Žiwjenja Swjatych.

Po rjedźe cyrkwinſkich ſtawiznow

ſpiſał

♣Handrij Dučman.♠

♣Zešiwk I.♠

♣W Budyšinje 1864—65.♠

♣# nakładom towaŕstwa SS. Cyrilla a Methoda.♠

♣W kommissii Smolerja a Pjecha.♠

<pb n="1"/>

♣I.♠

Jězus Khryſtus,

wocžłowjecženy Syn Boži.

„Ne žanym druhim njeje zbóžnoſcž; pſchetož žane druhe mjeno pod njebjom
njeje cžłowjekam date, we kotrymž dyrbimy zbóžni bycź.“ (Jap. ſtaw. 4,
12.). Jězus běſche a je nadźija wſchitkich cžłowjekow. We paradizu bu
wón ſlubjeny, a tele ſlubjenjo bu we wſchelakich cžaſach wobnowjene a
wobjaſnjene. Ale ſchtyri tyſacy lět dyrbjeſche ſwět na joho pſchikhad
cžakacž. W tutym dołhim cžaſu dyrbjachu cžłowjekojo ſwoje hubjenſtwo pod
cžežu a knjejſtwom hrěcha nazhonicź a zeznacź; dyrbjachu tež ſpóznacź,
zo žadyn cžłowjek z tutoho hubjenſtwa wupomhacź a žadyn z hrěcha
wumožicž njemóže. Tak roſcźeſche žadoſcź za wumožnikom a wutrobne
próſtwy ſtupachu k njebju: „Roſujcže njebjeſa z horjeka, a mrócžele
njech deſchcžuja Sprawnoho; zemja njech ſo wotewri a wupłodźi zbóžnika
(Jzaj. 45, 8.).“ Bóh drje dołho cžakaſche, ale wón ſebi ſrjedź
pſchibójſkich pohanſkich ludow ſwój wuzwoleny židowſki lud
pſchihotowaſche a zdźerža jón we wěrje do jenicžkoho Boha. A we tutym
ludu namaka Bóh doſtojne měſtno za Zbóžnika ſwěta, za ſwojoho Syna.
Arcjandźel Gabriel khwataſche z njebes do galilejſkoho měſtacžka
Nazaretha a pſchińdźe ke kuježnje Mariji z Davidoweje ſwójby, kotraž
běſche z Józefom ſlubjena. Wón poſtrowi ju a wozjewi jej: „Ty budźeſch
podjecź a porodźiſch ſyna, a dyrbiſch jomu Jězus rěkacź .... Duch ſwjaty
pſchińdźe nad tebje a móc Najwyſchſchoho tebje wobſcźini. A tohodla
budźe Swjate, ſchtož ſo z tebje narodźi, Syn boži rěkacź.“ Marija pak
prajeſche: „Hlej, ſym knjezowa ſłužownica; mi ſo ſtań po twojim ſłowje.“
We tutym wokamiknjenju <pb n="2"/>wza wěcžne Słowo, Syn boži, pſchez
ſkutkowanjo ſwjatoho Ducha cžłowjecže mjaſo na ſo.

Z Jězuſowym narodom pak mějeſche ſo takle. Khěžor Auguſtus běſche
pſchikazał, zo dyrbi ſo cyły kraj wopiſacź. Kóždy dyrbjeſche tohodla do
mèſta ſwojoho ſplaha hicź. A Józef dźěſche z Nazaretha do Bethlehema we
Judeji, zo by ſo z Mariju zapiſacź dał. Hdyž běſchtaj tam, pſchiṅdźe
cžas, zo mějeſche Marija porodźicź. A wona porodźi ſwojoho ſyna, zawi
joho do pjeluſchkow a połoži joho do žłobja; pſchetož w hoſpodźe
njeběſche žanoho měſtna za nich.

Pſchiſpomnjenjo. Hródż, we kotrejž ſo Jězus narodźi, je 200 krocželi wot
měſta a ſteji tam nětko cyrkej. Dokelž ſo Jězus po połnocy narodźi,
ſwjecźi cyrkej joho narod 25. decembra z božej mſchu, kotraž ſo zdobom
po połnocy dźerži.

We wokołnoſcźi Bethlehema pak běchu dobri a pobožni paſtyrjo, kotſiž w
nocy ſwoje ſtadła hladachu. A hlej Jandźel boži ſtejeſche pſched nimi a
wozjewi jim, zo je ſo we Davidowym měſcże Zbóžnik narodźił, kotryž rěka
Khryſtus tón Knjez. A zdobom běſche wokoło Jandźela mnohoſcź njebjeſkoho
wójſtwa, kiž Boha khwalachu, prajicy: „Khwała budź Bohu we wyſokoſcźach
a na zemi pokoj cžłowjekam dobreje wole.“

A hdyž běchu jandźeljo wot nich do njebjes ſo wrócźili, khwatachu
paſtyrjo do Bethlehema a namakachu Mariju a Józefa, a dźěcźatko do
žłobja połožene. Wohladawſchi je, ſpóznachu wěrnoſcź ſłowa, kotrež
běſche jim wo tutym dźěſcźu prajene. A wſchitcy ſo nad tym dźiwachu.
Paſtyrjo pak ſo wrócźichu, khwalachu a wulkoſcźachu Boha za wſcho,
ſchtož běchu ſłyſcheli a widźeli.

Woſmy dźeń po narodźe bu dźěcźatko we Bethlehemje po porucžnoſcźi
židowſkoho zakonja wobrězane a dóſta mjeno Jězus, kaž běſche joho
Jandźel mjenował.

Pſchiſp: Jězuſowe wobrězanjo ſwjecźi cyrkej 1. januara, ſwjedźeń
Jězuſowoho ſwjatoho mjena pak druhu njedżelu po SS. tſoch Kralach. Jězus
rěka po ſerbſku „Wumožnik, Zbóžnik.“ Khryſtus abo Meſſias rěka
„žałbowany.“

Tſinaty dźeń po Jězuſowym narodźe, pjaty po joho wobrězanju,
pſchińdźechu Mudri z rańſchoho kraja, wot hwězdy wjedźeni, a praſchachu
ſo we Jeruzalemje za noworodźenym kralom Židow. Wot krala Herodeſa do
Bethlehema póſłani, namakachu dźěcźatko z Mariju, joho macźerju,
modlachu ſo k njomu a woprowachu ſwoje dary. Potom wrócźichu ſo po
druhim pucźu do ſwojoho kraja.

<pb n="3"/>

Schtyrcycźi dnjow woſta Marija z Jězuſom we Bethlehemje. Po ſkóncženju
cžiſtoſcźenja njeſeſche joho do Jeruzalema do templa, a woprowaſche
ſwojoho ſyna njebjeſkomu Wótcej a woteda za njoho wopor khudych. Tehdom
joho ſprawny Simeon a Hana wohladaſchtaj, a Marija ſłyſcheſche tudy
pokazanjo na Jězuſowy wulki ſkutk a ſwoju wulku boloſcź. Po dokonjanym
woporje wrócźi ſo Marija zaſy do Nazaretha.

Jȯzefej wozjewi Boži Jandźel wo ſnje, zo by z Jězuſom a Mariju do
Egiptowſkeje cźeknył, dokelž chce Herodes dźěcźatko moricż. W nocy
cźekny Jȯzef do Egiptowſkeje. Herodes pak daſche we Bethlehemje a
wokołnoſcźi wſchitke hólcžatka pod dwěmaj lětomaj moricź. Józef
pſchebywaſche we Egiptowſkej najſkerje we měſcźe Matarea mjez Židami,
kotſiž běchu tam pſched dawnymi cžaſami wucžahnyli. Tam woſta wȯn drje
dwě lěcźe, hacž do Herodeſoweje ſmjercźe. Po Herodeſowej ſmjercźi wrócżi
ſo Jȯzef, wot Jandźela napominany, z Jězuſom a Mariju do ſwojoho kraja a
bydleſche zaſy we galilejſkim měſcźe Nazareth.

Józef a Marija dźěſchtaj kȯžde lěto do Jeruzalema na jutry. Hdyž běſche
Jězus dwanacźe lět ſtary, dźěſche wón z nimaj ſobu do Jeruzalema;
pſchetož wot dwanatoho lěta ſłuſcheſche kóždy židowſki hólcžec pod zakoń
a dyrbjeſche kóždolětnje jeruzalemſki templ wopytacź.

Hdyž běchu tam ſwoju pobožnoſcź dokonjeli, a hdyž běchu ſwjate dny
ſkóncžene, wrócźiſchtaj ſo Józef a Marija. Jězus pak woſta w
Jeruzalemje. A wonaj to njepytuyſchtaj, dokelž wulke cžródy z
jeruzalemſkich wrotow domoj dźěchu. Na pucźu drje ſo dohladaſchtaj, zo
wón pola njeju njeje, ale měnjeſchtaj, zo je we towaŕſtwje ſobu. Hdyž
pak joho we hoſpodźe mjez pſchecźelemi a znatymi njenamakaſchtaj,
wrócžiſchtaj ſo do Jeruzalema a pytaſchtaj joho. Mjez tym pſchebywaſche
Jězus we templu. We pobocžnym twarjenju templa běſche wucžeŕnja, hdźež
bu woſebje ſobotu a ſwjate dny wucžene a ſwjate piſmo wułožowane. Tam
běſche Jězus, a ſwojeje ſpodźiwneje mudroſcźe dla dóſta měſto mjez
wucžerjemi. Tam joho ſtarſchej na tſecźi dźeń namakaſchtaj. Na macźeŕny
porok wotmołwi Jězus: „Cžohodla ſtaj mje pytałoj? Njewjedźeſchtaj, zo
dyrbju we tym bycź, ſchtož mojomu Wótcej pſchiſłuſcha?“

Pſchiſp. Tele zaſynamakanjo Jězuſa wopomina cyrkej ſchtwórtk po njedżeli
Sexageſima.

<pb n="4"/>

Nětko dźěſche Jězus ze ſwojimaj ſtarſchimaj a pſchińdźe do Nazaretha a
běſche jimaj poddaty. A wón pſchiběraſche na mudroſcźi a ſtarobje a we
hnadźe pſched Bohom a cžłowjekami. Hacž do ſwojoho tſicytoho lěta je
Jězus Józefej we cźěſliſtwje pomhał; a tohodla mjenuja joho Židźa
„cźěſlu.“ (Mark. 6, 3.)

Tak pſchińdźe cžas, hdźež mějeſche Jězus zjawnje pſched Židami hako wot
Boha póſłany wumožnik wuſtupicź. Tohodla bu Jan, ſyn měſchnika
Zachariaſa, do puſcźiny póſłany, zo by pokutu prědował a lud na Jězuſowy
pſchikhad pſchihotował. A hdyž ſo wſchitkón lud kſchcżicź daſche,
pſchińdźe tež Jězus k rěcy Jordanej, zo by wot Jana kſchcźeny był. Jan
pak jomu wobaraſche prajicy: „Mi je trjeba, zo bych wot Tebje kſchcźeny
był.“ Jězus jomu wotmołwi, zo ſo ſłuſcha božu wolu dopjelnicź. Nětko
kſchcźijeſche Jan Jězuſa. A hdyž bě wȯn kſchcźeny, wotewrichu ſo nad nim
njebjeſa a ſwjaty Duch pſchińdźe we cźèlnej podobje, runja hołbjej, na
njoho dele a zwoſta nad nim. A hłós z njebjes prajeſche: „Ty ſy mój
lubowany Syn, na Tebi mam ſwoje ſpodobanjo!“

Pſchiſp. Jězus njemějeſche žanoho hrěcha na ſebi. Z ponižnoſcźe ſtupi
wón do cžródy hrěſchnikow. Wón daſche ſo kſchcźicź, zo by z tym pokazał,
zo hrěchi ſwěta na ſo bjerje. Jězuſowu kſchcźeńcu wopomina cyrkej 6.
januara.

Ze ſwjatym Duchom napjelnjeny woteńdźe Jězus do puſcźiny a zwoſta tam 40
dnjow a nocow we poſcźenju. Z tym zapocža Jězus pokucźenjo za cžłowjeſke
hrěchi, kotrež běſche na ſo wzał. Cyły cžas zdźeržowaſche ſo jědźe a
picźa a ſpanja. Pſchez poſcźenjo, modlenjo a wobkhadźowanjo z Bohom
poſylnjeny, wopuſchcźi wón tſicycźi lět ſtary puſcźinu. Tež na nim
chcyſche zły duch ſwoju móc ſpytacź a bližeſche ſo jomu z trojim
ſpytowanjom. Najprjedy wobrocźi ſo ſpytowaŕ na Jězuſowe cžłowjeſke
cźěło, kotrež po dołhim poſcżenju naſycźenjo žadaſche. Ale Jězus jomu
rjekny, zo je ſłowo Bože trěbniſcha cyroba za duſchu, dyžli khlěb za
cźěło. Pſchi druhim ſpytowanju chcyſche hordoſcź a pſchezwažnu dowěru na
Boha zbudźicź. Jězus pak jomu wotmołwi: „Ty njedyrbiſch Knjeza ſwojoho
Boha ſpytowacź.“ Pſchi tſecźim ſpytowanju chcyſche jomu wſchitke
kraleſtwa ſwěta z jich kraſnoſcźu dacź, jeli zo ſo k njomu pomodli. Ale
Jězus wotehna joho, prajicy: „Woteńdź, ſatanje; pſchetož piſane je: ty
dyrbiſch ſo k Knjezej, <pb n="5"/>ſwojomu Bohu modlicź a jomu ſamomu
ſłužicź.“ Djaboł woteńdźe a Jandźeljo pſchiſtupichu a ſłužachu Jězuſej.

Jan pak pokazowaſche na Jězuſa, prajicy: „Hlejcźe Jehnjo Bože, kotrež
prjecž bjerje hrěchi ſwěta. Na druhi dźeń pokaza Jan zaſy z tutymi
ſłowami na Jězuſa, a Handrij a Jan, Janowaj wucžownikaj, dżěſchtaj za
nim a woſtaſchtaj cyły dźeń pola njoho. Handrij pſchiwjedźe ſwojoho
bratra Symana k Jězuſej a Jězus da tutomu mjeno Kephas abo Pětyr (to je
ſkała). Na druhi dźeń nadeńdźe a powoła Jězus na pucźu do Galileje
Filipa, a tón pſchiwjedźe jomu Nathanaela abo Batrołmja.

Na tſecźi dźeń pak běſche we Kana kwas, a Jězus pſchińdźe tam ze ſwojimi
wucžowuikami. Tež Marija tam běſche a na jeje próſtwu pſchewobrocźi
Jězus wodu do wina. To běſche joho prěni dźiw. Potom dźěſche wón do
Kafarnauma, a woſta tam někotre dny ze ſwojej macźerju a ſwojimi
wucžownikami. Na to wrócźi ſo z nimi do Judeje a kſchcźijeſche tam, a
Jan Židam wo nim prajeſche: „Wón dyrbi roſcź, ja pak dyrbju
wotebjeracź.“

Bórzy na to bu Jan wot Herodeſa zajaty. Hdyž Jězus to ſłyſcheſche,
wopuſchcźi wón Judeju a wrócźi ſo do Galileje. Ducy pſchińdźe wón k
Samariſkomu měſtej Sichar a zaſta tam pſchi Jakubowej ſtudni. Joho
wucžownikojo dźěchu do měſta, jědźe nakupicź. Tu ſlubi wȯn ſamariſkej
žónſkej žiwjeṅſku wodu, prajo: „Schtóž budźe z wody picź, kotruž jomu ja
dam, tomu ſo do wěcžnoſcźe wjacy picź njezechce; ale woda, kotruž jomu
ja dam, budźe jomu kužoł, kotryž do wěcžnoho žiwjenja žórli.

Hdyž Samariſcy k njomu pſchińdźechu a joho proſchachu, zo by pola nich
woſtał, zwoſta tam wón dwaj dnaj a mnozy wěrjachu joho wucžby dla do
njoho, ſpóznawſchi, zo je wón woprawdźe Zbóžnik ſwěta.

Ze Samarije dźěſche wón do Galileje a pſchińdźe zaſy do Kany a tam
wuproſy ſebi kralowſki zaſtojnik wuſtrowjenjo za ſwojoho ſyna, kotryž we
Kafarnaumje khory ležeſche. Po tymle druhim dźiwje pocža Jězus prědowacź
a wucžicź dobru powjeſcź wo božim kraleſtwje: „Cžas je dopjelnjeny a
bože kraleſtwo je je ſo pſchibližiło; cžińcźe pokutu a wěŕcźe dobrej
powjeſcźi (ſcźenju.)“ Do narodnoho měſta Nazaretha pſchiſchedſchi,
dźěſche ſobotu po ſwojim waſchnju do modleŕnje (ſynagogi) a prědowaſche
Židam, tak zo ſo wſchitcy na joho hnadownych ſłowach dźiwachu. Hdyž pak
jich njewěriwoſcźe dla žane dźiwy mjez nimi njeſkutkowaſche, ale jich z
krutymi ſłowami napominaſche, rozzłobichu ſo woni a <pb
n="6"/>ſtanywſchi wuſtorkachu joho z měſta na horu, zo bychu joho do
hłubiny ſtorcžili. Wón pak dźěſche ſrjedźa pſchez nich a woteṅdźe.

Hdyž wón na to nimo galilejſkoho morja dźěſche, wohlada tam Pětra a
Handrija a něſchto dale bratrow Jakuba a Jana a kazaſche jim, zo bychu
joho ſcźěhowali. A woni woſtajichu wſchitko a ſcźěhowachu joho. Sobotu
wón wucžeſche we Kafarnaumje we modleŕni a wuhna tam złoho ducha z
jenoho cžłowjeka. We Symanowym domje wuſtrowi Symanowu pſchichodnu macź
wot zymnicy a wuſtrowjeſche pſchez napołoženjo ſwojeju rukow wjele
khorych a wuhonjeſche złych duchow. Na druhi dźeń rano modleſche ſo na
ſamotnym měſtnje a wobkhodżeſche potom wſchitke měſta a wſy we Galileji,
prědowaſche a wuſtrowjeſche khorych. Tež ze ſyriſkoho kraja noſchachu
wſchelakich khorych k njomu a wón da jim ſtrowoſcź. Hdyž ſo junu wjele
luda k njomu tłócžeſche, ſtupi do Symanowoho cžołma a wucžeſche lud.
Potom kazaſche Symanej ſycź na popad wucźiſnycź. A na joho ſłowo popadny
ſo telko rybow, zo ſo ſycźe torhachu. We tymle cžaſu wuſtrowi tež
wuſadnoho. A hdyž we Kafarnaumje wicźniwoho k njomu pſchinjeſechu,
rjekny jomu: „Syno, dowěŕ ſo, twoje hrěchi ſu tebi wodate.“ A zo by
farizejſkim, kiž ſo nad tym pohórſchowachu, pokazał, zo ma cžłowjekowy
Syn móc na zemi hrěchi wodawacź, rjekny wicźniwomu: „Stań, wzmi ſwoje
łožo a dźi do ſwojoho domu.“ A khory woteńdźe wuſtrowjeny.

Jězus dźěſche potom k morju a powoła cłonika Mateja (Levi) k
japoſchtołſtwu. Pſchi hoſcźinje we Matejowym domje, Jězuſej wot tutoho
nowoho wucžownika pſchihotowanej, rjekny farizejſkim: „Strowi
njetrjebaja lěkarja, ale khori; ja njejſym pſchiſchoł ſprawnych
powołacź, ale hrěſchnikow.“ Sobotu wuſtrowi we modleŕni muža, kotryž
mějeſche zeſkhnjenu ruku.

We tutych dnjach modleſche ſo Jězus cyłu nóc na horje a rano wuzwoli ze
ſwojich wucžownikow dwanacźoch, kotrychž japoſchtołow mjenowaſche.

A wón zeńdźe na horu a ſyny ſo a wucžeſche wokoło ſebje zhromadźeny lud.
Wón pſchiſlubi zbóžnoſcź khudym po duchu, pokornym, zrudnym, za
ſprawnoſcźu tradacym, miłoſcźiwym, cžiſtu wutrobu mějacym, pokojnym a
ſprawnoſcźe dla pſcheſcźěhanym. Wón wupraji běda bohacžkam, njepoměrnym,
a cžeſcźelakomym. — „Dajcźe ſwětłej pſched cžłowjekami ſwěcźicź, zo
bychu waſche dobre ſkutki widźeli a njebjeſkoho Wótca khwalili.“ Na to
wuſwětleſche jim wſchelake kaznje bože. — „Schtož chcecże wot ludźi <pb
n="7"/>cžinjene měcź, to tež jim cžińcźe.“ — Rozwucžeſche jich wo
luboſcźi k njepſchecźelam, wo prawej jałmožnje a modlitwje a poſcźenju.
Porucžeſche jim ſmilne ſudźenjo bližſchoho a wupraji, zo cžłowjeka na
joho ſkutkach zeznajemy. Wſchitkȯn lud pak ſo dźiwaſche nad joho wucžbu.
Po tutych rycžach dźěſche wón do Kafarnauma a wuſtrowi wicźniwoho
ſłužownika wojeŕſkoho hejtmana. Jutry dźěſche Jězus do Jeruzalema; tam
pſchińdźe w nocy Nikodemus k njomu a rozrycžowaſche ſo z nim. Tam
wuſtrowi pola hata Bethesda cžłowjeka, kotryž hižo woſom a tſicycźi lět
khory ležeſche. Židźa pak cžinjachu jomu poroki, zo ſobotu wuſtrowja a
Boha ſwojoho Wótca mjenuje. Na pucźu do Naima wubudźi morwoho młodźenca
k žiwjenju. Powjeſcź wo tutym podawku pſchińdźe tež k Janej, kotryž
běſche we jaſtwje. Wón póſła tohodla ſwojich wucžownikow k Jězuſej.
Jězus pak daſche jomu ſwědcženjo, prajicy: „Mjez tymi, kiž ſu ze
žónſkeje rodźeni, njeje žadyn wjetſchi profeta ſtanył, dyžli Jan
kſchcźenik.

Hdyž Jězus potom we domje farizejſkoho za blidom ſedźeſche, pſchińdźe
hrěſchnica Madlena a dóſta wot njoho wodacźo ſwojich hrěchow.

Hdyž běſche Jězus lud we wſchelakich pſchirunanjach rozwucžował,
wjezeſche ſo z wucźownikami po morju a ſtaji ze ſwojim ſłowom naſtaty
wichor. Na to wuhna we garaſenſkej krajinje złoho ducha z cžłowjeka a
zahna ducha do ſtadła ſwini. Jězus wrócźi ſo zaſy po morju a wožiwi
Jairowu zemrjetu dźowku.

Potom póſła ſwojich wucžownikow, zo bychu prědowali a khoroſcźe
zahojeli.

Po ſmjercźi Jana kſchcźenika, kotromuž bě Herodes hłowu wotcźecź dał,
wotjědźe Jězus pſchez galilejſke morjo a dźěſche do puſcźiny pola
Bethſaidy. A wulka mnohoſcź luda ſcźěhowaſche joho. A Jězus ſyny ſo na
hórku a wucžeſche jich a wuſtrowjeſche khorych. Na wjecžor naſycźi z
pjecźimi jecžnymi khlěbami a dwěmaj rybomaj pjecź tyſac mužſkich; žónſke
a dźěcźi njeběchu ſobu licžene. A hdyž běchu ſo wſchitcy naſycźili,
nazběrachu hiſchcźe dwanacźe korbow łamankow. Hdyž pak Jězus pytny, zo
chce joho lud za krala wuwołacź, póſła ſwojich wucžownikow pſchez morjo
do Kafarnauma, ſam pak woſta na horje a modleſche ſo. Hdyž wucžownikojo
w nocy na morju z wichorom bědźachu, pſchińdźe Jězus po morju k nim, a
hdyž běſche do cžołma ſtupił, zlehny ſo wichor a woni jědźechu na kraj.

Nazajtra pſchińdźe lud za Jězuſom do Kafarnauma. Tam <pb n="8"/>ſlubi
jim Jězus khlěb žiwjenja, ſwoje mjaſo a krej. „Ja ſym žiwy khlěb, kotryž
je z njebjes pſchiſchoł; ſchtóž wot toho khlěba jě, budźe žiwy do
wěcžnoſcźe. A khlěb, kotryž ja wam dam, je moje mjaſo k žiwjenju ſwěta.
Zawěrno, zawěrno wam praju, njebudźecźe-li mjaſo cžłowjekowoho ſyna
jěſcź a joho krej picź, njezmějecźe žiwjenjo we ſebi. Schtȯž moje mjaſo
jě a moju krej pije, tón ma wěcžne žiwjenjo a ja joho na ſudny dźeń zaſy
zbudźu. Pſchetož moje mjaſo je zawěrno jědź, a moja krej je zawěrno
napoj. Schtóž moje mjaſo jě a moju krej pije, tón woſtawa we mni a ja we
nim.“ Na tej rycži pohorſchowaſche ſo wjele wucžownikow a woni wjacy z
Jězuſom njekhodźachu. Japoſchtołojo pak jomu ſwěrni woſtachu. Z nimi
pſchińdźe Jězus do krajiny wokoło měſta Ceſareje Filipoweje a wopraſcha
ſo jich, za koho maja joho ludźo a za koho joho woni dźerža? We mjenje
wſchitkich wuzna joho Pětr za Khryſtuſa, Syna žiwoho Boha.

Wot toho cžaſa pocža Jězus ſwojim wucžownikam pokazowacź, zo do
Jeruzalema póńdźe: zo by tam cźeŕpjeł, wumrjeł a na tſecźi dźeń z
morwych ſtanył. Potom zawoła lud a ſwojich wucžownikow a prajeſche
wſchitkim: „Chce-li ſchtó za mnu hicź, tón zaprěj ſebje ſamoho, wzmi
ſwój kſchiž na ſo a ſcźěhuj mje. Pſchetož ſchtóž chce ſwoje žiwjenjo
zakhowacź, zhubi je; ſchtóž pak ſwoje žiwjenjo zhubi moje dla, namaka
je. Pſchetož ſchto pomha cžłowjekej, by runje cyły ſwět dobył, na ſwojej
duſchi pak ſchkodu cźeŕpjeł? Abo ſchto móže cžłowjek dacź k wukupjenju
za ſwoju duſchu? Pſchetož ſchtóž ſo mje a mojoho ſłowa hańbuje, toho
budźe ſo tež cžłowjekowy ſyn hańbowacź, hdyž pſchińdźe we kraſnoſcźi
ſwojoho Wótca ze ſwjatymi Jandźelemi a zapłacźi kȯždomu po joho
ſkutkach.“

Wokoło ſchěſcź dnjow po tutych rycžach wza Jězus Pětra, Jakuba a Jana
ſobu na wyſoku horu (Tabor), zo by ſo modlił. A mjez tym zo ſo
modleſche, bu pſched nimi pſchekraſnjeny; a joho woblicžo ſo ſwětleſche
kaž ſłónco, joho draſta pak bu běła kaž ſněh. A we ſwojej kraſnoſcźi
zjewiſchtaj ſo jim Mójzes a Elias a rycžeſchtaj z Jèzuſom. A ſwětła
mrócžel jich wobda, a z mrócžele prajeſche hłós: „To je mój lubowany
ſyn, na kotrymž mam ſwoje dobre ſpodobanjo; toho poſłuchajcźe.“ Ducy z
hory pſchikaza jim Jězus, zo to prjedy joho horjeſtacźa nikomu powjedali
njebychu.

Pſchiſp.: Tele pſchekraſnjenjo wopomina cyrkej 6. auguſta.

<pb n="9"/>

Hdyž Jězus na druhi dźeń zaſy k ludej pſchińdźe, wuſtrowi wón měſacžnoho
hólcžeca, kotryž mějeſche złoho němoho ducha. — Na pucźu do Kafarnauma
wurycžowachu ſo wucžownikojo wo tym, ſchtó je z nich najwjetſchi. Jězus
pak ſtaji dźěcźo ſrjedźa mjez nich, prajo: „Schtóžkuli ſo poniži kaž
tute dźěcźo, tón je najwjetſchi w njebjeſkim kraleſtwje.“ A wón wupraji
běda na ſwět pohorſchkow dla.

Hdyž do Kafarnauma dóńdźechu, kazaſche Pětrej, zo by w morju rybu
popadnył a z jeje huby pjenjez wzał a jón za ſo a Jězuſa hako dawk
wotedał.

Nětko wotmyſli ſebi Jězus, zo do Jeruzalema póńdźe. Ducy póſła Jana a
Jakuba do ſamarijſkoho měſta, ale njebuchu tam pſchijecźi; Jězus pak
porokowaſche wucžownikam jich hněw a dźěſche do druhoho měſta. Na to
poſtaji Jězus hiſchcźe druhich 72 a póſła jich dweju a dweju pſched ſobu
do měſtow a wſow, hdźež chcyſche pſchińcź. Wón rjekny: „Žně ſu wulke,
ale dźěłacźerjow je mało. Proſchcźe dha Knjeza žnjow, zo by dźěłacźerjow
na ſwoje žně póſłał.“ A Jězus wupraji běda na wſchě měſta, hdźež jich
pſchijeli njeběchu. Wón khwaleſche ſwojich wucžownikow zbóžnych, dokelž
joho dźiwy widźa a joho ſłowa ſłyſcha. Židowſkomu wucžerjej zakonja
pokaza na miłoſcźiwym Samaritanu, ſchtó je joho bližſchi. — Na ſwojim
dalſchim pucźu pſchińdźe wón do měſtacžka Bethanije. Žónſka Martha wza
joho do ſwojoho domu. Jeje ſotra Marija poſłuchaſche na joho wucžby a bu
pokhwalena, zo je ſebi najlěpſchi dźěl wuzwoliła. We tutym cžaſu žadachu
japoſchtołojo modlitwu wot Jězuſa a wón nawucži jich „Wótcže naſch“ a
pokaza jim wužitk praweje a wobſtajneje próſtwy.

Na dalſchim pucźu wrócźi ſlepymaj widżenjo. Hdyž běſche Jězus z
wobſynjenoho cžłowjeka złoho ducha wuhnał, wobſkoržowachu joho
farizejſcy, zo złe duchi pſchez najwyſchſchoho z djabołow wuhonja. Hdyž
běſche Jězus tele wobſkorženja wotpokazał a hdyž dale k ludej rycžeſche,
pſcheproſy joho farizejſki k wobjedu a Jězus powucži joho, zo dyrbi ſo
boža kaznja prjedy cžłowjecžich poſtajenjow dopjelnicź. A wón naſwari
farizejſkich, kotſiž zwonkownym wěcam wſchitku wažnoſcż dawachu a pſchi
tym boži zakoṅ pſcheſtupowachu. Tohodla pytachu woni za nim, zo móhli
joho na ſłowach popadnycź a wobſkoržicź. Jězus pak woteńdźe wot nich a
pſchińdźe do pomjezow Tyruſa a Sidona. Tam wuproſy ſebi pohanſka
khananejſka žónſka wuſtrowjenjo ſwojeje dźowki, kotraž mějeſche złoho
ducha. Wot tam pſchińdże <pb n="10"/>Jězus k galilejſkomu morju, do
wokołnoſcźe dźeſacź měſtow a wón zaſta na horje a wuſtrowjeſche němych,
ſlepych, khromych a ſłabych wjele druhich. A pſchiwjedźechu hłuchonémoho
k njomu, a wón połoži ſwoje porſty do joho wuſchow, dótkny ſo joho
jazyka ze ſlěnami a rjekny: „efeta, to je: wotewŕ ſo! Bórzy po tutych
dnjach naſycźi Jězus ſchtyri tyſacy ludźi wyſche žónſkich a dźěcźi ze
ſydmimi khlěbami; a ſydom korbow zwoſta zbytka. — Na cžołmje pſchijědźe
wón do krajiny Magedan a pſchińdźe do Bethſaidy. Tam pſchinjeſechu
ſlepoho k Jězuſej, kotrohož wocžow ſo wón z woſlěnjenym porſtom dótkny a
kotromuž rncy napołoži, a ſlepy zaſy widźeſche. Sobotu wuſtrowi Jězus we
modleŕui pſchez napołoženjo rukow žónſku, kotraž běſche woſymnacźe lět
khora. Na ſwjedźeń hětow (Laubhüttenfeſt) pſchińdźe Jězus do Jeruzalema
a wucžeſche we templu. A joho dźiwow dla wěrjachu mnozy do njoho. Hdyž
to farizejſcy zhonichu, wupóſłachu woni ſłužownikow, kotſiž bychu joho
zajeli. Słužownikojo njewěrjachu ſebi na njoho a wrócźichu ſo bjez
njoho. Nikodemus pak Jězuſa we radźe zakitaſche. Wjecžor dżěſche Jězus
na wolijowniſku horu. Hdyž wón nazajtra rano zaſy w templu wucžeſche,
pſchiwjedźechu farizejſcy mandźelſtwołamaṙku a wobſkoržowachu ju. Jězus
ju puſchcźi z napominanjom, zo by wjacy njehrěſchiła. Potom rycžeſche wo
ſebi prajo: „Ja ſym ſwětło ſwěta; ſchtóž mje ſcźěhuje, njekhodźi
pócźmje, ale změje ſwětło žiwjenja ..... Wy ſcźe wot toho ſwěta, ja
njejſym wot toho ſwěta ... Tón, kotryž je mje póſłał, je we mni a
njewoſtaja mje ſamoho, dokelž pſchecy cžinju, ſchtož je jomu ſpodobne.
Je-li wy we mojim ſłowje zwoſtawacźe, budźecźe woprawdźe moji
wucžownikojo. Wy wěrnoſcź ſpóznajecże a wěrnoſcź was ſwobodnych ſcžini.
Ja rycžu, ſchtoź ſym pola mojoho Wótca widźał. Ja ſym wot Boha wuſchoł a
pſchiſchoł; pſchetož wón je mje póſłał.“ Na to porokowaſche jim jich
njewěriwoſcź a mjenowaſche djaboła jich wótca. Woni pak zběrachu
kamjenje, zo bychu je do njoho mjetali. Jězus pak ſo ſkhowa a dźěſche z
templa.

Potom khodźeſche Jězus po Galileji a pſchińdźe ſobotu do domu
wyſchſchoho z farizejſkich k jědżi a wuſtrowi wodukawoho cžłowjeka. Na
to napominaſche pſcheproſchenych, zo bychu ſebi pſchi hoſcźinje
poſlednje měſtna wuběrali.

Tež cłonikojo a hrěſchnikojo ſo Jězuſej bližachu. Hdyž farizejſcy na to
ſwarjachu, powucži jich Jězus pſchez pſchirunanjo wo zhubjenym ſynu a wo
paſtyrju, kiž zhubjenu wowcu <pb n="11"/>pyta: zo je we njebjeſach
wjeſołoſcź nad hrěſchnikom, kotryž pokutu cžini. Jězus cz̀injeſche jich
we pſchirunanju wo njeſprawnym nuknicarju a wo bohacžku a khudym Lazaru
na ſtraſchnoſcż cžaſnych kubłow kedźbnych a ſlubi ſtotyre myto tym,
kotſiž joho dla ſwojich a ſwoje kubła wopuſchcźa. Wón wucžeſche jich,
kak maja ſwojim njepſchecźelam wodawacź.

Na pucźu zetykachu joho dźeſacźo wuſadni mužſcy a proſchachu joho wo
ſmilnoſcż. Wſchitcy buchu wuſtrowjeni, ale jeno jedyn wrócźi ſo, zo by
ſo jomu podżakował. Nětk pſchińdźe Jězus na pomjezy Judeje, a macźerje
pſchiwjedźechu ſwoje dźěcźatka k njomu, zo by jim rucy nadpołožił a ſo
nad nje modlił. Japoſchtołojo chcychu jim wobaracź; Jězus pak prajeſche:
„Dajcźe dżěcźatkam ke mni pſchińcź a njewobarajcźe jim: pſchetož za
tajke je njebjeſke kraleſtwo“. A wón wopſchimnywſchi je požohnowa. Hdyž
Jězus dale dźěſche, pſchiṅdźe jomu młodźenc napſchecźo a wopraſcha ſo,
ſchto ma cžinicź, zo by wěcžne žiwjenjo dóſtał? A Jězus jomu wotmołwi:
„Chceſch-li k žiwjenju pſchińcź, dźerž kaznje. .... Chceſch-li pak
doſpołny bycź, dźi a pſchedaj wſchitko, ſchtož maſch a rozdawaj je
khudym: tak změjeſch pokład we njebjeſach. A potom pój a ſcźěhuj mje“.
Młodźenc pak zrudny woteńdźe, a Jězus ſwojim wucžownikam rjekny: kak
cźežko cźi, kotſiž na pjenjezy ſwoju dowěru ſtajeja, do božoho kraleſtwa
póńdźeja.

Hdyž běſche we Jeruzalemje w zymje wopomnjeṅſki ſwjedźeń poſwjecźenja
templa, khodźeſche Jězus we Salomonowym pſchitwarku we templu a Židźa
praſchachu ſo joho, hacž je wón Khryſtus. Wón wotmołwi: „Ja a Wótc ſmój
jedyn.“ Židźa chcychu joho popadnycź a wón wuńdźe z jich rukow a cźekny
k Jordanej, hdźež beſche Jan najprjedy kſchcźił. Hdyž wón tam
pſchebywaſche, póſłaſchtaj Marja a Martha po njoho, dokelž běſche jeju
bratr Lazar na ſmjercź ſkhorjeł. Po dwěmaj dnjomaj dźěſche Jězus do
Bethanije a zbudźi Lazara, kotryž hižom ſchtyri dny we rowje ležeſche.
Tohodla wěrjeſche wjele Židow do Jězuſa. Druzy pak woteńdźechu k
farizejſkim a wozjewichu, ſchto je Jězus cžinił. A bu rada zhromadźena a
wyſchſchi měſchnik Kaifas jim prajeſche, zo je lěpje, hdyž jedyn
cžłowjek za lud wumrje, hacž zo by eyły lud zahinył. A wot toho cžaſa
myſlachu na to, zo bychu joho morili. Tohodla njekhodźeſche Jězus wjacy
zjawnje pola Židow, ale woteńdźe do wokołnoſcźe puſcźiny do měſta Efraim
a pſchebywaſche tam ze ſwojimi wucźownikami. <pb n="12"/>Hdyž běchu ſo
jutry pſchibližiłe, dźěſche wjele luda do Jeruzalema, zo bychu ſo
wucžiſcźili.

Tež Jězus běſche ze ſwojimi wucžownikami na pucźu do Jeruzalema. A wón
pocža jim powjedacź, ſchto ſo jomu ſtanje. „Hlejcźe, my dźemy horje do
Jeruzalema a dopjelni ſo wſchitko, ſchtož je pſchez profetow wo
cžłowjekowym ſynu piſane. Wón budźe wyſchſchim měſchnikam a
piſmawucženym podaty; a woni wotſudźa joho k ſmjercźi a podadźa joho
pohanam. Wot tych budźe wón wuſměſcheny, ſchwikany, wopluwany a
kſchižowany a morjeny. A na tſecźi dźeń ſtanje wón wot morwych“.
Wucžownikojo pak joho rycž njezrozymichu.

Ducy wurycžowachu ſo wucžownikojo, kotry je najwjetſchi z nich a
Zebedejowaj ſynaj, Jakub a Jan, chcyſchtaj pſchi Jězuſowej prawicy a
lěwicy ſedźecź. Jězus pak jim wotmołwi: ſchtóžkuli zechce mjez wami
wjetſchi bycź, budź waſch ſłužownik. — We Jerichu dżěſche Jězus k
wyſchſchomu cłonikej Zachejej a pſchinjeſe zbóžnoſcź do joho domu. Hdyž
Jězus potom z nimi a z wjele ludom z Jericha dźěſche, ſedźeſche ſlepy
Bartimej pſchi pucźu a proſcheſche. A wón dótkny ſo joho wocžow a ſlepy
widźeſche a ſcźěhowaſche Jězuſa. Schěſcź dnjow do jutrow (ſobotu)
pſchińdźe Jězus do Bethanije, hdźež běſche Lazar, kotrohož běſche z
morwych wubudźił. A Jězus zańdźe do domu Symana wuſadnoho. Tam
pſchihotowachu jomu wjecžeŕ, a Martha poſłužowaſche, Lazar ſedźeſche
ſobu za blidom. Marija pak wuliny drohu žałbu na Jězuſowu hłowu a
žałbowaſche joho nozy a cyły dom ſo z luboznej wónju napjelni. Na
poſwarjenjo někotrych pokhwali Jězus žónſku dobroho ſkutka dla.

Na druhi dźeń bližeſche ſo Jězus wot Bethanije k Bethphage pſchi
wolijownej horje a póſła dweju wucžownikow do Bethphagi, zo byſchtaj
wóſlicu ze zrěbjecżom pſchiwjedłoj. A woni połožichu ſwoju draſtu na nju
a ſadźichu Jězuſa horje. Wjele luda pſchińdźe Jězuſej napſchecźo a
wupſcheſtrjewachu draſtu na pucź, druzy rubachu hałozy ze ſchtomow a
ſcźelechu je na pucź. A ludźo, kiž prjedy a zady dźěchu, pocžachu z
wjeſołoſcżu a wulkim hłoſom Boha khwalicź wſchitkich dźiwow dla, kotrež
běchu widźeli. A woni wołachu: „Hoſianna ſynej Davidowomu; wulcy
khwaleny budź kral, kotryž dże we Knjezowym mjenje.“ Hdyž Jězus
Jeruzalem wohlada, płakaſche wón nad njón a praji joho zapuſcźenjo do
prědka. A hdyž wón do Jeruzalema cźehnjeſche, hibaſche ſo cyłe měſto.
Někotſi farizejſcy <pb n="13"/>chcychu, zo by ſwojim wucžownikam wołanjo
zakazał. Wón pak wotmołwi: „Hdy bychu cźile mjelcželi, bychu kamjenje
wótſe wołałe.“ A Jězus dźěſche do templa a namaka tam ludżi, kotſiž k
porucženym woporam woły, wowcy a hołbje pſchedawachu a pjenjezy
pſcheměnjachu. A wón ſcžini ſebi ſchwikadło a pocža kupowarjow a
pſchedawarjow a woły a wowcy z templa wuhonjecż; wón ſpowala měſtna
hołbjerjow a blida pjenjezyměnjerjow a rozmjeta jich pjenjezy. A wón
prajeſche: „Wzmicźe to prjecž a njecžińcźe dom mojoho Wótca k
pſchekupnej khěži; pſchetož piſane je: mój dom dyrbi rěkacż dom
modlenja, wy pak ſcźe z njoho rubježnu jamu ſcžinili“.

We templu pſchikhadźachu ſlepi a khromi k Jězuſej a wón jich
wuſtrowjeſche. A dźěcźi we templu wołachn: Hoſianna ſynej Davidowomu.
Wyſchſchi měſchnikojo a piſmawucženi pak prajachu: „Słyſchiſch, ſchto
tute praja“? Jězus jim rjekny: „Wězo! Njejſcźe ženje cžitali: „z horta
njerycžacych a cźěſchenych ſy ſebi khwalbu pſchihotował!“

Pſchiſp. Swjatocžny pucź do Jeruzalema wopomina cyrkej bołmoncžnu
njedźelu.

Tež pohani pſchińdźechu, zo bychu Jězuſa wohladali. A Jězus proſcheſche
wótca, zo by ſwoje mjeno pſchekraſnił. Tu pſchińdźe hłós z njebja
prajicy: „Ja ſym tebje pſchekraſnił a budu dale pſchekraſnjecź“. A Jězus
napominaſche lud, zo bychu do ſwětła wěrili, dóńž maja ſwětło, zo bychu
dźěcźi ſwětła byli. Hdyž wyſchſchi měſchnikojo a piſmawucženi to
ſłyſchachu a joho dźiwy widźachu, myſlachu na to, kak móhli joho
ſkóncowacź, ale njenamakachu, kak bychu to dokonjeli; pſchetož woni ſo
joho bojachu, dokelž cyły lud na njoho poſłuchaſche a jomu
pſchiwiſowaſche. — Wjecžor dźěſche Jězus z japoſchtołami do Bethanije.
Tak wón wſchèdnje cžinjeſche. Nazajtra dźěſche Jězus zaſy do Jeruzalema
a pokla figownju, na kotrejž žanych płodow njenamaka. — Ducy wohlada
Jězus cžłowjeka, kotryž běſche wot naroda ſlepy. Wón pomaza jomu wocži
ze ſlěnami a pjerſchcźu a póſła joho k hatej Siloe. A ſlepy widżeſche.
Slepy bu wot Židow wuſtorcženy a ſcżěhowaſche Jězuſa. Na to rycžeſche
Jězus ludej wo dobrym paſtyrju, kotryž žiwjenjo za ſwoje wowcy poda.
Wjecžor ſo zaſy do Bethanije wrócźi. Rano dźěſche wón ze ſwojimi
wucžownikami zaſy do Jeruzalema a widźachu ducy, zo je poklata figownja
wuſkhnyła. A hdyž wón zaſy we templu lud wucžeſche, ſtupichu wyſchſchi
měſchnikojo k <pb n="14"/>njomu a praſchachu ſo joho: z kajkej mocu to
cžini a ſchtó je jomu k tomu móc dał? A woni žadachu dźiw wot njoho. Wón
jim wotmołwi: „Potorhajcźe tutón templ a za tſi dny jón zaſy natwarju“.
Jězus pak dale we pſchirunanjach wucžeſche.

Farizejſcy chcychu joho we rycži popadnycź a dachu ſo joho wopraſchecź,
hacž je dowolene, khěžorej dawk dawacż. Jězus daſche ſebi pjenjez
pokazacż a wotmołwi: „Dajcźe khěžorej, ſchtoź je khěžorowe, a Bohu,
ſchtož Bohu ſłuſcha“.

Saducejſcy praſchachu ſo Jězuſa wo horjeſtacźu morwych a Jězus
pſchinjeſe jich k mjelcženju. A farizejej pomjenowa Jězus luboſcź k Bohu
a k bližſchomu za prěnjej a najwjetſchej kazni. Wot nětka njewěrjeſche
ſebi nichtó wjacy, Jězuſa wo něcžim wupraſchowacż. Wón pak napominaſche
lud a wucžownikow, zo bychu ſo piſmawucženych hladali. Na to pokhwali
wón wudowu, kotraž we ſwojej khudobje wſchitko do wopornoho kaſchcźa
cźiſny, ſchtož mějeſche.

Hdyž běſche Jězus z templa wuſtupił, pſchiſtupichu wucžownikojo k njomu
a pokazowachu jomu templowe twarjenja. Wón pak jim prajeſche, zo dny
pſchiṅdźeja, hdźež tam kamjeṅ na kamjenju njewoſtanje. A wón wuṅdźe na
wolijownu horu a ſyny ſo tam a rycžeſche wucžownikam wo znamjenjach,
kotrež ſo pſched zapuſcźenjom Jeruzalema a templa a pſched ſkóncženjom
ſwěta ſtanu, a wopiſowaſche pad Jeruzalema a kónc ſwěta. Wón
napominaſche jich we pſchirunanju wo dźeſacźoch knježnach, zo bychu
wachowali, dokelž njewjedża dźeṅ a hodźinu, hdźež Knjez pſchińdźe. Jězus
wozjewi jim ſwój poſledni pſchikhad k ſudnomu dnjej, rozdźělenjo
cžłowjekow a wěcžnu cžwilu zatamanych a wěcžne žiwjenjo ſprawnych.

Po tutych rycžach wrócźi ſo Jězus do Bethanije na nóc.

Tſi lěta bèſche Jězus hako ſwětło we cźmach ſwěcźace po židowſkich
krajinach khodźił, lud wucžił a wſchitkim pucź k zbóžnoſcźi pokazował.
Joho rycž běſche mócna. Schtoż wón wucžeſche, to ſam dopjelnjeſche a
běſche najdoſpołniſchi pſchikład wſchitkich póccźiwoſcźow. Wſchitke joho
prócowanjo běſche luboſcź k Bohu a ſtaroſcż za cžłowjeſke zbožo. Joho
žiwjenjo běſche ſwjate, tak zo najhórſchi njepſchecźelojo poroka
njenamakachu. A wón wobkrucźeſche ſwoju wucžbu ze ſpodżiwnymi ſkutkami,
kajkež dokonjecż žanomu cžłowjekej móžno njeje. Pſchez ſwoje dźiwy
pokazowaſche ſo wón hako ſyn boži, kotromuž je wſchitka móc we
njebjeſach a na zemi data. Hako wſchohowědomy <pb n="15"/>Bóh znajeſche
wón wſchitke myſle cžłowjekow a widźeſche do pſchichodnoſcże a wozjewi z
wěſtoſcźu pſchichodne wěcy.

Tohodla ſcźěhowachu joho cžródy luda hako wulkoho profetu.

Ale rozwucženjo a rozſwětlenjo cžłowjekow běſche jeno dźěl joho wulkoho
ſkutka. Hako wumožnik ſwěta, hako bože Jehnjo chcyſche wón nětko Bohu
tȯn wopor pſchinjeſcź, kotryž zamóže boži hněw ſtajicź a cžłowjeſtwo z
Bohom wujednacź a zhubjeny paradiz zaſy wrócźicź. Hižom bliži ſo cžas,
hdźež wón hako wyſchſchi měſchnik wopor njeſkóncžneje płacźiwoſcże za
cyłe cžłowjeſtwo woprowacź chce.

Swjedźeń njekiſanych khlěbow (jutrow) ſo bližeſche. A Jězus rjekny
ſwojim wucžownikam: „Wy wěſcźe, zo ſu za dwaj dnaj jutry a zo budźe
cžłowjekowy ſyn pſchepodaty a kſchižowany“. Wyſchſchi měſchnikojo a
piſmawucženi běchu porucžili, zo by ſo jim wozjewiło, hdźe Jězus je, zo
móhli joho zajecż. Do Judaſcha Iſkariotſkoho běſche djaboł zajěł, a wón
dźěſche k nim a rycžeſche z nimi, kak chce jim joho pſchepodacź. A woni
ſlubichu jomu 30 ſlěbornikow za to. Wot nětka wón pſchiležnoſcź
pytaſche, kak mohł joho ſkradźnje pſcheradźicź. Na prěnim dnju
njekiſanych khlěbow (ſchtwórtk) póſła Jězus Pětra a Jana z Bethanije do
Jeruzalema, zo byſchtaj jutrowne jehnjo pſchihotowałoj. A wonaj
cžinjeſchtaj, kaž běſche jimaj prajił. Wjecžor pſchińdźe Jězus ze
ſwojimi wucžownikami a ſyny ſo z nimi za blido. A wón jim rjekny: „Ze
žadoſcźu ſym žadał, tele jutrowne jehnjo z wami jěſcź, prjedy hacž
cźeṙpju“. Po wjecžeri ſtany Jězus wot jědźe, wotpołoži ſwoju draſtu a
wobwjaza ſebi rub; wón liny wodu do myjency a pocža wucžownikam nohi
mycź a z rubom wutrěcź. Hdyž běſche jim nohi wumył, wza wón ſwoju draſtu
a poſyny ſo zaſy. Dokelž wjedźeſche, ſchtó je, kiž joho pſcheradżi,
rjekny wón: „Wy ſcźe cžiſcźi, ale nic wſchitcy“. We duchu zrudźeny,
wobſwědcžeſche Jězus: „Zawěrno, zawěrno wam praju, zo jedyn z was, kiž
zo mnu je, mje pſcheradźi“. A woni pocžachu ſo jara rudżicź a ſo po
jenym praſchecź: „Sym to ja?“ A wȯn jim wotmołwi: „Jedyn z dwanacźoch,
kiž zo mnu ruku macža we ſchkli, tón mje pſcheradźi. Cžłowjekowy ſyn
drje dźe, kaž je piſane wo nim; tola bèda tomu cžłowjekej, pſchez
kotrohož budźe cžłowjekowy ſyn pſcheradźeny; jomu by lěpje było, hdy
budźiſche ſo tónſamy cžłowjek njenarodźił“. Jedyn z Jězuſowych
wucžownikow, Jan, kotrohož Jězus lubowaſche, ležeſche Jězuſej na klinje
a wopraſcha ſo joho: „Knježe, <pb n="16"/>ſchtó je to?“ Jězus jomu
wotmołwi: „Kotromuž womacžany khlěb podam, tón to je“. A womacžawſchi
khlěb poda jȯn Judaſchej Iskariotſkomu. A djaboł zajědźe do Judaſcha. A
Judaſch prajeſche: „Sym dha to ja, miſchtrje“? Wón dźeſche k njomu: „Ty
ſy je prajił“.

Hdyž běchu pojědli, wza Jězus khlěb, dźakowaſche ſo, žohnowaſche,
łamaſche a poda jón ſwojim wucžownikam prajicy: „Wzmicźe a jěſcźe; to je
moje cźěło, kotrež ſo za was dawa. To cžińcźe k mojomu wopomnjecźu“.
Runje tak wza wón po wjecžeri kheluch, dźakowaſche ſo, poda jón ſwojim
wucžownikam prajicy: „Pijcźe z njoho wſchitcy; pſchetož to je moja krej
nowoho zakonja, kotraž budże za was a mnohich pſchelata k wodacźu
hrěchow“.

Pſchiſp: Wopomnjecźo tutoho ſwjecźi cyrkej „zeleny ſchtwórtk“ we
martrownym tydźenju a je k cžeſcźi Jězuſowoho hordoho Cźěła ſchtwórtk po
prěnjej njedźeli po ſwjatkach hako ſwjedźeń ze ſcźěhowacymi dnjami
poſtajiła. Tež ſu ſchtwórtki cyłoho lěta k cžeſcźi tuteje Swjatoſcźe
poſtajene, na kotrychž žadyn druhi cyrkwinſki ſwjedźeń njeje.

Nóc běſche a Judaſch woteńdźe, hdyž běſche jomu Jězus prajił: ſchtož
cžiniſch, cžiń bórzy. Jězus zwoſta hiſchcźe z wucžownikami hromadźe a
rycžeſche k nim poſlednje ſłowa prjedy ſwojoho cźeŕpjenja.

„Nětko je cžłowjekowy ſyn pſchekraſnjeny a Bóh je we nim pſchekraſnjeny.
A hdyž je Bóh we nim pſchekraſnjeny, dha joho tež Bóh zdobom
pſchekraſni“. A wón tróſchtowaſche jich ſwojoho wotkhada dla, ſlubi jim
ſwjatoho Ducha tróſchtarja a ſwój pokoj, kotryž ſwět dacź njemóže. Wón
napominaſche jich k luboſcźi, k dźerženju božich kaznjow. „Hdyž mje
lubujecźe, dźeržcźe moje kaznje“. Wón zbudżowaſche jich k dobrym ſkutkam
we zjenocźenju z nim, hako winowym pjeńkom ..... „To je moja kaznja, zo
ſo mjez ſobu lubujecźe, kaž ſym ja was lubował“ .... Wozjewi jim, zo
změja we ſwěcźe wjele joho dla cźeŕpjecź a zo jim Wótc wſchitko da, wo
cžož budźeja joho we Jězuſowym mjenje proſycź. A wón pſchiſtaji: „Hlej
hodźina dźe, haj je hižom pſchiſchła, zo ſo wy kóždy do ſwojoho
rozeńdźecźe a mje ſamoho woſtajicźe; tola ja njejſym ſam, pſchetož Wótc
je pſchi mni“.

A hdyž běſche Jězus tele rycže dokonjał, pozběhny ſwojej wocži k njebju
a dźeſche: „Wótcže, hodźina je pſchiſchła; pſchekraſni ſwojoho Syna, zo
by twój Syn Tebje pſchekraſnił: <pb n="17"/>Kaž ſy jomu móc dał nade
wſchitkim mjaſom, zo by wſchitkim wěcžne žiwjenjo dał, kotrychž ſy jomu
podał. To pak je wěcžne žiwjenjo, zo tebje, ſamoho wěrnoho Boha ſpóznaja
a Jězuſa Khryſtuſa, kotrohož ſy póſłał. Ja ſym Tebje na zemi
pſchekraſnił; ſym ſkutk dokonjał, kotryž ſy mi cžinicź pſchepodał. A
nětko, Wotcže, pſchekraſni ty mje z kraſnoſcźu, kotruž ſym pola Tebje
měł, prjedy hacž bu ſwět; Twoje mjeno ſym cžłowjekam wozjewjał, kotrychž
ſy mi wot ſwěta dał. Woni běchu Twoji a mi ſy jich dał a woni ſu Twoje
ſłowo dźerželi. Nětko ſpózuawaja, zo je wſchitko wot Tebje, ſchtož ſy mi
dał. Pſchetož ſłowa, kotrež ſy mi dał, ſym jim dał, a woni ſu je
pſchijeli a a zawěrno ſpóznali, zo ſym z Tebje wuſchoł, a wěrja, zo ſy
Ty mje pȯſłał.

Ja proſchu za nich. Nic za ſwět proſchu, ale za tych, kotrychž ſy mi
dał, dokelž ſu Twoji. A wſcho, ſchtož je moje, je Twoje a twoje je moje;
a ja ſym we nich pſchekraſnjeny. Ja hižon we ſwěcźe njejſym, ale woni ſu
na ſwěcźe, a ja du k Tebi. Swjaty Wotcže! zdźerž jich we Swojim mjenje,
kotrychž ſy mi dał, zo bychu jedne byli, kaž mój. Hdyž běch pola nich,
ſym jich we Twojim mjenje zdźeržał. Sym wobkhował, kotrychž ſy mi dał, a
žadyn z nich njeje zahinył, dyžli ſyn hubjenſtwa, zo by ſo piſmo
dopjelniło. Nětko pak du k Tebi a rycžu tole we ſwěcźe, zo bychu moju
radoſcź doſpołnu we ſebi měli. — Ja ſym jim Twoje ſłowo dał a ſwět jich
hidźi, dokelž wot ſwěta njejſu, kaž tež ja wot ſwěta njejſym.
Njeproſchu, zo by jich ze ſwěta wzał, ale zo by jich pſched złym
zwarnował. Woni njejſu wot ſwěta, kaž tež ja wot ſwěta njejſym. Woſwjecź
jich we wěrnoſcźi; Twoje ſłowo je wěrnoſcź. Kaž ſy mje do ſwěta póſłał,
tak ſym tež ja jich do ſwěta pȯſłał. A ja ſwjatoſcźu ſo ſamoho za nich,
zo bychu tež woni we wěrnoſcźi ſwjatoſcźeni byli. Ale proſchu nic jeno
za nich, ale tež za tych, kotſiž budźeja pſchez jich ſłowo do mnje
wěricź, zo bychu wſchitcy jedne byli, kaž Ty Wótcže we mni a ja we Tebi,
zo bychu tež woni we namaj jedne byli: zo by ſwět wěrił, zo ſy Ty mje
póſłał.

Ja ſym kraſnoſcź, kotruž ſy mi dał, tež jim dał, zo bychu jedne byli,
kaž ſmoj tež mój jedne. Ja we nich a Ty we mni, zo bychu doſpołnje jedne
byli a ſwět by ſpóznał, zo ſy Ty mje póſłał a jich lubował, kaž ſy mje
lubował. Wótcže, chcu, zo hdźež ja ſym, bychu woni zo mnu byli a widźeli
moju kraſnoſcź. kotruž ſy mi dał, dokelž ſy mje prjedy ſtworjenja ſwěta
lubował. <pb n="18"/>— Sprawny Wótcže, ſwět Tebje njeje ſpóznał; ja pak
ſym Tebje ſpóznał a woni ſu ſpóznali, zo ſy Ty mje póſłał. A ſym jim
Twoje mjeno wozjewił a wozjewjam, zo by luboſcź, z kotrejž ſy mje
lubował, we nich była a ja we nich.“

Hdyž běſche Jězus tole dorycžał a woni khwalny ſpěw prajili, dźěſche wot
ſwojich wucžownikow ſcźěhowany po ſwojim waſchnju won pſchez rěku Cedron
k wolijownej horje a wozjewi japoſchtołam a Pětrej, zo budźeja ſo w nocy
na nim pohorſchowacź a Pětr joho tſikrócź zaprěje, prjedy hacž honacž
dwójcy zaſpěwa. Hdyž k nuknicy Gethſemane pſchindżechu, dźěſche Jězus ze
ſwojimi wucźownikami do zahrody a prajeſche jim: „poſyńcźe ſo tudy,
mjeztym zo ja tamle dóńdu ſo modlicź.“ A wón wza Pětra a Jana a Jakuba
ſobu a pocža ſo rudźicź. Na to prajeſche jim: „Moja duſcha je zrudna do
ſmjercźe; woſtańcźe tudy a wachujcźe zo mnu. A wón dźěſche tróſchku
dale, padny klecžo na ſwoje woblicžo a modleſche ſo: „Mój Wótcže! je-li
móžno, wzmi tónle kheluch wote mnje, zo by nimo mje ſchoł; Tebi je
wſchitko móžno; tola nic ſchtož ja chcu, ale ſchtož Ty chceſch, ſo
ſtań!“ A wón pſchińdźe k ſwojim wucžownikam a namaka jich we ſpanju, a
prajeſche: „njemóžeſchcźe dha jednu hodźinu zo mnu wachowacź? Wachujcźe
a modlcźe ſo, zo do ſpytowanja njepadnjecźe. Duch drje je zwólny, ale
mjaſo je ſłabe!“ A wón dźěſche, zo by ſo ze ſamſnymi ſłowami modlił:
Wrócźiwſchi ſo, namaka jich zaſy we ſpanju, a jich wocži běchu
wobcźežene. A wón dźěſche a modleſche ſo tſecźi krócź, teſame ſłowa
prajicy. A hdyž joho ſmjertny ſtyſk napadźe, modleſche ſo wón dlěje. A
joho pót bu kaž kapki krewje, kiž na zemju kapaſche. Jomu pak ſo wozjewi
jandźel z njebjes, a poſylni joho. Hnydom wón ſtany, pſchińdźe tſecźi
krócź k ſwojim wucžownikam a rjekny jim: „ſpicźe dha a wotpocžujcźe!
Hlej, hodźina je pſchiſchła, hdźež budźe cžłowjekowy ſyn do rukow
hrěſchnikow podaty. — Stańcźe a pójmy. Hlejcźe, kotryž mje pſcheradźi,
ſo bliži.“

Pſchiſp.: Tule modlitwu Jězuſowu na wolijownej horje wopomina cyrkej
wutoru po njedźeli Septuageſima.

Judaſch Iskariot, kotryž Jězuſa pſcheradźi, běſche ſchoł a ſtraž a
ſłužobnikow wot wyſchſchich měſchnikow a farizejſkich ſobn wzał. Mjeztym
zo Jězus hiſchcźe rycžeſche, pſchińdźe Judaſch a z nim wulka wobrónjena
cžróda z latarnjemi a ſwěcami, z mjecžemi a kijemi. Judaſch dźěſche
prjedy nich, pſchibliži ſo Jězuſej, zo by joho wokoſchił, a prajeſche:
„Budź powitany, miſchtrje!“ <pb n="19"/>Jězus pak jomu prajeſche:
„Pſchecżelo, k cžomu ſy pſchiſchoł? Z wokoſchenjom pſcheradźeſch
cžłowjekowoho Syna?“ A Jězus wuſtupi a rjekny jim: „Koho pytacźe?“ Woni
wotmołwichu: „Jězuſa Nazarenſkoho.“ Jězus prajeſche jim: „Ja to ſym!“ A
hdyž wón to prajeſche, padnychu woni k zemi; a wón ſo zaſy wopraſcha:
„Koho pytacźe?“ Woni prajachu: Jězuſa Nazarenſkoho.“ Jězus wotmołwi: „Ja
ſym wam prajił, zo ja to ſym; hdyž dha mje pytacźe, dajcże tutym hicź.“
A woni pſchiſtupichu a pſchimachu Jězuſa. Hdyž wucžownikojo pytnychu,
ſchto ma ſo ſtacź, prajachu jomu: „Knježe, dyrbimy z mjecžom rubacź?“ A
Pětr wucźahny mjecž a wotrubny Malchej, wotrocžkej wyſchſchoho
měſchnika, prawe wucho. Jězus pak prajeſche: „Woſtajcże!“ A dótkny ſo
wucha a zahoji joho. Pětrej pak prajeſche: „Tykń ſwój mjecž do nóžnjow;
pſchetož wſchitcy, kiž ſo mjecža pſchimaja, zahinjeja pſchez mjecž. Abo
měniſch, zo njemohł ſwojoho Wótca proſycź? wón by mi nětko wjacy dyžli
dwanacźe legionow[1]⁾ jandźelow póſłacź mohł. Njedyrbju dha kheluch
picź, kotryž je mi Wótc dał?“

K cžródam, kiž běchu na njoho pſchiſchli, dźeſche Jězus: „Kaž na
rubježnika ſcźe z mjecžemi a kijemi wuſchli, mje popadnycź. Wſchěduje
běch pola was we templu a wucžach a njejſcźe mje pſchimali. Tola to je
waſcha hodźina a móc cźmy. A wſchitcy wucžownikojo wopuſchcźichu joho a
cźeknychu. Wèſty młodźenc pak joho ſcźěhowaſche, z rubom na nahe cźěło
wodżety, a woni joho łójachu; wón pak cźiſny rub wot ſo a cźekny jim
nahi.

Stotnik (wojeŕſki hejtman) a židowſcy ſłužownikojo wjedźechu Jězuſa
najprjedy do domu Aunaſa, kotryž běſche pſchichodny nan Kajfaſowy. A tón
póſła joho zwjazanoho k wyſchſchomu měſchnikej Kajfaſej. Syman Pětr a
Jan ſcźěhowaſchtaj Jězuſa z nazdala, a Pětr woſta pſched durjemi ſtejo.
Druhi wucžownik pak porycža z wrótnicu a wjedżeſche Pětra do
pſcheddwora. Tam běchu ſebi ſłužownikojo woheń zadźěłali a wohrjewachu
ſo, wokoło ſedźo. Pětr ſyny ſo k nim. Tu pſchińdźe wrótnica, wohlada
joho a na njoho hladawſchi prajeſche: „Njejſy tež ty z wucžownikow
tamnoho cžłowjeka? Tež ty běſche z Jězuſom Galilejſkim! a wokołoſtejacym
wona rjekny: „Tež tónle běſche z nim!“ Pětr <pb n="20"/>pak prějeſche
pſchede wſchěmi a prajeſche: „Žónſka, ja to njejſym, a njeznaju joho a
njewěm, ſchto rycžiſch!“ A wón dźěſche z dwora.

Pſchiſp.: Tele prěnje zaprěcźo ſta ſo wokoło połnocy.

Wyſchſchi měſchnik pak praſcheſche ſo Jězuſa za joho wucžownikami a za
joho wucžbu. Jězus wotmołwi jomu: „Ja ſym zjawnje pſched ſwětom rycžał;
ja ſym ſtajnje we modleṙni a we templu wucžił, hdźež ſo wſchitcy Židźa
ſkhadźuja, a njejſym nicžo ſkradźu wucžił. Praſchej ſo tych, kotſiž ſu
ſłyſcheli, ſchto ſym k nim rycžał: hlej, woni wjedźa, ſchto ſym prajił.“
Hdyž běſche Jězus tole prajił, kleſny joho jedyn ze ſłužownikow a
rjekny: „Tak wotmołwjeſch wyſchſchomu měſchnikej?“ Jězus jomu rjekny:
„Sym-li njeprawje rycžał, dopokazaj, zo je njeprawje; ſym pak prawje
rycžał, cžohodla mje bijeſch?“ Mjez tym běchu ſo wſchitcy měſchnikojo,
piſmawucženi a ſtarſchi luda pola wyſchſchoho měſchnika k radźe
zhromadźili. A woni pytachu ſwědcženjo napſchecźo njomu, zo móhli joho
ſmjercźi pſchepodacź, ale njenamakachu žane. Běſche drje wjele ſwědkow
poſtanyło, a ſwědcžachu napſchecźo njomu, ale jich ſwědcženja njeběchu
pſchezjedne. Na poſledku pſchińdźeſchtaj dwaj wopacžnaj ſwědkaj a
prajeſchtaj: „Smy joho ſłyſcheli prajicź: Ja chcu tónle templ boži
potorhacź a za tſi dny druhi natwaricź, kiž njeje z rukami cžinjeny.“
Tola jeju ſwědcženjo njeběſche pſchezjedne. Dha ſtany wyſchſchi měſchnik
a wopraſcha ſo Jězuſa: „Njewotmołwjeſch na to, ſchtož cźile napſchecźo
tebi ſwědcža?“ Jězus pak ſo wotmjelcža. Zaſy ſo joho wyſchſchi měſchnik
wopraſcha a rjekny: „Zapſchiſaham tebje pola žiwoho Boha, zo nam
prajiſch: hacž ſy ty Khryſtus, ſyn boži?“ A Jězus rjekny: „Ty ſy je
prajił. Hdyž wam ja praju, dha mi njewěricźe. Hdyž pak ſo was praſcham,
dha mi njewotmołwicźe a mje njepuſchcźicźe. Ja praju wam: wot nětka
budźecźe cžłowjekowoho Syna na prawicy božeje mocy ſedźecź a na
njebjeſkich mrócželach pſchińcź widźecź. Tu prajachu wſchitcy: „Ty dha
ſy ſyn boži?“ A Jězus wotmołwi: „Wy je prajicźe, ja to ſym!“ Wyſchſchi
měſchnik roztorhny ſwoju draſtu a rjekny: „Wón je Boha hanił; ſchto je
nam hiſchcźe ſwědcženjow trjeba? hlej, nětko ſcźe hanjenjo ſłyſcheli.
Schto ſo wam zda?“ Wſchitcy pak wotmołwichu: „Sami ſmy to z joho horta
ſłyſcheli; wón je ſmjercź zaſłužił!“ —

Mjez tym běſche ſłužownica zaſy Pětra wohladała a prajeſche: „Tónle
běſche tež z Jězuſom Nazareńſkim!“ A wón zaſy <pb n="21"/>prèjeſche a
rjekny z pſchiſahu: „O cžłowjecže! ja to njejſym a njeznaju joho.“ Na to
honacž zaſpěwa. (To běſche wokoło tſjoch pjatk rano). Snadź po hodźinje
prajeſche jedyn druhi Pětrej: „Zawěrno, ty ſy tež z nich! ty ſy tež
Galilejſki; pſchetož twoja rycž tebje wozjewja!“ A ſłužownik, kotromuž
běſche Pětr wucho wotrubnył, prajeſche: „Njejſym dha tebje pola njoho we
zahrodźe widżał?“ Na to pocža Pětr ſo rocźicź a pſchiſahacź:
„Cžłowjecže! njewěm ſchto rycžiſch; ja njeznaju, wo kotrymž rycžicźe.“ A
hdyž wón hiſchcźe rycžeſche, zaſpěwa honacž druhi krócź; tón knjez pak
ſo wohladny a pohlada na Pětra. Nětko dopomni ſo Pětr na Jězuſowe ſłowo:
„Prjedy hacž honacž dwójcy zaſpěwa, mje ty tſi krócź pſcheradźiſch.“ A
wón dźěſche won a pocža hórcy płakacź.

Nětko pocžachu mužojo, kotſiž Jězuſa dźeržachu, joho wuſměſchecź a
wopluwacż a bicź. Druzy wodźechu joho, bijachu joho z pjaſcźemi do
woblicža a prajachu: „wozjew nam, Khryſtuſo, ſchtó je, kiž je tebje
dyrił?“ A ſłužownikojo joho kleskachu a rycžachu wjele druhich hanjenjow
napſchecźo njomu.

Hdyž běſche (pjatk) rano, dźeržachu wſchitcy wyſchſchi měſchnikojo,
piſmawucženi a ſtarſchi luda zaſy radu pſchecźiwo Jězuſej, zo bychu joho
ſmjercźi podali. Cyła zhromadźizna ſłany a wobzamkny a dachu Jězuſa
zwjazanoho wotwjeſcź a podachu joho Ponciej Pilatej, bohotej abo
naměſtnikej romſkoho khěžora. Woni ſami pak njeńdźechu do ſudniſchcźa a
Pilat wuńdźe k nim a prajeſche: „Kajku ſkóržbu macźe napſchecźo tomule
cžłowjekej?“ — Woni prajachu: „Hdy by wón złóſtnik njebył, njebudźichmy
joho tebi pſchepodali.“ Pilat rjekny jim: „Wzmicźe joho a ſudźcźe joho
po ſwojim zakonju.“ Zidźa pak prajachu: „Nam njeje dowolene, někoho
ſkóncowacź.“ A wyſchſchi měſchnikojo pocžachu na njoho ſkoržicź: „Tohole
ſmy namakali, zo wón naſch lud mucźi a zakazuje, khěžorej dawk dawacź a
praji, zo je wón Khryſtus, tón kral.“ Pilat dźěſche zaſy do ſuduiſchcźa
a wopraſcha ſo Jězuſa: „Sy ty kral Židow?“ Jězus wotmołwi: „Ty je
prajiſch!“ „Rycžiſch ty to ſam wot ſo abo ſu tebi druzy to wo mni
prajili?“ Pilat wotmołwi: „Sym dha Žid? twój lud a wyſchſchi měſchnikojo
ſu mi tebje pſchepodali: ſchto ſy cžinił?“ Jězus prajeſche: „Moje
kraleſtwo njeje wot tohole ſwěta. Hdy by moje kraleſtwo wot tohole ſwěta
było, bychu drje moji ſłužownikojo wojowali, zo bych Židam podaty
njebył. Moje kraleſtwo pak njeje wot tudy.“ Pilat rjekuy jomu: „Ty dha
ſy kral?“ Jězus <pb n="22"/>wotmołwi: „Ty je prajiſch; ja ſym kral. K
tomu ſym narodźeny a do ſwěta pſchiſchoł, zo bych wěrnoſcźi ſwědcžił.
Schtóžkuli je z wěrnoſcźe, ſłyſchi mój hłós.“ Pilat rjekny jomu: „Schto
je wěrnoſcž?“ A hdyž běſche to prajił, wuńdźe wón zaſy k Židam a
wyſchſchim měſchnikam, prajicy: „Ja žaneje winy na nim njenamakam.“ A
hdyž bu wot nich we mnohim wobſkoržowany, njemotwołwi Jězus nicžo. Pilat
ſo joho wopraſcha: „Słyſchiſch, kajke ſwědcženja napſchecźo tebi praja?
njewotmołwiſch nicžo?“ A Jězus jomu na žane ſłowo njewotmołwi, tak zo ſo
bohot dźiwaſche.

Woni pak ſylniſcho wołachu: „Wón lud ſchcźuwa a wucži po cyłej Judeji,
wot Galileje hacž ſem.“ Hdyž Pilat wo Galileji zaſłyſcha, wopraſcha ſo,
hacž je tutón cžłowjek Galilejſki? A z honiwſchi, zo je z Herodeſoweho
poddanſtwa, póſła joho k Herodeſej, kotryž běſche te dny we Jeruzalemje.

Hdyž Herodes Jězuſa wohlada, zwjeſeli ſo jara; běſche dawno hiz̀om žadał,
joho wohladacź, dokelž běſche wjele wo nim ſłyſchał. Wón měnjeſche wot
njoho dźiw wohladacź. Wón praſcheſche ſo joho z wjele rycžemi, ale Jězus
nicžo njewotmołwi. Wyſchſchi měſchnikojo a piſmawucženi pak ſtejachu tam
a wobſkoržowachu joho ſtajnje. Herodes ze ſwojim wójſkom zacpě joho,
woblecže joho běłu draſtu a wuſměſchi joho a póſła joho zaſy k Pilatej.
Na tym dnju buſchtaj Herodes a Pilat pſchecźelej; pſchetož prjedy
běſchtaj napſchecźo ſebi njepſchecźelej.

Pilat zawoła wyſchſchich měſchnikow, pſchedſtejerjow a lud a rjekny jim:
„Wy ſcźe mi tohole cžłowjeka pſchiwjedli hako zběžkarja a ſym joho
pſched wami pſcheſłyſchał a njejſym na nim nicžo wot toho namakał,
cžohož joho wobſkoržujecźe. A tež Herodes njenamaka nicžo ſmjercźe
hódne. Duž chcu joho poſchwikacź dacź a puſchcźicź!“ Běſche mjenujcy
waſchujo, zo bohot na wyſoki ſwjedźeń jatoho puſchcźi, kotrohož lud
žadaſche. Tehdom mějeſche Pilat jatoho Barrabaſa, kotryž běſche zběžkaŕ
a morjenja dla popadnjeny. A Pilat ſo jich wopraſcha: „Kotroho chcecźe
puſchcźenoho měcź, Barrabaſa abo Jězuſa, krala Židow, kotryž ſo Khryſtus
mjenuje?“ Wón mjenujcy wjedźeſche, zo je Jězus wot wyſchſchich
měſchnikow ze zawiſcźe jomu podaty; tež póſła joho žona k njomu, zo
njeby z tutym ſprawnym nicžo cžinicź měł, dokelž je joho dla wjele wo
ſnje cźeŕpjeła. Wyſchſchi měſchnikojo pak běchu lud naſchcźuwali, zo
bychu ſebi Barrabaſa žadali a Jězuſa moricź dali. Tohodla wołachu
wſchitcy: „Nic toho, ale <pb n="23"/>Barrabaſa nam puſchcź.“ Pilat
chcyſche Jězuſa puſchcźicź a prajeſche: „Schto dha chcecźe, zo bych z
Jězuſom kralom Židow cžinił?“ A wſchitcy wótſe wołachu: „Wón ma
kſchižowany bycź!“ Ale Pilat prajeſche jim: „Schto dha je złoho cžinił;
ja njenamakam ſmjertneje winy na nim! Tohodla chcu joho poſchwikacź a
puſchcźicź.“ Woni pak bóle wołachu: „kſchižuj joho!“

A Pilat daſche joho ſchwikacź. Wojacy wjedźechu joho do dwora a
zawołachu cyłu cžródu wojakow. Woni joho wuſlěkachu, woblecžechu joho
cžeṙwjeny płaſchcź, ſplecźechu z cźernjow krónu, ſtajichu ju jomu na
hłowu a dachu jomu ſcźinu do praweje ruki. A woni pocžachu ſo pſched nim
kłonjecź a joho wuſměſchejo powitacź, prajicy: „Budź powitany, kralo
Židow!“ Potom pluwachu na njoho, wzachu ſcźinu a cźepjechu joho z njej
na hłowu a kleskachu joho.

Zaſy wuſtupi Pilat a rjekny: „Hlejcźe, ja joho k wam won wjedu, zo
ſpóznajecźe, zo žaneje winy na nim njenamakam.“ A Jězus wuṅdźe ſobu a
njeſeſche cźernjowu krónu a cžeŕwjeny płaſchcź. A Pilat rjekny:
„Hlejcźe, cžłowjek!“ Hdyž woni joho wohladachu, wołachu woni: „Kſchižuj,
kſchižuj joho!“ Pilat jim rjekny: „Wzmicźe a kſchižujcźe ſebi joho;
pſchetož ja žaneje winy na nim njenamakam.“ Židźa wotmołwichu: „My mamy
zakoń a po tutym dyrbi wón wumrjecź; pſchetož wón je ſo ſyna božoho
cžinił.“ Na tule rycž bojeſche ſo Pilat hiſchcźe bóle a dźěſche zaſy do
ſudniſchcźa a rjekny Jězuſej: „Z wotkel ſy?“ A Jězus jomu njewotmołwi.
Na to dźeſche Pilat: „Ty zo mnu njerycžiſch? njewěſch, zo mam móc tebje
kſchižowacź abo tebje puſchcźicź?“ Jězus wotmołwi: „Ty njeby mocy nade
mnu měł, hdyž tebi njeby wot horjeka data była; tohodla ma wjetſchi
hrěch tón, kotryž je mje pſchepodał!“ Wot nětka hladaſche Pilat joho
puſchcźicź. Židźa pak wołachu: „Jeli zo toho puſchcźiſch, njejſy
khěžorowy pſchecźel; pſchetož kóždy, kotryž ſo krala cžini, ſpjecźuje ſo
khěžorej.“ Hdyž běſche Pilat tele ſłowa ſłyſchał, wuwjedźe wón Jězuſa,
poſyny ſo na ſudny ſtoł a rjekny Židam: „Hlejcźe, waſch kral!“ Woni pak
wołachu: „Precž, precž! kſchižuj joho.“ Pilat dźeſche: „Waſchoho krala
mam kſchižowacź?“ Wyſchſchi měſchnikojo wotmołwichu: „My nimamy krala,
khiba khěžora!“ A woni žadachu, zo dyrbi kſchižowany bycź a jich wołanjo
pſchecy pſchiběraſche. Hdyž dha Pilat widźeſche, zo nicžo njewucžini,
ale zo wołanjo pſchiběra, wza wón wodu, wumy ſebi pſched ludom rucy a
rjekny: „Ja ſym njewinowaty na krjewi tutoho <pb n="24"/>ſprawnoho; wy
ſo hladajcźe!“ A cyły lud wotmołwi: „Joho krej pſchińdź na nas a na
naſche dźěcźi!“ A Pilat wupraji jim k woli wuſudźenjo, zo ma ſo po jich
žadanju ſtacź. Wón puſchcźi jim Barrabaſa, Jězuſa pak poda ke
kſchižowanju. To ſta ſo wokoło tſecźeje hodźiny, to je po dźewjatej
pjatk dopołdnja.

Hdyž Judaſch, kotryž běſche joho pſcheradźił, widźeſche, zo je Jězus k
ſmjercźi wotſudźeny, bu jomu žel a wón pſchinjeſe tſicycźi ſlěbornikow
wyſchſchim měſchnikam zaſy a prajeſche: „Ja ſym zhrěſchił, zo
njewinowatu krej pſcheradźich!“ Woni pak prajachu: „Schto to nas ſtara?
ty ſo hladaj!“ Dha cźiſny wón ſlěborniki do templa, woteńdźe a wobjeſy
ſo; a wón rozpukny ſo woſrjedźa a wſchě joho cžrjewa ſo wuſypnychu. A
wyſchſchi měſchnikojo wzachu ſlěborniki a prajachu: „Dowolene njeje, je
do templowoho pokłada cźiſnycź; dokelž ſu krejny pjenjez.“ A hdyž běchu
ſebi wuradźili, kupichu za nje horncžerjowe polo k pohrjebniſchcźu za
cuzownikow. Tohodla rěka tele polo Hakeldama, to je krejne polo.

Wojacy wzachu Jězuſa, ſlecžechu joho cžeŕwjeny płaſchcź a woblecžechu
joho zaſy joho draſtu a wjedźechu joho won, zo bychu joho kſchižowali.
Jězus njeſeſche ſam ſwój kſchiž po měſcźe na horu Golgotha, to rěka
nopowiſchcźo.

Pſchiſp.: Tutón cyły pucż wucžini 747 krocželow. Kſchiž běſche pſchez 6
łohcźi dołhi a prěkuſch wokoło połſchtwórta lohcźa.

Pſchez ſchwikanjo zeſłabjeny a z kſchižowej cźežu potłócženy dźěſche
wokoło 80 krocželow daloko, hdyž joho mocy wopuſchcźichu a wón pod
kſchižom padny. Měſto tróſchta ſłyſcheſche klecźa, měſto pomocy dóſta
ſtorki a puki. Z mocu bu wón horje ſtorhnjeny a dźěſche dale. Po 40
krocželach zetka ſwoju macźeṙ Mariju. Schěſcźdźeſat krocželow dale
pócžnje ſo pucź zaſy na horu pozběhowacź a wón njemóžeſche ſam dale; ale
nichtó jomu pomhacź njechaſche.

Tu nadeńdźechu Symana Cyrenſkoho, kotryž z pola dźěſche. Toho wzachu a
napołožichu jomu kſchiž, zo by jón za Jězuſom njeſł.

Pſchiſp.: Woſomdźeſat krocželow dale ſtejeſche Veronicyny dom. Wona
wuſtupi a wutrje jomu pót a krej z woblicža a joho znamjo woſta na
rubcžk wucźiſchcżane. Za tule luboſcź dóſta wón nowe krjudowanjo a wón
druhikrócź padny, 180 krocželow wot Veronicynoho domu.

Za nim ſcźěhowaſche wulka mnohoſcź luda a žónſke, kotrež joho
wobžarowachu a płakachu. Jězus ſo k nim wobrocźi a rjekny: <pb
n="25"/>„Wy dźowki Jeruzalemſke, njepłakajcźe na mnje, ale na ſo ſame a
na ſwoje dźěcźi. Pſchetož hlej, dny pſchińdźeja, hdźež ſo praji:
Zbožowne ſu njepłódne, a žiwoty, kotrež porodźiłe njejſu, a nadra,
kotrež njejſu cźěſchiłe. Tehdom budźeja horam prajicź: padńcźe na nas, a
hórkam: pokryjcźe nas! Pſchetož hdyž na zelenym drjewje tajke cžinja,
ſchto ſo ze ſuchim ſtanje?

Pſchiſp.: Tſi ſta ſchěſcźdźeſat krocželow dale, ſkoro na wjeŕſchku hory
Jězus zaſy padny a bu nětko 18 krocželow dale wlecženy hacž na
kſchižowne měſtno.

Woni wjedźechu tež dweju złóſtnikow ſobu won, zo byſchtaj morjenaj
byłoj. Hdyž na nopowiſchcźo pſchińdźechu, dachu jomu myrowe (hórke) wino
k picźu; woptawſchi njechaſche wón picź. Tam kſchižowachu Jězuſa a z nim
dwej mordarjow, jenoho k joho prawicy, druhoho k lěwicy, Jězuſa pak
ſrjedźa njeju. Jězus pak prajeſche: „Wotcže, wodaj jim, dokelž
njewjedźa, ſchto cžinja!“ Běſche pak ſcheſta hodźina (w dwanacźich),
hdyž Jězuſa kſchižowachu.

Pilat pak běſche napis ſcžinił, kotryž winu joho ſmjerźe wopſchijeſche.
Tón běſche we hebrejſkej, grichiſkej a łacźanſkej rycži piſany a wyſche
Jězuſoweje hłowy na kſchiž pſchicžinjeny a rěkaſche: „(Tutón je) Jězus
(J) Nazarenſki (N), kral (R) Židow (J).“ Tutón napis cžitachu mnozy ze
Židow. A wyſchſchi měſchnikojo prajachu Pilatej: „Njepiſaj: kral Židow —
ale, zo je wón prajił: ja ſym kral Židow.“ Pilat wotmołwi: „Schtož ſym
piſał, ſym piſał.“

Wojacy pak wzachu joho draſtu a rozdźělichu ju na ſchtyri dźěle, za
kóždoho wojaka dźěl; wo joho ſuknju mjetachu lós, dokelž běſche bjez
ſchowa a wot horjeka tkana. Na to poſydnychu ſo a hladachu joho.

A lud ſtejeſche tam a pſchihladowaſche. Kotſiž pak nimo dźěchu,
wuſměſchachu a hanjachu Jězuſa; woni wijachu z hłowu a prajachu: „Ha,
kotryž ty templ boži potorhaſch a za tſi dny zaſy natwariſch, pomhaj
ſebi ſamomu. Sy-li ſyn boži, pój ze kſchiža.“ Wyſchſchi měſchnikojo,
piſmawucženi a ſtarſchi prajachu mjez ſobu: „Druhim je pomhał, ſebi
pomhacż njemóže. Je-li wón Khryſtus, wuzwoleny boži a kral Židow, njech
ſebi pomha a ze kſchiža pſchińdźe, zo to wohladamy, a potom chcemy jomu
wěricź. Wón je ſo Bohu dowěrjał; tón joho wumož, je-li wo njoho rodźi!“
Tež wojacy wuſměſchachu joho, prajicy: „Sy ty kral Židow, dha ſebi
pomhaj!“

<pb n="26"/>

Tež jedyn z mordarjow, kotrajž z nim kſchižowanaj wiſaſchtaj,
wumjetowaſche jomu to a hanjeſche joho: „Sy-li Khryſtus, pomhaj ſebi a
namaj!“ Druhi wotmołwi jomu a poſwari joho prajicy: „Njebojiſch ſo tež
ty Boha, hacž runje ſy we tymſamym wotſudźenju? Mój drje z prawom,
dokelž dóſtawamój, ſchtož ſu naju ſkutki zaſłužiłe. Tónle pak njeje
nicžo złe cžinił.“ K Jězuſej wón prajeſche: „Knježe, ſpomń na mje, hdyž
do ſwojoho kraleſtwa pſchińdźeſch.“ A Jězus jomu rjekny: „Zawěrno, praju
tebi, dźenſa budźeſch zo mnu we paradizu!“

Pſchi Jězuſowym kſchižu ſtejachu tež joho macźeŕ a macźeŕna ſotra
Marija, a Marija Madlena. Hdyž Jězus ſwoju macźeŕ a wucžownika (Jana),
kotrohož lubowaſche, ſtejecź widźeſche, rjekny wón ſwojej macźeri:
„Žónſka, hlej ſwojoho ſyna!“ Na to rjekny wucžownikej: „Hlej ſwoju
macźeŕ!“ A wot teje hodźiny wza ju tón wucžownik k ſebi.

Hdyž běſche ſcheſta hodźina (dwanata) pſchiſchła, naſta wulka cźma po
cyłej zemi a trajeſche hacž k dźewjatej hodźinje (to je w tſoch
popołdnju). Wokoło dźewjateje t. j. tſecźeje hodźiny zawoła Jězus z
mócnym hłoſom a prajeſche: „Eli, Eli, lamma ſabakthani,“ to je: „Mój
Božo, mój Božo! cžoho dla ſy mje wopuſchcźił?“ A někotſi, kiž to
ſłyſchachu, prajachu: „hlej, wón Eliaſa woła.“ Na to, hdyž Jězus
wjedźeſche, zo je wſchitko dokonjane k dopjelnjenju piſma, prajeſche
wón: „Michce ſo picź.“ Tam ſtejeſche ſudobjo połne kiſała. Zdobom
běžeſche tam jedyn z nich napjelni hubicu (ſchwam) z kiſałom, tykny ju
na izopowu ſcźinu, zběhny jomu ju k hubje a daſche jomu picź. Mjez tym
prajachu druzy: „Woſtajmy a wohladamy, hacž Elias pſchińdźe, joho dele
wzacź a wumožicź.“

Hdyž běſche Jězus kiſało wzał, zawoła zaſy z mócnym hłoſom: „Dokonjane
je. Wótcže, do Twojeju rukow porucžam ſwojoho ducha!“ To prajiwſchi,
pokhili wón ſwoju hłowu a wumrje.

A hlej, templowy zawěſchk ſo wot horjeka hacž dele ſrjedźa do dweju
kruchow rózdrje, zemja ržeſche, ſkały ſo pukachn; rowy ſo wotewrjachu a
wjele cźěłow wotemrjetych ſwjatych ſtany a woni wuńdźechu z rowow,
pſchińdźechu do Jeruzalema a wozjewichu ſo mnohim. Hdyž ſtotnik
(wojeŕſki wyſchſchi) a kotſiž z nim Jězuſa wobkedźbowachu, to widźachu,
ſtróžichu ſo jara, <pb n="27"/>khwalachu Boha prajicy: „Zawěrno, tónle
cžłowjek běſche ſprawny a boži ſyn.“ A wſchitkón lud, kotryž běſche
pódla a widźeſche, ſchto ſo ſtawa, cźepjeſche ſo na wutrobu a wrócźi ſo.
Tam ſtejachu tež wſchitcy joho znacźi a wjele žónſkich a pſchihladowachu
z nazdala; tež mnozy druzy, kotſiž běchu z Jězuſom do Jeruzalema
pſchiſchli. — Židźa njechachu, zo bychu cźěła na wulkim ſabacźe na
kſchižu woſtałe. Proſchachu tohodla Pilata, zo bychu ſo jim koſcźe
rozłamałe a cźěła dele wzałe. Wojacy pſchińdźechu a rozłamachu koſcźe
dweju złóſtnikow. Hdyž pak k Jězuſej pſchindżechu a widźachu, zo je
hižom wumrjeł, njerozłamachu joho koſcźe, ale jedyn z wojakow wotewri
joho ſtronu z lebiju a zdobom běžeſche krej a woda k znamjenju ſmjercźe.

Hdyž chcyſche ſo potom zwjecžoricź, pſchińdźe bohaty muž, Jȯzef
Arimatejſki a ſtupi khroble k Pilatej a wuproſy ſebi Jězuſowe cźěło, zo
ſměł je dele wzacź. Pilat ſo dźiwaſche, zo je Jězus hižom wumrjeł. Wón
daſche ſtotnika (wyſchſchoho) pſchińcź a wopraſcha ſo joho, hacž je
Jězus hižom wumrjeł. Hdyž běſche to wot ſtotnika zhonił, dowoli wón a
dari cźěło Józefej a porucži, zo bychu je jomu wotedali. Józef pak kupi
cžiſty płat a wza cźěło ze kſchiźa. Tež Nikodem pſchińdźe a pſchinjeſe
myru z aloeom změſchanu, wokoło ſto puntow.

Pſchiſp.: Pobožna podawizna powjeda, zo knježna a macźeŕ Marija morwe
cźěło ſwojoho ſyna na klin wza. Z jeje klina wzachu woni cźěło a
njeſechu je do Józefoweje zahrody. Tſicycźi krocželow pſched rowom
zaſtachu, połožichu je na kamjeń a žałbowachu je khwatajcy.

Wonaj wzaſchtaj Jězuſowe cźěło, zawaliſchtaj je ze žałbu do cžiſtych
płatowych rubow po židowſkim pohrjebnym waſchnju. Na měſcźe, hdźež
běſche Jězus kſchižowany, běſche zahroda a w zahrodźe nowy row, kotryž
běſche Józef do ſkały wurubacź dał a we kotrymž hiſchcźe nichtó ležał
njeběſche.

Do njoho połožiſchtaj Jězuſa, waliſchtaj pſched joho durje wulki kamjeń
a woteńdźeſchtaj. Žónſke pak, kotrež běchu z Galileje z Jězuſom
pſchiſchłe, ſcźěhowachu a ſydnychu ſo napſchecżo a pſchihladowachu, hdźe
bu joho cźěło połožene. A wone wrócźichu ſo a kupichu mazy a žałby a
pſchihotowachu je; ſobotu pak po zakonju wotpocžowachu.

Na druhi dźeń zeńdźechu ſo wyſchſchi měſchnikojo a farizejſcy k Pilatej
a dźachu: „Knježe, my ſmy ſo dopomnili, zo je tutón zawjednik, hdyž
běſche hiſchcźe žiwy, prajił: po tſjoch dnjach ſtanu wot morwych!
Pſchikazaj tohodla, zo by row wobarnowany <pb n="28"/>był hacž do
tſecźoho dnja, zo bychu trjebaj joho wucžownikojo njepſchiſchli a joho
njekradnyli a ludej njeprajili: wón je wot morwych ſtanył; a budźe tak
najpoſledniſche zjebanjo hórſche, dyžli prěniſche.“ Pilat dźeſche k nim:
„Macźe wojakow; dźicźe, wobarnujcźe (row), kaž ſo wam zda.“ Woni pak
woteńdźechu a wobarnowachu row z wojakami, potymhacž běchu kamjeń
zapjecžatowali (zazyglowali).

Pſchiſp.: Cyrkej ſpomina ſwjedźeṅſcy na zbóžnikowe woblicžo (15.
januara), na joho rany (pjatk po 3. njedżeli poſta), na joho
najdróžſchukrej (pjatk po 4. njedźeli poſta a 1. njedźelu we juliju), na
joho cżeŕpjenjo (wutoru po njedźeli Sexageſima 15. novembra), a na joho
wutrobu (pjatk po dokhowanju Božoho cźěła) a na joho wumoženjo (3.
njedźelu julija a 23. oktobra). Wyſche toho ſpomina ſo na cżernjowu
krónu (pjatk po popjelnej ſrjedźe a 2. ſeptembra), na ſuknju (pjatk po
2. njedźeli poſta), na lebju a hozdźe (pjatk po prěnjej njedźeli poſta a
pjatk po běłej njedźeli); na namakanjo ſwjatoho kſchiža (3. meje) a
powyſchenjo ſwjatoho kſchiža 14. ſeptembra). Hako Jězuſowy ſmjertny dżeṅ
ſo pjatk we martrownym tydźenju dżerži.

Jězuſowy wyſchſchi měſchniſki ſkutk bèſche dokonjany, bože jehnjo za
hrěchi cyłoho ſwěta woprowane. Joho cźěło ležeſche we rowje. Duſcha
naſtupi dobycźeŕſki pucź do pſchedhele (Abrahamowoho klina), zo by
ſprawnym duſcham ze zańdźenych cžaſow wjeſołu powjeſcź jich wumoženja
pſchinjeſła. Z tam wrócźi ſo duſcha na tſecźi dźeṅ do cźěła, we rowje
ležacoho a wožiwi je. Hordoznje wuńdźe wón ze ſwojej mocu z
pſchekraſnjenym cźěłom z rowa.

Rano po ſobocźe (njedźelu) wuńdżechu Marija Madlena, Marija Kleofowa,
Salome a Joanna prjedy ſłónca ſkhadźenja, zo bychu row wohladałe a
Jězuſa žałbowałe. A wone prajachu mjez ſobu: „Schtó drje nam kamjeń wot
durjow rowa wotwali?“ A hlej, wulke zemjerženjo naſta; pſchetož knjezowy
jandźel pſchińdźe z njebes a wotwali kamjeń a ſyny ſo na njón.
Jandźelowy napohlad běſche runja błyſkej a joho draſta běła kaž ſněh. A
ſtražnikojo tſchepotachu z bojoſcźe pſched nim a buchu kaž morwi.

Hdyž žónſke po ſkhadźenju ſłónca k rowej dóńdźechu, widżachu kamjeń wot
rowa wotwaleny a Marija pſched rowom płakajo ſtejeſche, wuhladachu dweju
jandźelow we běłobłyſchcźatej draſcźe. A wone ſo ſtróžichu a ſkhilichu
woblicžo k zemi. A jandźel ſo wopraſcha: „Žȯnſka, ſchto płakaſch?“ A
wona wotmołwi: <pb n="29"/>„Mojoho knjeza ſu precž wzali a njewěm, hdźe
ſu joho połožili.“ Jandźel prajeſche: „Njebójcźe ſo; wěm, ſo pytacże
Jězuſa Nazareńſkoho, kſchižowanoho. Schto pytacźe žiwoho mjez morwymi?
Wón tudy njeje, ale je horje ſtanył. Pójcźe a hlejcźe měſto, hdżež běchu
knjeza połožili. Dźicźe pak khwatajcy, prajcźe joho wucžownikam a
Pětrej, zo je wón horje ſtanył. — Hlejcźe, wón póńdźe pſched wami do
Galileje; tam joho wohladacźe, kaž je wam prajił.“ A žónſke dopomnichu
ſo na Jězuſowe ſłowa a cźěkachu khwata jcy z bojoſcźu a z wulkej
wjeſołoſcźu wot rowa. Marja (M adlena) pak zaſta pſched rowom płakajcy a
wohladnywſchi ſo, wuhlada Jězuſa ſtacź, ale njewjedźeſche, zo je wón. A
Jězus prajeſche: Žónſka, ſchto płakaſch? koho pytaſch?“ Wona měnjeſche,
zo je to zahrodnik a rjekny jomu: „Knježe, jeli ſy ty joho wotnjeſł,
praj mi, hdźe ſy joho połožił, zo móžu po njoho hicź.“ Jězus jej
prajeſche: „Marja!“ A wona ſpóznawſchi joho hłós ſo wobrocźi a rjekny
jomu: „miſchtrje!“ A Jězus jej rjekny: „Njedótkaj ſo mje! pſchetož
hiſchcźe njejſym k ſwojomu Wótcej horje ſpěł. Tola dźi k mojim bratram a
praj jim: „ja ſpěju horje k ſwojomu Wótcej a k waſchomu Wótcej, k
ſwojomu a k waſchomu Bohu.“ A Marja Madlena woteńdźe, a druhe žónſke
běžachu, zo bychu to wucžownikam wozjewiłe. Bojoſcź a ſtróžele běchu je
pſchewzałe a wone nikomu nicžo njeprajichu, dokelż ſo bojachu. A hlej,
tu zetka je Jězus a prajeſche: „Budźcźe poſtrowjene!“ A wone
pſchiſtupichu, wobjachu joho nozy a modlachu ſo k njomu. A Jězus jim
prajeſche: „Njebójcźe ſo! dżicźe a wozjewcźe mojim bratram, zo bychu do
Galileje ſchli; tam mje wohladaja.“ A žónſke wozjewichu wſchitko to
jědnacźom, kotſiž žarowachu a płakachu. Hdyž woni zhonichu, zo je wón
žiwy a widźany był, zezdachu ſo jim tele ſłowa kaž bajka a woni jim
njewěrjachu. A Pětr a druhi wucžownik (Jan) ſtanyſchtaj a dźěſchtaj won.
A wonaj hromadźe běžeſchtaj a druhi wucžownik běžeſche ſpěſchniſcho,
dyžli Pětr a pſchińdźe prjedy k rowej. A wón ſkhili ſo do rowa a
widźeſche ruby ležecź; tola nuts wón njedóńdźe. Nětk pſchińdźe tež Syman
Pětr, ſkhili ſo a dźěſche do rowa a widźeſche tam jenož ruby ležecź, tež
rubcžk, kotryž běſche wokoło hłowy był; ale tón njeležeſche pola rubow,
ale hromadźe ſkładźeny na druhim měſcźe. A wón woteńdźe a dźiwaſche ſo
pſchi ſebi nad tym, ſchtož běſche ſo ſtało. Nětko dźěſche tež tamny
wucžownik do rowa, kotryž běſche prěni pſchiſchoł a widźeſche a
wěrjeſche. A wucžownikaj <pb n="30"/>dżěſchtaj zaſy domoj. Na domojpucźu
wozjewi ſo Jězus Pětrej ſamomu.

Pſchiſp. Jězuſowe horjeſtacźo ſwjecźi cyrkej jutry. Kaž podawizny
powjedaja, wozjewi ſo Jězus po ſwojim horjeſtacźu najprjedy ſwojej
macźeri Mariji, potom Mariji Madlenje, na to druhim žónſkim, potom
Pětrej.

Na tym ſamym dnju pſchińdźechu někotſi ze ſtražnikow do měſta a
wozjewichu wyſchſchim měſchnikam wſchitko, ſchtož běſche ſo podało. Cźi
zhromadźichu ſo ze ſtarſkimi, wuradźowachu ſebi a dachu wojakam wjele
pjenjez prajicy: „Rjekńcźe: joho wucžownikojo ſu w nocy pſchiſchli a
joho kranyli, hdyž ſpachmy. A by-li to bohot zhonił, chcemy joho my
změrowacź a za was ſtacź.“ A wojacy wzachu pjenjezy a cžinjachu, kaž
běchu wucženi. A mjez Židami ſo tale powjeſcź roznjeſe.

Tón ſamy dźeń wozjewi ſo Jězus dwěmaj wucžownikomaj-Kleofej a druhomu,
kotrajž do Emauſa dźěſchtaj. Tam ſpóznaſch, taj joho na łamanju khlěba;
wȯn pak ſo z jeju wocžow zhubi. A wonaj ſo zaſy do Jeruzalema k
wucžownikam wrócźiſchtaj a powjedaſchtaj jim, zo ſtaj Jězuſa na łamanju
khlěba ſpóznałoj. Tola woni njewěrjachu. Tȯn ſamy dźeń wjecžor wozjewi
ſo Jězus jědnacżom wucžownikam. Woni za blidom ſedźachu a mějachu durje
zamknjene. A Jězus pſchiṅdźe a ſtejeſche mjez nimi a porokowaſche jim
jich njewěriwoſcź a wutrobnu twjerdoſcź, zo tym wěrili njejſu, kotſiž
běchu joho widźeli, hdyž běſche wón horjeſtanył. A wón jich prajeſche:
„Pokoj budź z wami. Ja ſym; njebójcźe ſo.“ A woni ſo ſtróžichu a bojachu
ſo, dokelž měnjachu, zo ducha widźa. A wón jim rjekny: „Cžohodla ſcźe
naſtroženi a cžohodla tajke myſle we waſchich wutrobach ſtawaja? Hlejcźe
mojej rucy a nozy; ja ſym to ſam; maſajcźe a hlejcźe; pſchetož duch nima
mjaſo a koſcźe, kaž widźicźe, zo mam ja.“ To prajiwſchi pokaza jim rucy
a nozy a ſtronu. Nětko ſo wucžownikojo wjeſelachu, zo Knjeza widźachu.
Dokelž pak wjeſołoſcźe dla hiſchcźe njewěrjachu, a ſo dźiwachu, rjekny
wón: „Macźe ſchto jěſcź?“ Woni połožichu jomu kruch pjecženeje ryby a
płaſt mjedu. A hdyž běſche pſched nimi pojědł, w za zbytne a poda jim.
Na to jim zaſy prajeſche: „Pokoj budź z wami. Kaž je mje Wótc póſłał,
tak ſcźełu ja was.“ To prajiwſchi duny na nich a prajeſche jim: „Wzmicźe
Ducha ſwjatoho. Kotrymž wy hrěchi wodacże, tym ſu wodate, a kotrymž je
zdźeržicźe, tym ſu zdźeržane.“

Domaſch pak njeběſche pola nich, hdyž Jězus pſchińdźe a <pb n="31"/>wón
njewěrjeſche, hdyž jomu druzy wucžownikojo to powjedachu. Po woſym
dnjach běchu woni zaſy hromadźe a Domaſch z nimi. A Jězus pſchińdźe
pſchez zamknjene durje k nim a rjekny: „Pokoj budź z wami!“ A wón
kazaſche Domaſchej, zo by porſty do joho ruki a ruku do joho ſtrony
połožił a wěrił.

Jědnacźe wucžownikojo dźěchu do Galileje na horu, hdźež běſche jich
Jězus ſkazał. Tež pjecż ſtow bratrow joho widźeſche (1 Kor. 15, 6). A
hdyž woni joho widźachu, modlachu ſo k njomu; někotſi pak dwělowachu.
Jězus pſchiſtupi k nim a rycžeſche z nimi, prajicy: „To ſu rycže, kotrež
ſym k wam rycžał, hdyž běch hiſchcźe pola was, zo dyrbi ſo wſchitko
dopjelnicź, ſchtož je we Mójzeſowym zakonju, we profetach a pſalmach wo
mni piſane.“ Na to wotewri jim myſl, zo piſmo zrozymichu. A wón jim
rjekny: „Tak ſteji piſane a tak dyrbjeſche Khryſtus cźeŕpjecź a na
tſecźi dźeń z morwych ſtanycź, a we joho mjenje ſo wſchitkim ludam
pokuta a wodacźo prědowacź, ſpocžinajo wot Jeruzalema. Wy pak ſcźe
ſwědkojo toho.“

Na to wozjewi ſo Jězus ſwojim wucžownikam zaſy pſchi morju Tiberiaſkim.
Syman Pětr, Domaſch, Nathanael, Zebedejowaj ſynaj a dwaj druhej běchu
hromadźe. A woni dźěchu z Pětrom ryby łojicź a ſtupichu do cžołma. Tule
nóc pak nicžo njepopadnychu. Na ranjo ſtejeſche Jězus na brjozy, a
wucžownikojo joho njeſpóznachu. A Jězus jim rjekny: „Dźěcźatka, macźe
ſchto jěſcź?“ Woni wotmołwichu: „Ně!“ A wón rjekny: „Wucźiſńcźe ſycź na
prawy bok łódźe a namakacźe něſchto.“ Woni ju wucźiſnychu a njemóžachu
ju dla mnohoſcźe rybow wucźahnycź. Jan prajeſche Pětrej: „To je Knjez.“
Hdyž Syman Pětr to ſłyſcheſche, wopaſa draſtu a ſkocži do morja. Druzy
wucžownikojo pak pſchińdźechu na cžołmje a cźehnjechu ſycź z rybami.
Hdyž na kraj ſtupichu, widźachu wuhlowy woheń zadźěłany a rybu a khlěb.
A Jězus jim prajeſche: „Pſchinjeſcźe ſem wot rybow, kotrež ſcźe
popadnyli.“ A Pětr wucźahny ſycź, we kotrejž běſche 153 wulkich rybow. A
Jězus jim prajeſche: „Pójcźe a pojěſcźe!“ A woni ſo zeſydachu a Jězus
wza khlěb a poda jim, runje tak tež rybu. Po jědźi praſcheſche ſo Jězus
Pětra tſi krócź, hacž joho lubuje a porucži jomu, joho jehnjata a wowcy
paſcź. Też Jakubej daſche ſo Jězus widźecź (1 Kor. 15, 7.)

Poſledni krócź wozjewi ſo Jězus ſwojim wucžownikam we Jeruzalemje a
prajeſche jim: „Mi je data wſchitka móc we njebjeſach a na zemi. Toho
dla dźicźe do cyłoho ſwěta, wucžcźe <pb n="32"/>wſchitke ludy a
prědujcźe evangelium wſchitkomu ſtworjenju, a kſchcźicźe jich we mjenje
Wótca, Syna, a ſwjatoho Ducha. Wucžcźe jich wſchitko dźeržecź, ſchtož
ſym wam porucžił. Schtóž wěri a ſo kſchcźicż da, budźe zbóžny; ſchtóž
pak njewěri, budźe zatamany ..... A hlej, ja ſym pola was wſchitke dny
hacž do ſkóncženja ſwěta. A ja póſcźełu na was ſlubjenjo ſwojoho Wótca.
Wy pak woſtańcźe we měſcźe, hacž budźecźe wuhotowani z mocu z
wyſokoſcźe.“ A wón wjedźeſche jich won do Bethanije na wolijownu horu.
Wón pozběhny ſwojej rucy a žohnowaſche jich. A mjez tym zo jich
žohnowaſche, dźěli ſo wón wot nich a ſpějeſche horje do njebjes a ſedźi
na prawicy božej. A woni ſo k njomu modlachu. A hdyž za nim do njebjes
ſpějacym hladachu, hlej, ſtejeſchtaj dwaj mužſkaj we běłej draſcźe z
boka nich a prajeſchtaj: „Mužojo z Galileje, ſchto ſtejicźe do njebjes
hladajo? Tón Jězus, kotryž je wot was do njebjes wzaty, pſchińdźe tak
zaſy, kaž ſcźe joho widźeli do njebjes ſpěcź.“ To ſta ſo 40 dnjow po
Jězuſowym horjeſtacźu.

Pſchiſp.: Schtyrcyty dżeń po jutrach ſwjecźi cyrkej ſwjedźeń Jězuſowoho
hordoznoho do njebjes ſpěcża.

„Jězus je drje hiſchcźe wjele druhich znamjenjow pſched wocžomaj ſwojich
wucžownikow cžinił, kotrež we tychle knihach ſpiſane njejſu. Měło ſo to
woſebje ſpiſacź, by ſwět knihi njewopſchijał, kotrež dyrbjałe ſo piſacź.
Tuto pak je piſane, zo byſchcźe wěrili: Jězus je Khryſtus, ſyn boži, a
zo byſchcźe pſchez tule wěru žiwjenjo měli we joho mjenje.“ Amen.

<pb/>

2.

Najſwjecźiſcha knježna a macźeŕ Boža Marija.

(Joachim a Hana. — Józef.)

Bjeze wſchitkimi ſwjatymi běſche najſwjecźiſcha a je nade wſchitkich
pozběhnjena hako kralowna wſchitkich Swjatych Marija, macźeŕ Syna
Božoho. Wo njej chcemy nětko najwažniſche ſobudźělicź, ſchtož nam ſwjate
piſmo a někotre najſtarſche pobožne podawizny powjedaja.

Marijiny nan rěkaſche Joachim, tónſamy, kotrohož ſwjaty Lukaſch Heli
(Heliakim) mjenuje. Wón běſche ze ſplaha Juda z Davidoweje ſwójby a
pſchebywaſche we Nazarecźe. Joho mandźelſka Hana běſche z měſchniſkoho
ſplaha Levi a we Bethlehemje narodźena.

Pſchiſp.: Joachim a Hana wužiwaſchtaj we wſchitkich cžaſach cžeſcźowanjo
pobožnych kſcheſcżanow a je woſebje na mjeno ſwjateje Hany wjele
cyrkwjow ſwjecźenych. Cźěło ſwj. Hany bu we lěcże 710 ze Żidowſkeje do
Konſtantinopla pſchenjeſene. Joachimowy ſwjedźeṅ je 20 měrca a njedźelu
po donjebjeswzacźu ſwjateje Marije, ſwjateje Haniny 26. julija.

Tutaj bohabojaznaj mandźelſkaj doſtaſchtaj, hdyž běſchtaj hižom dlěſchi
cžas Boha wo mandźelſke žohnowanjo proſyłoj, dźowcžicžku Mariju[2]⁾, kiž
po zjawnje wuprajenej cyrkwinſkej wucžbje wot najprěniſchoho
wokomiknjenja ſwojoho podjecźa [3]^(*)) wot Adamowoho abo herbſkoho
hrěcha pſchez woſebitu hnadu wuſwobodźena woſta. Wo prěnim žiwjenju
ſwjateje Marije njepraji nam ſwjate piſmo nicžo. Někotre jara ſtare
ſpiſy pak powjedaja, zo je jenož <pb n="34"/>tſi lěta we domje
ſtarſcheju zwoſtała a zo bu po tutych do templa pſchinjeſena [4]⁾ a tam
měſchnikam k kubłanju pſchepodata. Hižom wot najprěniſcheje młodoſcźe
namaka Marija na božim zakonju najwjetſche ſpodobanjo a lubjeſche tež —
dopokaz złoženja wſchěch jeje myſlow na Boha — Bohu ſtajne knježniſtwo.
Pozdźiſcho bu Marija z Józefom, bohabojaznym ale hižom bóle zeſtarjenym
mužom ze Davidowoho ſplaha ſlubjena [5]^(*)) a zwěrowana. Pſchez to
njebu pak Józef wot božeje prjedywidžiwoſcźe tak jara za muža ſwjateje
knježny kaž wjele bóle za zakitarja jeje knježniſkeje cžiſtoty
poſtajeny.

Hdyž běſche Marija z Józefom ſchtyri měſacy po ſlubje, bu jandźel wot
Boha do galilejſkoho měſta Nazaretha k njej póſłany. A wón pſchińdźe k
njej a prajeſche: „Poſtrowjena budź, hnady połna! tón Knjez je z tobu;
ty ſy žohnowana mjez žónſkimi!“ Hdyž wona to ſłyſcheſche, poſtróži ſo
nad joho rycžu a pomyſli ſebi, kajke je to poſtrowjenjo. A jandźel praji
jej: „Njebój ſo, Marija! pſchetož ſy hnadu pola Boha namakała. Hlej,
budźeſch we žiwocźe podjecż a porodźiſch ſyna, a dyrbiſch joho mjeno
Jězus rěkacž. Wón budźe wulki a Syn Najwyſchſchoho mjenowany, a Bóh tón
Knjez da jomu trón joho wótca Davida; a wón budźe we Jakubowym domje do
wěcžnoſcźe knježicź, a joho kraleſtwa njebudźe žadyn kónc.“ Marija pak
rjekny jandźelej: „Kak ſo to ſtanje, hdyž muža njeſpóznawam?“ A jandźel
jej wotmołwi: „Duch ſwjaty pſchińdźe nad tebje a móc Najwyſchſchoho
tebje wobſcźini. A tohodla budźe Swjate, kiž ſo z tebje narodźi, ſyn
Boži rěkacź. A hlej, Hilžbjeta, twoja cźeta, je tež we ſwojej ſtarobje
ſyna podjała a tutón měſac je jej ſcheſty, kotraž njepłódna rěka.
Pſchetož pola Boha njeje žana wěc njemóžna.“ Marija pak rjekny: „Hlej,
ſym ſłužownica toho Knjeza; mi ſo ſtań po twojim ſłowje!“

Na tymle dnju bu Marija wot najſwjecźiſcheje Trojicy nad wſchitke
ſtworjenja we njebjeſach a na zemi pozběhnjena: Wóte wza ju za ſwoju
dźowku, Boži Syn za ſwoju macźeṙ a ſwjaty Duch za ſwoju njewjeſtu. Hdyž
wona ſo do božeje wole poda, tehdom wza pſchez ſpodźiwne ſkutkowanjo
ſwjatoho Ducha wěcžny Boži Syn cžłowjecže mjaſo na ſo.

Pſchiſp.: Cyrkej ſwjecżi tutón podawk 25. měrca.

<pb n="35"/>

Hdyž běſche jandźel woteſchoł, poda ſo Marija bórzy na pucź do
židowſkoho měſta Hebron. Pjecź a dwacycźi hodźinow zdaleny pucż
wjedźeſche pſchez hory. Khwatajcy bližeſche ſo Marija wobydlenju ſwojeje
cźety Hilžbjety. Hdyž ta Marijine poſtrowjenjo zaſłyſcha, bu wona ze
ſwjatym Duchom napjelnjena a zawoła z wótrym hłoſom: „Ty ſy žohnowana
mjez žónſkimi, a žohnowany je płód twojoho žiwota! Kak ſtawa ſo mi, zo
macź mojoho knjeza ke mni pſchińdźe? Hlej, hdyž hłós twojoho
poſtrowjenja we mojimaj wuſchomaj zaklincža, poſkocži dźěcźo wjeſele we
mojim žiwocźe! A zbóžna ſy, zo ſy wěriła. Pſchetož wſchitko ſo dokonja,
ſchtož je tebi wot Knjeza prajene.“ A Marija prajeſche: „Moja duſcha
wulkoſcźi toho Knjeza, a mój duch ſo zraduje we Bohu mojim zbóžniku.
Pſchetož wón je na ponižnoſcź ſwojeje dźowki pohladał. Hlej dha, wot
nětka budźeja mje zbóžnu prajicź wſchitke narody. Dokelž je wulke na mni
cžinił, kiž mócny je, a joho mjeno je ſwjate. A joho miłoſcź traje wot
naroda k narodej pola tych, kotſiž ſo joho boja. Móc je wopokazał ze
ſwojim ramjenjom; rozpjerſchił je, kotſiž ſu hordźi we wutrobnych
myſlach. Mócnych je ze ſtoła ſtorcžił a powyſchił ponižnych. Hłódnych je
napjelnił z kubłami, a bohatych wupóſłał próznych. Pſchijał je ſwojoho
ſłužownika Izraela, dopomniwſchi ſo na ſwoju miłoſcź: kaž je wón rycžał
naſchim wótcam, Abrahamej a joho ſymjenju do wěcžnoſcźe!“

A Marija woſta wokoło tſjoch měſacow pola Hilžbjety. Potom ſo do
Nazaretha wrócźi.

Pſchiſp.: Tónle wopyt najzbóžniſcheje knježny ſwjecźi ſo 2. julija.

We Nazarecźe pſchebywaſche wona, hacž ju na jandźelowe napominanjo Józef
k ſebi wza. Tu wocžakowaſche wona narod toho, wo kotrymž běchu profetojo
prajili: „Roſujcźe njebjeſa z wyſoka a mrócžele njech ſprawnoho
deſchcźuja; zemja njech ſo wotewri a wupłȯdź zbȯžnika.“

Pſchiſp.: K wopomnjecźu tohole cžaſa ſwjecżi cyrkej 18. decembra
„wocžakowanjo Marije na porod.“

Mjez tym bu khěžorowy rozkaz znaty, zo maja wſchitcy poddani zapiſani
bycź. Józef a Marija dźěſchtaj a pſchińdźeſchtaj do Bethlehema, zo
byſchtaj ſo zapiſacź dałoj. A hdyž běſchtaj tam, pſchiṅdźe cžas, zo
dyrbjeſche wona porodźicź. A wona porodźi ſyna, zawi joho do pjeluſchkow
a połoži joho do žłobja, dokelž w hoſpodźe njeběſche žanoho měſtna za
njeju. Tam namakachu ju paſtyrjo a powjedachu, zo ſu jandźelow widźeli a
ſłyſcheli. A Marija <pb n="36"/>zakhowa wſchitke tele ſłowa a
wopominaſche je we ſwojej wutrobje. — Tam namakachu ju tež Mudri, kiž
běchu z rańſchoho kraja pſchiſchli, ſo k noworodźenomu kralej Židow
modlicź.

Pſchiſp.: Potajnoſcź Marijinoho poroda je cyrkwi pſchiležnoſcż k dwěmaj
ſwjedźenjomaj podała: wona ſwjecźi druhu njedżelu oktobra „Marijine
macżeŕſtwo“ a tſecźu njedżelu oktobra „Marijinu knježniſku cžiſtoſcź.“

Hdyž běchu dny jeje cžiſtoſcźenja po Mójzeſowym zakonju dokonjane,
pſchinjeſeſchtaj Józef a Marija Jězuſa do Jeruzalema, zo byſchtaj joho
Knjezej pſchedſtajiłoj. Tu wza Simeon dźěcźo z Marijineju rukow a k jeje
ſpodźiwanju wozjewi jej, zo mjecž jeje wutrobu pſchekłóje.

Pſchiſp.: We ſpominanju na tutón podawk ſwjecżi cyrkej ſwjedżeṅ
cžiſtoſcżenja ſwjateje Marije 2. februara.

Bórzy na to dyrbjeſche wona ze ſwojim dźěſcźom a z Józefom do
Egiptowſkeje cźeknycź a pſchebywaſche tam hacž do Herodeſoweje ſmjercźe.
Potom bydleſche zaſy we Nazarecźe. We Jězuſowym dwanatym lěcźe wza joho
ſobu do Jeruzalema a zhubi joho tam. Hdyž joho po tſjoch dnjach we
templu zaſy namaka, rjekny jomu: „Dźěcźo, cžohodla ſy namaj to cžiniło?
Hlej, twój nan a ja ſmój tebje z boloſcźu pytałoj.“ Ale wón rjekny
jimaj: „Cžoho dla ſtaj mje pytałoj? Njewjedźeſchtaj dha, zo mam we tym
bycź, ſchtož je mojoho Wótcowe?“ Wonaj pak njezrozymiſchtaj rycž, kiž
jimaj wón prajeſche. A joho macź wobkhowa wſchitke tele ſłowa we ſwojej
wutrobje.

Cyły cžas hacž k Jězuſowomu zjawnomu wucžeṙſtwu mjelcža ſwjate ſtawizny
wo Mariji. Na kwaſu we Kanje galilejſkej ju zaſy wohladamy. Hdyž wino
pocža na kónc hicź, prajeſche Marija Jězuſej: „Woni nimaja žanoho wina.“
Jězus pak jej wotmołwi: „Žónſka, ſchto mam ja z tobu cžinicź? Moja
hodźina hiſchcźe njeje pſchiſchła.“ Joho macźeŕ pak prajeſche
ſłužownikam: „Schtož wam wón praji, to cžińcźe!“ A wón porucži ſchěſcź
kamjeńtych karanow z wodu napjelnicź. A na joho ſłowo pſcheměni ſo woda
do wina. Na to dźěſche wona z Jězuſom do Kafarnauma a bydleſche tam. Na
Jězuſowych pucźach joho wona pſchewodźeſche, ſłyſcheſche joho ſłowa a
ſłužeſche jomu z druhimi pobožnymi žónſkimi. Na tajkim pucźu pozběhny
žónſka ſwój hłós a prajeſche: „Zbóžny je žiwot, kiž je tebje noſył a
zbóžne nadra, kotrež ſy wužiwał.“ Jězus pak rjekny: „Haj, zbȯžni ſu,
kotſiž bože ſłowo ſłyſcha a dopjelnjeja.“ Po powjedanju ſtarych
podawiznow wozjewi Jězus Mariji ſwoje cźeŕpjenja a dźěleſche ſo wot <pb
n="37"/>njeje. We boloſtnej ſtyſknoſcźi cžakaſche wona na dopjelnjenjo
wſchoho toho, ſchtož dyrbjeſche na jeje Jězuſa pſchińcź. Hdyž joho k
kſchižowanju wjedu, khwata wona hiſchcźe junu k njomu a zetka joho, hdyž
wón ſwój kſchiž njeſeſche. Nětko ſcźěhowaſche joho a ſtejeſche žarujo
pod joho kſchižom. Hdyž Jězus ſwoju macźeŕ a wucžownika, kotrohož
lubowaſche, pod kſchižom ſtacź widźeſche, rjekny wón ſwojej macźeri:
„Žónſka, hlej twój ſyn!“ Na to prajeſche wón wucžownikej: „Hlej, twoja
macźeŕ!“

Hdyž Jězuſowe morwe cźěło ze kſchiža wzachu, wza je Marija na ſwój klin
a bèſche ſwědk joho pohrjeba.

Pſchiſp.: Pjatk po pjatej njedżeli poſta a tſecźu njedżelu ſeptembra
ſwjecźi cyrkej ſwjedźeń „ſydom boloſcżow najzbóžniſcheje knježny.“ Tele
boloſcźe pak wona mějeſche pſchi Simeonowym profecżenju, pſchi cźěkanju
do Egiptſkeje, hdyž běſche Jězuſa we Jeruzalemje zhubiła, hdyž Jězuſa
kſchiž njeſcź widźeſche, hdyž pod joho kſchižom ſtejeſche, hdyž joho
morwoho na ſwój klin wza a hdyž joho pohrjebachu.

Po ſwojim horjeſtacżu wozjewi ſo Jězus najprjedy ſwojej macźeri a
pſcheměni jeje žarowanjo do wjeſeła. Po Jězuſowym do njebjes ſpěcźu
wrócźi ſo wona do Jeruzalema a dóſta tam z japoſchtołami ſwjatoho Ducha.

Pſchiſp.: Cyrkej wopomina 24. ſeptembra „radoſcźe najzbóžniſcheje
knježny.“ Tele radoſcże mějeſche Marija pſchi poſołſtwje jandźela, pſchi
Jězuſowym narodźe, hdyž ſo tſjo kralojo k Jězusdżěcźatku modlachu, hdyž
Jězuſa we templu zaſy namaka, hdyž joho horjeſtanjenoho wohlada, hdyž
joho do njebjes ſpěcż widźeſche a hdyž ſwjatki Ducha ſwjatoho dóſta.

Po ſtarych powjeſcźach bydleſche Marija po Jězuſowym do njebjes ſpěcźu
hiſchcźe 23 lět a někotre měſacy na zemi. Wona bydleſche we Jeruzalemje
pola Jana, a pſchikhadźeſche tam wjele kſcheſcźanow, zo bychu ju
wohladali. Po pſchebywanju we Jeruzalemje woteńdźe z Janom do Efeſa a
wuwiny ſo tak židowſkim pſcheſcźěhanjam. Hdyž bu zaſy měr, wrócźi ſo po
ſtarej powjeſcźi zaſy do Jernzalema, a cžakaſche tu žadoſcźiwje na ſwoje
woteńdźenjo k Jězuſej. Kaž ta ſama powjeſcź powjeda, zhromadźichu ſo
pſchez Bože wjedźenjo japoſchtołojo a druzy kſcheſcźenjo wokoło njeje,
prjedy hacž wona zbóžnje wumrje. Japoſchtołojo pohrjebachu ju w
Gethſemani. Na tſecźi dźeń wotewrichu row a namakachu tam jeno cźělne
ruby. Lubozna wóń jim napſchecźo ſtupaſche a lilije tam kcźějachu, hdźež
běſche njewoblakowane cźěło ležało.

Ze ſpodźiwanjom ſpóznachu, zo je Jězus cźěło ſwojeje macźerje <pb
n="38"/>zahinjenju wutorhnył a do njebjeſkeje hordoſcźe horje wzał.

Powyſchena nade wſchitkich zbóžnych wobydlerjow njebjeſkoho kraleſtwa
knježi nětk pola ſwojoho Syna hako kralowna jandźelow a wſchitkich
Swjatych. Pſchez nju a na jeje próſtwu wudźěla Jězus Khryſtus ſwoje
najlěpſche dary tym, kotſiž hako jeje dźěcżi pola njeje pomoc a zakit
pytaja.

Pſchiſp.: Do njebjes wzacźo ſwjateje Marije ſwjecźi ſo 15. auguſta.
Druhu njedźelu po donjebjeswzacźu je ſwjedżeṅ najcžiſcżiſcheje wutroby
Marije; pſchenjeſenjo lauretanſkoho domu ſwjecźi ſo 10. decembra,
ſwjedźeṅ róžowca (rózarija) najzbóžniſcheje knježny je prěnju njedźelu
oktobra; druhu njedżelu novembra je ſwjedźeṅ Marijinoho zakita. Wyſche
toho je cžeſcźi najzbóžniſcheje knježny poſwjecźena kóžda ſobota a měſac
meja.

We ſwjatej ſwójbje Nazarethſkej widźimy hiſchcźe knježniſkoho nawoženju
ſwjateje Marije a Jězuſowoho zaſtaracźerja a zežiwjerja Józefa. Wón
běſche z Davidowoho kralowſkoho ſplaha; joho nan rěkaſche Jakub, joho
dźěd Mathan. Hacž runje z kralowſkoho ſplaha, žiwjeſche ſo z cźěſliſtwom
a z druhim dźěłom ſwojeju rukow. Swjate piſmo mjenuje joho ſprawnoho a
pokazuje z tym na joho ſwjate žiwjenjo. Pſchez bože wjedźenjo bu wón z
knježnu Mariju zwěrowany. Mjeze wſchitkimi młodźencami ſwojoho ſplaha
běſche wón jenicžki, kotromuž móžachu knježnu Mariju bjez ſchkody jeje
knježniſtwa hako njewjeſtu pſchepodacź. Tež wón wobkhowa njewinowatoſcź
a woſta hacž do ſmjercźe knježniſki nawoženja najſwjecźiſcheje knježny.

Kak dyrbjeſche ſo wón ſtróžicź, hdyž na ſwojej knježniſkej njewjeſcźe
pſcheměnjenjo zhoni a widźeſche, kotrež jej macźeṙſtwo lubjeſche. Wón
chcyſche ju tohodla potajnje wopuſchcźicź, zo ju njeby do złych rycžow
pſchinjeſł. Hdyž pak mějeſche tuto we myſlach, wozjewi ſo jomu Knjezowy
jandźel we ſpanju, prajicy: „Józefje, ſyno Davidowy, njebój ſo Mariju k
ſebi wzacź. Pſchetož ſchtož je we njej ſpłodźene, je wot ſwjatoho Ducha.
Wona porodźi ſyna, tomu narjeknjeſch mjeno Jězus: pſchetož wón wumoži
ſwój lud wot hrěchow!“ Wotucźiwſchi pak ze ſpanja, cžinjeſche Józef, kaž
běſche jomu Knjezowy jandźel pſchikazał, a wón wza ſwoju mandźelſku k
ſebi.

Poſłuſchny pſchikazni romſkoho khěžora dźěſche wón z Mariju do
Bethlehema, zo by ſo dał zapiſacź. Staroſcźe połny namaka <pb n="39"/>a
pſchihotowa wón hoſpodu za nju, prjedy hacž wona porodźi. Z Jězuſowym
narodom naſtachu jomu nowe winowatoſcźe: bójſke dźěcźo zaſtaracź a
zežiwicź. „Wón běſche ſwěrny a rozomny ſłužownik, kotrohož běſche Bȯh na
ſwoju ſwójbu poſtajił, zo by był macźeri tróſcht a podpjera, a ſynej
zežiwjeŕ. Kajke zbožo, zo mȯžeſche Jězuſa widżecź a ſłyſchecź, noſycź,
koſchicź, zežiwicź.“

Na dny wjeſela ſcźěhowachu dny ſtaroſcźe. Herodes myſleſche na to,
dźěcźatko moricź. Tu wozjewi ſo Knjezowy jandźel Józefej zaſy we ſpanju,
prajicy: „Stań, wzmi dźěcźo a joho macżeŕ a cźekń do Egiptowſkeje a
woſtań tam, hacž tebi zaſy praju. Pſchetož ſtanje ſo, zo budźe Herodes
dźěcźo pytacź, zo by je morił.“ A Józef ſtany, wza dźěcźo a joho macźeŕ
a cźehnjeſche w nocy hižom prjecž do Egiptowſkeje. A wón woſta tam hacž
do Herodeſoweje ſmjercźe. Po tutej wozjewi ſo Knjezowy jandźel Józefej
we ſpanju, prajicy: „Stań a wzmi dźěcźo a joho macźeŕ a cźehń do
Izraelſkoho kraja, dokelž ſu wumrjeli, kotſiž dżěſcźu za žiwjenjom
dżěchu.“ A wón ſtany, wza dźěcźo a joho macźeŕ a cźehnjeſche do
Izraelſkoho kraja. Hdyž pak ſłyſcheſche, zo we židowſkim kraju Archelaus
měſto ſwojoho nana Herodeſa knježi, bojeſche ſo Józef tam cźahnycź a
hdyž běſche we ſpanju napominany był, cźehnjeſche do galilejſkoho kraja
a bydleſche we měſcźe Nazareth. Kóžde lěto dźěſche Józef z Mariju po
židowſkej kazni do Jeruzalema do templa. Hdyž běſche Jězus dwanacźe lět
ſtary, wzaſchtaj joho ſobu do templa, ale zhubiſchtaj joho a
namakaſchtaj na tſecźi dźeń zaſy. Z dalſchoho žiwjenja Józefowoho nimamy
žane powjeſcźe. Najſkerje je hiſchcźe prjedy wumrjeł, hacž je Jězus
zjawnje hako wucžeŕ wuſtupił.

Pſchiſp.: Swjedżeń ſwjatoho Józefa ſo 19. měrca ſwjecźi a kſcheſcżenjo
cžeſcźuja joho hako pſchikład a zaſtupnika dobreje ſmjercźe.

<pb/>

3.

Swjaty Jan, kſchcżenik a Jězuſowy pſchedkhadnik.

Hdyž běſche ſo cžas wumožnika pſchibližił: tehdom běſche jedyn cžłowjek,
wot Boha póſłany, zo by ſwědcženjo dawał wo Swětle, zo bychu wſchitcy
pſchez njoho wěrili. A tón rěkaſche Jan. Tutón běſche ſpodźiwny we
narodźe, ſpodżiwny we žiwjenju, ſpodźiwny we ſmjercźi. Słyſchmy, ſchto
nam ſwjate piſma wo nim powjedaja.

We dnjach Herodeſa, krala we Judeji, bèſche měſchnik z mjenom Zacharias,
ze ſplaha Aaron, ze ſwójby Abias, kotraž běſche woſma mjez 24 rjadami
židowſkich měſchnikow. Joho mandźelſka, tež z Aaronowoho ſplaha,
rěkaſche Hilžbjeta. Wobaj běſchtaj ſprawnaj pſched Bohom a
wobkhadźeſchtaj we wſchitkich kaznjach a poſtajenjach toho Knjeza bjez
poroka. A wonaj njemějeſchtaj žanoho dźěſcźa: pſchetož Hilžbjeta běſche
njepłódna a wobaj do wyſokeje ſtaroby pſchiſchłoj.

Sta pak ſo, hdyž Zacharias po rjedźe měſchniſtwa pſched Bohom měſchniſku
ſłužbu cžinjeſche, trjechi joho, hdyž ſłužby z loſom dźělachu, zo
mějeſche kadźicź. Zacharias dźěſche do Knjezowoho templa a wſchitka
mnohoſcź łuda běſche wonka we pſcheddworje a modleſche ſo we cžaſu
kadnoho wopora. Tu zjewi ſo Knjezowy jandźel a ſtejeſche na prawicy
kadnoho wołtarja. Zacharias ſo ſtróži, hdyž joho wohlada a bojoſcź joho
napadny. Jandżel pak jomu prajeſche: „Njebój ſo, Zachariaſo! pſchetož
twoje prȯſtwy ſu wuſłyſchane, a Hilžbjeta, twoja mandźelſka, porodźi
tebi ſyna, a jomu dyrbiſch Jan rěkacź. Ty změjeſch wjeſołoſcź a radoſcź
nad nim a wjele budźeja ſo pſche joho narod wjeſelicź: pſchetož wón
budźe wulki pſched Knjezom. Wino a ſylny napoj <pb n="41"/>njebudźe picź
a hiſchcźe we žiwocźe ſwojeje macźerje budźe ze ſwjatym Duchom
napjelnjeny. Mnohich z izraelſkich dźěcźi wobrocźi wón k Knjezu jich
Bohu. A wón pſched nim póńdźe we duchu a mocy Eliaſowej: zo by myſlenja
na dźěcźi, njewěriwych k mudroſcźi ſprawnoſcźe pſchiwjedł a Knjezej
doſpołny lud pſchihotował.“ Tu prajeſche Zacharias jandźelej: „Z cžoho
mam to ſpóznacź? Pſchetož ja ſym ſtary a moja mandźelſka je do wyſokich
lět pſchiſchła.“ A jandźel wotmołwi jomu: „Ja ſym Gabriel, kotryž pſched
Bohom ſteju. Sym póſłany, z tobu porycžecź a tebi wjeſołe poſelſtwo
pſchinjeſcź. A hlej, ty budźeſch němy a rycžecź njemóc hacž do dnja,
hdźež ſo to ſtanje: tohodla, zo mojim ſłowam wěrił njejſy, kotrež ſo we
ſwojim cžaſu dopjeluja.“

Lud pak cžakaſche na Zachariaſa a dźiwaſche ſo, zo wón tak dołho we
templu pſchebywa. Hdyž wón nětko wuſtupi, njemóžeſche k nim rycžecź. A
woni pytnychu, zo je we templu zjewjenjo měł. A wȯn jim kiwaſche a woſta
němy. (Wón njemóžeſche požohnowanjo wuprajicź, ale jeno z rukomaj
znamjenicź). A ſta ſo, hdyž běchu dny joho ſłužby dokonjane, dźěſche wón
do ſwojoho domu. A po tychle dnjach podja joho mandźelſka Hilžbjeta a
ſkhowa ſo pjecź měſacow a prajeſche: „Tak je Knjez we tymle cžaſu nade
mnu cžinił a na mnje pohladał, zo by hańbu pſched cžłowjekami wote mnje
wzał.“

We ſcheſtym měſacu bu jandźel Gabriel k Mariji do Nazareta póſłany a
wozjewi jej: „Hlej, Hilžbjeta twoja cźeta, je ſyna podjała we ſwojej
ſtarobje a wona, kotraž njepłódna rěkaſche je nětko hižom we ſcheſtym
měſacu.“ Marija pak pozběhny ſo we tychle dnjach a dźěſche khwatajcy na
hory a pſchindźe do Zachariaſowoho domu a poſtrowi Hilžbjetu. A hdyž
Hilžbjeta Marijine poſtrowjenjo ſłyſcheſche, poſkocži dźěcźatko wjeſele
we jeje žiwocźe. A Hilžbjeta bu ze ſwjatym Duchom napjelnjena a zawoła
wótſe: „Žohnowana ſy ty mjez žónſkimi a žohnowany je płód twojoho
žiwota. A kak je ſo mi ſtało, zo macźeŕ mojoho Knjeza ke mni pſchiṅdźe?
Pſchetož hlej, hdyž hłós twojoho poſtrowjenja do mojoho wucha pſchińdźe,
poſkocži dźěcźatko wjeſele we mojim žiwocźe. A zbóžna ſy ty, kotraž ſy
wěriła; pſchetož na tebi budźe dokonjane, ſchtož je tebi wot Knjeza
prajene.“ A Marija woſta na tſi měſacy pola njeje a wrócźi ſo potom do
ſwojoho domu.

Hilžbjecźe pak bu cžas k porodej a wona porodźi ſyna.[6]⁾ <pb n="42"/>A
jeje pſchecźeljo a ſuſodźa ſłyſchachu, zo je Knjez ſwoju miłoſcź
wojaſnił a wjeſelachu ſo z njej. A na woſmy dźeń ſo ſta, zo pſchińdźechu
hólcžatko wobrězacź a chcychu je z nanowym mjenom Zacharias pomjenowacź.
Joho macźeŕ pak wotmołwi: „Tak nic, ale Jan dyrbi wón rěkacź.“ Woni pak
prajachu jej: „Wſchak tola we twojim pſchecźelſtwje nichtó njeje, kiž by
tele mjeno měł.“ A woni kiwnychu joho nana, kak chce wón jomu rěkacź
dacź. A wón žadaſche piſawku a napiſa ſłowa: „Jan je joho mjeno.“ A
wſchitcy ſo dźiwachu. Zdobom pak bu joho hort wotewrjeny a jazyk
wotwjazany a wón rycžeſche a khwaleſche Boha. Ze ſwjatym Duchom
napjelnjeny wěſchcżeſche Zacharias, prajicy: „Khwaleny budź Knjez, Bóh
Izraelowy. Pſchetož wón je ſwój lud wopytał a joho wumoženjo ſkutkował.
A joho roh zbožownoſcźe je nam poſtajił we domje ſwojoho ſłužownika
Davida, kaž je rycžał pſchez hort ſwojich ſwjatych profetow, kiž pſched
cžaſami běchu: wumoženjo wot naſchich njepſchecźelow a z ruki
wſchitkich, kotſiž nas hidźa: miłoſcź wopokazacź naſchim wótcam, a
wopomnicź ſwój ſwjaty ſlub, pſchiſahu, kotruž je pſchiſahał Abrahamej
naſchomu wótcej: zo chce nam dacź, zo wumoženi z rukow ſwojich
njepſchecźelow bjez bojoſcźe jomu ſłužimy we ſwjatoſcźi a ſprawnoſcźi
pſched nim wſchitke dny ſwojoho žiwjenja. A ty, dźěcźo! budźeſch profeta
Najwyſchſchoho rěkacź: pſchetož póńdźeſch pſched Knjezowym woblicžom, zo
by jomu joho pucźe pſchihotował, zo by joho ludej wědomoſcź zbóžnoſcźe
dał k wodawanju jich hrěchow, pſchez najhłubſchu ſmilnoſcź naſchoho
Boha, we kotrejž je nas wopytał wukhad z wyſokoſcźe, zo by ſwěcźił tym,
kotſiž we ſměrkach a ſcźinu ſmjercźe ſedźa, a zo by naſche nohi wjedł na
pucź pokoja.“

Bojoſcź pak pſchińdźe nade wſchitkich jich ſuſodow a po wſchitkich
horach Judeje bu roznjeſena powjeſcź wo tutym. A wſchitcy, kotſiž to
ſłyſchachu, wzachu ſebi to k wutrobje a prajachu: „Schto budźe tola z
tohole dźěſcża? pſchetož Knjezowa ruka běſche z nim.“ Dźěcźatko pak
roſcźeſche a bu ſylne we duchu a pſchebywaſche we puſcźinje hacž k
dnjej, hdźež dyrbjeſche ſo izraelſkomu ludej pokazacź.

We puſcźinje woſta Jan hacž k ſwojomu tſicytomu lětej a pſchihotowaſche
ſo z modlenjom a krutym žiwjeujom na ſwój wažny ſkutk.

We pjatnatym lěcże knježeŕſtwa khěžora Tiberia, hdyž běſche Pontius
Pilatus bohot we Judeji, tehdom pſchińdźe Knjezowe <pb n="43"/>ſłowo k
Janej, Zachariaſowomu ſynej, we puſcźinje. Jan pak mějeſche draſtu z
kamjelowych koſmow a kožany pas wokoło bjedrow, a joho jědź běchu
ſkócžki a dźiwi měd. A wón pſchińdźe do cyłeje krajiny wokoło Jordana a
prědowaſche kſchcźeńcu pokuty a k wodacźu hrěchow. Wón běſche, wo
kotrymž běſche pſchez profetu Izaja prajene: „Hlej, ja ſcźełu ſwojoho
jandźela pſched twojim woblicžom, kotryž dyrbi twój pucź pſched tobu
pſchihotowacź. Hłós wołacoho we puſcźinje: pſchihotujcźe Knjezowy pucź;
wurunajcźe joho ſchcźežki. Kóždy doł dyrbi wupjelnjeny bycź a kóžda hora
a hórka wotnoſchena, ſchtož kſchiwe je, dyrbi bycź rune a ſchtož je
ſchkropawe, dyrbi bycź hładki pucź. A wſchitke mjaſo budźe božu
zbóžnoſcź widźecż.“ A tu khodźachu k njomu wobydlerjo z Jeruzalema a ze
wſcheje Judeje a z cyłeje krajiny wokoło Jordana a dachu ſo wot njoho w
rěcy Jordanje kſchcżicź a wuznawachu ſwoje hrěchi. A wón prědowaſche
jim, prajicy: „Cžińcźe pokutu, pſchetož njebjeſke kraleſtwo je ſo
pſchibližiło.

Hdyž pak wón wjele Farizejow a Saducejow widźeſche, kiž běchu k joho
kſchcźeńcy pſchiſchli, prajeſche wȯn: „Wy jeſchcźerſki ſplaho! ſchtó je
wam pokazał pſchichodnomu hněwej cżěkacź? Pſchinjeſcźe hódne płody
pokuty. Njepocžinajcźe pſchi ſebi prajicź: mamy Abrahama za wótca!
Pſchetož ja wam praju: Bóh móže Abrahamej z tutych kamjenjow ſynow
wubudźicź. Hižon je ſekera ſchtomam na korjeń złožena. A kóždy ſchtom,
kotryž dobrych płodow njenjeſe, budźe wukopany a do wohnja cżiſnjeny.“

A cžródy praſchachu ſo joho: „Schto dha mamy cžinicź?“ A wón jim
wotmołwi: „Schtóž dwě ſukni ma, daj tomu, kiž žaneje nima, a ſchtóž ma
jědź, cžiń tež tak.“

A tež cłonikojo pſchińdżechu ſo kſchcźicź dacź a prajachu jomu:
„Wucžerjo, ſchto mamy my cžinicź?“ Wón pak jim rjekny: „Nježadajcźe
wjacy, hacž je wam poſtajene.“

Tež wojacy praſchachu ſo joho: „A ſchto mamy my cžinicź? A wón jim
rjekny: „Njepſchemocujcźe nikoho a njecžińcźe kſchiwdu a ſpokojcźe ſo ze
ſwojej mzdu.“

Hdyž pak ſo ludej zdaſche a wſchitcy we ſwojich wutrobach wo Janu
myſlachu, zo ſnadź je wón Khryſtus ſam, wotmołwi Jan a prajeſche
wſchitkim: „Ja kſchcźiju was z wodu k pokucźe; ale za mnu pſchińdźe
jedyn, kotryž je ſylniſchi dyžli ja. A ja njejſym hódny, zo bych ſo
pokhilił a rjemjenje joho cžrijow wotwjazał a joho cžrije noſył. Tón
budźe was kſchcźicź we ſwjatym Duchu a z wohnjom. We joho rucy je wějna
łopacž a wón <pb n="44"/>wurjedźi ſwoje huno a budźe pſcheńcu do ſwojich
bróžujow hromadźicź a pluwy budźe palicź z njewuhaſnitym wohnjom.“ A
hiſchcźe wjele druhoho napominaſche a prědowaſche wón ludej.

A hdyž ſo wſchitkón lud kſchcźicź daſche, pſchińdźe tež Jězus z Nazareta
we Galileji k Jordanej, zo by ſo wot Jana kſchcźicź dał. Jan pak
wotdźeržowaſche joho prajicy: „Ja dyrbju wot Tebje kſchcźeny bycź a Ty
pſchińdżeſch ke mni!“ Jězus pak wotmołwi: „Daj tomu bycź!“ Pſchetož tak
ſłuſcha ſo, ſo my wſchitku ſprawnoſcź dopjelnimy.“ Tak puſchcźi wón
joho. Hdyž běſche Jězus wukſchcźeny, wuſtupi wón hnydom z wody, a hlej,
hdyž ſo wón modleſche, wotewrichu ſo nad nim njebjeſa a widźeſche božoho
Ducha we cźělnej poſtawje kaž hołbja dele pſchińcź a nad nim woſtacź. A
hłós z njebjes ſo ſta a prajeſche: „Ty ſy mój lubowany ſyn, na kotrymž
mam ſwoje ſpodobanjo.“

A Jan da wo nim ſwědcženjo prajicy: „Tón běſche, wo kotrymž ſym prajił:
kotryž za mnu pſchińdźe, běſche pſchede mnu; pſchetož wón běſche prjedy,
dyžli ja.“

A to je Janowe ſwědcženjo, hdyž Židźa z Jeruzalema měſchnikow a levitow
póſłachu, ſo joho wopraſchecź: „Schtó ſy ty?“ A wón njeprějeſche a
wuzna: „Ja njejſym Khryſtus.“ A praſchachu ſo joho: „Schtó dha ſy
Elias?“ A wón rjekny: „Ja njejſym.“ „Sy ty tón profeta?“ Wón wotmołwi:
„Ně.“ Dha prajachu jomu: „Schtó dha ſy? zo móhli tym wotmołwjenjo dacź,
kiž ſu nas póſłali. Schto prajiſch wo ſebi ſamym?“ Wón prajeſche: „Ja
ſym hłós wołacoho we puſcźinje: runajcźe Knjezowy pucź! Kaž je Izajas
profeta prajił.“ Wotpóſłani pak běchu z farizejſkich. A woni praſchachu
ſo joho: „Cžoho dla dha kſchcźijeſch, hdyž njejſy Khryſtus ani Elias ani
tón profeta? Jan wotmołwi jim: „Ja kſchcźiju z wodu. Srjedźa mjez wami
je ſtał tón, kotrohož wy njeznajecźe. Tón je, kotryž za mnu pſchińdźe,
kotryž je prjedy mje był a kotrohož cžrijow rjemjenje wotwjazacź ja
hódny njejſym.“ To je ſo we Bethanii ſtało, na tamnej ſtronje Jordana,
hdźež Jan kſchcźijeſche.

Na druhi dźeń widźeſche Jan, zo Jězus k njomn dźe, a wón prajeſche:
„Hlejcźe Jehnjo bože, hlejcźe, kotrež prjecž bjerje hrěchi ſwěta. Tón
je, wo kotrymž prajach: za mnu pſchińdźe muž, kiž je pſchede mnu był,
pſchetož wón je prjedy, dyžli ja. A ja joho njeznajach, ale zo by wón we
Izraelu wozjewjeny był, ſym ja pſchiſchoł z wodu kſchcźicź.“ A Jan
wotpołoži ſwědcženjo a prajeſche: „Widźach Ducha kaž hołbja z njebjes
dele <pb n="45"/>pſchińcź a nad nim woſtacź. A ja joho njeznajach, ale
tón, kotryž je mje póſłał z wodu kſchcźicź, tón prajeſche mi: nad
kotrohož wohladaſch Ducha dele pſchińcź a nad nim woſtacź, tón je,
kotryž kſchcźije we Duchu. A ja ſym to widźał a ſwědcženjo wotpołožił,
zo tón je Syn Boži.“

A na druhi dźeń ſtejeſche tam Jan zaſy a dwaj joho wucžownikow; a hdyž
Jězuſa hicź widźeſche, prajeſche wón: „Hlejcźe, Jehnjo bože.“ — —

Bórzy po kwaſu we Kana pſchińdźe Jězus ze ſwojimi wucžownikami do
židowſkoho kraja a pſchebywaſche tam z nimi a kſchcźijeſche. Jan pak tež
kſchcźijeſche we Aennon pola Salim; pſchetož tam běſche wjele wody a
ludźo tam khodźachu a dachu ſo kſchcźicź.

Naſta pak zwada mjez Janowymi wucžownikami a Židami cžiſtoſcźenja dla. A
woni pſchińdźechu k Janej a prajachu jomu: „Miſchtrje, tón kiž běſche
pola tebje na tamnej ſtronje Jordana a wo kotrymž ſy ſwědcženjo
wotpołožił, hlej, tón kſchcźije a wſchitcy dźeja k njomu.“ Jan wotmołwi:
„Cžłowjek njemóže nicžo doſtacź, jeli jomu to z njebjes date njeje. Wy
ſami dawacźe mi ſwědcženjo, zo ſym prajił: „Ja njejſym Khryſtus, ale ſym
pſched nim póſłany. Schtóž ma njewjeſtu, je nawoženja. Nawoženjowy
pſchecźel pak, kotryž ſteji a joho ſłyſchi, wjeſeli ſo z radoſcźu na
nawoženjowym hłoſu. Tale moja radoſcź je dopjelnjena. Wón dyrbi roſcź,
ja pak woteběracź. Schtóž z horjeka pſchikhadźa, je wyſche wſchitkich.
Schtóž je ze zemje, je ze zemje, a rycži wot zemje. Schtóž z njebjes
pſchikhadźa, je wyſche wſchitkich. A ſchtož je wón widźał a ſłyſchał, to
wón wobſwědcža a joho ſwědcženjo nichtó njepſchijima. Schtóž joho
ſwědcženjo pſchijima, wobkrucźa, zo je Bóh wěrnoſcźiwy. Pſchetož tón,
kotrohož je Bóh póſłał, rycži bože ſłowa, pſchetož Bóh njedawa ducha na
měru. Wótc lubuje Syna a je wſchitko do joho ruki dał. Schtóž do Syna
wěri, ma wěcžne žiwjenjo: ſchtóž pak Synej njewěri, njewohlada žiwjenjo,
ale boži hněw woſtanje nad nim.“ — —

Hdyž pak bu ſchtyriwjeŕchej Herodeſej Antipej wot Jana dla Herodije,
bratroweje žony a wſchitkich złych ſkutkow dla, kotrež wobeńdźe,
porokowane, pſchida wón wſchitkomu tež to, zo Jana do jaſtwa zawrje. Wón
daſche joho pſchimnycź a we jaſtwje zwjazacź dla Herodije mandźelſkeje
ſwojoho bratra Filipa, kotruž běſche ſebi wzał. Pſchetož Jan prajeſche
Herodeſej: „Tebi njeje dowolene, žonu ſwojoho bratra měcź.“

<pb n="46"/>

Pſchiſp.: To běſche Herodes Antipas, ſyn Herodeſa, kotryž betlehemſke
dźěcżi ſkóncowacź da a bratr tamnoho Herodeſa, kotryž Jězuſa we běłej
draſcźe wuſměſchi. — Kaž Joſephus Flavius piſa, bu Jan we hrodże
Macherus na pomjezach Kamjeńteje Arabije we měſacu decembru do ja ſtwa
ſadźeny.

Hdyž Jan we jaſtwje Khryſtuſowe ſkutki zhoni, (joho wucžownikojo
wozjewjachu jomu wſchitko), powoła wón dweju ze ſwojich wucžownikow a
póſła jej k Jězuſej a daſche jomu prajicź: „Sy ty tón, kotryž pſchińcź
dyrbi, abo dyrbimy druhoho wocžakowacź?“ Hdyž pak mužej k njomu
pſchińdźeſchtaj, prajeſchtaj: „Jan kſchcźenik ſcźele naj k tebi prajicy:
ſy Ty tón, kotryž pſchińcź dyrbi, abo wocžakujemy druhoho?“ (We tejle
hodźinje pak zahoji Jězus mnohich wot khoroſcźow a cžwilow a złych
duchow a mnohim ſlepym da wón widźenjo.) A wón wotmołwi jim: „Dźicże a
wozjewcźe Janej, ſchto ſcźe ſłyſcheli a widźeli: zo ſlepi widźa, khromi
khodźa, wuſadni bywaja wuſchwarnjeni, hłuchi ſłyſcha, morwi ſtawaja a
khudym prěduje ſo wjeſołe powjeſtwo. A zbóžny je, ſchtóž ſo nade mnu
njepohórſchuje.“ A hdyž běchu Janowi póſłojo woteſchli, pocža Jězus
cžródam wo Janu rycžecź: „Schto ſcźe wuſchli do puſcźiny widźecź? Scźinu
z wětrom hibanu? abo ſchto ſcźe wuſchli widźecź? cžłowjeka, mjechkojtu
draſtu woblecženoho? Hlejecźe, kotſiž ſu we pyſchnych a mjechkojtych
draſtach a we lóſchtach, cźi ſu we kralowſkich domach. Abo ſchto ſcźe
wuſchli widźecź? Profetu? Haj, praju wam, wón je wjacy dyžli profeta.
Wón je, wo kotrymž je piſane: hlej, ſcźełu ſwojoho jandźela pſched
twojim woblicžom, kotryž budźe twój pucź pſched tobu pſchihotowacź.
Zawěrno wam praju: mjez narodźenymi žónſkeje njeje žadyn wjetſchi
profeta ſtanył, dyžli Jan kſchcźenik.“ A wſchitkón lud, kiž to
ſłyſcheſche, a cłonikojo, kotſiž běchu z Janowej kſchcźeńcu kſchcźeni,
khwalachu Boha.

Herodija pak ſtejeſche Janej za žiwjenjom a chcyſche joho moricź, ale
njemóžeſche. Pſchetož Herodes bojeſche ſo Jana a luda, dokelž
wjedźeſche, zo je wón ſprawny a ſwjaty muž, a zo joho za profetu dźerža.
A wón wobkhowaſche joho a ſłyſcheſche joho rady a cžinjeſche wjele,
ſchtož běſche wot njoho ſłyſchał. A hdyž běſche pſchihodny cžas
pſchiſchoł, wuhotowa Herodes na ſwojim narodnym dnju wjeṙcham a wyſchkam
a prěnim z Galileje hoſcźinu. Tu zaſtupi Salome, dźowka tamneje
Herodije, a rejowaſche woſrjedża a lubjeſche ſo Herodeſej a tym, kotſiž
běchu ſobu <pb n="47"/>za blidom. A kral prajeſche holcy: „Žadaj wote
mnje, ſchtož chceſch, a ja tebi dam.“ A wón ſlubi jej z pſchiſahu:
„Schtožkuli ſebi požadaſch, dam tebi, byrnje połojcu ſwojoho kraleſtwa.“
Wona wuńdźe a rjekny ſwojej macźeri: „Schto bych žadała?“. Ta prajeſche:
„Hłowu Jana kſchcźenika.“ Wona pak, wot ſwojeje macźerje tak powucžena,
dźěſche hnydom khwatajcy ke kralej nuts a žadaſche prajicy: „Chcu, zo by
mi hnydom na ſchklu dał hłowu Jana kſchcźenika.“ A kral ſo zrudźi. Tola
pſchiſahi a tych dla, kotſiž běchu ſobu za blidom, njechaſche ju
zrudźicź a pſchikaza, zo by ſo jej hłowa dała. A wón póſła wojaka a
pſchikaza, joho hłowu na ſchkli ſem pſchinjeſcź. A tón wotcża Janej we
jaſtwje hłowu a pſchinjeſe ju we ſchkli a da ju holcy a holca poda ju
ſwojej macźeri.

Pſchiſp.: To ſta ſo we auguſtu, hdyž běſche Jan we 32. lěcźe. Cyrkej
ſwjecźi ſmjertny dżeń ſwjatoho Jana 29. auguſta. Swjaty Hieronym
powjeda, zo zaſakła Herodija morwej hłowje jazyk pſchekłó.

Hdyž to Janowi wucžownikojo ſłyſchachu, pſchińdźechu woni a wotnjeſechu
joho cźěło a połožichu je do rowa a dźěchu to Jězuſej wozjewicź.

Hdyž kral Herodes ſłyſcheſche, ſchtož ſo pſchez Jězuſa ſtawa, běſche wón
we njewěſtoſcźi, dokelž bu wot někotrych prajene, zo je Jan z morwych
ſtanył. Tohodla prajeſche Herodes ſwojim ſłužownikam: „Janej ſym hłowu
wotrubacź dał. Ale ſchtó je tón, wo kotrymž tajke ſłyſchu? Jan
kſchcźenik, kotromuž ſym hłowu wotrubacź dał, je z morwych ſtanył a
tohodla ſkutkuja dźiwne mocy pſchez njoho.

Pſchiſp.: Wſchelake njezboža, kotrež Herodeſa potrjechichu,
pſchipiſowaſche lud morjenju ſwjatoho Jana. Arabiſki kral Aretes,
kotrohož dźowku běſche Herodes za žonu měł a potom zaſtorcžił, pſchewiny
joho we wójnje. Khěžor Kaligula wza jomu knjejſtwo a wuhna joho do
Galileje, hdżež we hubjenſtwje wumrje. Rejwaŕka Salome pſchepadny ſo
ducy pſchez lód a wótre ſchkruty wotrazychu jej hłowu.

Pſchiſp.: Cżěło ſwjatoho Jana bu blizko pola hrodu Macherus pohrjebane,
pozdżiſcho pak do Samarije do rowa profeta Elizeje pſchenjeſene. We
cžaſu khěžora Juliana wotewrichu pohani tutón row a ſpalichu koſcźe a
rozmjetachu popjeł do wětſika, jeno něſchto bu wot pobožnych mužow
zakhowane. We lěcże 435 bu joho hłowa we Emeſa we Syriji namakana, 954
do Konſtantinopla pſchenjeſena a pſchińdźe 1204 do Amiens we
Francowſkej, hdżež ſo hiſchcźe namaka.

<pb n="48"/>

4. Prěni cžeſcźerjo Jězuſa dźěcźatka.

(Swjecżi tſjo Kralojo. Simeon. Hana. Njewinowate dżėcżatka).

♣a♠) Swjecżi tſjo Kralojo.

Hdyž běſche ſo Jězus narodźił a pſchez jandźelow paſtyrjam wozjewjeny,
pſchińdźechu cźile hako prěni ze židowſkoho luda ſo k njomu modlicź. Ale
kaž ſłónco nic jenomu krajej, ale cyłej zemi ſwoje jaſne pruhi ſcźele:
tak mějeſche ſo zbóžnik cyłoho ſwěta tež pohanam wozjewicź. K tomu
wuzwoli Bóh mužow z raṅſchoho kraja, najſkerje ze Zbožowneje Arabije.
Swjate ſcżenjo mjenuje jich „Mudrych“ abo „Wucženych.“ Tak buchu pola
tamnych ludow měſchnikojo mjenowani, kotſiž běchu we cžłowjeſkich a
bójſkich wěcach rozwucženi a hwězdow pucźe znajachu. Dokelž běchu woni
tež wjedźicźerjo luda, mjenuja jich podawizny „kralow.“ Teſame ſtawizny
mjenuja jich Kaſchpora (Kaspar), Malcharja (Melchior) a Bałcarja
(Balthaſar) a ſtaja jich pſchikład na tſinaty dźeń po Jězuſowym narodźe.

Wěſcźe běſche jim znate, zo Židźa wulkoho krala wocžakuja a znajachu,
ſchtož běſche Bileam wěſchcźił: „Z Jakuba zeſkhadźa hwězda a ſceptaŕ
(knjejſtwo) pſchińdźe z Izraela.“ Na to ſo dopomnichu, hdyž na njebju
dźiwnu hwězdu wohladachu, kotraž rjeńſcho a jaſniſcho dyžli druhe
ſwěcźeſche. Boži Duch rozjaſni jich rozom tak, zo tule hwězdu za hwězdu
nowoho krala ſpóznachu. Jomu chcychu ſwoje pocžeſcźenjo wopokazacź a
podachu ſo bjez <pb n="49"/>komdźenja na pucź do židowſkoho kraja.
Hwězda jim pucź pokazowaſche. Pucź drje běſche daloki, wobcźežny a
ſtraſchny, ale jich žadoſcź za nowym kralom běſche ſylniſcha. Woni ſo
Jeruzalemej, hłownomu měſtej židowſkoho kraja, bližachu a hwězda ſo jich
wocžomaj zhubi. Tudy na kralowſkim dworje Herodeſowym měnjachu pytane
dźěcźo namakacź. Jich prěnje praſchenjo je: „Hdźe je noworodźeny kral
Židow? ſmy joho hwězdu we rańſchim kraju widźeli a ſmy pſchiſchli, k
njomu ſo modlicź.“

Ale nichtó jim njewotmołwi. Herodes a cyły Jeruzalem ſo ſtróži. Herodes
bojeſche ſo wo trȯn a knjejſtwo, wobydlerjo Jeruzalema ſtrachowachu ſo
pſched nowym knježerjom. Na prěnju powjeſcź zhromadźi Herodes wſchitkich
wyſchſchich měſchnikow a piſmawucženych a praſcheſche ſo jich, hdźe ma
ſo Khryſtus narodźicź? Cźi jomu wotmołwichu: „We Betlehemje we kraju
Juda. Pſchetož tak je piſane pſchez profetu Micheja: a ty Betlehemje we
kraju Juda, njejſy najſnadniſche mjez wjeṙchowſkimi měſtami Judy;
pſchetož z tebje wuńdźe wȯjwoda, kotryž mój lud Izrael wobknježecź
budźe.“

Zhoniwſchi to, powoła Herodes Mudrych ſkradźu k ſebi a wuſkuſchowa
pilnje cžas, hdy je ſo jim hwězda zjewiła. Hdyž běſche ſo za wſchěm
dopraſchał, ſchtož ſo jomu wjedźecź chcyſche, pȯſła jich do Betlehema a
prajeſche: „dźicźe a pytajcźe ſwěru za tym dźěſcźom, a namakawſchi je,
wozjewcźe to mi, zo bych tež ja ſo k njomu modlicź ſchoł.“

Hdyž běchu Mudri krala ſłyſcheli, woteṅdźechu rano. A hlej, hwězda,
kotruž běchu we rańſchim kraju widźeli, dźěſche pſched nimi. Woni pak ſo
z wulkej wjeſołoſcźu zwjeſelichu, hdyž hwězdu zaſy wohladachu. Ta
dźěſche pſched nimi hacž do Betlehema a zaſta wyſche twarjenja, hdźež te
dźěcźatko běſche. A zaſtupiwſchi do twarjenja, namakachu dźěcźatko a
Mariju joho macźeṙ. Pſchez bože rozſwětlenjo ſpȯznachu we dźěcźatku
noworodźenoho krala. Na kolena padnywſchi ſo k njomu modlachu. A
wotewriwſchi ſwoje pokłady woprowachu jomu złoto, woruch a maru.

Wjecžor podachu ſo k wotpocžinkej a chcychu ſo nazajtra k Herodeſej
wrȯcźicź. Ale wo ſnje bu jim wozjewjene, zo ſo njebychu k Herodeſej
wrócźili. Tohodla dźěchu po druhim pucźu zaſy do ſwojoho kraja. Doma
rozſchěrjachu woni powjeſcź wo moworodźenym kralu a wjeſelachu ſo we
ſpominanju na lubozne dźěcźatko a joho macźeŕ. Schto je ſo dale z tutym
dźěcźatkom ſtało, běſche jim njeznate. Tu pſchińdźe po dołhim cžaſu
cuzobnik <pb n="50"/>do jich kraja a pſchinjeſe powjeſcź wo Betlehemſkim
dźěſcźu: kak je roſtło a nadobywało na mudroſcźi a hnadźe; kak je wón
wokoło khodźicy wucžił, tróſchtował, pomhał a dźiwy ſkutkował; kak je na
kſchižu wumrjeł, na tſecźi dźeń z morwych ſtanył a do njebjes ſpěł, kak
je wucžownikow do cyłoho ſwěta pȯſłał prědowacź a kſchcźicź. A woni
dachu ſo wot njoho kſchcźicź. Tutón cuzobnik pak běſche japoſchtoł
Domaſch. Woni pak prědowachu nětko toho, kotromuž běchu ſo pſched
žłobjom modlili.

Jich cźěła buchu pod prěnim kſchescźanſkim khěžorom Konſtantinom do
Konſtantinopla pſchenjeſene, a wot tudy do Milana (Mailand) na
porucžnoſcž khěžora Barbaroſſy 23. julija 1164 do Kölna nad Rajnom
podate, hdźež ſo nětko hiſchcźe we hłownej cyrkwi, ſławnym domje,
khowaja a wot wěriwych cžeſcźuja.

Scźěhujmy ſwjatych tſoch Kralow! Wěra je hwězda, kotraž nas wjedźe do
njebjeſkoho Betlehema. Njebojmy ſo wobcźežnoho pucźa. Podajmy ſo ſamych
Jězuſej za ſpodobny wopor.

♣b♠) Simeon.

Simeon běſche ſyn ſławnoho rabina Hilela. We cžaſu Jězuſowoho naroda
běſche wón hižon ſtarc a mějeſche wot Boha dar profecźenja. Wȯn běſche
ſprawny a bohabojazny muž a wocžakowaſche ze žadoſcźu tróſcht Izraelowy,
pſchichodnoho Meſiaſa. Wón běſche wot ſwjatoho Ducha wotmołwjenjo
dȯſtał, zo ſmjercź njewohlada, dȯnž njeje wohladał Žałbowanoho toho
Knjeza.“ We nim běſche ſwjaty Duch a tȯn ſamy wjedźeſche joho do templa,
hdyž Marija ſwojoho ſyna Jězuſa tomu Knjezej woprowacź dźěſche.
Wohladawſchi joho, wozjewi jomu ſwjaty Duch, ſchtȯ je tute dźěcźatko. A
wón khwataſche k macźeri a wza dźěcźatko z jeje rukow na ſwojej rucy,
tłócžeſche je z radoſcźu na ſwoju wutrobu, khwaleſche Boha a žadaſche
ſebi nětko wumrjecź prajicy: „Knježe, nětko puſchcżiſch ſwojoho
ſłužownika po ſwojim ſłowje we měrje, pſchetož mojej wocži ſtaj widżałoj
twojoho zbóžnika, kotrohož ſy pſched woblicžom wſchitkich ludow
pſchihotował hako ſwětło k rozſwětlenju pohanow a hordoſcż twojoho luda
Izrael.“ We ſpominanju na zbožo, kiž pſchez njoho pſchińdźe, požohnowa
wón macźeŕ, kotraž běſche tajkoho ſyna porodźiła. <pb n="51"/>Wón
dopomni juna joho wulki ſkutk, prajicy: „Hlej, tónle je poſtajeny k
padej a k horjeſtacźu mnohich we Izraelu a hako znamjo, napſchecźo
kotromuž ſo rycžecź budźe, zo bychu ſo myſle mnohich wutrobow
ẃozjewiłe.“ Do prědka widźo joho cźeŕpjenjo, ſpózna wón tež jeje
ſobuboloſcź, a rjekny Mariji: „A twoju duſchu pſchekłóje mjecž!“

Simeon ſwědcžeſche zjawnje za Jězuſa, a tohole ſwědcženja dla bu jomu
wot Židow cžeſtny pohrjeb zapowjedźeny.

Z wulkej radoſcźu wza Simeon ſwojoho Zbóžnika na rucy. Zbožowniſchi a z
wjetſchej radoſcźu dyrbi kſcheſcźan ſwojoho Zbóžnika we ſwjatym
woprawjenju do ſwojeje wutroby wzacź.

♣c♠) Hana, wudowa.

Mjez tymi, kotſiž mějachu hnadu, dżěcźatko Jězuſa wohladacź a ſpóznacż,
běſche tež Hana, Fannelowa dzowka. Wona běſche profecźina, to rěka,
prajeſche pſchez bože wozjewjenjo pſchichodne wěcy do prědka a
rozwucžowaſche žónſke we božim zakonju. We ſwojej młodoſcżi bu hako
knježna wužej wudata, z kotrymž běſche ſydom lět žiwa. Po joho ſmjercźi
zwoſta hacž do ſwojoho ſkóncženja wudowa. Wotrjeknywſchi ſo ſwěta,
pſchebywaſche we templu, kaž by tón jeje wobydlenjo był. Z poſcźenjom
kludźeſche ſwoje cźěło a njepſcheſta wodnjo a w nocy z modlenjom Bohu
ſłužicź. Najſkerje pomhaſche wona ſwjatu Mariju we templu wuwucžowacź.
We tym ſamym cžaſu, hdyž Simeon Jězuſka na rukomaj dźeržeſche, pſchińdźe
tež wona do templa a ſpózna pſchez bože rozſwětlenjo, zo je tele
dźěcźatko ſlubjeny Zbóžnik. Dźakownje khwaleſche wona Boha a powjedaſche
nětko wo nim wſchitkim, kotſiž wumoženjo Izraela wocžakowachu. Hdyž wona
Jězuſa we templu wohlada, běſche 84 lět ſtara. Kak dołho je hiſchcźe
žiwa woſtała, njehodźi ſo prajicź. Ze zbóžnej ſmjercźu wobzamkny wona
bohuſłužowne žiwjenjo.

<pb n="52"/>

♣d♠) Swjate njewinowate dżěcżatka.

Kral Herodes njeběſche Žid, ale cuzownik z Idumeje a bojeſche ſo wo
ſwoju móc a ſwoje knjejſtwo. Tohodla ſo wón ſtróži, hdyž ſo Mudri za
noworodżenym židowſkim kralom praſchachu. Z dobom wobzamkny, zo tute
dźěcźo mori. Tohodla ſo za cžaſom hwězdy praſcheſche a Mudrych zaſy k
ſebi ſkaza, zo mohł po jich powjeſcźi hidżene dźěcźo wěſcźiſcho
namakacź. Někotry cžas Herodes cžakaſche; ale Mudri ſo k njomu
njewrócźichu: běchu na božu porucžnoſcź po druhim pucźu do ſwojoho kraja
woteſchli. Skóncžnje ſpózna Herodes, zo je zjebany a zo podarmo cžaka.
Ale ſwój wotpohlad wón njewoſtaji. Rozzłobjeny wón do Betlehema póſła a
daſche tam a we wokołnoſcźi wſchitke hólcžatka moricź, kotrež běchu dwě
lěcźe abo mjenje ſtare. Joho ſurowa pſchikaznja bu wot joho ſłužownikow
ſurowje dopjelnjena. Tu dopjelnichu ſo ſłowa profety Jeremije (37, 25):
„We Rama bu hłós ſłyſchany, wjele płacža a žałoſcźe; Rachel wopłakuje
ſwoje dźěcźi a njecha ſo trȯſchtowacź dacź, dokelž wone wjacy njejſu.“

Mnohoſcż morjenych dźěcźatkow njeje znata. Herodeſej pak ſo njeporadźi,
ſchtož běſche wotmyſlił. Boži jandźel běſche Józefej do Egiptowſkeje
cźeknycź porucžił.

Herodeſa pak bože khoſtanjo njezminy. Bóh póſła cźežku khoroſcź na
njoho: nutskowne horjenjo joho pſcheſcżěhaſche a ſwjeṙbjenjo po cyłym
cźěle joho cžwilowaſche. Hłód joho krjudźeſche a kóžda pojědź powjetſchi
joho boloſcź. Stawy jomu zacźekachu a z tłajacoho cźěła wudobywachu ſo
hrozne waki. Wón tſchepotaſche na wſchěch ſtawach. Smjerda dla nichtó
pola njoho wutracź njemóžeſche. Žana lěkaŕſka pomóc njepomhaſche a wón
wumrje we njepokutnoſcźi 70 lět ſtary, we druhim lěcźe po Khryſtuſowym
narodźe.

Pſchiſpom.: Swjedźeń njewinowatych dźěcżatkow / ſo 28. decembra ſwjecźi.

<pb n="53"/>

5. Swjata ſwójba we Bethaniji.

(Marja Madlena, Martha, Lazarus.)

Yoł hodźiny wot Jeruzalema leži měſtacžko Bethanija. Tam bydleſchtaj
Martha a Lazarus. Wonej wuznamjenjeſchtaj ſo pſchez ſprawne žiwjenjo a
ſłuſcheſchtaj hewak do woſobneje ſwójby. Jeju ſotra Marja Madlena běſche
ſo do hrěſchnoho žiwjenja dała a ſo tohodla ze ſwojoho domu na kubło
Magdalum we Galileji podała. Dołho prócowaſche ſo Martha, zo by ſwoju
ſotru wot hrěſchnoho žiwjenja wotwjedła, ale podarmo běſche jeje próca.
Junu wopyta Martha Marju Madlenu a rjekny jej wotkhadźejo: „Moja luba
ſotra! ja ſym pola tebje prawje wjeſoła była. Nětko mam hiſchcźe jenu
próſtwu na tebje. Hdyž tu dopjelniſch, njecham nicžo wjacy wot tebje
žadacź.“ Madlena jej rjekny: „Praj dha, ſchto chceſch?“ Martha
powjedaſche nětko, zo je wulki profeta ſtanył, kiž je wulki dźiw cžinił
na wuſadnym Symanje. Z joho wjele dźiwow da ſo myſlicź, zo je wón
ſlubjeny Meſias. A wona ſwoju ſotru jara proſcheſche, zo chcyła wona
tola junu joho prědowanjo wopytacź. To ſo Madlenje njeſpodobaſche a wona
rjekny: „Luba ſotra, mi je dżiw, zo mi wo tym tak wjele powjedaſch.
Zechce-li ſo mi junu na prědowanjo hicź, dha tam póńdu; je-li ſo mi
njezechce, woſtanu doma. Ty drje maſch luboſcź k tajkim ludźom; duž tam
khodź! Ja mam lóſcht do ſwěta, duž mje woſtaj na pokoj.“

Martha pak dale rycžeſche: „Luba ſotra, to tola nicžo cźežke njeje.
Hdyby ty něſchto cźežſche wote mnje žadała, njebych tebi je
zapowjedźiła. A ty mi tajkule wěcku k woli ſcžinicź njechaſch?
Njechaſch-li tam pobožnoſcźe dha hicź, dha pój a poſłuchaj, <pb
n="54"/>kak ſpodobnje a luboznje, kak ponižnje a rozomnje a tróſchtnje
tónle profeta prěduje.“ Na tele ſłowo zwoli Madlena prajicy: „Mojedla,
zo bych twojim rycžam kónc ſžiniła, ſlubju, zo jutſe z tobu na
prědowanjo póńdu. Ale we tak hubjenej draſcźe, kaž ty, njepóńdu.“
Zwjeſelena dźakowaſche ſo Martha ſwojej ſotſe a rjekny, zo njech ſo
wobleka kaž zechce.

Martha modleſche ſo poł nocy, zo by ſo wſchitko zbožownje poradźiło.
Rano zahe wza Madlena najpyſchniſchu draſtu a wobhladowaſche ſo derje a
daſche ſo wot ſwojich ſłužownicow wuhotowacź.

Hdyž ſotſe hromadźe do Jeruzalema dźěſchtej, hladaſche wſchitkón lud na
pyſchnu Madlenu. Jedyn prajeſche to, druhi druhe; wſchitcy pak měnjachu,
zo tale žónſka wěſcże na prědowanjo pobožnoſcźe dla njeńdźe, ale něſchto
druhe pyta, na cžož tež jeje pyſchna draſta pokazuje. Pobožna a ponižna
Martha dyrbjeſche tele rycže na ſwoju ſotru ſłyſchecź a hańbowaſche ſo
pſched ludom.

Hdyž Jězus nětko we templu ſtejeſche a na lud hladaſche, wobrocźeſche
Madlena po ſwojim waſchnju woblicžo tam a ſem. A Jězus hladaſche na nju
a wona na njoho. Jězus pak na nju tak pohlada, kaž budźe na ſudnym dnju
na zatamanych hladacź. Hdyž Madlena tele joho pohladnjenjo wohlada,
pocža ſo wona bojecź a tſchepotacż; wona pocža blědnycź a njemóžeſche
wjacy wobſtacź; tohodla ſo poſyny. A wſchitkón lud ſo nad tym dźiwaſche.

Tola Bóh njechaſche ju we tutych ſtróželach woſtajicź, ale ju
potróſchtowacź. Madlena chcyſche nětko ſłyſchecź, ſchto budźe Jězus
prědowacź a wona pocža z ponižnym pohladnjenjom na njoho hladacź. A tež
wón na nju pohlada z wocžomaj, kaž na ſwojich wuzwolenych we njebjeſach.

Hrěſchnica pocža wulku luboſcź k Bohu měcź a ſwědomjo pokazowaſche jej
jeje hrěſchne žiwjenjo. Wona pocža na ſwoje hrěchi žałoſcźicź a ſkoržicż
a prajeſche: „Běda mi, běda mi! ſchto ſym hubjena hrěſchnica cžiniła? Na
cžo ſym myſliła, zo ſym ſwojoho Boha tak wopuſchcżiła? Ach, ſchto mam
cžinicź? Kak wobſteju pſched božim woblicžom? O zo njejſym ſwojej ſotſe
poſłuſchna była. O kak je mje helſki duch zjebał!?“ Martha jej
prajeſche: „Njezadwěluj, luba ſotra, a njemol toho Knjeza we prědowanju.
Bóh je hnadny a miłoſcźiwy a wón tebi wěſcźe wſchitke twoje hrěchi woda.
Joho ſmilnoſcź je wjetſcha, <pb n="55"/>dyžli hrěchi cyłoho ſwěta.
Tohodla poſłuchaj kedźbnje na kujezowe ſłowa.“

Hdyž běſche Jězus ſpóznał, zo je Madlenina wutroba z mócnymaj kłokomaj
bojoſcźe a luboſcże božeje pſchekłóta, pocža wón rycžecź wo zaběžanej
wowcy, wo zhubjenym króſchu a wo zhubjenym ſynu. Madlena pocža ſo
ſwojeje pyſchneje draſty a ſwětneje pychi hańbowacź a rudźeſche ſo dla
pohorſchka, kotryž běſche ludźom dawała. Wona pocža hórkoſtnje płakacź a
prajeſche: „Božo, budź mi hubjenej hrěſchnicy hnadny a miłoſcźiwy.“ A
wona ſo na wutrobu bijeſche a rjekny: „Schto mam hubjena zapocžecź? Hdźe
mohła ſo pſched božim hněwom khowacź?“ Martha pak ju po móžnoſcźi
tróſchtowaſche: „Moja luba ſotra, njebudź tak małomyſlna. Wěſch, zo je
Bóh ſmilny a chce hrěchi wodacź, hdyž ſo hrěſchnik wo božu hnadu woła ze
želnoſcżu a z prědkwzacźom, zo njecha wjacy hrěſchicź.“

Wonej dźěſchtej domoj a Madlena ſedźeſche ſama we komorje a jeje myſle
běchu pola Boha. Potom dźěſche mjelcžo z domu, Knjeza Jězuſa pytacź. Na
haſy ſo praſcheſche, hdźe je wulki profeta po prědowanju ſchoł.

Jězus pak běſche do domu farizeja Symana ſchoł, kotryž běſche joho k
jědźi pſcheproſył. Hdyž Madlena zhoni, zo je wón we farizejowym domje,
pſchinjeſe wona alabaſtrowe ſudobjo z balſamom. Wona ſtupi ſo zady njoho
k joho nohomaj a pocža joho nozy ze ſylzami macžecź a trějeſche je z
włoſami ſwojeje hłowy. Wona hubicžkowaſche joho nozy a žałbowaſche jej z
balſamom. Hdyž to farizejſki widźeſche, prajeſche pſchi ſebi: „Hdy by
tón profeta był, by wěſcźe wjedźał, ſchtó a kajka žónſka je, kotraž ſo
joho dótka: pſchetož wona je hrěſchnica.“ Jězus widźeſche joho myſle a
praji jomu: „Symanje, mam tebi něſchto prajicź.“ Tón dźeſche: „Wucžerjo,
praj.“

Jězus prajeſche: „Wěricźel mějeſche dweju dołžnikow; jedyn běſche jomu
pjecź ſtow denarow dołžny, druhi pjecźdźeſat. Hdyž pak njemějeſchtaj, z
cžim zapłacźicź, ſpuſchcźi wón woběmaj. Kotry dha joho bóle lubuje?“ A
Syman rjekny: „Myſlu ſebi, zo tón, kotromuž je wjacy ſpuſchcźił.“ A
Jězus prajeſche: „Ty ſy prawje ſudźił.“ A wobrocźiwſchi ſo k žónſkej,
rjekny Symanej: „Widźiſch tule žónſku? Sym do twojoho domu pſchiſchoł,
ale njejſy mojimaj nohomaj wodu dał: tale pak je mojej nozy ze ſylzami
macžała a ze ſwojimi włoſami trěła. Ty njejſy mi hubicžku dał; tale pak
njeje wot cžaſa, hdyž zaſtupi, <pb n="56"/>mojej nozy hubicžkowacź
pſcheſtała. Ty njejſy moju hłowu z wolijom žałbował: ta pak je mojej
nozy ze žałbu žałbowała. Tohodla praju tebi: Jej ſo wjele hrěchow woda,
dokelž je wjele lubowała. Komuž pak ſo mjenje ſpuſchcźi, tón mjenje
lubuje.“ A žónſkej prajeſche Jězus: „Twoje hrěchi ſu tebi wodate. Twoja
wěra je tebi pomhała. Dźi we měrje.“ Madlena wrócźi ſo do domu ſwojoho
bratra a płakaſche z wulkej radoſcźu. Kotſiž ju płakacź widźachu,
měnjachu, zo ſnadź ju profeta hako zjawnu hrěſchnicu njeje ſłyſchecź
chcył.

Martha běſche wſchitko zhoniła a khwataſche ſotſe napſchecźo. A wonej
płakaſchtej a njemóžeſchtej pſche radoſcź žanoho ſłowa prajicź. Martha
pak zapocža: „Nětko drje ſy tróſchtowana? Kak dha tebi nětko je?“ A
Madlena wotmołwi: „Luba ſotra, dyrbiſch wjedźecź, zo mi cžas žiwjenja
tak derje było njeje kaž dźenſa. Wſcho, ſchtož ſy mi wo Knjezu
powjedała, je wěrno, zo je dobrocźiwy, ponižny, pſchecźelny, rjany a
jara miłoſcźiwy. Hdyž prěni krócź na njoho pohladach, běſche wón
ſtraſchny a kruty, tak zo ſo nabojach a tſchepotach. Hdyž zaſy na njoho
pohladach, běſche wón pſchecźelny, zo nihdy lubozniſche a hnadniſche
woblicžo widżała njejſym. A hdyž joho ſłódke ſłowa ſłyſchach a we ſwojej
wutrobje rozmyſlach, běchu wone tak mudre, zo moju wutrobu hnuchu.
Dokelž mje wón we prědowanju tak k pokucźe wołaſche, ſym ſebi krucźe
wotmyſliła, zo ſwoje hrěchi z krutej wěrnej pokutu zapokucźecź a jomu
cžas žiwjenja ſłužicź budu.“

Na to Martha ſwoju ſotru wokoſchi a rjekny: „Do wěcžnoſcźe budź Bóh
khwaleny, zo je tebi ſwoju hnadu a ſmilnoſcź tak bohacźe dał. Nětko
hakle ſy ty prawje moja ſotra Madlena. Budź dha wjeſoła: Knjez naj
wěſcźe njewopuſchcźi, ale nawucži naj božu wolu.“ Madlena pak
njemóžeſche ſo ſpokojicź, tak dołho, hacž pyſchnu draſtu na ſebi
widźeſche; tohodla wotcźiſny tuſamu a ſlubi pſchichodnje jenož nizcy a
ponižnje zwoblekana khodźicź. Jeje luboſcź k Bohu tak pſchiběraſche, zo
nětko nicžo wjacy rycžecź a ſłyſchecź njechaſche, dyžli wo lubowanym
Zbóžniku. Tohodla ſcźěbowaſche wona z někotrymi pobožnymi žónſkimi
Jězuſa a ſłužeſche jomu ze ſwojim zamoženjom. Hdyž Jězus junu do
Jeruzalema dźěſche, wza joho Martha do ſwojoho domu we Bethaniji. Jeje
ſotra Madlena ſyny ſo k Jězuſowymaj nohomaj a poſłuchaſche na joho
ſłowo. Martha pak wjele dźěłaſche, zo by jomu poſłužiła. A wona
pſchiſtupi k njomu, prajicy: <pb n="57"/>„Knježe, njeſtaraſch ſo wo to,
zo moja ſotra mi ſamej dźěłacź da? Praj jej, zo by mi pomhała.“ A Jězus
jej prajeſche: „Martha, Martha! ty ſy ſtaroſcźiwa a znjeměrujeſch ſo wo
wjele wěcach: jeno jene je nuzne. Marja je najlěpſchi dźěl wuzwoliła,
kotryž jej wzaty njebudźe.“

Někotry cžas pſched ſwojej ſmjercźu pſchebywaſche Jězus we Galileji, na
tamnej ſtronje Jordana. Mjez tym ſkhori Lazarus we Bethaniji we domje
ſwojeju ſotrow Marthy a Madleny. Tohodla póſłaſchtaj ſotſe k Jězuſej a
daſchtaj jomu prajicź: „Knježe, hlej, tón, kotrohož lubujeſch, je
khory.“ Hdyž Jězus to ſłyſcheſche, prajeſche wón: „Tale khoroſcź njeje k
ſmjercźi, ale k božej cžeſcźi, zo by cžłowjekowy Syn pſchez nju
pſchekraſnjeny był.“ Hacžrunje Jězus Marthu a Marju Madlenu a Lazara
lubowaſche, woſta wón tola hiſchcźe dwaj dnaj na tym ſamym měſcźe. Potom
pak prajeſche ſwojim wucžownikam: „Pójmy zaſy do Judeje. Lazarus naſch
pſchecźel ſpi: ale du, joho ze ſpanja wubudźicź.“ Tu prajachu
wucžownikojo: „Knježe, hdyž ſpi, wón wotkhorje.“ Jězus prajeſche to wo
joho ſmjercźi, woni pak měnjachu, zo wón wo ſparnym drěmku rycži. Duž
prajeſche jim Jězus zjawnje: „Lazarus je wumrjeł, a ja ſym wjeſoły
waſche dla, zo tam był njejſym: zo byſchcźe wěrili. Tola pójmy k njomu.“
Jězus pſchińdźe tam a namaka joho hižom ſchtwórty dźeń we rowje
ležacoho. Wjele Židow běſche k Mariji a Marcźe pſchiſchło, zo bychu jej
bratra dla tróſchtowali. Hdyž Martha ſłyſcheſche, zo Jězus dźe, bèžeſche
jomu napſchecźo. Marja pak ſedźeſche doma. Martha prajeſche Jězuſej:
„Knježe, hdyž budźiſche tudy był, njeběſche mój bratr wumrjeł. Ale tež
nětko wěm, zo Bóh Tebi da, ſchtožkuli wot njoho žadaſch.“ Jězus jej
rjekny: „Twój bratr zaſy ſtanje.“ Martha jomu prajeſche: „Wěm, zo zaſy
ſtanje pſchi horjeſtacźu na poſlednim dnju.“ Jězus dźeſche: „Ja ſym
horjeſtacźo a žiwjenjo. Schtóž do mnje wěri, budźe žiwy, byrnje wumrjeł.
A kóždy, kiž je žiwy a do mnje wěri, njewumrje do wěcžnoſcźe. Wěriſch
to?“ Wona rjekny: „Haj, Knježe! wěrju, zo ſy Khryſtus, Syn žiwoho Boha,
kotryž ſy na ſwět pſchiſchoł.“ A to prajiwſchi woteńdźe wona a zawoła
mjelcžo Marju Madlenu, ſwoju ſotru, prajicy: „Wucžeŕ tu je a woła
tebje.“ Hdyž ta to wuſłyſcha, ſtany ſpěſchnje a dźěſche k njomu;
pſchetož Jězus njeběſche hiſchcźe do měſtacžka pſchiſchoł, ale běſche
hiſchcźe na tamnym měſtnje, hdźež běſche jomu Martha napſchecźo
pſchiſchła. Hdyž dha <pb n="58"/>Židźa, kotſiž běchu z njej we domje a
ju tróſchtowachu, widźachu ju khětſe ſtanycź a woteńcź, ſcźěhowachu ju,
prajicy: „Wona dźe k rowej, zo by tam płakała.“ Hdyž Marja tam
pſchińdźe, hdźež Jězus běſche, a joho wuhlada, padny k joho nohomaj a
prajeſche: „Knježe, hdyž budźiſche tudy był, njeběſche mój bratr
wumrjeł.“ Hdyž Jězus ju a Židow, kiž běchu k njej pſchiſchli, płakacź
widźeſche, bu wón we duchu hnuty a zarudźi ſo a prajeſche: „Hdźe ſcźe
joho połožili?“ Dźachu jomu: „Knježe pój a pohladaj.“ A Jězus płakaſche.
A Židźa prajachu: „Hlejcźe, kak joho lubowaſche.“ Někotſi z nich pak
prajachu: „Njemóžeſche dha tón, kotryž ſlepomu wot naroda wocži wotewri,
ſcžinicź, zo by tónle njewumrjeł?“ Jězus bu zaſy we ſebi hnuty a
pſchińdźe k rowej: tón pak běſche próznjenca, a na nju kamjeń połoženy.
A Jězus prajeſche: „Wotzběhńcźe kamjeń.“ Martha jomu prajeſche: „Knježe,
wón hižon wonja; leži hižon ſchtyri dny.“ Jězus jej prajeſche: „Njejſym
tebi prajił, zo hordoſcź božu wohladaſch, je-li zo wěriſch?“ Woni
wotzběhnychu kamjeń. Jězus pak pozběhny ſwojej wocži k njebjeſam a
dźeſche: „Wotcže, dźakuju ſo tebi, zo ſy mje wuſłyſchał. Ja drje
wjedźach, zo mje pſchecy ſłyſchiſch; ale luda dla, kotryž wokoło ſteji,
ſym to prajił: zo bychu wěrili, zo ſy Ty mje póſłał.“ A prajiwſchi to,
zawoła z wulkim hłoſom: „Lazaro, pój won!“ A hnydom wuńdźe wotemrjety,
na rukomaj a nohomaj z rubami zawity, a joho woblicžo běſche z pótnym
rubiſchkom wobwalene. A Jězus jim prajeſche: „Wotwjazajcźe joho a dajcźe
jomu woteńcź.“

Na to ſo Jězus do měſta Efrem we puſcźinje zdali. Schěſcź dnjow do
jutrow pſchińdźe wón zaſy do Bethanije, hdźež běſche Lazarus, kotryž
běſche wumrjeł a wot Jězuſa z morwych wubudźeny. A Jězus woſta we domje
Symana wuſadnoho. Tam pſchihotowachu jomu wjecžeŕ a Martha
poſłužowaſche. Lazarus pak ſedźeſche z nim za blidom. Tu pſchiſtupi k
njomu Marja Madlena z alabaſtrowym ſudobjom, do kotrohož běſche punt
droheje žałby z woſobneje nardy wzała. Wona rozłama ſudobjo a wuliny,
hdyž wón za blidom ſedźeſche, žałbu na joho hłowu, žałbowaſche joho nozy
a trějeſche jej ze ſwojimi włoſami. Cyły dom ſo z luboznej žałbinej
wónju napjelni. Hdyž wucžownikojo to widźachu, buchu někotſi z nich
mjerzacy a prajachu: „K cžomu je tajke pſchecžinjenjo ze žałbu
cžinjene?“ A woni ſwarjachu na nju. Jedyn z nich, Judaſch Iskariot,
prajeſche: „Cžoho dla njeje žałba, kaž ſo hodźeſche, za wjacy hacž tſi
ſta denarow <pb n="59"/>pſchedata a to khudym date?“ To pak wón
prajeſche, nic zo jomu na khudych zaležeſche, ale dokelž běſche paduch a
móſcheń mějeſche a to noſcheſche, ſchtož bu do njeje połožene. Dokelž
Jězus to wjedźeſche, rjekny jim: „Schto ſo na tule žónſku wobcźežujecźe?
Woſtajcźe ju! Wona je dobry ſkutk na mni ſcžiniła. Pſchetož khudych
změjecźe pſchecy mjez ſobu, a hdyžkuli chcecźe, móžecźe jim dobro
cžinicź. Mje pak pſchecy njezmějecźe. Tale je cžiniła, ſchtož móžeſche:
pſchetož wulinywſchi tule žałbu na moje cźěło, je moje cźěło do prědka k
pohrjebej žałbowała. Zawěrno wam praju: hdźežkuli we cyłym ſwěcźe budźe
tele evangelium prědowane, budźe k jeje wopomnjecźu tež to powjedane,
ſchtož je wona cžiniła.“

Tež pſchińdźe tam wulka mnohoſcź Židow, zo bychu Lazara widźeli,
kotrohož běſche Jězus z morwych wubudźił. Wyſchſchi měſchnikojo pak na
to myſlachu, zo bychu tež Lazara ſkóncowali, dokelž tam wjele Židow joho
dla dźěchu a do Jězuſa wěrjachu.

Marja Madlena Jězuſa tež we joho poſlednim cźeŕpjenju njewopuſchcźi;
hdyž Jězus ſwój kſchiž njeſeſche, běſche wona mjez žónſkimi, kotrež joho
wopłakowachu. Wona ſtejeſche ſobu pod joho kſchižom a běſche ſwědk joho
cźeŕpjenjow, ſmjertnoho bědźenja a wumrjecźa. Wona pſchewodźeſche joho
wotemrjete cźěło k pohrjebej a nakupi drohe žałby k joho žałbowanju.
Wona dźěſche na prěnim dnju tydźenja k rowej a namaka row prózdny. Jej
ſo Jězus pod ſchtałtnoſcźu zahrodnika wozjewi a wona joho ſpózna. Wona
pſchinjeſe wucžownikam powjeſcź wo joho horjeſtacźu.

Po Jězuſowym do njebjesſpěcźu, hdyž běſche pſcheſcźěhanjo wěriwych
wudyriło, wopuſchcźi wona z Janom a z Jězuſowej macźerju Jeruzalem a
pſchińdźe do Efeza, hdźež ſebi puſcźinu za wobydlenjo wuzwoli a
pſchebywaſche tam na tſicycźi lět hacž do ſwojeje ſmjercźe we ſkalnej
prózdnjency a cžinjeſche pokutu.

We Efezu pokazowaſche ſo jeje row. Khěžor Leo daſche w lěcźe 880 koſcźe
tuteje ſwjateje z Efeza do Jeruzalema pſchenjeſcź a tam we cyrkwi
ſwjatoho Lazara pſchiſtajicź.

Lazarus je 60 lět ſtary na kupje Cyprje wumrjeł a tam pohrjebany. Khěžor
Leo daſche k joho wopomnjecźu kraſnu cyrkej we Konſtantinoplu natwaricź,
joho cźěło do marmorowoho kaſchcźa połožicź a z Cypra do Konſtantinopla
pſchenjeſcź a we tutej nowej cyrkwi pokhowacź.

Martha je najſkerje we Jeruzalemje wumrjeła.

<pb n="60"/>

6. Swědkojo Jězuſoweje ſmjercźe.

Njez cžródami, kotrež Jězuſa na joho kſchižowym pucźu pſchewodźachu a
ſwědkojo joho ſmjertnoho bědźenja běchu, widźimy někotrych joho
pſchecźelow: Veroniku, kotraž z pótnym rubcžkom joho krawe woblicžo
wutrě, Symana Cyrenſkoho, kotryž Jězuſej kſchiž njeſcź pomhaſche;
Salome, Johannu a Mariju Kleofowu, kotrež běchu Jězuſa ze ſwojim
zamoženjom podpjerałe a kotrež k joho rowej dźěchu. Wjacy powjeda nam
ſwjate piſmo wo Nikodemje a Józefje Arimatejſkim.

♣a♠) Nikodemus.

Hdyž běſche Jězus jutry we prěnim lěcźe ſwojoho wucžeŕſtwa kupowarjow a
pſchedawarjow z templa wuhnał, wucžeſche wón a cžinjeſche dźiwy. Swědk
toho běſche tež farizej Nikodemus, kotryž běſche prědkſtejeṙ Židow a
ſobuſtaw wyſokeje rady a wucženy wucžeŕ mjez Židami. Wón chcyſche Jězuſa
bliže zeznacź. Ze ſtracha pſched druhimi farizejemi njewěrjeſche ſebi
wodnjo k Jězuſej hicź, ale pſchińdźe w nocy k njomu. A wón rjekny:
„Wucžerjo, wěmy, zo ſy hako wucžeŕ wot Boha pſchiſchoł; pſchetož dźiwy,
kotrež ty cžiniſch, njemóže nichtó cžinicź, jeli Bóh z nim njeje.“ Jězus
rjekny jomu: „Zawěrno praju tebi, je-li zo ſchtó ſo znowa njenarodźi,
njemóže bože kraleſtwo widźecź.“ Nikodemus prajeſche jomu: „Kak móže ſo
cžłowjek narodźicź, hdyž je ſtary? Abo móže ſo zaſy do macźeŕnoho žiwota
wrócźicź a znowa narodźicź?“ Jězus wotmołwi jomu: „Zawěrno, zawěrno tebi
praju: je-li zo ſchtó ſo znowa njenarodźi z wody a Ducha ſwjatoho,
njemóže do kraleſtwa božoho zaſtupicź. Schtož je z mjaſa narodźene, je
mjaſo; a ſchtož je narodźene z Ducha, je <pb n="61"/>duch. Njedźiwaj ſo,
zo tebi prajach: „Wy dyrbicźe ſo znowa narodźicź. Wětr duje, hdźež chce
a ſłyſchiſch joho hłós, ale njewěſch, z wotkel pſchikhadźa abo hdźe dźe.
Tak je z kóždym, kotryž je z Ducha narodźeny.“

Nikodemus wotmołwi jomu: „Kak móže ſo to ſtacź?“ A Jězus jomu prajeſche:
„Ty ſy wucžeŕ we Izraelu a njewěſch to? Zawěrno tebi praju: my rycžimy,
ſchtož wěmy a wobſwědcžamy, ſchtož ſmy widźeli; a wy naſche ſwědcženjo
njebjerjecźe. Hdyž wam zemſke rycžu a wy njewěricźe: kak budźecźe
wěricź, hdyž wam njebjeſke rjeknu? A nichtó njeſpěje do njebjes, dyžli,
kiž je z njebjes ſpěł, cžłowjekowy Syn, kotryž je we njebju. A kaž je
Mójzes we puſcźinje hada powyſchił, tak dyrbi cžłowjekowy Syn powyſcheny
bycź, zo žadyn, kotryž do njoho wěri, njeby zahinył, ale zo by wěcžne
žiwjenjo měł. Pſchetož Bóh je ſwět tak lubował, zo je ſwojoho
jednorodźenoho Syna podał, zo žadyn, kotryž do njoho wěri, njeby
zahinył, ale zo by wěcžne žiwjenjo měł. Pſchetož Bóh njeje ſwojoho Syna
tohodla do ſwěta póſłał, zo by wón ſwět ſudźił, ale zo by ſwět pſchez
njoho zbóžny był. Schtóž do njoho wěri, njebudźe ſudźeny; ſchtóž pak
njewěri, je hižon ſudźeny, dokelž njewěri do mjena jednorodźenoho Syna
božoho. To pak je ſudźenjo, zo je ſwětło do ſwěta pſchiſchło a
cžłowjekojo cźmu bóle lubowachu, dyžli ſwětło: dokelž jich ſkutki běchu
złe. Pſchetož kóždy, kiž złe cžini, hidźi ſwětło: zo bychu ſo joho
ſkutki njekhoſtałe. Schtóž pak prawdu cžini, dźe na ſwětło, zo bychu ſo
joho ſkutki wozjawniłe, dokelž ſu we Bohu cžinjene.“

Tule wucžbu wza Nikodemus k ſebi a pſchiwiſowaſche ſkradźu Jězuſej, ale
njepſchizamkny ſo jomu zjawnje. Tola bórzy doſta pſchiležnoſcź, ſwoje
pſcheſwědcženjo pokazacź.

Jězus wucžeſche na ſwjatocžnym dnju we templu. Wyſoka rada a farizejſcy
póſłachu ſwojich ſłužownikow, zo bychu Jězuſa zajeli. Tola nichtó
njewěrjeſche ſebi joho pſchimnycź. Słužownikojo ſo wrócźichu a prajachu:
„Ženje njeje cžłowjek tak rycžał, kaž tónle.“ Farizejſcy jim
wotmołwichu: „Scźe tež wy zawjedźeni? Wěri dha ſchtó z wyſchſchich abo
farizejſkich do njoho? Tónle lud pak, kotryž zakoń njeznaje, je
poklaty.“

Tu prajeſche jim Nikodemus: „Sudźi drje naſch zakoń cžłowjeka, prjedy
hacž je joho ſłyſchał a zeznał, ſchto wón cžini?“ A woni wotmołwichu
jomu: „Sy tež ty z Galilejſkim? Pſchepytaj piſma a hlej, zo z Galileje
žadyn profeta njeſtawa.“ Na <pb n="62"/>to wrócźi ſo kóždy do ſwojoho
domu. Zjawniſcho wupraji ſo Nikodemus za Jězuſowoho wucžownika, hdyž
jomu cžeſtny pohrjeb pſchihotowa. Za to trjechi joho pozdźiſcho hněw
Židow. Joho kubła buchu jomu zebrane, wón z mocu z měſta wuſtorkany, a
ſurowje cžwilowany. Jeno na Gamalielowu próſtwu wobkhowa žiwjenjo.
Gamaliel, joho krejny pſchecźel, wza joho na ſwoje kubło a pſchihotowa
jomu cžeſtny pohrjeb zboka rowa prěnjoho martrarja ſwjatoho Schcźěpana.

Joho dźeń ſo wopomina 3. auguſta.

♣b♠) Józef z Arimatheje.

Józef běſche bohaty muž z Judejſkoho měſta Arimatheje. Wón běſche
woſobny radnik a dobry, ſprawny muž. Wón wocžakowaſche kraleſtwo bože a
běſche dla bojoſcźe pſched Żidami ſkradźu Jězuſowy wucžownik. Pſchi
Jězuſowym k ſmjercźi wotſudźenju njeběſche wón do jich cžinjenja zwolił.
Hdyž běſche Jězus na kſchižu wumrjeł a ſo hižon zwjecžoriło, pſchińdźe
wón a ſtupi khroble k Pilatej a proſcheſche wo Jězuſowe cźěło. Pilatus
ſo dżiwaſche, zo je Jězus wumrjety. Hdyž pak běſche wot ſtotnika zhonił,
zo je wumrjeł, zwoli do toho, dari cźěło Józefej a porucži, zo by ſo
jomu dało. Józef pak dźěſche a kupi cžiſte ruby a zawali je z Nikodemom
do rubow ſobu ze žałbami, kaž je pola Židow waſchnjo. Wonaj połožiſchtaj
cźěło do nowoho rowa, kiž běſche do ſkały wurubany. Pſched durje rowa
waliſchtaj wulki kamjeń a woteńdźeſchtaj.

Z dalſchoho žiwjenja Józefowoho nicžo njewěmy. Najſkerje je we
Jeruzalemje wumrjeł a pohrjebany. Na njoho ſpominamy 17. měrca.

♣c♠) Sw. Longinus, ſtotnik a martraṙ.

Swjate ſcźenja powjedaja, zo běſche pſchi Jězuſowym kſchižowanju ſtotnik
(wojeŕſki hejtman) pſchitomny, podawizny mjenuja joho Longinus. Wón
běſche pohan a ſtotnik mjez romſkimi wojakami we Jeruzalemje a běſche po
Pilatowej porucžnoſcźi wjedźeŕ wojakow, kotſiž Jězuſa kſchižowachu. Hdyž
ſo pſchi Jězuſowej ſmjercźi ſłóncžko zacźěmni, zeſkhadźa jomu ſwětło
wěry a wón wuzna: „Woprawdźe, tón běſche Syn boži.“ Pſchez horjeſtacźo
bu tale wěra wobkrucźena a wȯn njebjerjeſche wot Židow poſkicźene
pjenjezy, ale powjedaſche Pilatej, zo je Jězus z <pb n="63"/>wulkej mocu
horjeſtanył. Runje tak wón pſched ludom ſwědcžeſche. Za to wobrocźi ſo
na njoho hněw Židow. Longinus wopuſchcźi, kaž ſtare powjeſcźe dale
powjedaju, wojeŕſku ſłužbu a ſwětnu cžeſcź. Dwaj z joho wojakow joho
ſcźehowaſchtaj. Wrócźiwſchi ſo domoj do Ceſareje wozjewjeſche
wobydlerjam Jězuſa. Farizejſcy chcychu jomu tohodla ſchkodźicź.
Wobſkoržichu joho, zo je wojeŕſku ſłužbu z njeſwěry wopuſchcźił a zo
nětko lud mucźi. Khěžor wotſudźi joho k ſmjercźi a póſła wojakow, zo
bychu jomu hłowu wotrazyli a za dopokaz Pilatej pſchinjeſli.

Hdyž wojacy pſchindźechu, běſche Longinus na kraju. Spóznawſchi, ſchto
joho wocžakuje, dźěſche wojakam napſchecźo a dowjedźe jich do ſwojoho
domu. Tam pſchihotowa jim hoſcźinu a ſyny ſo ſobu za blido. Hdyž jomu
winu ſwojoho pſchikhada wozjewichu, ſlubi wón, zo jim Longina pokaza. Na
tſecźi dźeń wjedźeſche wón ſwojich hoſcźi na polo wón a ſkaza tam ſwojej
wojakow. Tam wozjewi hoſcźam: „Ja ſym ſtotnik, kotrohož pytacźe, a to
ſtaj mojej towaṙſchej. Tudy ſmy, kotrychž pytacźe.“ Wojacy ſo ſtróžichu
a we dopomnjecżu na dóſtate dobroty, njechachu jomu žaneje kſchiwdy
cžinicź.“

Longinus rjekny: „Njedźiwajcźe ſo. Sym wjele wo Jězuſowej luboſcźi
ſłyſchał, ſłyſchach joho na kſchižu za ſwojich njepſchecźelow proſycź.
Sym joho hako ſprawnoho wumrjecź widźał a ſym ſwědk joho zaſyſtanjenja
był. Wón nětko na tych cžaka, kotſiž ſu joho kraleſtwa dóſtojni. Duž
dopjelńcźe, ſchtož je wam porucžene: mi je to najlubſchi dźak.“
Wobjimajo ſwojej towaṙſchow zbudźowaſche jej k žadoſcźi za martraŕſkej
krónu. Poklakny ſo, porucži ducha Bohu a bu jomu hłowa wotcźata. Joho
ſłužownikojo pohrjebachu joho cźěło; hłowa pak bu k Pilatej pſchinjeſena
a do łuže cźiſnjena. Tam pak wona njetłajeſche, a bu pſchez Jězuſa z
dźiwami wokraſnjena.

Joho wopomnjecźo ma ſo 15. měrca.

<pb n="64"/>

7. Swjecźi Japoſchtołojo a jich cžas.

Jězus njewoſta pſchecy na zemi. Schtož běſche wón widźownje zapocžał,
dyrbjeſche ſo widźownje na zemi rozſchěrjecź. Joho wucžba a płody joho
wumoženja dyrbjachu cžłowjekojo wſchitkich cžaſow dóſtacź. Tohodla
wuzwoli wón z tych, kotſiž joho ſcźěhowachu, hižom we prěnim lěcźe
ſwojoho wucžeŕſtwa dwanacźoch pomocnikow, kotrychž japoſchtołow, t. j.
póſłow abo wótpóſłanych mjenowaſche. Jich mjena ſu: Syman Pětr, Handrij,
Jakub (ſtarſchi) a Jan, Filip a Batrołm (Nathanael), Matej a Domaſch,
Jakub (młódſchi) a Judaſch Tadej; Syman Kananejſki a Judaſch Iſkariot.
Cźile běchu zwjetſcha njewucženi ludźo, bojazni a ze židowſkimi myſlemi
napjelnjeni. Ze žadoſcźu za Jězuſowym kraleſtwom běchu wſchitko
wopuſchcźili a ſcźěhowachu Jězuſa. Woni ſłyſchachu wſchitke joho wucžby,
widźachu wſchitke joho ſkutki. Jich wȯn tež woſebje rozwucžeſche a
wotkrywaſche jim potajnoſcźe božoho kraleſtwa. Jich ſcźeleſche pſched
ſobu do wſow a měſtow, hdźež chcyſche pſchińcź. Po ſwojim horjeſtacźu
wobkhadźowaſche z nimi ſchtyrcycźi dnow, zo by jich wo ſwojim
horjeſtacźu pſcheſwědcžił a wo zarjadowanju ſwojeje cyrkwje rozwucžował.
Prjedy ſwojoho do njebjesſpěcźa pȯſła jich, kaž běſche ſam wot Wótca
póſłany, hako wucžerjow, wyſchſchich měſchnikow a paſtyrjow ſwojeje
cyrkwje. „Dźicźe do cyłoho ſwěta a wucžcźe wſchitke ludy.“ Woni běchu
hort, pſchez kotryž Jězus k ludam rycži: „Schtȯž was ſłyſchi, mje
ſłyſchi.“

Hako wyſchſchi měſchnikojo mějachu njekrawny wopor nowoho zakonja
woprowacź. „To cžińcźe k mojomu wopomnjecźu,“

Wozjewjenjo.

Z lětom 1863, w kotrymž je 1000 lět wot pſchikhada ſwjateju ſłowjanſkeju
japoſchtołow Cyrilla a Methoda k nawjecżornym Słowjanam, je w
Budyſchinje towarſtwo ſkutkowacź pocžało, kiž chce ſo po pſchikładże
tamneju ſwjateju załožerjow ſłowjanſkoho piſmowſtwa za katholſkich
wěriwych z pomocu ſłowjanſko-ſerbſkeje rycže ſtaracż. Wot wyſchnoſcźe
pſchizwolene wuſtawki tutoho towaŕſtwa maja ſo tak:

§. 1. Towaŕſtwo SS. Cyrilla a Methoda chee ſo z wudawanjom dobrych
knihow a cžaſopiſa na podłožku katholſkeje wěry za powucženjo
katholſkich Serbow ſtaracź.

§. 2. Sobuſtaw móže kóždy nad ſobu rozkazowacy katholik bycź, kiž kóžde
lěto 15 nſl. do pokładnicy towaŕſtwa zapłacźi. Za to doſtanje exemplar
kóždych wudatych knihow a cžaſopis.

§. 3. Kóždy ſobuſtaw wotebjera ſej towaŕſtwowe knihi na poſtajenym
měſcźe we ſwojej woſadźe. Daliſchim pſchipoſcźełu ſo te ſame po
požadanju.

§. 4. Dokhody towaŕſtwa ſu: ♣a♠) lětne pſchinoſchki; ♣b♠) dobrowólne
dary; ♣c♠) wuwikowane pjenjezy z pſchedawanja knihow a cžaſopiſa; ♣d♠)
dań.

§. 5. Wubjerk towaŕſtwa wuzwola ſo w hłownej zhromadżiznje na tſi lěta.
Do njoho ſłuſcheja tſjo zaſtojnicy a ſchtyrjo wubjerkownicy. Prěniſchi
ſu: 1) pſchedſyda, kiž ma zhromadźizny powołacź a wjeſcź, kaž tež hewak
wſchě dźěła wobſtaracź, kiž ſu z pſchedſydſtwom zjenocźene; 2)
piſmawjedźeŕ, kiž je tež redaktor „Katholſkoho Poſła“ a korrektor
cźiſchcźomnych knihow; 3) pokładnik.

§. 6. Kóžde lěto je hłowna zhromadżizna, kotraž ſo w towaŕſtwowym
cžaſopiſu do prědka wozjewi, a wubjerkowe poſedźenja wotbywaja ſo po
potrjebnoſcźi.

Wubjerk.

Faraŕ J. Kucźank, pſchedſyda; vikar M. Hórnik, piſmawjedźeŕ a redaktor;
P. Schołta, pokładnik; vikar J. Herrmann; kapłan H. Ducžman; wucžeŕ H.
Hauffa; wucžeŕ J. Kochta.

Tutón trochu ſo zakomdżiwſchi zeſchiwk je za ſobuſtawy towaŕſtwa na lěto
1864 poſtajeny. Sobuſtawy, kotſiž ſu hakle na lèto 1865 zaſtupili, móža
jón za 5 nſl. doſtacź. Knihikupſka płacżizna budźe něſchto wyſchſcha.

Druhi zeſchiwk tuteje knihi zapocžnje ſo bórzy cźiſchcźecź a budźe
ſobuſtawam na 1865 w prawym cžaſu podaty.

L. A. Donnerhak w Budyſchinje.

[1] ⁾ Legion běſche wotdźělenjo romſkoho wójſka, ſchěſcź tyſacow muži
wopſchijace.

[2] ⁾ Narod ſwjateje Marije ſwjecżi ſo 8. ſeptembra.

[3] ^(*)) Swjecźi ſo 8. decembra.

[4] ⁾ W cyrkwi ſwjecżi ſo woprowanjo ſ. Marije 21. novembra.

[5] ^(*)) W cyrkwi ſwjecżi ſo ſlubjenjo ſ. Marije 23. januara.

[6] ⁾ Narod ſwjatoho Jana ſwjecżi ſo 24. junija.
