Woſobné Dar

za

Kżeſcżijanow,

mȯlicżkich ha wotroſcżenéch,

wudaté

wot

A. M. M. Buka,

Can. ha Dir. tachantſk. Wutżerṅe w Budéſchiṅe.

W Budéſchiṅe 1856.

S Nakwadom Macżizé ſerbſkeje.

Macżitżnéch Spiſow 28.

Lubi Tżitaṙo!

Dżėcżi ſu żadna Nada Boża ha ẇeſowo Żohnuwaṅo toho Ẇeṙſchnoho. Talei
bibliſka Wėrnoſcż zaſwużi zawėrno, zo ju Starſchi, Wutżeṙo ha Dżėcżi
praẇe deṙe rozmóſla. Żkoda za Nékotre téch Mólitżkich, zo ſu tak jara
zakomdżene każ mawo wotladane; zo ſo jich Cżėwa Ṙanoſcż tak mawo wudebi,
każ ſo jich Ducha Roſwėtliwoſcż hodṅe doſpowni. — Kak ẇele roſcże jich
hoṙe, każ bohe Zwėṙatka! — Ha kak wulka jo ta Mnohoſcż, kotrémż ſo
Pohorſchuwaṅo daẇe, jow pżez Zadżerżeṅo, tam pżez Skutki ha Swowa; jow
pżez ṅeroſmȯſłene Rétże, tam pżez Zaṅechaṅo Dobreho; tu pżez ṅehodne
Pżikwadé, drudże pżez djabowſke Zaẇedżeṅo, pak z Kradżu pak zjawṅe! Kak
ẇele ſo jich wocżeṅe k ſamotnom Ṅezbożu ha ſwojich Bliſchich ṅepomėrnej
Żkodże! Hale Bėda wſchitkim, pżez kotréchż tatkelej Pohorſchuwaṅo
pżiṅdże! — Powné Staroſcże za lubu Mwodoſcz wuzna tohodla naſch Zbóżnik:
„lėṗe bó za toho Pohorſchnika bówo, zo bo źeṅe narodżene <pb
n="4"/>ṅebów, habó jomu mónſki Kaṁeṅ za Schiju zẇazané ha wón do
Hubokoſcże toho Morja cżiſṅené bów!“

K Ṅepżeladaṅu wulke jo Ṅezbożo, kotreż tżwojetżu Zromadżiznu, Kraj ha
Czérkwei tohodla tżaſto ha huſto potṙechi ha napaṅe, zo ſo Modoſcż ſkazé
ha zakomdżi. Tżwojetże Djabowó, Ṅepżecżelo Mėra ha Pokoja, każ wſchoho
dobroho ha wużitnoho Zadżerżeṅa ha Hoṙeẇedżeṅa to jara deṙe ſpoznaja:
tohodla roſpėrſcha ſo wſchudżom ṅezbożna Zpróczliwoſcz, — Pjanku do
dobroho Séṁenja wuſéwacż —, to réka, falſchne ha ṅekhmane Pódṗeré ƀez
Molicżkimi roſṗerſchicż ha tón najhórſchi Skutk na Swėtże, jich
Zaẇedżeṅo, doſpownoſczicż, jim pżez Pżikwadé ṅeprawoje Swobodnoſcze,
Ṁechkoſcze ha pżikrétneje Réſchnoſcze Pucż k Rowei wſcheje Nabożnoſcze
ha Bohabojaznoſcze, Póczcżiwoſcze ha Ṅewinwatoſcze pokazuwacż, — jich do
Ṅekhmanoſcze zaẇeſcz, do Hinitoſcze Cżėwa ha Duſche doẇeſcz! — Żanomu
Rozomnomu ha Rozwutżenomu tohodla ta Ważnoſcz czuza ṅejo, wo kotréż ſo w
naſchich pżitomnéch Tżaſach wſcheje Nadżije powna Mwodoſcż wokohoni!
Ṅerozomné Zkót bóchmó wobżaruwali, bóchmóli jón nėdże na zkażenéch
Paſtwach ha żkódnéch Pucżach wuladali; haj, pṙedé hatż bóchmó naſchoho
Suſoda Wóſlikei do Studṅe habó Dżėré panécż dali, dżeż mow huƀené Kónz
wzacż, bóchmó ſo pilṅe proczuwali, joho z Tżaſom wotdżerżuwacż habó
wotenacż!

Hale kak? ṅeſtara nas téch Mólicżkich, naſchich <pb n="5"/>mwodéch
Sobubratrow, Zbożo ha Ṅezbożo nitżo? ṅejſu woni naſcheje Próczé ha
Kedżbliwoſcze ẇele hodniſchi ha doſtojniſchi? Jo traż nam dowolene, z
Kamom wotmojicż: „żtó jo ṁe poſtajiw k Wobkedżbuwaṙej habo k Paſtrej
mojoho Bratra?“ — Ṅedérƀeli jim mó ẇele b le, każ naſch lubo Kṅez ha
Zbóżnik, kazacż, k nam pżiṅcż? — Hale k tżomu? zo bóchmó jich żohnuwali,
— zo bóchmó jim dobre Rozwutżeṅa dawali, Rozwutżeṅa k wėrnomu ha k
wobſtainoṁu Zbożu! — Haj daicże tém lubém Mólitżkim, tei ṅewinwatei
Mwodoſczi k nam pżiṅcż! daicże nam wſchitku Próczu nawożwacż, tak deṙe z
hódnei Wutżbu, każ z dobrémi Pżikwadami jich wobzbóżnoſcżicż ha z nimi
tón Swėt poẇeſelicż!

Z krutém Pżepokazaṅom, zo wot deṙe wotcżeṅenei, pżiſtoinei ha póczcżiwoi
Mwodoſcże powſchitkomne Zbożo wotwiſwe, haj zo na nej, każ Twaṙeṅa
Tẇerdoſcż na hubokim Zawożeṅu, tomu ṙecz wotpotżuẇe, jo Podpiſané ſo
próczuwaw, pżitomne Wutžbó ha Poẇedancżka k Wotcżiſchcżeṅu pżepodacż. Ha
dokelż z Wużitkom z témi ſamomi pżi tei ſebi dowėṙenej Mwodoſcżi
ſkutkuwaſche, trożtuẇe ſo wón pola tu ha tam traż namakanej Braſchnoſcżi
ha Ṅedoſpownoſcżi tejelej Kniżki z tei ẇeſowoj Nadżiju, zo tutón joho
Dar tola traż czéłe ƀez Wużitka ṅebudże.

Wón wupraji te wutrobne Pżecżo ha próſé pódla Ẇeṙſchnoho, zo joho Prócza
ṅebó podarmo bówa, hale ſtotére Pwodé wo praẇe <pb n="6"/>ẇele Tżitaṙach
pżiṅeſwa. Wón znoſcha je romadu każ pilna Tżowka z Różicżkow Mėd, ha
poda je każ dobre Macżeṙe ſwojim Cżėſchaczém, każ doſtoine Starſchi
ſwojim Dżėcżom ſtrowu ha wużitnu Czérobu, ſwojim mwodém ha ſtarém,
mólicżkim ha wotroſcżeném Tżitaṙam, ha ṅeżada ſebi pżi tém dale nitżo
ẇaczé, hatż, zo bóchu też Druzé joho Pwodé wobſénéli ha woptali, dobroho
Zadżerżeṅa ha Poczcżiwoſcże Swódkoſcz wutżuli, na Staroƀe, Nabożnoſcżi
ha Mudroſcżi, każ na dobrém Spodobaṅu ha Nadże pola Boha ha Tżwojekow
pżiƀerali, zo bóchu dobri Ludżo, pėkni Kżezcżijeṅo ha hódne Dżėcżi
ṅeƀeſkoho Wotcza bóli ha zwoſtali, zo bóchu pżiſtoine ha kżeſcżijanſke
Żiẇeṅo ẇedli, tak, zo mow kóżdé nad nimi toho zpóznacż, kiż wo
Wóſokoſcżi toho Ṅeƀa bódli. Joho Swowa ṅech hnuja wſchelake Wutrobó ha
te tu ha tam k Zczėhuwaṅu podate Pżikwadé ṅech praẇe ẇele Duſchow
namakaju, kiż ſo zadżerża toho ruṅa. M. Bk.

<pb n="7"/>

♣I.♠

Jenicżki Bóh jo!

„Boha ṅewidomne Znamjo, joho

„wėtżna Mócz ha Bójſtwo da ſo

„wot Zpotżatka ztwoṙenoho Swėta

„z Wobladaṅa joho Skutkuwaṅow

„zvóznacż.“ Róm. 1. 20.

Tak tżizamó mó wo ſẇatém Piſṁe ha tola namakamó mó hiſchcże dżenczniſche
Dné nicz jenoż Pohanow wo Swėtże, kiż ſo k Pżiboham modla, hale też ƀez
Kżeſcżijanami nėkotréch, kiż do żanoho Boha ṅewėṙa. „Ṙanoſcż czéwoho
Swėta,“ wuzna hiżno wo ſwétnei Mudroſcżi deṙe rozwutżené Cicero, (♣de
nat. Deor. lib. II.♠ 35.) „każ Zkhadżeṅo ha potém zaſé Zkhowaṅo ha
Zaſépżiṅdżeṅo Swóncza, Mėſatżka ha druhich Planetow ha Vėzdow woẇe
kóżdomu, kiż jenoi kedżbṅe na ṅe polada, z wotrém Woſom do Wuſchow, zo
wſchitke telei Wėczé neiſu ſamo wot ſo naſtali; hale moczuju nas,
zpóznacż ha pżidacż, zo wo tém ṅeƀeſkim ha bożim Wobódleṅu jedén
Prėdkſtojicżeṙ, Kṅeżicżeṙ ha Stworicżeṙ bódlicż ha kraluwacż dérbi.“ Ha
zaſé na druhim Mėſcże mó wot ṅoho tżitamó: „tón Tżwojeka Ṁeno ṅezaſwużi,
kiż <pb n="8"/>praje, zo ſu porjadne ha pżeczé jenak wobſtaine Hibaṅa
wſchelkich Planetow na ṅeƀeſkei Wóſokoſczi wedżene wot jenicżkoho
rozomnoho Bójſtwa, ha mėṅi, zo jo ſo to wſchitko tak po Zdacżu ſamo
żtżiniwo.“ Kak ẇele wotroſczenéch Kżezcżijanow ha Mudreṅcżkow tónlei
Póhan wohaṅbi! — Taikich Bohazabócżiwoch też kożde pilne Dżėcżo wo
Kżezcżijanſtẇe pżetrechi! —

Nėhdé wo ſtarém, ſtarém Tżaſu ſo wo jenei pohanſkei Kheiżi bohabojazné
ha nabożné Hólcżecz hoṙedżerżeſche ha huſto k ſwojomu pżibóiſkom’
Hoſpodaṙei prajeſche: jenoi jedén Bóh jo, kotréż Ṅebjo ha Zemju, nas ha
wſchitko ṙeṅe ſtwoṙew jo. Wón jo, kiż Swóntżkei ſkhadżecż ha Deſchcżikei
matżecż porutża. Wón widżi ha ſudżi naſche Tżiṅeṅo ha Woſtajeṅo, ha
wuſwóſchi naſchich Żadaṅow Próſtwu ha Modlitbu. Wón jo żiwó, hale
ṅewidomné. Ha tónlei jenicżki żiwó Bóh móże nas pożtrafuwacż ha nam
Dobroté ha Ẇeſela wopokazacż, móże nas wumożicż ha wobzbóżnoſczicż habó
naſchomu Namakaṅu z dobom huƀené Kóncz tżinicż. Tutelej Pżibohi, kotreż
ja pola teƀe widżu ha k kotrémż té ſo ṅetṙebawſchi modliſch, ſu jenoj ze
Zeṁe habo z Liné żtżiṅene; ṅewidża ha ṅeſwóſcha nitżo, ha ṅemóża anicz
naimeṅſche <pb n="9"/>zwo habo dobre wo Swėcże dopuſchcżicż. Póhan pak
na telei Swowa, tak wėrne ha rozomne też bėchu, tola poſuchacż ha tomu
Hólcżeczei praẇe bócż dacż nóchczéſche. Żto zapotża na to naſch mudré
Mólicżki? — Déż bė junkrótż Hoſpodaṙ na Polo wuſchow, wza ſebi wón
ṅekaiki Kij ha rozbi wſchitke wot tżwojetżich Rukow wudżėwane Pżibohi,
jenoż naiwėtżoho pżeſchonwawſchi, kotromż potom Kij do Ruki da. Każ
Hoſpodaṙ dom pżiṅdże ha natżiṅenu Żkodu wulada, wopraſcha ſo ṁerzaczé:
żtó jo to żtżiniw? Hólcżecz jomu khėtzé wotmoji: ṅewidżiſch da z
Wotżomai, zo jo twói wulki Pżibóh ſwojich módzich Bratzikow zarazéw? Nė!
zawowa Kṅez, ſuroẇe na Hólcza rozṁerzané, kak móżeſch ṁe tak k lėpſchom
mėcż? ja deṙe wėm, zo hatż ſem żeṅi żanu Ruku hibacż ha zbėnécż
ṅemóżeſche! Té ſé to tżiniw, lózé Hólczé! za twoje Schibowſtwo chzu z
tém ſamſtném Kijom teƀe do Sṁercze zabicż! — Na, na pomawku, lubó Kṅeże!
pomawku! wotmoji na to pżecżelṅe Mwodżencz; ṅebódż ṅetṙebawſchi ṅėwné!
Ṅewėriſch mi té, zo mów twój najẇetżi Bóh to dokoṅecż, żtoż ſém ja z
mojimai ſwabomai Rukomai dokoṅaw, kak mów wón tón Bóh bócż, kiż jo teƀe,
Ṅebjo ha wſchitko ſtwoṙew? — <pb n="10"/>Na to Póhan woṁeltża, woſta
khwilku zmérom ſtojo, rabné potém za Kijom ha rozbi też Pżiboha, kiż bė
wóſche woſtaw, pané na ſwoje Kolena ha modleſche ſo prėni krótż k
wėrnomu Bohu.

Kak zbożnė jo żno na Swėtże,

Kiż wėrnoh’ Boha zpȯznaje!

* * *

Ṅėwėrcże ẇele Bohow,

Tėch jenoh Pohan ma;

Rad’ zaẇedże ton Djabow

Jich ẇele do Bwuda.

Téch zdaluicże ſo pżeczé,

Kiż wſchitko hudluja;

Kiż Wėru, boże Wėczé

Za nitżo ṅedżerża.

Bóh ſtwori wſchitſe Wėczé

Pżez ſwoju Wſchohomócz,

Wſcho ẇedże jenak pżeczé.

Tón Dżeṅ każ też tu Nócz.

Wón wė wſchė Wėczé cżahnécż,

Wón ẇedże Vézdżeṅo —

Ha z toho mamó wuknécż,

Zo wón Kṅcz wſchoho jo.

Bóh cże wowa.

Pżeczé z nowa dérbiſch tżitacż

Wſchelke ſtare Wėrnoſcże;

Z nich budża cżi lochczé ſwitacż

Lute nowe Wėrnoſcże.

<pb n="11"/>

Pżed wotżi ſei jeno ſtai

Żtoż cżi Kréſtus porutżi,

Ha té zmėjeſch bożi Rai

Pżeczé bóle wo ſebi

Lei! wón wſchitkich k ſebi wowa,

Kiż ſu jomu poſwuſchni;

Zo po Sṁercżi, dale Rowa —

Jom’ ſo żadén ṅezhubi.

Wón jo wſchitkim lubozné,

Dżėcżatkam każ kóżdom’ Starom;

Won ſei wſchitkich pżeproſé;

Żon’we kóżdoh’ z dobrém Darom.

Joho Wutżba dżėli ſo

Sobu wſchitkim Mėſchnikam;

Joho Smilnoſcż wulka jo

Pżecżiwo wſchėm Rėſchnikam.

Żtóż wot ṅoho da ſo ẇeſcż

Tu wo tejlej Tżaſnoſcżi;

Budże Horjo radé zṅeſcż,

Zbożo mécż wo Wėcżnoſcżi.

<pb n="12"/>

♣II.♠

Wotpoladaṅo

tżwojetżoho Stworeṅa na Zemi.

„Tżeſcz Ẇeṙſchnomu! — wón jo nas

„domapótaw, zo bóchmó, z Rukow

„naſchich Ṅepżecżelow wutorṅeni, je-

„noi jomu ſwużili be wſcheje Bojoſcże,

„ha pżed nim na Pucżach Sẇatoſcże

„ha Zprawnoſcże khodżili wſchė Dné

„naſchoho Żiweṅa. Luk. 1, 75.

Na Swėtże bócż, hale ṅeſpóznacż tżohodla? — ſo tżaſnoho Żiẇeṅa
zẇeſelicż, hale ṅeẇedżecż, k tżomu? — z Tżaſnoſcże do Wécżnoſcże
pżeſtupicż ƀe wſchoho Rozmóſleṅa, na kaike Waſchṅo? — na Zemi woko
khodżicż ha k Ṅebju ladacż ƀewſchoho Rozwutżeṅa ha Zhoṅeṅa, kaikoho
wóſchoho Wotpoladaṅa dla ſo Tżwojek narodżi — to lubi Tżitaṙo! to jo
woprawdże zrudna Newėdomnoſcż habo zatraſchne Zabócżo, na kotrémż ſo
kóżdé Rozomné wo Hwubokoſczi ſwojeje Wutrobó poſtróżicż dérbjaw.

Ṅebóchcże wó, lubi Pżecżelo! jenoho kralowſkoho Séna wobżaruwali, kotréż
bó, dokelż ṅitżo wot ſwojoho woſobnoho Splahuwaṅa ṅewė, Ṗerſchcż réw ha
Linu kopaw, krute ha cżežke Dżėwa dżėwaw, z krótkim: wo Proczé <pb
n="13"/>ſwojoho Woblicżwa ſebi cżeżczé ſwói ſchėdné Khlėb zaſwużicż
ladaw? — Zawėſcżi, wo bóchcże joho joli zo nicz wuſṁeli, da tola wėſczi
wobżaruwali. Hale ruṅe tak k wobżaruwaṅu jo też kożdé Tżwojek, kotréż
ṅewė, zo jo k bożomu Dżėſcżu hoṙewzaté, ha ſo żeṅi na to, zo jo Ṅeƀo
joho wótczné Krai, ṅedopomni, kotréż jeno, za tżaſnémi Kubwami lada, za
hinitémi Wėczami wóji ha za ſwėtnémi Ẇeſelami wokobėha, pżi tém pak
jenitke ha tola naiẇetże Zbożo zakomdżi: Zpóznacż ha zrozemicż, zo na
ṅoho hódne ha wėrne Ẇeſelo jenoi wo Ṅeƀeſach tżaka. Hale ach! tak
ṅezkóncżṅe ẇele taikich Ṅewėdomóch habo Zabótżiwóch wo Należnoſcżi
naiwoſobniſchoho Zboża potṙechimó tudé na Zemi?! —

Dowolcże mi tohodla, kżeſcżijanſczé Tżitaṙo! wot Wėdomnoſcże naſchoho
woſobnoho Powowaṅa na Zemi, wot Wotpoladaṅa tżwojetżoho Żiẇeṅa na Zemi
wo pżitomnéch Róncżkach k wam rétżecż ha pżez to k naiṁenſchom tola
nėſchto wot jeneje ṅezbożomneje Ṅewėdomnoſcże wot was wotenacż, zo bó te
Ṁeno naiſẇacżiſchoho Boha ſo bóle ƀez wami tżeſcżiwó.

Żtó té ſé, Tżwojetże? — Żtó jo teƀe do Swėta ſtajiw? — K tżomu jo teƀe
Stworicżeṙ <pb n="14"/>powowaw? — Tzi Praſcheṅa wulkeje Ważnoſcże, wot
kotréchż doſpownoho Wotmojeṅa tżaßne ha wėtżne Zbożo Tżwojekow wotwiſé.

Té ſé boże Stwoṙeṅo, kotreż z jenoho deṙe zeżtawtwanoho Cżėwa ha z
jeneje ṅeſṁertneje Duſche wobſtoji, kotraż ſo Rozoma ha Mudroſcże, każ
też Swobodnoſcże zẇeſeli ha tohodla też boże Znaṁo habo Sẇecżo rėka,
dokelż jo na Boha ſpodomna.

Žtó jo teƀe ſtworiw? — Lei, té ṅeiſé ſam wot ſo, każ nidże nitżo ſamo
wot ſo ṅejo ha żadén Tżwojek ſamoho ſo zeżtawtnoſczicż ṅemóże. Tón
wſchohomóczné ha dobrotżiwó Bóh, kotréż Ṅeƀo ha Zeṁu, ha wſchitko, żtoż
na nimai widżimó, ſtworiw jo ha wot kotrohoż wſchitke Wėczé pżindu, jo
Ṗerſchcż ha Poṗew z nitżoho ha prėnoho Tżwojeka z Ṗerſchcże ha z Poṗewa
ſtworiw ha zeżtawtnoſcżiw ha potom ſwojoho Ducha do ṅoho wudéchnéw ha
zapowożiw. Tak ſé té joho Znaṁo. Joho wſchohomóczna Ruka jo teƀe tak
prajiczé wudżėwawa. Wón jo tohodla twói Stworicżeṙ. Wón rėka twói
ṅeƀeſki Nan habo Wotcz, kotrohoż té pṙedé twojoho cżėwnowho Nana wobſéné
ha kotromuż té naipṙedé wſchitkoṙeṅe, żtoż ſé ha wobſéṅeſch, ſo
dżakuwacż maſch, hai ƀez kotrohoż tudé bów ṅebó.

<pb n="15"/>

Tżohodla ſé wot Boha ſtwoṙené? — Kedżbui praẇe na ſo, déż ſo teƀe wo
téchlei Réntżkach za Powowaṅom ha Kónczom twojoho Stwoṙeṅa wopraſcham. —
Sé tu té Ẇeſelow toholei Swėta dla? — Habo ſé té k Wójeṅu ha k Romadżeṅu
tżaſnéch Kubwow ha tajaczéch Bohaſtwow dla ſtwoṙené? — Habó ſé tu té
tohodla, zo bó na Zemi twoje czéwo Zbożo ha Zbożnoſcż pótaw? — Nitżo
ṁeṅe hatż tolei! — Twoja Duſcha jo ẇele ważniſcha ha woſobniſcha, hako
mówa za tak hinite każ ſchpatne Wéczé poſtajena bócż. Toholei Swėta
Ẇeſela ſu jenoż ſwódke Hórkoſcże; teje Zeṁe Bohaſtwa minu ſo każ Kur;
tżaſne Zbożo pżewobrocżi ſo pṙedé habo poſledé do próznoho Nitżoho. Habó
ſé té na Swėtże, zo bó tu pżeczé ha ſtaiṅe zwoſtaw? — Tohodla, zo bó
jenoi telei Ziẇeṅo wużiwaw ha żanoho druhoho ſo ṅenadżaw? Hdé bé tomu
tak bówo, da bó ſo té ṅerozomném Zwėṙatkam porunoſcżiw, kotreż jenói za
tém Pżitomném wója, ha za tém ladaja, żtoż do Wotżow habo Zmóſwow pada.
Ṅepraji tebi ẇele bóle twoja Duſcha, kotruż Bóh tón Kṅez, z Rozomom
naṗelni, ze ſwobodnej Wolu wudebi, z Pomjatkom zẇeſéli, zo ſė té k
wóſchomu ha k wėcżnomu Zbożu powowané <pb n="16"/>ha poſtajené? Ṅewutżi
teƀe hiżno twoje ruue Cżėwo, ṅeſpoznajeſch té z twojimaj k Ṅeƀu
ladaczémaj Wotżamaj, ṅepraji tebi twoja k Mrotżelam hoṙezwożena Wowa
(lute ſpodżiwne Żtawtnoſcże, kotreż Zwėṙata ṅeznaja, kiż jenoi k Zemi
zwożene ſu ha na tuſamu ladaja), zo té ſamotṅe k Zemi pżiſwuſchecż ha
jenoi za Swėt ſtworené bócż ṅemóżeſch?

Ptacżki, Zkót ha Zwėrina ſu za tónlei Swėt ha jenoi wot toho Swėta. Woni
jenoi maja wſchė ſwoje Zbożo wot Swėta ha na Swėcże, ha ṅeznaja nitżo
wóſche tohoſamoho Té pak Tżwojetże! żtóż hewak też ſé, té ſé za Ṅeƀo
ſtwoṙené ha maſch wóſche Mrótżelow twói wotczné Krai. Ṅeƀeſa ſu to Mėſto
twojoho pżichodnoho ha wobſtainoho Woſtacża, każ woni ſu, zwotkel
twojeje Parſchoné lėpſchi Dżėl, twoja ṅeſṁertna Duſcha, nėhdé do teƀe
dele pżiṅdże. Twoja Duſcha je Stwoṙeṅo toho Ṅeƀa ha ma ſo tam zaſé k
ſwojomu Splahuwaṙei wrócżicż wo ẇeſtém Tżaſu.

Hale żto namakaſch té na Ṅeƀu, na tżimſch ſo zẇeſelicż maſch? — Traż tón
Firmament? habo bwóskotate Véżki? leſné Méſacż k habó ṙane Swónczo, toho
Wſchohomóznoho naiſpodżiwniſchi Skutk? Nicz te naimeṅſche wot toho? <pb
n="17"/>pżetoż wſchitko to jo ṅemóżne, teƀe wėrṅe zweſelicż ha
wobzbóżnoſcżicż. Bóh jo teƀe wóſche taikichlei Ṙanoſcżow ſtajiw. K
twojej Swużƀe dṙen jo je wón z nitżoho żtżiniw, hale nicz, zo bóchu woni
twoje Zbożo wutżinili. Wobladai ſebi wſchitke widomne Wėczé na Swėcże;
anicz jena wot nich anicz wſchitkeṙeṅe romadże ṅezamóża, twoje Zbożo
wutżinicż habo teƀe wobzpokoinoſczicż. Bóh tón Kṅez teƀe anicz za
jenitku wot nich ſtwoṙew ṅejo.

K tżomu ha da? — Za Ṅebjo ha za ſamoho ſo, — za ſwoju Tżeſcz jo wón cże
ſtwoṙew. „Tżwojeka ſém ja k mojej Tżeſcżi ſtwoṙew“, praji tón Kṅez.
Anicz jene jenicżke Stwoṙeṅo Bóh za teƀe hódne ṅedżerżi; wón ſam jo ſo
tebi k Zbożu poſtajiw. Tohodla wón do teƀe Ducha wuliné, kotréż joho
ſamotne Znamjo jo, jenoho Ducha, kotréż Boha zpóznacż, zrozemicż ha
wobſénécż móże; jenoho Ducha, kotréż wot Wużiwaṅa habo Wobſéṅeṅa
tżaſnéch Kubwow ha hinitéch Ẇeſelow ſo ṅenaſécżi. Żtó ṅeznaje to pżez
wſchėdne Zhoṅeṅo?

Tak da té neiſé za toholei Swėta Stworeṅa, hale ẇele bóle za toho
Stworicżeṙa ſamoho rodżené. Twojoho Żiẇeṅa Kóncz ha woſobne Powowaṅo
ṅewobſtoji wo Wobſéṅeṅu ſtworenéch <pb n="18"/>Wėczow, hale ſamotṅe wo
Doſtacżu ha Wobkhowaṅu bóiſkoho Zpodobaṅa. Té ſé poſtajené, Boha wo Ṅeƀu
widżecż ha wobſénécż, z nim wo Ṅeƀeſach kṅeżicż wo jenej Zbożnoſcżi,
kotruż naſch Rozom po nailépſchim Rozwutżeṅu lėdém zpóznaje. Ha kak
dowhi Tżas? Traż pżez 50, 80 habó 100 Lėt? Nė! pżez czéwu Wėcżnoſcz, to
rėka: pżez tajki Tżas, kiż żeṅi żadén Kóncz ṅewozṁe, hale tak dowho
traje, każ Bóh tón Kṅez ſam. Zrozemiſch nétk, kaikomu woſobnomu Konczej
ha wóſchomu Powowaṅu ſé toholei Swėta Żiweṅo doſtaw? — Habó ṅewidżiſch
hiſchcżeṅ, kak żadne Herbſtwo twoi Stworicżeṙ ha Wotcz, kiż wo
Wóſokoſcżach toho Ṅeƀa bódli, za teƀe pżihotẇe? Ṅejo tebi wėdomne, kak
Boh wſchitke Stwoṙeṅa jenoi k twojei Swużƀe na Zeṁu poſtaji? Ach! ja
teƀe proſchu, dżi tola do ſo! poladui huſto do ſwojeje Duſche
Hwubokoſcże rozmósliwſchi: żto ſé Tżas ſwojoho Żiẇeṅa na Zemi
zapotżinaw, wużiwaw ha dokoṅaw, zo mówo teƀe k tomu, kiż jo cże ſtwoṙew,
wo Wérnoſcżi też doẇeſcż? — Mó mamó wſchitkeṙeṅe Dné naſchoho Żiẇeṅa wo
Sẇatoſcżi ha Sprawnoſcżi Bohu ſwużicż. Sé té wſchėdṅe tolei dokoṅaw? —
Sé ſo kaž wo Tżineṅu tak też wo Woſtajeṅu <pb n="19"/>pżeczé bójſkoho
Wotpoladaṅa z tobu doſtoinoho wopokazaw? Ach, kak mawo Tżwojekow
zpóznaja to deṙe, kak ẇele zakomdża je czéle! — Wſchitczé wója, ladaja
ha tradaja za ṅeſkóntżnej Zbożnoſcżu, hale Wėtżizna wot nich leiżi wo
hebanſkei Ṅewedomnoſczi ha djabowſkei Rėſchnoſczi! Nóczéw tola té tulei
ƀezbożnu Mnohotu hiſchcżen powóſchicż, nóczéw ſo k Stroṅe téchſaméch
podacż, kotziż z Wutrobu, Ṅedżakownoſcze pownej, ſwojomu wótzowſkomu
Krajej tomuṙecz Khriƀet pokazwaju ha z ṅoho cżėkaja; ẇele bóle ſo
proczui, ſtaiṅe na tém Pucżu zwoſtacż, kotréž teƀe wo Prawdże do
zbożomnoho ha wobzbożṅaczoho Kraja ẇedże, hdżeż Stworicżeṙ bódli ha
ſwojim Wuzwoleném wot Woblicżwa k Woblicżwu do wſcheje Wėcżnoſcże ſo
widżecż daẇe. Tajaczé ha k Lożtarſtwu wabjaczé Sẇet pokazẇe tebi ṅeprawó
Pucż, kotréż predé habo pozdżiſcho, hale tola wėſcże, k Ṅezbożu ẇedże ha
k zatraſchnej Wėcżnoſcżi.

Hale żto maſch té ṅetk zapotżecż, żto ſkutkuwacż ha tżinicż, żto hidżicż
ha woſtajicż, zo mów hiſchcżen twojoho woſobnoho Powowaṅa k Weſowoſczi
twojeje ṅeſṁertneje Duſche nėhdé ſo dżėlbraczoho wopokazacż? Habo kak
dowhi Tżas czeſch hiſchcżen pżiladuwacż, predé hatż <pb n="20"/>ſo na
Ṅeƀo, tulei twoju zbóżnu Wótzcżiznu, z powném Rozomom ha bezżortṅe
dopowniſch? O Dżėcżo toho Ṅeƀa, kiż té z Ṅeƀes pżindże ha zaſé k Ṅeƀu
powowane ſé, żto maſch té na hubenej Zemi pótacż ha tżinicż? — té, kiż
ſo wſchėdṅe modlicż maſch: „Wotcze naſch, kiż té ſé wo Ṅeƀeſach?“ — té,
kotrohoż lėpſchi Dżél z Ṅeƀes pżiṅdże ha zaſé do Ṅeƀes dże? Lei! twojoho
ṅeƀeſkoho Sémpżindżeṅa dla ſé té moczuwané, też hiżno tudé ſẇate habo
ṅeƀeſke Żiẇeṅo ẇeſcz! Joli pak té Ṅeƀa ṅehodne ha ṅedoſtoine Żiweṅo
ẇedżeſch, da woṅetżeſcżiſch té ruṅe tak jara Ṅeƀo, każ ſamoinomu
Splahuwaṅu Kżiwdu ha ṅepomėrnu Ṅeprawdu tżiniſch!

Tak da wobzank, lubó Bratzje! ſam wſchitkuṙeṅe Próczu nawożwacż ha też
téch Twojich na to napominacż, zo bóſchcże bȯle na waſche woſobne
Powowaṅo kedżbuwali ha jenoi z wulkei Zpėſchnoſcżu ſtaiṅe to ſkutkuwali,
żtoż was tohoſamoho hodnéch ha doſtoinéch tżini; zo bóſchcże na Swėcże
Żiẇeṅo ẇedli hódne toho Ṅeƀa ha ſpodobne tomu Naiſẇatżiſchomu, Żiweṅo,
każ ſo za Ṅeƀo Powowanéch zależi.

Hidż kóżdé Rėch, wón jo jenitki ha naihorſchi Zadżėwk na Pucżu k Ṅeƀu,
kiż teƀe <pb n="21"/>wot zbóżnoho Powowaṅa ha twojoho Wuzwolėṅa
wotẇedże. Ha każ kóżdé Rėch hidżiſch, ruṅe tak ſo za kóżdei
Poczcżiwoſcżu próczui, wona jo khwalbné jenitki Pucż, kotréż też
pokutnoho Rėſchnika k Ṅebju ẇedże.

♣III.♠

Wot Kżeſcżijanſtwa Woſobnoſcże.

„Nicz po Sprawnoſcże Skutkach, kiż

„dokoṅeli ſmó, hale po ſwojei Wſcho-

„homiwoſcżi jo wón nas wobzbóż-

„noſcżiw, wo Kcżeṅczé naſchoho Zaſé-

„naṙoda habo Wobnoweṅu Ducha ſẇa-

„toho.“ Tit. 3, 5.

Wo mojim prėnim Rozwutżeṅu ſo ja proczuwach, mojim zcżerpném Tżitaṙam po
Móżnoſcżi dopokazacż, zo ſmó mó za Boha ha za Ṅeƀo na Swét poſtajeni.
Czemó da dżencz tulei ważnu Należnoſcż dale ẇeſcż ha ladacż, kaike jo
nam dobrocżiwó Wotcz z Ṅeƀes Srėdki do Rukow daw, zo móli, (k tżomuž
ſtworeni ſmó) wo ẇeſtém Tżaſu Boha wo Ṅeƀeſach widżecż ha naſchoho
Żiẇeṅa woſobne Powowaṅo dokoṅecż ha doṗelnicż.

<pb n="22"/>

Rėch, lubi Kżeſczijeṅo! Rėch jo nas Bohu ṅeſpodobnéch ha Ṅeƀa ṅehodnéch
ha tak tež czéle ṅeżbożnéch żtżiniw. Hale Bóh tón Kṅez wopokaza ſo
pżecżiwo nam ṅepomėrṅe nadné ha powowa nas pżez Kuṗel toho Zaſénaroda z
nowa k Zbóżnoſczi, to rėka: Bóh, naſch naidodrocżiwſchi Kṅez, poda nam
ſẇaté Sakrament teje Kcžeṅczé, kotréż pżez żidowſke Wobrėzaṅo
woznaṁeṅené bė, k wėtżnomu Wużitkej. Wón wza nas wo nej do
Kżeſczijanſtwa Zromadżizné hoṙe, żtżini nas k Stawam ſwojoho wuzwolenoho
Ludu ha k Herbam ṅeƀeſkoho Kraleſtwa. To jo jena Dobrocżiwoſcż, kotruż
mó ſtaiṅe, woſeƀe na naſchim narodném Dṅu, naibóle pak tola na pṙeṅim
Dṅu kóżdoha Lėta praẇe deṙe ha dżakowṅe rozmóſlicż mamó, na kotrémż
Jėzus prėni Krócż ſwoju ṅewinwatu, ſẇatu Krej za nas pżela.

Każ mawo ſo wot Tżwojekow toho Swėta na Kóncz habo Wotpoladaṅo ſwojeho
Żiweṅa, kotromuż ſtworeni ha powowani ſu, po Pótṙebnoſczi dopowni; ruṅe
tak huſto namakamó mó wulku Romadu taikich Lėnich, kiż na to zabudu, kiż
poṙedko habo traż żeṅe deṙe ṅepżemóſla, zo ſu k Kżezcżijanſtwu powowani
ha wuzwoleni. To jo huſto ſamoiṅe Wina, kotreż <pb n="23"/>dla ſo też na
ṅekżeſczijanſke Waſchṅo zadżerża; tohodla zhubja taiczé ſwojeje Duſche
Zbożo tak huſto wo jeném Ztandże habo Namakaṅu, wo kotrémż je tola
naipṙedé namakacż móli ha dérbeli. Wobradżcże mi tohodla dale waſchu
Kedżbnoſcz, déż was dżencz wo pżitomnéch Róncżkach wot Kżeſczijanſtwa
Wóſokoſcże ha Woſobnoſcże trożku rozwutżecż zpótam.

Lubó Tżitaṙo, té ſé Kżeſczijan! ſé na Ṁeno naſchoho Zbożnika kcżené!
hale wėſch té też doſpowṅe, żto te rėka: „Kżeſcżijan bócż?“ —
Zpóznajeſch té, kak wóſoko teƀe telej Ṁeno wuzbėne? Ha dże ſé té k
Kżeſczijanej żtżiṅené? Kedżbui trochu na mojoho Horta Swowa, ja chzu je
tebi rozkwaſcż. Pżez ſẇaté Sakrament teje Kcżeṅczé, kotruż tebi Bóh tón
Kṅez po ſwojej ṅezkóncżnei Dobrocżiwoſczi nadṅe ha ṅezaſwużowṅe
ſobudżėleſche, ſé té k Kcżeſcżijanej żtżinené. Wo ſẇatei Kcżeṅczé ſé té
pżez Kréſtuſa ṅepomėrne Zaſwużbó wot herbſkoho Rėcha wucżiſcżené. Wo
ſẇatej Kcżeṅczé ſé té wot Zatamaṅa wumożené, kotreż na czéwomu
Tżwojeſtẇe wotpotżuẇe, ha ſé pżez to też Djabowa Moczé wutorṅené. Pżez
ſẇatu Kcżeṅczu ſé té z jenoho Stworeṅa boiſkoho Néwa k Dżėſcżu bożomu
wuzbėṅené, — z Mnohoté Rėſchnikow <pb n="24"/>na téch Wuſprawnoſcżenéch
Stronu poſtajené, — ſé, tak prajiczé, ze Znaṁeṅa helſkeje Cżmó k
Swużownikej Jėzuſa Kréſtuſa żtżiṅené. Wo ſẇatej Kcżeṅczé ſé té Boha k
twojomu Wotczei, Kréſtuſa k twojomu Bratrej, Wutżeṙei ha Pżikwadei
twojoho Żiẇeṅa, bożich Jandżelow k Pėſtoṅam ha Towarſcham, ha druhich
Wobódleṙow ṅeƀeſkoho Raja k twojim Sobubratram dóſtaw, kotziż
wſchitczéṙeṅe na twojim dobrém Skutkuwaṅu wulke Ẇeſelo maja ha Boha radé
wo wſchelakich Należnoſcżach ha Potṙebnoſcżach za teƀe proſcha. Pżez
ſẇatu Kcżeṅczu ſé té k żiwomu Templei ſẇatoho Ducha żtżiṅené, wo kotrémż
Bóh ſam ze ſwojei Nadu bódli, ſé Herba ṅeƀeſkoho Kraleſtwa ha wėcżnoho
Zboża, k Wobſéṅerei jenoho woſobnoho Prawa żtżiṅené, wot kotrohoż teƀe
prėṅa Réſchnoſcż pżiṅeswa jo, hale do kotrohoż té pżez Kcżeṅczu ha
Kżeſcżijanſtwo zaſé z nowa poſtajené ſé. Hako Kżeſcżijan ſé té żiwó Staw
Jėzuſa, naſchoho Kṅeza ha Zbóżnika, Sobuſtaw joho ſẇateje Czérkẇe ha
Zromadżizné Sẇatéch, z wonka kotreiż — każ nėhdé z wonka Archi Noahowei
— żane wėrne Zbożo ha Wumożeṅo k doſtacżu ṅejo. Wo tejlei Czérkwi ſé té
wot pżenaturſkeje Swėtwoſcże teje Wėré do Kréſtuſa rozſwėtlené, <pb
n="25"/>ſé wo joho wobzbożnaczei Wutżƀe rozwutżené, z joho ſẇatém Cżėwom
naſécżené, z joho woſobnei, za teƀe pżelatei, Krẇu napowané. Joho Nada
bódli wo tebi ha ſtoji pżi tebi, tak prajiczé, tebi wſchitke nuzne
Srėdki podawawſchi, twojeje Duſche wėtżne Zbożo ſkutkuwacż ha dokonecż.
Zpóznai wo tém twoju Woſobnoſcż ha Kżeſcżijanſtwa Doſtoinoſcż! Hale ach!
kak pwacżiſch ha dżakuẇeſch ſo té Bohu za wſchė telei Nadé, kotreż wón
tebi pżez to wopokaza, zo teƀe k wėrnomu Kżeſcżijanei żtżini?

Dajcże nam, lubi Bratczja ha Pżecżeljo! Woſobnoſcż ha Wóſokoſcż naſchoho
kżeſcżijanſkoho Żtanta ha Namakaṅa hiſchcżen dale rozpomnicż. — Lei! Bóh
ṅebė móczuwané ha winoité, tėbi taikelei Nadé wopokazacż. Wone ſu
tohodla ſamotṅe Skutkuwaṅa ha Wopokazaṅa joho ṅezkontżneje Miwoſcże ha
Dobrocżiwoſcże pżecżiwo nam huƀeném ha potṙebjaczém Tżwojekam. Tohodla
piſche ſẇaté Pawow na ſwojoho Tituſa: „nėtk pak, déż Pżecżelniwoſcż ha
Dobrocżiwoſcż naſchoho Kṅeza ha Zbóżnika ſo nam wozjewiwa jo, neiſmó mó
ze Zprawnoſcże Skutkuwaṅa, kotreż mó dokoṅeli ſmó, hale po joho Miwoſcżi
wobzbożṅeni, pżez Kcżeṅczu naſchoho Zaſénaroda ha pżez Wobnoẇeṅo Ducha
ſẇateho, kotrohoż wón <pb n="26"/>pżez Jėzuſa Kréſtuſa, naſchoho Kṅeza
ha Zbóżnika, do nas wulinéw jo, zo bóchmó, pżez joho Nadu
wuzprawnoſcżeni, po Nadżiji Herbja wėtżnoho Żiẇeṅa bóli.“

Ḃez tejelei Nadé, lubó Tżitaṙo! ṅemów té żeṅe k wėrnei Zbożnoſcżi
pżiṅcż; pżetoż ƀez wėrnoho Kżeſcżijanſtwa ṅejo nidże żane prawo Zbożo,
ha żane Kżeſcżijanſtwo ṅejo ƀez Kcżeṅczé. Millioné Tżwojekow namakaja ſo
wo Krajach wſchelakich Ṅewėriwóch, k kotrémż talei Nada hiſchcżen
pżiſchwa ṅejo; woni khodża ha bwudża k Wobżaruwaṅu po Cżṁe Ṅewėdomnoſcże
ha Rėſchnoſcże, dokelż Stowp Wėrnoſcże ha Zbóżnoſcże, menuiczé
Kréſtuſowu Czérkei, nimaja ha ṅeznaja. Tżohodla dha ſo też té wo tamnei
bezbóżnei ha huſto dżijei Mnohoſcżi ṅenamakaſch? — Tżohodla jo tebi Bóh
pżed tak ẇele Druhimi te nepomėrṅe woſobne Zbożo wobradżiw, zo ſé wot
kżeſcżijanſkich Starſchich porodżené? — Tżohodla jo tebi ſẇate Piſmo
podate? tżohodla ſé té wo boizkich Potainoſcżach ha druhich wużitnéch
Wėczach, kotreż twojeje Duſche Zbóżnoſcż naſtupaju, deṙe rozwutżené? —
Pżez tżo ſé ſebi taikulei zbożomnu Nadu zaſwużiw? — Zpóznajeſch nėtk,
mói Lubó! kaike Zbożo maſch, zo k kżeſcżijanſkei Zromadżizṅe
pżiſwuſcheſch? — Té móżeſch <pb n="27"/>z Profetu Baruchom prajicż: „kak
zbóżni móżemó ſo ṁenuwacż, o Izrael! zo ſé nam Wėcze wozjawnoſcżiw, kiż
ſo Bohu ſpodobaju!“ — Kak mówo móżno bócż, zo té Wſchohomiwoſcż, kotruż
Bóh tżaſto ha huſto na tebi wopokaże, ṅezpóznajeſch? — Kak jenoi jo
móżno, zo ſo Bohu za twói Żtant, za twoje Wuzwoleṅo, za woſobne Powowaṅo
k Kżeſcżijanſtwu dżakuwacż zakomdżiſch? — joho z czéwoje Wutrobó
ṅelubuẇeſch? — jomu wo Zprawnoſcżi ṅeſwużiſch? — ha tola ſo Zbożnoſcże,
Pwacżizné kżeſcżijanſkoho Skutkuwaṅa, nadżijeſch?

Nawutż ſo z Wuprajeṅa jenoho pohanſkoho ha z Pżikwada jenoho
kżeſcżijanſkoho Krala twoje woſobne Powowaṅo deṙe ha wóſoko ważicż. Déż
nėhdé Alexander, tón Wulki pżiṁenuwané, wuſwóſcha, zo jedén wot joho
Wojakow, kiż ſo ṅekhmaṅe zadżerża, też tak, każ wón ſo ṁenuẇe, ṙekné wón
k ṅomu: „pżemėṅ twoje Ṁeno habo zadżerż ſo toholei Ṁena hódṅe; ṅerėkai
jaczé Alerander habo zadżerż ſo każ Alexander.“ — Te ſamſtne Napominaṅo
pwatżi wele Kżeſcżijanam, kotrémż mówo ſo ſtaiṅe do Wuſchow wowacż:
ṅeṁenujcże ſo jaczé Kżeſcżijeṅo, habo ẇedżcże kżeſcżijanſke Žiẇeṅo. —
Sẇaté Ludwig, nėhdé pobóžné Kral wo Franzowſkim, wažeſche <pb
n="28"/>Nadu Bożu, k kżeſcżijanſkei Zromadżizṅe pżiſwuſchecż, tak
wóſoko, zo za ẇetżu Tżeſcż dżerżeſche, kcżené bócż hako na kralowſkim
Throṅe ſedżecż. — Czérkwinſki Wutżeṙ Auguſtinus, déż wón wot Kheižora
Theodoziuſa poẇeda, praji: „zo jo tónlei woſobné ha khwalbné Ẇeṙch huſto
wuznaw, zo ſo na tém, Staw kżeſcżijanſkeje Czérkẇe bócż, bóle zẇeſeli,
hako na Kneżicżeṙſtwu czéwoho Swėta.“

Cżilei Mużoẇe ſu woſobnu Tżeſcżownoſcż Kżeſcżijanſtwa deṙe zpóznali ha
ſo ſwojoho Wuzwoleṅa hódni wopokazali. Też tebi jo Boże nadne Powowaṅo k
Kżeſcżijanſtwu doſpowṅe znate; té budżeſch ſo tola haṅbuwacż na jene
Waſchṅo żiwó bócż, pżez kotrež jeno Kżeſcżijanſtwo wonetżeſcżiſch! —
Ach! hdé bó tola té na ſamoho ſo, na wſchitkich tebi Podatéch kedżbuwaw,
zo bóſchcże Żiẇeṅo ẇedli Kżeſcżijanſtwa hódne! zo bó kóżdé nad wami
zpóznaw, kak wóſoko Kżeſcżijanſtwo ważicże! zo bóchu wſchitczé Ṅewėriwi
waſchu Wėru ha woſobne Powowaṅo na waſchim Skutkuwaṅu zpóznali ha toho
Wotcza khwalili ha tżeſcżuwali, kiż wo Ṅebja Wóſokoſcżach bódli!

<pb n="29"/>

Róża Zaronſka.

(Staré Spėw.)

Khwalena bódż ṙana Kwėtka

Tam na Hoṙe Zijonſkej,

K tebi pżiṅdu wſchitczé frómni,

Té ſé Róża Zaronſka.

Tė ſé Swóntżko ńeƀeſke,

Z twojim Swėtwom rosſwėcż ṁe.

Ṅetko da ja pżiṅdu k tebi,

O té ſmėlna Wutroba!

Mojej Wotżi ſėlzuẇetei,

Hort jo powné Zdéchṅeṅa.

Dėż Hort jaczé ṅerétżi,

Da ſwóſch, Jėzu! Zdéchṅeṅo.

Do Zarodé chzu ja khwatacż,

Dżeż mói Lubó khowa ſo;

Tam cże pótam ze Zrudnoſcżu,

Dżeż cże nam’kam Zbożniko.

Tam ƀez témi Kwėtkami

Dowol ſchak ſo nam’kacż mi.

Jėzus, mojej Duſche Pżecżel,

Jo ſchȯn bėwo, tżerẇené;

Tam ƀez ẇele tawzéntami

Wuzwolené k Luboſcżi.

Té ſé Roża Zaronſka,

Té ſé bėwa Lilija.

Ṅėtko da chzu ſo ja vodacż

Tomu Kṅezei Jėzuſei,

<pb n="30"/>

Wón b’dże wėſcżi na mṅe ladacž

Ha mi pomhacż z Nuzé wſchej’.

Duſcha zbėṅ ſo k Ṅeƀeſam!

Swėcżė, dobru Nócz cżi dam!

♣III.♠

Kżeſcżijanſtwa Winwatoſcże.

„Ẇele jich z Hortom wuznaja, zo do

„mṅe wėṙa, pżez Skutki pak ṁe zacz-

„peja.“ Tit. 1. 16.

Powowaṅo k Kżeſcżijanſtwu jo wulka ha woſobna Nada, kotruż Bóh tón Kṅez
nam Kżeſcżijanam wopokazaw jo, ha wot kotrejeż ja wo pṙedawſchim
Rozwutżeṅu rétżach. Hale tżim ẇetża ta Nada jo, kotraż ſo nam
ſobudżėleſche, tżim woſobniſchi tón Żtant jo, wo kotrémż ſo mó namakamó,
tżim ẇetże ha ważniſche ſu też Winwatoſcże, kiž nam z toho k Dopelṅeṅu
naſteja. Każ ſebi ja tudé dowolich, wot Woſobnoſcże Powowaṅa k
Kżeſcżijanſtwu rétżecż, dżerżu ja dale za Potṙebu, pobożném Tżitaṙam
pżed Wotżi ſtajicż Winwatoſcże, kiż jim z toho naroſtu, zo bóchu ſwoje
woſobne Powowaṅo z dobrémi Skutkami wudebili, ha zo ṅebóchu ſo pżez
ſwoje Zadżeržeṅo ƀez Ṅekżeſcżijanami namakali, wot kotréchż ſẇaté Pawow
<pb n="31"/>praji: „woni dṙen z Hortom wuznaja, zo jenicżkoho Boha
zpoznaja, hale pżez ſwoje Skutkuwaṅa joho tola zaczpeja.“ Poſwuchai
tohodla radé na moje Swowa, woni teƀe, lubo Tżitaṙo! k Poczcżiwoſcżi
napominaja ha jenoi twojeje Duſche Zbożo ſpėchuju.

Nada Boża, pżez kotruż ƀez kżeſcżijanow hoṙewzaté ſé, tebi naipredé Wėru
do Kréſtuſa k Winwatoſcżi tżini. Té maſch do ṅoho hako twojoho Kṅeza ha
Zbóżnika wėricż, maſch wėricż krucże ha wſchitko, żtóż wón tebi pżez
ſwoju Czérkei k Wėṙeṅu prėdkſtaja; maſch wėricż wſchitke Potainoſcże
teje Wėré, wſchitke Pżikazṅe teje Póczcżiwoſcże, wſchitke Srėdki teje
Nadé, wſchitke Porutżnoſcże joho Kazṅow, kaž też Wupwatżeṅo wſchoho
Dobroho ha Żtrafu za woboṅdżene zwo; maſch wſchitko to wėricż, każ joho
ſẇaté Hort je hdé prėdkṅeſéſche. Jenoż z tém Wumėṅeṅom, ſé wo Kupeli
ſẇatej Kcżeṅczé hoṙewzaté; pżetoż Mėſchnik ſo pṙedé wopraſcha: „wėriſch
do Boha Wotczcza, wſchohomócznoho Stworicżerja Ṅeƀes ha Zeṁe? — Wėriſch
do Jėzuſa Kréſtuſo joho jednorodżenoho Séna, naſchoho Kṅeza ha Zbóżnika?
— Wėriſch do ſẇatoho Ducha? ha tak dale, każ je wo tak ṁenuwanei
japoſchtowſkei Wėṙe tżitaſch. — Ha <pb n="32"/>té ſé pżez Hórt twojich
Kmótow ha Kmótrow na to wotmojiw: „zo wėriſch.“ Hewak teƀe Mėſchnik
wukcżiw ṅebó. — Żtoż tedén czuzé Hort wo twojim Ṁeṅe ſlubi, to maſch
nėtk ſam wo Parſchoṅe czéle doṗelnicż. Té maſch wėricż ♣a)♠ z czéwoje
Wutrobó, ♣b)♠ z Hortom ha ♣c)♠ ze Zkutkuwaṅom. Zo tomu tak jo, móżeſch
ſo lóchczé pżepokazacż.

♣a)♠ Té maſch naiprėdé wėricż do Boha ha Kréſtuſa krucże, czéle ha
wſchitkoṙeṅe, żtoż joho Czérkei tebi k Wėṙeṅu prėdkſtaja, dokelż Bóh jo
tebi Kréſtuſa k Wutżeṙei daw; Kréſtus pak na ſwoje Mėſto Czérkei
poſtajiw. Pżetoż déż bó Kréſtus pżed ſwojimi Wutżownikami pżekraſṅené,
da ſo taikilei Wós z Ṅeƀes ſwóſchecż: „to jo mói lubuwané Sén, na
kotrémż moje naiẇetże Spodobaṅo mam; joho dérbicże ſwóſchecż!“ Matth.
17, 2. Pżez to dopelni ſo, żtoż bė pżez Profetu Jezaiaſa 42, 3.
pṙedéprajene: „Leicże mojoho Lubuwanoho, na kotrémż moja Duſcha
Zpodobaṅo ma; na nim mói Duch wotpotżuẇe; wón budże tém Ludam
zbóżnotżiṅaczu Wutżbu wozjewicž.“ Té maſch to wėricż dale tohodla,
dokelż jo Kréſtuſowa Wutżba wėrné Pucż k Zbóżnoſcżi, każ wón ſam ze
zjawnémi Swowami praji: „Ja <pb n="33"/>ſém Pucż, Wėrnoſcż ha Żiẇeṅo.
Żadén k Wotczczei ṅepżiṅdże, hatż jenoi pżez ṁe.“ Joh. 14, 6. Kóżdé
Czuzownik pak, kiż Pucża ṅeznajowné ſwėrnomu Pucżnikei (Pucżpokazwaṙei)
ṅewėri ha tola po ſebi deṙe pokazanomu Pucżu neṅdżo, zabwudżi ſo ha
ṅepżiṅdże k wėſtomu Kónczei. Ruṅe tak ſo Kżeſcżijanam dżo, déż
Kréſtuſowoi Wutżbe ṅewėrja. Tohodla prajeſche Kréſtus k Wotczczei: „to
jo te wétżne Żiẇeṅo, zo teƀe, ſamotṅe wėrnoho Boha, ha kotrohoż té
poſwaw ſé, Jėzuſa Kréſtuſa, zpóznaja.“ Jan. 17, 3. Ha Japoſchtow Jan
zaſé 3, 15 praji: „żtóż do ṅoho (toho Séna Bożoho) wėri, tón wobſéṅe
wėtżne Żiẇeṅo. Żtóż pak ṅewėri, tón jo zatamané.“ — Wuznaimó tohodla z
Pėtrom: „Kṅeże! komu móli ſo podacż? té maſch Swowa wėtżnoho Żiẇeṅa.“
Hai! mó wėrimó, zo té Kréſtus ſé, Sén naſchoho Boha.“ — Ha każ Jėzuſei,
tak mamó joho Czérkwi wėricż, żtoż ſo też z joho ſamotnéch Swowow poda,
déż wón k Petrei ha k tém Japoſchtowam praji: „na teƀe chzu ja moju
Czérkwei natwaricż; Matth. 16, 18. — „każ Wotcz ṁe póſwaw jo, tak zcżelu
ja was.“ Jan. 20, 21: — dżicże do czéwoho Swéta ha prėduicże wſchitkomu
Ludei.“ Matth. 28, 19. — „Żtóż was ſwóſchi, tón <pb n="34"/>me ſwóſchi.“
Luk. 10, 16. ha pola Matth. 18, 17: „żtoż Czérkwi ṅepoſwucha, toho
dżeržcże za Póhana ha Publikana,“ to rėka za zjawnoho Rėſchnika,
kotromuż czéwa Wėra brachuẇe.

♣b)♠ Wone pak ṅejo na tém doſcż, zo Kżeſcżijan bez Czwofelwaṅa krutże,
wobſtaiṅe ha wſchitko wėri, żtoż Czérkwei jomu k Wėṙeṅu prėdkpoſtaja, zo
wón z czéwoje Wutrobó wėri; nė! wón ma dale też z Hortom wėricż, to
rėka, wón ma ſwoju Wéru wuznacż ha ſo tejeſameje nidże ṅehaṅbuwacż:
pżetoż to żada naſch Zbóżnik, déż wón pola Matth. 10, 32 k nam rétżi:
„żtóž budże ṁe pżed Tżwojekami wuznacż, toho chzu ja pżed mojim
Wotczczom, kiž wo Ṅeƀeſach bódli, hako mojoho Swużownika zpóznacż; żtóż
pak ſo ṁe habó mojeje Wutżbó haṅbuẇe, toho budże ſo też Sén Bożi, déż wo
ſwojei Kraſnoſcżi zaſé pżiṅdże, haṅbuwacż.“ Luk. 9, 26. — Tohodla tež
Japoſchtow Pawow na Romſkich 10, 10 piſche: „wuznajeſch té Kréſtuſa z
Hortom hako twojoho Kṅeza ha wėriſch wo Wutroƀe, zo Bóh joho wot
Mordwóch wubudżiw jo, tak budżeſch zbóžné; pżetož z Wutrobu wėrimó k
Wuzprawṅeṅu, hale z Hortom ſtaṅe ſo Wuznacżo k Zbóžnoſcżi.“ <pb
n="35"/>Każ mó Wojakow na wojeṙſkei Draſcże ſpóznajemó, kaikomu Kralei
ha Regimentei pżiſwuſcheju: tak mó na Wėru-Wuznacżu widżimó ha
ſwóſchimó, zo jo jeje Wuznawaṙ Kżeſcżijan; hai pżez Wuznacżo ſwojeje
Wėré rozſchelakoſcżi ſo Kżeſczijan wot Pohanow, Żidow ha Ṅewėriwóch. Kaž
Wojak z wojerſkei Draſtu wobletżenė, ſo za woſobniſchoho Tżwojeka dżerżi
ha wo nei ſwojoho Krala tżeſcżuẇe, pżez Pretżcżiſṅeṅo tejeſamſtneje pak
Krala ſamoho woṅetżeſczi ha wulku Żtrafu zaſwużi: ruṅeż tak zadżerži ſo
ta Wėcz ze Zaprėcżom ha Zaczṗecżom kżeſcżijanſkeje Wėré; żtóż ju z
Hortom, dżeż nuzne jo, ṅewuznaje, woṅetżeſczi Kréſtuſa ha zaſwużi
Żtrafu, dokelž jenu ważnu Winwatoſcż hako Wojak z Wóiſtwa Kréſtuſa
zakomdżi.

♣c)♠ Hale ṅemóſli ſebi, lubó Pżecżelo, zo ſé Kżeſcżijanow Winwatoſcż
doṗelniw, déż z Wutrobu wėriſch ha z Hortom Kréſtuſa wuznajeſch; nė té
ſé też winoité, kóżdomu Tżwojekei pżez twoje Zadżeržeṅo ha Skutkuwaṅo
kżeſczijanſku Wėru pokazacż; dokelż ſo Tżwojek, każ mó pola Japoſchtowa
Jakuba 2, 21 namakamó, „pżez Skutki ha nicz pżez ſamotnu Wėru
wuzprawnoſcżi;“ ruṅe każ Cżėwo, piſche <pb n="36"/>wón 2. 26 dale: „ruṅe
każ Cżėwo ƀez Ducha mordwo jo, tak jo też Wėra moṙena ƀez Skutkow.“
Tohodla porutża Kréſtus naſch Kṅez ha Zbóżnik: „daicże waſchomu Swėtwu
pżed Tżwojekami ſwėdczicż, zo bóchu waſche Skutkuwaṅa widżeli ha wo nich
toho Wotczcza wo Ṅeƀeſach khwalili ha tżeſcżili.“ Matth. 5, 16. Ladai
tohodla z wulkei Kedżbnoſcżu, zo bó czéwoho Kżeſcżijanſtwa Wutżbu habo
zbóžne Sémjo pżeczé wo twojei Wutroƀe wobkhowaw, ſchudżom, dżeż potṙebne
jo, ju z Hortom zjawṅe wuznaw ha pżez dobre khwalbne kżeſcżijanſke
Skutki dopokazaw, zo ṅebó tak, każ ſo drudé ſtaṅe, ƀez Ṁenakżeſcżijanow
rachnuwané bów, wot kotréchż japoſchtowſke Swowo praji: „ẇele jich jo,
kiż z Hortom Kréſtuſa wuznaja, hale pżez ſwoje zwo Skutki joho zaprėja.“
— Zo tebi Kżeſcżijanſtwo taikelei Winwatoſcże, z Wutrobu do Kréſtuſa
wėricż, joho Wutżbu z Hortom wuznacż ha wo wſchitkim Skutkuwaṅu
wopokazacż, napowoži, móžeſch zaſé deṙe z Praſcheṅow pola Kcżeṅczé
zpóznacż. Té ſé praſchané: wotṙekṅeſch ſo zwomu Duchei, joho Hordoſcżi
ha Skutkam?“ — ha ſé móczṅe ha ſélṅe „hai!“ na to wotmojiw. Hale ſé ſo
wot tamnoho Tżaſa na telei twoje Wotṙekṅeṅa <pb n="37"/>tež ſtaiṅe ha
deṙe dopowniw? ha kak huſto z Rozomom? — Habo ṅewėſch traż, žto taike
Wotṙekṅeṅo prajicż cze? — Wone jo zjawne Wuznacżo, kotrež pżed Woblitżom
Boha ha Czérkẇe wotpowožiw ſé; wone jo ſwėrné Slub, zo ṅechaſch žanoho
Djabowa zcżėhuwacż, żeṅe joho Póchu ha Hordoſcż lubuwacż, to rėka: żeṅe
falſchne ha hinite Kubwa tejelei Zeṁe, tajacze Ẇeſela toholei Swėta
pótacż, hale je zaczṗecż; dale: wſchitkeṙeṅe Skutki teje Cżmó ha
Bwudnoſcże, hako te Rėchi ſu — hidżicż ha ſo jich zdaluwacż. — Wone jo
twoje wotpowožene Wotṙekṅeṅo kruté ha twerdé Slub, kotréż té pżed Ṅeƀom,
pżed Wotżomai twojoho Jandżela Pėſtona żtżiniw ſé, ha z kotrémž té tak
prajiczé nicz tak jara Tżwojekam hatż ẇele bóle Bohu ſamomu ha Jandżelam
Swowo daw ſé, kotrež woni hako Swėdczé hoṙewzachu ha nėtk wo Ṅeƀu
wobkhowaju. Tak da tebi nėtk nitżo ṅepomha, té dérbiſch pżi tém zwoſtacż
ha ſluƀene Swowo ſwėrṅe dżeržecż czéwó Tżas twojoho Żiẇeṅa na Zemi.

Té ſé pola ſẇateje Kcżeṅczé ſo Djabowei wotṙek, hai wotpżiſahaw: ſé z
napżecża Kréftuſowoi Stroṅe pżiſtupiw ha Bohu wėtżnu Swėru ſlubiw; — ha
zo nėtk ṅebó do ṅekhmaneje <pb n="38"/>Ṅeſwéré, hai do Zwamaṅa Pżiſahi
panéw ha na taike Waſchṅo ſo ſuroẇe ṅepżerėſchiw: maſch jara wulku
Zpróczliwoſcż ha Wobſtainoſcż wo Swużƀe Božei nawožecż, maſch w Noczé ha
wo Dṅo kedżbuwacż, zo bó ze ſtainém poczcżiwóm Żiẇeṅom, ze ſẇatémi
Potżinkami ha z dobrémi Skutkami tak deṙe Boha toho naiſẇatżiſchoho
tżeſcżuwaw, kaž napżecżo twojeje ṅeſṁertneje Duſche Ṅepżecżelam woiwuwaw
ha Dobócżo doſtaw. — Habó czeſch traż té, Znaṁo Bože, Wumóžené Kréſtuſa,
Lubuwané Ducha ſẇatoho, Wuzwolené Kżeſcżijanſtwa! ſo tak daloko
ponižecż, hai pretż ṁetacż, zo ſo na Stronu Djabowa podaſch, za joho
Hordoſcżu ladaſch ha jenoi za jomu zpodobaczémi Skutkami wójiſch? — To
woſtaṅ daloko wot teƀe! — Taikoho Żiẇeṅa ſo zdalui!

Kżeſcżijanſka Wutżba, k kotreiž té ṅezaſwużene Zbożo maſch pżez Narod,
Kcżeṅczu ha Wotcżeṅeṅo pżiſwuſchecż, powożi tebi ſẇatu Winwatoſcż hoṙe,
Żiẇeṅo ẇeſcz wo Ṅewinwatoſcżi, Poczcżiwoſcżi ha Sẇatoſcżi, napomina
teƀe, pżecżiwo Zaẇedżeṅu, Rėſchnoſcżi ha Heli ſtainu Wóinu ẇeſcż, jich
pżewinécż ha twoju Duſchu pżeczé ṅewoblakwanu wobkhowacż. — Hiżno <pb
n="39"/>tedén, déž kcżené ſé, jo teƀe Mėſchnik wo Pżitomnoſcżi twojich
Kmótow habo Swėdkow napominaw, wo Nawukṅeṅu zbożnotżiṅaczeje Wutżbé
Kréſtuſa wſchitkeṙeṅe twoje Winwatoſcże zpóznacż ha pżez pilne Dopelṅeṅo
téchſamóch ſo wo Sẇatoſcżi wobkhowacż ha jo tebi tohodla tżiſtu bėwu
Draſtu pżepodaw z témilei Swowami: „zmi tulei tżiſtu bėwu Draſtu na ſo,
k Znaṁeṅu twojeje nutskomneje Tżiſtoté, pżiṅes ju ṅewoblakuwanu k Sudei
twojoho Zbóżnika, déż wón pżiṅdże ſudżicż Żiwóch ha Morwóch-“ — Pżez to
czéſche wón tebi Ṙanoſcż ha Tżiſtotu twojeje Duſche woznamenicż, kotruż
z joho Ruki dóſtaw ſé; kotruž ſẇata Kcżeṅcza wo tebi ſkutkuwaſche ha
kotruż z wulkei Kedżbnoſcżu ha Pilnoſcżu zakitacż, wobwarnuwacż ha
wobkhowacż maſch. Pżemóſli ſebi praẇe huſto telei ważne Swowa ha zadżerž
ſo po nich. Wopomṅ huſto, kak bó ſo tebi na Dṅu poſleṅoho Suda ſchwo,
hdé bó twojeje Duſche dóſtatu Ṅewinwatoſcż ze wſchelakei Rėſchnoſcżu
wopanczaw, hdé bó té wo Kcżeṅczé doſtatu kwaſnu Draſtu zkazéw habo traż
czéle zubiw! Ta bėwa Draſta, z kotreiž pżi Kcżeṅu wudeƀené ſé, dérƀawa
teƀe zatamacż, ha Mėſchnik, kiż teƀe kcżijeſche, wobſkoržicż <pb
n="40"/>ha wot Boha toho naiſprawniſchoho Ẇecżeṅo žadacż.

Zmi ſebi k tomu zrudné Pżikwad ze Stawizné ſtaréch Tżaſow. Muritta,
bohabojazné Diakon wo Méſcże Karthago, bė jenoho wėſtoho Elipidofora
pżez ſẇatu Kcżeṅczu do Kżeſcżijanſtwa hoṙewzaw, kotréž poſleni
pozdżiſcho zaſé wot Kréſtuſowoje Wutżbó wotpané ha ſo k tomu Kheczarſtwu
Ariusa wuzna ha wulku Mócz hako Sudnik dóſta, kotréž wele Wėriwóch
pżezczėhaſche ha ſo ſuroẇe nad nimi wecżeſche, zo nochczéchu joho zwó
Pżikwad zcżėhuwacż. Tež Muritta bė pżed Elipidofora żadané, ſo ſwojeho
Wėruwuznacża dla zamojecż. Dokelż bė wón kóżdoho prawoho Pṙódkſtojicżeṙa
Porutżnoſcżi poſwuſchné, poda ſo wón na mėſcże pżed ſwoje Kneiſtwo, hale
pżineſé też tu bėwu Draſtu ſobu, z kotreż bė wón toho Sudnika pola
Kcżeṅa pżed Lėtami po kżeſcżijanſkim Waſchṅu wudebiw. Pżede wſchitkimi
Zromadżeṅémi dżeržeſche Muritta Swužownikei Bwudnoſcże béwu kwaſnu
Draſtu pżed Wotżi ha ṙėkné: „lei! Elipodofoṙe! tulei Draſtu, kotraž teƀe
na ſudné Dżeṅ pżed Bohom zatamacż budże! Ja ſém ju zprótżniẇe wobkhowaw,
hatż ruṅe ſé té zbóžnoſcżiwu Wėru zaczṗew ha wot ṅeje wotpanéw. <pb
n="41"/>— Lei! wona budże twoje Wotpaṅeṅo wobſwėdkoſcżicż ha twoje
Zaſtortżeṅo powóſchicż. Wona ſwužeſche, hdéż té kcżené bó, twoju Tżeſcz
powóſchicż, nėtk pak, déż Kréſtuſa ha joho Czérkei wopuſchcżi, teƀe
hubſcho zaſtortżicż ha twoju Żtrafu powóſchicż.“ — Ach lubo Tżitaṙo!
dopomṅ wſchak ſo tež té praẇe huſto na Dom Bożi, na Dupu wo nim, na
Mėſchnika, kiž jo teƀe kcżiw ha cżi kwaſnu Draſtu pżepodaw, ha porunoſcż
twoje nėtkomne pżitomne Namakaṅo z twojim woſobném Powowaṅom, hatż
móżeſch hiſchcże wuznacż, zo ſé Herba ṅeƀeſkoho Kraleſtwa. Ṅejoli tak, —
da khwatai tżim ſkeṙſcho cżim lėpſcho, ſo nakazacż ha polėpſchicż,
dokelž ṅewėſch Dżeṅ twojoho Wotwowaṅa ha Wotſudżeṅa! Prėdé hatż ſo
doladaſch, móže Sṁercż teƀe nadpanécż ha potém jo wſchitke twoje Zbožo
na wėtżṅe zuƀene. Ṅezhub Kóncz twojoho Stwoṙeṅa z Wotżow! Ṅezabódż na
Woſobnoſcż Kżeſcżijanſtwa! Nezakomdż Winwatoſcże twojoho Powowaṅa k
Ṅeƀu! Té budżeſch ſo na tém wo ſwojim Tżaſu naibóle zẇeſclicż!

Tohodla pżemóſli tež huſto naiwoſobniſche Pucże k Ṅebju:

<pb n="42"/>

♣IV.♠

Pucże k Ṅeƀu.

Naſch Kṅez ha Zbożnik, Jėzus Kréſtus, ṅejo nam jenoż pżez ſwoje do Ṅeƀes
Spėcżo Pucż k Ṅebju wotewṙew, hale nam też na tém ſamſtném pżez ſwoju
Wutżƀu ha Pżikwad krotżicż pokazaw. Wón jo wſchitke Zadżėwki pżewinéw,
jo ſam na Mėſto ſwojeje Kraſnoſcże pżiſchow, dżeż tém Swojim ha
Wuzwoleném Mėſta pżihotuẇe. Mó wſchitczé móżemó ha dérbimó tam k ṅomu
pżiṅcż. Hale wón z wėſtém Prawom nétk wot nas żada, zo ſo mó hako wėriwo
Stawó joho Cżėwa z nim zjenoſczimó ha tak z nim zjenoſcżeni pżez tulei
Tżaſnoſcż k Wetżnoſcżi dżomó ha khodżimó. Joho Zadżeržeṅo jo za nas, tak
prajiczé, kruta Porutżnoſcż k Dokoṅaṅu wſchitkich joho Pżikazṅow ha k
Woſtajeṅu joho Zakazṅow, zo bóchmó tak praẇe deṙe k Ṅeƀu ſchli ha zbożni
bóli. Te Pucże pak, kotrež nas k ṅomu ẇedu, ſu woſobṅe telei: 1. Wėra;
2. Kcżeṅcza; 3. Dopelṅeṅo joho Kazṅow; 4. Ṅewinwatoſcż; 5. Pokuta ha 6.
Zṅeſéṅo Cżeṙṗeṅow ha Zrudobow.

<pb n="43"/>

1. Wėrné Pucż k Ṅeƀu jo kżeſcżijanſke Wėra.

Żtóż do Boha wėricż nochczé,

Ṅepżiṅdże też k Zbożnoſcżi;

Kiż pak wėri, khodżi lóchczé

Jow na Pucżach k Sẇatoſcżi,

Kotreż ẇedu kożdoho

Też do Raja Bożoho.

Predé hatż Kréſtus do Ṅeƀes ſpė, wupraji joho ſẇaté Hort: „Żtóž wėri,
budże zbóżné; żtóż pak ṅewėri, budże zaſtortżené.“ Mark. 16, 16. — Tak
da jo Wėra, tak prajiczé, prėṅa Krotżel, kotruż mó k naſchomu bóiſkomu
Sredżicżerei tżinicż mamó. — „Wėra tżini nas k Dżecżom Abrahama. Żtóż
wėri, budże z wėriwóm Abrahamom żohnuwané. — Zakoṅ bė nam Ẇedżicżeṙ,
kotréż nas k Meſtaſei ẇedże, zo bóchmó pżez joho Wėru (Wutżbu)
wuſprawṅeni bóli.“ Gal. 3, 7; 9, 24. Tak da pucżui, lubó Tżitaṙo! ſwėrṅe
na Pucżu teje Wutżbó kżeſcżijanſkeje Wėré, zo bó k wėſtei Nadżiji
pżiſchow. Nadżija ſama ṅepżihotuẇe Wobódleṅo wo wotzczowſkim Kraju tomu,
kotromuż naipṙedé Wėra na Pucżu k tomuſamomu żadén woſobné Trożt ṅebé. —
Żtóż cze tohodla k ſwojomu Bohu pżiṅcż, dérbi do ṅoho <pb
n="44"/>wėricż. „Ḃez Wėré ṅejo móżno, ſo Bohu zpodobacż.“ Hebr. 11, 16.
„To jo te wėtżne Żiẇeṅo, zo do Boha ha do toho, kotrohoż wón póſwaw jo,
Jėzom Kréſta, wėṙa.“ Jan. 17, 3. Ḃez toholei ṅeƀeſkoho Dara ṅehodżi ſo
nichtón wo témlei Żiẇeṅu wuſprawnoſcżicż, ẇele meṅe wo pżitomném Żiẇeṅu
pżekraſnoſcżicż. Wėra jo tohodla Podṗera czéwoho Kżeſcżijanſtwa. Jenoi
tém jo Kréſtus Mótz daw, Dżėcżi Boże bócż, kiż do joho Ṁena wėṙa. Tak da
jo kżeſcżijanſka Wėra Zpotżatk czéwoho tżwojetżoho Zboża. Żtóż ṅewėri,
budże pola Pżeſudżeṅa zaſtortżené.

2. Druhi Pucż k Ṅeƀu jo ſẇata Kcżeṅcza.

Żtóż tu ṅejo wukcżené,

Tomu brachẇe Boża Nada;

Żtóż pak ſebi Ṅeƀo żada,

Ṅech też Nadu wobkhoẇe.

To hižno ſém tebi pżi Zpotżatku moj ich pżtomnéch Rozwutzeṅow dopokazaw:
„Żtóż ṅewėri ha kcżené ṅejo, zbóżné bócż ṅemóże.“ Mark. 16, 16. „Żtóż z
Wodé ha z Ducha ſẇatoho z nowaſo ṅenarodżi, na ṅeƀeſkim Kraleſtẇe Dżėl
ṅezṁeje.“ Jan. 3, 5. Pżez kcżeṅſku Wodu ſtaṅe ſo, tomu ṙecz,
Pżekrotżuwaṅo z tejelei Zeṁe k Ṅeƀu. Wona jo zbożne Pżekrotżuwaṅo z
Rėſchnoſcże k Żiweṅu, <pb n="45"/>z Winé k Nadże, z Ṅetżiſtoté k
Sẇatoſcżi. Żtóż pżez tulei Wodu dżo, ṅewumṙe, hale ſtaṅe k Żiẇeṅu hoṙe.
„Pżez Kcżeṅczu ſo nam Kréſtuſa Żiẇeṅo ſobudżėli. „Tém pak, kiż wo
Kréſtuſu, tomu Żawbuwanomu, żiwi ſu, nicz po tém Ṁaſu, hale po tém
Duchu, żane Zatamaṅo prėdk ṅeſtoji.“ Rom. 8, 1.

3. Jedén tzecżi Pucż k Ṅeƀu jo Dopelṅeṅo Bożich Kazṅow.

Żtoż Kazṅe, Rozom, Swėdoṁo

Pak porutża, pak zakazu,

Jo ſtaine Sobudżėleṅo

Tei ſẇatei Wole Bożeje;

Żtóż żeni jow wo Żiweṅu,

Żtoż woni praja, ṅetżini,

Tȯn Bożu Nadu pżetżini

Ha k Ṅeƀu hoṙe ṅepżiṅdże.

Zawėſcże kóżdé Kżeſcżijan Kréſtuſa za ſwojoho Kṅeza ſpóznaje, kotromuż
wo wſchitkim ſwėrnu Poſwuſchnoſcż winoité jo, ha Kréſtus praji: „Nicz
kóżdé, kiż ſo ke mṅe wowa: Kṅeże, Kṅeże! poṅdże nuts do ṅeƀeſkoho
Kraleſtwa, hale żtóż mojoho Wótcza Wolu doṗelni, kotréż wo Ṅeƀu jo,
póṅdże do ṅeƀeſkoho Kraleſtwa.“ Matth. 7, 21. Talei Wola Boża pak jo nam
<pb n="46"/>wo Kazṅach wozjeẇena. — „Moje Wowczé mói Wós znaju,
poſwuchaju na ṅon ha zcżėhuju ṁe. Ha ja jim dawam wėtżne Żiẇeṅo, ha woni
do Wétżnoſcże zuƀene ṅebudża: ha nichtón ṅebudże jich z mojeje Ruki
wutornécż.“ Jan. 16, 27.

„Dopelṅcże moje Zakoṅe,“ rétżi tón Kṅez, „dżeržcże moje Kazṅe ha
Prawizné ha žiwcże ſo po nich.“ 3. Móiſ. 19. — „Boicże ſo Boha ha
dżerz̀cże wſchitke joho Kazṅe.“ Pred. 12, 13. — Zbóżni, kiż ſu wo
Ṅewinwatoſcżi žiwi, kiž ſo zadżerża po Zakoṅu toho Kṅeza.“ Pſlm. 118.
„Żtóż Boha toho Kṅeza Wolu tżini, jo mói Bratr, moja Sotra ha Macżeṙ.“
Mark. 3, 35. „Czeſch k Żiẇeṅu pżiṅcż, dopelṅ te Kazṅe.“ Matth. 19, 17. —
Telei ha ẇele Stow druhich Wuprajeṅow nam na doſpowne Waſchṅo dawaja
zjawne Rozwutżeṅo, zo jo wėrné Pucż k Ṅeƀu Dopelṅeṅo wſchitkich Bożich
Zakazṅow ha Pżikazṅow.

<pb n="47"/>

4. Żtwȯrté Pucż k Ṅeƀu namakaſch wo Ṅewinwatoſcżi.

Ṅewinwatoſcż, żadne Kubwo,

Zbodoba ſo Ẇeṙſchnomu;

Staja Bożi ji też Prudwo,

Za dżiw hdé ju popanu.

Żtóż ju pżeczé wobkhoẇe,

Z Kréſtom w Ṅebu kraluẇe.

Kżeſcżijan jo Bratr Kréſtuſa ha Džėcżo Bože ha ma ſo tohodla tżiſtoho
zdżeržecż wot kożdoho Pżeréſcheṅa. Ṅewinwatoſcż ha Tżiſtota, pżez kotreż
mó žeṅe do žanoho cżežkoho Rėcha ṅezwolimo, tżinitai nas Ṅeƀa hódnéch ha
tak deṙe Wotczczei, kaž tež Kréſtuſei zpodobnéch. Zo Ṅewinwatoſcż
zaſwužbna jo ha Tżiſtota nas Ṅeƀa hódnéch tżini, ha mó ſo za wobomai
proczuwacż mamó, zpóznajemó z téchlei Swowow naſchoho Zbóžnika, kotrež
wón tedén wupraji, déž ſṙedża ƀez Japoſchtowow mólicżke Dżėcżatko ſtajiw
bė ha rekné: „khiba zo ſo wó Mólicżkim porunoſcżicże, hewak do ṅeƀeſkoho
Kraleſtwa ṅepóṅdżecże.“ Ha zaſé: „daicże tém Mólicżkim ke mṅe pżiṅcż,
dokelž taikich jo ṅeƀeſke Kraleſtwo.“ Tež Davit hižno wo ftarém Zakoṅu
wuzna: „Kneže, žtó budże bódlicż wo kṅezowóch Czeltach ha žtó na joho
ſẇatei <pb n="48"/>Hoṙe?“ ha wotmolwi, wot ſẇatoho Ducha rozſwėtlené, z
témlemi Swowami: „żtóž ṅewinwatei Ruczé ma, — ha tżiſteje Wutrobó jo,“
kiž ſo wo ſwojim Skutkuwaṅu anicz zkazécż anicz zaẇeſcż ṅeda, tón budże
bódlicż na kṅezowoi Hoṙe. — „Zbóžni, praji Kréſtus, ſu cżi tżiſteje
Wutrobó, pżetoż woni budża Boha widżecż.“ Matth. 5, 6. Żtóž tohodla
ſwoju wo Kcżeṅczé doſtatu Ṅewinwatoſcż ha Tżiſtotu ſwojeje Wutrobó
wobkhowa Tżas ſwojoho Żiẇeṅa, nicz jenoi wulkich Rėchow zo zdaluẇe, hale
tež z mólicżkimi ſwoju Swédoṁo ṅewoblakuẇe, khodżi zawėſczi po Pucżu,
kotréž k Ṅeƀu ẇedże. Hale dże jo Tżwojek, kiž mów to czéle wot ſo
prajicż? ha tola jo kóżdé k Zbóžnoſcżi ſtwoṙené. Tež Rėſchnik, za
kotrohož Kréſtus ſwoju ṅewinwatu Krei pżela, hiſchcże zhubené ṅejo,
jenoi zo naſtupi Pucż wėrneje Pokuté.

<pb n="49"/>

5. Pokuta jo też wėrné Pucż k Ṅeƀu.

Sé ſo drudé pżerėſchiw

Jow wo wſchelkich Waƀeṅach;

Bożu Wolu ṅetżiniw

Po tebi znatéch Pżikazṅach;

Ṅezabódż wo Żiẇeṅu,

Zo maſch tżinicż Pokutu.

Wo ſẇatei Kcżeṅczé ſo Tżwojek kaž nowa Kreatura k Ṅeƀu z nowa narodżi,
hoſpoduẇe wo ſebi wėrne Żiẇeṅo ha doſtaṅe zawéſcżi pżez to wėtżnu
Zbóžnoſcż, joli zo Tżas ſwojoho Żiẇeṅa wo taikim zbóžnoſcżiwóm Namakaṅu
zwoſtaṅe. Hale Tżwojek wobkhoẇe pżeczé ſwobodnu Wolu, kotraž ſo hodżi
ruṅe tak k Zwom kaž k Dobrom nawožecż, wón jo tohodla wo ſtainei
Wažnoſcżi, ſo pżeréſchicż. — Déž prėnei Starſchei wo ṅezkaženém ha
doſpowném Namakaṅu Swobodnoſcż k Zwom zwożiſchtai, kak ẇełe lóże móže ſo
to nėtk po naſchei woſwaƀenei Natuṙe ſtacż! — Naſchoho Rozoma Mócz jo
woſwaƀena, Nakhilnoſcz k Zwom pak powóſchena; mó pżeczé wėſte Wabeṅo k
Rėſchnoſcżi wo nami wutżujemó ha wot wſchitkich Stronow nas Zpótuwaṅa
wobdawaju ha k Zaẇedżeṅu móczuju. Samotne Ṁaſo, Swėt ha Djabow nas na
wſchelake Waſchṅo do Zpótuwaṅow <pb n="50"/>ẇedu. Kak cżežke Dżėwo jo
tohodla Wobkhowaṅo doſtateje Ṅewinwatoſcże! — Jenoi z Nadu božei hodżi
ſo to dokoṅecż. Hale tulei Nadu zubi Tżwojek pżez Rėſchnoſcz. — Bóh tón
Kṅez pak jo ṅezkóncżṅe dobrotżiwó ha miwoſcżiwó, powné Luboſcże tež
pżecżiwo Rėſchnikam. To wopokaže wón pżez Poſtajeṅo ſẇatoho Sakramenta
teje Pokuté. Bóh žada naſche Zbožo ha Zbóžnoſcż, tohodla dżėli wón nam
wſchitke k tomu potrėbne Srėdki ſobu. Kaž wón wo ſẇatei Kcżeṅczé nas wot
herbſkoho ha kóždoho Rėcha wutżiſcżi ha wuſprawnoſcżi, tak cze nam wón
tež wſchitkeṙeṅe woboṅdżene Rėchi wo Sakramentże teje Pokuté zaſé wodacż
ha nam pżez ṅe zuƀenu Nadu z nowa wudżėlicż; wo ṅej zmėruẇe wón naſche
raṅene Swėdoṁo ha poda nam wėſtu Nadżiju k Zbóžnoſcżi. — Kak zbóžné, kak
wo Duſchi zweſelené móže Réſchnik bócż, déž jo wo ſẇatei Pokutże Wodacżo
ſwojeje Rėſchnoſcże doſtaw? — Helsczé twótżate Brėṁo jo joho Duſchi
wotewzate, ha wón zaſé k Nadże wot Boha hoṙewzaté; nėtko jo wón z nowa
Dżėcżo Bože ha móže ẇeſele k Wotczczei ha k Ṅeƀu hoṙeladacż; wón jo zaſé
Kréſtuſa Swužownik, wo kotrémž ſẇaté Duch bódli ha Nada boža hoſpoduẇe;
na wſchelakim Dobrém, kotrež <pb n="51"/>wón po wodatéch Rėchach
ſkutkuẇe, namaka Bóh nėtk ſwoje Spodobaṅo ha cze je z wėtżném Mótom wo
Ṅeƀu wupwacżicż. — Żtó ṅedérbjaw tohodla, déž ſo pżerėſchiw jo, radé
ſwoje Rėchi zpóznacż ha wuznacż, wopwakacż ha zapokutżicż, ha ſo po
Pżikwadże zuƀenoho Séna k ṅeƀeſkomu Wotczczei wo wėrnei Zpoẇedżi
wrócżicż? ha pżez to tež k ſwojomu wėrnomu Zbožu? — Habo ṅewėſch té, zo
jo Rėſchnoſcz wulka ha ſchėroka, huſto z hinitémi Kwėtkami wudeƀena
Dróha k Hubenſtwu ha k Heli; Pokuta pak wobcżežné ha z kawatémi Czerṅemi
pokwadżené ha tola wėrné Pucż k Ṅeƀu? — Z Pżikwada prėneju Starſcheju,
kaž tež Kaina, zwóch Ludżi pżi Lijeṅczé, pżi Zapaleṅu Mėſtow Zodoma ha
Gomorrhé, na Judaſchu Iſkariothu ha tak dale, — kóždé z Wotżomai ſwojoho
Ducha jara deṙe widżi, zo Tżwojek, kiž bože Kazṅe pżeſtupi, habo žtož
jedne jo, Rėchi woboṅdże, ſo jara ṅezbožnoho żtżini, Swėdoṁa Ṅeṁernoſcż
ha Kawaṅo na ſo zcżeṅe, do Haṅbó, Bojoſcże ha Khoroſcżow paṅe, zažnu ha
nahwu Sṁercż cżeṙpi, Božu Nadu zubi ha Zbožo wėtżnoho Żiẇeṅa wotbudże.
Żtó znaje dże žane wėtże ha hórſche Ṅezbožo? Hale tež wot toholei
naiẇetżoho Ṅezboža cze Kréſtuſa Dobrocżiwoſcż ha Wſchohomiwoſcż, <pb
n="52"/>kaž ja pṙedé woprėdka prajach, pżez wėrnu Pokutu wumóżicż.

Pokuta jo woſobné Potżink ha ſẇaté Sakrament, pżez kotréž mó k Wodacżu
naſchich Rėchow pżiṅdżemó, déż je ſpoznajemó ha wobželnoſczimó, déż ſo
jich wuzpojedamó ha po Móžnoſcżi za ṅe doſcz tżinimó, z krutém
Prėdkwzacżom, je žeṅi jaczé z dobrei Wolu ṅewoboṅcż. — „Wobrocżcże ſo ke
mṅe, rétżi Jehopah naſch Kṅez, ha ja czu ſo k wam wobrocżicż.“ Zach. 1,
3. „Joli Zwóſtnik wſchitke ſwoje Rėcht, kotrež woboſchow jo, zapokutżi,
ha moje Porutżnoſcże doṗelni ha potém Prawdu ha Sprawnoſcż ſkutkuẇe,
budże žiwó ha ṅetṙeba wumṙecż.“ Ezech. 18, 21. „Ṅekomdż ſo k tomu Kṅezei
wobrocżicż, ha ṅewotſtorkui Polėpſcheṅo wot jenoho Dṅa k druhomu; pżetož
joho Nėw pżiṅdże ṅenadżiwſchi ha zkazé teƀe wo Tżaſu ſwojeje Rachi.“
Col. 5, 6. „Tżincże Pokutu!“ Matth. 3, 2. „Wó wſchitczeṙeṅe Kóncz
wozṁecze, joli Pokutu ṅeſkutkuẇecże.“ Luk. 13, 3. „Tżincże Pokutu ha
wrocżcże ſo k Bohu, zo bóchu waſche Rėchi wutżiſcżene bóli.“ Japoſcht.
Staw. Bóh ṅežada Sṁercż Rėſchnika, hale cze, zo bó kóždé ſo nakazaw,
polėpſchiw ha wėtżṅe žiwó bów. Wón žeṅi Pokuté Wópor ṅezaczpi, déž ſo
jomu z dowėrnei <pb n="53"/>Wutrobu ha z prawoi Poniżnoſcżu pżiṅeſé; hai
budżichmó mó tež do naihubſchei Zwóſcże ha Rėſchnoſcże panéli, wón jo
ſtaiṅe hotowó, nas hoṙewzacż, déž ſo po Pucżu wėrneje ha doſpowneje
Pokuté k ṅomu wrócżimó; pżetož Rėſchnika pokutne Sélzé ha Zbožnika
Wſchohomiwoſcż ṅeiſtei pżez nitżo rozdżelenei! O Pokuta, té Matżeṙ teje
Smilnoſcże, té Wutżeṙka dobréch Potżinkow, kak wulke ha móczne jo twoje
Skutkuwaṅo ha Wuwedżeṅo, z kotrémž téch Winwatéch lozwėſch, téch
Paṅenéch zbėṅeſch, téch Raṅenéch hojiſch, Czwofluwaczém Nadżiju, Zrudném
polóżné Trożt ha wſchitkim Zbóžnoſcż daẇeſch ha pżiṅeſéſch! — Żtó
ṅedérbjaw tebi ſo podcżiſnécż, hatż ruṅe jomu wobcżeżṅe paṅe? Żtóż cze
Woṙecha ſwódke Jadro woptacż, ma pṙedé tẇerdu Żkorpiznu rozwamacż habo
rozbitż. Ha żtóż cze Zbóžnoſcz ṅeƀeſkoho Kraleſtwa woptacż, ma po Pucżu
hórkeje Pokuté khodżicż.

<pb n="54"/>

6. Też Cżeṙpeṅa ha Zrudobó ſu Pucż k Ṅeƀu.

Jow Żiẇeṅo nej’ jenaike,

Tu Cżerṗeṅa ſu wſchelake;

Ha żtoż nas drudé boli, twócżi,

To Wſchohomudré dopuſchcżi.

Tak czemó wſchitko na ſo wzacż,

Żtoż Bóh nam budże pżipoſwacż;

Też Cżerṗeṅo ha Zrudobu,

Mó czemó lubwacż z Wutrobu!

Staiṅe ſo Cżwojekei na Swėcże ṅendże, kaž wón žada; huſto ſo nėżto
ſtaṅe, żtoż ſo jomu czéle ṅezpodoba, hale tola k joho Zbožu té e, bórṅeż
je na Blaku ṅezpóznaw. Ha to jo naibóle pżi wſchelakich zrudnéch
Pżipadnoſcżach toholei Żiẇeṅa, pżi Cżerṗeṅu ha Zrudoƀe tak. Dżo ſo
jenomu pżeczé deṙe, radżi ſo wſchitko po joho Woli, wobſéṅe wón Zamóżeṅo
ha namaka ſo wo wobſtainéch Ẇeſelach, da lochczé na Boha pozabudże ha
wot ſwėtnéch Wėczow zaſlėṗené ſwoje woſobne ha wóſoke Powowaṅo hako
Kżeſcżijan zakomdżi, ha na taike Waſchṅo predé habo poſledé wot Boha
wotpaṅe. Wele hinak pak ſo ta Wėcz namaka, déž joho Cżerṗeṅa cżiſchcża
ha Zrudoba potṙechi, déż joho wſchelake cżeżke Domapótaṅa bože nadpanu;
potém <pb n="55"/>wobrocżi ſo wón k Bohu, kiż móže wſchitko po ſwojei
Wſchohomócznoſcżi wotwobrocżicż; modli ſo k ṅomu ha ſwuži jomu zaſé
pilṅe ha deṙe. Tak ẇedu joho Cżerṗeṅa ha Zrudobó toho Swėta zawėſcżi k
Ṅeƀu. Habó ṅepraji traż Kréſtus ze zjawnémi Swowami, zo tón, kiž cze
joho wėrné Swužownik bócż, joho zcżėhuwacż ha, tak prajiczé, do joho
Stopow ſtupacż ma? „Žtóž mi ſwužicż cze, ṅech ṁe zcżehuẇe.“ — Ha dże
mamó drudże za nim hicż ha joho zcżėhuwacż, hatż na hórkim ha wobcżežném
Pucżu wſchelakoho Kżiża, po kotrémž wón nam prėdk krotżeſche, ha z
Wobſtainoſcżu ha ƀez Zaṅechaṅa, tak dowho hatż ƀez Tżwojekami bódleſche,
po nim dżėſche? — „Ṅech wozṁe ſwói Kżiż na ſo ha ṁe zcżėhuẇe.“ — Hale
żto budże jomu k Mótu za taike Zcżėhuwaṅo habó Krotżeṅo za Kréſtuſom? —
Ruṅež teſamo, kotrež ſebi wón pżez ſwoje Cżeṙpeṅo ha Zrudżeṅo, pżez
ſwoje Kżiżuwaṅo ha Wumṙetżo do wſcheje Wėtżnoſcże nadobów ha za nas
ṅezkóncżṅe naromadżiw jo, pżetoż joho Hort dale wuznaje: „dżeż ja ſém,
tam budże mói Swužownik!... Moi Wótcz budże joho pżekraſnicż.“ Wón hiz̀no
téch, kiž po joho Pżikwadże cżeṙṗa, do Prėdka zbóžnéch praji: „zbóžni
ſu, kiž Pżezcżėhaṅo <pb n="56"/>zṅeſu; zbóžni kiž ſo rudża; — zbóžni,
kiž moje dla wot Tżwojekow haṅeni ha pżezcżėhani ſu, dokelž téchſamóch
jo ṅeƀeſke Kraleſtwo.“ — Habó kak? ṅeiſu traż z Božoho Dopuſchcżeṅa
Jezuſowi Wutżowniczé jenož ſamotṅe tohodla, zo ſami Jezuſowu Wutżbu
dżeržachu, ha tež druhim wozjeẇachu, tudé wſchelako pżezcżėhani ha na
wſchėm Poſledku k Sṁercżi matruwani? Tak jo tež wo prėnich tzjoch Stach
Lėt toho Kżeſcżijanſtwa (hatż ſwėtne Ẇeṙchi hiſchcżen pohanſke bėchu,)
ẇele tawzént Kżeſczijanow ſẇateje Wėré ha kżeſczijanſkoho Zadżeržeṅa dla
zkónczuwanéch. Toho dṙen ſo mó Dżak Ẇeṙſchnomu! nėtk ẇaczé bojecż
nimamó. Hale ṅezeṅdże ſo tudé ženi, zo ſo jedén habo druhi Dobroho dla,
kotrež jenož Bohu k Tżeſcżi tżini, tola wopaki ſudżi, pżeſcżėha,
wobrétżi, zanitżuẇe, habo zaſtorkuẇe; zo, déž ṅecha nėdże Nėkomu k Woli
napżecżo božim Kazṅam ſo zadżeržuwacż, ha ſo z druhimi ſobu do Rėchow
podawacż, ruṅe tohodla wot ṅoho ẇele cżerpecż ma; zo, déž prózne Ẇeſela
ṅecha z Druhimi ſobudżeržecż, ruṅe tohodla budże wuſṁeſchené,
zaſtorkuwané, poteptané?! — To, lubo Tżitaṙo! tež rėka Pżeſcżėhe
cżerṗecż teje Zprawnoſcże dla. Zbožné, kiž tak cżerpi, jenoi zo wſcho
ſcżeṙpṅe <pb n="57"/>wucżeṙpi! — Dale tżitamó pola Luk. 6, 22: „zbóžni
wó budżecże, déž wam Tżwojekoẇe hraṁa, was wuſtorkuẇu ha wuſwaṙeja, ha
te waſche Ṁeno hako nėſchto Zwo wucżiſuẇu; zbóžni, déž was poklėwaja, ha
wſchitko Zwo na was rétża ze Wżemi, ha to moje dla; zẇeſelcże ha
zraduicże ſo wó na tém; pżetož leicże! waſche Móto budże wulke wo
Ṅeƀeſach.“ Matth. 5, 5. 10.

Kaž huſto naſch Zbóżnik Jėzus Kréſtus ſwojim Wutżownikam wot Cżeṙṗeṅa ha
Zrudobó toholei Żiẇeṅa prėduwaſche, ruṅež tak huſto zjednoſcżi wón z
taikim Rozwutżeṅom tež Sluƀeṅa pżichodneje Zbóžnoſcże; ha z
tejeſamotneje Winé ſu Japoſchtoẇe, déž wot ſẇatoho Ducha rozſwėtleni
bėchu, Wėriwóm móczne ha wobſtaine Cżeṙṗeṅow Zṅeſéṅo khwalili ha jich
Duſcham k Wužitkei porutżili. Jich Liſté ha Piſma ſu naṗelṅene ze
Sluƀeṅami Krónow, Hordoſcżow ha Kraſnoſcżow, kotrež woni wo pżichodném
Żiẇeṅu wſchitkim tém ſlubichu, kiž wo tejlei Tżaſnoſcżi Cżerṗeṅa ha
Zrudżeṅa ze ſtainei Zpokoinoſcżu ha ze Zwolnoſcżu zṅeſéchu.

„Mó ſmó Dżėcżi ha Herboẇe ha to hiſchcże Herboẇe Bože ha Sobuherbó
Kréſtuſa Jėzuſa, déž mó z nim cżeṙpimó, zo bóchmó tež z nim <pb
n="58"/>k Pżekraſnoſcżeṅu wuzbėṅeni bóli.“ Rom. 8, 17. Hale k tomulei
zbóžnomu Herbſtwu nas žadén druhi Pucż ṅewedże hako tón, po kotrémž
Kréſtus dżėſche ha to jo tón wſchelakoho Kżiża ha Cżeṙpeṅa, Zrudobó ha
Zrudżeṅa. „Pżez ẇele Pżecżiwnoſcżow ha Zrudżeṅow móžemó do Raja Božoho
pżiṅcż.“ Jap. Stawiz. 14, 21. „Zbóžni,“ praji ſẇaté Japoſchtow Pėtr,
„zbóžni ſcże wó, moji Bratzja! — déž wó Zprawnoſcże dla ṅėżto cżeṙpicże;
— pżetož leicże! déž wó na Cżerṗeṅach Kréſtuſa Dżėl ƀeṙecże, tak
budżecże tež junkrocż pżi Wozjeẇeṅu joho Hordoſcże ſo z nim tżim bóle
ſẇeſelicż.“ 1. Pėtr. 4, 13. — 3, 14.

Pżez Kżiż ha Cżeṙpeṅo jo Jėzus Kréſtus do Neƀes nuts ſchow, kaž wón ſam
wuzna, déž praji: „ṅedérƀeſche ſluƀené Mefias po Pżipowedaṅu Profetow
wſchitko to cżeṙṗecż ha tak nuts hicż do ſwojeje Hordoſcże?“ Luk. 24,
26. — Pżez Zṅeſéṅo Cżeṙṗeṅow ha Kżiża ſu Japoſchtoẇe do Ṅebes pżtſchli,
po tém ſamſtném Pucżu dżėchu druzé za nimi ha czemó tam tež mó pżiṅcż,
da mamó tón ſamó Pucż po Pżikwadże ẇele tawzént Kżeſcżijanow naſtupicż.

„Wſchitczé, kiž czedża bohabojazne Żiẇeṅo wo Kréſtuſu ẇeſcz, zmėja
Pżeſcżėhi zṅeſcz.“ 2. Tim. 3, 2. „Wſchitczé, kiž ſo Bohu zpodobaju, <pb
n="59"/>pżeṅdżechu ſwėrṅe ẇele Zrudżeṅow.“ Jud. 8, 23. — Tak da, kaž
jara deṙe na tém, żtoż tebi tudé prajach, zpóznajeſch, teƀe
japoſchtowſke Swowo rozwutżi: wſchitczé, kiž czedża bohabojazne Żiẇeṅo
wo Kréſtuſu ẇeſcż, maja Cżerṗeṅa zṅeſcz; ṅeiſé hiżcże té žane zṅes, da
traż hiżcże zapotżaw ṅeiſé, na bohabojazne ha kżeſcżijanſke Waſchṅo ſo
wo tejlei Tżaſnoſcżi zadżeržecż.

Pżez Cżeṙṗeṅa dṙe mó nėżto Hinite ha Tżaſne zubimó, pżez Zṅeſeṅo
Cżeṙṗeṅow pak nėżto Woſobne ha Wėtżne dóſtaṅemo ha zaſwużimó.

Mó jara mawo cżeṙpimó, déž jenoi pżemóſlimó, żto tón na Zdonku Kżiża
cżeṙṗew jo, kiž nas k Ṅeƀu ha k wėtżnei Zbóžnoſcżi pżeproſé.

Té ſé na ṅeprawóm Pucżu, lubo Tżitaṙo! déž czeſch ſo ze Swėtom ẇeſelicż
ha z Kréſtuſom kraluwacż ha knežicż. Pótai, dżeż jenoi czeſch, praſchei
ſo, dżeż ſo tebi zpodoba, té žadén lėpſchi Pucż, kiž zawėſcżi k Ṅeƀu
ẇedże, namakacż ṅebudżeſch, hatż jo Pucż Cżeṙṗeṅow ha Kżiża.

Móſliſch ſebi traż, zo móžeſch tomu wucżeknécż, da ſo jara moliſch;
pżetoż tebi hako wėrnomu Kżeſcżijanei dérbi czéle znate bócż, zo Jėzus
tón ṅewinwacżiſchi Tżwojek ha Sén boži po Cżeṙṗeṅach k Ṅeƀu dżėſche; zo
wſchitczé <pb n="60"/>joho Swužowniczé, kiž nėtk z nim wo Ṅeƀeſach
wėtżne Zbožo wužiwaju, hórki Kżiż Cżeṙṗeṅa na ſwoje Raṁeṅa wzachu ha wo
Zcżeṙpnoſcżi za nim ṅeſéchu ha té czéw po hinaiſchim Pucżu tam pżiṅcż ha
te ſamſtne Zbožo wužiwacż? Nė! Pucż Cżeṙṗeṅow ha Zrudżeṅa wo Tżaſnoſcżi
ẇedże wėrṅe k Zbožnoſcżi.

♣VI.♠

Zolongia, habó tżiſtoho Kṅeżniſtwa Wopor.

„Kak kraſne jo tżeſne Zplahuwaṅo

„wo Pózcżiwoſcże Jaſno cżi! Pżetoż

„ṅeſṁertne woſtaṅe joho Wopom-

„ṅeṅo, dokelż jo tak deṙe pżed Bohom

„każ pżed Tżwojekami lubozne.“

Tak tżitamó wo ſtarém Zakoṅu, wo 4. Staẇe Knihi teje Mudroſcże. Ha zaſé
praji naſch Wumóžnik „téchſaméch zbóžnéch, kiž tżiſteje Wutrobó ſu,
pżetoz̀ woni budża Boha widżecż.“ Matth. 5, 28, ha ſu porunoſcżeni ſẇatém
Jandżelam ṅeƀeſkoho Kraleſtwa, dżež ſo anicz ṅewudawa ha ṅeżeṅi. Tež
ſẇaté Japoſchtow Pawow, Sudobjo Wuzwoleṅa pżimenuwané, piſa wo prėnim
Liſcże na Korintſkich 3, 16: <pb n="61"/>„zo jo ṗótcżiwó, tżiſté Tżwojek
Tempel Boži, wo kotrémž Duch ſẇaté hako wo ſwojim Wobſedżeṅſtẇe bódli.“
Ha wſchelaczé czérkwinſczé Wutżerjo wuznaja, zo pótzcżiwo ha tżiſte
Kṅežné woſeƀe zaſwuža, do Rjada ṅeƀeſkich Stwoṙeṅow rachnuwane bócż.
Lei, lubó Tżitaṙo! kak wulkei ha kraſnei Doſtoinoſcżi knežniſka Tżiſtota
Tżwojeka wuzbeṅe! Z Zpodżiwaṅom móžemó tohodla wuprajicż: o Modżenczow
ha Kṅežnow Tżiſtota, té kcżėieſch ſṙedża Żiwota ha Duſche kaž
naileſniſcha Róžitżka ha naṗelniſch czéwó Dom Boži z twojim ṙaném
Woṅeṅom! O té Poſelſtnicza ha Wobódleṙka ſẇatoho Ducha! o Matżeṙ teje
Luboſcże ha Waſchṅo jandżelſkoho Żiẇeṅa, té porunoſcżiſch Tżwojekow tudé
na Zemi hižno božim Jandżelam! — Tżiſte Kṅežniſtwo jo naiprėṅſchi Pwód,
kotréž z Krẇe Jehṅecża božoho zeſkhadża, ha wone jo po taikim ṅehinite
Bohaſtwo, ṅezjadwité Wėncz, pomėrṅe drohi Pacżeṙk ha ṅepżedobócżne Ṁeno
Sẇatoſcże; wone jo tak prajiczé Żiweṅo Ducha ha Wotemṙetżo Ṁaſu; jo
Kralowna wſchitkich dobréch Potżinkow ha Wobſedżeṙſtwo wſchoho Dobroho.
Z taikimi woſobnémi Pżiṁenami khwala czérkwinſczé Wutżerjo ha Wótczojo
Potczcżiwoſcz ha Tżiſtotu Kṅeżniſtwa. Hai wo 4. <pb n="62"/>Knižzé 10.
Staẇe wo Pokrotżuwaṅu za Kréſtuſom praji Kempiſki Domaſch: „tżiſté
kṅežniſki Żtant jo ſẇaté Żtant, kotréž Tżwojeka Bohu zpodobnoho,
Jandżelam porunoho, Heli zatraſchnoho ha wſchitkim Dobrém tżeſcżuwanoho
tżini.“ Tež ſamo Pohanſtwo, bórṅež Kṅežnizſtwa nadobnu Mnohotu
ṅezpechuwawo, teſamſtne tola khwali ha zpodżiwa. Ha tola mamó wo
naſchich Tżaſach tak ẇele ṅetżeſnéch Porodow, tak ẇele zaẇedżenéch
Dżowkow! Tżohodla da, (mów traż ſo nėkotré wopraſchecż) jo tżiſtoho
Kṅežnizſtwa Żtant tak jara wuzbėwané? tżohodla ſo Tżiſtoſcże
Potzcżiwoſcżi naikhwalbniſche Swowo rétżi ha naiwoſobniſche Mėſto
pżipokazuẇe? Tohodla, dokelž jo naiſẇacżiſcha Trojicza tomu ṙecz
ƀewſchimi naiprėnſcha ha wėtżna Kṅežna [1]⁾; dokelž ṅeƀeſki Wótcz k
ſwojomu jednorodżenomu Sénei Nawoženi wſchitkich Kṅežnow ha k Dżowczé
ſtaiṅe tżiſtu Kṅežnu Mariju ma, toho Séna naizbóżniſchu Macżeṙ ha
Ṅewėſtu Ducha ſẇatoho; — tohodla, dokelž jo Tżiſtota woſobna Nada Boža
wo téch, kiž ſo k Bohu za ṅu modla; — tohodla, dokelž Bóh tżiſte ha
pótzcżiwó <pb n="63"/>Duſche prėdé wſchėch druhich lubuẇe, powóſchi ha k
ſwojim wuzwoleném Ṅewėſtam krónuẇe; — tohodla, dokelž wſchėchzromadṅe
wot Żónſkich ta Wėrnoſcz pwatżi: zo, kaž wo Ṅetżiſtoſcżi wſchitkeṙeṅe
zwo Potżinki romadu zwožuwane, tak wo Tżiſtoſczi wſche Potzcżiwoſcże
zromadżene ſu. Tżiſté ha pótzcżiwó Tżwojek jo bohabojazné ha ponižné,
pomėrné ha ztrózwé, pilné ha tżeſné; wón jo Kṅežitżeṙ wſchitkich ſwojich
Wutżucżow ha Požadoſcżow; z napżecża jo Ṅetżiſté bohazabótżiwó ha lėni,
ṅepobóžné ha lóžtarſki, póchaṙſki ha huſto doſcż tež nėwné ha nėſmilné,
z krótkim: podwólné Swužownik wſcheje Roznoſcże ha Rėſchnoſcże; wón jo
Pomócznik Djabowa ha tak prajiczé Zamorduwaṙ tżiſtéch Duſchow. Tulei
ſurowu ha zrudnu Wėrnoſcż czu ja mojim Tżitaṙam pżez jedén Pżikwad,
kotréž nėdże wo Wopiſaṅu Ziẇeṅa wſchelakich Potzcżiwóch potṙechich,
dopokazacż, Pżikwad jeneje potzcżiwoje Kṅežné, kotrejež Ṁeno ha
Wopownecżo wó czérkwinſkich Protékach na dżeṅ 10. Meje ſtajene namakamó.
Dai Bóh, zo bó kóždé wo ṅei Tżiſtotu ha Potzcżiwoſcz hako Bohu
nailubſche Kubwo zpóznaw ha wóſche wſchitkich tżaſnéch Zamóžeṅow ha
Tżeſcżownoſcżow wóſoko wažiw; hale <pb n="64"/>pódla tež wo Netżiſtocże
Kużow wſchelakoho Ṅezboža ha Hubeṅſtwa widżaw ha ju tamaw ha hidżiw hako
Peſtilenczu, kotraž cżélne ha duchowne Żiẇeṅo Tżwojekow rani ha zkazé.

Zolongia bė pżed dlėhe hatż tawzént Lėtami wo Aquitanſkim wo Wſé
Willemondu rodżena, bė burſkich, pėknéch ha bohabojaznéch Starſchich
Dżėcżatko. Po tżaſném ha ſwėtném Naſtupaṅu bė wona z jara niſkoho
Żtanta. Jeje Nan, dżėwawó Muž, réjeſche ha kopaſche z wulkei Pilnoſcżu
na Polach, zo bó ſebi pżez to ſwói wſchédné Khlėb zaſwužiw ha téch
Swojich zežiwiw. Tam bė wona pżi womėrnéch Wowczkach, kotrež paſéſche,
hoṙezroſtwa ha wotcżeṅena. Starſchei bėſchtai dobrei Kżeſcżijanai ha
ſtaraſchtai ſo za tém, zo bó jeju Dżowcżicżka wo kżeſcżijanſkei
Zprawnoſcżi ha wo Hidżeṅu kóždoho Rėcha zwoſtawa; hale Nan ha Macż ji
jara khėczé zemṙeſchtai ha žane tżaſne Kubwa ṅezawoſtajiſchtai; ƀez
Khėiże ha Dwora, ƀez kóždoho Srėdka dobroho Wonpżiṅdżeṅa bė wona ſamoi
ſebi zawoſtajena. Hatż ruṅe po zwonkowném Namakaṅu czéle khuda wobſéné
wona tola wo ſwojei Nuczkoſcżi jene žadne Bohaſtwo, kotrež czéwó Swėt
dacż ṅemóže, hai zadżiw dé po <pb n="65"/>zaſwuženei Doſtoinoſcżi wóſoko
doſcż wažicż zrozemi; — menuiczé: wona bė pótzcżiwoje, tżiſteje Wutrobó,
jeneje knežnizkeje Wutrobó, kotruž wſchė dobre Pótżinki zdebjachu,
Pótżinki, kotrež jeje czéwomu Wonladaṅu taiku Lėſnoſcż ha Ṙanoſcż dachu,
zo Kóždoho Spodżiwaṅo na ſo zcżané. Zmėromne ha poniz̀ne, ha pżi tém tola
leſne bė kóžde jeje Stawow Hibaṅo. Nitżo ṅehnu jeje Wutrobu hatż tżiſta
Luboſcż k Bohu ha k Kréſtuſei. Anicz ta naimeṅſcha Móſlicżka ṅekaikeje
Ṅetżiſtoté habo Ṅepótzcżiwoſcże wo jeje Wutroƀe žeṅe ṅezezkhadża, tżim
ẇele ṁeṅe, zo bóchu cżėlne Wutżucża ſo jeje moczuwali, ṅepotzcżiwo
Żadoſcże wo nei won ha nutz khodżili, habo nėkaike ṅetżiſte Swowtżko
jeje Hort woṅetżeſcżiwo. Jeje ſtaine k Ṅeƀu Poladṅeṅa ṅewozjewichu jenoi
huboku nutérnu Pobóžnoſcż, hale wuſépachu ẇele bóle Żkṙe boizkeje
Luboſcże, kotraž jeje czéwu Wutrobu naṗelni. Ztéknéwſchi Ruczé wona
huſto k Ṅeƀu zdéchné: Kṅeže, Jezu Kréſchcże! té ſé Ẇedżicżeṙ mojoho
Kṅežniſtwa, Wobwachuwaṙ ha Zakitaṙ mojeje Duſche!“ Na to ſo ji zdaſche,
hako bó joho Wotmolweṅo wo ſebi wuſwóſchawa: „hai teƀe ſém ſebi ja na
wėtżṅe wuzwoliw k Ṅeẇeſcże!“ — Lei lubó Tżitaṙo! <pb n="66"/>lei jow
Ṅewėſtu Kréſtuſa, lei jow wėrnu Kṅežnu! ha zpodżiwai pżeczé tżiſtoho
Kṅežniſtwa Zaſwužbu! Pżetoż tón Modżeṅcz ha ta Kṅežna ṅemóžetai ſo
Knežniſtwa hordżicż, kotreiž Duſcha, kaž je pola Zolongije bė, czéle
ṅewoblakuwana ṅejo, ha kotreiž, bórṅež zjawnu Ṅetżiſtotu ṅewoboſchwoi,
ſebi tola wo Wutroƀe lóžtaṙſke Poẇeſeleṅa dowolitai. K ẇernei Kṅežṅe
ſwuſcha tak deṙe znutzkowna Duſche Pȯtzcżiwoſcż kaž zwonkowna ṁaſna
Zdżerliwoſcż. Czéle tżiſtai dérbitai Modżeṅcz ha Kṅežna bócż ha
zwoſtacż, ha jeju tżiſta Duſcha Cżėwo pżekraſnicż. — Stai ſebi mólicżke
ṅewinwate ṙane Dżėcżatko pżed twojoho Ducha Wotżi ha té widżiſch wo ṅim
Kṅežnu. Wone nima žanu zwu Móſlicżku, ṅewupraji žane zwo Swowcżko, hai
wone woboi anicz ṅeznaje, anicz ṅerozemi. Ruṅež tak jo ha dérbi bócż
pola tżiſteje Kṅežné. Pżetož kaž ṅetżiſte Móſle porodża ṅetżiſte Swowa,
tak ṅetżiſte Swowa zplahuwaju ṅeſchwarne Skutkuwaṅa. Slub dozpownoho
Kṅežniſtwa žada Wutrobó Pótzcżiwoſcż ha Cżėwa Tżiſtotu wo wſchėm, jo
wobſtainé ha traje wėtżṅe, ha wuzankṅe tež naiṁeṅſche Móſle za
Ṅetżiſtotu, ſlubi ha poda Duſchu na wėtżné Tżas ṅeƀeſkomu Nawoženi, hai
wona wotṙekṅe ſo kóždomu ſẇetnomu <pb n="67"/>Braſchcżeṅu, bórṅež ji
teſamo naiwėtżu ha bohacżiſchu tżaſnu Tżeſcżownoſcż zkicżiwo ha wot
jenoho Sẇatoho pżiſchwo. Taiki Slub bė Zolongia z ṅeƀeſkim Nawožeṅu
wobzanknéwa. „O zbóžna Potṙebnoſcż,“[2]⁾ móžeſche wona ze ſẇatém
Hawżtnom prajicż, „kiž ṁe k tak wulkim Pótzcżiwoſcżam doẇedżeſch!“
Pżetož to bė jeje Duchei wėrnu Swobodnoſcż naromadżiwo ha pżez to ſo
wona kóždomu Kṅežitżeṙſtwu Ṁaſa wotṙeknéwa; pżez to bė wona Wuzwoleṅo ha
Tżeſcż nadobówa, kotraž czéwoho Swėta Tżeſcżuwaṅo ha Ẇeſela pżekrotżi ha
pżelada, tu Tżeſcz: ſénowa Żona ha pżtchodna Macżeṙ teje naizbóžniſcheje
Kṅežné Marije bócż. O dé bóchu tola wſchitczé Luboznoſcż tżiſtéch
Duſchow Lubuwarja zpóznali, kotrohož Ṁeno jo Jėzus ha kotrohož Ṙanoſcż
Swoncza Swėtwoſcż pżetṙechi! — Ach! kak huſto ha radé jo wón wo naſchim
Tżaſu wot ſwėtnéch Nawožeṅow na Bok ſtortżené! — Déž jenoi ſo ṅedże
ṅekaiki wot nich pokaže, jo won zmolom, tak prajiczé, na Thrón
lóžtaṙſkeje Wutrobó poſtajené, ha wot jara ẇele jo potém Kṅežitżeṙ ha
Nawožeṅa ṅeƀeſkoho Kraleſtwa zabóté ha zaczṗaté, <pb n="68"/>hai, tomu
recz, z Nohomai poteptané. — Nicz ja z mojimi ſwabomi Rétżemi hale ſẇaté
Pawow praji: „Żtóž ſo wo Ṅetżiſtoſcże pżerėſchi, Kréſtuſa Cżėwo z
Nohomai tepczé ha joho ſẇatu Kṙeẇ woṅetżeſcżi.“

Kaž ṅewinwata, kraſna ha tżiſta Zolongia po ſwojei Duſchi bė, ruṅe tak
lėſna ha lubozna bė jeje Cżéwa Żtawtnoſcż, tak, zo ſo ẇele bóle
woſobnoho Krala hatż jenoho Bura Dżėcżo bócż zdaſche. Wona bė zébolata
Kraſnoſcż ha Khwalba, kaž hiſchcżen nichtón wo Willemondże, hai wo
czéwom Kraleſtẇe widżaw nėbė. Żtož pak Doſpownoſcż jeje Leſnoſcże habo
Ṙanoſcże, tak prajiczé, k Dżiwei Naturé wuzbėné, bė jeje lubozne ha
miwoſcżiwó Woblitżo, kotrohož Wotżi Wobladarei taikeje pżenaturſkeje
Żtawtnoſcże wėrnoho Jandżela zpóznacż daſchtai. Ṙana wona bė, pżemėrṅe
ṙana. — Hale żto jo taika Ṙanoſcż pżecżiwo tei Ṙanoſcżi ṅeƀeſkoho
Nawožeṅa? — Wón bė po Swowach kralowſkoho Spėwaṙa Davida ṙané wot
Woblicżwa ha na nailėṗe zeżtawtwané ƀez Dżėcżimi czéwoho Tżwojeſtwo.
Joho Ṙanoſcż jo ṅeſṁertna ha ṅezẇadṅe žeṅe; Tżwojekow Ṙanoſcz pak ſo
miṅe, jo hinita ha rozpaṅe do Ṗerſchcże. Naiṙeṅſcha na Swėcże bė wo
Tżaſu ſẇatoho Mėſchnika Aloyſiußa <pb n="69"/>jeho Pżecżelnicza,
Kheižorka Iſabella; hale zatraſchṅe rozna ha żkaṙedna, (wuzna Francz
Borgia, déž wo Mėſcże Granadże jeje Rów wopóta,) bė wona po Wumṙetżu. —
Cżėwnu Ṙanoſcz póžere Row, duchowna ſo do Paradiza wuzbėṅe. Ḃez tém hatż
ta prėnſcha do Ṗerſchcże ha Poṗewa rozpaṅe ha ſo do Znicża pżewobrotżi,
zbėṅe ſo ta poſleṅſcha wo Mrėcżu kaž leſna Ṁetel, wudeƀena z Barbami
wſcheje Tżiſtoté ha Ṅewinwatoſcże k Ṅeƀa Wóſokoſcżi do Wobódleṅow Božich
Jandżelow, zo mówa wo prėnim Ṙadże Jehṅatko Bože zcżėhuwacż ha wſchudżom
pżewodżecż. Tżaſna habó žiwotna Ṙanoſcż jo wóſche toho tež Pżeradnicza
ha Zaẇedżeṙka k Ṅetżiſtoſcżi, Koſédwo za Pótzcżiwoſcż — tež tu
nailėpſchu, wabjacze hale jedoité Jėdwo za ṅeſṁertnu Duſchu, ha potaikim
Rubežnicza ha Zamorduwaṙka ſamoho ſo, dokelż Cżėwo ha Duſchu lochczé do
Hwubokoſcże teje Hele zaſtortżi! — Jenož nuczkowna Ṙanoſcż poda
zwonkownei cżėwnei Drohotnoſcż ha wėrnu Pwacżiznu jow na Zemi tak deṙe
kaž dale toho Rowa, dżež wona Cżėwo z ṅeſṁertnei Ṙanoſcżu wobdari. Joli
pak talei duchowna Tżeſcżownoſcż ha ſẇata Ṅewinwatoſcż zkažena, potém jo
pżenaturſke Pżirunaṅo ha <pb n="70"/>Znameṅo Boha toho Naiſẇacżiſchoho
wo Tżwojeku na wėtżṅe wopanczane ha tak wumazane, zo ſo žeṅi jaczé do
naiprėnſcheje Ṙanoſcże ṅewrócżi. Te wo Kuṗeli ſẇateje Kcżeṅczé na
naikraſniſcho wudeƀene Woblecżo wuſprawnoſcżeneje Duſche pżewobrocżi ſo
do helſkeje Roznoſcże, tak, zo bó ſo té, dé bó je na cżėlne Waſchṅo
wuladacż mow, ſuroẇe naſtróžaw ha z Woproſtnoſcżu zemṙew. — Ha ta
zwonkowna cżėlna Ṙanoſcż? — wona jo tak prajiczé ſwėcżaté Férnis
hiniteho Cżėwa, wo kotrémž zamoṙena ha zatamana Duſcha hoſpoduẇe; wona
jo ṅekaika Barba, kotraž žadwawoho Ducha Roznoſcż huƀeṅe pżikréẇe ha
żpatṅe zakhowacż rozemi. Taika Ṙanoſcż jo lute Hebanſtwo, Khowanka
żkradżnéch Rubežnikow, kiž na Zaẇedżeṅo tżiſtéch Duſchow wakaja —, jo
zwólné hebanſki Hrat wo Ruczé toho Zatana, kotréž pżez ṅu doſtaṅe, żtoż
ƀez ṅeje doſtacż ṅemóžeſche, ṁenuiczé Pad Ṅewinwatoſcże habo Woboṅdżeṅo
Ṅetżiſtoté. Zatraſchna Wėrnoſcż: Ṙanoſcż wojuẇe pźeczé z Tżiſtotu; ſwoju
Ṙanoſcz do prėdka ſtajicż rėka Ṅewinwatoſcż wuſtajecż habo na pżedaṅ
noſécż. Wone jo nimale jene ha teſamſtne: ṙanu Żtawtnoſcż pżed Wotżi ha
Snėh Tżiſtoté do Swoncza kwaſcż. — O ṅepomėrna Lochkomóſnoſcż ha
Ṅewobſtainoſcż, <pb n="71"/>z kotreiž tak ẇele wo nėtziſchich Dṅach
naiwažniſche Bohaſtwo ſwojeje Ṙanoſcże do wſchitkich Towarſtwow ha
Pżazow, nawſche piwne Ẇetżoré ha Reje k Podżiwaṅu wunoſchuẇe, pżede
wſchitkimi Duṙemi ha Woknami, hai wo Božim Doṁe widżecż dadża, zjawṅe na
Haſach ha Drohach, na Balach, Rejach ha wo Keklijach wubituju! O
Żpatnoſcż ha Ṅekhmanſtwo! — Tón žadoſcżi, wuruƀené bócż, kiž zjawṅe
ſwoju Ṙanoſcż na pżedaṅ noſé! — Ḃez tém hatż Jedén Slėbro ha Zwote do
deṙe ha krutże zankṅenéch Każcżow powożi ha zkhowa, ṅewaži wón nitżo na
to, ſwoju Ṅewinwatoſcż wobkhowacż, kotruž jomu tola czéwó Swėt, bórṅež z
lutém Zwotém ha Diamantami wobſété bów, zapwacżicż ṅemóže! Pżetož prai
wſchak mi, żto pomha Tżwojekei, czéwo Swėt wobſénécż, déž tola Żkodu na
ſwojei Duſchi cżerpi? — Hai żto, wuznai je wo Prawdże, lubó Tżitaṙo! żto
pomha to tebi? — Hale — hale mó dérbimó z wulkim Zrudżeṅom pżez wſchėdne
Zhoṅeṅo rozwutżeni wuznacż ha zpóznacż, żtóż Japoſchtow Pawow praji:
„Cżi, kiž junkrotż ṁaſṅe zmȯſleni ſu, ladaja za tém, żtoż toho Ṁaſa jo,
kiž pak z Ducha rodżeni ſu, ladaja za tém, żtoż toho Ducha jo.“ Rom. 8,
5. — <pb n="72"/>Cżi, kiž ſo junkrotż wot Moczé teje Żadoſcżiwoſcże jecż
dachu, žadoſcża jenoi za jeje Kubwami ha Ẇeſelami, kotreiž niſczé
Swužowniczé ha Wotrocżczé woni ſu; cżi pak, kiž wo woſobném Wobkhowaṅu
Ṅewinwatoſcże woſtanu, budża pżeczé, wot Ducha ſẇatoho ẇedżeni, na
haṅeném Bohaſtẇe Wėrnoſcże ha Pótzcżiwoſcże pżiƀeracż ha ſo pżez to Bohu
zpodobacż. Cżi prėni hidża tón Kżiż, cżi poſleni lubuju tonſamſtné, ha
noſcha jon radé, kaž ſo za wėrnéch Kṅežnow zaleži, hako tżeſcżowné
Czeich na ſwojei Wutroƀe.

Zolongia to wſchitko jara deṙe wė, zrozemi ha znaje. Wona hidżi, ẇele
wobladuwacż ha wobladuwana bócż, tohodla jo wo paradizkei Zelenoſcżi
ṅewinwateje Puſcżiné jeje nailubſche Wobodleṅo. Ha zo bó wſchitkim
Naſtawkam ha Żadoſcżam za ſwoju Ruku namol napżecżiwo ſtupiwa, ſlubi ſo
wona na wėtżṅe ṅeƀeſkomu Nawožeṅi. — Wo leſnei zelenei Rėzénini modli ſo
wona kletżo k Ṅeƀu: „O Kṅeže Jėzu Kréſchcże! do twojeju Rukow zapowožu
ja moje Kṅežizſtwo; z tobu ja Slub wobzanknu do Wėtżnoſcże!“ — Za to jo
wona z tak dobrémi Żadaṅami ha z nuczkownémt Troztuwaṅami naṗelṅena ha
wot ṅeƀeſkeje Luboſcże <pb n="73"/>pżewzata, zo ji wſchitke Zkitżeṅa
tżaſnéch Slubeṅow ha Ẇeſelow, ſwėtnéch Tżeſcżownoſcżow ha Bohaſtwow za
proznu Hinitoſcz pwatża.

Nėtk pojedachu ſo wot teje zpodżiwneje Kṅežné wſchelake Wėtzé ha Rétże,
ha ta Poẇeſcz wot jeje khwalbneje Ṙanoſcże pżindże hatż na Fėrżtowſki
Dwór Aquitanſkoho Kraja k Wuſchomai Zemjana z Berri, z Menom Bernard.
Hatż wón lėdém jeje Ṙanoſcże Khwalbu wuſwóſcha, bė tež joho Ložtarſtwa
powna Wutroba z molom ze želiwoi Luboſcżu pżecżiwo tei Kṅežṅe hnuta ha
zcżeṅena, kotruž wón ženi widżaw ṅebė, wot kotreiž jenoi Luda Hort tak
khwalbṅe rétżecż ſwóſcheſche. Wón ſebi tak leſne Sẇecżo wot jeje
Woblitżwa pżed ſwojoho Ducha Wotżi prėdk ſtaji, zo ſwojei ṅepotzcżiwoi
Żadoſcżi za nej žane Ṁezé jaczé ſtajicż ṅemóžeſche. Tohodla poda ſo wón
ƀewſchoho Komdżeṅa do Willemonda, zo bó ſo pżez Hoṅtwu trožku poẇeſeliw.
Zaẇeſczi jena ſchwarna Hoṅtwa, k kotreiž tak prajiczé Djabow Kózwo raje
ha joho Towarſch Sécże plecże, zo bóchu luboznu boju Khudżinku popanéli
ha wot Ṅewinwatoſcże pżiṅeſli. Ṅech jenoi pżiṅdże; wón ju ṅebudże pżi
ṅetrebawſchim Żortuwaṅu hale ponižném Modleṅu namakacż, nicz póſchṅe
wudeƀenu, zo mówa ſo <pb n="74"/>ſwėtnomu, hale ṅeƀeſkomu Weṙchei
zpodobacż, kotréž jo móczné ha ſélne tež wo naiſwabſchim, ha ſebi Swabo
wuzwoli, zo bó tak nailėṗe ſwoju zpodżiwnu Mócz dopokazaw. Lėdem bė
Bernard na wobczeichuwane Ṁėſtu pżiſchow ha tu pótzcżiwu Kṅežnu wuladaw,
da žeṙeſche móczṅe wo joho Wutroƀe ṅetżiſta Nakhilnoſcż ha Zadoſcż, ha
želiwo palacze Pruhi Zwoložtaṙſtwa z joho Wotżow ſapachu.

Z tżiſtei hale z tunei Draſtu wobletżena kletżeſche Zolongia w Traẇe ſo
k Bohu modliczé z tékṅenémai Rukomai ha wo Ponižnoſcżi k Zemi ladaczémai
Wotżomai; ji naimeṅſche Zwo do Móſlow ṅepané, hai wona tež toho wo
bliſkei Pżitomnoſcżi ju wobladwaczoho Férżtu ṅezmėrkwa; poſleṅom ſo
zezda hako bó božoho Jandżela habó leſnu Pohanow Pżibowku pṙedé ſo
widżaw; tohodla ſkotżi wón khėczé ze ſwojoho Koṅa ha pżibližuwaſche ſo k
tomu ſpodżiwṅe ṙanomu Holcżatku, poſtrowi je wutrobṅe ze ſwódkimi ha
leſṅe klintżaczémi Swowami, ha da pżez wſchelake ponižne #ileṅa ha
Kwoṅeṅa zjawṅe zpóznacż, zo cze ſo k ṅi hako k jenomu Pżibohu modlicż! —
Ha Zolongia? Zawėrno tež wona ſo zadżerża tak, zo mówa za Pżiboha
pwacżicż. Hale nicz po tajaczém Waſchṅu ſwėtnéch Kṅežnow, <pb
n="75"/>kotrež ſo k nabwaznomu Zadżeržeṅu Liżcżerjow ha Mandżelſtwa
Wamarjow wuſṁeja, déž tola pṙedé do jich Ložtaṙſtwa ha Liżcżeṅa
zwolichu; hale po Waſchṅu taikich Pżibohow, wot kotréchž Pſalmiſta
praji: „Hort maja, hale ṅerétża; Wotżi maja, ha ṅewidża; Wuſchi maju ha
tola nitżo ṅeſwóſcha.“ Pſlm. 113, 13.

Zolongia ma dṙe Hort hale nima Lóżt, z tém modém Zeṁaṅom ſchcżebotacż;
wona ma Wotżi, hale nicz, zo bó z nimai wo Cżipnoſcżi ſo wobladuwawa,
hale jeju k Zemi dele wrocżiwa; wona ma Wuſchi, hale nicz k Swóſcheṅu
zalubuwaczéch Swowow. — Na wſchitke joho lėſne Rétże, zwote Luƀeṅa ha
liżcżaze Narétżeṅa, Kiwaṅa ha Waƀeṅa wona nailėpſche Wotmolweṅo da:
ṁenuiczé — žane.

Bernardowo pżeproſchacze Narétżeṅo bė ruṅe tak leſne ha pżecżelne, kaž
pṙedé joho Poſtroẇeṅo; kóžde Swowcžko bė deṙe pżemóſlene ha powne
Swódkoſcże: wón mėjeſche tak prajiczé Wutrobu na Jazéku, habó ẇele bole
Jazék wo Wutroƀe. Wón k ni dżeſche: boja Khudżinka! żto té tola jow
dżėwaſch? Wulke Zbožo za teƀe, zo jowlei, teƀe nadeṅdu ha potrechju.
Twoja Ṙanoſcz ha Pótzcżiwoſcz jo lépſchoho Namakaṅa hódna. Ja pżindu, zo
bóch tuſamſtnu k zaſwuženei <pb n="76"/>Tżeſcżownoſcżi wuzbėnéw.
Ṅezṗedżui ſo twojomu Zbožu, te Ṅebjo cze tebe k Fėrżcżiṅe z Berri
wuzwolicż. Pżetož lei! ja ſém Bernard, Aquitanſki Férżta, Hrabja z
Berri. Prai jenoi be wſchoho Wotlakuwaṅa: „hai!“ dha teƀe zmolom hako
hrabinſku Maṅdżelſku ha Férżtżinu do mojoho woſobnoho Rodu pżiẇedu.
Telei Prawo tebi zawėſcżi pżed ẇele Tawzéntami pżiſwuſcha! — Té to wo
Prawdże zaſwužiſch! — Zolongia haṅbicżiẇe k Zemi lada, ṙana Tżerẇenoſcż
jeje leſne Woblitżwo pżekraſni. Żana Bojoſcż ha Stéſknoſcż ſo jeje
ṅemoczuwaſchtei, ẇele bole ju žadna Wutrobitoſcż naṗelni. Wone ſo z ṅeju
ṅimale dżėſche, kaž z jenei Korallu, z Morja Hwubokoſcże wucżeneneju.
Kaž dowho ṁenuiczé Koralla ſo wo Wodże namaka, jo wona blėda, ṁechka ha
zhibwata! hale na Loft pżiṅeſéna wotżerẇeni ſo ha doſtaṅe krutu
Tẇerdoſcż. — Zolongia tohodla, dokelž Zeṁan wot ſwojeje Żeṅtbó z leſṅe
wabjaczémi Swowami rétżecż ṅepżeſta, pané jomu z témlemi Swowami do
Rétże: „ja hižno pżiſwuſcham jenomu Druhomu, kiž jo wam predépżiſchow;
wón jo ṁe wobczeichwaw, zo ṅebóch pżi nim žanomu pżipanéwa. Ja lubuju
Kréſtuſa, na kotrohož Ṁeno ſém kcżena; <pb n="77"/>pżetož joho lubuwajo
woſtanu ja ṅewinwata; joho ſo dotknéwſchi wobkhowam Tżiſtotu; z nim
wožeṅena woſtanu pżeczé pótzcżiwa Kṅežna. Jomu ſém ſo ſlubiwa ha woſtanu
ſwėrna; jomu, kotromuž Jandżelo ſwuža, kotrohož Hordoſcż Swónczo ha
Mėſatżk khwalitai ha zpodżiwatai. Nėtk wėſcże, žto macże wote mṅe ſo
nadżecż ha dotżakacż; ja nikoho k lėpſchom mėcż ṅemóžu, dokelž to za
Rėch dżeržu.“

Bernard, wot leſnoho Zatżerweṅeṅa jeje Litżkow ha wot Watkoſcże jeje
Rétże hiżcżen ẇele bole nahaṅané ṅeda ji žadén Mėr ha ṅepżeſta ju z
Leſnoſcżu ha z Liżcżeṅom narétżuwacż ha ſebi zwolnu żtżinicż. Wón
wobzankné, jeje krute Prėdkwzacżo ze wſchelakimi zwotémi ha demantnémi
Slubeṅami ſwėtneje Wóſokoſcże ha Woſobnoſcże pżewinécż. Hale wſchitko
podarmo. Jeje tżiſta Wutroba bė tak prajiczé z Tẇerdżiznu wobdata,
kotruž žadén wuſchikné ha móczné Ṅepżecżel pżewinécż ṅemóže. Wón na to
po Waſchṅu ſélnéch Wȯjwodow, déž bė prėṅe Żturmuwaṅo podarmo, potża
ſwoju helſku Wóinu z Leſcżu dale ẇeſcż, móſlo, na taike Waſchṅo ſwabu
Holtżku ſkeṙſcho pżewinécż; tohodla wón czéwu muſku Mócz nawožówaſche. —
Nėtk jow pwacżeſche, z napżecża móczṅe <pb n="78"/>woiwacż, nėtk bė za
Zolongiju naiẇetżi Tżas, ſo zpedżuwacż, bórṅež pódla Żiẇeṅo zhubiwa,
jenoi zo mówa Duſche Tżiſtotu wobdżeržecż ha zkhowacż. — Nėtk luba
Tżitarka! ṅejo Pżecżelniwoſcż jaczé na ſwojim Mėſcże, ha Żkropawoſcż
ṅepomha nitżo pżecżiwo tém, kiž tebi Haṅbu ha Ṅetżeſcz natżinicż ſo
proczuwaju. Ṅehaṅbitoſcżi ha Ṅewuſtatoſcżi maſch zaſé ṅewuſtate hrubo
Waſchṅo ha Zadżeržeṅo napżecżo ſtajicż. Habó znajeſch traż ẇetżu
Ṅewuſtatoſcż, hatż déž teƀe za taiku dżerža, kotreiž žana kṅežniſka
Tżeſcz nitżo jaczé ṅepwatżi? kotraž ſwoju Ṅewinwatoſcż pżedawa? kotruž
jedén habó druhi za tak ṅehaṅbitu dżerži, zo móže ſebi wot ṅeje
kóždżicżku Ṅetżiſtotu žadacż ha ſo jeju nadżecż? Wobarai ſo, joli zo
tebi Ṅewinwatoſcż hiżcżen ſẇata jo; ṅepodai ſo, joli tebi Ṅeƀo lubo;
bódż ṅewuſtata, joli czeſch ſo Bohu zpodobacż: wone pwatżi, naireṅſche
Kubwo ha Bohaſtwo wobkhowacż, kotrež ſo z nitżim, anicz z Peṅezami ha
Kraleſtwami, anicz z Krónami ha Diademami, zapwatżicż ṅehodżi. — Ṙane
Patżerki nichtón Swiṅom prėdk ṅeṁeczé. — Jenomu ṅehaṅbitomu Tżwojekei,
kiž ſo tebi z ṅepótzcżiwoi Khrobliwoſcżu pżibliżuẇe, pokazai k
naimeṅſchomu Khriƀet habó cżek, wowai za <pb n="79"/>Pomocz ha natżin
jomu Haṅbu. — Bórṅež wón tebi naiſwėrniſchu Luboſcż ſlubiw, dżerž ju za
djabowſku Bżu; bórṅež pżiſahaw, teƀe ženi ṅewopuſchcżicż, ṅewėr jomu;
bórṅež tebi na naiwadkiſche Waſchṅo pżez ſwoje wumóſlene Rétże ſo
dopokazacż próczuwaw, zo nitżo zwo ha rozne ṅecha, zo Rėch ṅejo, żtoż wo
teƀe cze ha žada, dha ſo dopomṅ na wadke Swowa helſkoho Hada wo
Paradizu, kotréž k Jėvė prajeſche: „wói ṅebudżetai nihde Sṁercże
wumṙecż, ẇele bóle budżetai hako Bóh;“ 1. Móiſ. 3, 4.; na to ſo dopomṅ,
ha té budżeſch deṙe zpóznacż, koho pżed ſobu maſch ha żto wón z tobu
cze; hewak pżiṅdże Boha Ṅew ha Ṅeƀa Hramota na teƀe. — Hale tež té, lubó
Tżitaṙo! kedżbui ha wachui na ſamoho ſo; ṅewopótai ženi dwojateje Wowó
Towarſtwa ha ṅedżerž z Ložtarſkimi Pżecżelnoſcż, ẇelebóle ſo na ſẇatoho
Pawowa Swowa dopomṅ: „zo zwo Rétże tež nailėpſche Zadżeržeṅo zkaža.“ 1.
Kor. 15, 33. — Ṅecżerp Bliſkoſcż žaneje Holczé, kotraž cze ſo wſchitkim
zpodobacż; té znajeſch Sazé ha Smowu, żtóż ſo jeju dotkṅe, womaza habó
wopancza ſo. Tohodla, kaž zaſé ſẇaté Pawow praji: „nėdotk ſo žaneje
Zonſkeje,“ 1. Kor. 7, 1; dokelž żtoż k Woheṅu pżiṅdże, zpali ſo, habó
dérbi k naimeṅſchom <pb n="80"/>cżerṗecż, zo mow ſebi nėżto zpalicż. —
Ṅezpuſchcżei ha ṅetwaṙ na ſo; ṅemėj pżemėrnu Dowėrnoſcż na twoju
Sélnoſcż k Dobromu; ṅedżerž ſo za bohabojaznoho, kotromuž nitżo żkodżecż
ṅemóže, ha ṅemóſli ſebi, zo ſé pżeklepané ha mudré doſcż z naiṁeṅſcha wo
taikej Naležnoſcże Żtutżczé. — Habó ſé traž té ſélniſchi déžli Zamzon,
kotrohož Dalila zheba? habó bohabojazniſchi, déžli Kral David, kotrohož
Zalubuwaṅo do Żonſkich k zrudnomu Padei, k Ṅetżiſtocże, k
Mandżelſtwozwamaṅu, hai k Pżibowſtwu zaẇedże? Wotmoi ſebi deṙe na to ha
po tém ſo zadżerž. Pżetož lei! mó ſmó wſchiczé Swabi, zwomitém habo
kiprém Sudobjam ruṅa; hai wóſoke Lėta ha ſchedżiwo Woſé ṅewotdżerża wot
Bwazénſtwa. Modli ſo huſto k Bohu po deṙe znatém Pżiſwoẇe ze ſtaroho
Tżaſa: „dai mi Nadu, zo hdé bóch bów wo Modoſcżi pótzcżiwó, wo Staroƀe
nicz naramné, dha czu ja czéwó Swėt za Ṅeƀo nadobócż.“ Ṅezabódż tež na
tulei Wėrnoſcż: Tżwojek, hatż ruṅe jo ſẇaté, ſprawné ha wo wſchėm deṙe
rozwutżené, woſtaṅe Bėzdonk[3]⁾.

Hale dże dha woſtaṅe Zolongija? ſo té praſcheſch, ha maſch praẇe, zo
taike Praſcheṅo <pb n="81"/>nėtk ſtajiſch: dże wona jo? — pżetož lei!
wona ṅejo jaczé pżi kneizkim ha ložtarſkim Zeṁanu; wona jo wucżeknéwa ha
to tak ṅenadżiczé ha khėczé, hako bó ji Luboſcż k Bohu Kżidwa pożtżiwa.
Praje tak; wo Wucżekṅeṅu jo Wumožeṅo ha Zbożo. — Wo wſchitkim ṅetṙebaſch
Bojoſcż znacż, lubó Tżitaṙo! hałe wopomṅ Napominaṅo Pawowa: „ſtói krutże
wo Wéṙe; ſkutkui muſczé ha woſtaṅ ſélné.“ 1. Kor. 16, 3. Žtrétwi moczṅe
pżecżiwo Pócharſtwu ha Naramnoſczi, pżecżiwo Ṅetżiſtocże ha Ṅeprawdże,
pżecżiwo prózném Lubeṅam ha Wabeṅam.

Zdżerż ſo wſcheje Żadoſcże,

Wabeṅow też toho ruṅa;

Nawuk to wot Mawoſcże

Ha ſtói twerdże każ ta Muṙa.

Lubui Tżiſtoſcż w Żiẇeṅu

Ha zdżerż dobru Wutrobu.

Dovowṅ ſo, kak ſwabó ſé!

Taikich Towaṙſchow ſo ladai,

Kiż ſu powni Swoboté; —

Wot taikich ſo zaẇeſcz ṅedai.

Dżerż ſo k tżeſnom Towaṙſtwu,

Zmi ſo pżeczé na Kedżbu.

Hale dżeż Ṅewinwatoſcż do Twócżizné pżindże ha jo bliſko na tém, zo mowa
pżewiṅena bócż, tam pwatżi, żtoż Jandżel boži wotlakwaczomu <pb
n="82"/>Lotei wo Zodoṁe prajeſche: „khwatai, khwatai ha zwarnui twoju
Duſchu!“ Żtóż taikomu Żtrétei wucżekṅe, tón dobódże; żtóż ſtojo woſtaṅe,
lóchczé podleži. — — Nėhdém bė Zolongia cżeknéwa, zo bó khwataiczé wo
Wucżekṅeṅu Zbožo namakawa, hatż tež Bernard z Khwatkom na Koṅa zkotżi ha
za ṅeju cżėreſche, ſo jeje moczuwacż, ju na wſchitke Waſchṅo pżewinécż
ha Kṅežnu móczṅe zeſṗecż. — Lei kak ložtarſke Kekleṙſtwo! — Té
ṅewidżiſch tżepotaczu Holtżitżku wot Smilnoſcże dobrotżiwoho Zeṁana
wobzwarnuwanu, nicz bojaznu Ṅewinwatoſcż z Broṅu kżeſcżijanſkoho Férżté
zakitanu, hale récżeṙſku wahodnu Kṅežnu pżecżiwo Zwoložtarſtwu
ṅekhmanoho Bojaznika woiwaczu, ha wot ṅepotzcżiwoho ha ṅeſchwarnoho
Férżté pżezczėhanu. Kaž wódné Had ze Żtoma na leſne Jeṅatko, kaž Hodleṙ
habó Krawoncz z jenei wóſokeje Mrótżele khėczé na tutżnoho Hoibicżka
delje zletżi, ze ṅeſṁelnémi Pazorami pżimṅe ha zežeṙe, tak cżėreſche
Bernard ha zkotżi z Koṅa dele, rabné moczṅe Zolongiju ha bė za
Wokomikṅeṅo zaſé na Koṅu, dżeržeſche ju krutże ze ſwojimai ruƀenſkimai
Rukomai ha lecżeſche kaž Wėtzik z neju pretż, zo mów doſaṅené Popad na
ſwojim Hrodże póžericż. Jeje Pwakaṅo ha Himerwaṅo, Stonaṅo ha Proſcheṅo,
<pb n="83"/>jeje wulke ha horke Sélzéroṅeṅo ṅemóžeſche na žane Waſchṅo
joho ṅeſmilnu Wutrobu hnucż. Za proſchaczu ha ſtonaczu Ṅewinwatoſcż
ṅeṁejeſche Lożtarſtwa latżné žane miwoſcżiwo Wutżucżo wo ſwojei zkaženei
Wutroƀe. Kaž wot Lovta ṅeſéné pżiṅdże Tżeſcżerubežnik na Koṅu ze ſwojei
tżepotatei Kṅežnu k jenei Rėczé z Ṁeṅom Gravella; hale joho Zkocżo,
kotreż hewak žanu Bojoſcz ṅeznajeſche, nóchczéſche z wažném Zkakaṅom
pżeplowacż, ha Kṅez ſam ſtróži ſo pżed Mnohoſcżu Wodé habó pżed jeje
Hubinu, ha raitwaſche tohodla pżi Rėczé dale, doiż ṅekaiki Brod
ṅenamaka. — Jowlei, dżeż jomu Woda Dalepżiṅdżeṅo zakazwaſche, dérbjaw ſo
wón tola na Boha habo Pharaona dopownicż, kotrohož poſleṅoho
Wſchohomóczné z Koṅemi ha z Wozami wo Moṙu póžeri; ha tżohodla? dokelž
wón jenoi Zcżin ṅeƀeſkeje Ṅeẇeſté rani. Hale naſchoho bohazabócżiwoho ha
ložtarſkoho Zeṁana nitżo ṅewotraſchi. Wón moczuẇe ha wotroji ſwojoho
Koṅa, na jenem Blaku, dżeż ſo jomu huboko ṅezda, nutz zkotżicż ha
pżeplowacż. Kaž prajene habó wumoſlene, tak bó tež żtżiṅene. Hale ſreidż
Rėki wón ṅenadżiwſchi ſtojo woſta ladajo, dże mow nailėṗe rożaczei
Wažnoſcżi <pb n="84"/>wucżeknécż. Tolei tež Zolongia hako dobru
Zkwadnoſcż k ſwojomu Wumožeṅu zpózna ha zkotżi — z Dowėrnoſcżu k
Kréſtuſei, ſwojomu ṅebeſkomu Nawožeṅi, kotrohož ṅepżedobócżne Ṁeno wona
w Hortże ha w Wutroƀe tżeſcżowṅe noſcheſche, wo Wokomikṅeṅu do hubokeje
Rėki, Raitarja moczṅe wot ſo ſtortżiwſchi. Ha — kak mowa Poczcżiwoſcż
zaṅcż ha ſo podmuricż? Bewſcheje Proczé pżiṅdże wona pżez Rėku z
Khwataṅom ha z Wėſtoſcżu kaž bó na kameṅtnei Drózé beižawa. Bernard
ſuroẇe rozwoƀene, zo ṅemóže ſwoje Ložtarſtwo naſétżicż, wobrotżi tež
khėczé Koṅa, ploẇe za nei, ha Brow doſanéwſchi lecżi kaž raṅené Djabow
ze ſwojim Ṁetżom w Ruczé za nei ha — na jedén Raz wotpané wot Zolongije
potzcżiwoho Cżėwa ṅewinwata Wowa, hale Duſchu ṅeſéchu Jandżelo k Ṅebju
hoṙe k wėtżnei Zbožnoſcżi, kotruž ſebi pżez wobkhowanu Pótzcżiwoſcż
zaſwužiwa ƀe.

Ṅeſtroż ſo tej nahwoj Sṁercże!

Duſchu debja Pótzcżiwoſcże;

Na te Strachi ṅepoſkai,

Ṅewinwatoſcż wobkhowai.

Lożté żeru lochczé Modoſcż!

Mėj za Potzcżiwoſcżu Żadoſcż,

Kotraż Tżerta pżewiṅe

Ha cże z Zbożom kronuẇe.

<pb n="85"/>

Lei ha ſpodżiwai jow wumoženu ha triumfirowaczu Ṅewinwatoſcżha
Pótzcżiwoſcż wo ṙanei tżiſtei Krwi! — Żto ſebi ṅedowoli ṅepomėrne ha
ṅenaſétżene Zwolożtarſtwo?! wone hewak dobroho Tżwojeka żtżini k
ṅekmanomu Zaẇedżerei, k ṅeſmilnomu Tyrannei ha k djabowſkomu
Zamorduwarei bezbroniteje Ṅewinwatoſcże. — Zolongiji bė nėtk Wowa
wotrubana, Cżėwo bė wot Duſche rozdżėlene, hale Duſcha — tżiſta ha
ṅewinwata — ṅehodżi ſo wot Boha, ſwojoho Stworicżerja, wotdżeržecż; każ
ſo Kréſtus tež za ṅu na krawnei ha martrarſkei Kalvariſkej Hoṙe (habó
Golgatha) wopruwaſche, tak tež wona zaſé po joho naiſẇatżiſchei Wutżƀe
za Ṅewinwatoſcże Wokhowaṅo radé ſwoje tżaſne Żiẇeṅo k Woporei pżiṅeſé,
zo bó ſebi wėtzne pżez to nadobówa. Jow dérbi kóždé zjawṅe ſpóznacż, zo
Wobkhowaṅo Ṅewinwatoſcże Tżwojeka tak deṙe k Ṅeƀu ẇedże, kaž joho
Ṅepótzcżiwoſcż do tżaſnoho ha wėtżnoho Ṅezboža ſtorcżi.

Pżewiṅ wſchu zwu Nakhilnoſcż!

Wumrecż dérbiſch habó dobécż.

Bėdż ſo; pżez tu Pótzcżiwoſcż

W Żtrécże ṅebudżeſch tė panécż.

Wowai ſo wo Bėdżeṅu

K Bohu z twojei Modlitbu.

<pb n="86"/>

Wón cże ẇedże z Tżaſnoſcże

Do lėpſcheje Wėtżnoſcże.

Zolongia nėtk wėſcżi ſwojoho Zbožnika widżi, za kotrémż jo czéwo ſwoje
ṅewinwate Żiẇeṅo żadóſcżiwa. O hdé bó tola jeje dobré Pżikwad praẇe ẇele
Zcżehuwaṙkow ha Zcżehuwaṙow namakaw! Hai hdé bóchu tola woſobṅe cżi jeje
Pżikwad pżed Wotżomai ṁeli, kiż jenoi z Lochkomoſnoſcżu ſwoju
Ṅewinwatoſcż wobwachuju, kiž ju wo Pócharſtẇe napżedaṅ noſcha, habó kiż
za neju wója ha ju tak prajiczé z nohomai teptaju! — Haṅba, ṅepomėrna
Haṅba jo za naſch hewak zdżéwawu ha deṙe rozwutżené Tżas habó Stotetk,
zo tak ẇełe Kṅeżnow ha Kṅeżnicżkow k ṅekmanomu Padei, k ṅetżeſnomu
Porodże pżindże! zo jich tak ẇele wſchėdṅe z Wóſokoſcże ſreidżaczoho
wėſtoho Zboža do Hwubokoſcże tżaſnoho ha wėtżnoho Ṅezboża paṅe! — Habó
ṅepwatżi traż to wot nėtziſchich Dṅow? Kak huſto ſtaṅe ſo, zo jo Modoſcż
— ta ṅewobwachuwana — z leſnémi Sécżemi ṅeprawoho ha ṅezrawoho
Zalubuwaṅa wobdata; zo ſo za zbožnu dżerżi, hai zo traż jo na tém,
pżiſahacż, zo jedén toho druhoho wėrṅe ha wutrobṅe lubuẇe! O kaike
Tajenſtwo ha <pb n="87"/>Hebaṅſtwo! pżetož po Wėrnoſcżi prajene, daja ha
raṅa taiczé ƀeſobu ſwoje neſṁertne Duſche! O kak huſto leži ſurowo ha
djabowſke Żortwaṅo wo téch Swowach: ja wobſénu toho habó tamnoho
Pżecżelſtwo! ja ſém ſluƀena! Wo ẇele Mėſtach ha tež w nėkotréch Wſach jo
kṅežniczka Pótzcżiwoſcż k Baſéncżczé żtżiṅena, woſeƀe: dżeż jo tak
menuwane nėmſke ha franczowſke Waſchṅo ha Zadżeržeṅo, Hotwaṅo ha
Hoṙeſwužeṅo Kṅežicżeṙſtwo doſtawo, dżež ſo tajke Knihe tżitaju ha
Wobrazé z Ẇeſowoſcżu wobladwaju, na kotréchž pṙeṅe Wuladṅeṅo mow kóždé
Bohabojazné hórke ha krawne Sélzé roṅicż! — Taiki Modżencz ṅelubuẇe ha
ṅewaži wjaczé wóſoko, habó tola zadżiw dhé, Ṅewinwatoſcż ha Tżiſtotu,
Pótzcżiwoſcż ha Bohabojaznoſcż, Swėru ha Pilnoſcż na ſwojei wuzwolenei
Ṅeẇeſcże, hale jenoi cżėwnu Ṙanoſcż ha żtoż tuſamſtnu ze žadnémi ha
zpodżiwnémi póſchnémi Wėczami wobdaẇe ha wopoiſcha. Tak dha wón na nej
lubuẇe, żtoż Tżeṙe ha Waki wo Roẇe pżetwotża, żtoż Mole ha Zerzawoſcż
zežeṙe. Hale jow móže ſo tak z krótka kaž po Prawdże wuznacż:
wokomiknite jo, żtoż joho ẇeſeli, wėtżne, żtoż jomu póznu ha
ṅetṙebawſchu Boloſcż natżini. Zatraſchne jo Wotbótżo ſwojeſe <pb
n="88"/>Ṅewinwatoſcże, hale dwóiczé zatraſchṅe ha k Tamaṅu, na Zkažeṅu
czuzeje Ṅewinwatoſcże Wina bócż; pżetoż hatż ruṅe Bóh wſchitkoṙeṅe móže,
dha wón tola žanu Kṅežnu wjaczé po prėnim Padże ṅezbudżi.

Rozpomṅ deṙe ſebi to:

Ladai ſo wſchėch ṁaſnéch Lożtow;

Taikoh’ Jėda warnui ſo,

Zo té ṅebó k Haṅƀe pżiſchow;

Żiẇeṅo ẇedż pótzcżiwne,

Na tém jo wſcho leżane;

Ṅewinwatoſcż raṅena,

Ṅeb’dże jaczé zelena!! —

Z Ṅetżiſtotu womazanéch, z cżeżkei Winu wopanczanéch, poda ſo jich Ẇele
k Wėrwaṅu, hale tohodla pżiṅdu tež po japoſchtowſkich Swowach na nich
Cżeṙṗeṅa ha Cżeżoté, Zrudnoſcże ha Strachi. To jo zaſwužené Dżėl pżi
Mandżelſtwach, kotréchž Zẇaſk Rėſchnoſcż zẇaza, ha Lochkomóſlnoſcż
wobkrucżi. Hadrija ha Ztrétwaṅo naibóle wot toho, żtoż tudé ṅejo,
Ṅeṁernoſcż, Pżeżczėhaṅo ha Ṅeſmilnoſcż ƀez Starſchimi ha Dżėcżimi — to
ſu te zrudne Zcżėwki, kotrež ṅehaṅbite Hracżo ze ſobu pṙedé Mandżelſtwa
wuſéẇe, te zatraſchne Hracżo z Ṅewinwatoſcżu ha z Pótzcżiwoſcżu.

<pb n="89"/>

Zatraſchne ha zaklate bė Krala Herodeſa Zadżeržeṅo, déž Mnohocże
ṅewinwatéch Dżėcżatkow, — jenoi jich cżėwne Żiẇeṅo —, mori; hiſchcżen
zatraſchniſche naſchoho Zeṁanſkoho Bernarda, kotréž wóſche Moṙeṅa
ṅewinwateje Kṅežné Zolongije tež za Zkažeṅom jeje Pótzcżiwoſcże
tradaſche; naizatraſchniſchi pak jo Tżwojek, kotréž ſwojich Bliſchich
Pótzcżiwóſcż zaẇedże, jich Cżėwo ha Duſchu ha z nimi ſo ſamoho do Hele
ſtortżi.

O kak kraſné ha lubozné, kak ẇeſowó ha zbóžné jo z napżetża tżiſté Splaw
wo Hordoſcżi ha Swėtwoſcżi ſpodżiwneje Potzcżiwoſcże! Wo jeném Doṁe, wo
jenei Woſadże, wo jeném Kraju, dżež Tżiſtota ha Pótzcżiwoſcż bódlitei,
dżež pżiſtoine ha tżeſne Zadżeržeṅo kcżéje, dżež wſchitczé wo
Bohabojaznoſcżi za Zpodobaṅom Naiſẇacżiſchoho ladaja, téje Mėr ha Ṙad,
pżiƀera Bohaſtwo ha Żonuwaṅo, — tam jo ſchudżom Ruka boža k widżeṅu. O
hdé bóchu tola wſchitczéreṅe za témlemi, ruṅe poṁenuwanémi, naiwóſchimi
Kubwami toholei Żiẇeṅa ſo ſtarali, ladali ha wojili, kak deṙe ha ẇeſele
bó tudé na Swėtże bówo! Hai hdé bóchu wſchitczé ſerbſczé Tżitaṙo toholei
Poẇedantżka po Pżikwadże jeneje Zolongije wot prėnſcheje Mwodoſcże
Tżiſtotu lubuwali, na Pótzcżiwoſcżi <pb n="90"/>Żiweṅa pżeczé bóle ha
bóle nadobówali wo Mandżelſtẇe ha zwonka ṅoho tak dobre ha zaſwužbne,
kaž khwalbne ha pżiſtoine wſchėch Tżwojekow Żiẇeṅo na Zemi bówo, zo moli
ſo na nim każ Bóh nad nami wėrṅe zẇeſelicż. K tomu ṅech Bóh da ſwoju
Nadu, hale kóždé ṅech potém tež ſwerṅe z tei doſtatei Nadu ſobuſkutkuẇe
tżas ſwojoho Żiweṅa ha ṅech ſo pżi tém wſchedṅe modli:

Ṅedai mi, o Bożo! panécż,

Déż ṁe Djabow pżezcżėha,

Déż mi cze te Móſle ſkazécż,

Ha ṁe zawėſcz do Rėcha:

Zo bóch ſtaiṅe tżiſté woſtaw,

Lubuwaw wſchu Potzcżiwoſcż,

Zo bóch nėhdé za toh’ dóſtaw,

Każ Zolong’ja, wėtżnu Zbožnoſcż.

♣VII.♠

Droƀne Kuſki hale dobre Daré.

♣a)♠ Ṗeṅezow Nawożwaṅo.

Peṅezé ſu ton Wotrocż k toho,

Kotréż je deṙe nawożwacż znaje;

Hale też Kṅeżicżeŕ kożdżicżkoho,

Kotréż je praẇe nawožwacż ṅeẇe.

<pb n="91"/>

♣b)♠ Krótke Dné ſu Cżerpeṅow Znamjo.

Kak ſu tola Dné wo poznim nazémſkim Tżaſu jara krotke, ha woſobṅe tedén,
déž hiſchcże mrotżne Ẇedro teſamſtne pżikrotzi ha nam pṙedé Noczé
Swontżko zacżmohi. —

Ruṅe tak zadżerži ſo Wėcz z Weſelami toholei Swėta: woni zadżiw hdé
dowho traja, ha huſto je nam hiſchcże ṅenadżiczé napaṅene Cżerpeṅa ha
Wobcżežnoſcze pżikrotza, Zboża Kheluch z Horkoſcżu napelṅa ha mam
koiżdoho Kubochcżika daloko zacżėṙa. Zpokoi ha zmérnui ſo, zkoro pżindże
lėpſchi Tżas! —

♣c)♠ Pżecżel ha Ṅepżecżel.

Ẇedż ſo na Zemi ſtaiṅe tak hoṙe,

Zo bȯ ſei Boha k Pżecżelei zdżerżaw!

Wuznaj pżecz’ Wėrnoſz z Kradżu ha zjawṅe,

Zo bo cżi Cżwojek Ṅepżecżel ṅebów!

Żtóż hako Pżecżel cži ṅemóże pomhacż,

Ṁoże Ṅepżecżel Zbożo cżi zanacż.

Wobſéneſch pżeczé ha ſtaiṅe té Pżecżelſtwo boże,

Pane cżi Ṅepżecżelſtwo téch Cżwojekow loże. —

♣d)♠ Cżerpeṅa poſélṅa.

Wulki Deſchcżik, Wėtzik ha Snėh, hdéż dlėſchi Tżas zaſpóchi traja,
zwamaja Hawzé ha zibnu Żtomow Weṙſchki, kaiż loiżdé mojich <pb
n="92"/>Tżitarjow bole habo mėṅe hiżno ſam tam ha ſém drudé zhoniw ha
widżaw jo.

Hale ruṅe tak ſo ta Wėcz też wo tżwojecżim Żiẇeṅu zadżerżi. Mó ſo tudé
na Zemi ſtaiṅe wo rożowoi Zarodże wſchelakoho Zboża ṅenamakamó; nė! nas
drudé wulke Ṅezbożo potrechi, horke Cżerṗeṅo napaṅe habó wſchelake
Wobcżeżnoſcże naſche Raṁeṅa z Moczu deletwotża ha nas wot wſchitkich
Stronow wobdawaja, tak, zo ſebi dlėhe wutracż ṅemoſlimó. Potém jo nam
jara cżeżko: mo ſo bójimó, zkorżimó ha zdéchwamó zpodé twotżaczoho Drėṁa
naſchich Cżerṗeṅow, póiſṅemó Wowu k Zemi dele ha zubimó wſchitkureṅe
Wutrobitoſcż. Hale tomu tak bócż ṅedérbi ha ṅeſṁe. Też cżeżki Snėh dżėn
ſtaiṅe na zhibṅenéch Hawzach ha Hawżkach ṅewoſtaṅe; ſkoro leſne Swóntżko
zaże zkhadża, dlėhe ſwėcżi ha bole woṙeẇe, ha Snėh — khėczé roztaje; ha
lei! Hawzé ha Hawżki ſo zaſé zbėnu ha wozeleṅa reṅſcho déžli hdé pṙedé,
dokelž ſu wot Snėha ha Deſchcżika wokżeẇene ha poſélṅene. Tohodla zmėruj
ſo cżerpjaczé Pżecżelo! Ṅezub Dowėrnoſcż k Bohu! Kżiż ha Cżerṗeṅa, kaž
Snėh ha Deſchcżik, pżindu ha minu ſo zkoro ha ṅenadżiwſchi, ha nimaja
ženi Wobſtainoſcż. Poladai jenoi k Wóſokoſcżi <pb n="93"/>hoṙe, dżež
naſch miwoſcżiwó Wėdżicżeṙ bódli, ha ṅezub Ṅeƀo ženi z Wotżow, tež tebi
zkoro ṅenadżiczé Swóncżko zkhadżuẇe, ṁenuiczé: boža Pomocz ha Polóžeṅo
twojoho Cżerṗeṅa habó Zrudżeṅa; Pżezczėha ha Kżiž cżekṅetei ha teƀe
wopuſchcżitei, — ha — weſele ha womėrṅe cżeṗe zaſé twoja Wutroba. Krótke
Cżeṙṗeṅo czéſche twoju Mócz zpótacż ha napinacż, hale namaka teƀe
ſélnoho habó k naimeṅſchom tola zczerpnoho, nawutżi teƀe wele zṅeſcż ha
pżewobrocżi tak twoju Swaboſcż do pṙedé ṅeznateje Sélnoſcże. Zpóznai tak
wo Deſchcżiku, Snėzé ha Wėtṙe hinite Znaṁo tżwojetżich Wobcżeżnoſcżow
kaikożkuli Ṁena.

♣e)♠ Wſchėdne Zpȯmṅecżo.

Bóh eżi lubi wėtżné Rai!

K joho Ṁenu zapotżai

Wſchėdṅe twoje Skutkuwaṅo.

Su też Skutki wſchelake,

Woſtaṅ tola jenaike

K Tżeſczi bożei Zawożwaṅo.

Ruka, Noha, Rozom. Wowa, —

Kaiż té je też nawożẇeſch, —

Ṅepomha cżi nitżo żana,

Déż ſei Boha rozṅėẇeſch;

Tak da dżėwai

Ha pżecz’ ſpėwai:

<pb n="94"/>

„Wſchitko tu jo podarmo,

„Ṅeda Boh k tom’ Żoṅ waṅo!“ —

♣f.♠ Modli ſo ha dżėwai.

Hewak wo zaṅdżenéch ſtaréch Tżaſach widżachmó mó Lud ſo jaczé k Bohu
modlicż, wuſtajene Sabbathé toho Kṅeza po kżeſcżijanſkim Waſchṅu
dżeržecż ha téch huſtéch ſẇatéch Dṅow dla ṁéṅe dżėwacż, ha tola ṅebė
wulka Nuza ha nicz Dżėwa Zakomdżeṅo. Nėtk — hai nėtk modla ſo Ludżo bóle
porėdko, ha lutoho Dżėwa ha pilnoho Wójeṅa dla za tżaſném Kubwom
ṅeſẇecża tež jaczé pomeṅſchene ſẇaté Dné z tei potrėbnei Tżeſcżownoſcżu
ha Bohuſwužownoſcżu. Za to pak mamó tež pżeczé mėṅe, ha Potṙebnoſcże
ruṅe tak roſtu, kaž zakomdżene Dżėwo pżiƀera; pżetož wſchitko wot
tżaſnoho Zboža wotwiſé tola wot božoho Żonuwaṅa, habó wſchitko na božim
Żonuwaṅu leži, kotrež ſebi Tżwojek wuproſé; hale na tém ſo ẇele Ludżom
ẇele ležane bócż ṅezda!!

Bódż ſtaiṅe fromné!

Z Rozomom tżiṅ twoje Skutkuwaṅo;

Da budżeſch té

Ha twói Dom mėcż boże Żonuwaṅo.

Żtóż ſo tu tżeſṅe prȯtzuẇe,

Hacż ruṅe Kżiż joh’ zcżeżuẇe,

Zmėje Boha ha Tżwojekow Spodobaṅo.

<pb n="95"/>

Żadoſcż k Ṅeƀu.

Pretż z toho Swėta!

Wón jenoż falſchne Ẇeſela zkicżi,

Jo powné Bwuda, Hebaṅow, Cżeŕṗeṅow!

Swėt nitżo nima, żtoż wėrṅe nas zweſeli!

Pretż z toho Swėta!

K Ṅeƀu hoṙe!

Tam ſmó mó żiwi wo wėrném Mėṙe,

Wſchitkomu Huƀenſtwu wucżekneni.

Pretż z tóho Swėta, dżeiż nejo Pokoi!

K Ṅeƀu hoṙe! —

K tebi mam Żadoſcż!

K tebi ja z dżėcżaczei Wėſtoſcżu ladam:

Hdé bó mi dżencz biwa poſleṅa Żtunda,

Zo mȯw ſo k tebi podacż na wėtżṅe!

Za tém mam Żadoſcż!

O cżichi Kraj!

Kiż jów za ſwojoho Boha ſu cżerṗeli,

Za Duſche Zbożo móczṅe też żtrétwali,

Wotpotcżnu tam ńėt wo bożei Ruczé!

O cżichi Kraj!

Té, Kṅeże! ſam

Móżeſch pſchecz kóżde Żadańo wuẇeſcż;

Teƀe wo cżichich Sélzach ja pótam.

Wumożicż móżeſch z kóżdoho Kżiża

Té, Kńeże, ſam!

Tak da me wumoż!

Ach! dléſche Żiẇeṅo, — jaczé też Réchow;

<pb n="96"/>

To moja Wutroba deŕe tu zboni!

Kak cżeżczé twócżi tu ſwėtne Drėṁo!

Tak da ṁe wumoż!

Wzmi ſchak ṁe k tebi!

Hai! dai mi wėtżneje Kraſnoſcże woptacż;

Moja Duſcha cze ze Swėta cżeknécż,

Zo mówa pżi tebi wėcżṅe pot’n kṅeżicż!

Wzmi ſchak ṁe k tebi!

Teƀe ja tżakam!

Moje Woko cze wėtżṅe cże widżecż;

Moi Duch cze z tóholei Swėta ſo minécż,

Zo mów pot’n wėtżṅe tam pżi tebi bócż!

Teƀe ja tżakam!

Kak dowho hiſchcżen?

Kak dowho hiſchcżen mam tudé ja zdéchwacż?

O czéw na moje Stonaṅa kedżb’wacż!

Tżaſnoho Żiẇeṅa Drėṁo me twótżi

Kak dowho hiſchcżen?

Pżindż Kṅeże! pżindż!

Woz z Jaſtwa hoṙe nėt moju Duſchu!

Cżėwo ṅech wotpotż’ẇe mėrńe wo Róẇe,

Déż jenoż ſpėwam wo ńeƀeskim Doṁe:

Sém Kṅeże twói!

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki w Budéſchińe.

[1] ⁾ „♣Prima virgo Trias est♠“

Gregor, Nazianſki poṁenuwané.

[2] ⁾ ♣O ſelix necessitas, quae me impulit ad tantas virtutes.
Augustinus.♠

[3] ⁾ ♣Homo, licet sanctus, licet justus et multum proficiens, — abyssus
est. Augustin.♠
