Knižka

za

pobožne cžeſcźowanjo ſydom boloſcźow ſwjateje Marije, macźerje Božeje.

Woſebje ſpiſana za hnadowne měſto

Nowa Krupka.

Z dowolnoſcźu duchowneje wyſchnoſcźe.

Budyſchin. 1874.

Pſchedſłowo.

Luby kſcheſcźanſki pſchecźelo! Z tutej knižku pſchepodam tebi pobožnoſcź
k ſydom woſebnym boloſcźam najſwjecźiſcheje macźerje Božeje a pſchecy
cžiſteje knježny. Móžeſch ju hodźinſku pobožnoſcź k ſydom boloſcźam
mjenowacź, dokelž ma k dobycźu doſpołnoho wotpuſka cyłu hodźinu tracź.

Spiſana je knižka woſebje za hnadowne měſto Noweje Krupki (Mariaſchein)
a to za zhromadne modlenjo, pſchi kotrymž kantor rozpominanja a modlitwy
wótſe cžita, druzy je ſobu ſpěwaja, abo je tež wótſe za nim praja abo na
nje wotmłowjeja. Za nowu Krupku je tohodla woſebje zeſtajena, dokelž ſu
tam ſydom kapałki wokoło cyrkwje, we kotrychž běchu prjedy wobrazy,
ſydom boloſcźe ſwjateje Marije pſchedſtajace. Wopomnjecźo toho je ſo
zdźeržało. Pobožnoſcź, kotraž ſo pſched wulkim wołtarjom we cyrkwi
zapocžina, dokonja ſo z wobkhadom k ſydom kapałkam a ſkóncži ſo tež zas
pſched wulkim wołtarjom.

Móžeſch pak ju tež, hacžrunje drje nic z tajkim duchownym wužitkom, we
kóždej druhej cyrkwi a ſam za ſo dokonjecź, woſebje we cyrkwjach
ſwjateje macźerje Božeje, kaž k pſchikładej we Róžencźe, Budyſchinje
atd. Maſch jeno na to kedźbowacź, zo by pobožnoſcź cyłu hodźinu
wupjelniła. Sy-li pak z tym, ſchtož knižka zdźerži, prjedy hotowy,
ſpěwaj potom róžowc k ſydom boloſcźam, dóńž cžas hodźiny ſo njeje k
pobožnoſcźi doſwjecźił.

Z kajkoho ſpodźiwnoho podawka je pobožnoſcź naſtała, a kak je ſo
dźeržecź zapocžała, zhoniſch z pſchiſtajenoho rozwucženja, kotrež ma ſo
tež pſchi zhromadnym modlenju pſched wulkim wołtarjom cžitacź. Tam je
tež rycž wo wotpuſkach, kotrež móža ſo z tejle pobožnoſcźu dobycź. K
wudoſpołnoſcźenju toho, ſchtož je tam prajene, pſchiſtaji ſo hiſchcźe
tole:

1. Doſpołny wotpuſk hodźi ſo jenož junu za lěto dobycź, k tomu maſch
cyłu hodźinu boloſcźiwu macźeŕ cžeſcźicź. Wěſte pacźerje njejſu
pſchedpiſane; tola móžeſch z wužitkom tule knižku nałožecź; wyſche
modlenja maſch pak tež tónſamy dźeń k ſpowjedźi a k ſwjatomu woprawjenju
hicź.

2. Njedoſpołne wotpuſki pak dobudźeſch tak huſto, kaž tule pobožnoſcź
dokonjeſch. K jich dobycźu pak maſch pacźerje ſpěwacź, kotrež ſu we
tutej knižcy ſpiſane; dokelž dobywaja ſo z róžowem wo ſydom boloſcźach a
z modlitwu: „Strowa ſy Marija, boloſcźe połna“, .... kotraž ſo mjez
próſtwami pſchi kóždej kapałcy namaka. Pſchi tym dyrbja „pacźerje,“ z
kotrymiž ſo róžowc ſpěwa, ſwjecźene bycź wot měſchnika, kotryž ma
woſebitu dowolnoſcź k tomu. Tule dowolnoſcź ma mjez druhim tež derje
doſtojny knjez rektor we klóſchtrje Noweje Krupki, druhdy tež druzy
duchowni we tamnym klóſchtrje. K dobycźu njedoſpołnoho wotpuſka njeje
cyła hodźina trěbna. Njedoſpołne wotpuſki pak móža ſo tele dobycź:

1) z modlitwu: „ſtrowa ſy Marija, boloſcźe połna“ atd. wotpuſk wot 100
dnow z kóždym wuſpěwanjom tejeſameje.

2) ze ſpěwanjom róžowca wotpuſk wot 100 dnow z kóždym wótcže-naſchom a
ſtrowa-ſy-Mariju a wyſche toho 7 lět a 7 quadragenow. K dobycźu tychle
wotpuſkow ſo njetrjeba k ſpowjedźi hicź. — Schtóž pak huydom po
ſpowjedźi ſpomnjeny róžowc ſpěwa abo pobožnoſcź we knižcy dokonja,
dobudźe wotpuſk wot 200 lět.

3. Wſchitke wotpuſki hodźa ſo za khude duſche woprowacź.

4. Cžiń pak dobre měnjenjo, zo chceſch wſchitke kotrežkuli wotpuſki
dobycź, kotrež ſo z tejle pobožnoſcźu dobycź hodźa, z tym móžeſch z
cžaſami a hdyž ſy we bratſtwach, woſebje ſkapulirſkich, wyſche
ſpomnjenych tež hiſchcźe wjac druhich dobycź.

5. Prócuj ſo, wſchitke tele modlitwy ze želnoſcźiwej wutrobu a pobožnje
ſpěwacź, tež to ſo wot ſwjatoho wótca žada.

Róžowc wo ſydom boloſcźach wobſteji ze 7 ſchtucžkow, kóžda ſchtucžka
zapocžina ſo z wótcže-naſchom, na kotryž 7 ſtrowa-ſy-Marijow ſcźěhuja a
ſkóncži ſo z „cžeſcź budź Bohu wótcej“ a t. d.

Hladaj, zo ſo z tajkimi „pacźerjemi“ wobſtaraſch, a ſebi je woſwjecźicź
daſch pſched pobožnoſcźu, woſebje hdyž ſy kantor proceſſiona. Njemóžeſch
pak do Krupki pſchińcź a chceſch pobožnoſcź doma dokonjecź, daj ſebi je
ſobu pſchinjeſcź, ale cžiń toho, kiž cźi je wobſtara na to kedźbnoho, zo
by je ſwjecźicź dał na twoje mjeno, a zo je njeby ani ſam na pucźu
trjebał, ani druhim požcźił, dokelž z tym bychu ſo wotpuſki róžowca
zhubili.

Tele powucženjo chcych tebi luby kſcheſcżanſki pſchecźelo! z pobožnoſcźu
k ſydom boloſcźam ſwjateje macźerje Božeje ſobu pſchepodacź. Pſchecžitaj
ſebi je kedźbnje; wěſcźe změjeſch wužitk z toho, hdyž zhoniſch, tak
móžeſch wotpuſki dobycź a tež z nimi khudym duſcham we cžiſcźu jich
cźerpjenja položicź.

Skóncžnje dawam cźi radu, dokonjej tule pobožnoſcź cžaſcźiſcho; z njej
dobudźeſch ſebi wěſcźe luboſcź ſwjateje boloſcźiweje macźerje, a pſchez
jeje zaſtupnu próſtwu tež wěſcźiſcho wodacźo hrěchow, wjetſche dary wot
Božeje ſmilnoſcźe, ſłódſchiſche wokſchewjenja we žiwjenju a we ſmjercźi.
Pſchi ſwojej pobožnoſcźi njezabudź pak tež ſobuſpomnicź na ſpiſowarja
knižki.

Pobožnoſcz̓

k ſydom boloſcźam ſwjateje macźerje Božeje Marije.

(Pſched wulkim wołtarjom.)

Hdyž ſu ſo wſchitcy poklakli, cžita kantor ſcźěhowace powucženjo a
praji: We mjenje Boha wótca a ſyna a ducha ſwjatoho. Amen. My chcemy
ſwjatu macź Božu we jeje ſydom boloſcźach cžeſcźowacź. To pak ſu jeje
ſydom woſebne boloſcźe. Dokelž wjele wjacy dyžli ſydom boloſcźow je
najſwjecźiſcha macźeŕ Boža njeſcź a cźerpjecź měła. Abo njeběchu drje
wſchitke tamne njepſchecźelſke, zawiſtne ſměchi a jara złe ſłowa
židowſkoho ludu a wſchitke njeprawe jara ſurowe pſcheſcźěhanja Jězuſa
Khryſtuſa, jeje bójſkoho ſyna, runje tak wjele wótrych mjecžow, kotrež
ſu jeje ſwjatu wutrobu pſchekłóli? Tola pak njeje móžno, kóždu jeje
hórkoſcź a boloſcź ſebi woſebje rozpominacź a ju cžeſcźicź, a tohodla je
we ſwjatej katholſkej cyrkwi waſchnjo naſtało, zo wona a po jeje
pſchikładźe, a powucženju tež pobožni kſcheſcźenjo ſydom najwoſebniſche
boloſcźe z pobožnym rozpominanjom cžeſcźa.

<pb n="8"/>

Tele waſchnjo pak je naſtało po porucžnoſcźi a pſchikazni ſwjateje
macźerje Božeje ſameje po jenym jara kraſnym a ſpodźiwnym wozjewjenju,
we kotrymž je ſo najſwjecźiſcha a miłoſcźiwa macź a knježna ſedmjom ze
ſwojich najwoſebniſchich cžeſcźowarjow we Italſkej na horje z mjenom
Senari we lěcźe 1239 wopokazała a jim cžornu draſtu z njebjes
pſchinjeſła prajo a napominajo, zo bychu ju k cžeſcźi jeje ſydom
boloſcźow wobſtajnje noſyli. Cźile ſwjecźi mužojo pocźiſnychu ſo tomu
podwolnje, załožichu nowy klóſchtyrſki rjad z mjenom: ſłužownicy
ſwjateje Marije, abo z łacźonſkim mjenom: ſervitojo. Tónle rjad hiſchcźe
wobſteji. Woni wudźělachu kſcheſcźanam, kiž chcychu ſo tež z draſtu
ſwjateje macźerje Božeje hotowacź, a pſchi tym pak tola we ſwěcźe
woſtacź, mału cžornu draſcźicžku, kotraž cžorny ſkapulir rěka a
prócowachu ſo, te tehdom nowe rózarije abo róžowc wo ſydom boloſcźach
ludźi nawucžicź. Po tajkim ſpocžatku ſo pobožnoſcź k ſydom boloſcźam
dale a bóle rozſchěrjeſche.

Bamžojo pak ſu tuſamu za ſpomožnu ſpóznali a z wotpuſkami wobdarili. Tak
móže doſpołny wotpuſk dobycź, ſchtóž hodźinu dołho k cžeſcźi
boloſcźiweje macźerje ſo modli; tola je trěbne, zo je na dnju ſamym abo
dźeń prjedy k Božomu blidu był. K dobycźu njedoſpołnych wotpuſkow pak
doſaha, hdyž ſo róžowc wo ſydom boloſcźach ze ſwjecźenymi rózarijemi
ſpěwa.

Tak je tale pobožnoſcź jara woſobna, Bohu ſpodobna, nam a khudym duſcham
jara wužitna, dokelž wotpuſki ſmědźa ſo na znate waſchnjo tež k wu<pb
n="9"/>žitku wotemrjetych woprowacź. Tohodla chcemy ju tež ze wſchitkej
nutrnoſcźu a kedźbnoſcźu dokonjecź, pod zakit najſwjecźiſcheje macźerje
Božeje ſtupicź a ju wo pomoc proſycź. Pſchihotujmy ſo z wubudźenjom
doſpolneje želnoſcźe, — k tomu ſpěwam krótku modlitwu, we kotrejž
khwilku zaſtanu, a tu ſebi kóždy ſwoje ſwědomjo pſchepytuje. Po tutym
ſcźěhuje „dobre měnjenjo“, z kotrymž pobožnoſcź ſami za ſo abo za khude
duſche Bohu woprujemy. Tež tu khwilku zaſtanu, zo by tu kóždy pſchi ſebi
pobožnoſcź woprował abo za ſamoho ſebje abo za khude duſche we cžiſcźu
abo ju pſchepodał do rukow najſwjecźiſcheje a najmudriſcheje macźerje
Božeje.

Ty pak, o najſwjecźiſcha macźeŕ Boža! pſchewodźej nas z twojej macźeŕnej
luboſcźu, wuproſch, wucžiń a wudźěl nam wſchitke hnady, dary a wotpuſki
za naſche ponižne cžeſcźowanjo twojich jara hórkich boloſcźow.

Doſpołna želnoſcź.

O wſchohomócny, wěcžny Božo! ty ſy nam wjele pucźow pſchihotował k
pobožnomu kſcheſcźanſkomu žiwjenju; jedyn tajki je tež cžeſcźowanjo
ſydom woſebnych boloſcźow twojeje najſwjecźiſcheje macźerje a pſchecy
cžiſteje knježny, a to je jara woſobny pucź, dokelž je ſwjata cyrkej
tule pobožnoſcź z woſebnymi wotpuſkami wobdariła.

My, kotſiž ſmy tu pſched tobu a pſched twojej boloſcźiwej macźerju
zhromadźeni, chcemy tónle pucź naſtupicź. Daj, o Knježe, na zaſtupnu
próſtwu <pb n="10"/>twojeje boloſcźiweje macźerje hnadu Ducha ſwjatoho,
zo bychmy ſwoje hrěchi, wſchědne a ſmjertne prawje ſpóznali,
wobželnoſcźili a zapokucźili.

Strowa ſy Marija a t. d.

Tu njech kóždy ſwoje ſwědomjo pſchepytuje. Po khwilcy modli ſo kantor
dale: Tutych ſwojich hrěchow, woſebje toho a toho ... je mi wot wutroby
žel, dokelž ſym z nimi tebje, ſwoju najwjetſchu dobrotu, tebje, o Božo,
rozhněwał, kiž ſy mje z twojej jara hórkej ſmjercźu na kſchižu, z tak
wjele boloſcźemi a ranami wumožił, dokelž ſym tebi, ſwojej najwyſchſchej
luboſcźi, to z njedźakom płacźił. Ja njejſym hódny, twoje dźěcźo rěkacź,
to rěka kſcheſcźanſke mjeno měcź, ale ſym ſebi helſki woheń zaſłužił.
Dopomń ſo jeno na ſwoju pſchezměrnu, njewuprajomnu miłoſcź, na ſtyſkniwu
wutrobu a na wſchitke boloſcźe twojeje najſwjecźiſcheje macźerje, a wzmi
mje k hnadźe horje. Ja njecham ženje wjac hrěſchicź, tež hrěſchnych
towaŕſtwow a pſchiležnoſcźow chcu ſo zdalowacź, wſchu nacžinjenu ſchkodu
po móžnoſcźi zas zarunacź. Ja chcu pſchi prěnjej pſchiležnoſcźi haj
hiſchcźe dźenſa k ſwjatej ſpowjedźi hicź. Ty pak, o lubozna a miłoſcźiwa
macźeŕ Boža, proſch za mnje.

Swjata Marija, } Proſch za nas.

Swjata Boža rodźicźeŕka,

Swjata knježna wſchěch knježnow,

Sobukſchižowana macźeŕ,

Sylzy ronjaca macźeŕ,

Boloſcźiwa macźeŕ,

Macźeŕ połna zrudoby,

<pb n="11"/>

Kantor: Proſch za nas, o najboloſcźiwſcha knježna a macźeŕ!

Lud: Zo bychmy doſtojni byli ſlubjenjow Khryſtuſowych.

Dobre měnjenjo: Wſchohomócny, hnadny a miłoſcźiwy Božo! my woprujemy
tule pobožnoſcź k ſydom woſebnym boloſcźam twojeje najſwjecźiſcheje
macźerje, k twojej cžeſcźi, tež k cžeſcźi twojeje we tutych boloſcźach
jara zrudźeneje macźerje, tež k wodacźu a zapokucźenju naſchich hrěchow,
a proſymy tebje, ty chcył nam wſchitke wuſtajene wotpuſki, doſpołne kaž
njedoſpołne hnadnje ſobudźělicź a je nam abo khudym duſcham we cžiſcźu
dacź k ſpomoženju pſchińcź.

Tu njech kóždy měnjenjo wubudźi, na kotrež chce wotpuſk dobycź abo za
ſamoho ſebje, abo za wotemrjetych, abo móže jón pſchepodacż do rukow
boloſcźiweje macżerje z próſtwu, zo by jón khudej duſchi
pſchiwobrocźiła, kotraž je toho najpotrěbniſcha.

Po khwilcy ſpěwa kantor dale:

Swjata Marija, } Proſch za nas.

Swjata Boža rodźicźerka,

Swjata knježna wſchěch knježnow,

Wopuſchcźena macźeŕ,

Macźeŕ bjez wſchoho tróſchta,

Swojoho ſyna wurubjena macźeŕ,

Macźeŕ kaž z mjecžom pſchekłóta,

K.: Proſch za nas, o najboloſcźiwſcha knježna a macźeŕ!

L.: Zo bychmy doſtojni byli ſlubjenjow Khryſtuſowych.

<pb n="12"/>

Chcemy ſo modlicź: Rozſwětli nas, o Božo, ze ſwětłom ſwojeje jaſnoſcźe,
zo bychmy prawje ſpóznali, na kotre waſchnjo móhli ſebi hórke boloſcźe
twojeje najſwjecźiſcheje macźerje prawje rozpominacź, a daj, zo by nas
ſwjata macźeŕ ze ſwojej zaſtupnej próſtwu a macźeŕnej luboſcźu
pſchewodźała. Kiž žiwy ſy kralujeſch Bóh wěki na wěki. Amen.

Cžeſcź budź Bohu wótcej a ſynej a duchej ſwjatomu, kaž to běſche we
ſpocžatku, tak tež nětko a pſchecy, a wěki na wěki. Amen.

Nětko zaſpěwa ſo khěrluſch k boloſcźiwej macżeri: „St. ła mocźeṙ
boloſcżiwa“ a ſpěwa ſo na pucżu k kapałcy, kotraž je prěnja na lěwej
ſtronje pſchi wulkich cyrkwinſkich wrotach.

Stała macźeŕ boloſcźiwa,

Pola kſchiža ſylzoſcźiwa,

Hdyž ſyn Boži wiſaſche :,:

Jeje duſchu zarudźenu,

Zdychwacu a zaſtruchlenu,

Wótry mjecž tam pſcheſchoł je. :,:

O kak zrudna, połna horja,

Bě tam boloſcźe wſcha khora,

Ta macź ſyna Božoho. :,:

Prěnja kapałka. (Waldſteinſche Kapelle.)

Hdyž ſu ſo wſchitcy poklakli, cžita kantor tele rozpominanjo:

We mjenje Boha wótca a ſyna a ducha ſwjatoho. Amen. Chcemy ſebi prěnju z
woſebnych boloſcźow ſwjateje macźerje Božeje rozpominacź.

<pb n="13"/>

Schtyrcyty dźeń po zbóžnym porodźe ſwojoho bójſkoho ſyna pſchinjeſe joho
ſwjata macźeŕ Boža do Jeruzalema, do templa, zo by joho Bohu tomu
knjezej woprowała, kaž bě Bóh pſchez Mójzeſa pſchikazał. Tu bě pobožny,
z duchom ſwjatym napjelnjeny ſchedźiwc, Simeon, we templu, a Jězuſa a
joho ſwjatu macźeŕ wuhladawſchi, prajeſche k njej: „Twoju duſchu
pſcheńdźe mjecž.“ Tele ſłowa běchu prěnja woſebna boloſcź
najſwjecźiſcheje macźerje Božeje. Dokelž pſchi tym je ſo na wſchitke
pſchichodne cźerpjenja tutoho dźěcźatka dopomniła, kotrež je pſchez
rozſwětlenjo Ducha ſwjatoho prjedy ſpóz, nała: na zawiſcź židow, na
ſchwikanjo, kſchižowanjo tež na zaſakłoſcź njedźakownych kſcheſcźanow a
na njedoſtojne a njehódne wužiwanjo ſwjatych ſakramentow. Wſchě tele
cźerpjenja běchu tehdom kaž do jeneje hórkoſcźe zjenocźene a cžwělowachu
ſmilnu a dobrocźiwu wutrobu najſwjecźiſcheje macźerje na dobo. Kak wulka
a ſurowa dyrbjeſche tale boloſcź bycź. Haj tale boloſcź naſcheje
najſwjecźiſcheje macźerje běſche tak cźežka a wulka, zo ju bjez
woſebiteje hnady Božeje njeby pſchětracź a žiwa woſtacź mohła.

To chcemy krucźe a ponižnje wěricź; zapſchijecź a dorozemicź to
njemóžemy. Pſchecźiwnoſcźe, horja, njezboža, ſtaroſcźe, hubjenſtwa a
kſchiwdy, kotrež mamy ſami wuſtacź, njehodźa ſo z boloſcźu
najſwjecźiſcheje macźerje pſchirunacź. Pſchetož my mamy ſo tež na to
dopomnicź, zo je wona ſwjata, my pak hrěſchnicy, wona połna luboſcźe k
Bohu a k bližſchomu, my pak njelubozni, wona ſmilna a miłoſcźiwa, my pak
twjerdeje wutroby; wona kaž tež <pb n="14"/>jeje ſyn Boži, we wſchitkim
a z cyła njewinowata, my pak ze wſchelakej złóſcźu a njeprawdu
wohidźeni. Kaž najwótriſchi mjecž běchu tele ſłowa za jeje macźeŕnu
wutrobu, hdyž hladajo na ſwjate dźěcźatko k ſebi ſamej prajeſche: Tak
lubozne dźěcźatko a tola změje tajke martry znjeſcź a wucźerpjecź.

My pak mamy ſo dopomnicź, zo běchu naſche hrěchi najbóle wina na tutej
boloſcźi a woſebje pſchinoſchowachu zaſakli hrěſchnicy k boloſcźi,
cžinjachu mjecž wótriſchi. Chcemy ſebi krucźe pſchedewzacź a ſebi
wotmyſlicź, zo njechamy hrěſchnicy woſtacź, to je, zo njechamy zaſakłeje
wutroby bycź. Žadyn hrěch wſchak njeje tak wulki a ſurowy, kaž
zaſakłoſcź. Zo by ſo naſcha twjerda hrěſchna wutroba z mjechcžiła a k
pokucźe ſo wobrocźiła, wo to chcemy nětko Boha pſchez zaſtupnu próſtwu
ſwjateje macźerje pobožnje proſycź a ju we jeje prěnjej boloſcźi
cžeſcźicź. We tutym wotpohladanju ſpěwajmy prěnju ſchtucžku rózarija wo
ſydom boloſcźach a potom někotre próſtwicžki. Prěnja potajnoſcź rěka:
„Jězus, kotrohož ſy widźała pſchi wobrězowanju drohu krej pſchelecź.“

We mjenje Boha wótca a ſyna a ducha ſwjatoho. Amen. „Wótcže naſch, kiž
ſy we njebjeſach“ a t. d.

Sydom krócź: „Strowa ſy Marija.“

A potom: Cžeſcź budź Bohu wótcej a ſynej a duchej ſwjatomu, kaž to
běſche we ſpocžatku, tak tež nětko a pſchecy a wěki na wěki. Amen.

Swjata Marija, } Proſch za nas.

Swjata Boža rodźicźeŕka,

Swjata knježna wſchěch knježnow,

Hórcy cžwělowana macźeŕ,

<pb n="15"/>

Ze ſtraſchnoſcźemi napjelnjena macźeŕ,

Z wutrobu na kſchiž pſchibita macźeŕ,

Wſcheje zrudoby połna macźeŕ,

K.: Proſch za nas, o najboloſcźiwſcha knježna a macźeŕ!

L.: Zo bychmy doſtojni byli ſlubjenjow Khryſtuſowych.

Chcemy ſo modlicź: Strowa ſy Marija, boloſcźe połna, kſchižowany je z
tobu, wobžarowanja hódna ſy mjez žónſkimi, a wobžarowanja hódny je płód
twojoho žiwota, Jězus. Swjata Marija, macźeŕ kſchižowanoho, popſchej
nam, kiž ſmy twojoho ſyna kſchižowali, želnoſcźiwe ſylzy nětk a we
hodźinje naſcheje ſmjercźe. Pſchez Jězuſa Khryſtuſa. Amen. Cžeſcź budź
Bohu wótcej a t. d. We mjenje Boha wótca a t. d.

Nětko dże ſo k druhej kapałcy a pſchi tym ſpěwa ſo

Kotraž tyſchnje žałoſcźeſche,

Syna dla tež wſchitka ržeſche,

Hdyž joh' w matrje widźeſche. :,:

Schtó ſo njeby ſoburudźił,

Hdyž bu macźeŕ Božu widźił,

We tak wulkej zrudobje. :,:

Druha kapałka.

(Reichsſtädter oder Sachſen-Lauenburgiſche Kapelle.)

Tale kapałka je na prawu ruku, hdyž ſo wot prěnjeje dźe.

Tu zapocžina kantor, hdyž ſu ſo wſchitcy poklakli.

We mjenje Boha wótca a ſyna a ducha ſwjatoho. Amen. Chcemy ſebi druhu z
woſebnych boloſcźow ſwjateje macźerje Božeje rozpominacź.

<pb n="16"/>

Swjata macź Boža dyrbjeſche ze ſwojim bójſkim dźěcźatkom a ze ſwjatym
Józefom pſched bjezbóžnym a njepſchecźelſcy zmyſlenym kralom Herodeſom
ze Židowſkeje do Egiptowſkeje cźeknycź. Swjate ſcźenjo powjeda to:
„Jandźel Knjeza zjewi ſo Józefej wo ſnje, a rjekny k njomu: Stań, wzmi
dźěcźo a joho macźeŕ a cźekń do Egiptowſkeje. Tam woſtań, dóńž cźe
njezawołam; pſchetož Herodes budźe dźěcźatko pytacź, zo by je morił.“

Pucź wjedźeſche pſchez puſte kraje, tam njeběchu ani měſta, ani wſy, ani
khěže. Hdźe dyrbjeſche tak ſwjata macź Boža z lubowanym Jězus-dźěcźatkom
a ze ſwjatym Józefom we nocy pſchebywacź? Na zemi, na kamjenjach a we
lěſach; a we lěſach běchu wjelki a lawy a rubježnicy. A pſchi tym wulke
ſpěchowanjo a khwatanjo, a ſtrach, zo móža Herodeſowi wojacy pucź
namakacź a jim na ſlěd pſchińcź a jich dóſcźahnycź. A ſwjata macź Boža
bě tehdom 15 lět ſtara, Jězus-dźěcźatko pak we prěnim lěcźe a pucź ſto
milow daloki. Egiptowſki lud bě pohanſki a kraj ſwjatej knježnje cyle
cuzy a njeznaty. Hdźe a z wotkel ſo na pucźu z tym zaſtaracź, ſchtož bě
k zdźerženju žiwjenja trěbne, we krajinje, kotraž njebě wobydlena, a we
kotrejž ſo jenož mało kužołow namaka? A z cžim ſo we Egiptowſkej, we
cyle cuzym kraju žiwicź? A we Egiptowſkej dyrbjeſche ſwjata knježna 4
lěta dołho woſtacź mjez pohanami ſwjata knježna, kotraž je jenoho,
prawoho a wěrnoho Boha wyſche wſchoho lubowała, wona dyrbjeſche 4 lěta
dołho ſrjedźa djabołſkoho pſchibójſtwa pſchebywacź.

To wſchitko chcemy ſebi we wutrobje pobožnje <pb n="17"/>rozpominacź a
pſchi tym dobre pſchedewzacźa wubudźecź. Kſcheſcźanſka młodoſcź ma tu
woſebitu pſchiležnoſcź k dobrym pſchedewzacźam. Swjata macź Boža
cźěkaſche khwatajcy z měſta, hdźež ſtrach ſmjercźe hrožeſche. Po jeje
pſchikładźe maja młodźencojo a knježny ſwědomicźe měſtow ſo zdalowacź,
na kotrychž mohła jich duſcha do ſmjertnoho ſtracha pſchińcź; dokelž
„ſchtóž ſo podawa do ſtracha, we nim zahinje“ praji dobre pſchiſłowo.
Wjele dobrych wutrobow ſu ſo zkazyłe we złych towaŕſtwach. Kſcheſcźanſcy
ſtarſchi a hoſpodarjo pak njech kedźbuja na ſwojich domjacych, njech ſu
dźěcźi abo ſłužowni, zo njebychu ſtraſchne towaŕſtwa wopytowali, dokelž
ſchtož ſo wot tutych złoho ſtanje, změja woni ſobuzamołwjecź, hdyž
móžachu to wotwobrocźicź. My wſchitcy pak chcemy ſo z dowěru wobrocźicź
k ſwjatej macźeri Božej a ju we jeje druhej boloſcźi cžeſcźicź, druhu
ſchtucžku rózarija wo ſydom boloſcźach ſpěwajo, kotrejež potajnoſcź
rěka: „Jězus, z kotrymž ſy ty z boloſcźu do Egiptowſkeje cźěkała.“

We mjenje Boha wótca a ſyna a ducha ſwjatoho. Amen. „Wótcže naſch, kiž
ſo we njebjeſach“ a t. d.

Sydom krócź: „Strowa ſy Marija.“

A potom: Cžeſcź budź Bohu wótcej a ſynej a duchej ſwjatomu, kaž to
běſche we ſpocžatku, tak tež nětko a pſchecy a wěki na wěki. Amen.

Swjata Marija, } Proſch za nas.

Swjata Boža rodźicźeŕka,

Swjata knježna wſchěch knježnow,

Morjo wulkoho cźerpjenja,

Schpihelo wſcheje ſcźerpnoſcźe,

Skała wſcheje wobſtajnoſcźe,

<pb n="18"/>

K.: Proſch za nas, o najboloſcźiwſcha knježna a macźeŕ!

L.: Zo bychmy doſtojni byli ſlubjenjow Khryſtuſowych.

Chcemy ſo modlicź: Strowa ſy Marija, boloſcźe połna, kſchižowany je z
tobu, wobžarowanja hódna ſy mjez žónſkimi, a wobžarowanja hódny je płód
twojoho žiwota, Jězus. Swjata Marija, macźeŕ kſchižowanoho, popſchej
nam, kiž ſmy twojoho ſyna kſchižowali, želnoſcźiwe ſylzy nětk a we
hodźinje naſcheje ſmjercźe. Pſchez Jězuſa Khryſtuſa. Amen. Cžeſcź budź
Bohu wótcej a t. d. We mjenje Boha wótca a t. d.

Po wuſpěwanju dźe ſo k tſecżej kapałcy a na pucźu ſpěwa ſo:

Schtó tež njemohł zrudny pobycź,

Hdyž macź Božu widźi pſchez móc,

Tak tam cźerpicź ze ſynom :,:

Za te hrěchi ſwojoh' luda,

Widźi wona ſwojoh' ſyna,

Z prutami joh' rozſchwikacź :,:

Tſecźa kapałka. (Klary'ſche oder Teplitzer Kapelle.)

Tu zapecžina kantor:

We mjenje Boha wótca a ſyna a ducha ſwjatoho. Amen. Chcemy ſebi tſecźu z
woſebnych boloſcźow ſwjateje macźerje Božeje rozpominacź.

Swjata macź Boža je kóžde lěto k jutram z Jězus-dźěcźatkom a ze ſwjatym
Józefom do Jeruzalema khodźiła, zo by ſo tu we templu modliła a jutrowny
wopor woprowała, woſebje jenolětne, <pb n="19"/>njewoblakowane cžiſte
jehnjatko, dokelž to bě židowſkomu ludej wot Boha pſchikazane. Hdyž bě
Jězus dwanacźe lět ſtary, je joho wona pſchi jutrownej ſwjatocžnoſcźi
zhubiła. Wona pytaſche joho pola znatych a pſchecźelow na pucźu, ſebi
myſlo, zo je we jich towaŕſtwje ſo na dompucź podał. Ale joho tu
njenamakawſchi, wrócźi ſo do Jeruzalema a namaka joho tu na tſecźim dnju
we templu mjez piſmawucženymi. To powjeda nam ſwjaty ſcźenik Lukaſch:
„Hdyž bě Jězus dwanacźe lět ſtary, dźěſche z Mariju a Józefom do
Jeruzalema po waſchnju ſwjatoho dnja. Po dokonjanym ſwjedźenju
wrócźiſchtaj ſo wonaj domoj, Jězus pak woſta we Jeruzalemje a wonaj to
njepytnyſchtaj. Józef a Marija měnjeſchtaj, zo je mjez towaŕſchemi. Tak
pſchińdźeſchtaj pucź jenoho dnja a potom pytaſchtaj joho mjez
pſchecźelemi a znatymi. A hdyž joho njenamakaſchtaj, wrócźiſchtaj ſo do
Jeruzalema a pytaſchtaj joho. A po tſjoch dnach namakaſchtaj joho
ſkóncžnje we templu. Tu ſedźeſche wón mjez wucžerjemi, poſłuchaſche na
nich a praſcheſche ſo jich.“

Zrudne a ſtaroſcźiwe pytanjo ſwojoho lubowanoho ſyna je tſecźa z
woſebnych boloſcźow najſwjecźiſcheje macźerje Božeje. Kak pſchez měru
wulka a kruta je tale boloſcź była! To zamoži jeno někak zapſchijecź
luboſcźiwa, kſcheſcźanſka macźeŕ, kotraž ma poſłuſchne dźěcźo, hdyž je
nadobo, bjez wſcheje winy pſchiſadźi. Ale runja njeby była tale boloſcź
cžlowjeſkeje macźerje boloſcźi macźerje Božeje, dokelž Jězus Khryſtus je
ſyn Boži a wěrny Bóh, jaſnoſcź a kraſnoſcź wſchěch njebjes, wjeſołoſcź,
radoſcź a hordoſcź jandźelſkich khorow, bjez kotrohož <pb n="20"/>ſu
njebjeſa luta cźma, wěcžna zbóžnoſcź pak pěſkojta puſcźina a wobcźežna
hórkoſcź. Tohodla prajeſche wona tež k njomu, hdyž joho namaka: „Mój
ſyno, cžohodla ſy namaj tak cžinił? Hlej twój nan a ja ſmój tebje z
boloſcźu pytałoj.“ Podobne ſłowa pak njeſłyſchimy ženje wjac z jeje
horta, ani tehdom, hdyž pod kſchižom Khryſtuſowym ſtejeſche, z toho
móžemy ſudźicź, zo bě tale boloſcź po prawym za nju najwjetſcha.

A ſchto mamy my z rozpominanja tuteje boloſcźe nawuknycź? Dwoju wěc
woſebje; najprjedy, zo ſo pſchez měru njerudźimy, hdyž nas bjez wſcheje
winy wſchelake zrudoby a tyſchnoſcźe napanu, a potom, zo dyrbi to za nas
najwjetſcha zrudoba bycź, hdyž Jězuſa zhubimy pſchez wobeńdźenjo
cźežkoho hrěcha. To dyrbi nam najwjetſchu boloſcź pſchihotowacź. K
ſwjatej macźeri chcemy ſo wobrocźicź, a jeje tſecźu boloſcź rozpominajo
ju pobožnje wo zaſtupnu próſtwu proſycź, zo njebychmy do žanoho cźežkoho
hrěcha panyli, a dyrbjeli we nim ſo namakacź, zo bychmy z wěrnej pokutu
a ſwěrnej ſpowjedźu Jězuſa zas khwatajo pytali. We tutym wotpohladanju
ſpěwajmy tſecźu ſchtucžku rózarija wo ſydom boloſcźach, kotrejež
potajnoſcź rěka: „Jězus, kotrohož ſy we Jeruzalemje we templu zhubiła.“

We mjenje Boha wótca a ſyna a ducha ſwjatoho. Amen. „Wótcže naſch, kiž
ſy we njebjeſach“ a t. d.

Sydom krócź: „Strowa ſy Marija.“

A potom: Cžeſcź budź Bohu wótcej a ſynej a duchej ſwjatomu, kaž to
běſche we ſpocžatku, tak tež nětko a pſchecy a wěki na wěki. Amen.

<pb n="21"/>

Swjata Marija, } Proſch za nas.

Swjata Boža rodźicźeŕka,

Swjata knježna wſchěch knježnow,

Wucźeko wopuſchcźenych,

Schkicźe pocźiſchcźowanych,

Pſchemóženjo njewěriwych,

K.: Proſch za nas, a najboloſcźiwſcha knježna a macźeŕ!

L.: Zo bychmy doſtojni byli ſlubjenjow Khryſtuſowych.

Chcemy ſo modlicź: Strowa ſy Marija, boloſcźe połna, kſchižowany je z
tobu, wobžarowanja hódna ſy mjez žónſkimi, a wobžarowanja hódny je płód
twojoho žiwota, Jězus. Swjata Marija, macźeŕ kſchižowanoho, popſchej
nam, kiž ſmy twojoho ſyna kſchižowali, želnoſcźiwe ſylzy nětk a we
hodźinje naſcheje ſmjercźe. Pſchez Jězuſa Khryſtuſa. Amen. Cžeſcź budź
Bohu wótcej a t. d. We mjenje Boha wótca a t. d.

Po wuſpěwanju dże ſo k ſchtwórtej kapałcy a na pucżu ſo ſpěwa:

Wona widźi ſwojoh' ſyna,

Kak wón žanoh' tróſchta nima,

Hdyž wón ducha horjeda. :,:

Kiž ty luboſcźe ſy ſtudnja,

Wopuſchcźena a wſcha zrudna,

Njech ja z tobu žaruju, :,:

Schtwórta kapałka. (Leitmeritzer Kapelle.)

Tu zapocžina kantor, hdyž ſu ſo wſchitcy poklakli:

We mjenje Boha wótca a ſyna a ducha ſwja<pb n="22"/>toho. Amen. Chcemy
ſebi ſchtwórtu z woſebnych boloſcźow ſwjateje macźerje Božeje
rozpominacź.

Po. jara hórkim a ſurowym ſchwikanju, kotrež bě ſo woſebje naſchich
wólnych a njeſchwarnych hrěchow dla na Khryſtuſowym ſwjatym cźěle ſtało,
bu naſch zbóžnik k jara boloſcźiwej a hanibnej kſchižowej ſmjercźi
wotſudźeny. Cźežki kſchiž bu jomu, kaž najhórſchomu złóſtnikej na ſwjate
ramjenja połoženy, a z nim dźěſche Jězus, njewinowate jehnjo Bože, z
cźernowej krónu na hłowje, cyle rozbity, z lutej krewj u tak rjec
pokrjepjeny pſchez haſy měſta Jeruzalem na Kalvarſku Horu. Na tutym
pucźu zetyka joho ſwjata macźeŕ, kotraž joho, ſwojoho lubowanoho ſyna,
ſkoro wjac ſpóznacź njemóžeſche. Tele jara zrudne zetkanjo je ſchtwórta
z woſebuych boloſcźow ſwjateje macźerje Božeje. Wo njej ſpomina ſwjate
ſcźenjo ze ſłowami: „Joho pak pſchewodźachu wulke cžródy ludu a
žónſkich, kotrež wo njoho płakachu a žałoſcźachu.“ Kak krucźe a ſylnje
je duſchu najſwjecźiſcheje macźerje tale boloſcź cžwělowała a trjechiła,
móžemy z toho ſudźicź, ſchtož pobožny muž piſa: „Hdyž Jězus ſwjaty
kſchiž njeſeſche,“ praji wón, „bu powjeſcź wo tym pſchez ſwjatoho Jana k
ſwjatej macźeri Božej donjeſena. Tale powjeſcź pak pſchewza jeje duſchu
tak krucźe, zo bě jej kaž cžłowjekej, kotryž je wot Božeje rucžki
trjecheny. Ale hdyž hižo powjeſcź, piſa tónſamy dale, we ſwjatej
knježnje tak mócnu tyſchnoſcź zbudźi, kak wulku zrudobu a boloſcź je
jeje najſwjecźiſcha wutroba cžuła, hdyž ze ſwojimaj wocžomaj wuhlada
ſwojoho lubowanoho ſyna z cźežkim kſchižom wobcźeženoho, wuwjazanoho,
poplu<pb n="23"/>wanoho, njepſcheſtawajcy wuſměſchanoho. Hdyž widźeſche,
kak cźernowa króna joho ſwjatu hłowu ranjeſche.“

Pſchi tym na boloſcźiwu macźeŕ kedźbujo drje we naſchej wutrobje hněw
nad njeſmilnoſcźi wojakow wotucźa. Njeběchmy pak tež my na ſtronje
Khryſtuſowych njepſchecźelow a cžwělowarjow najſwjecźiſcheje macźerje
Božeje? Dokelž ženje njeſměmy zabycź, zo je ſo to wſchitko naſcheje
twjerdeje a njeſmilneje wutroby pſchi cuzym hubjenſtwje ſtało. Woſebje
runaju ſo Khryſtuſowym njepſchecźelam tajke dźěcźi, kotrež ſo njerady
dopomnjeja na ſwojich ſłabych a ſtarych ſtarſchich, kotrež ſo wo nich
njeſtaraja, jim pſchiſlubjeny wuměnk pſchikrótſeja abo njedawaja, haj
jim ani mału komorku, cźmowy a hubjeny kucźik njepopſcheja. A ſmy-li tež
my k tajkim njedźakownym dźěcźom pſchiſłuſcheli, chcemy to hnydom Bohu
tomu Knjezej pſchez zaſtupnu próſtwu boloſcźiweje macźerje wotproſycź, a
ſebi krucźe pſchedewzacź, zo chcemy ſo tajkeje njeſmilnoſcźe
pſchichodnje zdalowacź. A zo by nam boloſcźiwa macźeŕ ſmilnu
ſobuželnoſcźiwu wutrobu, woſebje pſchecźiwo ſtarſchim wuproſyła, chcemy
ju we jeje ſchtwórtej boloſcźi cžeſcźicź a we tutym wotpohladanju
ſchtwórtu ſchtucžku rózarija wo ſydom boloſcźach ſpěwacź, kotrejež
potajnoſcź rěka: „Jězus, kotrohož ſy z boloſcźu widźała kſchiž njeſcź.“

We mjenje Boha wótca a ſyna a ducha ſwjatoho. Amen.

„Wótcže naſch, kiž ſy we njebjeſach“ a t. d.

Sydom krócź: „Strowa ſy Marija.“

<pb n="24"/>

A potom: Cžeſcź budź Bohu wótcej a ſynej a duchej ſwjatomu, kaž to
běſche we ſpocžatku, tak tež nětko a pſchecy a wěki na wěki. Amen.

Swjata Marija, } Proſch za nas.

Swjata Boža rodźicźeŕka,

Swjata knježna wſchěch knježnow,

Tróſchcźe wſchitkich njezbožownych,

Lěkaŕſtwo khorych,

Krutoſcź ſłabych,

Zakicźe do mora padacych,

K.: Proſch za nas, o najboloſcźiwſcha knježna a macźeŕ!

L.: Zo bychmy doſtojni byli ſlubjenjow Khryſtuſowych.

Chcemy ſo modlicź: Strowa ſy Marija, boloſcźe połna, kſchižowany je z
tobu, wobžarowanja hódna ſy mjez žónſkimi, a wobžarowanja hódny je płód
twojoho žiwota, Jězus. Swjata Marija, macźeŕ kſchižowanoho, popſchej
nam, kiž ſmy twojoho ſyna kſchižowali, želnoſcźiwe ſylzy nětk a we
hodźinje naſcheje ſmjercźe. Pſchez Jězuſa Khryſtuſa. Amen. Cžeſcź budź
Bohu wótcej a t. d. We mjenje Boha wótca a t. d.

Po wuſpěwanju dźe ſo k pjatej kapałcy, a na pucźu ſpěwa ſo:

Zo ja w wutrobje mam želnoſcź,

Hdyž ja ſpomnju na joh' boloſcź,

A ſo jomu ſpodobam. :,:

Cžiń, zo ſtajnje toho rany,

Kiž je za mnje kſchižowany,

Z wutrobu ja wopomnju. :,:

<pb n="25"/>

Pjata kapałka. (Bleylebiſche Kapelle.)

Tu zapocžina kantor, hdyž ſu ſo wſchitcy poklakli:

We mjenje Boha wótca a ſyna a ducha ſwjatoho. Amen. Chcemy ſebi pjatu z
woſebnych boloſcźow ſwjateje macźerje Božeje rozpominacź.

Swjata macź Boža ſtejeſche na kalvarſkej horje pod Jězuſowym kſchižom.
Hdyž bě wona pſchez ſwjatoho japoſchtoła Jana powjeſcź dóſtała, zo je
Jězus k kſchižowanju, t. r. najſurowiſchej ſmjercźi wotſudźeny,
nuzowaſche ju jeje macźeŕna luboſcź, zo by ſwojoho lubowanoho ſyna we
joho poſlednich wokomiknjenjach widźała a po móžnoſcźi tróſchtowała. Tak
dźěſche za nim na joho cźežkim kſchižowym pucźu a pſchińdźe z nim na
kalvarſku horu; nazdala dyrbjeſche pſchihladowacź, kak Jězuſa kſchižuja,
kak hrubi romſcy wojacy joho ſwjate ſtawy, rucy a nozy na kſchiž
rozpſcheſtrjechu, a z tupymi hozdźemi na njón pſchibijachu a to wſchitko
cžinjachu na njeſmilne ſurowe waſchnjo. Kak žałoſtnu boloſcź dyrbjeſche
jeje ſwjata wutroba kóždy krócź zacžucź, hdyž z nowa z hamorom dyricź
ſłyſcha. Zawěſcźe dyrbjeſche ji bycź, hako by ſobu na kſchiž pſchibita a
kſchižowana była; kaž tež jedyn ſwjaty to wu. praji, zo bu na
Khryſtuſowym kſchižu z jehnjatkom Božim tež joho ſwjata macźeŕ
ſobuwoprowana- „O Marija,“ tak praji wón, „hdźe ty ſtejiſch? Snadź
blizko pola kſchiža? Ach ně; lěpje prajimy, zo ſy na kſchižu ze ſwojim
bójſkim ſynom ſobukſchižowana, a ſo Bohu tomu knjezej hako wopor
pſchinjeſeſch.“ Schtož běchu na cźěle Khryſtuſowym <pb n="26"/>tupe
hozdźe, to bě we wutrobje ſwjateje macźerje Božeje luboſcź, kotraž ſo ze
žanej druhej luboſcźu pſchirunacź njemóže, tohodla njemóže ſo tež
boloſcź ze žanej druhej pſchirunacź. Wona ſłyſcheſche cźežke zdychowanja
Khryſtuſowe, ale njeběchu to za nju runje tak wjele mjecžow, kotrež
pſchez jeje wutrobu dźěchu? Potom widźeſche ſwojoho ſyna tſi hodźiny na
kſchižu wiſacź, joho ſwjate woblicžo bě cyle wocźěmnjene, joho ſwjaty
hort wotewrjeny, wócžcy hłuboko we hłowje ſo hižo we ſmjercźi
łamaſchtej, licy zblědnjenej, hłowa k wutrobje pſchikhilena, a po cyłym
cźěle rana na ranje, módrjeńca pſchi módrjeńcy. Skóncžnje dyrbjeſche tež
ſłyſchecź Khryſtuſowe poſlednje ſłowa: „wótcže, do twojeju rukow
porucžam ſwojoho ducha“, a ſwědk bycź, kak najſprawniſchi cžłowjek a
najſwjecźiſchi, najlubozniſchi ſyn pod najwjetſchimi martrami wumrje,
hako by najwjetſchi złóſtnik był. Schto je tehdom twoja wutroba,
najſwjecźiſcha knježna! zacžuła, kotraž bě tak ſwjata, cžiſta,
luboſcźiwa, kaž žana druha.

My pak chcemy prawje huſto ſo na Jězuſowe poſlednje ſłowa dopomnicź:
„Wótcže, do twojej rukow porucžam ſwojoho ducha“, a wobſtajnje Boha wo
zbóžnu ſmjercź proſycź. Ale wěſcźiſchu nadźiju zbóžneje ſmjercźe
njemóžemy měcź, hako hdyž ze ſłódkimaj mjenomaj: Jězus, Marija ze ſwěta
dźemy. Zo by nam telej ſwjatej mjenje do naſchoho horta abo k
najmjeńſchomu do naſcheje wutroby połožiła, wo to chcemy ju pobožnje
proſycź we duchu na nju hladajo, kak pod kſchižom Khryſtuſowym ſtejo
ſwojej ſylzy ronjacej a ſobumrějacej wocži pozběhuje k zblěd<pb
n="27"/>njenomu woblicžu ſwojoho morwoho ſyna. We tutym wotpohladanju
chcemy pjatu ſchtucžku rózarija wo ſydom boloſcźach ſpěwacź, kotrejež
potajnoſcź rěka: „Jězus, kotrohož ſy z boloſcźu widźała na kſchižu
wiſacź a wumrjecź.“

We mjenje Boha wótca a ſyna a ducha ſwjatoho. Amen.

„Wótcže naſch, kiž ſy we njebjeſach“ a t. d.

Sydom krócź: „Strowa ſy Marija.“

A potom: Cžeſcź budź Bohu wótcej a ſynej a duchej ſwjatomu, kaž to
běſche we ſpocžatku, tak tež nětko a pſchecy a wěki na wěki. Amen.

Swjata Marija, } Proſch za nas.

Swjata Boža rodźicźeŕka,

Swjata knježna wſchěch knježnow,

Kotraž ſylne wichory změrujeſch,

Kotraž zrudnym k pomocy pſchińdźeſch,

Kotraž złoho ducha do ſtracha zacźěriſch,

Kotraž wěriwych wobohacźiſch,

K.: Proſch za nas, najboloſcźiwſcha knježna a macźeŕ!

L.: Zo bychmy doſtojni byli ſlubjenjow Khryſtuſowych.

Chcemy ſo modlicź: Strowa ſy Marija, boloſcźe połna, kſchižowany je z
tobu, wobžarowanja hódna ſy mjez žónſkimi, a wobžarowanja hódny je płód
twojoho žiwota, Jězus. Swjata Marija, macźeŕ kſchižowanoho, popſchej
nam, kiž ſmy twojoho ſyna kſchižowali, želnoſcźiwe ſylzy nětk a we
hodźinje naſcheje ſmjercźe. Pſchez Jězuſa Khry<pb n="28"/>ſtuſa. Amen.
Cžeſcź budź Bohu wótcej a t. d. We mjenje Boha wótca a t. d.

Po wuſpěwanju dże ſo ſcheſtej kapałcy, a na pucźu ſpěwa ſo:

O ty macźeŕ zaſtruchlena,

Ty tu martru twojoh' ſyna,

Rozdźěl ze mnu nadobnje. :,:

Njech ja z tobu požaruju,

Joho boloſcź we mni cžuju,

Wſchitke ſwoje žiwe dny. :,:

Scheſta kapałka. (Kulmer Kapelle.)

Tu zapocžina kantor, hdyž ſu ſo wſchitcy poklakli:

We mjenje Boha wótca, a ſyna a ducha ſwjatoho. Amen. Chcemy ſebi ſcheſtu
z wozebnych boloſcźow ſwjateje macźerje Božeje rozpominacź.

Hdyž bě Jězus na kſchižu wumrjeł, je ſo ſwjata macźeŕ Boža ſtarała, zo
by ſo joho cžěło ze kſchiža wzało a z cžeſcźu pohrjebacź mohło. Tohodla
da pſchez pobožnych mužſkich Pilatuſa wo dowolnoſcź k tomu proſycź a tón
zwoli do toho. Wojacy pak chcychu ſo najprjedy pſcheſwědcžicź, hacž je
we prawdźe wumrjeł a pſchekłóchu tohodla z lebju joho ſwjatu ſtronu, a
hlej, krej a woda běžeſche z njeje, wěſte znamjo, zo je duſcha z cźěła
wuſtupiła. Józef a Nikodemus, pobožnaj mužej, wzaſchtaj nětko ze wſchej
cžeſcźu ſwjate cźěło ze kſchiža, zawaliſchtaj je do cžiſtoho ruba a
potom połožiſchtaj je do klina najſwjecźiſcheje macźerje. Swjate ſcźenjo
pak piſa <pb n="29"/>wo tym takle: „Potom pak je Józef z Arimatheja
Pilatuſa proſył, zo by ſměł Jězuſowe cźěło z kſchiža wzacź, a Pilatus to
dopuſchcźi. Wón tohodla pſchińdźe a wza cźěło. Tež Nikodemus pſchińdźe,
kiž běſche prjedy we nocy k Jězuſej khodźił a pſchinjeſe maru a aloe
změſchanu, ſnadź na ſto puntow. Wonaj tohodla wzaſchtaj Jězuſowe cźěło,
zawaliſchtaj je z drohim zelom do cžiſtoho ruba, kaž mějachu to židźa
waſchnjo pohrjebacź.“

We cžaſu, hdyž běſche Jězus Khryſtus hiſchcźe žiwy, cźerpjeſche macź ze
ſwojim bójſkim ſynom, a dźěleſchtaj ſo tak rjec do wſchěch boloſcźow a
martrow. Njepoſłabjena dowěra Khryſtuſowa na Boha ſwojoho njebjeſkoho
Wótca běſche za ſwjatu macźeŕ Božu zawěſcźe poſylnjenjo, tróſcht a
wokſchewjenjo. Nětko pak, hdyž běchu za Khryſtuſa we ſmjercźi wſchitke
martry pſcheſtałe, dyrbjeſche wona ſama wſchitku cžwělu njeſcź.
Kſchižiki ſu nam lóžſche, hdyž je druzy z nami ſobunjeſu, Marija pak
njemějeſche nětko nikoho, a dyrbjeſche je tak ſama njeſcź, tohodla
cźeŕpjeſche wona we tutej boloſcźi bjez wſchoho tróſchta.

Swjata macźeŕ Boža bě Khryſtuſowe cźěło do ſwojoho klina wzała. Pſchi
tym dopomni ſo na to, kak bě Jězus prjedy hako najlubozniſche dźěcźatko
na jeje klinje ſedźał; joho woblicžo běſche tehdom młódne, cžerwjene,
joho módrej a luboznej wocžcy hladaſchtej do njewinowatej wocžow ſwojeje
macźerje, joho cyła ſchtałtnoſcź běſche lubozna. Ale kak bě to nětko
wſcho pſcheměnjene! Młódna cžerwjena barba bě ſo z joho woblicža
zhubiła, a po <pb n="30"/>zblědnjenymaj, ſpanjenymaj, popluwanymaj,
rozbitymaj licomaj cźěhnjechu ſo ſmuhi cžorneje krewje; wócžcy běſchtaj
zanknjenej, we hłowje hłuboke rany wot cźernjoweje króny, na rukomaj a
nohomaj wot tupych ſylnych hozdźow. Ach ſchtó móže ſo pſchi tajkim
pſchirunanju ſylzow zdźeržecź? Ale hdyž ſo pſchi dopomnjenju na to ſama
naſcha twjerda wutroba pocžina zmjechcžecź, kak pſchez měru wulka
dyrbjeſche zrudoba a tyſchnoſcź bycź, kotraž je pſchi widźenju wſchoho
toho mjechku wutrobu ſwjateje kuježny a macźerje pſchewzała! Tola pak
njeſměmy zabycź, zo je ſo ſwjata Marija we wſchěch boloſcźach a pſchi
wſchitkim cźerpjenju wobſtajnje Bohu dowěrjała. Wona je ſo dopomniła, zo
je tež Jězus cżerpjeł po woli Božej a za naſche hrěchi Bohu doſcź
cžinił.

Po jeje pſchikładźe dyrbimy tež my pſchi wſchitkich pſchipadnoſcźach a
domapytanjach Božich połnu dowěru na Boha měcź a wobkhowacź. Njechajmy
ſebi ženje myſlicź, zo nam tón Knjez pſchez měru cźežke brjemjo
napołoža. Wjacy nam zawěſcźe njenakładźe, haj tež nie tak wjele, kaž
ſwjatej Mariji. My ſnadź pſchiſadźimy kubła, zamoženjo, zhubimy
ſtrowotu, cžeſcź a dobrych pſchecźelow. Ale hodźi ſo to wſcho
pſchirunacź ze zhubjenjom ſyna Božoho? Toho je ſwjata macź Boža
pſchiſadźiła. Wulki tróſcht, ſłódke wokſchewjenjo je kruta nadźija na
wſchohomócnoho Boha. We tutej krutej dowěrje chcemy ſo tohodla ſwěrnje
wobkrucźecź a poſylnjecź. Pod zakit dowěriweje macźerje Božeje chcemy ſo
tak podacź a ju ze ſcheſtej ſchtucžku rózarija woſydom boloſcźach
cžeſcźo chcemy ju proſycź, zo by tež nam <pb n="31"/>ſylnu dowěru na
Boha we wſchitkich kſchižikach wuproſyła. Potajnoſcź ſcheſteje ſchtucžki
rěka: „Jězus, kotrohož cźěło ſy z boloſcźu na ſwój klin wzała.“

We mjenje Boha wótca a ſyna a ducha ſwjatoho. Amen. „Wótcže naſch, kiž
ſy we njebjeſach“ a t. d.

Sydom krócż: „Strowa ſy Marija.“

A potom: Cžeſcź budź Bohu wótcej a ſynej a duchej ſwjatomu, kaž to
běſche we ſpocžatku, tak tež nětko a pſchecy a wěki na wěki. Amen.

Swjata Marija, } Proſch za nas.

Swjata Boža rodźicźeŕka,

Swjata knježna wſchěch knježnow,

Króna wſchěch knježnow,

Tróſchcźe wudowow,

Radoſcź wſchěch ſwjatych,

K.: Proſch za nas, o najboloſcźiwſcha knježna a macźeŕ!

L.: Zo bychmy doſtojni byli ſlubjenjow Khryſtuſowych.

Chcemy ſo modlicź: Strowa ſy Marija, boloſcźe połna, kſchižowany je z
tobu, wobžarowanja hódna ſy mjez žónſkimi, a wobžarowanja hódny je płód
twojoho žiwota, Jězus. Swjata Marija, macźeŕ kſchižowanoho, popſchej
nam, kiž ſmy twojoho ſyna kſchižowali, želnoſcźiwe ſylzy nětk a we
hodźinje naſcheje ſmjercźe. Pſchez Jězuſa Khryſtuſa. Amen. Cžeſcź budź
Bohu wótcej a t. d. We mjenje Boha wótca a t. d.

Po wuſpěwanju dże ſo k ſedmej kapałcy; na pucżu ſpěwa ſo:

Z tobu chcu ja pola kſchiža,

<pb n="32"/>

Stacź tam pódla ſwojoh' knjeza,

A chcu z tobu žarowacź. :,:

O ty knježna wſchitkich knježnow,

Pola twojoh' ſyna nohow,

Njech ja z tobu zdychuju. :,:

Sedma kapałka. (Oſſeger Kapelle.)

Tu zapocžina kantor, hdyž ſu ſo wſchitcy poklakli:

We mjenje Boha wótca a ſyna a ducha ſwjatoho. Amen. Chcemy ſebi ſedmu z
woſebnych boloſcźow ſwjateje macźerje Božeje rozpominacź:

Hdyž Khryſtuſowi wucžownicy widźachu, kak jara hórka boloſcź pſchez to
we wutrobje macźerje Božeje pſchecy dale pſchibjeraſche, zo mějeſche
ſwojoho morwoho ſyna na ſwojim klinje, we bojoſcźi, zo mohła z
tyſchnoſcźe a boloſcźe wumrjecź, khwatachu, zo bychu Jězuſowe cźěło
pohrjebali. Woni wzachu je drje z mocu, tola pak ze wſchej cžeſcźu z
jeje rukow a klina, žałbowachu je a zawalichu je do pſchihotowanoho
běłoho ruba, do kotrohož Jězus ſwoju ſchtałtnoſcź zacźiſchcźa; tónle rub
pokazuje ſo nětko hiſchcźe. Potom njeſechu joho do nowoho rowa, kotryž
bě do ſkały wurubany, połožichu joho do njoho a ſtajichu wulki kamjeń
pſched njón. Swjata macźeŕ Boža ſcźěhowaſche jich, a boloſcź, kotruž je
pſchi tym cžuła, je ſedma z jeje woſebnych boloſcźow. Swjate ſcźenjo
powjeda nam to takle: „Na měſcźe pak, hdźež bu kſchižowany, bě zahroda a
we zahrodźe nowy row, do kotrohož hiſchcźe nichtó połoženy był njebě.
Tam Jězuſa połožiſchtaj.“

<pb n="33"/>

Tónle pohrjeb drje dyrbi we kóždym cžłowjeku wulku zrudobu wubudźicź,
dokelž bu tón do rowa połoženy, kotryž bě cyłomu ſwětej tak wulke
dobroty wopokazał; dobroty za naſche cžaſne žiwjenjo na zemi, dobroty za
wěcžne žiwjenjo po ſmjercźi, tak wulke dobroty, kajkež ſtarſchi ženje
ſwojim dźěcźom wopokazacź njemóža. Ale najzrudniſchi pak běſche pohrjeb
za ſwjatu macźeŕ Božu, dokelž za nju njebu jenož dobrocźeŕ, ale tež
jenicžki ſyn pohrjebany. Tohodla dźěſche tež poſlednja pſchi
pſchewodźenju; runje to, zo zady noſcherjow dźěſche, dawa wulku hórkoſcź
jeje wutroby ſpóznacź. Kaž mjenujcy jedyn ſwjaty biſkop piſa, dźěchu
noſcherjo ſwjatoho cźěła najprěni, potom ſcźěhowachu jandźelojo Boži, za
nimi pobožne žónſke a mjez nimi ſwjata macžeŕ Boža. Wona njeby boloſcź
pſchetrała, hdy by ſwojoho ſyna z blizka pſchewodźała. Swjatej Brigicźe
je zjewiła, zo buſchtaj z Jězuſowym cźěłom dwě wutrobje do rowa
połoženej. — A hdyž ſwjata macźeŕ po pohrjebje domoj pſchińdźe, pytaſche
wſchudźom za Jězuſom, ſwojim bójſkim ſynom, ale njewuhlada joho nihdźe,
jenož wopomnjecźa joho ſwjatoho žiwjenja a boloſcźiweje ſmjercźe
widźeſche. „Ach mój jenicžki, mój lubowany ſyno!“ ſkoržeſche wěſcźe
pſchi ſebi, „praj mi, hdźe bych tebje zaſy namakała, ſchtó by mi tebje
zas wrócźił, mój lubowany ſyno Jězuſo!“ a wjele ſylzow wuliny ſo na jeje
zblědnjenej licy a macžeſche zemju.

My pak chcemy ſo pſchi tym dopomnicż na ſydom cźěłne ſkutki miłoſcźe,
mjez kotrymiž je tež tón, morwych pohrjebacź a k rowej pſchewodźecź, a
chcemy ſebi krucźe pſchedewzacź, zo njechamy jón ženje <pb
n="34"/>zakomdźicź, hdyžkuli mamy pſchiležnoſcź, jón dokonjecź. A hdyž
ſłyſchimy k pohrjebej zwonicź, a njemóžemy ſobu k rowej hicź, chcemy k
najmjeńſchomu z wotcže-naſchom a ze ſtrowa-ſy-Mariju na toho ſpominacź,
kiž ſo pohrjeba. Zo by nam ſwojoho ſyna z boloſcźu k rowu pſchewodźaca a
we ſwojim domje za nim zdychowaca macźeṙ Boža k tomu pomhała, chcemy ju
proſycź ſedmu ſchtucžku rózarija wo ſedom boloſcźach ſpěwajo, kotrejež
potajnoſcź ruka: „Jězus, kotrohož ſy z boloſcźu k rowej pſchewodźała.“

We mjenje Boha wótca a ſyna a ducha ſwjatoho. Amen.

„Wótcže naſch, kiž ſy we njebjeſach“ a t. d.

Sydom krócź: „Strowa ſy Marija.“

A potom: Cžeſcź budź Bohu wótcej a ſynej a duchej ſwjatomu, kaž to
běſche we ſpocžatku, tak tež nětko a pſchecy a wěki a wěki. Amen.

Swjata Marija, } Proſch za nas.

Swjata Boža rodźicźeŕka,

Swjata knježna wſchěch knježnow,

Wobſwětlenjo profetow,

Podpjera japoſchtołow,

Swětło wuznawarjow,

Radoſcź wſchitkich ſwjatych,

K.: Proſch za nas, o najboloſcźiwſcha knježna a macźeŕ!

L.: Zo bychmy doſtojni byli ſlubjenjow Khryſtuſowych.

Chcemy ſo modlicź: Strowa ſy Marija, boloſcźe połna, kſchižowany je z
tobu, wobžarowanja hódna ſy mjez žónſkimi, a wobžarowanja hódny je <pb
n="35"/>płód twojoho žiwota, Jězus. Swjata Marija, macźeŕ kſchižowanoho,
popſchej nam, kiž ſmy twojoho ſyna kſchižowali, želnoſcźiwe ſylzy nětk a
we hodźinje naſcheje ſmjercźe. Pſchez Jězuſa Khryſtuſa. Amen. Cžeſcź
budź Bohu wótcej a t. d. We mjenje Boha wótca a t. d.

Potom dże ſo do cyrkwje pſched wulki wołtaŕ, na pucżu ſo ſpěwa:

Zo mohł wopomnicź tu ſwjatu

Khryſtuſowu ſmjercź a martru,

A ju hódnje cžeſcźowacź. :,:|

Zo ja cžuju joho rany,

Wſchak je wón mój lubowany,

A to jomu k luboſcźi. :,:

Pſched wulkim wołtarjom we cyrkwi:

Swjata Marija, } Proſch za nas.

Swjata Boža rodźicźeŕka,

Swjata knježna wſchěch knježnow,

K.: Proſch za nas, o najboloſcźiwſcha knježna a macźer!

L.: Zo bychmy doſtojni byli ſlubjenjow Khryſtuſowych.

Chcemy ſo modlicź (Lud za kantorom): Wſchohomócny, wěcžny Božo, kotryž
ponižnych z cźernjemi tyſchnoſcźow k zbožu wjedźeſch a nam ſam pſchikład
toho we twojim jenorodźenym ſynu pokaza, popſchej nam hnadnje, zo bychmy
ſobucźerpjenjo zbóžneje knježny Marije, kotrejež macźeŕſka wutroba bě we
boloſcźi twojoho ſyna ſobucžwělowana a kotrejež wocži tak wjele ſylzow
wuliwaſchtej a najcžiſcźiſche woblicžo macžeſchtaj, pobožnje wopomi<pb
n="36"/>nali, a z pomocu jeje zaſtupowanjow ſwoje pſchecźiwnoſcźe
ſcźerpnje znjeſli a hódni byli, wěcžnu radoſcź dóſtacź. Pſchez
Khryſtuſa, naſchoho Knjeza. Amen.

(Na to praji kantor): Chcemy tež tſi „ſtrowaſy-Marija“ ſpěwacź k cžeſcźi
wſchěch ſylzow, kotrež je ſwjata macź Boža we ſwojej boloſcźi wuroniła;
potajnoſcž, kotruž chcemy pſchi tym wopominacź, rěka: „Jězus, wo
kotrohož ſy z boloſcźu płakała.“

Po wuſpěwanju ſo praji: Cžeſcź budź Bohu atd.

(Dale praji kantor): Chcemy tež wotpuſkne a zaſtupne próſtwy ſpěwacź:

My ſo modlimy k tebi, wſchohomocny, wěcžny a miłoſcźiwy Božo:

Za pſchibjeranjo ſwjateje katholſkeje cyrkwje, } My proſymy cźe, Knježe
wuſłyſch nas.

Za rozſchěrjenjo ſwjateje katholſkeje wěry,

Za naſchoho ſwjatoho wótca, romſkoho bamža,

Za wſchitkich biſkopow a měſchnikow,

Za wſchitke klóſchtyrſke rjady,

Za cyłe kſcheſcźanſtwo,

Za biſkopa a měſchnikow tuteje woſady,

Za ſwojoho biſkopa a měſchnikow,

Za Krupcžanſku woſadu,

Za wſchitkich, kotſiž ſu prjedy nas do Krupki khodźili,

Za wſchitkich, kotſiž ſu ſo naſchich próſtwow porucžili,

Za žiwych a wotemrjetych,

Za wukorjenjenjo błudnych wěrow,

Za pſchewobrocźenjo błudnych wucžerjow,

Za wrócźenjo tychſamych do jeneje praweje wowcžeŕnje,

<pb n="37"/>

Za pſchezjenoſcź mjez krajnymi wjeŕchami,

Za poduſchenjo wſchěch zběžkow pſchecźiwo ſwjatej katholſkej cyrkwi,

Za měr a pſchezjenoſcź mjez ludami,

My proſymy za wſcho to pſchez wopor Khryſtuſowy na kſchižu,

Pſchez wſchitke boloſcźe ſwjateje macźerje Božeje,

Pſchez wſchitke cźerpjenja wſchitkich ſwjatych Božich,

K tomu ſpěwaja ſo pjecź „wótcže naſchow“ a „ſtrowa ſy Marijow“; na
kóncu: Cžeſcż budż Bohu a t. d.

Skóncženjo.

Kantor praji: Skóncžnje chcemy wſchitke wopacžnoſcźe, njekedźbnoſcźe a
rozpjerſchenja we dokonjanej pobožnoſcźi Bohu pſchez ſwjatu macź Božu
wotproſycź.

Wuproſch nam, o najboloſcźiwſcha macźeŕ a knježna wot twojoho ſyna
Jězuſa Khryſtuſa wodacźo wſchitkich zmólkow, njekedźbnoſcźow a
ſłaboſcźow, kotrež ſu ſo we tutej pobožnoſcźi ſtałe, a hnadu, zo by tale
pobožnoſcź wěrnje a we prawdźe była a ſłužiła k twojej cžeſcźi, k
wodacźu wſchěch wobeńdźenych hrěchow a k dóſtacźu wſchěch za nju
poſtajenych wotpuſkow. Budź wobſtajnje naſcha ſrjedźicźeŕka, naſcha
pomocnica a naſch zakit we wſchitkich ſpytowanjach, tyſchnoſcźach,
zrudobach a boloſcźach tutoho hubjenoho žiwjenja a junu naſch tróſcht we
ſmjertnej hodźinje a naſcha podpjera pſchecźiwo djabołſkim wabjenjam a
ſpytowanjam, a cžas naſchoho žiwjenja pſchecźiwo wabjenjam a <pb
n="38"/>ſpytowanjam złych, lóſchtnych a hrěſchnych cžłowjekow.

Ach hnadna, miłoſcźiwa a ſmilna knježna, kedźbuj na naſche próſtwy,
zjenoſcż je ze zaſłužbami twojeje, kaž z mjecžom pſchekłóteje jara
boloſcźiweje wutroby; wucžiń nam wuſłyſchenjo wot twojoho ſyna Jězuſa
Khryſtuſa, kotromuž njech je, kaž tež tebi khwalba a cžeſcź do
wěcžnoſcźe. My lubujemy twojoho ſyna; wón wſchak je naſcha najwyſchſcha
dobrota, a je ſwoju luboſcź k nam we ſwojej ſmjercżi wopokazał. Tohodla
je nam wſchěch zmolenjow we pacźerjach a wſchěch hrěchow wot wutroby
žel. Pſchi tym ſebi krucże wotmyſlimy, ſo polěpſchicź. Haj my chcemy
twojoho ſyna a tebje lubowacź, złoho ſo zdalowacź, njepſchecżelam wot
wutroby wodacź, wſchitke winowatoſcźe hako ſtarſchi a dźěcźi, hako
domjacy a ſłužowni, hako mandźelſcy a nježenjeni ſwěrnje dopjelnicź a
dobre pſchikłady dawacź. Ty pak, o ſwjata macźeŕ, dopomń ſo na twoju
luboſcź k nam hubjenym ſtworjenjam, kotrymž k luboſcźi ſy ty tak wjele a
tak ſurowe boloſcźe za nas wucźerpjeła; wuproſch nam hnadu a pomoc k
tomu wot Jězuſa Khryſtuſa, bjez kotrohož ſo nicžo dobre zapocžecź, ſtacź
a dokonjecź njemóže; kotryž je žiwy a kraluje Bóh wěki na wěki. Amen.

Wótcže naſch. — Strowa ſy Marija — Ja wěrju.

K.: Daj o Knježe! khudym duſcham wěcžny wotpocžink!

L.: A wěcžne ſwětło ſwěcź jim!

K.: O Božo, daj jim pſchez twoju miłoſcź wotpocžowacź we měrje!

L.: Amen.

<pb n="39"/>

Skóncžnje ſo ſpěwa:

Hdyž wſchón budu zaſtróženy,

Njech ſym pſchez cźe zamołwjeny,

Na dźeń ſuda Božoho. :,:

Proſch, zo moja pomoc była,

Kſchiž a martra Khryſtuſowa,

K tomu wěcžnom' žiwjenju. :,:

Zo, hdyž cźěło tudy zemrje,

Moju duſchu herbnoſcź namrě,

Paradiza wěcžnoho. :,:

Cžeſcź budź Bohu wótcej a ſynej a duchej ſwj.

We mjenje toho wótca a ſyna a ducha ſwjatoho. Amen.
