Žiwjenja Swjatych.

Po rjedźe cyrkwinſkich ſtawiznow

ſpiſał

♣Handrij Dučman.♠

♣Zešiwk II.♠

♣W Budyšinje 1865.♠

♣#Z nakładom towaŕstwa SS. Cyrilla a Methoda.♠

♣W kommissii Smolerja a Pjecha.♠

<pb n="65"/>prajeſche wón pſchi poſlednjej wjecžeri. Dyrbjachu tych, kiž
wěrja, do cyrkwje bracź pſchez kſchcźeńcu: „Kſchcźicże jich we mjenje
Wótca a Syna a ſwjatoho Ducha.“ Woni móžachu hrěchi wodawacź: „Komuž wy
hrěchi wodacźe, tym ſu wodate, a komuž wy zdźeržicźe, tym ſu zdźeržane.“

Tak buchu wcni wudźělerjo božich potajnoſcźow (ſakrakramentow). Hako
paſtyrjo mějachu Jězuſowe ſtadło wodźicź a „dźeržecź a wucz̀icź, ſchtož
běſche wón jim porucžił.“ Za prěnjoho a wjedźerja japoſchtołow a
wěriwych poſtaji wón Pětra: „Pas moje wowcy, pas moje jehnjata.“ Jomu
poda wón klucže njebjeſkoho kraleſtwa. Wón bě ſkała, na kotruž chcyſche
Jězus ſwoju cyrkej twaricź. Pſchez njoho chcyſche jeje pſchezjednoſcź
zawěſcźicź.

Wón wozjewi jim, zo cźeṙpjenjo, pſcheſcźěhanjo a ſmjercź na nich cžaka,
ale wón ſlubi tež, zo hacž do kónca pola nich woſtanje, a zo jim
póſcźele tróſchtarja, ducha wěrnoſcźe, kotryž budźe jich wſchitku
wěrnoſcź wucžicź a na wſchitko dopomnjecź, ſchtož je jim wón prajił; a
tón pola nich do wěcžnoſcźe woſtanje. Po Jězuſowym do njebjes ſpěcźu
cžakachu japoſchtołojo we Jeruzalemje na pſchikhad ſwjatoho Ducha. We
jſtwě, hdźež běchu jutrowne jehnjo z Jězuſom jědli, pſchebywachu 11
japoſchtołojo (dwanaty, pſcheradnik Judaſch Iskariot běſche ſo
wobjeſył), Jězuſowa macź a druhe pobožne žónſke a wſchelacy
wucžownikojo, hromadźe wokoło ſto a dwacycźi cžłowjekow. Woni ſo tam
modlachu. Na Pětrowu porucžnoſcź bu na Judaſchowe měſtno nowy japoſchtoł
wuzwoleny a Matij japoſchtołſkej ſłužbje pſchidźěleny.

Swjatki, dźeſaty dźeń po Jězuſowym do njebjes ſpěcźu ſo ſlubjenjo
dopjelni a pod ſchumjenjom wětra a ſchtałtnoſcźu žehliwych jazykow
pſchińdźe ſwjaty Duch na kóždoho z nich. Tu ſta ſo z nimi ſpodźiwne
pſcheměnjenjo: bojaznych ſcžini tónle Duch khrobłych, njewucženych
napjelni z bójſkej wědomoſcźu, a zahori wutrobu za rozſchěrjenjo božoho
kraleſtwa, jich wolu napjelni ze ſylnoſcźu.

Nětko ſtany Pětr a rycžeſche k ludej, kotryž běſche ze wſchěch krajow
zhromadźeny a kóždy jich we ſwojej rycži Boha khwalicź ſłyſcheſche. Wón
jim wozjewi, zo je ſo wěſchcżenjo profety Joela dopjelniło a Jězus
Nazarenſki ſlubjenoho Ducha ſwjatoho k ſpodźiwnomu ſkutkowanju póſłał.
„Tohole wot Židow zacźiſnjenoho a kſchižowanoho Jězuſa je Bóh pſchez
dźiwy wokraſnił, k žiwjenju wubudźił a do ſwojeje hordoſcże wzał.“ A
hdyž ſo lud wopraſcha: „Schto mamy cžinicź?“ wotmołwi jim Pětr: „Cžińcźe
pokutu a kóždy z was daj ſo kſchcźicź we mjenje Jězuſa <pb
n="66"/>Khryſtuſa k wodacźu ſwojich hrěchow; a wy doſtanjecźe dar
ſwjatoho Ducha.“ Kotſiž joho ſłowo pſchijachu, dachu ſo kſchcżicź, a
tych běſche na prěnim dnju tſi tyſacy.

Tak bu pſchez japoſchtoła Pětra prěnja woſada Jězuſoweje cyrkwje
załožena a wſchědnje ſo mnohoſcź pſchiſporjeſche. Woni wěrjachu wucžbu
japoſchtołow a khodźachu wſchèduje do templa. We domach ſo
zhromadźowachu, zo bychu ſo modlili, Boha khwalili a ſwjaty khlěb
łamali. Mjez nimi kuježeſche tajka luboſcź, zo mnozy ſwoje wobſedźenſtwo
pſchedachu a pjenjezy japoſchtołam za khudych wotedachu. Tak we nowej
cyrkwi žanych khudych njemějachu.

Japoſchtołojo wucžachu a cžinjachu dźiwy. Hdyž junu we templu
prědowachu, dachu židowſcy měſchnikojo Pětra a Jana do jaſtwa wotwjeſcź
a na druhi dźeń pſched wyſoku radu ſtajicź. Tež tam wuznawaſche Pětr
Jězuſa, prajicy: „We žanym druhim njeje zbóžnoſcź.“ Woni pak jimaj
hrožachu a zakazachu wucžicź we Jězuſowym mjenje. Wonaj pak
wotmołwiſchtaj: „Sudźcźe ſami, hacž je prawje pſched Bohom, wam wjacy
poſłuchacź, dyžli Bohu. My njemóžemy hinak rycžecź, hacž ſmy ſłyſcheli a
widźeli.“ Zaſy wucžachu japoſchtołojo a kſchcźijachu a wuſtrowjachu
khorych.

Tež ze ſuſodnych měſtow pſchikhadżeſche lud k japoſchtołam. Wyſchſchi
měſchnik daſche japoſchtołow do jaſtwa ſadźicź, ale boži jandźel wotewri
w nocy durje jaſtwa a woni na druhi dźeṅ zaſy we templu wucžachu.
Tohodla buchu zaſy popadnjeni a pſched wyſoku radu wjedźeni. Tež tudy
woni Jězuſa wuznawachu. Radnik Gamaliel radźeſche, zo dyrbja tychle
ludźi woſtajicź. „Je-li jich ſkutk cžłowjecži, dha ſam rozpadnje; je-li
pak wot Boha, njezamožicźe jón znicžicź.“ Woni dachu japoſchtołow
naſchwikacź a zakazachu jim, we Jězuſowym mjenje rycžecź. Japoſchtołojo
ſo wjeſelachu, zo móžachu za Jězuſa cźeṙpjecź. A woni njepſcheſtachu we
templu a domach prědowacź.

Hdyž ſo woſada pſchiſporjeſche, bu tež zaſtaranjo khudych wobſchěrniſche
a někotry drje bu pſchikrótſcheny. Japoſchtołojo chcychu modlenjo a
prědowanjo wobſtaracź a žadachu wot woſady ſydom mudrych mužow, kiž maja
dobre ſwědcženjo a ſu połni ſwjatoho Ducha. A woſada wuzwoli Schcźěpana,
Filipa, Nikanora, Timona, Parmena a Mikławſcha. Nad tych ſo
japoſchtołojo modlachu a nadpołožichu jim rucy a wuſwjecźichu jich za
diakonow t. j. ſłužownikow. Cźi mějachu jałmožny wobſtaracź, <pb
n="67"/>wołtaŕſku ſłužbu cžinicź, prědowacź a kſchcźicż. Pſchez to
wěriwi jara pſchiběrachu; ale pſchihotowaſche ſo we Jeruzalemje tež nowe
pſcheſcźěhanjo wokoło lěta 36. — Prěni wopor bu diakon Schcźěpan, wot
Židow z kamjenjemi zabity. Wěriwi rozcźěkachu z Jeruzalema a
pſchińdźechu do Judeje, Samarije a hacž do Syrije a Fönicije a
roznjeſechu tak Jězuſowu wucžbu po tutych krajinach. Diakon Filip
prědowaſche a kſchcźijeſche we Samariji a japoſchtołojo póſłachu tam
Pětra a Jana, zo byſchtaj kſchcźenym pſchez modlenjo a nadpołoženjo
rukow ſwjatoho Ducha wudźěliłoj t. r. firmowałoj.

We tymſamym cžaſu pſchihotowa ſebi Bóh pſchez pſchewobrocźenjo Pawoła
mócnoho rozſchěrjerja božoho kraleſtwa.

Nic jeno Židam, ale tež pohanam chcyſche Bóh ſwoje ſwětło zaſwěcźicź a
wón wozjewi Pětrej prawy cžas k pſchijecźu pohanow. Stotnik Kornelius a
joho ſwójba we Ceſareji běchu prěni z pohanſtwa, kotſiž buchu kſchcźeni.
A wěriwi khwalachu Boha, zo je tež pohanam pokutu k žiwjenju dał.

Mjez tym nazběhny ſo nowe pſcheſcźěhanjo a kral Herodes Agrippa daſche
we lěcźe 44 Jakuba ſtarſchoho moricź. Tež Pětra wón zaja, ale tón bu
pſchez jandżela z jaſtwa wuwjedźeny.

Dotal běchu japoſchtołojo jeno we židowſkim kraju ſkutkowali. Wokoło
lěta 45 rozeńdźechu ſo do cyłoho ſwěta. Pětr dźěſche do Antiochije,
Handrij do Scythije a Thracije, Jan do Małeje Aſije, Filip do Frygije,
Batrołm do Armenije, Domaſch do Perſije, Syman do Meſopotamije, Judaſch
Tadej do Idumeje a Arabije, Matej a Matij do Egiptowſkeje, jenicžki
Jakub młódſchi woſta we Jeruzalemje. Prěni z nich a najwyſchſchi paſtyŕ
wſchitkich běſche po Knjezowym poſtajenju Pětr. Najwjetſche pucźe a
najcźežſche dźěła dokoujeſche Pawoł, japoſchtoł cyłoho ſwěta.

Tu je hódno naſpomnicź, kak cźežke dźěło mějachu pſchewinycź. Swět
běſche do błuda a hrěcha podnurjeny. Woni dyrbjachu jón ze ſwětłom
wěrnoſcźe rozſwětlicź, a błudy zahanjecź, hrěch a złóſcźe wukorjenicź a
bože kraleſtwo rozſchěrjecź a ſwětej boži měr pſchipowjedacź. Wſchitkich
dyrbjachu pſchez wěru do jeneje wěrnoſcźe, luboſcź pſchez k Bohu k
tejſamej zbóžnoſcźi w Bohu pſchiwjeſcź. Tomu ſo napſchecźo ſtajeja židźa
a pohani. Židam woni wozjewja, zo ſu ſwojoho zbóžnika Syna božoho
kſchižowali; zo je jich templ pſchez Khryſtuſa ſpadnył, zo ſu woni
pſcheſtali wuzwoleny lud boži bycź a zo maju ſo z pohanami do jeneje
wowcžeṙnje <pb n="68"/>Jězuſoweje zhromadźicź. Pohanam praja: waſchi
bohojo ſu pſchibohi; woſtajcźe, k cžomuž ſcźe ſo modlili, a wobrocźcże
ſo k žiwomu Bohu, kotryž je njebjeſa a zemju ſtworił, kotrohož
jednorodźeny Syn je za was na kſchižu wumrjeł.

Wſchitkim prědowachu nowe žiwjenjo we Bohu: nahramnym woſobnoſcź
khudoby, njehaṅbitej njepoměrnoſcźi póccźiwu ſtrózwoſcź, ſurowej
krutoſcźi luboſcźiwu ſmilnoſcż, hordoſcźi njetajenu ponižnoſcź. Woſtaj
ſwoje temple, pſchibohi a wopory, wopuſchcź dotalne hrěſchne wjeſela,
zdaluj ſo hrěcha, prócuj ſo za wěcžnymi kubłami. Lubuj na zemi kſchiž,
zo by we wěcžnoſcźi zbóžnoſcź dóſtał!

K dokonjenju toho njemějachu woni wójſka ani pjenjezy, ani mócnych
pſchecźelow: ale bójſku wěrnoſcź běſche jim Jězus dał a njewidźomnu
pomoc ſwjatoho Ducha: dar dźiwow běſche jenicžki ſrědk za wocži
cžłowjekow. Tak wuńdźechu khudźi, njeznacźi japoſchtołojo k dobycźu a
pſchewinjenju cyłoho ſwěta.

Wokoło lěta 50 zhromadźichu ſo japoſchtołojo ze ſwojimi wucžownikami we
Jeruzalemje a bu wuradźene, ſchto ma ſo wot pohanow pſchi zaſtupjenju do
Jězuſoweje cyrkwje žadacź. We mjenje ſwjatoho Ducha wobzamknychu a
wuprajichu zjawnje: zo jim židowſki zakoń njepłacźi, ale zo maja ſo
pſchibójſkich woporow, krewje, zaduſchenoho a kurwaŕſtwa zdźeržecź.

Rom mějeſche ſwětne knjejſtwo nad tehdom znatym ſwětom a běſche
ſrjedźniſchcźo wſchoho pohanſtwa. Tam wjedźeſche ſwjaty Duch Pětra,
toho, na kotrohož běſche Jězus ſwoju cyrkej natwarił. Tam dyrbjeſche ſo
korjeń pohanſtwa podkopacź a nowe duchowne knjejſtwo nad wſchitke ludy a
za wſchitke cžaſy załožicź.

A kak dźěſche ſo kſcheſcźanam mjez pohanami? Tu namakachu ſurowe
njepſchecźelſtwo. Khěžorojo a joho zaſtojnikojo, popja a wojacy,
wſchitcy chcychu nowu wěru poduſycź. Kſcheſcźenjo buchu hidźeni, dokelž
pſchiboham njewoprowachu, pohanſke temple njewopytowachu, ſo ſkradźnje k
dźiwnym božim ſłužbam ſkhadźowachu a cžeſcźowachu hako Syna božoho
Jězuſa, kiž běſche na kſchižu wumrjeł. Zrudne wopomnjecźo je ſebi khěžor
Nero (wot 54—68) pſchihotował. Tónle ſurowy knježeŕ běſche ſwoju macź,
bratra, žonu, wucžerja, krejnych pſchecźelow a mnohich woſobnych
měſchcźanow bjez winy moricź dał. We lěcźe 64 daſche wón Rom na wjele
měſtnach zapalicź, zo by ſwoju wutrobu pſchi pohladowanju na wulki woheń
wokſchewił. Cyły tydźeń ſo paleſche a wjetſchi dźěl měſta pſchewobrocźi
ſo do popjeła. Tajka ſurowoſcź <pb n="69"/>zbudźi hněw luda. Nětko
chcyſche Nero ſkutk wot ſo wotwalicź a ſtorcži winu na kſcheſcźanow. Wón
daſche wulku mnohoſcź tych ſamych moricź: buchu kſchižowani, wot pſow
roztorhani, z palnymi wěcami wobwicźi a zapaleni. Z tajkimi cžłowjecžimi
ſwěcami wobſwětleſche ſebi ſurowc w nocy ſwoje zahrody. Tajke
pſcheſcźěhanjo trajeſche ſłabſcho abo ſylniſcho wjacy lět.
Najwoſobniſchej martrarjej tohole pſcheſcźěhanja běſchtaj ſwjataj Pětr a
Pawoł we lěcźe 67. Po nimaj je wulka ſyła krejnych ſwědkow, mjez
kotrymiž tež Proceſſus, Gervaſius a Protaſius.

We Romje běſche ſrjedźniſchcźo cyłeje cyrkwje a nowe hłowne měſto.
Pětrowe měſto mějeſche wot 67—79 Linus, a běſche Jězuſowy widźowny
naměſtnik na zemi.

Tak pſchińdźe cžas, zo dyrbjeſche Jeruzalem padnycź a židowſki lud
zahinycź. Tſi a tſicycźi lět popſcha jim Bóh, zo bychu do ſo ſchli a do
joho kraleſtwa zaſtupili. Ale woni njechachu; wjetſchi dźěl woſta
zatwjerdźeny. A tak khwataſche bože ſudźenjo, kotrež běſche Jězus ze
ſylzojtymaj wocžomaj do prědka prajił. Pohanſcy khěžorojo, woſebje Nero,
dowolichu ſebi wſchitku ſurowoſcż a njeſprawnoſcź napſchecźo Židam.
Tohodla naſta we Jeruzalemje we lěcźe 66 zběžk, tola ſo zaſy změrowachu.
Bórzy njeměr znowa wudyri a pohanſcy wojacy buchu z měſta wubicźi.
Wopacžni profetojo ſtawachu a ſlepjachu lud. Kſcheſcźenjo cźěkachu po
Jězuſowej porucžnoſcźi z měſta. Nero póſła Veſpaſiana z wójſkom a tón
wudobywaſche měſta. Pobicźi Židźa hromadżachu ſo we Jeruzalemje. Schtóž
k měrej radźeſche, bu ſkóncowany. Tak namaka pſchez 1200 woſobnych Židow
ſmjercź. We lěcźe 69 bu Veſpaſian khěžor a joho ſyn Titus dyrbjeſche
židowſku wójnu ſkóncžicź. Wokoło jutrow lěta 70 woblehny wón Jeruzalem a
žadaſche podcźiſnjenjo. Židźa to nochcychu. We woblehnjenym měſcźe naſta
hłód, zo tyſacy z hłodom wumrjechu. Druzy ſo z najhrozniſchimi wěcami
naſycźachu; haj jena macźeṙ zarěza ſebi ſwoje dźěcźo. Morwi woſtachu na
haſach a we twarjenjach njepohrjebani ležo a pſchez to złe khoroſcźe
naſtachu. Schtóž chcyſche z měſta cźeknycź, bu wot Židow ſkóncowany, a
ſchtož cźekny, bu wot romſkich ſchwikany a kſchižowany. Titus wobda
měſto z hrodźiſchcźom a doby jedyn dźěl měſta po druhim. Horjo pſchińdźe
na Jeruzalem, kajkež wot ſpocžatka ſwěta było njeběſche. „Joho krej
pſchińdź na nas a na naſche dźěcźi“ — tak běchu Židźa wołali.
Woblehnjenjo měſta trajeſche cyłe lěcźo a Židźa buchu pſchecy bóle
hromadźe ſtłócženi, ale podacź ſo njechachu. <pb n="70"/>Wopory we
templu pſcheſtachu; templ ſo napjelni ze židowſkim wójnſkim ludom.
Srjedź auguſta daſche Titus templ nadběhowacź, a templ bu dobyty a
ſpaleny a cyłe měſto ſpowalane. Na wěcžne ſo zhubi kraſnoſcź něhdy
nadobnoho měſta. Pſchez milijon a ſto tyſac Židow běſche we tymle lěcźe
wo žiwjenjo pſchiſchło, 97 tyſacow bu jatych a do wotrocžſtwa
pſchedatych abo we dobycźeŕſkim cźahu do Roma wotwjedźenych. Wot toho
cžaſa ſu Židźa po wſchitkich krajach rozpjerſcheni. Woni nimaja templa,
nimaja wopory a cžakaja pſchecy hiſchcźe na Meſiaſa.

Po Neronowej ſmjercżi pod khěžoromaj Veſpaſianom (69—79) a Titom (79—81)
mějachu kſcheſcźenjo měrniſchi cžas. Ale pod khěžorom Domitianom (81—96)
zapocža ſo we lěcźe 84 druhe wulke pſcheſcźěhanjo. Někotſi buchu
morjeni, druhim zamoženjo wzate, druzy z kraja wuhnacźi. Khěžor Nerva
(96—98) dźeržeſche zaſy měr. Ale pod khěžorom Trajanom (98—117)
ſcźěhowaſche wokoło lěta 104 tſecźe wulke pſcheſcźěhanjo. Klemens,
Simeon a Ignacius ſu najwoſobniſche wopory tohole pſcheſcźěhanja. Tehdom
płacźeſche: kſcheſcźan zaſłuži ſmjercź. Tola poſtaji Trajan, zo ſo
njetrjeba za kſcheſcźanami ſlědźicź. Schtóž pak by wozjewjeny był a
pſchiboham woprowacź njechał, dyrbi ſkóncowany bycź. Kſcheſcźanow drje
móžachu moricź; Jězuſowu wěru pak poduſycź njemóžachu.

<pb n="71"/>

8.

Swjaty Schcźěpan, prěni martraŕ.

No wulinjenju ſwjatoho Ducha ſo Jězuſowa cyrkej dźeń wote dnja
pſchiſporjeſche, a japoſchtołojo njemóžachu wſchitke dźěła wjacy ſami
wobſtaracź. Dachu tohodla ſedmjoch mužow wuzwolicź, kotſiž dyrbjachu
jich we jich japoſchtołſkim dźěle podpjeracź a kotrychž tohodla diakonow
t. j. ſłužownikow mjenowachu. Prěni z nich běſche Schcżěpan, najſkerje
jedyn z Jězuſowych 72 wucžownikow. Wón běſche połny hnady a božeje mocy
a cžinjeſche wulke dźiwy pſched ludom. Pſchez to a joho wucženjo ſo
mnozy kſchcźicź dachu. Z tym roſcźeſche njepſchecźelſtwo. Židźa ze
wſchelakich měſtow dachu ſo z nim do wurycžowanja, ale njemóžachu pſched
joho duchom a joho bójſkej mudroſcźu wobſtacź. Tohodla pytachu
wopacžnych ſwědkow napſchecźo njomu a wobſkoržichu joho pſched wyſokej
radu, zo Boha a Mójzeſa hani a pſchecźiwo zakonjej a templej prěduje.
Joho woblicžo pak ſo ſwěcźeſche, kaž woblicžo jandźelow. Na praſchenjo
wyſchſchoho měſchnika zamołwjeſche ſo Schcźěpan z tym, zo ſtawizny
židowſkoho luda pſcheńdźe wot Abrahama a Salomona a z toho pokaza, kak
ſu jich prědownikojo ſo pſchecy Bohu ſpjecžowali, profetow
pſcheſcźěhali, kotſiž Jězuſa pſchipowjedowachu, a kak ſu woni ſami
Jězuſa pſcheradźili a ſkóncowali.

Hdyž woni to ſłyſchachu, rozhněwachu ſo we wutrobje a kſchipjachu ze
zubami na njoho. Wón pak połny ſwjatoho Ducha wobrocźi wocži k njebju a
widźeſche kraſnoſcź božu a Jězuſa na božej prawicy ſtacź. A wón rjekny:
„Hlejcźe, widźu njebjeſa wotewrjene a cžłowjekowoho Syna na božej
prawicy ſtejecź.“ A woni wótſe wołachu, zadżeržowachu ſebi wuſchi, a
walichu ſo jenomyſlnje na njoho. Bjez dalſchoho rozſudźenja wuſtorkachu
joho z měſta a kamjenjowachu joho. A ſwědkojo wotpołožichu ſwoju draſtu
k nohomaj młodźenca Sawla. Woni kamjenjowachu <pb n="72"/>Schcźěpana,
kotryž prajeſche: „Knježe Jězuſo! wzmi mojoho ducha k ſebi!“ A
klaknywſchi ſo rjekny: „Knježe, njeměj jim to za hrěch.“ To prajiwſchi,
wuſny wón we Knjezu we lěcźe 36. Gamaliel daſche joho cźěło na ſwojim
kuble we Debatalia pohrjebacź a žarowaſche ſchtyrcycźi dnjow wo njoho.
Swjaty Schcźěpan běſche prěni, kotryž po Jězuſowym donjebjesſpěcźu
martraŕſku krónu dóſta. Schcźěpanowy row bu zabyty a kſcheſcźanam
njeznaty. Ale Bóh jón na ſpodźiwne waſchnjo ſwětej wozjewi. Měſchnik
Lucian we Kafargamale (tſi mile wot Jeruzalema) ſpaſche we modleŕni, zo
by ſwjate ſudobja wachował. Tſecźoho decembra 415 w nocy widźeſche wón
wulkoho, rjanoho ſchědźiwca z dołhej běłej brodu we jaſnej běłej
draſcźe. We rucy dźeržeſche złoty kijeſchk. Wón zawoła Luciana tſi krócź
z mjenom a porucži, zo by do Jeruzalema ſchoł a biſkopej Janej prajił,
zo ma row wotewricź, hdźež joho koſcźe leža. Na praſchenjo wotmołwi
ſchědźiwc: „Ja ſym Gamaliel a ſym Pawoła we zakonju rozwucžował. K ranju
leži ſwjaty Schcźěpan, kotrohož ſu Židźa pſched wjecžornymi wrotami
kamjenjowali. Joho cźěło woſta tam dźeṅ a nóc ležo. Na moju porucžnoſ cź
wzachu je wěriwi w nocy prjecž a donjeſechu je na moje kuoło, hdźež bu
pohrjebane.“ Lucian to prjedy njewěrjeſche, hacž běſche ſo jomu
ſchědźiwc tſi krócź wozjewił a jomu korbik z cžeŕwjenymi róžemi pokazał,
ſchtož běchu zaſłužby ſwjatoho Schcźěpana. Po tſecźim wozjewjenju
dźěſche Lucian do Jeruzalema k biſkopej Janej. Tón jomu row pytacź
kazaſche a na powucženjo, wot mnicha Migezia dóſtate, namaka jón we
Debatalii. Na kamjenju ſtejeſche mjeno: Schcźěpan. Biſkop Jan pſchińdźe
z Eutoniom, biſkopow we Sebaſte, a z Eleutheriom, biſkopom we Jerichu, a
wotewrichu Schcźěpanowy kaſchcź; pſchi tym zemja zarža a lubozna wóń
wuſtupowaſche z kaſchcźa. Wjele luda běſche ſo zhromadźiło a 73
cžłowjekow doſta tam ſtrowoſcź zaſy. Schcźěpanowe koſcźe buchu 26.
decembra z khwalbnymi ſpěwami do Jeruzalema pſchenjeſene.

Swjedźeń ſwjatoho Schcźěpana ſo ſwjecźi 26. decembra; na tymle dnju je
ſobu wopomnjecźo wſchitkich ſwjatych martrarjow. Tſecźoho auguſta je
namakanjo rowa ſwjatoho Schcźěpana.

<pb n="73"/>

9.

Swjaty Jakub ſtarſchi, japoſchtoł.

(25. julija.)

Mjez prěnimi, kotrychž Jězus k japoſchtołſtwu powoła, běſche Jakub, z
pſchimjenom „ſtarſchi“, dokelž bu prjedy druhoho Jakuba powołany. Joho
nan běſche Zebedej, rybak z Bethſaidy. Joho macź běſche Marja Salome,
cźeta Jězuſoweje macźerje a jena z pobožnych žónſkich, kotrež Jězuſa
pſchewodźachu, jomu ſłužachu a joho we cźeŕpjenju njewopuſchcźichu, ale
pod kſchižom ſtejachu, joho k pohrjebej ſcźěhowachu a njedźelu rano joho
žałbowacź pſchińdźechu.

Hdyž Jězus we prěnim lěcźe ſwojoho wucžeŕſtwa pſchi galilejſkim morju
khodźeſche, wuhlada wón bratrow Jakuba a Jana z nanom Zebedejom na
cžołmje ſycźe płatacź. A wón na njej zawoła a wonaj wopuſchcźiſchtaj
nana a ſycźe a ſcźěhowaſchtaj Jězuſa. Někotry cžas pozdźiſcho wza jej do
ſwojich japoſchtołow a da jimaj pſchimjeno „Boanerges“, t. j. dźěſcźi
hrimota. Jakub pſchiſłuſcheſche k tym tſjom, kotrychž Jězus woſebje
lubowaſche. Tak bu Jakub ſwědk zbudźenja Jairoweje dźowcžicžki a
Jězuſowoho pſchekraſnjenja na Taborje. Hdyž Samaritojo Jězuſa pſchijecź
njechachu, chcyſche Jakub na nich woheń z njebjes pſchińcź dacź.

Junu pſchiſtupi Zebedejowa ze ſynomaj k Jězuſej a žadaſche z nimaj wot
njoho: „Daj nam a praj, zo byſchtaj tutaj mojej ſynaj we kraleſtwje
twojeje kraſnoſcźe ſedźałoj jedyn pſchi twojej prawicy a druhi pſchi
twojej lěwicy.“ Jězus pak jim wotmołwi: „Wy njewěſcźe, wo cžo proſycźe.
Móžetaj dha kheluch picź, kotryž ja picź budu? abo ſo we kſchcźeńcy
kſchcźicź dacź, z kotrejž budu ja kſchcźeny?“ Wonaj wotmołwiſchtaj: „Mój
móžemoj!“ Tu praji wón jimaj: „Wój drje budźetaj mój kheluch picź,
kotryž ja piju, a budźetaj we kſchcźeńcy kſchcźenaj, z kotrejž budu ja
kſchcźeny: ale pſchi mojej prawicy abo <pb n="74"/>lěwicy ſedźecź, to
njeje we mojej mocy wamaj dacź, ale tym, kotrymž je wot mojoho Wótca
pſchihotowane.“ Jakub praſcheſche ſo Jězuſa, hdy budźe templ znicženy.
Joho wza Jězus z Janom a Pětrom dale do wolijowneje zahrody a běſche wón
ſwědk Jězuſowoho ſmjertnoho ſtyſka a krawnoho potu. Wón cźekny pſchi
Jězuſowym zajecźu a zamkny ſo z druhimi. Wón wohlada horjeſtanjenoho
Jězuſa wjacy krócź zaſy, bu ſwědk joho do njebjes ſpěcźa a dóſta ſwjatki
ſwjatoho Ducha. Nětko wón Jězuſowu wucžbu prědowaſche a bu z druhimi
japoſchtołami do jaſtwa ſadźeny a ſchwikany. Tſi lěta prědowaſche wón we
Judeji a Samarii kraleſtwo bože a kſchcźijeſche mnohich. We cžaſu, hdyž
bu Schcźěpan kamjenjowany, woteńdźe wón najprjedy do Perſije, potom do
Schpanſkeje. Pſchi ſpocžatku zdaſche ſo joho prědowanjo podarmo bycź.
Wón bu pſcheſcźěhany, z kamjenjemi bu do njoho mjetane a z kłokami
tſělane. Ludźo njepopſchachu jomu hoſpodu, tak zo dyrbjeſche na twjerdej
ſkale wotpocžowacź. Pozdźiſcho někotſi joho wucžbu pſchijachu. Z tutych
buchu wot Pětra ſedmjo za biſkopow wuſwjecźeni a zaſy do Schpanſkeje
póſłani. Jakub pak wrócźi ſo wokoło 42 zaſy do Jeruzalema a pſcheſwědcži
kuzłarja Hermogena wo wěrnoſcźi wěry. Wjele hrěſchnikow cžinjeſche na
joho ſłowo pokutu, a wulki dźěl luda dźeržeſche ſo k njomu. Piſmawucženi
chcychu joho zajecź, a wyſchſchi měſchnik Abjathar wumyſli leſcź. Wón
poſkicźi njekhmanym ludźom pjenjezy, zo bychu na prědowanju haru
zapocželi a pſchi tym Jakuba popadnyli. To ſo poradźi. Jedyn z nich,
Joſias, cźiſny jomu powjaz wokoło ſchije. Nětko dowjedźechu joho k
kralej Herodeſej Agrippje a ſkoržachu na njoho: „Tónle je wulki
wucžownik Jězuſa Nazarejſkoho a wón wjele luda zawjeduje. Njebudźe-li
tón wotſudźeny, znicži wón cyły židowſki kraj.“ Herodes ſcžini Z̀̀idam po
woli a wotſudźi joho k ſmjercźi.

Hdyž Jakuba k ſmjercźi wjedźechu, dźěchu nimo wicźniwoho cžłowjeka. Tón
pocža wołacź: „O ſłužowniko Najwyſchſchoho, pomhaj mi, pſchetož cźeŕpju
njewuprajne boloſcźe.“ Jakub zaſta, pohlada na njoho, a prajeſche: „We
mjenje mojoho knjeza, Jězuſa Khryſtuſa kſchižowanoho, do kotrohož wěrju
a kotrohož dla mje k ſmjercźi wjedu, ſtań ſtrowy a khwal Zbóžnika.“
Khory óu ſtrowy, ſtany a khwaleſche Jězuſa Khryſtuſa. Hdyž Joſias tbnle
dźiw widźeſche, padźe wón pſched japoſchtołom na kolenje a proſcheſche:
„Słužowniko wěrnoho Boha, wodaj mi mój hrěch a daj mi dźěl twojoho
cźeṙpjenja.“ Na to rjekny Jakub: „Wěriſch, <pb n="75"/>zo je Jězus,
kotrohož ſu Židźa kſchižowali, wěrny Syn boži?“ Joſias wotmołwi: „Wot
nětka wěrju a wuznawam zjawnje, zo Jězus kſchižowany je wěrny Syn boži.“
Abjathar daſche tež Joſiaſa zajecź a rjekny jomu: „Woſtaj Jakuba a hań
wěru Jězuſowu; hewak hladaj ſo wjecźenja.“ Joſias dźeſche: „We Khryſtuſu
Jězuſu chcu zbóžnoſcź dóſtacź, kotrohož ſcźe wy kſchižowali.“ Abjathar
naſchcźuwa lud, zo Joſiaſa z pjaſcźemi bijachu. Sam pak póſła k
Herodeſej a proſcheſche tež wo joho wotſudźenjo. Herodes dowoli, zo ma
Joſias z Jakubom morjeny bycź. Hdyž na kalvarſku horu pſchińdźechu,
žadaſche ſebi Jakub wodu. Dóſtawſchi karan rjekny wón: „Joſiaſo, wěriſch
do Jězuſa Khryſtuſa, Syna božoho?“ Joſias wotmołwi: „Wěrju.“ Jakub
rjekny: „Chceſch we joho mjenje kſchcźeny bycź?“ Wón prajeſche: „Chcu.“
A hdyž bèſche ſo poklaknył, wukſchcźi joho Jakub, wokoſchi joho a
prajeſche: „Pokoj budź z tobu.“

Jakub ſo poklakny a bu jomu ze ſekeru hłowa wotcźata, po nim tež
Joſiaſej. To ſta ſo 25. měrca 44, dźeſacż lět po Jězuſowej ſmjercźi na
kſchižu. Jakub běſche prěni japoſchtoł, kotryž za Jězuſa žiwjenjo zhubi.

Joho cźěło bu we Jeruzalemje pohrjebane a bu we dźewjatym lětſtotku do
ſchpanſkoho měſta Kompoſtella pſchenjeſene a k joho rowej khodźachu
pobožni pucźowarjo ze wſchitkich krajow.

Dźeń 25. julija, na dnju pſchenjeſenja do Kompoſtella, ſwjecźi cyrkej
ſwjedźeń ſwjatoho Jakuba.

<pb n="76"/>

10.

Swjata Thekla,

knježna a prěnja martraŕka.

(23. ſeptembra.)

Cžeſcź a mjeno „arcmartraŕka“ t. j. prěnja martraŕka ma ſwj. Thekla,
dokelž bu ze žónſkich prěnja wěry a knježniſtwa dla cžwilowana. Wona
běſche dźowka woſobnoho mèſchcźana we Lykaonſkim měſcźe Ikoniu we Małej
Aſiji. Wona běſche pohanka a bu wot ſtarſcheju zahe bohatomu a woſobnomu
młodźencej Thamyrej za mandżelſku ſlubjena. Hdyž běſche ſwjaty Pawoł z
Antiochije wuhnaty, pſchińdźe wón do Ikonia kſcheſcźanſtwo wozjewjecź.
Thekliny dom běſche napſchecźo tomu, we kotrymž Pawoł bydleſche a
wucžeſche. Tak móžeſche wona z woknom joho prědowanja ſłyſchecź a ſwjaty
Duch hnu jeje wutrobu k žadoſcźi za wěrnoſcźu božej. Wona khodźeſche z
druhimi ludźimi do Pawołowoho wobydlenja a bu wot njoho we wěrje
rozwucžena a kſchcźena. Wona ſlubi Jězuſej ſwoju knježniſku cžiſtoſcź a
njewinowatoſcź a wotrjekny ſo młodźenca, kotromuž běſche ſlubjena. Macź
a nawoženja wotradźeſchtaj a hrožeſchtaj, ale hroženja a krjudowanja
njemóžachu jeje ſlub a zamyſł wokhablicź. Wſchitkomu mocowanju měnjeſche
wona najlóžo pſchez cźeknjenjo ſo wuwinycź. Ale na pucźu bu popadnjena a
zaſy do měſta pſchiwjedźena. Dokelž pſchi ſwojim ſlubjenju zwoſtawaſche,
bu wot macźerje wobſkoržena a ſtarſchej a nawoženja žadachu jeje
ſmjercź. Sudnik njelutowaſche prócy, zo by ju nawabił, kſcheſcźanſtwo
wopuſchcźicź a ſo Thamyrej wudacź. Ale podarmo běſche joho próca. Wón
tohodla wuſudźi, zo ma ſo žiwa ſpalicź. Z njebjeſkej mocu poſylnjena
bližeſche ſo knježna palacomu ſchcźěpowcej a dźěſche wjeſoła do wohnja.
Ale woheń ſo jeje njedótkny a wona zwoſta njezranjena. Sudnik daſche ju
na to pſched dźiwje zwěrjata <pb n="77"/>cźiſnycź, zo bychu ju
roztorhałe. Boža wſchohomóc ſkludźi dźiwjoſcź zwěrjatow: law lehny ſo
ſkludźeny k jeje nohomaj. A hdyž bu Thekla do jamy z hadami a z druhej
jědojtej zwěrinu napjelnjeneje cźiſnjena, zarazy błyſk z njebjes zwěrinu
a knježna woſta njewobſchkodźena.

Nětko pſcheſtachu za nju pſcheſcźěhanja a wona běſche hiſchcźe dlěſchi
cžas we Seleucii žiwa a wumrje tam po ſwjatym knježniſkim žiwjenju. Jeje
row bu wot kſcheſcźanow wjele cžeſcźeny a wopytowany. Jeje wopomnjecźo
ſwjecźi ſo 23. ſeptembra. —

Scźěhujcźe ju, kſcheſcźanſke knježny! wy njetrjebacźe ſtarſchej
wopuſchcźicź a cžwilowanja wuſtacź. Zakhowajcźe cźim ſwěrniſcho
najrjeńſchu pychu ſwojich njeſmjertnych duſchow: cžiſtotu a njew
inowatoſcź.

11.

Swjaty Filip, diakon.

(8. junija.)

Druhi mjez diakonami jeruzalemſkeje woſady běſche Filip, rodźeny z
Ceſareje we Paleſtinje. Wón běſche muž połny ſwjatoho Ducha a mudroſcźe
a prócowaſche ſo wo rozſchěrjenjo Jězuſoweje wěry tak, zo pſchimjeno
„ſcźenik“ dóſta. Hdyž po Schcźěpanowej ſmjercźi pſcheſcźěhanjo
kſcheſcźanow dale trajeſche, woteńdźe Filip z Jeruzalema a dźěſche do
krajiny Samaria. Wón prědowaſche we hłownym měſcźe Sebaſte a cžinjeſche
dźiwy a hojeſche khorych. Tohodla pſchijachu wobydlerjo rady joho wucžbu
a buchu kſchcźeni, a w cyłym měſcźe běſche wulke wjeſelo. Z Jeruzalema
pak pſchińdźeſchtaj Pětr a Jan, zo byſchtaj pſchez madpołoženjo rukow a
modlenjo kſchcźenym ſwjatoho Ducha ſobudźěliłoj.

Filipej pak rjekny boži jandźel, zo by ſtanył a k połdnju ſchoł po
drózy, kiž z Jeruzalema do Gaza wjedźe. Na pucźu nadeńdźe <pb
n="78"/>wón komornika Aethiopſkeje kralowny Kandaces, kotryž we wozu
ſedźo wótſe ze ſwjatoho piſma cžitaſche. Pohnuty wot ſwjatoho Ducha
pſchiſtupi Filip k njomu a hdyž joho z profety Izaiaſa # cžitacź
ſłyſcheſche, wopraſcha ſo joho, hacž rozymi, ſchtož cžita? Tón jomu
wotmołwi: „Kak bych to mohł, hdyž mje to nichtó njewucži!“ A wón
proſcheſche Filipa, zo by ſo k njomu ſynył. Słowa, kotrež wón cžitaſche,
běchu pak tele: „Wón bu kaž wowca k rězanju wjedźeny a kaž je wowca
pſched tſiharjom bjez hłoſa, tak wón ſwój hort njewotewri. We joho
ponižnoſcźi bu joho ſudźenjo wuzběhnjene. Schtó móže joho ſplahowanjo
wupowjedacź? Pſchetož joho žiwjenjo je ze zemje wotewzate.“ A komornik
wopraſcha ſo Filipa, wo kim profeta to praji? A Filip zapocža wot tychle
ſłowow a prědowaſche jomu Jězuſa. A hdyž k wodźe pſchijědźeſchtaj,
rjekny komornik: „Hlej, tu je woda, ſchto zadźěwa hiſchcźe kſchcźeńcy?“
Filip jomu rjekny: „Wěriſch-li z cyłej wutrobu, dha ſo hodźi.“ A wón
dźeſche: „Wěrju, zo je Jězus Khryſtus Syn boži.“ A wonaj zaſtaſchtaj a
ſtupiſchtaj do wody a Filip joho kſchcźijeſche.

Filip pak woteńdźe, wot ſwjatoho Ducha wjedźeny a pſchińdźe do měſta
Azot a prědowaſche we pomorſkej krajinje Jězuſa, hacž do ſwojoho
ródniſchcźa Ceſareje pſchińdźe. Tu pſchebywaſche ſwjaty Pawoł ducy do
Jeruzalema pola njoho.

Tudy we Ceſareji wón wokoło lěta 60 wumrje.

<pb n="79"/>

12.

Swjaty Jakub młódſchi, japoſchtoł.

(1. meje.)

Prěni biſkop jeruzalemſkeje woſady běſche Jakub z pſchimjenom
„młódſchi“, dokelž běſche po Jakubje Zebedejowym k japoſchtołſtwu
powołany. Joho nan běſche Alfeus (abo Kleofas); joho macź Marja, z
Jězuſowoho blizkoho pſchecźelſtwa, běſche jena ze žónſkich, kotrež
Jězuſa ſtajnje pſchewodźachu. Joho bratraj běſchtaj Judaſch Tadej a
Syman, kotryž bu po joho ſmjercźi jeruzalemſki biſkop. Prjedy ſwojoho
wuzwolenja běſche Jakub „Nazirej.“ Tajey ſo pſchez woſebite ſlubjenjo k
krutobnomu žiwjenju a bjezmandźelſtwu zawjazachu.

Swoje ſlubjenjo wón z wulkej krutoſcźu cžas žiwjenja dźeržeſche.
Njepijeſche wopojacy napoj, njejědźeſche žane mjaſo a nicžo wot zwěriny,
dyžli pſchiporucžene jutrowne jehnjo; hewak ſo z roſtlinſkej jědźu
žiwjeſche. Wón njedaſche ſebi włoſy tſihacź a nježałbowaſche ſo, cyle
napſchecżo židowſkomu waſchnju. Njemějeſche žane cžrije, ale jeno
ſchpatny płaſchcź a ſuknju. Wón ſo w nocy a wodnjo telko klecžo
modleſche, zo jomu koža na kolenomaj cyle ſtwjerdny. Židźa mjenowachu
joho „Sprawnoho“ a bu jomu dowolene, zo ſmě do ſwjatnicy templa
khodźicź, hdźež ſmědźachu hewak jeno měſchnikojo hicź.

Swojoho ſwjatoho žiwjenja dla bu wot Jězuſa do japoſchtołow wuzwoleny.
Hacž runje běſche z Jězuſowoho krejnoho pſchecźelſtwa, njedóſta tola
žane pocžeſcźenjo pſched druhimi japoſchtołami dyžli to, zo ſo jomu
Jězus po ſwojim horjeſtacźu tež ſamomu wozjewi. Kaž ſwjaty Hieronym
powjeda, poda jomu Jězus tehdom jeruzalemſku woſadu: to běſche myto za
joho luboſcź a ſwěrnoſcź. Tohodla bu pſchi rozeńdźenju japoſchtołow jomu
poſtajeue, zo ma we Jeruzalemje woſtacź hako ſtražnik najſwjecźiſchich
měſtnow Jězuſowoho cźeŕpjenja.

<pb n="80"/>

Japoſchtołojo kaž wěriwi joho lubowachu a wyſoko wažachu; ſwjaty Pawoł
mjenuje joho: „ſtołp cyrkwje“; ſwjaty Judaſch Tadej waži ſebi za wulku
cžeſcź, zo je Jakubowy bratr. Na japoſchtołſkej zhromadźiznje bu joho
namjet k wujednanju pſchekory mjez kſcheſcźanami ze židowſtwa a
pohanſtwa wot wſchitkich za dobry ſpóznaty a pſchijaty. — Sami Židźa
mějachu Jakuba tak we cžeſcźi, zo kromu joho draſty koſchachu. Bóh pak
póſła junu we wulkej ſuchocźe na joho próſtwu deſchcźik. Jakub běſche
jara na Jězuſa podobny. Tohodla drje běſche Judaſch Iskariot Židam
znamjo dał, zo wopacžnoho zajeli njebychu. Tejele podobnoſcźe dla
žadaſche Ignatius, zo mohł do Jeruzalema pſchińcź a Jakuba wohladacź a
potom lěpje wjedźecź, kajki je Jězus był.

Wſchitka luboſcź a cžeſcź, kotruž ſwjaty Jakub dóſtawaſche,
njezakitaſche joho pſched pſcheſcźěhanjom a cźeŕpjenjom. Dokelž ſo
pſchez njoho wjele Židow k Jězuſowej wucžbje wobrocżi, złožichu židowſcy
měſchnikojo na njoho ſwój hněw. Tónle hněw ſo powjetſchi, hdyž běſche
Pawoł jich lecženjam cźeknył. Jakub ſo njebojeſche, ale pokazowaſche ſo
zjawnje hako biſkop ſwojeje woſady. Hdyž běſche bohot Feliks wumrjeł,
zhromadźi wyſchſchi měſchnik Ananus wyſoku radu a daſche Jakuba z
někotrymi kſcheſcźanami pſchiwjeſcź a wobſkoržicź, zo zakoń
pſcheſtupuje. Woni žadachu wot njoho, zo by na powjeŕch templa
ſtupiwſchi Jězuſa zaprěł. Njecžini-li to, budźe kamjenjowany. Swěrny
wucžownik Jězuſowy chcyſche wěrnoſcź ze ſwojej krewju wobſwědcžicź a
pſchez to wjacy dnſchow za Boha dobycź.

Wón ſtupi na powjeŕch templa a zhromadźeny lud wołaſche: „Praj nam,
Sprawny! ſchto mamy do kſchižowauoho Jězuſa dźeržecź?“ Jakub wotmołwi:
„Schto praſchecźe ſo mje na Jězuſa, cžłowjekowoho ſyna? Wón je Bóh a
ſedźi we njebeſach na prawicy božeje mocy. Wón něhdy we mrócželach zaſy
pſchińdźe, žiwych a morwych ſudźicź.“ Pſchitomni kſcheſcźenjo a wjele
Židow wołachu na to: „Khwała Synej Davidowomu, khwała Jězuſej we
wyſokoſcźi.“ Měſchnikojo pak wołachu: „Tež ſprawny ſo myli“, a
ſtorcžichu joho z templa, zo ſo na zemi pſcherazy. Ale na kolenje ſo
pozběhnywſchi modleſche ſo Jakub za mordarjow a židowſki lud: „Knježe
Božo, njebjeſki Wotcže! wodaj jim; njewjedźa, ſchto cžinja.“ Mjez tym zo
ſo mydleſche, pocžachu z kamjenjemi do njoho mjetacź a płatownik
(ſukelnik) joho ze ſochorom na hłowu dyri. Jakub morwy k zemi dopadny.
<pb n="81"/>Tak wumrje Jakub wokoło jutrow lěta 62, wokoło 96 lět ſtary.
Tež Židźa ſo na joho ſmjercźi rudźachu a mějachu pozdźiſche znicženjo
Jeruzalema za bože khoſtanjo dla morjenja ſprawnoho Jakuba. Wón bu
blizko pola templa pohrjebany a jomu wopomnik ſtajeny. We lěcźe 572
buchu joho powoſtanki do Konſtantinopla njeſene. Wot Jakuba mamy we
ſwjatym piſmje liſt, kotryž běſche za wſchitkich židowſkich
kſcheſcźanow, kotſiž běchu mjez druhimi ludami žiwi. We tutym liſcźe wón
wucži, zo mamy žórło wſchoho złoho nic zwonka, ale we ſebi ſamych
pytacź. Wón žada žiwu wěru, kotraž dyrbi ſo we ſkutkach wopokazowacź.
Wón napomina khorych kſcheſcźanow k doſtacźu ſwjatoho wolijowanja a žada
k wozbóžnoſcźenju wuznawanjo (ſpowjedanjo) hrěchow. — Swjecźo pokazuje
nam ſwjatoho Jakuba ze ſochorom. Swjedźeń je 1. meje hromadźe ze ſwjatym
Filipom a to wot cžaſa, hdyž běſche bamž Pelagius ♣I.♠ (555—560) we
Romje cyrkej k cžeſcźi tuteju ſwjateju poſwjecźił.

Swjaty Jakub bu ze ſochorom morjeny. Kak někotry trjeba ſwój jazyk hako
ſochor, z kotrymž cžeſcź a dobre mjeno ſobucžłowjekow zabija! Wopomńmy
Jakubowe ſłowa: „Hdyž ſchtó z rycžu njepoſtorcži, je wón doſpołny
cžłowjek a móže tež ſwoje cyłe cźěło (kaž) na wuzdźe wodźicź. Jazyk je
drje mały ſtaw, ale dokonja wulke wěcy. Jazyk je ſrjedź naſchich ſtawow
a móže cyłe cźěło wonjeſchwarnicź. Jazyk je njeſměrne zło, połny
ſmjertnoho jěda. Z nim my Boha Wótea khwalimy a z tym ſamym pokliwamy
cžłowjekow, kotſiž ſu po božej podobnoſcźi ſtworjeni. Z tohoſamoho horta
wukhadźa žohnowanjo a poklecźo. Moji bratſja, tak ſo to njedyrbi ſtacź.“

<pb n="82"/>

13.

Swjaty Handrij, japoſchtoł.

(30. novembra.)

Zedyn ze ſwěrnych wucžownikow Jana kſchcźenika běſche Handrij z
Bethſaidy, ſyn Jonaſowy a bratr Syntana Pětra. Hdyž běſche Jan na Jězuſa
hako na jehnjo bože pokazał, dźěſche wón z druhim wucžownikom za Jězuſom
a wopraſcha ſo, hdźe bydli. A Jězus wza jej ſobu a wonaj woſtaſchtaj
pola njoho cyły dźeń. Potom wozjewi wón ſwojomu bratrej Pětrej: „My ſmy
Meſiaſa namakali“, a pſchiwjedźe Pětra k Jězuſej. Pozdźiſcho bu pola
galilejſkoho morja ze ſwojim bratrom k ſtajnomu ſcźěhowanju powołany a
za japoſchtoła wuzwoleny a ſcźěhowaſche joho ſtajnje. Wón ſo Jězuſa za
cžaſom ſkaženja templa a poſlednjoho ſudźenja wopraſcha a wozjewi
Jězuſej we Jeruzalemje, zo chcedźa joho pohani widźecź. Pſchi
rozeńdźenju japoſchtołow poda ſo wón do Scythije, do kraja Kolchis, do
Epira a Thracije, hdźež wſchudźom pſchez móc božu, pſchez prědowanjo a
dźiwy wjele tyſacow k wěrje do Jězuſa pſchiwjedźe. Skóncžnje dźěſche wón
do Achaje, a załoži we hłownym měſcźe Patras ſwoje biſkopſke ſydło. Tež
tudy běſche joho ſkutkowanjo žohnowane. Bohot Aegeas chcyſche tomu
zadźěwacź, pſchibójſtwo zakitacź a pocža kſcheſcźanow pſcheſcźèhacź.
Hako ſwěrny paſtyŕ wěriwoho ſtadła ſtupi jomu Handrij napſchecźo a
rjekny: „Ty ſy we tutym kraju ſudnik. Cžoho dla dha njechaſch Jězuſa
hako ſudnika wſchitkich cžłowjekow ſpóznacź a ſwoju wutrobu wot morwych
pſchibohow wotwobrocźicź a ſo žiwomu Bohu modlicź?“ Jomu Aegeas
wotmołwi: „Sy ty Handrij, kotryž temple naſchich Bohow zapuſcźa a lud k
wěrje zawjeduje, kotraž dyrbi po khěžorowej porucžnoſcźi we cyłym kraju
zanicžena bycź?“ Na to rjekny Handrij: „To ſu toho dla porucžili, dokelž
wěrnoſcź njeznaja a njeſpoznawaja wucžbu Syna božoho, kotryž je za
cžłowjecžu zbóžnoſcź na zemju pſchiſchoł. Woni njeſpoznawaja, zo ſu jich
bohojo jeno pſchibohi.“ Aegeas rjekny: „To wy tak <pb n="83"/>prajicźe.
Waſch Khryſtus je wot Židow kſchižowany.“ Na to dźeſche Handrij: „O hdy
by ty wulku potajnoſcź kſchiža ſpóznał! Khryſtus je ze ſwojej wolu a z
luboſcźe cźeŕpjeł, a ſo hako wopor za hrěchi podał, zo by wſchitkich
cžłowjekow wumožił.“ Jomu napſchecźo rycžeſche Aegeas: „Hdyž ſo powjeda,
zo je wot wucžownika pſcheradźeny, wot Židow popadnjeny a wot bohotowych
wojakow po žadoſcźi Židow kſchižowany: kak móžeſch prajicź, zo je
ſamowólnje ſmjercź wuzwolił?“ Handrij dźeſche: „To toho dla praju,
dokelž ſym pſchi nim był, hdyž bu wot wucžownika pſcheradźeny, a dokelž
je wón nam prjedy prajił, zo budźe k zbožu cžłowjekow kſchižowany. Wón
tež prajeſche, zo na tſecźi dźeń zaſy z morwych ſtanje.“

Aegeas rjekny: „Mi je dźiw, zo móžeſch hako rozomny muž tomu
pſchiwiſowacź, kotryž je na kſchižu wiſał.“ Na to Handrij: „Dopomń ſo,
zo prajach: potajnoſcź kſchiža je wulka.“ Aegeas zaſy: „Potajnoſcź
njemóže rěkacź, ale wotſudźenjo.“ Handrij jomu wotwołwi: „Je-li
ſcźeŕpnje na mnje poſłuchaſch, zhoniſch, kak je tele wotſudźenjo
potajnoſcź cžłowjecžoho wumoženja.“ Bohot rjekny: „Chcu ſcźeŕpuje
pſchipoſłuchacź. Njebudźeſchli pak potom mi poſłuſchny, nazhoniſch
potajnoſcź kſchiža ſam na ſebi.“

Zaſy rycžeſche Handrij: „Hdy bych ſo kſchiža bojał, njebych kraſnoſcź
kſchiža prědował. Smjercź ſprawnoho je woſobna, ſmjercź hrěſchnika pak
zatraſchna. Toho dla chcu, zo by ty potajnoſcź kſchiža zhonił, a wěrił.“
Bohot rjekny: „Wožiwja ſo to, ſchtož je zahinyło? Je dha moja duſcha
zahinyła, zo měniſch, wona ma ſo pſchez někajku wěru zaſy wožiwicź!“
Handrij jomu wotmołwi: „To je, ſchtož dyrbiſch nawuknycź, kak ſo
zhubjene duſche pſchez potajnoſcź kſchiža wumožeja. Prěni cžłowjek je
pſchez drjewo złoho lóſchta ſmjercź zawinował. Toho dla je cžłowjeſtwu
trěbne, zo pſchez drjewo cźeŕpjenja ſo ſmjercź zaſy zacźěri. Kaž bu
prěni cžłowjek z njewoblakowaneje zemje ſtworjeny, tak dyrbjeſche ſo
Khryſtus, ſyn boži a doſpołny cžłowjek, z njewoblakowaneje knježny
narodźicź, wěcžne žiwjenjo wrócźicź, pſchez drjewo kſchiža zdalicź
drjewo požadoſcźe, njewoblakowanej rucy na kſchiž wupſcheſtrjecź za
wupſcheſtrjenej ruku za njedowolenym. Za ſłódku pojědź zakazanoho
ſchtoma dyrbjeſche žołcž dóſtacź. Wón dyrbjeſche naſchu ſmjertnoſcź
pſchijecź, zo by nam ſwoju njeſmjertnoſcź ſobudźělił.“

Aegeas pak hanjeſche Khryſtuſa z njehódnymi rycžemi a <pb n="84"/>rjekny
ſkóncžnje: „Tajke wěcy rycž tym, kotſiž tebi wěrja; mi nic. Njejſy-li mi
poſłuſchny a njewoprujeſch mócnym boham, dam tebje ſchwikacź a na kſchiž
pſchibicź, kotryž ſebi khwaliſch.“

Jomu wotmołwi Handrij: „Wſchědnje ja wſchohomócnomu, jenicžkomu a
wěrnomu Bohu na wołtarju žiwy wopor wopruju, nic krej a mjaſo ſkocźatow,
ale njewoblakowane jehnjo. A hdyž je wſchitkón wěriwy lud joho mjaſo
wužił, woſtawa woprowane jehnjo cyłe a žiwe!“

W hněwje daſche joho bohot do jaſtwa wotwjeſcź. Ale ze wſcheje
wokołnoſcźe bě ſo lud zhromadźił a chcychu Handrija z jaſtwa wumožicź.
Wón jim wobaraſche a rjekny: „Njepſcheměńcźe měr Jězuſowy do helſkoho
zběžka. Hdyž bu Jězus pſchepodaty, běſche wón ſcźeŕpny, njeſwarjeſche a
njewołaſche po haſach. Tohodla dyrbicźe tež wy měr a pokoj dźeržecź a ſo
hako Knjezowi wucžownikojo pſchihotowacź, zo byſchcźe hroženja a
cžwilowanja ſwojoho cźěła z wobſtajnoſcźu pſchetrali. Jeno tych
boloſcźow a tych ſtrachow mamy ſo bojecź, kotrež žanoho kónca njezměja.
Cžaſne boloſcźe ſu lohke a móžemy je derje znjeſcź, a hdyž ſu cźežke,
pſcheſtanjeja bórzy. Pſchihotujcźe ſo pſchez cžaſne tyſchnoſcźe k
wěcžnym radoſcźam, hdźež budźecźe ſo pſchecy wjeſelicź, pſchecy kcźěcź a
pſchecy z Jězuſom knježicź.“ Z tajkimi a podobnymi rycžemi napominaſche
Handrij lud a wobaraſche, zo bychu joho z jaſtwa wumožili.

Na druhi dźeń bu Handrij zaſy pſched ſudny ſtoł wjedźeny a bohot
žadaſche z nowa, zo by pſchiboham woprował, a rjekny: „Myſlu, zo ſy po
nócnym rozmyſlenju rozomniſchi a Khryſtuſa woſtajiſch, zo mohł radoſcźe
tohole žiwjenja wužiwacź. Njerozom je, ſamowólnje do cźeŕpjenja na
kſchižu hicź a ſo najhórſchim cžwilam podacź. Žadam tohodla, zo
woprujeſch a zo zawjedźeny lud pſchez to twoju błudnu wěru woſtaji a
zaſy boham ſpodobnje wopruje. Njezwoliſch pak, zmèjeſch wjele
cźeŕpjenjow wuſtacź a dyrbiſch ſkóncžnje na kſchižu wumrjecź.“

Handrij zaſy potajnoſcź kſchiža khwaleſche: „Smjercź na kſchižu je
khoſtanjo a potajnoſcź; khoſtanjo, dokelž bu pſchez to hrěch wſchoho
ſwěta zapokucźeny; je pak potajnoſcź, dokelž bu pſchez tule ſmjercź
hrěſchny ſwět z Bohom wujednany, a dokelž wěriwym pſchez njeſkóncžnu
luboſcź božu z njeje wěcžne žiwjenjo pſchikhadźa. Myſliſch dha ſebi, zo
móžeſch mje z hroženjom zatraſchicź, dha wumyſl ſebi najhórſche cžwile.
Budu ſwojomu kralej cźim ſpodobniſchi, cžim wjacy we joho mjenje
wuſtanu.“

<pb n="85"/>

Tajke rycže njemóžeſche bohot dlěje znjeſcź, ale daſche joho wot
ſedmjoch cžwilerjow ſchwikacź a hrožeſche jomu znowa ze kſchižom. Ale
Handrij prajeſche: „Ja ſym ſłužownik Khryſtuſowoho kſchiža a žadam
kſchiž wjele bóle, dyžli ſo joho boju. Twojoho zatamanja ſo boju, nic
mojoho martraŕſtwa: moja boloſcź traje dźeṅ abo dwaj; twoja cžwila
njebudźe na tyſacach lět ſkóncžena. Njezapalej ſebi ſam wěcžny woheń.“
Na to wotſudźi joho bohot k kſchižej, zo by Khryſtuſowu ſmjercź
ſcźěhował; a wón porucži, zo dyrbja jomu dołho cźeŕpjecź dacź.

Hdyž bu Handrij k kſchižowanju wjedźeny, naběža ſo wjele luda, a
wołachu: „Schto je pſchecźel boži cžinił, zo joho k ſmjercźi wjedu? Joho
krej je njewinowata a wón je bjez winy wotſudźeny.“ Zaſy jich Handrij
změrowa.

Hdyž na martrowne měſto pſchińdźechu, a pſchecźel boži kſchiž wot
nazdala wuhlada, wołaſche wón z mócnym hłoſom: „Budź powitany, kſchižo,
kotryž ſy pſchez Khryſtuſowe cźěło ſwjatoſcźeny a z joho ſtawami kaž z
parlemi wudebjeny. Prjedy běſche ty zatrach; nětko, hdyž je Knjez na
tebi wiſał, ſy ty znamjo luboſcźe njebjeſkeje. Wěriwi wjedźa, kak wulke
radoſcźe maſch we ſebi, kak wulke kubła pſchinoſcheſch. Z dowěru a
radoſcźu ſo tebi bližu. O ſpodźiwny kſchižo, o žadany kſchižo, kiž ſo po
cyłym ſwěcźe błyſchcźiſch! o dobry kſchižo! dawno ſym tebje žadał, a
ſwěrnje lubował, a bjez pſcheſtacźa pytał! Nětko dha ſy mojomu
žadoſcźiwomu duchej pſchihotowany. Budź powitany, o kſchižo, a wzmi mje
hako wucžownika mojoho Khryſtuſa, kiž je na tebi wiſał hako mój wucžeŕ.
Wzmi mje nětko wot cžłowjekow a daj mje zaſy mojomu wucžerjej, zo by mje
pſchez tebje tón zaſy dóſtał, kiž je mje pſchez tebje we ſmjercźi
wumožił.“ A pſchiſtupiwſchi wokoſchi Handrij kſchiž, ſlecže ſo ſwoju
draſtu a bu na nakoſny kſchiž (♣X♠) pſchiwjazany a do wyſokoſcźe
pozběhnjeny. Lud chcyſche joho wumožicź, ale Handrij napominaſche jich k
ſcźeŕpnoſcźi a pokazowaſche na wěcžnu krónu, kotruž ſebi pſchez
cźeŕpjenjo zaſłuži. Dwaj dnaj wiſaſche žiwy na kſchižu a prědowaſche a
modleſche ſo. Na tſecźi dźeń, hdyž ludźo joho ſcźeŕpnoſcź a duchownu
radoſcź widźachu, dźěchu k bohotej a žadachu, zo by wón ſprawnoho
puſchcźił. Bohot ſo naboja a dźěſche tam ſam, zo by joho ze kſchiža
wzacź dał. Hdyž Handrij joho wohlada, rjekny wón: „Schto tebje ſem
wjedźe? Chceſch-li do Khryſtuſa wěricź, doſtanjeſch wodacźo a hnadu.
Sy-li pſchiſchoł, mje ze kſchiža wzacź, dha wěz, zo <pb n="86"/>ſo
njecham žiwy z njoho wzacź dacź. Hižom widźu ſwojoho krala, blizko ſteju
joho woblicžu, a modlu ſo k njomu. Ty pak khwataj ſo wumožicź, doniž je
cžas, prjedy hacž je pozdźe.“ Nětko ſpytachu joho ze kſchiža wzacź.
Handrij pozbèhny wocži k njebju a modleſche ſo: „Ty ſy mój Bóh, kotrohož
ſym widźał. Njedaj, zo mje bjezbožny ſudnik ze kſchiža wozmje; pſchetož
ja ſym mócnoſcź ſwjatoho kſchiža ſpóznał. Ty ſy mój wucžeŕ, Khryſtuſo,
kotrohož ſym ſpóznał, lubował a wuznawał. Wuſłyſch tule moju próſtwu a
wzmi mje k ſebi, kiž na kſchižu wiſam. Cžas je, zo k tebi pſchińdu.
Wzmi, knježe Jězu Khryſchcźe, mojoho ducha we měrje a njedaj mje ze
kſchiža wzacź.“ Tu pſchińdźe jaſna ſwětłoſcź z njebjes a wobdawaſche
Handrija poł hodźiny dołho. W tym cžaſu wumrje ſwjaty Handrij, ſwětłoſcź
ſo zaſy k njebju pozběhny a wza joho duſchu ſobu. To ſta ſo 30. novembra
62. Na tym dnju ſwjecźi ſo joho wopomnjecźo.

Pobožna žónſka Makſimila daſche cźěło ze kſchiža wzacź a žałbowane
pohrjebacź. Achajſcy měſchnikojo pak wopiſachu Handrijowe ſwědcženjo a
cźeŕpjenjo. Khěžor Konſtantin wza joho koſcźe do Konſtantinopla. We
cžaſu bamža Pia druhoho (1458—1464) buchu do Roma do cyrkwje ſwjatoho
Pětra pſchenjeſene.

Swěrnoſcź we powołanju, ſcźeŕpnoſcź we cźeŕpjenju a luboſcż k
kſchižowanomu Jězuſej je wěſty pucź k wěcžnej radoſcźi.

Swjecźo pokazuje ſwjatoho Handrija z nakoſnym kſchižom.

<pb n="87"/>

14.

Swjaty Pětr,

japoſchtoł a prěni bamž.

(29. junija.)

Hako prěnjoho a najwyſchſchoho ze wſchitkich japoſchtołow cžeſcźi
kſcheſcźanſki ſwět ſwjatoho Pětra, dokelž wón Jězuſa na woſebite
waſchnjo ſcźěhowaſche hako joho prěni naměſtnik na zemi. Z nizkoſcźe
powyſchi joho Jězus k najwyſchſchej doſtojnoſcźi na zemi a wuzwoli joho
za prěnjoho paſtyrja ſwojoho wěriwoho ſtadła. Wón rěkaſche najprjedy
Syman a běſche ſyn Jonaſa a bratr ſwjatoho Handrija, a žiwjeſche ſo hako
rybak we Bethſaidźe pſchi galilejſkim jězorje Geneſareth. Joho
pſchichodna macź bydleſche we Kafarnaumje. Hdyž Handrij Symana k Jězuſej
pſchiwjedźe, rjekny tón: „Ty ſy Syman, ſyn Jonaſowy; ty dyrbiſch Kefas
rěkacź (to je Pětr — ſkała). Z nowym mjenom wrócźi ſo wón zaſy k ſwojomu
dźěłej a pſchikhadźeſche druhdy k Jězuſej.

Něſchto cžaſa pozdźiſcho, na kóncu prěnjoho lěta, ſtupi Jězus do
Pětrowoho cžołma a wucžeſche lud. Hdyž rycžecź pſcheſta, kazaſche
Symanej do hłubiny wujěcź a ſycź na łójenjo wucźiſnycź. Hacž runje běchu
cyłu nóc dźěłali a nicžo njepopadnyli, wucźiſny Pětr na Jězuſowe ſłowo
ſycź; a hlej, popadnychu wulku mnohoſcź rybow, telko, zo ſo ſycźe
torhachu a woni dwaj cžołmaj z rybami napjelnichu. Ze ſpodźiwanjom padny
Pětr Jězuſej k nohomaj, prajicy: „Knježe, dźi wote mnje, pſchetož ſym
hrěſchny cžłowjek.“ Jězus jomu wotmołwi: „Njeboj ſo, wot nětka budźeſch
cžłowjekow łójicź.“ A Pětr wopuſchcźi ſycźe a cžołm a ſcźěhowaſche
Jězuſa. Dźěchu hromadźe do Kafarnauma do Symanowoho domu, hdźež Symanowa
pſchichodna macź na złu zymicu khorjeſche. Na Pětrowu próſtwu wza ju
Jězus za ruku a wuſtrowi ju.

Hdyž běſche Jězus lud ſpodźiwnje naſycźił, póſła wucžownikow po morju do
Kafarnauma. Hdyž běchu woni naſrjedź <pb n="88"/>morja, pſchińdźe Jězus
po morju k nim a rjekny: „Njebojcźe ſo, ja to ſym.“ Pětr wotmołwi:
„Knježe, ſy-li to ty, kazaj mi po wodźe k tebi pſchińcž.“ Jězus rjekny:
„Pój.“ A Pětr wuſtupi z cžołma a dźěſche po wodźe; hdyž pak ſylny wětſik
pytny, naboja ſo. Wón ſo pocža podnurjecź a zawoła: „Knježe, pomhaj mi.“
A Jězus wupſcheſtrje ſwoju ruku, pſchimny joho a rjekny: „Małowěriwy,
cžoho dla ſy dwělował?“ A hdyž běſchtaj do cžołma ſtupiłoj, zlehny ſo
wichor.

Na druhi dźeń rycžeſche Jězus ludej wo žiwym khlěbje, kotryž je joho
mjaſo. „Schtóz̀ moje mjaſo jě a moju krej pije, ma wěcžne žiwjenjo.“ Na
to ſo wjele wucžownikow pohorſchowaſche a njekhodźachu wjacy z Jězuſom.
Tu prajeſche Jězus dwanacźom: „Chcecźe tež wy woteńcź?“ Syman Pětr
wotmołwi jomu: „Knježe, k komu bychmy ſchli? Ty maſch ſłowa wěcžnoho
žiwjenja. A my ſmy wěrili a ſpóznali, zo ty ſy Khryſtus, ſyn boži.“

Ducy do Ceſareje Filipoweje wopraſcha ſo Jězus wucžcwnikow: „Za koho mje
wy dźeržicźe?“ A Syman Pětr wotmołwi jomu: „Ty ſy Khryſtus, ſyn žiwoho
Boha.“ A Jězus rjekny jomu: „Zbóžny ſy, Symanje, ſyno Jonaſowy. Pſchetož
mjaſo a krej njejſtej tebi to wozjewiłej, ale mój Wóte, kotryž je w
njebjeſach. A ja praju tebi: ty ſy Pětr, a na tule ſkału chcu ſwoju
cyrkej twaricź a mocy hele njedyrbja ju pſchemocowacź. A tebi dam klucže
njebjeſkoho kraleſtwa: ſchtož ty zwjazaſch na zemi, dyrbi zwjazane bycź
we njebjeſach; a ſchtožkuli wotwjazaſch na zemi, dyrbi tež w njebjeſach
wotwjazane bycź.“

Z tutymi ſłowami poda wón Pětrej prěnju a najwyſchſchu biſkopſku móc, z
kotrejž dyrbi wón Jězuſowu cyrkej wodźicź, wobknježicź a wobkrucźecź a
zakitacź.

Kajku luboſcź mějeſche Pětr k Jězuſej, widźi ſo z toho, zo chcyſche wón
Jězuſej pucź do Jeruzalema wurycžecź, hdźež cźeŕpjenjo a ſmjercź na
njoho cžakaſche. Jězus pak joho naſwari prajicy: „Dźi za mnu,
ſpytowarjo! ty ſy mi k pohórſchkej; pſchetož njemyſliſch na to, ſchtož
je bože, ale jeno, ſchtož je cžłowjeſke.“

Pětra wza Jězus ſobu z Jakubom a Janom na horu, hdźež bu pſchekraſnjeny.
A Pětr tam Jězuſej rjekny: „Knježe, tudy je derje bycź; chceſchli,
natwarimy tſi khěžki.“

Hdyž do Kafarnauma pſchińdźechu, ſtupichu běrcojo dwójneje <pb
n="89"/>drachmy k Pětrej a rjeknychu: „Njepłacźi waſch miſchtyr dwójnu
drachmu?“ Pětr praji: „Haj!“ Hdyž běſche domoj pſchiſchoł, póſła joho
Jězus k morju, zo by wudu wucźiſnył a rybu, kiž prěnja pſchińdźe, wzał a
hort wotewriwſchi ſtater namakał a za njoho a za ſo dawk zapłacźił.

Junu pſchiſtupi Pětr k Jězuſej a wopraſcha ſo: „Knježe, kak cžaſto
dyrbju ſwojomu bratrej wodacź, hdyž napſchecźo mi zhrěſchi, ſnadź ſydom
krócź? A Jězus jomu wotmołwi: „Ja tebi praju: nic ſydom krócź, ale
ſydomdźeſat krócź ſydom krócź. A hdyž ſydom krócź za dźeṅ napſchecźo
tebi hrěſchi, a ſydom krócź za dźeń zaſy k tebi pſchińdźe a praji, mi je
žel: dha jomu wodaj.“ —

Hdyž chcyſche Jězus poſlednje jutrowne jehnjo z wucžownikami jěſcż,
póſła wón Pětra z Janom, zo byſchtaj je pſchihotowałoj. Z ponižnoſcźe
njechaſche ſebi Pětr pſchi poſlednjej wjecžeri nozy wot Jězuſa mycź
dacź.

Pětr mějeſche wulku luboſcź k Jězuſej, tohodla praji wón po wjecžeri, zo
chce ſwoje žiwjenjo za Jězuſa dacź a z nim do jaſtwa a do ſmjercźe hicź.
Wón pokaza khrobłu ſylnoſcź ſwojeje wole, hdyž chcychu Židźa Jězuſa
popadnycź: wón wucźahny mjecž a rubny do Malcha a wotrubny jomu prawe
wucho. Wón ſcźěhowaſche potom Jězuſa nazdala a pſchiṅdże z Janom do
dwora wyſchſchoho mèſchnika. Tam wón Jězuſa tſi krócź zaprě: wón běſche
ſo na ſo ſamoho ſpuſchcźał a na božu pomoc zabył; tohodla wón zhrěſchi.

Jězus pohlada na njoho, Pětr ſo dopomni a pocža hórcy płakacź. A wón
kóždy krócź zapłaka, hdyž honacža ſpěwacź ſłyſcheſche.

Po ſwojim horjeſtacźu póſła Jězus žónſke, zo bychu Pětrej horjeſtacźo
zjewiłe, a Pětr běžeſche z Janom k rowej a pſchińdźe tam prěni, dźěſche
do rowa a namaka tam cźělne ruby. Tón ſamy dźeń hiſchcźe wozjewi ſo jomu
Jězus.

Hdyž Pětr z druhimi wucžownikami ryby łójeſche, pſchińdźe tam Jězus, a
na joho ſłowo popadnychu mnohoſcź rybow. A hdyž Syman Pětr ſłyſcheſche,
zo je to Jězus, kotryž na brjozy ſteji, wopaſa ſebi wón ſpódnu draſtu a
ſkocži do morja, zo by prjedy k Jězuſej pſchiſchoł. Hdyž běchu pojědli,
prajeſche Jězus Symanej Pětrej: „Symanje, ſyno Jonaſowy, lubujeſch mje
bóle, dyžli cźile?“ Wón rjekny jomu: „Haj, knježe! ty wěſch, zo tebje
lubuju!“ Jězus jomu prajeſche: „Pas moje jehnjata!“ Zaſy jomu Jězus
prajeſche: „Symanje, ſyno Jonaſowy, lubujeſch <pb n="90"/>mje?“ Wón
prajeſche: „Haj, Knježe! ty wěſch, zo tebje lubuju!“ A Jězus jomu praji:
„Pas moje jehnjata!“ A tſecźi krócź prajeſche jomu Jězus: „Symanje, ſyno
Jonaſowy, lubujeſch mje?“ Tu ſo Pětr zrudźi, zo wón jomu tſecźi krócź
praji: Lubujeſch mje? a wón rjekny: „Knježe, ty wſchitko wěſch; ty
wěſch, zo tebje lubuju.“ A Jězus jomu prajeſche: „Pas moje wowcy!
Zawěrno, zawěrno tebi praju: hdyž běſche ty młódſchi, wopaſowaſche ſo
ſam a khodźeſche, hdźež chcyſche. Hdyž pak zeſtariſch, wupſcheſtrjeſch
ſwojej rucy a druhi tebje wopaſa a powjedźe tebje, hdźež ty
njezechceſch.“ To pak wón prajeſche, zo by woznamił, z kajkej ſmjercźu
wón Boha pſchekraſni. A wón hiſchcźe pſchiſtaji: „Scźěhuj mje.“ To
běſche tſecźi krócź, zo Jězus Pětrej najwyſchſchu doſtojnoſcź a ſłužbu
na zemi, najwyſchſchu móc we cyrkwi pſchepoda a joho poſtaji za
najwyſchſchoho wjedźicźerja, zakitarja a pſchiſporjerja božoho kraleſtwa
na zemi, kotromuž ſu wſchitcy japoſchtołojo a biſkopojo a měſchnikojo a
wěriwi poddacźi. A wſchudźom ſo Pětr zadźerži hako wjedźicźeŕ
japoſchtołow.

Po Jězuſowym donjebjesſpěcźu ſtany Pětr we zhromadźiznje 120 bratrow a
žadaſche, zo by ſo na Judaſchowe měſto druhi japoſchtoł wuzwolił; a
wólba trjechi Matija.

Hdyž běſche ſwjatki ſwjaty Duch na japoſchtołow pſchiſchoł a wſchitkich
napjelnił, ſtany Pětr a rycžeſche k zhromadźenomu ludej: zo je Bóh na
nich ſlubjenoho Ducha ſwjatoho wulinył. A wón prědowaſche dale wo Jězuſu
Nazarejſkim, kotrohož ſu Židźa morili, kotryž je zaſy z morwych ſtanył a
na božu prawicu powyſcheny.

A hdyž ſo lud praſcheſche, ſchto maja cžinicź, wotmołwi jim Pětr:
„Cžińcźe pokutu a kóždy daj ſo kſchcźicź we mjenje Jězuſa Khryſtuſa k
wodacźu hrěchow, a wy doſtanjecźe dar ſwjatoho Ducha. Pſchetož ſlubjenjo
je za was a za waſche dźěcźi a wſchitkich, kiž zdaloka ſu, kotrychžkuli
je pſchiwołał Knjez naſch Bóh.“ A na joho ſłowo dachu ſo kſchcźicź tſi
tyſacy ludu.

Pětr a Jan dźěſchtaj we dźewjatej hodźinje do templa k modlenju. Pola
wrotow běſche wſchědnje muž, kiž bě z macźeŕnoho žiwota khromy. Tón
proſcheſche jałmožnu a hdyž Pětra a Jana widźeſche do templa hicź,
proſcheſche wot njeju něſchto. Pětr pohladny na njoho a rjekny:
„Pohladaj na naj!“ A wón hladaſche na njeju a nadźijeſche ſo, zo wot
njeju něſchto doſtanje. Pětr pak jomu prajeſche: „Slěbro a złoto nimam.
<pb n="91"/>Schtož pak mam, to tebi dam. We mjenje Jězuſa Khryſtuſa
Nazarejſkoho ſtań a khodź.“ A pſchimnywſchi joho za prawu ruku pozběhny
joho. A zdobom buſchtej joho nozy a pjecże wobtwjerdźenej. A
poſkocžiwſchi ſtejeſche a khodźeſche wón, a ſtupi z nimaj do templa, a
khwaleſche Boha. A wſchitkón lud widźeſche joho khodźicź a Boha
khwalicź, a ſpóznachu joho, zo je tón ſamy, kotryž jałmožny dla ſydaſche
pſchi wrotach templa. A woni ſo naſtróžichu a ſpodźiwachu nad tym,
ſchtož bèſche ſo jomu ſtało. Dokelž pak ſo wón Pětra a Jana dźeržeſche,
běžeſche wſchitkón lud k nimaj. Hdyž Pětr to widźeſche, wotmołwi wón
ludej: „Schto dźiwacźe ſo nad tym, abo ſchto hladacźe na naj, hako
bychmoj ze ſwojej mocu abo zamožnoſcźu ſcžiniłoj, zo tutón khodżi? Bóh
Abrahamowy, Izaakowy a Jakubowy, Bóh naſchich wótcow je wokraſuił
ſwojoho ſyna Jězuſa, kotrohož ſcźe podali a zaprěli pſched Pilatowym
woblicžom, hdyž chcyſche wón joho puſchcźicź. Wy ſcźe ſwjatoho a
ſprawnohe zaprěli a žadali, zo by ſo wam mordaŕ darił. Spožcžerja
žiwjenja pak ſcźe ſkóncowali. Ale Bóh je joho z morwych wubudźił. My ſmy
ſwědkojo toho. A na wěru do joho mjena je toho, kotrohož widźicźe a
znajecźe, joho mjeno poſylniło, a wěra, kotraž je pſchez njoho jomu
doſpołnu ſtrowoſcź dała pſched woblicžom was wſchitkich. A nětko,
bratſja, ja wěm, zo ſcźe to z njewědomoſcźe ſcžinili, kaž tež waſchi
prědkſtejerjo. Bóh pak je tak dopjelnił, ſchtož je pſchez hort profetow
wozjewił, zo dyrbi joho Žałbowany cźeŕpjecź. — Cžińcźe dha pokutu a
wobrocźcźe ſo, zo bychu waſche hrěchi znicžene byłe, a zo bychu
pſchiſchłe cžaſy wokſchewjenja wot woblicža Knjezowoho a wón póſłał
toho, kotryž je wam wozjewjeny, Jězus Khryſtus ..... Wam je Bóh
najprjedy ſwojoho Syna wubudźił a póſłał, zo by was žohnował: zo by ſo
kóždy wot ſwojeje złóſcźe wobrocźił.“

Mjez tym zo wonaj tak k ludej rycžeſchtaj, pſchińdźechu měſchnikojo a
prědkſtejerjo templa a Saducejſcy. Tych boleſche, zo wonaj lud wucžitaj
a Jězuſowe z morwych ſtanjenjo wozjewjataj. A woni złožichu rucy na njej
a dowjedźechu jej do jaſtwa hacž na jutſiſchi dźeń, dokelž běſche hižom
wjecžor. Wjele z tych, kotſiž běchu jeju ſłowa ſłyſcheli, wěrjachu a
licžba (wěriwych) mužow bu pjecź tyſacow.

Nazajtra zhromadźichu ſo prèdkſtejerjo templa a ſtarſcy, piſmawucženi, a
wyſchſchi měſchnik Annas, a Kajfas, a Jan a Alekſander a kotſižkuli
běchu z měſchniſkoho ſplaha. A ſtajiwſchi jej <pb n="92"/>do ſrjedźa,
praſchachu ſo: „Z cžejej mocu abo w cžejim mjenje ſtaj to cžiniłoj?“ Tu
bu Pětr ze ſwjatym Duchom napjelnjeny a prajeſche jim: „Prědkſtejerjo
luda a ſtarſcy, ſłyſchcźe mje! Hdyž ſmój dźenſa pſched ſudom dla dobroty
na khorym cžłowjeku praſchanaj, pſchez cžo je tónle wuſtrowjeny: dha
budź wam wſchitkim a cyłomu ludej znate, zo we mjenje naſchoho Knjeza
Jězuſa Khryſtuſa Nazarejſkoho, kotrohož je Bóh z morwych wubudźił,
pſchez toho ſteji tónle cžłowjek ſtrowy pſched wami. Wón je kamjeń,
kotryž je wot was twarjerjow zacźiſnjeny; wón je ſcžinjeny za róžkowny
kamjeń. A ujeje we žanym druhim zbožo, a žane druhe mjeno pod njebjom
cžłowjekam date, we kotrymž mamy zbóžni bycź.“ Widźicy dha Pětrowu a
Janowu wobſtajnoſcź, a wjedźicy, zo ſtaj cžłowjekaj bjez rozwucženja,
dźiwachu ſo a ſpóznachu, zo ſtaj z Jězuſom byłoj. A dokelž tež
wuſtrowjenoho cžłowjeka pſchi nimaj ſtacź widźachu, njemóžachu nicžo
napſchecźo prajicź. Tola kazachu jimaj pſched durje radnicy ſtupicź a
wuradźowachu mjez ſobu, prajicy: „Schto z tymajle cžłowjekomaj cžinimy?
pſchetož pſchez njej je zjawny dźiw cžinjeny, znaty wſchitkim, kotſiž we
Jeruzalemje bydla; a my jón prěcź njemóžemy. Tola zo ſo mjez ludom dale
rozſchěriło njeby, pohrozymy jimaj, zo pſchichodnje k žanomu cžłowjekej
we tymle mjenje njerycžitaj.“

A powoławſchi jej, wozjewichu jimaj, zo z cyła nicžo rycžecź ani wucžicź
njeſmětaj we Jězuſowym mjenje. Pětr a Jan pak wotmołwiſchtaj: „Sudźcźe,
hacž je pſched božim woblicžom prawje, wam bóle poſłuchacź, dyžli Bohu.
Namaj njeje móžno, wo tym njerycžecź, ſchtož ſmój widźałoj a
ſłyſchałoj!“

Woni pak jimaj pohrozychu a nicžo njenamakawſchi, cžohož dla móhli jej
khoſtacź, puſchcźichu jej luda dla. Pſchetož wſchitey to wulcy
khwalachu, ſchtož běſche ſo na mužu ſtało, kotryž běſche pſchez
ſchtyrcycźi lět khromy był.

Puſchcźenaj pſchińdźeſchtaj wonaj k ſwojim a wozjewiſchtaj, ſchto ſu
jimaj měſchnikojo a ſtarſey prajili.

Wěriwa woſada pſchecy pſchiběraſche. Cžaſne kubła mějachu pſchezjedne a
dawachu je japoſchtołam za khudych. Tež muž Ananias pſcheda ſwoje polo a
ſkhowa ſebi z wjedźenjom ſwojeje žony Safiry dźěl pjenjez a pſchinjeſe
druhe japoſchtołam hako cyłu płacźiznn pola. Pětr jomu prajeſche:
„Ananiaſo! cžohodla je zły duch twoju wutrobu ſpytował, zełhacź ſwjatomu
Duchej a wojebacź wot płacźizny pola? Njewoſta wone njepſchedate <pb
n="93"/>twoje, a pſchedate we twojej mocy? Cžohodla ſy tajku wěc we
ſwojej wutrobje wobzamknył? Ty njejſy cžłowjekam łhał, ale Bohu.“
Słyſchicy tele ſłowa, padny Ananias a wumrje. A wulka bojoſcź pſchińdźe
na wſchitkich, kotſiž to ſłyſchachu. Młodźencojo pak ſtanychu a
zahrjebachu joho. Po nimale tſoch hodźinach zaſtupi Safira, Ananiaſowa
žona a njewjedźeſche, ſchto běſche ſo ſtało. A Pětr jej prajeſche: „Praj
mi, žónſka, hacž ſtaj polo za tule płacźiznu pſchedałoj?“ Wona rjekny:
„Haj, tak.“ Pětr pak jej prajeſche: „Schto dha je ſo wamaj zezdało,
Knjezowoho Ducha ſpytowacź? Hlej, kotſiž ſu twojoho muža zahrjebali,
ſtupaja k durjam, zo bychu tebje wotnjeſli.“ A zdobom wona pſched nim
padny a wumrje. Młodźencojo wunjeſechu a pohrjebachu ju k jeje mužej.

Bóle a bóle ſo pſchiſporjeſche mnohoſcź mužſkich a žónſkich, kotſiž do
Knjeza wěrjachu. Woni khorych na haſu noſchachu a kładźechu na łoža a
poſleſchcźa, zo, hdyž Pětr nimo dźěſche, by k najmjeńſchomu joho ſcźin
kóždoho z nich wobſcźinił a woni wumoženi byli wot ſwojich khoroſcźow.

Tohodla ſadźichu měſchnikojo japoſchtołow do zjawnoho jaſtwa. Knjezowy
jandźel wotewri w nocy durje jaſtwa a wuwjedźe jich a woni rano zaſy do
templa prědowacź dźěchu. Na druhi dźeń buchu zaſy pſched radu
pſchiwjedźeni. Radnik Gamaliel radźeſche, zo bychu tychle mužow
puſchcźili. A woni dachu japoſchtołow naſchwikacź a zakazachu jim we
Jězuſowym mjenje prědowacź. Cźi pak dźěchu wjeſeli z rady, dokelž běchu
doſtojnjeni byli, za Jězuſowe mjeno hanjenjo cźeŕpjecź, A woni bjez
pſcheſtacźa we templu a we domach Jězuſa Khryſtuſa wozjewjachu.

Po ſmjercźi ſwjatoho Schcźěpana dźěſche diakon Filip do měſta Samarije a
prědowaſche tam Khryſtuſa. A wjele luda wěrjeſche a dachu ſo kſchcźicź.
Mjez nimi běſche tež wěſty Syman, kiž běſche ludźi dołhe cžaſy ze ſwojim
kuzłarjenjom błaznił.

Z Jeruzalema pak pſchindźeſchtaj Pětr a Jan, zo byſchtaj kſchcźenym
ſwjatoſcź firmowanja wudźěliłoj. A wonaj ſo nad nich modleſchtaj a
nadpołožeſchtaj jim rucy a woni doſtachu ſwjatoho Ducha. Hdyž pak kuzłaŕ
Syman widźeſche, zo japoſchtołojo pſchez nadpołoženjo rukow ſwjatoho
Ducha dawaja, poſkicźi jim wón pjenjezy, prajicy: „Dajcźe tež mi tule
móc, zo, komužkuli rucy nadpołožu, tón ſwjatoho Ducha doſtanje.“

Pětr pak jomu prajeſche: „Twoje pjenjezy njech z tobu do zahinjenja
dźeja, dokelž ſy měnił, zo móže ſo dar boži za <pb n="94"/>pjenjezy
wobſynycź. Ty nimaſch žadyn podźěl a powołanjo k tomule ſłowej: pſchetož
twoja wutroba njeje prawa pſched Bohom. Cžiń dha pokutu za tule ſwoju
wopacžnoſcź a proſch Boha; ſnadź ſo tebi tele pomyſlenjo twojeje wutroby
woda. Pſchetož widźu, zo ſy we zwjazkach njeſprawnoſcźe.“ Syman pak
rjekny: „Proſchcźe wy Knjeza za mnje, zo na mnje nicžo to njepſchińdźe,
ſchtož ſcźe prajili.“

Japoſchtołaj wrócźiſchtaj ſo do Jeruzalema a prědowaſchtaj potom we
krajinach Samarije ſcźenjo. Pětr pak wobkhadźowaſche woſady wěriwych a
pſchińdźe tež do Liddy. Tam namaka wón cžłowjeka z mjenom Eneaſa, kotryž
woſom lět wicźniwy we łožu ležeſche. A Pětr jomu prajeſche: „Eneaſo!
Knjez Jězus Khryſtus tebi hoji: ſtań a póſcźel ſebi łožo.“ A zdobom wón
ſtany. Hdyž lud we Liddźe a Saronje widźeſche, wobrocźichu ſo k Knjezej.

We Joppje pak běſche wucžownica z mjenom Tabitha (po grichiſku Dorkas).
Ta běſche połna dobrych ſkutkow a dawaſche wjele jałmožny. A wona we
tutych dnjach ſkhorjewſchi wumrje. Tohodla póſłachu do Liddy po Pětra,
zo by tam pſchiſchoł. Pětr ſtany pſchińdźe a namaka tam wudowy, kotrež
jomu płakajcy draſty pokazowachu, kotrež běſche jim Tabitha cžiniła.
Pětr póſła wſchitkich won a modleſche ſo. A wobrocźiwſchi ſo k cźěłej,
rjekny: „Tabitha, ſtań.“ A wona wotewri wocži a wohladawſchi Pětra ſo
ſyny. Wón poda jej ruku a pozběhny ju. A wón zawoła lud a pokaza jim
Tabithu žiwu.

A Pětr pſchebywaſche wjele dnow we Joppje a bydleſche we domje garbarja
Symana.

Dotal běchu japoſchtołojo jeno Židow do cyrkwje brali: ale tež pohanam
dyrbjeſche ſo wjeſoła powjeſcź wozjewjecź. A Pětr bu wot Boha k tomu
wuzwoleny, prěnich pohanow do cyrkwje dowjeſcź. Zapocžatk mějeſche ſo we
Ceſareji ſtacź. Tam běſche ſtotnik (wojeŕſki hejtman) Kornelius, pobožny
muž, kotryž ſo z cyłym ſwojim domom Boha bojeſche a ludej wjele jałmožny
dawaſche a ſo ſtajnje k Bohu modleſche. K tomu pſchińdźe wo dnjo boži
jandźel a pſchikaza jomu, zo dyrbi do Joppy po Symana Pětra póſłacź: tón
jomu rjeknje, ſchto ma cžinicź! Kornelius póſła někotrych mužſkich, a
hdyž běchu woni druhi dźeń na pucźu a ſo Joppje bližachu, dźěſche Pětr
na powjeŕch twarjenja, zo by ſo modlił. Tu wozjewi jomu Bóh pſchez
widźenjo, a hłós z njebjes, zo njeſmě njecžiſte mjenowacź, ſchtož je Bóh
wucžiſcźił. <pb n="95"/>A hdyž ſo Korneliowi wotpoſłani deleka za Pětrom
praſchachu, rjekny ſwjaty Duch Pětrej: „Hlej, tſjo mužojo tebje pytaja.
Stań, dźi dele a dźi z nimi; pſchetož ja ſym jich póſłał.“

A na druhi dźeń dźěſche Pětr z mužſkimi a někotſi bratſja z Joppy joho
pſchewodźachu. Za dwaj dnaj pſchińdźechu do Ceſareje. Kornelius pak
cžakaſche na nich, a běſche ſwojich znatych a dobrych pſchecźelow k ſebi
powołał. Hdyž Pětr zaſtupi, dźěſche jomu Kornelius napſchecźo a padny k
joho nohomaj. Pětr pak joho zběhny, prajicy: „Stań, ja ſym tež
cžłowjek.“ A k zhromadźenym wón rjekny: „Wy wěſcźe, kak je židowſkomu
cžłowjekej zakazane, z wukrajnikom ſo zjenocźicź abo k njomu ſtupicź.
Ale mi je Bóh pokazał, zo njeſměm žanoho cžłowjeka ſpróſtoho abo
njecžiſtoho mjenowacź. Tohodla ſym pſchiſchoł, hdyž buch wołany, a
praſcham ſo, cžohodla ſcźe mje powołali?“

A Kornelius powjedaſche, kak je ſo jomu pſched ſchtyrjomi dnami boži
jandźel zjewił a jomu po Pětra póſłacź kazał. A Pětr wotewri ſwój hort a
rycžeſche: „Woprawdźe ſym zhonił, zo Bóh njehlada na woſobu, ale zo ſo
jomu mjeze wſchitkimi ludami tón ſpodoba, kotryž ſo joho boji a
ſprawnoſcź ſkutkuje.“ A wón rycžeſche k nim, kak je Jězus we židowſkim
kraju wucžił, dźiwy cžinił, dobroty wopokazował; kak je wumrjeł a z
morwych ſtanył. „Wón je nam pſchikazał ludej prědowacź a wobſwědcžecź,
zo wón je tón, kiž je wot Boha poſtajeny ſudnik žiwych a morwych a zo
wodacźo hrěchow doſtanjeja pſchez joho mjeno wſchitcy, kiž do njoho
wěrja.“ Hdyž Pětr tele ſłowa rycžeſche, pſchińdźe ſwjaty Duch na
wſchitkich, kotſiž joho ſłowo ſłyſchachu. A Pětr daſche jich kſchcźicź
we mjenje Knjeza Jězuſa Khryſtuſa. A wón woſta někotre dny pola nich.
Hdyž wón zaſy do Jeruzalema pſchińdźe, rozeſtaji wón wěriwym, kak je ſo
wſchitko ſtało a woni Boha khwalachu, prajicy: „Tak je Bóh tež pohanam
pokutu dał k žiwjenju.“

Na to dźěſche Pětr do Antiochije we Syriji a załoži tam biſkopſke měſto.

Pſchiſp. Załoženjo antiochiſkoho biſkopſtwa pſchez ſwjatoho Pětra
ſwjecżi cyrkej 22. februara.

Pozdźiſcho poſtaji wón Evodia za biſkopa we Antiochiji a dźěſche do
druhich krajow Jězuſown wěru prědowacź a pſchińdźe tak do Ponta,
Galatije, Kapadocije, Jonije a Bithynije, hdźež rozpjerſchenym Židam
prědowaſche; tež we Korincźe wón pobu.

<pb n="96"/>

Wokoło lěta 42 pſchińdźe wón do Roma a bu prěni biſkop tohole měſta.

Pſchiſp. Załoženjo romſkoho biſkopſtwa ſo 18. januara ſwjecźi.

Tola wón dołho we Romje njewoſta, ale wopytowaſche woſady a załožeſche
nowe a pſchińdźe wokoło lěta 44 zaſy do židowſkobo kraja. Po ſmjercźi
Jakuba ſtarſchoho daſche joho kral Herodes Agrippa popadnycź a we
jaſtwje wot ſchtyri krócź ſchtyrjoch wojakow wobkedźbowacź, zo mohł joho
po jutrach pſched lud wjeſcź. Ale w nocy, hdyž běſche Pětr z dwěmaj
rjecźazomaj zwjazany, pſchińdźe boži jandźel, wubudźi joho a wuwjedźe
joho pſchez wojakow a wrota do měſta. A wón dźěſche do domu Marije
macźerje Jana Marka, hdźež ſo wěriwi modlachu; a wón ſo do duri
kłapaſche a woni jomu wotewrichu. A hdyž běſche jim ſwoje ſpodźiwne
wumoženjo wupowjedał, woteńdźe na druhe měſtno. Herodes pak daſche
wojakow moricź, kotſiž běchu Pětra wobkedźbowali.

Pſchiſp. Rjecźazaj, z kotrymajž běſche Pětr zwjazany był, wža wojeṙſki
wyſchk k wopomnjecżu domoj a wonaj ſo we joho ſwójbje dale
herbowaſchtaj. Na ſrjedź 4. ſtotytka doſta jej Jeruzalemſki biſkop.
Patriarcha Juvenal dari jej mandżelſkej khěžora Theodoſia druhoho,
wokoło lěta 439. Jedyn rjecźaz woſta we Konſtantinoplu, druhi bu do Roma
póſłany. Bamž Sixtus tſecżi pſchinjeſe rjecźaz, z kotrymž běſche Pětr we
Romje zwjazany był. Hdyž rjecźazaj hromadźe połožichu, zjenocźiſchtaj ſo
ſamaj do jednoho. Khěžorowna daſche k wopomnjecźu toho cyrkej natwaricź,
vod mjenom: „K rjecźazomaj ſwjatoho Pětra.“ Swjaty Hrjehoṙ Wulki powjeda
wſchelake dźiwy, kotrež ſo pſchez tónle rjecźaz ſtachu. Rjecźaz bu wot
wěriwych w cžeſcżi měty a woſebity ſwjedżeṅ „Swjatoho Pětra we
rjecżazach“ 1. auguſta ſwjecźeny.

Tak z jaſtwa wumoženy pſchińdźe Pětr zaſy do Roma, ale dyrbjeſche zaſy
wot tam cźeknycź a pſchińdźe zaſy do židowſkoho kraja a nawjedowaſche
tam cyrkwinſku zhromadźiznu, kotraž ſo we lěcźe 51 k wujednanju
njewěſtoſcźow zeńdźe. Židźa chcychu, zo dyrbja ſo pohani po židowſkim
waſchnju wobrězacź, hdyž do Jězuſoweje cyrkwje zaſtupja. A Pětr
rycžeſche we zhromadźiznje japoſchtołow a ſtarſkich a luda: „Mužojo,
bratſja! wy wěſcźe, zo je Bóh pſched dawnymi dnami mjez nami poſtajił,
zo dyrbja pohani z mojoho horta ſłowo ſcźenja ſłyſchecź a wěricź. A Bóh,
kotryž wutroby znaje, je jim ſwědcženjo dał, hdyž jim ſwjatoho Ducha da
kaž nam, a wón njeje rozdźěl cžinił mjez nami a nimi, ale wón wurjedźi
pſchez wěru jich wutroby. Schto dha nětko Boha ſpytujecźe a chcecźe na
khribjet wucžownikow <pb n="97"/>pſchah połožicź, kotryž ani naſchi
wótcojo ani my njeſcź njemóžachmy? Ale my wěrimy, zo budźemy pſchez
hnadu Knjeza Jězuſa Khryſtuſa zbóžni, kaž tež woni.“ A buchu wotpoſłani
do Antiochije wuzwoleni, kiž bychu wobzamkujenjo japoſchtołow tam
wozjewjeli. Na to ſo Pětr zaſy na pucź do Roma poda a pſchiṅdźe tam
wokoło lěta 54 a piſaſche tudy wokoło lěta 55 ſwój prěni liſt
kſcheſcźanam we Pontu, Galatii, Kapadocii, Bithynii a Aſii. We tutym
liſcźe pſcheſwědcža wón wěriwych wo wěrnoſcźi wěry, zbudźuje k
wobſtajuoſcźi we cźeŕpjenjach a pſcheſcźěhanjach, a napomina k ſwjatomu
žiwjenju a k ſwěrnomu dopjelnjenju domjacych, krajnych, zaſtojnſkich a
poddanſkich winowatoſcźow.

Pod joho nawjedowanjom ſpiſa tudy Markus ſwoje ſcźenjo. Prjedy ſwojeje
ſmjercźe póſła Pětr Marka hako biſkopa do Alekſandrije.

Krótki cžas pſched ſwojej ſmjercźu napiſa Pětr ſwój druhi liſt, w
kotrymž napomina k póccźiwomu žiwjenju, k wobſtajnoſcźi we
kſcheſcźanſkej wěrje a kaza zdalowanjo wot zawjednikow a wopacžnych
wucžerjow, kiž błudy wucža.

Mjez tym běſche ſurowy Nero kſcheſcźanow pſcheſcźěhacź pocžał a
ſurownikowy hněw wobrocźi ſo na Pětra. We Romje wobrocźeſche wěſty
kuzłaŕ Syman kedźbnoſcź luda a khěžora na ſo. Wón ſlubi, zo ſo lětajo do
powětra pozběhnje. A wón lětaſche z pomocu złoho ducha. Na modlitwu
ſwjatoho Pětra pak wón padny a ſebi nozy złama a wza zrudny kónc.
Tohodla ſo wjele luda kſchcźicź daſche. Hdyž tohodla pohani
pſcheſcźěhanjo zapocžachu, radźachu kſcheſcźenjo Pětrej, zo by cźeknył.
Pětr drje chcyſche wumrjecź, ale na próſtwy wěriwych woteńdźe w nocy.
Pſched měſtom zetka wón Jězuſa, kotryž do měſta dźěſche. A Pětr ſo
wopraſcha: „Knježe, hdźe dźeſch?“ A Jězus wotmołwi: „Du do Roma, zo bych
ſo zaſy kſchižowacź dał.“ Pětr zrozymi tele zjewjenjo a wrócźi ſo do
Roma a bu bórzy popadnjeny a z Pawołom dźewjecź měſacow we mamertinſkim
jaſtwje jaty dźeržany. Tudy wón někotrych za wěru doby, kotſiž mějachu
joho wobkedźbowacź. Skóncžnje bu wón ſchwikany a potom k kſchižowanju
wotſudźeny. Dokelž ſo za njedoſtojnoho dźeržeſche, z Jězuſom jenajkeje
ſmjercźe wumrjecź, proſcheſche, zo bychu joho znak kſchižowali. Joho
žadoſcź ſo dopjelni a wón wumrje na kſchižu 29. junija 67, na kotrymž
dnju ſo nětko joho ſwjedźeń ſwjecźi. Joho cźěło bu we Romje pohrjebane.

<pb n="98"/>

Ze ſwojej krjewju poſwjecźi ſwjaty Pětr wěcžny trón bamžowſki. Z nim
zapocža ſo njepſchetorhnjeny rjad bamžow, najwyſchſchich duchownych
knježerjow, kiž na Jězuſowym měſcźe z duchownej mocu knježa nad wěriwymi
cyłoho ſwěta, na kotrychž je Jězuſowa cyrkej ſtwarjena.

15.

Swjaty Pawoł,

japoſchtoł pohanow.

(29. junija.)

Bóh wodźi cžłowjecže wutroby kaž rěki. Wopokazmo toho je žiwjenjo
ſwjatoho Pawoła. Wón běſche ze židowſkeje ſwójby ze ſplaha Benjamin we
Tarſus we Cilicii narodźeny a dóſta mjeno Saul (Sawoł). We młodźencu
wozjewjachu ſo wulke dary ducha a zbudźowachu we nanu rjane nadźije. Po
prěnim rozwucženju we narodnym měſcźe bu wón do Jeruzalema póſłany, a
wot ſławnoho wucžerja Gamaliela we židowſkim zakonju a ſwjatych piſmach
rozwucženy. Z boka tychle ſwjatych wědomoſcźow nawukny wón płachty a
rubna tkacź, zo mohł ſo ſam zežiwicź.

Z wótrym a jaſnym rozomom wobdarjeny a za židowſki zakoń a za zbožo
ſwojoho luda zahorjeny pſchetrjechi wón ſwojich towaŕſchow a wobrocźi
kedźbnoſcź židowſkich prědkſtejerjow na ſo. Z luboſcźu k Židowſtwej
zjenocźene knježeſche we joho wutrobje pſchezměrne hidźenjo kſcheſcźanow
a jich wěry. Hako njepſchecźelow Mójzeſowoho zakonja chcyſche jich
znicžicź. Ze ſpodobanjom wachowaſche wón hako ſwědk draſty tych, kotſiž
ſwjatoho Schcźěpana kamjenjowachu. We Jeruzalemje wón wjacy krócź
zhromadźenja kſcheſcźanow rozehna a pſchiwjedźe mužow a žónſke pſched
židowſki ſud. Wón běſche ſtrach wſchitkim kſcheſcźanam. Pſchez
pſcheſcźěhanja rozeńdźechu ſo kſcheſcźenjo do wokolnych krajinow a bórzy
zakcźěwachu tam młode woſady. Ale tež tym njepſchejeſche Sawoł měra.

<pb n="99"/>

Wón wobſtara ſebi wot wyſchſchoho měſchnika wopiſma a woteńdźe z
někotrymi towaŕſchemi, zo by we ſyriſkim měſcźe Damaſku wěriwych zajał a
jatych do Jeruzalema pſchiwjedł.

Hižom ſo wón Damaſkej bližeſche, hlej dha wobjaſni joho ſwětło z njebja.
A padnywſchi k zemi zaſłyſcha wón hłós, kotryž jomu prajeſche: „Sawle,
Sawle! ſchto mje pſcheſcźěhaſch?“ Wón wotmołwi: „Schtó ſy, Knježe?“ A
Knjez prajeſche: „Ja ſym Jězus, kotrohož ty pſcheſcźěhaſch. Tebi budźe
cźežko, ſo (pohonjowacomu) kałacžej pſchecźiwjecź.“ Tſchepotajo a
nabojany rjekny Sawoł: „Knježe, ſchto chceſch, zo bych cžinił?“ A Knjez
rjekny jomu: „Stań a dźi do měſta a tam ſo tebi praji, ſchto dyrbiſch
cžinicź.“

Mužojo, kotſiž Sawoła pſchewodźachu, ſtejachu ſo dźiwajo: pſchetož woni
ſłyſchachu hłós, ale njewidźachu nikoho. Sawoł ſtany wot zemje, a
wotewriwſchi wocži nicžo njewidźeſche. Woni wzachu joho za ruku a
dowjedźechu do Damaſka do domu Judy. Tu wón tſi dny woſta a běſche
ſlepy, a njejèdźeſche a njepijeſche uicžo, ale modleſche ſo.

We Damaſku pak běſche wucžownik Jězuſowy, z mjenom Ananias. Tomu porucži
Bóh we zjewjenju, zo by k Sawołej ſchoł a jomu rucy nadpołožił: „Dźi,
wón je mi wuzwolene ſudobjo, zo by moje mjeno noſył k pohanam a kralam a
dźěcźom Izraelowym. Na nim wozjewju, kak wjele dyrbi za moje mjeno
cźeŕpjecź.“

Ananias dźěſche, namaka Sawoła, a nadpołoži jomu rucy, prajicy: Sawle,
bratſe! Knjez Jězus, kotryž je ſo tebi na pucźu zjewił, je mje póſłał,
zo by ty zaſy widźał a ze ſwjatym Duchom napjelnjeny był. A z dobom
doſta wón zaſy widźenjo, ſtany a bu kſchcźeny. A hdyž běſche pojědł, bu
zaſy poſylnjeny. A wón nèkotre dny pola wucžownikow pſchebywaſche,
kotſiž běchu w Damaſku.

Pſchiſp: Tele wobrocźenjo ſta ſo najſkerje w lěcźe 36 a wopomina ſo we
cyrkwi 25. januara.

Pſcheſcźěharja Sawoła běſche Bóh pſchewobrocźił do wucžownika Pawoła.

Wón njewoſta dołho we Damaſku, ale woteńdźe do blizkeje Arabije, zo by
ſo k ſwojomu powołanju pſchihotował. Po někotrym cžaſu pſchińdźe wón
zaſy do Damaſka a prědowaſche we modleŕni (ſynagodzy) Jězuſa, zo tón je
Syn boži. A kotſiž joho <pb n="100"/>ſłyſchachu, ſtróžichu ſo, dokelž
wjedźachu, zo je we Jeruzalemje wěriwych pſcheſcźěhał a ſem pſchiſchoł,
zo by kſcheſcźanow jatych wotwjedł. Pawoł pak bu cźim bóle wobkrucźeny a
pſcheſwědcžeſche Židow a wobkrucźeſche, zo wón je Khryſtus.

Tohodla dźeržachu Židźa radu, kak móhli joho ſkóncowacź. A Pawoł zhoni
to. Židźa wobkedźbowachu wodnjo a w nocy wrota, zo bychu joho morili.
Tohodla puſchcźichu joho wěriwi nocy we koſchu pſchez murju a wón
cźekny, a pſchińdźe do Jeruzalema, zo by Pětra a japoſchtołow zeznał.
Tſi lěta prjedy wuńdźe z Jeruzalema hako njepſchecźel, nětko tam
pſchińdźe hako wucžownik. A wón chcyſche ſo k wucžownikam dźeržecź, ale
wſchitcy ſo joho bojachu, dokelž njewěrjachu, zo je tež wón wucžownik.
Tohodla wza joho Barnabas a dowjedźe joho k japoſchtołomaj Pětrej a
Jakubej a powjedaſche, kak je wón na pucźu Knjeza widźał, kak je tón k
njomu rycžał a kak je Pawoł we Damaſku dowěrnje ſkutkował we Jězuſowym
mjenje. A Pawoł woſta pjatnacźe dnow pola Pětra a wobkhadźeſche z
wěriwymi we Jeruzalemje a prědowaſche khroble pohanam a Židam we
Jězuſowym mjenje. Junu ſo Pawoł we templu modleſche a joho duch bu
wuzběhnjeny a wón widźeſche Jězuſa, kotryž jomu prajeſche: „Khwataj a
woteńdź ſpěſchnje z Jeruzalema, pſchetož woni njewozmeja twoje
ſwědcženjo wo mui. Dźi, pſchetož ja ſcźełu tebje daloko k pohanam.“ Mjez
tym chcychu joho Židźa moricź. Hdyž to wěriwi bratſja pytnychu,
pſchewodźachu joho do Ceſareje a póſłachu joho do Tarſus, hdźež wón
dlěſchi cžas pſchebywaſche.

Po někotrym cžaſu pſchińdźe Barnabas do Tarſus, zo by Pawoła pytał. A
hdyž běſche joho namakał, dźěſchtaj do Antiochije a woſtaſchtaj tam cyłe
lěto a prědowaſchtaj a rozwucžeſchtaj tam wulku mnohoſcź. Tudy buchu
wěriwi najprjedy „kſcheſcźenjo“ mjenowani.

Na napominanjo ſwjatoho Ducha nadpołožichu ſtarſcy (biſkopojo) we
Antiochiji Pawołej a Barnabaſej rucy a modlachu ſo z poſcźenjom nad njej
a wotpóſłachu jej k ſkutkej, kotromuž běſche jej ſwjaty Duch powołał:
pohanam wozjewjecź wjeſołu powjeſcź. Tak naſtupi Pawoł ſwoje prěnje
wjetſche japoſchtołſke pucźowanjo (najſkerje we lětomaj 45 a 46) a
pſchińdźe najprjedy do Seleucije a pſchewjeze ſo z Barnabaſom po cžołmje
na kupu Cyprus we ſrjedźnokrajnym morju. Tam prědowaſchtaj we měſcźe
Salamis we židowſkich modleŕnjach a pſchekhodźeſchtaj <pb n="101"/>na to
cyłu kupu a pſchińdźeſchtaj do měſta Pafos, hdźež jej bohot (prokonſul)
Sergius Paulus k ſebi powoła, zo by ſłowo bože ſłyſchał. Pola njoho pak
běſche židowſki kuzłaŕ a falſchny profeta z mjenom Barjeſu abo Elimas a
ſtaji ſo jimaj napſchecźo, zo by bohota wot wěry wotwobrocźił. Pawoł
pak, połny ſwjatoho Ducha, pohladny na njoho a rjekny: „O połny jebanja
a wſchitkeje leſcźe, djabołſki ſyno, njepſchecźelo wſcheje ſprawnoſcźe!
njepſcheſtanjeſch ty wobrocźecź Knjezowe rune pucźe? A hlej nětko,
Knjezowa ruka pſchińdźe nad tebje a woſlepiſch a njewohladaſch wjacy
ſłónco.“ A zdobom napadny joho cźěmnoſcź a cźma, a wón pytaſche někoho,
kiž by joho za ruku wzał. Hdyž bohot tónle ſkutk widźeſche, wěrjeſche
wón a dźiwaſche ſo nad Knjezowej wucžbu.

Wot Pafos pſchewjezechu ſo do kraja Pamfilije, a dźěchu pſchez Perge do
Antiochije we Piſidii. Zaſtupiwſchi ſobotu do modleŕnje ſynychu ſo. Po
pſchecžitanju zakonja a profetow póſłachu ſtarſcy k nimaj a prajachu:
„Mužojo, bratſja! je-li we wami žana rycž k powucženju luda, dha
rycžcźe.“ A Pawoł ſtany, kiwny z ruku k mjelcženju a rycžeſche: „Mužojo,
bratſja, ſynojo ze ſplaha Abrahamowoho a wſchitcy, kotſiž ſo Boha
bojicźe! wam je ſłowo zbóžnoſcźe póſłane. A my wam wozjewjamy:
ſlubjenjo, kotrež je ſo naſchim wótcam ſtało, je Bóh naſchim ſynam
dopjelnił, zbudźicy Jězuſa z morwych ...... Pſchez toho wozjewja ſo wam
wodacźo hrěchow. Pſchez toho ſo wuſprawni kóždy wěriwy wot wſchoho, wot
cžohož ſo pſchez Mójzeſowy zakoń wuſprawnicź njemóžeſche.“ A hdyž z
wodleŕnje dźěchu, proſchachu jich, zo bychu pſchichodnu ſobotu dale wo
tych ſłowach rycželi. A wjele Židow ſcźěhowaſche Pawoła a Barnabaſa; a
wonaj rycžeſchtaj k nim a napominaſchtaj jich, zo bychu we božej hnadźe
zwoſtawali. Pſchichodnu ſobotu zeńdźe ſo ſkoro cyłe měſto, bože ſłowo
ſłyſchecź. Hdyž Židźa cžródy luda widźachu, rozmjerzachu ſo a hanjachu a
rycžachu napſchecźo tomu, ſchtož Pawoł prajeſche. Pawoł a Barnabas
woſtaſchtaj wobſtajnaj a prajeſchtaj: „Wam dyrbjeſche ſo ſłowo bože
najprjedy wozjewicź. Ale dokelž je wot ſo ſtorkacźe a ſo za wěcžnoho
žiwjenja njehódnych dźeržicźe: hlejcźe, dha wobrocźimy ſo k pohanam.“ A
pohani ſo zwjeſelichu, hdyž to ſłyſchachu a khwalachu Knjezowe ſłowo a
kotſižkuli běchu k wěcžnowu žiwjenju poſtajeni, wěrjachu. Židźa pak
naſchcźuwachu žónſke a wjeŕchow měſta a zapocžachu pſcheſcźěhanjo
napſchecźo Pawołej a Barnabaſej, a wuhnachu jej ze <pb n="102"/>ſwojeje
krajiny. Wouaj wobrocźiſchtaj ſo do Ikonia a prědowaſchtaj we modleŕni,
a wjele Židow a Grichow wěrjeſche. Wonaj tam dlěſchi cžas
pſchebywaſchtaj a Bóh daſche ſo znamjenjam a dźiwam pſchez jeju rucy
ſtacź. Židźa ſchcźuwachu pohanow napſchecźo nimaj a pohani a Židźa
chcychu jej pohanicź a kamjenjowacź. Tohodla cźeknyſchtaj do Lyſtry w
Lykaonii a prèdowaſchtaj tam.

We Lyſtrje běſche muž, wot naroda khromy a njeběſche ženje khodźił. Tón
ſłyſcheſche Pawoła rycžecź a mějeſche dowěru, zo budźe jomu pomhane. A
Pawoł pohlada na njoho a rjekny jomu: „Stań a ſtuṗ ſo runje na ſwojej
nozy.“ A wón poſkocži a khodźeſche. Hdyž lud widźeſche, ſchto běſche
Pawoł ſcžinił, pozběhnychu hłós a wołachu: „Bohojo ſu we cžłowjeſkej
podobje k nam pſchiſchli.“ A pſchibójſki pop pſchiwjedźe woły a wěncy a
chcyſche z ludom Pawołej a Barnabaſej wopor pſchinjeſcź. Hdyž
japoſchtołaj to zhoniſchtaj, rozdrjeſchtaj ſwoju draſtu, běžeſchtaj k
ludej a wołaſchtaj: „Mužojo, ſchto tu cžinicźe? Tež mój ſmoj ſmjertnaj
cžłowjekaj, kaž wy a wozjewjamoj wam, zo dyrbicźe ſo wot tychle
knicžomnych pſchibohow wobrocźicź k žiwomu Bohu, kotryž je njebjeſa a
zemju a morjo a wſchitko ſtworił, ſchtož je we nich. Wón je we
zańdźenych cžaſach wſchitkim ludam jich pucźe hicź dał. Ale wón njeje
pſcheſtał wo ſebi ſwědcžicź. Wón wopokazowaſche z njebjes dobroty,
dawaſche deſchcź a płódne cžaſy a napjelnjeſche naſche wutroby z jědźu a
z wjeſołoſcźu.“ A hdyž to prajeſchtaj, móžeſchtaj lud lědym změrowacź,
zo njeby jimaj woprował. Na to pſchińdźechu někotſi Židża z Antiochije a
Ikonia a narycžachu lud. A woni kamjenjowachu Pawoła a wuwlecžechu joho
z měſta, dokelž myſlachu, zo je morwy. Hdyž pak ſo wěriwi wokoło njoho
zhromadźichu, ſtany wón a wrócźi ſo do měſta; na druhi dźeń pak woteńdźe
z Barnabaſom do měſta Derbe. A hdyž běſchtaj tam prědowałoj a mnohich
rozwucžiłoj, wrócźiſchtaj ſo do Lyſtry a Ikonia a Antiochije. A wonaj
poſylnjeſchtaj duſche wěriwych a napominaſchtaj, zo bychu we wěrje
zwoſtali a zo dyrbi ſo pſchez wjele tyſchnoſcźow do kraleſtwa božoho
hicź. Wonaj poſtajiſchtaj kóždej woſadźe měſchnikow, modleſchtaj a
poſcźeſchtaj ſo a porucžiſchtaj jich Knjezej, do kotrohož wěrjachu.

Na to pſcheńdźeſchtaj Piſidiu a pſchińdźeſchtaj do Pamfilije a
prědowaſchtaj ſłowo bože we Perge a pucźowaſchtaj dale do Atalije a
pſchewjezeſchtaj ſo na łódźi do Antiochije, z wotkelž <pb
n="103"/>běſchtaj z božej hnadu k ſwojomu ſkutkej wuſchłoj. Tak běſche
Pawoł ſwój prěni japoſchtołſki pucź dokonjał a wonaj zhromadźiſchtaj we
Antichiji woſadu a powjedaſchtaj, kak wulke wěcy je Bóh z nimaj dokonjał
a tež pohanam durje wěry wotewrił. A wonaj woſtaſchtaj tam dołhi cžas
pola wěriwych.

Antiochiſkej woſadźe hrožeſche złe rozſchcźěpjenjo. Ze Židowſkeje běchu
někotſi pſchiſchli a wucžili, zo je k zbóžnoſcźi wobrězanjo po
Mójzeſowym waſchnju trěbne. Pawoł a Barnabas mějeſchtaj napſchecźo tomu
wjele bědźicź. Skóncžnje bu poſtajene, zo mataj wonaj z někotrymi
druhimi z woſady k japoſchtołam a měſchnikam do Jeruzalema hicź tejele
naležnoſcźe dla. Woni dźěchu pſchez Feniciu a Samariu a powjedachu wo
wobrocźenju pohanow a zwjeſelichu wſchitkich bratrow jara. A we
zhromadźizuje japoſchtołow a wěriwych wozjewiſchtaj Pawoł a Barnabas,
kajke znamjenja a dźiwy je Bóh mjez pohanami pſchez njeju cžinił. A po
wobzanknjenju póſłachu z Pawołom a Barnabaſom tež Judu a Silaſa do
Antiochije, wozjewicź poſtajenja cyrkwinſkeje zhromadżizny a wotedacź
japoſchtołſki liſt. A Pawoł a Barnabas woſtaſchtaj we Antiochiji a
wucžeſchtaj a prědowaſchtaj bože ſłowo.

Po někotrym cžaſu (wokoło lěta 52) wobzankny Pawoł, zaſy wobeńcź měſta,
hdźež běſche prjedy prědował, a bratrow wopytacź, kak ſo jim wjedźe. A
wón wuzwoli ſebi Silaſa za pſchewodnika a wot bratrow božej hnadźe
porucženy woteṅdźe a khodźeſche po Syrii a Cilicii a pſchińdźe do Derbe
a Lyſtry. Tu wza ſebi młodźenca Timothea ſobu na pucź a wobkhadźeſche,
bože ſłowo prědnjo, krajiny Frygiu a Galatiu a Myſiu, a pſchińdźechu do
Troas. A cyrkwje buchu we wěrje wobkrucźene a pſchiběrachu wſchědnje.

Tu wozjewi ſo Pawołej nócne widźenjo: macedonſki muž ſtejeſche pſched
nim a proſcheſche joho, prajicy: „Pój do Macedonije a pomhaj nam.“ Pawoł
ſpózna, zo je joho Bóh pſchez tele widźenjo powołał, zo by tam prědował.
Wón tohodla po łódźi wotjědźe a pſchińdźe do Filippi, hłownoho měſta
tohole dźěla Macedonije. Sobotu dźěſche wón pſched měſto k rěcy, hdźež
ſo modlicź hodźeſche a tam rycžeſchtaj k žónſkim, kotrež běchu tam
pſchiſchłe. A pobožna žónſka Lydia z Thyatiry ſłyſcheſche joho a Bóh
wotewri jeje wutrobu, tak zo wona na to kedźbowaſche, ſchtož Pawoł
prajeſche. Wona daſche ſo z cyłym ſwojim domom kſchcźicź a pſchihotowa
Pawołej a joho towarſcham hoſpodu we <pb n="104"/>ſwojim domje. We tym
ſamym měſcźe běſche holca, kotraž mějeſche wěſchcźeńſkoho ducha a pſchez
wěſchcźenjo ſwojomu knjejſtwu wulku zaſłužbu pſchihotowaſche. A wona
Pawoła ſcźěhowaſche, kotryž ſo wobrocźiwſchi duchej prajeſche: „Porucžam
tebi we mjenje Jězuſa Khryſtuſa, zo z njeje wuńdźeſch.“ A tu ſamu
hodźinu ju duch wopuſchcźi. Jeje knjejſtwo, kotromuž ſo pſchez to dobytk
zhubi, popadny Pawoła a Silaſa a wobſkorži jej pſched wyſchnoſcźu:
„Tajle cžłowjekaj mucźitaj naſche měſto a ſtaj Židaj a wucžitaj kaznje,
kotrež my hako Romjenjo pſchijecź a cžinicź njeſměmy.“ Lud ſo na njej
naběža a wyſchuoſcź daſche jej wuſlěkacź a z prutami ſchwikacź a potom
do jaſtwa cźiſnycź. Jaſtnik zawrje jej do najhłubſchoho jaſtwa a ſcžini
jeju nozy do kłódy. Srjedź nocy pak ſo Pawoł a Silas modleſchtaj a Boha
khwaleſchtaj a ſłyſchachu to, kotſiž běchu we jaſtwje. Zdobom naſta
wulke rženjo zemje a tſchaſeſche ſo dno jaſtwa a wſchitke durje ſo
wotewrichu a puta wſchitkich jatych ſo wotcžinichu. Jaſtnik wotucźi a
wohladawſchi durje wotewrjene, měnjeſche, zo ſu jecźi rozcźěkali a
chcyſche ſo z mjecžom moricź. Ale Pawoł na njoho zawoła: „Njecžiń ſebi
žaneje złóſcźe; my ſmy tu wſchitcy.“ Jaſtnik wza ſebi ſwěcu, zańdźe do
jaſtwa a padny Pawołej a Silaſej tſchepotajcy k nohomaj, a wuwjedźe jej,
prajicy: „Knjezaj! ſchto mam cžinicź, zo bych zbóžny był?“ A wonaj jomu
prajeſchtaj: „Wěŕ do Knjeza Jězuſa a budźeſch zbóžny, ty a twój dom.“ A
wonaj jomu a wſchitkim, kiž běchu w domje, ſłowo bože wozjewjeſchtaj.
Jaſtnik pak jej w nocy z jaſtwa wuwjedźe, wumy jeju rany poda jimaj
jěſcź. Na to daſche ſo ze ſwojimi wukſchcźicź a wjeſeleſche ſo ze ſwojim
cyłym domom, zo do Boha wěri.

Na ranjo pak póſła wyſchnoſcź kaznju, zo by jateju puſchcźił. A jaſtnik
kazaſche jimaj, zo byſchtaj we měrje woteſchłoj. Pawoł pak rjekny: Woni
ſu naj, kotrajž ſmój romſkaj krajanaj, bjez rozſudźenja ſchwikali a do
jaſtwa dali a chcedźa naj nětko ſkradźu puſchcźicź? Tak nic! njech ſami
pſchińdźeja a naj wuwjedu!“ Wyſchnoſcź ſo naboja a pſchińdźechu, jej
wuwjeſcź a proſchachu jej, zo chcyłoj měſto wopuſchcźicź. A hdyž
běſchtaj wěriwych hiſchcźe junu wohladałoj, woteńdźeſchtaj z Filippi.

Hdyž běſchtaj Amfipolis a Apoloniu pſcheſchłoj, pſchińdźeſchtaj do
Theſſaloniki, hdźež běſche židowſka modleńnja. Po ſwojim waſchnju
dźěſche Pawoł najprjedy k Židam a prědowaſche jim tſi ſoboty za ſobu. A
někotſi ze Židow wěrjachu a pſchizanknychu <pb n="105"/>ſo jomu, tež
wulka mnohoſcź pobožnych pohanow a nic mało woſobuych žónſkich.
Rozzłobjeni Židźa pak wzachu někotrych njeduſchnych cžłowjekow a
zehnachu měſto do njeměra; pſchińdźechu pſched Jaſonowy dom a pytachu
tam Pawoła. Hdyž toho njenamakachu, wlecžechu Jaſona a někotrych
wěriwych k wyſchnoſcźi a ſkoržachu, zo je wón cžłowjekow do ſwojoho domu
wzał, kotſiž pſchecźiwo khěžorowomu zakonjej cžinja, prajicy, zo je jich
kral Jězus. Bratſja pak Pawoła a Silaſa w nocy do Beroeje póſłachu,
hdźež wonaj do židowſkeje modleŕnje dźěſchtaj. A Židźa pſchijachu ſłowo
bože ze žadoſcźu a mnozy wěrjachu. Ale theſſalonſcy Židźa pſchińdźechu
za nim, zo bychu lud naſchcźuwali. Tohodla póſłachu bratſja Pawoła wot
ſo k morju a pſchewjezechu joho do Athenow, hdźež wón na Silaſa a
Timothea cžakaſche, kotrajž běſchtaj we Beroeji woſtałoj. Mjez tym
wobhladowaſche ſebi wón měſto a widźeſche pſchibójſke temple a wołtarje.
A joho duch ſo pozběhny a rycžeſche najprjedy Židam we modleŕni a potom
wſchědnje na torhoſchcźu k tym, kotſiž tam běchu. Athenſcy wzachu joho a
dowjedźechu joho do areopaga (najwyſchſchoho ſudniſtwa), zo bychu joho
wucžbu zhonili, dokelž to běchu jim nowe wěcy. Athenſcy pak žadachu za
tym, ſtajnje nowinki powjedacź abo ſłyſchecź. A Pawoł rycžeſche k nim:
„Mužojo athenſcy! ja ſym widźał, ſo ſcźe wy pſchezměrnje bohabojazni.
Ducy namakach wołtaŕ z napiſmom: „njeznatomu Bohu.“ Kotrohož dha wy
cžeſcźicźe, bjez toho zo joho znajecźe: toho wam ja wozjewjam. Bóh,
kotryž je njebjeſa a zemju a wſchitko ſtworił, kotryž je knjez njebjes a
zemje: wón njebydli we templach z cžłowjecžich rukow. Tež ſo jomu z
cžłowjecžimi rukami njeſłuži, dokelž nicžo njetrjeba: pſchetož wón dawa
kóždomu žiwjenjo a dychanjo a wſchitko. Wón je ſcžinił, zo je wot jenoho
cžłowjeka cyły cžłowjecži ſplah ſo po cyłej zemi rozſchěrił. Wón je jim
cžas a mjezy jich pſchebywanja poſtajił. Wón je poſtajił, zo dyrbja Boha
pytacź, hacž joho namakaja, hacž runje wón wot žanoho z nas daloko
njeje. Pſchetož we nim ſmy žiwi a ſo hibamy a ſmy. — — Hdyž ſmy po božim
ſplahu, njeſměmy ſebi myſlicź, zo je Bójſtwo złotomu abo ſlěbru abo
kamjenjej, cžłowjeſkomu wunamakanju a dźěłej runja. — Bóh je cžaſy
tejele njewědomoſcźe cźeŕpjeł; ale nětko wón cžłowjekam wozjewja, zo
dyrbja wſchitcy pokutu cžinicź. Pſchetož wón je dźeń poſtajił, na
kotrymž budźe ſwět po ſprawnoſcźi ſudźicź pſchez muža, kotrohož je k
tomu poſtajił (t. j. <pb n="106"/>Jězuſa); zbudźiwſchi joho z morwych,
je wſchitkim wěru podał.“ Hdyž pak woni wo pokucźe a horjeſtacźu
ſłyſchachu, wuſměſchichu joho někotſi, druzy prajachu, zo chcedźa wo tym
zaſy ſłyſchecź. Někotſi pak wěrjachu, mjez kotrymiž Dionys a žónſka
Damaris.

Pawoł pak woteńdźe z Athen a pſchińdźe do Korintha a bydleſche tam pola
žida Akwile a pomhaſche jomu ſtany (celty) dźěłacź. Kóždu ſobotu
rycžeſche we modleŕni wo Jězuſu a pſcheſwědcžeſche židow a pohanow. Hdyž
pak jomu židźa napſchecźo rycžachu a joho hanjachu, rjekny wón: „Waſcha
krej pſchińdź na waſchu hłowu. Ja ſym njewinowaty. Nětko póńdu k
pohanam.“ A wón pſchińdźe do domu bohabojaznoho Tita Sprawnoho, kotrohož
dom běſche zboka modleŕnje. A mnozy Korinthſcy ſłyſchachu joho a
wěrjachu a buchu kſchcźeni.

Tu prajeſche jomu Bóh pſchez nócne widźenjo: „Njeboj ſo, ale rycž a
njemjelcž! Pſchetož ja ſym z tobu a nichtó ſo na tebi njepſchepſchimnje,
zo by tebi zeſchkodźił. We tymle měſcźe ſłuſcha mi wjele luda.“ Tohodla
woſta Pawoł tudy połdra lěta a wucžeſche ſłowo bože.

Mjez tym běſchtaj Silas a Timotheus k njomu doſchłoj. Wot njeju dóſta
wón powjeſcźe wo theſſaloniſkej woſadźe a piſaſche jim liſt, we kotrymž
jich krutu wěru a dobry pſchikład khwali, jich tróſchtuje a k ſwjatomu
žiwjenju napomina. — Hiſchcźe běſche wón w Korincźe, hdyž zhoni, zo we
Theſſaloniku błudni wucžerjo poſtawaja a wopacžny liſt pod joho mjenom
rozſchěrjeja. Tohodla piſaſche jim druhi liſt a napominaſche jich, zo ſo
njebychu wot nikoho narycžecź a zaſlepicź dali, ale ſo na to dopomnjeli,
ſchto je jich wón wucžił, hdyž je mjez nimi był. Tež kaza jim, zo bychu
ſo wo rozſchěrjenjo božoho ſłowa modlili.

Hdyž běſche Galion bohot we Achaji, ſtanychu Židźa a wjedźechu Pawoła
pſched joho ſudny ſtoł. Galion pak na nich njepoſłuchaſche, ale póſła
jich wot ſo. Tak móžeſche tam Pawoł hiſchcźe dlěſchi cžas pſchebywacź a
wucžicź.

Skóncžnje praji Pawoł wěriwym božemje a wotjědźe po morju do Efeſa a
dźěſche pſchez Ceſareju do Antiochije we Syrii. Tu woſta wón někotry
cžas a trjechi ſo z Pětrom.

W lěcźe 54 naſtupi wón ſwój tſecźi japoſchtołſki pucź a pſchekhodźi
najprjedy woſady we Galatiſkej a Frygiſkej a wobkrucźeſche wěriwych we
wěrje. Tute krajiny pſchekhodźiwſchi dźěſche <pb n="107"/>do Efeſa a
namaka tam dwanacźoch wucžownikow, kotſiž běchu Janowu kſchcźeńcu k
pokucźe doſtali, ale wo Jězuſowej kſchcźeńcy nicžo njewjedźachu. A Pawoł
wukſchcźi jich we Jězuſowym mjenje a potom jim rucy nadpołoži, a woni
dóſtachu ſwjatoho Ducha.

Na to khodźeſche tſi měſacy dołho do modleŕnje prědowacź. Dokelž pak
někotſi ſwoje wutroby zatwjerdźichu a njewěrjachu, ale Kujezowy pucź
pſched ludom hanjachu, woteńdźe wón wot nich a wotdźěli wěriwych a
dźeržeſche ſwoje rozwucženja wſchědnje we Tyrannowej wucžeŕui. To
cžinjeſche wón pſchez dwě lěcźe, a pohani a Židźa joho ſłowo ſłyſchachu
a woſada bóle a bóle pſchiběraſche. Tež ſkutkowaſche Bóh pſchez Pawoła
wſchelake dźiwy. Hdyž na khorych joho pótne rubiſchko abo pas połožichu,
zhubichu ſo khoroſcźe a złe duchi woteńdźechu. Tak napadny wſchěch
bojoſcź a mjeno Knjeza Jězuſa pſchińdźe do wjetſchoho cžeſcźenja. A
wjele wěriwych pſchińdźe a wuzuawachu a ſpowjedachu ſo ſwoje hrěchi. A
kotſiž běchu kuzłaŕſtwo hnali, pſchinjeſechu ſwoje kuihi a ſpalichu je
pſchede wſchitkimi. Tak bože ſłowo mjez nimi mócnje ſkutkowaſche a
pſchiběraſche. Pawoł pak póſła Timothea a Eraſta do Macedonije a woſta
hiſchcźe we Efeſu a napiſa woſadźe we Korincźe liſt, we kotrymž
wſchelakim wopacžnoſcźam napſchecźo ſtupa, kotrež běchu mjez nimi.
Pſchecżiwo njomu ſo pozběhnychu, kotſiž ze ſlěbra pſchibójſke wěcy
dźěłachu a pſchez Pawołowe prědowanjo na zaſłužbje ſchkodowachu, dokelž
pſchecy wjacy ludźi pſchibohow wopuſchcźi. A woni napjelnichu cyłe měſto
z ropotom a popadnychu dweju towaŕſchow Pawoła. A hdyž chcyſche Pawoł k
ludej hicź, wobarachu jomu wěriwi a tež někotſi woſobni jomu
wotradźachu. Měſchcźanſki piſaŕ změrowa mjez tym lud, tak zo ſo zaſy
rozeńdźechu.

Hdyž běſche ſo njeměr zaſy zlehnył, zhromadźi Pawoł wěriwych, rozžohnowa
ſo z nimi a woteńdźe do Macedonije a pſchebywaſche tam lěcźo a nazymu
lěta 57 a pſchińdźe potom do grichiſkoho kraja, hdźež tſi měſacy wokoło
khodźeſche a z Korintha romſkim kſcheſcźanam liſt póſła.

Mjez wěriwymi we Macedonii a Achaji běſche wón pjenjezy za Jeruzalemſku
woſadu nazběrał a chcyſche je tam k ſwjatkam ſam donjeſcź. Tohodla ſo
wón do Troas pſchewjeze a woſta tam ſydom dnjow a póſła wot jow druhi
liſt do Korintha. Prěni dźeń tydźenja, njedźelu, běchu ſo wěriwi k
łamanju khlěba zhromadźili a Pawoł jich rozwucžeſche, a dokelž chcyſche
nazajtra <pb n="108"/>wotjěcź, rycžeſche k nim hacž do połnocy. Młodźenc
Eutychus, kotryž pſchi woknje ſedźeſche, wuſny, hdyž Pawoł dołho
rycžeſche a padny ſpicy z tſecźoho poſkhoda a bu morwy zběhnjeny. Pawoł
dźěſche k njomu dele, zlehny ſo na njoho a wopſchimny joho prajicy:
„Njebojcźe ſo, we nim je hiſchcźe žiwjenjo.“ A wón dźěſche zaſy horje,
łamaſche a wužiwaſche (pſchežohnowany) khlěb a rycžeſche hiſchcźe wjele
hacž do ranja a potom woteńdźe po kraju. Tamnoho młodźenca pak
pſchiwjedźechu žiwoho a wſchitcy běchu ſtróſchtowani. Pawoł pak dźěſche
pſchez Aſſon do Mitileny a pſchiwjeze ſo za ſchtyri dny do Mileta. Wot
tudy póſła wón do Efeſa a powoła ſtarſkich cyrkwje k ſebi, zo by ſo z
nimi rozžohnował. Wón prajeſche: „Wy wěſcźe, na kajke waſchnjo ſym z
wami był cyły cžas wot prěnjoho dnja, hdyž ſym do Aſije ſtupił. Ja ſym
Knjezej ſłužił ze wſchitkej ponižnoſcźu, we ſylzach a we ſpytowanjach,
kotrež ſo mi ze židowſkich pſcheſcźěhanjow ſtachu. Nicžo wužitne njejſym
wam wozjewjecź, a was zjawnje a we domach wucžicź zakomdźił. Židam a
pohanam ſym pokutu k Bohu a wěru do naſchoho Knjeza Jězuſa Khryſtuſa
wobſwědcžał. A hlejcźe nětko, wot Ducha zwjazany, du ja do Jeruzalema, a
njewěm, ſchto ſo mi tam ſtanje. Tola ſwjaty Duch mi po wſchitkich
měſtach wobſwědcžuje, zo we Jeruzalemje zwjazki (puta) a tyſchnoſcźe na
mnje cžakaja. Ale wſchoho toho ſo njeboju a njewažu ſebi žiwjenjo za
dróžſche, dyžli ſo ſamoho, jenož zo ſwój pucź a ſłužbu wot Jězuſa
dóſtatoho ſłowa dokonjam: ſwědcžicź wjeſołu powjeſcź božeje hnady. A
nětko hlejcźe, ja wěm, zo wy wjacy moje woblicžo njewohladacźe, mjez
kotrymiž ſym bože kraleſtwo prědowacź khodźił. Tohodla wobſwědcžam wam
na dźenſniſchim dnju, ſo ſym cžiſty wot krewje wſchitkich. Pſchetož
njejſym ſo wotwlakował, wam cyłu radu božu wozjewjecź. Kedźbujcźe na ſo
a na cyłe ſtadło, we kotrymž je was ſwjaty Duch za biſkopow poſtajił, zo
byſchcźe wobknježili cyrkej, kotruž ſej Jězus ze ſwojej krewju zaſłuži.
Ja wěm, zo po mojim wotkhadźe rubježne wjelki na was pſchińdźeja a
ſtadło njebudźa pſchelutowacź. A z was ſamych ſtanjeja mužojo, kotſiž
budźeja wopacžne wucžicź, zo bychu wucžownikow za ſobu cźahnyli. Tohodla
kedźbujcźe a dźeržcźe we pomjatku, zo pſchez tſi lěta wodnjo a w nocy
pſcheſtał njejſym, kóždźicžkoho z was ze ſylzami napominacź. A nětko
porucžam was Bohu a ſłowej joho hnady, tomu, kotryž je mócny natwaricź a
wam herbſtwo ze wſchitkimi ſwjatoſcźenymi dacź.“ Hdyž běſche <pb
n="109"/>to prajił, poklakny ſo a modleſche ſo z nimi. Wſchitey jara
płakachu a padnywſchi jomu wokoło ſchije hubicžkowachu joho a rudźachu
ſo najbóle tohodla, zo běſche prajił, zo joho woblicžo wjacy
njewohladaja. A woni pſchewodźachu joho hacž k łódźi. A Pawoł pſchejědźe
Kos, Rhodus a Patara a pſchijědźe do Tyruſa a woſta tam ſydom dnjow pola
wěriwych, kotſiž jomu radźachu, zo njeby do Jeruzalema ſchoł. A woni ze
ſwojimi žonami a dźěcźimi pſchewodźachu joho hacž pſched měſto a
modlachu ſo hromadźe klecžo. Do Ceſareje pſchiſchedſchi dźěſche Pawoł ze
ſwojimi towaŕſchemi do domu diakona Filipa a woſta pola njoho w
hoſpodźe.

Sem pſchińdźe muž z mjenom Agabus, wza Pawołowy pas, zwjaza ſebi z nim
nozy a rucy a rjekny: „To praji ſwjaty Duch: muža zwjazaja Židźa we
Jeruzalemje takle a podadźa joho pohanam do rukow.“ Hdyž joho nětko
proſchachu, zo by do Jeruzalema njeſchoł, wotmołwi Pawoł: „Schto
cžinicźe, zo płakacźe a moju wutrobu cźežicźe? Ja ſym hotowy, nic jeno
ſo zwjazacź dacź, ale tež we Jeruzalemje wumrjecź za mjeno knjeza
Jězuſa.“ Tak ſo tež woni do božeje wole podachu a pſchewodźachu Pawoła
do Jeruzalema, hdźež buchu wot bratrow rady pſchijecźi (w lěcźe 58). Na
druhi dźeń dźeſche wón k (japoſchtołej) Jakubej, hdźež ſo wſchitcy
ſtarſcy zhromadźichu, a poſtrowiwſchi jich powjedaſche nadrobnje, ſchto
je Bóh pſchez joho ſłužbu mjez pohanami ſkutkował.

Na jich radu wza Pawoł ſydomdnjowſke cžiſtoſcźenjo po židowſkim waſchnju
na ſo a dźěſche do templa. Tudy wohladachu joho Židźa z Aſije,
pſchimnychu joho a wołachu wſchón lud na pomoc napſchecźo njomu, kotryž
napſchecźo židowſkomu ludej a zakonjej wucži a templ wonjecžeſcźuje. Lud
ſo hromadźe naběža, a ſtorhnychu Pawoła z templa, bijachu joho a chcychu
joho ſkóncowacź. Mjez tym pſchińdźe wojeŕſki porucžnik Klaudius Lyſias z
wojakami a daſche Pawoła do dweju rjecźazow ſpnycź, a do twjerdźizny
wotwjeſcź. Lud pak ſo tak wokoło tłócžeſche, zo dyrbjachu joho wojacy
njeſcź. Woni žadachu joho ſmjercź. Pawoł wozjewi porucžnikej ſwoje mjeno
a žadaſche, zo ſměł k ludej porycžecź. A wón rozeſtaja jim, kak je
najprjedy cyrkej runja jim pſcheſcźěhał, na ſpodźiwne waſchnjo k
ſpóznacźu wěrnoſcźe pſchiſchoł a pſchez woſebite widźenjo wot Boha k
pohanam póſłany był. Tu pocža lud z nowa napſchecźo njomu njemdricź a
porucžnik chcyſche joho we twjerdźiznje ſchwikacź a cžwilowacź <pb
n="110"/>dacź, zo by zhonił, cžohodla woni tak na njoho wołaja. Hdyž
běchu joho z rjemjenjemi pſchiwjazali, wopraſcha ſo Pawoł ſtotnika, hacž
woni romſkoho krajana njeſudźenoho ſchwikacź ſmědźa? Porucžnik daſche
joho wotwjazacź, dokelž ſo naboja, zo je romſkoho krajana zwjazacź dał.

Na druhi dźeń bu zhromadźizna měſchnikow a radnikow powołana a Pawoł
pſched nich ſtajeny. A wón rjekny: „Mužojo, bratſja! ja ſym hacž do
dźenſniſchoho dnja z cyle dobrym ſwědomjom pſched Bohom wobkhadźował!“
Wyſchſchi měſchnik daſche joho za tele ſłowa na hubu dyricź. A hdyž
běſche Pawoł prajił, zo pſched ſudźenjom ſteji, dokelž ma nadźiju a
wucži horjeſtacźo morwych: naſta wurycžowanjo a zwada mjez farizejſkimi
a ſadducejſkimi a budźechu pſchi tym Pawoła roztorhali, njeběſche-li
joho porucžnik z jich rukow wutorhnycź a do twjerdźizny wotwjeſcź dał.

W nocy ſtupi Jězus pſched njoho, prajicy: „Budź wobſtajny! kaž ſy wo mui
we Jeruzalemje ſwědcžił, tak maſch tež we Romje ſwědcžicź.“

Na druhi dźeń zeńdźechu ſo wjacy dyžli ſchtyrcycźo Židźa a zalnbichu z
pſchiſahu, zo njechadźa prjedy ſchto jěſcź abo picź, hacž ſu Pawoła
ſkóncowali. A wozjewichu to měſchnikam a ſtarſkim. To pak ſłyſcheſche
ſyn Pawołoweje ſotry a wozjewi to Pawołej a porucžnikej. Tón póſła
Pawoła w nocy z wojakami do Ceſareje k bohotej Felikſej a wozjewi jomu
we liſcźe, zo na nim žaneje ſmjercźe abo jaſtwa hódneje złóſcźe namakał
njeje. Tež ſkóržbnikow póſła wón k Felikſej. Za pjecź dnjow pſchińdźe
wyſchſchi měſchnik z někotrymi ſtarſkimi do Ceſareje a wobſkoržowachu
Pawoła, zo zběžki mjez Židami zapocžina a templ wonjecžeſcźuje. Pawoł
pak ſo zamołwjeſche a pokaza njewěrnoſcź jich ſkóržby. Wón wotſtorcži
wuſudźenjo na pozdźiſchi cžas a daſche Pawoła wot ſtotnika wobkedźbowacź
a na pokoj woſtajicź. Tež bě wěriwym dowolene, jomu ſłužicź. Po
někotrych dnjach pſchińdźe Feliks ze ſwojej židowſkej žonu Druſillu a
ſłyſcheſche joho wo wěrje do Jězuſa Khryſtuſa rycžecź. Hdyž pak Pawoł wo
ſprawnoſcźi a cžiſtoſcźi a pſchichodnym ſudźe rycžeſche, pocža Feliks
tſchepodacź a rjekny: „Nětko woteńdź; we pſchihodnym cžaſu tebje zaſy
zawołam.“ Wón daſche Pawoła cžaſto k ſebi pſchińcź a rycžeſche z nim,
dokelž wocžakowaſche, zo wot njoho pjenjezy dóſtanje. Hdyž běſchtaj ſo
dwě lěcże minyłoj, pſchińdźe na Felikſowe měſto Portius Feſtus za
bohota. Tež pſched nim wobſkoržowachu Židźa Pawoła a prajachu wulke <pb
n="111"/>a cźežke wěcy, kotrež pak dopokazacź njemóžachu. Pawoł pak ſo
zamołwjeſche: „Ja njejſym ani napſchecźo židowſkomu zakonjej, ani
napſchecźo templej ani napſchecźo khěžorej ſchto zhrěſchił.“ Feſtus
chcyſche Židam po woli ſcžinicź a wopraſcha ſo Pawoła, hacž chce do
Jeruzalema hicź a tam ſo wo tychłe wěcach ſudźicź dacź? Pawoł pak
wotmołwi: „Ja ſteju pſched khěžorowym ſudniſchcźom, tudy mam ſudźeny
bycź. Židam njejſym kſchiwdy ſcžinił, kaž ty lěpje wěſch. Sym-li
kſchiwdu abo něſchto ſmjercźe hódne ſcžinił, njewobaram ſo ſmjercźe.
Njejſym-li pak nicźo to ſcžinił, wo cžimž mje cźile wobſkoržuja, njemóže
mje nichtó jim pſchepodacź. Ja ſo k khěžorej wołam!“ Feſtus porycža ze
ſwojimi radnikami a dźeſche: „K khěžorej ſy ſo wołał; k khěžorej
póńdźeſch.“

Po někotrych dnjach pſchińdźe kral Agrippa Feſta wopytacź a hdyž wo
Pawołu zhoni, chcyſche joho ſłyſchecź. Tohodla chcyſche joho Feſtus
pſched Agrippu a druhimi woſobnymi hiſchcźe junu pſcheſłyſchecź, zo by
namakał, ſchtož mohł khěžorej piſacź. Pawoł ryežeſche wo ſwojim
pſchewobrocźenju a wo japoſchtołſkim ſkutkowanju a zakitaſche ſwoju
wucžbu, tak zo Agrippa ſkóncžnje prajeſche: „Skoro ſy mje narycžał, zo
bych kſcheſcźan był.“ A Pawoł jomu wotmołwi: „Ja pſched Bohom pſcheju,
zo byſchcźe nic jeno ty, ale tež wſchitcy, kiž mje ſłyſcha, dźenſa nic
trochu, ale docyła tajcy byli, kaž ja ſym, z wuwzacżom tychle putow.
Kral a bohot a druzy woteńdźechu a měnjachu, zo tón cžłowjek nicžo
ſmjercźe abo jaſtwa hódne ſcžinił njeje. A Agrippa pſchiſtaji: „Tón
cžłowjek by ſo puſchcźicź mohł, hdyž ſo njeběſche k khěžorej wołał.“

Na to bu poſtajene, zo budźe Pawoł z druhimi jatymi wot ſtotnika Julia
do Italije pſchewjezeny. A woni ſtupichu do łódźe a wotjědźechu. Stotnik
pak dowoleſche Pawołej, zo ſmě na pucźu wěriwych wopytowacź. Pucźowanjo
běſche njeſpěſchne, dokelž běchu napſchecźiwne wětſiki. Dokelž běſche po
nazymſkim poſcźe (lěta 60) a tohodla pucźowanjo po morju ſtraſchne,
napominaſche Pawoł ſtotnika, zo dyrbjeli na lěpſche wjedro cžakacź.

Tón pak chcyſche we lěpſchim měſcźe pſchez zymu woſtacź a wotjědźe.
Bórzy pak napadny joho wětr z dołhoho ranja a łódź bu wot wětrow
honjena. Wjacy dnjow za ſobu njewohładachu ſłónco ani hwězdy a ſylne
wichory howrjachu, tak zo wſchitcy nadźiju zhubichu. Tu ſtany Pawoł a
rjekny: „Mužojo, lěpje běſche było, mje poſłuchacź a w Krecźe woſtacź.
Nětko pak wam <pb n="112"/>radźu, zo byſchcźe dobreje myſle byli;
pſchetož žadyn z was njepſchińdźe wo žiwjenjo, jeno łódź zahinje. Tule
nóc je boži jandźel ke mni ſtupił, prajicy: „Njeboj ſo Pawle, ty
dyrbiſch pſched khěžora ſtupicź. A hlej, Bóh je tebi wſchitkich darił,
kotſiž ſo z tobu wjezeja.“ Tohodla budźcźe dobreje myſle. Ja ſo na Boha
ſpuſchcźam, zo tak budźe, kaž je mi prajene. Tola dyrbimy na někajku
kupu pſchińcź.“

Schtyrnatu nóc bližachu ſo krajej, ale dokelž ſo bojachu, zo móhli na
ſkału zajěcź, zaſtachu a wucźiſnychu kótwicy. Lódźnikojo chcychu ſkradźu
we cžołmiku cżeknycż, ale Pawoł jim wobaraſche. Na ranjo jich wón
napominaſche, zo bychu pojědli. Wodnjo chcychu k krajej dojěcż, ale łódż
zajě na ſkału a žołmy pocžachu łódż roztorhowacż. Wojacy chcychu jatych
ſkóncowacż. Stotnik pak to wobaraſche a porucži, zo dyrbi, ſchtóž móže,
na kraj ſpłowacż; druzy buchu na deſkach na kraj ſpławjeni. Tak
pſchiṅdżechu wſchitcy zbožownje na kraj a ſpóznachu, zo je to kupa
Malta. Wobydlerjo běchu pſchecżelni napſchecźo nim. Woni zaplichu ſebi
woheń a wohrjewachu ſo. Pawoł nazběra hromadku hałzow a cźiſny je do
wohnja. Tu wuſkocži had a zawi ſo jomu wokoło ruki. Nětko měnjachu
wobydlerjo, zo je wón wěſcże mordaŕ, a hdyž je morju wucżeknył, jomu
bože wjecżenjo tola žiwjenjo njewoſtaji. Ale Pawoł wottſchaſny hada do
wohnja a woſta bjez ſchkody.

Hdyž nětko widżachu, zo jomu ſo nicžo njeſtanje, pocžachu joho za Boha
dżeržecž. Porucžnik kupy Publius hoſpodowaſche jich tſi dny a Pawoł
wuſtrowi joho nana pſchez modlitwu a nadpołoženjo rukow wot zymicy. Na
to pſchikadżachu wſchitcy khori a buchu wuſtrowjeni. Tſi měſacy
dyrbjachu woni na tutej kupje cžakacź a doſtawachu wſchitke cžeſcżenjo.

Hdyž běſche ſo wjedro zlěpſchiło, wotjědżechu z Malty a wuſtupichu po
dlěſchim jědżenju we Puteoli na italſki kraj a bližachu ſo (we nalěcżu
lěta 61) Romej. Wěriwi pſchińdżechu Pawołej napſchecżo a pſchewodżachu
joho do Roma. Tu mějeſche wón lochke jaſtwo, móžeſche bydlicż, hdżež
chcyſche a bu wot jenoho wojaka wobkedżbowany, k kotromuž běſche z
dołhim rjecżazom pſchiwjazany. Wón pak prědowaſche Židam a pohanam a
doby tež někotrych khěžorowych zaſtojnikow za wěru Jězuſowu.

Tež pſchikhadżachu k njomu wſchelake wopyty z woſadow, kotrež běſche wón
załožił a wón zhoni, kak ſo z tymile woſadami ma. A wón wuži
pſchiležnoſcż, jich pſchez liſty powucžicź. <pb n="113"/>Tak doſtachu
kſcheſcźenjo we Filippi, we Efeſu, we Koloſſy a druhdźe powucžace liſty
wot Pawoła.

Dwě lěcźe woſta Pawoł w Romje jaty. Ale dokelž ſo ſkóržbnikojo
napſchecźo njomu njenamakachu, bu wón puſchcźeny. Nětko woteńdźe Pawoł
zaſy, bože kraleſtwo rozſchěrjecź a poby tež we Schpanſkej.

We lěcźe 66 pſchińdźe wón zaſy do Roma a prědowaſche na dworje ſurowoho
Nerona. Khěžorowy hněw ſo napſchecźo njomu wobrocźi, hdyž běſche woſobna
žónſka ſo kſchcźicź dała, z kotrejž běſche Nero njekhmane žiwjenjo
wjedł. Khěžor daſche joho z Pětrom do jaſtwa ſadźicź a dźewjecź měſacow
jatoho dźeržecź. Skóncžnje bu k ſmjercźi wotſudźeny. Na ſmjertnym pucźu
wobrocźi wón hiſchcźe tſjoch wojakow. Pſched ſmjercźu wupraji hiſchcźe
mjeno „Jězus“ do ſchtyrjoch kóncow ſwěta. Nětk bu jomu hłowa z mjecžom
wotrubnjena 29. junija 67. Joho cźěło bu pſchi pucźu do Oſtia
zahrjebane. Joho hłowa khowa ſo we Romje we cyrkwi ſwjatoho Jana, joho
cźěło pak we vatikanſkej cyrkwi. Joho ſwjedźeń ſwjecźi ſo ſobu ze
ſwjatym Pětrom 29. junija.

Swjaty Pawoł běſche najprjedy njepſchecźel Jězuſoweje cyrkwje. Pſchez
božu hnadu bu wobrocźeny. Wot nětka dźěſche wſcha joho ſtaroſcź za tym,
Bohu wjele duſchow dobycź. Tohodla cžinjeſche tak daloke pucźe, tohodla
znjeſe rady wſchitke wobcźežnoſcźe, pſchecźiwnoſcźe a pſcheſcźěhanja.
Wón ſkutkowaſche z bojoſcźu a tſchepotanjom ſwoju zbóžnoſcź, zo njeby
ſam zacźiſnjeny był, hdyž bě druhim prèdował. Z dźakom napſchecźo Bohu a
z wjeſołej nadźiju móžeſche wón ſwoje žiwjenjo wobzamknycź a prajicź:
„Ja ſym dobre bědźenjo bědźił, ſwój pucź dokonjał a wěru wobkhował. Nad
to je mi króna ſprawnoſcźe pſchihotowana, kotruž mi Knjez na tamnym dnju
poda hako ſprawny ſudnik (2. Tim. 4, 7. 8).

<pb/>

16.

Swjataj Proceſſus a Martinianus,

martrarjej.

(2. julija.)

Tak rěkaſchtaj dwaj z wojakow, kotſiž ſwjateju Pětra a Pawoła w Romje we
mamertinſkim jaſtwje wobkedźbowachu. Tu ſłyſcheſchtaj jeju rozwucženja a
widźeſchtaj wſchelake dźiwy. Pſchez to pohnutaj žadaſchtaj ze
ſchtyrcycźimi druhimi kſchcźeńcu. Pětr jich hiſchcźe bóle we wěrje
rozwucžeſche. Z kamjenja pocža ſo woda žórlicź a z njej jich ſwjaty Pětr
kſchcźijeſche. Woni chcychu japoſchtołomaj z jaſtwa cźeknycź dacź, ale
wonaj do toho njezwoliſchtaj. Wojeŕſkomu porucžnikej Paulinej bu bórzy
znate, zo ſu mjez joho wojakami kſcheſcźenjo. Wón daſche tohodla
Proceſſa a Martiana pſched ſo pſchiwjeſcź a napominaſche jej, zo
njebyſchtaj krajne pſchibohi zacpěłoj a pſchez njeſwěrnoſcź ſwoje
powołanjo wonjecžeſcźiłoj. Wonaj wotmołwiſchtaj, zo ſtaj kſcheſcźanaj a
chcetaj za njebjeſa wojowacź. Paulinus jimaj zaſy rycžeſche, zo byſchtaj
tej wěrje ſwěrnaj woſtałoj, kotruž ſu wótcojo wuznawali a we kotrejž
ſtaj wot młodoſcźe pſchebywałoj. Wonaj ſo zaſy za ſłužownikow
Khryſtuſoweju wuznawaſchtaj. Paulinus lubjeſche jimaj khěžorowu hnadu a
miłoſcź, ale wonaj ſo wotmjelcžeſchtaj. Wón daſche jimaj hubje rozbicź a
zuby wubicź, wonaj pak ſo Bohu we wutrobje dźakowaſchtaj. Na to buſchtaj
k pſchibohej dowjedźenaj a k woporej mocowanaj. Wonaj chcyſchtaj radſcho
ſwoje žiwjenjo Bohu hako wopor podacź, dyžli morwomu pſchibohej
woprowacź. Hdyž dha ſo ſudnikowomu žadanju pſchecźiwjeſchtaj, buſchtaj
na cžwilowadle wupſcheſtrjenaj, z kijemi bitaj a ze ſwěcami do ſtronow
palenaj.

We wſchitkich tychle cžwilach běſche z jeju horta jeno tón hłós
ſłyſchecź: „Knjezowe mjeno budź khwalene.“ Na to buſchtaj do jaſtwa
wotwjedźenaj a bu jimaj pozdźiſcho pſched měſtom hłowa wotrubnjena.
Pobožna žónſka Lucina zahrjeba jeju cźěle na ſwojim kuble. Bamž Paschal
prěni (817—824) daſche jeju powoſtanki we cyrkwi ſwjatoho Pětra
ſkhowacź.

<pb/>

17.

Swjataj Nazarius a Celſus.

Swjataj Gervaſius a Protaſius,

martrarjo.

(28. julija. — 19. junija.)

Swjaty Nazarius bě we Romje narodźeny. Joho nan běſche pohan a ſłužownik
na khěžorſkim dworje, joho macź Perpetua běſche pobožna kſcheſcźanka.
Wona da ſwojoho ſyna wukſchcźicź, hacž runje chcyſche pohanſki nan tomu
wobaracź. Hako dźěcźo mějeſche hižon tajku luboſcź k Jězuſej, zo ſwojich
towaŕſchow we wěrje rozwucžowaſche. Tale luboſcź wjedźeſche joho do
wſchelakich měſtow, hdźež wſchudźom Jězuſa prědowaſche. We Milanje
(Mailand) bu wot bohota popadnjeny, bity a z měſta wuhnaty. We někajkim
galliſkim měſcźe pſchepoda jomu woſobna macź ſwojoho ſyna Celſuſa, zo by
joho rozwucžił a wukſchcźił. Z nim pſchińdźe wón do Triera, hdźež
buſchtaj do wody cźiſujenej, ale wot Boha ſpodźiwnje wumoženaj. We
Milanje buſchtaj wot bohota Anolina zajataj, dokelž kſcheſcźanſku wěru
rozſchěrjeſchtaj. A hdyž we jaſtwje Khryſtuſa njebojaznje wuznawaſchtaj,
bu jimaj hłowa wotcźata. Jeju cźěle buſchtaj pſched měſtom zahrjebanej a
wot ſwjatoho Ambroſia zaſy namakanej a wot wěriwych cžeſcźowanej.

Gervaſius a Protaſius běſchtaj bratraj a jeju ſtarſchej, Vitalis a
Valeria běſchtaj za Khryſtuſa wumrjełoj. Bratraj daſchtaj ſwojim
ſłužownym njewólnikam ſwobodu a rozdźěliſchtaj ſwoje zamoženjo khudym.
Pohanſcy popja pſchihotowachu jimaj zahinjenjo a namakachu k tomu
pſchiležnoſcź, hdyž chcyſche wjedźicźeŕ Aſtaſius do wójny cźahnycź.
Narycžachu jomu, zo ſu jim bohojo wozjewili, zo wón we wójnje
njedobudźe, jelizo Gervaſius a Protaſins mocowanaj njebudźetaj,
Khryſtuſa zaprěcź a jim wopory pſchinjeſcź. Aſtaſius khwataſche jich
žadoſcź dopjelnicź. Hdyž wonaj na žane waſchnjo do toho njezwoliſchtaj,
<pb n="116"/>bu Gervaſius hacž do ſmjercźe bity, Protaſiej pak hłowa
wotcźata. To ſta ſo we Milanje we cžaſu Neronowoho pſcheſcźěhanja. Jeju
cźěła pohrjeba kſcheſcźan Filip ſkradźu we ſwojim domje. Pſchez tſi ſta
lět woſta jeju row ludej njeznaty. Ale pſchez nócne widźenjo powucženy,
namaka jón ſwjaty Ambroſius a pſchez dźiwy na khorych buchu powoſtanki
hako prawe dopokazane. Tſi dny woſtachu koſcźe wuſtajene a buchu na
tſecźim dnju z wulkim pſchewodom do noweje cyrkwje njeſene. Rěznik
Severus, kiž běſche dawno hižon ſlepy, dótkny ſo ducy dowěrnje płachty,
z kotrejž běſchtej cźěle wodźetej, a doſta nadobo ſwoje widźenjo zaſy.
Wſchelake druhe dźiwy, kiž ſo tehdom ſtachu, běchu mócny ſrědk
napſchecźo błudnej wucžbje a poſylnjachu kſcheſcźanow we wěrje.

18.

Swjaty Matej,

japoſchtoł a ſcźenik.

(21. ſeptembra.)

Pſchi galilejſkim morju, blizko měſta Kafarnaum mějeſche Žid Matej ſwoju
cłónſku khěžu. Wón mjenowaſche ſo tež Levi a běſche ſyn Alfejowy, we
Galileji rodźeny. Wón běſche, kaž wſchitcy cłonikojo, wot Židow hako
hrěſchnik hidźeny. Jězus, kiž myſle a wutroby znajeſche, ſpózna we nim
pſchihodnoho rozſchěrjerja ſwojoho kraleſtwa. Junu dźěſche wón nimo joho
cłonicy a rjekny jomu: „Scźěhuj mje.“ Jězus njebě jomu to podarmo
prajił: Matej ſtany a wopuſchcźi ſwoju zaſłužbu a zamoženjo, zo by
Jězuſa ſcźěhował. Za hnadu tohole powołanja chcyſche ſo Jězuſej dźakowny
wopokazacź, a wuhotowa jomu a joho wucžownikam hoſcźinu.

K tutej pſcheproſy ſwojich prjedawſchich towaŕſchow, cłonikow, zo bychu
tež woni joho ſpóznali. Farizejſcy ſo na tym pohorſchowachu, zo Jězus z
cłonikami a hrěſchnikami jě. Ale <pb n="117"/>wón jim naſpomni, zo
ſtrowym njeje lěkarja trjeba, ale khorym, a zo je wón pſchiſchoł
hrěſchnikow k pokucźe powołacź.

Wot nětka woſta Matej Jěznſowy ſtajny pſchewodnik a bu do joho
japoſchtołow wuzwoleny. Po doſtacźu ſwjatoho Ducha prědowaſche wón z
druhimi japoſchtołami we židowſkim kraju. Zakaznje a ſchwikanjo
njemóžeja joho wotdźeržecź.

Prjedy hacž wón Židowſki kraj wopuſchcźi, ſpiſa wón (drje wokoło lěta
50) na žadanjo mnohich ſtawizny Jězuſowoho žiwjenja, wucženja,
ſkutkowanja, dźiwow, cźeŕpjenja a wumrjecźa. Jězus njeběſche wucžownikam
porucžił piſacź abo piſma rozdawacź, ale prědowacź, z hortom wucžicź.
Toho ſo japoſchtołojo dźeržachu.

Toho dla běchu jeno někotſi, kotſiž piſachu a njeběſche jich wotpohlad,
wſchitko napiſacź. Schtož pak piſachu, běſche pod wjedźenjom ſwjatoho
Ducha zeſtajane a dyrbjeſche wěriwym bycź wjeſoła powjeſcź, nic k
wcźipnoſcźi abo mudrowanju, ale k powucženju a k wěrje. Hdyž běſche
Matej wjele Židow na prawy pucź dowjedł, dźěſche wón do rańſchich krajow
pohanam prědowacź. Wokoło lěta 61 pſchińdźe wón do Aethiopije a
wucžeſche a kſchcźijeſche po cyłym kraju. Hdźež běſche ſo prjedy morwym
pſchiboham ſłužiło, tam woprowaſche ſo nětko žiwomu Bohu njezranjene
Jehnjo Jězus Khryſtus. Matej běſche wſchitkim pſchikład ſwjatoho
žiwjenja a krutoho zaprěcźa ſebje ſamoho: wón njewužiwaſche nicžo
mjaſne, ale jeno korjenje a wſchelake zróſtliny. Joho napoj běſche woda.
Joho ſwjate žiwjenjo a njebjeſka wucžba bu na dworje krala Eglipa znata
a kralowa dźowka Ifigenia daſche ſo kſchcźicź. Po kralowej ſmjercźi
dóſta joho bratr Hirtak kraleſtwo a chcyſche ſebi Ifigeniu za žonu
wzacź. Ale ta běſche Bohu wobſtajne knježniſtwo ſlubiła. Pſchez to złoži
ſo kralowy hněw na kſcheſcźanow, a Matej bu jedyn z prěnich woporow: wón
bu pſchi woporje božeje mſchě wot wojakow morjeny. Joho cźěło bu we
Nadabrje pohrjebane.

<pb/>

19.

Swjaty Domaſch, japoſchtoł.

(21. decembra.)

Swjaty Domaſch, po grichiſku Didymus t. j. dwójnik mjenowany, běſche
najſkerje rybak z Galileje. Wot ſwojoho wuzwolenja pſchewodźeſche Jězuſa
wſchudźom. Hdyž chcyſche Jězus z Galileje do Bethanije k Lazarej hicź,
wotradźachn to někotſi wucžownikojo, dokelž móhli joho Židźa moricź.
Domaſch njewotradźeſche, ale wón rjekny połny khrobłoſcźe a luboſcźe:
„Pójmy z nim, zo z nim wumrjemy!“ Hdyž Jězus po poſlednjej wjecžeri
rjekny: „Hdźež ja du, wy wěſcźe, a tež pucź wy wěſcźe!“ wopraſcha ſo
Domaſch bjez tajenja: „Knježe, my njewěmy, hdźe dźeſch; kak móžemy dha
pucź wjedźecź?“ A Jězus jomu wotmołwi: „Ja ſym pucź, wěrnoſcź a
žiwjenjo; nichtó k Wótcej njepſchińdźe, khiba pſcheze mnje!“ A Jězus
běſche a je pucź pſchez ſwój pſchikład, wěrnoſcź hako wucžeŕ, a
žiwjenjo, dokelž je pſchez ſwoju ſmjercź wěcžne žiwjenjo pſchihotował.

Jězuſowa ſmjercż běſche Domaſchej tak k wutrobje ſchła, joho tak ze
zrudobu napjelniła a pſchewzała, zo joho horjeſtacźo njewěrjeſche, tež
nic, hdyž běſche ſo Jězus w joho njepſchitomnoſcźi druhim japoſchtołam
zjewił. Na jich powjeſcź wón wotmołwi: „Jelizo njewohladam we joho
rukomaj błuzny hozdźow a njepołožu ſwój porſt do hozdźowych błuznow a
ſwoju ruku do joho ſtrony — dha njewěrju.“ Za woſom dnjow pſchińdźe
Jězus zaſy k zhromadźenym japoſchtołam a kazaſche Domaſchej porſt do
ruki a ruku do ſtrony połožicź a wěricź.

Pſcheſwědcženy a ze želnoſcźu pſchewzaty rjekny Domaſch: „Mój Knježe a
mój Božo!“ Domaſchowa njewěra běſche wot Boha dopuſchcźena, zo by cźim
jaſniſche a krucźiſche ſwědcženjo wo Jězuſowym horjeſtacźu zawoſtało.
Budźmy wěriwi, a nic njewěriwi. Zbóžni ſu, kiž njewidźa, a tola wěrja.
Schtóž pak njewěri, je hižon ſudźeny. — Po ſwjatkach prědowaſche Domaſch
Židam, woteńdźe potom do dalſchich krajow a wucžeſche Partow, Medow,
Perſow a Ethiopow. Tež Chineſam pſchinjeſe wón powjeſcź <pb n="119"/>wo
božim kraleſtwje. Tež ſo praji, zo je wón ſwjatych tſjoch kralow
kſchcźił. Joho poſlednje ſkutkowanjo běſche mjez Jndami. Pſchez
ſwjatoſcź žiwjenja a wulke dźiwy zbudźi wón ſpodźiwanjo we ludu a zahori
mnohich k luboſcźi Jězuſa Khryſtuſa. Tež wjele wucženych a mudrych wón
na prawy pucź bójſkoho ſwětła dowjedźe. Ale joho njepſchecźeljo,
pohanſcy popja, njewotpocžowachu a myſlachu na joho ſmjercź. Z lebiju
zakłóty wudebi wón ſwoju japoſchtołſku cžeſcź z martraŕſkej krónu.

Domaſch běſche ſwoju ruku do Jězuſoweje, wot lebije pſchekłóteje ſtrony
połožił. Lebija rani joho cźěło, zo mohła duſcha do Jězuſowoho klina
woteńcź.

20.

Swjaty Mark,

ſcźenik a martraŕ.

(25. hapryla.)

Druhi ze ſcźenikow je ſwjaty Mark, we Jeruzalemje narodźeny. a bratrowc
Barnabaſowy. Pſchez Pětra bu wón rozwucženy a kſchcźeny, cžohoždla joho
Pětr ſwojoho lubowanoho ſyna mjenuje. We domje joho macźerje Marije
zhromadźowachu ſo jeruzalemſcy wěriwi k božim ſłužbam.

Barnabas a Pawoł wzaſchtaj joho ſobu do Antiochije, do Cypra, Piſidije a
Pamfilije. Ale wobcźežnoſcźe a ſtrachi tajkoho pucźa joho wottraſchichu
a wón ſo do Jeruzalema wrócźi. Tule ſylnoſcź k znjeſenju wſchitkich
wobcźežnoſcźow japoſchtołſkoho powołanja wón po cžaſu ſebi doby a
dźěſche z Barnabaſom na Cyprus, zo by z nim dźěłał a cźeŕpjeł. Pſchez
ſwoju ſwjatu dźěławoſcź doby ſebi Mark luboſcź Pětra a Pawoła, hdyž
běſche wokoło lěta 62 do Roma pſchiſchoł. Tudy ſpiſa wón na žadoſcź
romſkich kſcheſcźanow ſtawizny Jězuſowoho žiwjenja. Wón napiſa, ſchtož
běſche Pětra a Pawoła prědowacź ſłyſchał a ſchtož bě z pohanſtwa
wobrocźenym kſcheſcźanam wjedźecź trěbne. Pětr pſchehlada joho „ſcźenjo“
a dowoli, zo ſmě ſo we zhromadźiznach wěriwych z njoho cžitacź.

<pb n="120"/>

Wot Pětra bu wón do Egiptowſkeje póſłany a wuſtupi we Cyrenje na kraj a
bu prěni kſcheſcźanſki prědaŕ we tutym kraju. Hdyž běſche wſy a měſta
wobkhodźił, dźěſche do hłownoho měſta Alekſandrije, hdźež bórzy rjana
woſada naſta: joho krute pokutne žiwjenjo, wſchelake dźiwy a bože
žohnowanjo dobychu jomu wutroby. Ale napſchecźo njomu ſo Židźa a pohani
zjenoſcźichu. Tohodla wuſwjecźi wón Aniana za biſkopa a woteńdźe z
měſta, zo by ſwoje wonkowne woſady wopytował. Tola wón druhdy ſkradźu do
měſta pſchikhadźeſche; a doſta tež tudy martraŕſku krónu. Jutry, hdyž z
wěriwymi ſwjaty wopor ſwjecźeſche, bu wot pohanow popadnjeny a z
powjazom zwjazany po haſach wlecženy. Cyły dźeń ſo z nim cźahachu, tak
zo bě zemja z joho krewju barbjena a kruchi joho mjaſa ſo na kamjenjach
wottorhachu. Wón pak pſchi tym Boha khwaleſche a ſo dźakowaſche, zo ſmě
Jězuſowoho mjena dla cźeŕpjecź. Wjecžor bu wón do jaſtwa cźiſnjeny a w
nocy z njebjeſkim wozjewjenjom tróſchtowany. Na druhi dźeń bu zaſy
wokoło cźahany, hacž we tymle pſcheſcźěhanju wumrje we lěcźe 68. Nětko
cźiſnychu mordarjo joho cźěło do wohnja, ale deſchcź jón wuhaſny.
Kſcheſcźenjo zezběrachu zbytki joho cźěła a pohrjebachu je na měſcźe,
hdźež ſo k božim ſłužbam zhromadźowachu. Na ſwjecźatach widźimy ſwjatoho
Marka z lawom woznamjenjenoho.

21.

Swjaty Barnabas,

japoſchtoł a martraŕ.

(11. junija.)

Junu da Jězus bohatomu młodźencej woſobnu radu: „Chceſch-li doſpołny
bycź, dźi a pſchedaj wſchitko, ſchtož maſch, a daj to khudym: tak
změjeſch pokład we njebjeſach. Potom pój a ſcźěhuj mje.“ Prěni, kiž tule
radu dopjelni, běſche Joſes abo Joſef, rodźeny na Cypru, kupje we
ſrjedźokrajnym morju. Tutón pſchińdźe zahe do Jeruzalema a bu z Pawołom
wot Gamaliela we židowſkim zakonju rozwucžowany. Hacž runje běſche z
měſchniſkoho ſplaha, dźeržeſche ſo tola k Jězuſowym wucžownikam. Po
załoženju jeruzalemſkeje woſady běſche joho prěnje dźěło, <pb
n="121"/>ſwoje kubło pſchedacź a wuwikowane pjenjezy japoſchtołam
wotedacź, zo bychu je woni na potrěbnoſcźe cyrkwje a khudych nałoželi.
Joho pſchikład namaka wjele ſcźěhowarjow. Swjate piſmo mjenuje joho
dobroho muža, połnoho wěry a ſwjatoho Ducha. Wyſche toho mějeſche wón
woſebity dar rycžniwoſcźe, cžohoždla bu jomu wot wěriwych mjeno
Barnabas, t. j. ſyn tróſchta dale. Pſchez njoho bu Pawoł po ſwojim
wobrocźenju japoſchtołam prědkſtajeny. Hdyž běchu někotſi mužojo we
Antiochiji Jězuſowu wucžbu rozſchěrili, bu tam Barnabas wot japoſchtołow
póſłany, zo by tam wěru wobkrucźił a woſadu zarjadował. Joho wucžba a
nadobny pſchikład ſpomožeſche tam zakorjenjenjo Jězuſoweje wěry. Hdyž ſo
mnohoſcź wěriwych pſchiſporjeſche, dźěſche wón do Tharſus, zo by ſebi
Pawoła za pomocnika we japoſchtołſkim dźěle ſobu wzał. Cyłe lěto
dźěłaſchtaj nětko hromadźe we Antiochiji, a Bóh jeju prócu žohnowaſche.
We tutym cžaſu knježeſche hłód a drohota we židowſkim kraju a
Antiochijſcy kſcheſcźenjo nawdachu wjele pjenjez za ſwojich nuzu
cźeŕpjacych bratrow. Barnabas a Pawoł wotnjeſeſchtaj tónle dar
kſcheſcźanſkeje luboſcźe do Jeruzalema. Pſchi wrócźenju do Antiochije
wzaſchtaj ſebi Marka ſobu, zo by wón jej pſchewodźał a jimaj pomhał.
Tudy wozjewi junu na božich ſłužbach ſwjaty Duch, zo mataj ſo Barnabas a
Pawoł k prědowanju mjez pohanami wotdźělicź. Cyła woſada ſo poſcźeſche a
modleſche, a z japoſchtołſkej ſwjecźiznu wuhotowanaj woteńdźeſchtaj
wonaj a wobkhadźeſchtaj krajiny a měſta małeje Aſije. Po wſchelakich
cźeŕpjenjach mjez Židami a pohanami pſchińdźeſchtaj zaſy do Antiochije a
woteńdźeſchtaj wottudy a na japoſchtołſku zhromadźiznu we Jeruzalemje,
hdźež bu pod wjedźenjom ſwjatoho Ducha wujednane, ſchto ma ſo wot
pohanow pſchi zaſtupje do cyrkwje žadacź.

Hdyž ſwjaty Pawoł ſwój druhi pucź naſtupi, wotdźěli ſo Barnabas wot
njoho a dźěſche z Markom na kupu Cyprus a wobdźěłaſche tam Jězuſowu
winicu. Wot tudy khodźeſche do wſchelakich krajow prědowacź, hacž bu
ſkóncžnje do radoſcźe ſwojoho Knjeza powołany. Syriſcy Židźa
pſchińdźechu za nim do Salaminy a dachu joho popadnycź. Nětko bu wón
wjele hanjeny a cžwilowany a we cžaſu Neronowych pſcheſcźěhanjow
kamjenjowany. Dokelž pſchez kamjenje k martraŕſkej krónje pſchińdźe,
woznamjenjuje ſo ſwjaty Barnabas na ſwjecźatach hako muž, kiž někotre
kamjenje w rucy dźerži.

<pb/>

22.

Swjaty Lukaſch, ſcźenik.

(18. oktobra.)

Lukaſch běſche z Antiochije w Syrii a mjenowaſche ſo, dońž běſche pohan,
Lukanus. Wón běſche wucženy muž, lěkaŕ a moleŕ. Wón bu we Antiochii wot
Pawoła rozwucženy a za cyrkej dobyty. Prjedy běſche wón lěkaŕ cźěłow
był, nětko bu lěkaŕ njeſmjertnych duſchow. Wón njeběſche Jězuſa widźał a
ſłyſchał; cźim bóle ſo wón prócowaſche, wot japoſchtołow joho wucžbu a
ſkutki zhonicź. Z wobkhadźowanja z najſwjecźiſchej knježnu a macźerju
Jězuſowej zhoni wón z jeje horta te podawki, kotrychž ſwědk běſche jeno
wona.

Wón dźeržeſche ſo najbóle k ſwjatomu Pawołej a běſche jomu pſchecźel,
towaŕſch a pomocnik. Pawoł mjenuje joho wjelelubowanoho lěkarja. Na
wſchitkich pucźach ſwjatoho Pawoła běſche wón z nim a nałožeſche ſwoje
wědomoſcźe tež k cźělnomu lěpſchomu wěriwych. Žane cźeŕpjenja a
wobcźežnoſcźe njemóžachu joho wot lubowanoho wucžerja dźělicź, haj wón
dźěſche z nim ſobu do jaſtwa. Hdyž běſche Pawoł prěni krócź we Romje
jaty, ſcźeleſche wón Lukaſcha wjacy krócź do ſwojich woſadow. Tež we
cžaſu druhoho jaſtwa, hdyž běſche ſwjaty Pawoł wot wſchitkich druhich
wopuſchcźeny, běſche Lukaſch pola njoho. Po martraŕſkej ſmjercźi
ſwjatoho Pawoła woteńdźe Lukaſch ſam do japoſchtołſkoho dźěła a
prědowaſche we Italii, Dalmatii a Macedonii a ſkóncži 84 lět ſtary ſwoje
žiwjenje z martraŕſkej ſmjercźu. Bu najſkerje we kraju Achaja wot
njepſchecźelow wěry na wolijownju wobwjeſeny.

Wón je dwě knizy nowoho zakonja ſpiſał: „ſcźenjo,“ kaž běſche to z horta
japoſchtołow a ſwjateje Marije ſłyſchał a „japoſchtołſke ſtawizny,“ we
kotrychž ſtawizny cyrkwje po Jězuſowym donjebjesſpěcźu, jeje załoženjo,
rozſchěrjenjo po židowſkim kraju a pſchěſcźěhanja wopiſuje. Druhi dźěl
tychſamych, pucźe ſwjatoho Pawoła, běſche wón ſobucžinił a ſam widźał,
ſchtož tudy wopiſuje. Jomu pſchipiſuje ſo tež molowanjo ſwjecźecźa
Jězuſoweje macźerje.

<pb/>

23.

Swjaty Bartołm, japoſchtoł.

(24. abo 25. auguſta.)

Nathanael Bartołḿ (t. j. ſyn Tolmajowy) běſche Žid z Kana we Galileji.
Jomu pſchinjeſe Filip wjeſołu powjeſcź, zo ſu Jězuſa ze Nazaretha
namakali, wo kotrymž běchu Mójzes a profetojo piſali. Trochu z
pſchekhwatanjom rjekny Bartołḿ: „Móže dha z Nazaretha ſchto dobre
pſchińcź?“ Filip pak jomu rjekny: „Pój a hlej!“ A dźěſchtaj hromadźe k
Jězuſej. Hdyž ſo bližeſchtaj, rjekny Jězus: „Hlej, to je wěrny
Izraelita, we kotrymž žane tajeńſtwo njeje.“ Ze ſpodźiwanjom ſo tón
wopraſcha: „Knježe, z wotkel mje znajeſch?“ Jězus rjekny: „Prjedy hacž
tebje Filip zawoła, hdyž běſche pod figownju, widźach tebje.“ Wot
tajkeje wědomoſcźe hnuty wuzna wón: „Ty ſy ſyn boži, kral Židow.“ Jězus
jomu wotmołwi: „Ty wěriſch, dokelž ſym prajił, zo ſym tebje pod figownju
widźał; ale hiſchcźe wjetſche dyžli to nazhoniſch. Zawěrno wam praju:
wot nětka wohladacźe njebjeſa wotewrjene a božich jandźelow na
cžłowjekowoho ſyna dele ſtupacź.“

Wón bu Jězuſowy wucžownik pſchez ſkutkowanjo božeje hnady. Wſcho, ſchtož
we cžaſu wobkhadźowanja z Jězuſom widźeſche a ſłyſcheſche, wobkrucźi
jomu wěſtoſcź, zo je zbóžnik z Nazaretha pſchiſchoł. Z Duchom ſwjatym
napjelnjeny, ſkutkowaſche wón 12 lět we židowſkim kraju a wobrocźi ſo po
rozeńdźenju japoſchtołow k pohanam. Z Arabije pucźowaſche do narańſcheje
Jndije a załoži tam woſady. We Frygii zeńdźe ſo wón z Filipom a dźěſche
z nim pſchez Perſiu, Babyloniu a Aſſyriu. Tudy buſchtaj zajataj a
Bartołḿ kſchižowany. Wot wěriwych wotwjazany, cźekny wón pſchez Lykaoniu
a poda ſo do wulkeje Armenije, pſchecźiwo pſchiboham prědowacź.
Polimius, kral tutoho kraja, mějeſche dźowku, kotruž dyrbjeſche
wrótnoſcźe dla z rjecźazami wupinanu pſched ludźimi khowacź. Tale
khoroſcź zdaſche ſo japoſchtołej pſchihodny ſrědk k rozſchěrjenju
Jězuſoweje wucžby. Wón ſtupi pſched krala a ſlubi joho dźowcy ſtrowoſcź,
jeli chce wón <pb n="124"/>wěru pſchijecź. Kral zwoli do toho a khora bu
pſchez modlitwu wuſtrowjena. Kral a joho dwór a wjele poddanow dachu ſo
kſchcźicź.

Hněw pohanſkich popow naſchcźuwa kralowoho bratra Aſtyaga, zo
japoſchtoła we Albanopoli popadnycź a cžwilowacž daſche. Jomu bu koža ze
žiwoho cźěła wotedrjena a hłowa wotrubnjena. Cźěło bu wot pohanow do
morja cźiſnjene, ale wot wody zaſy wucźiſnjene.

24.

Swjaty Syman, japoſchtoł.

(28. oktobra.)

Syman (Simon) běſche Žid ze ſplaha Nefthali. We ſcźenju ſwjatoho Mateja
a Marka mjenuje ſo wón „Kananejſki,“ z cžohož podawizny měnja, zo běſche
wón nawoženja na kwaſu we Kana, hdźež Jězus wodu do wina pſchewobrocźi.

Syman běſche za Mójzeſowy zakoń a za ſwobodnoſcź židowſkoho luda
zahorjeny a mějeſche wot toho pſchimjeno „Zelotes,“ t. j. horliwc.
Wěſcźe je ſebi tele mjeno tež hako Jězuſowy wucžownik zaſłužił. Swjate
piſmo a dalſche ſtawizny wo nim mało powjedaja. Jeno to wěmy, zo je
Židam a pohanam kſchižowanoho Jězuſa z japoſchtołſkej horliwoſcźu
prědował a zo pſcheſcźěhanja a cźeŕpjenja joho horliwoſcź poduſycź
njemóžachu. Hdyž wón z Tadejom do Perſije prědowacź pſchińdźe, zhubi ſo
móc pohanſkich pſchibohow a roznjemdri ſo złóſcź pohanſkich popow,
kotſiž jomu martraŕſku ſmjercź pſchihotowachu. Joho cźěło bu z piłu
pſcherězane a piła na joho ſwjecźecźu pokazuje na tule joho ſmjercź.

<pb/>

25.

Judaſch Tadej, japoſchtoł.

(28. oktobra.)

Judaſch, k rozeznacźu wot pſcheradnika Judaſcha pomjenowany Tadej abo
Lebbej, běſche bratr młódſchoho Jakuba. Joho nan Alfej běſche Józefowy
bratr, a macźeŕ Marija běſche ſotra Jězuſoweje macźerje. Tohole blizkoho
pſchecźelſtwa dla mjenuje ſo wón po židowſkim waſchnju Jězuſowy bratr.
Pſched ſwojim wuzwolenjom běſche wón rólnik a mějeſche ze ſwojoho
mandźelſtwa dźěcźi. Hdyž běſche Jězus pſchi poſlednjej wjecžeri prajił,
zo chce ſo jeno tym wozjewicź, kotſiž joho lubuja a joho kaznje dźerža,
nic pak ſwětej: wopraſcha ſo Judaſch, cžoho dla ſo pſched ſwětom
pokazacź njecha. Jězus na to rjekny: „Schtóž mje lubuje, dźerži moje
ſłowo, a mój Wótc budźe joho lubowacź; mój k njomu pſchińdźemoj a
budźemoj pola njoho bydlicź.“ Po doſtacźu ſwjatoho Ducha prědowaſche
Judaſch we Jndiji, Galileji, Syrii, Arabii, Jdumeji a Meſopotamii. Tež
Armenam wón bože ſłowo wozjewjeſche. Wokoło lěta 71 doſta ſobu ze
ſwjatym Symanom we Perſii martraŕſku ſmjercź: bu jomu hłowa wotrubnjena.
We ſwjatym piſmje namaka ſo wot njoho liſt za kſcheſcźanſke woſady.

26.

Swjaty Titus, biſkop.

(4. januara.)

Swjaty Titus mějeſche pohanſkej ſtarſchej a bu wokoło lěta 47 wot
ſwjatoho Pawoła za Jězuſowu cyrkej dobyty. Wot ſwojoho wobrocźenja ſem
woſta wón Pawołowy towaŕſch, a bu wot njoho hako ſwěrny pomocnik
lubowany.

<pb n="126"/>

Hdyž Pawoł druhi krócź do Jeruzalema dźěſche a Židam nahromadźene
jałmožny njeſeſche, wza wón Tita ſobu. Joho ſwjate žiwjenjo a zahorjenjo
za wěcžnu wěrnoſcź pſchihotowaſchtej jomu wažnu ſłužbu. Pawoł ſcźeleſche
joho do wſchelakich měſtow prědowacź a da jomu porucžnoſcź, zo by we
Korincźe někotre njepſchezjednoſcźe zrjadował a naſtate błudy rozjaſnił.
Po dokonjenju tohole nadawka wrócźi ſo Titus zaſy k Pawołej do
Macedonije a pſchewodźeſche joho tež do romſkoho jaſtwa. Z Roma bu wón
do Dalmatije k rozſchěrjenju wěry póſłany. Na domojpucźu z romſkoho
jaſtwa pſchińdźe Pawoł na kupu Kreta (Kandia), załoži tam woſadu a
woſtaji tam Tita hako biſkopa, zo by kraleſtwo bože tudy rozſchěrjał,
cyrkej zarjadował a měſchnikow woſadam ſwjecźił. Bórzy póſła jomu tež
liſt, we kotrymž jomu wažnoſcź biſkopſtwa a winowatoſcźe cyrkwinſkich
ſłužownikow rozeſtaja a wſchelake rozwucženja a napominanja za woſadnych
wupraji. Wón napomina, zo maja ſo wopacžnych wucžerjow hladacź a
towaŕſtwa błudnikow zdalowacź. Hdyž Pawoł na poſlednim pucźu do Roma w
zymje we Nikopoli běſche, póſła wón Titej naměſtnika do Krety, zo mohł
Titus hiſchcźe junu k njomu pſchińcź. Wot njoho wrócźi ſo Titus zaſy na
ſwoje prjedawſche měſtno a ſkutkowaſche tam hako ſwěrny paſtyŕ hacž do
ſwojeje ſmjercźe we wyſokej ſtarobje; bu 94 lět ſtary. Joho cźěło
khowaſche ſo we hłownym měſcźe Gortyna.

27.

Swjaty Matij, japoſchtoł.

(24. februara.)

Dwanaty z Jězuſowych japoſchtołow běſche Judaſch, z měſtacžka Kariot we
ſplahu Juda a bu wot ſwojoho narodniſchcźa „Jſkariot“, t. j. „Kariotſki“
mjenowany. Wón daſche ſo wot nahrabnoſcźe wobknježicź a z njenaſytneje
žadoſcźe za pjenjezami pſcheradźi a pſcheda ſwojoho Knjeza Jězuſa
Khryſtuſa Židam za 30 ſlěbornikow a pſchepoda joho pſchez wokoſchenjo.
Hdyž Jězuſa k ſmjercźi wotſudźenoho widźeſche, wobžarowaſche wón ſwój
ſkutk, cźiſny pſcheradne pjenjezy wot ſo, ale, dokelž djaboł dowěru <pb
n="127"/>na Boha z joho wutroby wzał běſche, wobwiſny ſo. Wón je ſo ſam
hako njedoſtojny z japoſchtołſtwa wuzamknył, a joho měſto dyrbjeſche
druhi doſtacź. Wuzwolenjo padźe na Matija, kotryž běſche z Bethlehema
rodźeny a jedyn z Jězuſowych 72 wucžownikow. Z joho wuzwolenjom pak
mějeſche ſo takle. Po Jězuſowym donjebjesſpěcźu wrócźichu ſo 11
japoſchtołojo z wolijowneje hory do Jeruzalema a podachu ſo do jſtwy
poſlednjeje wjecžerje a pſchebywachu tam: Pětr a Jan, Jakub a Handrij,
Filip a Domaſch, Bartołḿ a Matej, Jakub Alfejowy ſyn, Syman Zelotes a
Judaſch Tadej. Wſchitcy cźile 11 pſchebywachu tam z Jězuſowej macźerju
Mariju a z joho pſchecźelemi a zwoſtawachu jednomyſlnje we modlenju.
Junu běchu zaſy zhromadźeni, wokoło 120 cžłowjekow, a Pětr poſtany mjez
bratrami a rycžeſche: „Mužojo, bratſja! Piſmo dyrbjeſche ſo dopjelnicź,
ſchtož je ſwjaty Duch pſchez Davidowy hort (pſalm 40, 10) wo Judaſchu
prajił, kotryž je z wjednikom tych ſamych był, kotſiž ſu Jězuſa zajeli.
Wón běſche ſobu mjez was licženy a běſche podźěl ſłužby doſtał. Ale wón
je polo wobſynył ze mzdy ſwojeje njeſprawnoſcźe a wobwjeſywſchi ſo je ſo
rozpuknył a wſchitki joho drob je ſo wuſypnył. A to je wědomo wſchitkim,
kotſiž we Jeruzalemje bydla, tak zo ſo tele polo we jich rycži
„Hakeldama“ t. j. „polo krewje“ mjenuje. Pſchetož we knizy pſalmow (53,
26) je piſane: joho wobydlenjo budź puſte a nichtó njech njeje, ſchtóž
by tam bydlił; a joho biſkopſtwo njech druhi doſtanje. — Tohodla dyrbi z
tych mužow, kotſiž běchu cyły cžas z nami zhromadźeni, hdyž je Knjez
Jězus mjez nami nuts a won khodźił wot kſchcźeńcy Janoweje hacž na dźeń,
hdźež bu wot nas prjecž horjewzaty: jedyn z tutych (ma) z nami ſwědk
joho horjeſtacźa bycź.“

A woni poſtajichu dweju, Józefa Barſabas z pſchimjenom Sprawny, a
Matija, a modliwſchi ſo prajachu: „Knježe, kotryž znajeſch wutroby
wſchitkich, pokazaj ty, kotroho z tuteju ſy wuzwolił, zo by měſto tuteje
ſłužby a japoſchtołſtwa doſtał, z kotrohož je Judaſch wotſtupił, zo by
na ſwoje měſto woteſchoł.“ A woni dachu jimaj loſy a lós padny na Matija
a wón bu jědnacźom japoſchtołam pſchilicženy. Z nimi doſta wón ſwjatki
ſwjatoho Ducha a pocža nětko Jězuſowu wucžbu prědowacź. Najprjedy
wucžeſche wón we židowſkim kraju a njeſeſche potom wjeſołu powjeſcź wo
božim kraleſtwje do małeje Aſije, do krajiny Kapadocije, na pobrjohi
kaſpiſkoho morja a ſkóncžnje do <pb n="128"/>Aethiopije, do kraja
cžornuchow. Na wſchitkich tychle měſtach je wón wulku mnohoſcź luda
Khryſtuſej dobył.

Klemens z Alekſandrije powjeda, zo je ſwjaty Matij we ſwojich
rozwucžowanjach woſebje k tomu napominał: zo dyrbi cžłowjek ſwoje cźěło
pſchez poduſchenjo a potłócženjo mjaſnych žadoſcźow a nakhilnoſcźow
kſchižowacź. Tohodla wón cžaſto prajeſche: Na cžaſne wěcy drje ſměmy
hladacź, ale wutrobu njeſměmy na nje pójſnycź. Napſchecźo naſchomn
mjaſej dyrbi ſo wojowacź pſchez to, zo ſo jomu cyle zapowjedźi, ſchtož
joho ſkažene nakhilnoſcźe žadaja. Duſcha dyrbi pſchez wěru a ſpóznawanjo
zbóžnjowacych wěrnoſcźow roſcź a woſylnjecź. — Tež to wón žadaſche, zo
dyrbi kóždźicžki druhim dobry pſchikład bycź. Dobromu pſchikładej a
modlitwje pſchiſpějeſche wón tak wulku móc, zo cžaſto prajeſche: hdyž
wěriwy hrěſchi, dha joho wěriwy ſuſod ſobu hrěſchi. Z tym chcyſche
prajicź: hdyž ſuſodej dobry pſchikład dawamy a ſo za njoho modlimy,
polěpſchi ſo wón a woſtaji hrěchi; hdyž pak zły pſchikład dawamy, wón
nas cžaſto ſcźěhuje a mamy dźěl na joho hrěchu.

Pſched ſkóncženjom ſwojoho japoſchtołſkoho žiwjenja pſchińdźe ſwjaty
Matij do měſta Giskalame we židowſkim kraju a prědowaſche a
dopokazowaſche z piſmow ſtaroho zakonja, zo je Jězus Khryſtus prawy
meſias a wumožnik ſwěta. Zatwjerdźeni Židźa wobſkoržichu joho pſched
wyſchſchim měſchnikom Anianom, kotryž běſche ze ſadducejſkich
rozkolnikow a z nimi horjeſtacźo morwych prějeſche. Anian zhromadźi cyły
ſud a daſche japoſchtoła pſchiwjeſcź, hanjeſche Khryſtuſa a
wobſkoržowaſche Matija hako najſtraſchniſchoho a najhórſchoho złóſtnika.
Matij pak rjekny ze k njebju pozběhnjenymaj wocžomaj a z
wupſcheſtrjenymaj rukomaj: „Lubi bratſja! wy mje wobſkoržujecźe złóſcźe,
kotruž pſched wami ſwobodnje, bjez hańby a bojoſcźe wuznawam. Ja wěrju,
zo je Jězus Nazarejſki, kotrohož ſcźe wy zaprěli a kſchižowali, wěrny
Bóh; to wěrju we wutrobje a wuznawam z hortom, Khryſtuſowy ſłužownik ſym
a zwoſtawam.“

Wyſchſchi měſchnik njemdrjeſche we złobach a wołaſche: „Wón je Boha
hanił. Cžłowjek, kotryž na Boha kle, dyrbi ſwoju złóſcź njeſcź, a ſchtóž
Knjezowe mjeno hani, dyrbi wumrjecź. Cyła woſada dyrbi joho
kamjenjowacź.“ Tak bu wot ſudnika k ſmjercźi zaſudźeny a pſched wrota
dowjedźeny k kamjcnjowanju. Tu hiſchcźe junu k ludej porycža a modleſche
ſo k Bohu z dźakom za hnadu ſwjateje wěry a za cžeſcź, zo ſmě wěry dla
cźeŕpjecź a wumrjecź.

Wozjewjenjo.

Z lětom 1863, w kotrymž je 1000 lět wot pſchikhada ſwjateju ſłowjanſkeju
japoſchtołow Cyrilla a Methoda k nawjecžornym Słowjanam, je w
Budyſchinje towaŕſtwo ſkutkowacż pocžało, kiž chce ſo po pſchikładźe
tamneju ſwjateju załožerjow ſłowjanſkoho piſmowſtwa za katholſkich
wěriwych z pomocu ſłowjanſko-ſerbſkeje rycže ſtaracź. Wot wyſchnoſcźe
pſchizwolene wuſtawki tutoho towarſtwa maja ſo tak:

§. 1. Towaṙſtwo SS. Cyrilla a Methoda chce ſo z wudawanjom dobrych
knihow a cžaſopiſa na podłožku katholſkeje wěry za powucženjo
katholſkich Serbow ſtaracź.

§. 2. Sobuſtaw móže kóždy nad ſobu rozkazowacy katholik bycż, kiž kóžde
lěto 15 nſl. do pokładnicy towaṙſtwa zapłacźi. Za to doſtanje exemplar
kóždych wudatych knihow a cžaſopis.

§. 3. Kóždy ſobuſtaw wotebjera ſej towaṙſtwowe knihi na poſtajenym
měſcźe we ſwojej woſadźe Daliſchim pſchipoſcźełu ſo te ſame po
požadanju.

§. 4. Dokhody towaŕſtwa ſu: ♣a)♠ lětne pſchinoſchki: ♣b)♠ dobrowólne
dary; ♣c)♠ wuwikowane pjenjezy z pſchedawanja knihow a cžaſopiſa; ♣d)♠
dań.

§. 5. Wubjerk towaṙſtwa wuzwola ſo we hłownej zhromadźiznje na tſi lěta.
Do njoho ſłuſcheja tſjo zaſtojnicy a ſchtyrjo wubjerkownicy. Prěniſchi
ſu: 1) pſchedſyda, kiž ma zhromadźizny powołacź a wjeſcż, kaž tež hewak
wſchě dżěła wobſtaracź, kiž ſu z pſchedſydſtwom zjenocźene; 2)
piſmawjedźeṙ, kiž je tež redaktor „Katholſkoho Póſła“ a korrektor
cźiſchcźomnych knihow; 3) pokładnik.

§. 6. Kóžde lěto je hłowna zhromadźizna, kotraž ſo w towaṙſtwowym
cžaſopiſu do prědka wozjewi, a wubjerkowe poſedźenja wotbywaja ſo po
potrjebnoſcźi.

Wubjerk.

Faraṙ J. Kucźank, pſchedſyda; vikar M. Hórnik, piſmawjedżeŕ a redaktor;
P. Schołta, pokładnik; vikar J. Herrmann; kapłan H. Ducžman; wucžeŕ H.
Hauffa; wucžeṙ J. Kochta.

Sobuſtawy dóſtachu na lěto 1863 powjedaṅcžko „Sněhowka“, na lěto 1864
prěni a na lěto 1865 tónle druhi zeſchiwk „Žiwjenja Swjatych“.

L. A. Donnerhak w Budyſchinje.
