. Česwak. Ćoplica. Drózny. Dźěćki. Fěrdany.
591. Hłubiny. Hołbjency. Hóršawa. Husćina. Jědlina & -leńčki. Jězowe.
Klěće. Koš. Křižowka. Kudźerjawc. 601. Khudźiny. Łomska. Łopački.
Lijeńca. Motedła. Nabok. Pawčink. Pjelchna. Pjerdawka. Płomjenja. 611.
Płonješko. Podležawka. Poprjanc. Posćehna. Poslency. Předrjency.
Přetoki. Pšenčnate. Rišća. Rukajcy. 621. Ruška. Rynaŕka. Sekera. Sony.
Sowošće. Studnički. Suwy (?). Topołki. Tórnawy. Trawki. 631. Trónje.
Walno. Wjechle. Wojercy. Wójnica. Wósty. Wótnje. Wrjećency. Wrjesowki.
Znamšina (?). Zwónčica. 642. Žmórc.

B. Delnjołužiske mjena. [3]⁾

Babi - nugeł. Babjeńc. Bageńc. Bagi. Bagni-łužk. Barlin (hižo der Berlin
w lisćinje 1377, dotal na wjacorych městnach: na Barlinu). Berawa.
Běskow (hat). Běskownja (Běckownja). Błośc. 11. Blumic. Bobowniki. Bon.
Bonk. Bóžank (drje Wbóžank). Brjdy. Brjazynka (hat). Budyšnik. Bury &
Małe Burje.

Cybargi.

21. Danica. Dajše (= Dalše). Długi. Dłumocyna. Dolan. Doštady. Drogoś.
Dubinki. Dubrinki. Dwórišćo.

31. Gack (Gacka?). Gaty (w Gacoch!). Geseńc. Gjarbowa. Glinisko
(Gliniska). Głowace (Małe a Wjelike). Gólica. Górješow (na G.) Gózdźic
(w Gózdźicu). Grabojce.

<pb n="7"/>

41. Grědnik. Grodka (hu Grodki). Groźišćo & Groźišćne. Gumnišćo. Gusa.
Gusnica.

Hałdarik. Hanškowna. Hejba. Hobwjasniki. 51. Hopjeno (pod H.).
Hopušniki. Hubrjazne & -brjazske. Huchacowina. Huserniki. Husmaleńce.
Hustuźenki. Huštał (tež: na Kónjecem Huštale). Hužobišk (Hužobrišk?)

Chósćik. 61. Chóśobuz & Chaśabuz (hat). Chunk (Chunka?). Chutki. Chwališ
(hat).

Jazorišćo.

Kałownica & Kałońca. Kalacke (Tkalacke?). Kalina. Kališćo (lěs).
Kamjeńc. 71. Kamjenka. Kazena-grobla (Kozena?). Kimbargi. Kimpan
(tymjenišćo). Kjable. Kjarchobce. Kleje (na Klejach). Klucne. Kliny.
Kobołt. 81. Kósćeń. Kósmac. Kóśawy. Kótcyce. Kótlik. Kóze-krě. Kózy.
Křaj (pod Křajom). Kranochi (Krajnochi?). Křiskojske. 91. Křiwok (w
Křiwoce). Křiwoš & Křiwošk (Křiwoše). Kromołka. Krotyca. Kseběwsejske.
Kurate. Kurośinugeł. Kutne.

Ławne. Łaz & Łazk (Łaze, Łazki). 101. Łazowne. Łom (pola Ł.). Łužkowne.
Łužniki. Łužyšća. Łysyny.

Lěšćica. Lindow (Lindowski-nugeł). Lipica. Lipniki. 111. Ludkowa-góra.

Marchne (Marchowne) lechi. Michyca (Michajca?). Miłašow. Mjacki (pod
Mjackami). Mjazpuśowske. Módrik (hat). Mokrina (hat). Mowcowa-štuka.
Mowy (Moły? na Mołach). 121. Mrocnik. Mrozowina.

Nagóla. Nałazowše. Napowa. Narěknišćo (= Narěkownišćo). Naskibki (tež:
na Skibkach). Nawilišća. Nimc (hat). Nupnica (hat).

131. Pańske. Parniska (tymjenišćo). Pastowka. Pasyki. Pejte. Pitanka.
Pjatřica. Płaška. Placken. Plosy (Płosy, na Plosach). 141.
Podbrjazelske. Podgerałty. Podgólne. Podchojcke. Podchojne. Podjazorki.
Podługowske. Podmosćišća. Podomki. Podpaskojske. 151. Podrjedoŕ.
Podrjeńske. Podrolaš. Podwjeŕch. Podwolšejske. Podwosyńska. Pogorina.
Pogorjeliny. Połukojske. Postranske. 161. Pótocnik. Přašćažki
(Prawošćažki?). Předdwory. Předejske. Předejsniki. Předejsy (na
Předejsach). Předmar<pb n="8"/>chejske. Předmostne. Předoły. Prěkowše.
171. Přidanki. Prizy (na P.). Prjatecnik.

Radne (na Radnych). Raškownica. Raźiny. Rěblinki. Rinš (při rěcy).
Rjebišna. Rjemjasnik. 181. Rogožyc. Rogožyna & Rogožna. Roženc (rohojta
abo kutojta wjesna hasa). Rubinka. Rubjelanske. Rubjeliny & Rubjelna.
Rudajca. Rugańce (Rudańce). Rugany (za Rugany).

Sćina. 191. Sedlišćo (Sedlišća) & Selišćo. Semjena (na Semjenach). Sesna
(? Sesnja = Sosnja). Skarbawa. Słup. Slědy. Smolinki. Smyck. Sosnja.
Społty. 201. Starty (w Startach). Stołow. Strožba (pomjezny nasyp z
hrjebju). Stupniki. Stuźenki. Stuźeńske. Swětow. Syćo. Sylow. Syśica.

211. Šaparniki. Ščawn(y). Šelišća (= Selišća?). Škórnjawa. Šomošojske.
Šosnojske = Sosnojske. Šotřica = Sotřica. Šparak (hat). Štrinkele. Šylca
(= Mšylca?). 221. Šyrocyna (Šyroke).

Śišowske. Śmamoty (= Śamnoty?).

Tabězy (na bližšich Tabězach). Tarnow & Tarnowce. Termoty (na T.)
Trańcy. Třaliny (w Třalinach). Třeśe. Třmjenje. 231. Třubały. Třužniki
(za Třugu). Tryjna & Trina. Tymjany-łužk.

Wěrngózne (Wjerchnogózne?). Wětřeńske. Wězkowne. Wjas (stara W.; na
starych wsach). Wjaty (= Wijate? na Wjatach). Wjele. 241. Wjerbica.
Wjerty-gat. Wołšyce. Wósecne. Wóski (Wosyki?). Wósojske-gusćiny.
Wósowakupa. Wótgorišća. Wótřojca (na Wótrojce). Wótřow (najbóle z
hrjebjemi wobdaty). 251. Wótřow. Wudubkojske. Wušćerniki.

Zafaŕske. Zagłowa. Zagumniki. Zajgerałty (Zagerałty; přir. Podgerałty).
Zakały. Zakaznik. Zakaznja (pod Zakaznju). 261. Zalěsne. Zamarchejske.
Zamosćiki. Zamostki. Zapasta (Zapastwa?). Zapasterniki. Zaserišćo.
Zawjerchne. Zawk. Zawołšynske. 271. Zbytki. Zelezniki (na Z.). Zemiš.
Zemska (góla). Zote (Złote?) góry. Zumpy.

Žabnojc (hat). Žaglina (Žagliny). Žaglinske. Ždźary. 281. Ždźarkowne.
Žerdźe (Tři atd.). 283. Žłobišćo.

Ćišćał E. M. Monse w Budyšinje.

[1] ⁾ T. j. drje Něłc (niłki, starosłowj. MRNKKT). Potajkim Abraham
Branel w swojim rukopisnym słowniku str. 2330 wopak piše (a nowiši wopak
po nim wospjetuja) wo serbskim wjesnym mjenje ‚Němey Dörgenhauſen,
Türkenhauſen (? pro Thüringshauſen)‛: N. [ex Niemz (Něme)] i. e.
Germanus, Teuto, quod ab homine Germanico Thuringo conditus ſuerit! To
je starše nazdaćne wotwodźowanje, kaž sta druhich wopačnych.

[2] ⁾ Jeli hdźe Trašica, dha móhli Prašicu město Trašicu wukłasć, abo
Prašiwica?

[3] ⁾ Ze zběrki k. fararja Broniša z Pricyna.
