Stawizné

nowoho Zakoṅa

wo kotréchż wopiſane jo

Te Żiẇeṅo ha ta Wutżba

naſchoh’ Kṅeza Jėzuſa Kréſtuſa,

ha

tėch joho prėṅſchich Wutżownikow.

w Buduſchṅe

pola Chriſtiana Gotth. Matthiȧ

1814.

♣Cenſura et Approbatio Ordinarii.♠

♣Præsens liber, cui titulus:♠

Stawizné nowoho Zakoṅa,

♣sorabo idiomate compilatus et elaboratus, cum nihil, quod vel’ fidei
catholicae vel probis moribus adversetur, contineat, quinimo ad
cognoscendum penitius Evangelicae historiae et veritatis sensum lectorem
illiteratum quasi manu ducat, typis ut imprimatur, dignus censetur.♠

♣Budiſsinae♠

♣in Conſistorio♠

♣nostro ad S. Petr.♠

♣d. 30. Martii♠

1814.

♣Franc. Georg. Lock♠

♣Ep. Antigon. Adm. eccl.♠

♣et Loci Ord.♠

♣Monita♠

♣ad lectores in sacra scriptura versatos.♠

♣Constat, sanctos quatuor Evangelistas facta et dicta D. N. J. C.
referre sincerissime quidem, attamen saepe histerologice, i. e. non ea
serie, qua contigêre, sed quandoque anticipando, quandoque
recapitulando, sumpta occasione ex objecti similitudine. Unde multae
apparentes inter Evangelistas inveniuntur antilogiae; in quibus
conciliandis et veteres Patres, et recentes Interpretes cum industria
laborarunt. Omnium sententias stupenda diligentia perlustravit Cornelius
a Lapide S. J., qui et delineavit Monotessaron seu Chronotaxin gestorum
Christi; in qua quatuor Evangelia sibi coordinata unam efficiunt
historiam. Haec chronotaxis assumpta fuit pro directorio in compilando
hocce opere, non ut the sis absolutae certitudinis, sed ut hypothesis
majoris respective probabilitatis, eò potissimum, quod dictus Cornelius
in suis commentariis soleat se accomodare communi fidelium sensui, et
occurentes difficultates solvere magis de plano via breviori; et haec
methodus simplicibus lectoribus melius convenit. Hanc eamdem chronotaxin
utplurimum secutus est Jordanus Simon in suo Evangelio ex quatuor in
unum redacto, linguâ Teutonicâ <pb n="4"/>exarato, quo hujusce operis
compilator usus est manuductore, exceptis iis, in quibus a dicto
Cornelio declinavit.♠

♣Appositae notae sunt flosculi decerpti ex viridariis memorati Cornelii,
nec non subinde Augustini Calmet, et piissimi Ludovici de Ponte. Eae
pleraeque eò tendunt, ut sensus literalis obvius etiam simplicibus
lectoribus utcunque patescat. Hinc morales reflexiones parcius
adhibitae, ne opus in nimiam molem excresceret. De caetero ipse textus
evangelicus, dummodo ejus sensus literalis percipiatur, purissimam
spirat Moralem; et merito supponuntur verba Domini, et verba
Evangelistis a Spiritu Saucto dictata habere plus unctionis, majoremque
vim ad penetranda movendaque hominum corda, quam alia a quibuslibet
doctoribus excogitata —. Scio, verba sacrae scripturae ita esse
multiplici sensu foecunda, ut saepe sub singulis verbis lateant
mysteria, etiam in sensu literali, sed non obvio. Mysteriosos sensus
eruere et explanare, hujus libri scopus non est.♠

♣Translatio in Sorabum idioma facta est juxta textum Graecum, prout ab
Aria Montano exhibetur una cum Latinitate graecizante; non quod Vulgata
parvi habeatur, sed quia compilatori plerumque facilius accidebat
vertere juxta Graecum, eo quod Graeca lingua prae Latina majorem cum
Soraba habeat analogam similitudinem. Sedulo tamen cautum, ut sensus
Vulgatae respiceretur, atque servaretur.♠

♣Ne simplices in lectione turbentur, citationes appositae sunt ex latere
characteribus latinis solum in gratiam eorum, qui citata loca inquirere
et ad invicém conferre sciverint, et voluerint.♠

♣Si quis sciverit, potuerit, et voluerit vitam et doctrinam D. N. J. C.
meliori ordine et stylo Sorabis describere —, huic praesentis operis
compilator cum reverentia assurget, et absque contradictione palmam
cedet. Interim —, donec hoc factum fuerit, hic liber Sorbicus erit
optimus vel ideo, quia in suo genere unicus; adeoque non indignus, quem
animarum Pastores suis ovibus omni meliori modo recommendent sedulo
pervolvendum, manente in suo vigore Apostolico effato: Neque, qui
plantat, aliquid est, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus.♠

<pb n="5"/>

To jo te wėcżne Żiẇeṅo,

zo zpóznaja Tebe toho jenicżkoho wėrnoho Boha, ha toho, kotrohoż té
póſwaw ſé, Jėzuſa Kréſtuſa. Tak Jėzus ßam wupraji, wo tei ſwojei
Modlitẇe k ſwojomu ṅeƀeſkomu Wótſczei po tei poſłeṅei Ẇetżeri, kaiż piſa
tón ſẇ. Sczenik Jan 17, 3.

Boha Nichtó woladaw ṅejo. Żadén Cżwojck ze ßo ſamoho ṅemóże ẇedżecż,
kajki Bóh jo, k tżomu, kaikei Zbóżnoſczi nas Cżwojekow ztworiw jo, ha
żto wot nas żada, zo bóchmó mó jomu ßo lubili, ha k teiſamoi Zbóżnoſczi
doſanéli.

Wón pak jo tu ſwoju ſẇatu Wolu Cżwojekam nadṅe wozjeẇiw pżez téch
ſwojich Poſelſtnikow, téch ſẇatéch Patriarchow ha Provetow; potém jo na
Zemju póſuwaw toho ſwojoho wėcżnoho Séhna, kotréż jo Cżwojek narodżené,
ha Jėzus Kréſtus menuwané. Tón jo nam tu Wolu bożu dopojedżew, jo nam
teiż ze ſwojimi Pżikwadami ßam pokazaw tu prawu Bohwſwużownoſcz, tón
runé Pucż k tei Zbóżnoſczi.

Te Jėzuſowo Skutki ha Wutżbé pėkṅe wopominacż ha rozpominacż, te joho
Pżikwadé po Móżnoſczi ſczėhuwacż —, to jo ta Winoitoſcz kóiżdoho
Kżeſcziana. Kah pak mów jedén tulei Winoitoſcz doṗelṅecż, déż tṙebai wot
Jėzuſa dale żto ṅewė, hacż —, zo jo z Marje teje Kṅeżné narodżené, pod
Póncziom Piłatom kżiżuwané, wumṙew, poṙebané bów, zas hoṙeſtanéw, ha do
Ṅeƀes zpėw?

Zo da móli teiż cżi Nėmſkeje Rétże ṅeſwėdomi Serbja toho ſwojoho Jėzuſa
zpóznawacż nawuknécż, ſu telei Knije romadu zpiſane; wo téchſaméch jo
wopiſane, żto Jėzus tżiṅiw, ha wutżiw jo.

Nėkotzi Serbja dṙe nėżto Nėmſki rożeṁa, móża wo ſwėtnéch Schavtach k
Nuzé z Nėmczami ßo zrétżecż; hale nėmſke Prėduwaṅa ha Rozwutżeṅa wo
Wėczach teje Wėré powṅe dozrozemicż —, to w Żtancże ṅeiſu. Hai, żtóż
ſerbſki Pacżeṙe zpėwa, ſerbſki ßo zpojeda, ſerbſke Prėduk waṅa ha Wutżbé
ſwóſchi, ha teiż ſchėdṅe naibóle ſcho ſerbſki rétżi, Tomu, bórṅe bó
tṙebai teiż khėtte deṙe nėmſki <pb n="6"/>mów —, tola te Wėrnoſcze
bożoho Swowa, prėdknoſchene wo nėmſkei Rétżi, nidé tak k Wutroƀe ṅeṅdu,
hako, déż je wo tei ſwojei ſchėdnei Rétżi ſwóſchi, habé lazuẇe.

Bó - li Jėzus Kréſtus hiżcże nėt widomné po Zeṁi khodżiw, ha wutżiw,
hacż té ṅebó rad kṅomu pżikhadżaw, na ṅoho poſuchaw —? Lazui telei
Knije, habé dai ſebi z téchſaméch prėdklazuwacż, zapowożei ſebi tė tuhdé
wopominane Jėzuſowo Skutki ha Swowa k Wutroƀe —; ha té zmėjeſch jacz
Wużitka, hacż mėli ſu nėkotzi kraſni wot techſaméch, kiż nėdé toho
widomnoho Jėzuſa ſwóſcheli, hale te joho Swowa mawo ſu kedżbu mėli.

Żtoż jo wot-cżiżcżane z ẇetżimi towſchimi Piſmikami, to jo boże Swowo z
téch ſẇ. Sczenikow wupiſane. Żtoż pak jo wotcżiżcżane z ṁeṅſchimi
dróbniſchimi Piſmikami, to jo pżiſtajene hako Wukwadżeṅo k lėpſchomu
Zrozeṁeṅu, habé hako Rozwutżeṅo k Hoṙepokubuwaṅu.

Zo pak bó té z Lazuwaṅa téchlei Knijow tón dobré Wużitk powniſcho
dóſtawaw, zmėjeſch je lazuwacż, nicz pa tuh, pa tam, kaiż ßo radżi, nė;
hale po Rjedże, tak, zo wot prėṅoho Kóncza zapótżṅeſch, nitżo
ṅepżezkakuẇeſch; pżetoż hewak nėżtożkuli dozrozemicż ṅebudżeſch.

Déż pak jedén hiżo jacz krótż, habé tola jedén krótż zpownej Kedżbnoſczu
telei Knije wot prėṅoho hacż do poſłeṅoho Kóncza czéwo budże
pżelazuwacż, ha wo ſwojim Pomjatku wobkhowane mėcż, kah jene na druhe
ſczėhuẇe —; taiki ṅech potém lazuẇe, dżeiż zecze, habé na tżimż za ſwoju
Duſchu lėpſchu Czérobu namakuẇe. Pżetoż, hacż runiſch ſchitke Jėzuſowo
Skutki ha Swowa wo ſebi jenak dobre ſu —, tola nėkotre Tém, ha zas
nėkotre Tamém tu Wutrobu bóle zhnuhaja.

Pozdéchṅeṅo pṙedé toho Polazuwaṅa.

Ach Kṅeże Jėzuſo, rétż té nėt k tei mojej Wutroƀe; ja twói Swużownik
(twoja Swużownicza) czu rad na tebe poſuchacż!

Pozdéchṅeṅo po tém Polazuwaṅu.

Té ßam o Kṅeże czéw zahajicż ha zkrucżecż to, żtoż té nėt wo mni nadṅe
ſkutkuwaw ſé.

<pb n="7"/>

Krótke Pżeladaṅo téchlei Knijow.

Telei Knije maja ṗecż Stawow, ha tzi Pżidawki.

Ton prėṅi Staw jo wot toho Naroda, ha ṁeltżaczoho Żiẇeṅa Jėzuſa
Kréſtuſa.

Tón druhi Staw jo wot toho zjawnoho Wutżerſtwa Jėzuſa Kréſtuſa.

Tónlei Staw ma ṗecż Rozdżėlkow.

Prėṅi Rozdżėlk.

Jan Jėzuſa wopojeduẇe, ha Jėzus k tomu Wutżerſtwu zblizka ßo pżihotuẇe.

Druhi Rozdżėlk.

Te prėṅe Lėto Jėzuſowoho Wutżerſtwa.

Tzecżi Rozdżėlk.

Te druhe Lėto Jėzuſowoho Wutżerſtwa.

Żtwórté Rozdżėlk.

Te tzecże Lėto Jėzuſowoho Wutżerſtwa.

Pjaté Rozdżėlk.

Te poſłeṅe ſchėſcz Dnów Jėzuſowoho Wutżerſtwa.

Tón tzecżi Staw jo wot toho Cżerpeṅa, Wumṙecża, ha Poṙebaṅa Jėzuſa
Kréſtuſa.

Tón żtwórté Staw jo wot Hoṙeſtacża ha Do - Ṅebes-Zpėcża Jėzuſa Kréſtuſa.

Tón pjaté Staw jo wot toho Jėzuſowoho nadnoho Wobſtaraṅa, zo ta joho
Wutżba bo wozjawnoſcżena, ha dżerżana bówa.

Prėṅi Pżidawk. Nėkotre wuƀerne Wutżbé z téch Japożtowſkich Liſtow.

Druhi Pżidawk. Kah cżi Japożtoẇe, ha druzé Jėzuſowi Wutżownikoẇe te
ſwoje Żiẇeṅo z kóntżili ſu.

Tzecżi Pżidawk. Nėżto mawo wot téchſaméch Sẇatéch, kotréchż Ṁena wo téch
Litanijach teje ſẇateje khatólſkeje Czérkẇe woſebe ṁenuwane ſu.

Wobzankṅeṅo.

Ta kżeſcz. khatólſka Wėra jo z Boha.

<pb n="8"/>

Prėni Staw.

Wot toho Naroda, ha ṁeltżaczoho Żiẇeṅa Jėzuſa Kréſtuſa.

1. Polazuwaṅo.

Jedén. Jandżel pżipojeduẇe Jonowé Narod.

Wo tém Tżaſu, hacż Herodes na Żidowſkei<marginalia>♣Lc.♠ 1,
5.</marginalia> kraluwaſche, bė jedén Mėſchnik z Ṁenom Zacharias, ha ta
joho Mandżelſka rėkaſche Hilzbeta. Wonei bėſchtai woboi zprawnei pżed
Bohom, dżerżeſchtai ſchitke Kazṅe ha Wukazaṅa toho Kṅeza, tak, zo jimai
ṅebė żto wuſtajicż; ṅemėjeſchtai pak żanoho Dżėſcża, dokelż Hilzbeta bė
ṅepwódna, ha woboi bėſchtai zeſtariwoi.

Déż Zacharias tu ſwoju mėſchniſku Swużbu tżiṅeſche pżed Bohom, dóṅdże ßo
na ṅoho, zo dérbeſche wón nutzhicż do toho Templa pokadżicż; ta czéwa
Zrómadżizna toho Ludu pak wonka ßo modleſche wo tei Żtundże toho
Pokadżeṅa.

Wo tém Templu nutzi zadé toho woſobnoho Zawėſchka ſtejeſche tón Kachcż
toho Sluba, to bė jena mawa Lótka, wo kotreiż leiżeſchtai tei dwė
kaṁeṅtei Tavli, do kotrei bėchu te dżeſacż boże Kazṅe wudépane. Pṙedé
toho Zawėſchka ruṅe napżecżo tomu ſẇatomu Kachcżei ſtejeſche jene
zwocżane Blidko; na telei Blidko dérbeſche kóiżde Raṅo ha kóiżdé Ẇetżor
jedén Mėſchnik żeliwo Wulo ſtajicż, wėſte ẇo tém Zakoṅu pomėṅene woṅate
Żiwiczé ha Zelicżka na te Wulo ſépnécż, ha tak tam Bohu k Tżeſczi
pokadżicż. Tohodla bó teſame Blidko ṁenuwane tón Wowtar toho Kadżenſtwa.

Pola Żidow ſmėdżachu jenoi cżi Mėſchnikoẇe w ſwojim Tżaſu do toho Templa
nutzkhodżicż; druzé żeni nicz; tón Lud pżed tém Templom wonka ßo
modleſche wo téch ſchelakich Dworach toho Templa, kiż ſchitke z wóſokimi
Muṙemi wobcżeṅene bėchu.

<pb n="9"/>

Zacharias nutzi wulada jenoho Jandżela bożoho, ſtejaczoh’ na prawoi
Stroṅe toho kadżnoho Wowtaṙa. Wón ßo ſtróżi, ha Rózwa joho wobóṅdże. Tón
Jandżel na ṅoho zarétża: Ṅebói ßo Zacharija, ta twoja Próſtwa jo
wuſwóſchana; ha ta twoja Mandżelſka Hilzbeta budże cżi Séhna porodżicż,
ha maſch jomu naṙeknécż te Ṁeno Jan, t. r. Séhn teje Nadé; té zmėjeſch
Ẇeſowoſcz ha Radoſcz, ha na tém joho Narodże budże ßo jich ẇele
zẇeſelicż. Pżetoż wón budże wilki pżed tém Kṅezom; wón ṅebudże picż
Wina, ha nitżo, żtoż wopoja; ha ze Sẇatém Duchom budże wón napelṅené
hiżo wo tém Żiwocże ſwojeje Macżeṙe; ha ẇełe Izraelſkich Dżėcżi budże
wón pżewobrocżicż k tomu Kṅezei jich Bohu. Wón pṙedé toho Zbóżnika
póndże wo tém Duchu ha wo tei Moczé Heliaſa, nawrócżecż te Wutrobé téch
Wótſczow do jich Dżėcżi, t. r. do téch Wutrobow téch Dżėcżi
nutzzażcżėṗecż tu Mós téch Wótſczow, zo te Dżėcżi bóchu tak zmóſlene
bówo, kaiż cżi jich ſẇacżi Wótſczoẇe bėchu, ha téch Ṅewėriwéch
zawrócżecż k tei Mudroſczi téch Zprawnéch, zo bó tomu Kṅezei jedén
podwolniwé Lud pżihotuwaw.

Zacharias ṙekné k tomu Jandżelei: Na tżim mów ja to zpóznacż? Ja ſém
ſtaré, ha moja Żona jo lėtṅa.

Tón Jandżel wotmoji: Ja ſém Gabriel, kiż ja pżed Bohom ſteju, ha ſém
póſuwané tebi telei zẇeſeliwo Póſwo wopojedżecż. Ha lei, z nėtka
budżeſch té nėmó, ṅebudżeſch mócz rétżecż hacż do toho Dṅa, wo kotrémż
to ßo ſtacż budże, tohodla, zo ſé ṅewe̓riw tém mojim Swowam, kotreż w
ſwojim Tżaſu dopelṅene budża.

Bóh żada jenu zpėſchnu Wėru, jenu podwolniwu Poſuſchnoſcz ƀez Woṗeraṅa.
Tón hewak zprawné Zacharias <pb n="10"/>bė ßo dlijiw, bė ßo powoṗeraw
Bohu na joho Swowo wėricż; tohodla bó z tej Nėmoſczu żtravuwané.

Ḃeztém tón Lud wonku wottżakuwaſche na toho Zacharija, ha bė jim dżiwno,
zo Zacharias tak dowho wo tém Templu ßo dliji. Déż pak Zacharias
wonpżiṅdże, ṅemóżeſche k nim rétżecż; ha woni je zpóznachu, zo wón wo
tém Templu jene Widżeṅo jo widżaw, dokelż to wón jim ze ſwojimi
Potżiṅkami ha Pokiwaṅami k zrozeṁeṅu dawaſche; ha wón woſta nėmó. Déż
pak te Dné teje joho Swużbé bėchu wuſchwo, woteṅdże wón do ſwojoho Domu.

Cżi Żidża mėjachu lutki jedén Tempél, ha ẇełe Mėſchnikow; tak da cżi
Mėſchniczé porjadu wo tém Templu Swużbu tżiṅachu, kóiżdé Rjad jenoi na
jedén Tédżeṅ, wot Pjatka hacż do Pjatka. Pjatk popówṅu cżi nowotni
Mėſchnikoẇe do toho Templa pżicżeżechu, czéwó Tédżeṅ wodṅo ha noczé
ſtaiṅe tam woko toho Templa zwoſtawachu; ha potém Pjatk popówṅu zas
domoi cżeṅechu.

Wokrótkim potém jo Hilzbeta toho Zacharija Mandżelſka podjawa. Wona ßo
khowaſche ṗecż Mėſaczow dowho, pżi ſebi prajiczé: Tak jo mi Bóh ztżiniw
na moje ſtare Dné, nėt jo z Nadu na mṅe poladnéw woto mṅe wotewzacż
cżwojetżi Porok.

2. Polazuwaṅo.

Jedén Jandżel pżipojeduẇe S. Maṙi Jėzuſa Kréſtuſa.

Wo ſchėſtém Mėſaczu Hilzbecżiṅeje Pwódnoſcze bó<marginalia>♣Lc.♠ 1,
26.</marginalia> tón Jandżel Gabriel wot Boha póſuwané do toho
Galileiſkoho Mėſtażka Nazareth k jenei Kṅeżṅe, kotraż bė zwėruwana
jenomu Muzkomu z Davidowoh’ Domu, kiż rėkaſche Jozev; te Ṁeno teje
Kṅeżné pak bė Marja.

<pb n="11"/>

Kaiż ſtare Podawizné pojedaja, jo tón Nan S. Marje rėkaw Joachim, ta
Macż Hanna. Woboi ſtaj bówoi bohwſwużownei, ha ſtai jenu ſnadnu tżaſnu
Zamóżnoſcz mėwoi. Déż S. Marja tzi Lėta ſtara bė, ſtai ju wonei Bohu
wopruwawoi, t. r. ſtai ju ṅeſwoi do toho Jėrozolmſkoho Templa, tam ſtai
ju podawoi ha wotedawoi tém Mėſchnikam, zo bó k bożei Tżeſczi hacż
nanailėṗe hoṙecżeṅena bówa. Pżetoż w Jėruzaleṁe pódla toho Templa bėchu
teiż taike Khėiże, wo kotréchż bóchu mawe Holcżki romadże rozwutżuwane;
tém bėchu k Wutżerkam prėdkpoftajene wobſtare Wudowé, pod Rozkazuwaṅu ha
Wobſtaraṅu téch Mėſchnikow. Starſchi, kiż żadachu te ſwoje Dżówcżicżki
praẇe deṙe wotcżeṅene mėcż, ha nėżto na to wożicż móżachu ha czéchu,
dawachu je do taikich Khėiżow. ♣Ita multi Interpretes ad Exod.♠ 38,
8. 1. ♣Reg.♠ 2, 22. 2. ♣Machab.♠ 3, 19. ♣et Luc.♠ 2, 37.

Wo jenei taikei Khėiżi jo S. Marja bówa wot ſwojoho tzecżoho hacż do
żtérnatoho Lėta, jėdnacże Lėt dowho. Snadṅe jo ƀeztém tón jeje Nan
wumṙew. Żtérnacże Lėt ſtara jo podata ha zwėruwana Jozevei jenomu
Cżėſli, kiż bė jeje blizki Wuj po nanowei Stroṅe; pżetoż pola Żidow
Kreje-Pżecżelo ßo romadu dawachu; hai, déż jena Holcżka wot ſwojoho Nana
leiżatu Herbnoſcz, t. r. Khėlżu habé Pola mėjeſche, ṅeſmėdżeſche ſebi
żanoho Czuzoho bracż, hale dérbeſche ſebi zacż jenoho wot ſwojich
bliſchich Wujow po nanowei Stroṅe, zo bó ta Herbnoſcz wo nanowei Swóiƀe
zwoſtawa. ♣Numer.♠ 36, 7.

Ta naiſẇacżiſcha Kṅeżna bė dṙe z bożoho Nutzdawaṅa ßama pżi ſebi ṁeltżo
tón Slub ztżiniwa hacż do Sṁercże Kṅeżna zwoſtacż Luk. 1, 39; tola pak
teiż z bożoho Zeſchikuwaṅa bó zwėruwana Jozevei, kotréż ji wo tém
Dżerżeṅu toholei Sluba k Zadżewkei ṅebė; ha na Jozevu mėjeſche wona jenu
Naſtawu pżecżiwo tém cżwojetżim Sudżeṅam, ha teiż jenoho dobroho
Zaſtaricżeṙa wot téch tżaſnéch Pótrėbnoſczach.

Tón Jandżel kṅi nutzpżiṅdżiwſchi taklei na ṅu zarétża: Strowa ßé té Nadé
powna, ton Kṅez jo z tobu, té ſé żonuwana ƀez témi Żónſkimi. Wona pak
toho Jandżela wuladaiſchi, ha to <pb n="12"/>ſwóſchiwſchi, poſtróżi ßo
na tei joho Rétżi, ha móſleſche ſebi: kaike to Poſtroweṅo jo. Ha tón
Jandżel ji prajeſche: Ṅebói ßo Marja, té ſé Nadu namakawa pola Boha.
Lei, té budżeſch wo twojim Żiwocże podjecż, budżeſch Séhna porodżicż, ha
maſch jomu naṙecz te Ṁeno Jėzus. Tón budże wulki, budże rėkacż Séhn toho
Naiwóſchoho; Bóh tón Kṅez budże jomu dacż tón Stów Davida toho joho
Wótſcza, wón budże wo tém Doṁe Jakubowém kraluwacż na wėcżne, ha toho
joho Kraleſtwa ṅebudże żadén Kóncz.

Tón czéwé Izraelſki Lud bó ṁenuwané tón Dom Jakubowé, dokelż ſchiczé
Izraelitoẇe bėchu z teje Kreje toho ſẇ. Patriarchi Jakuba, Dżėcżi ha
Potomniczé téch dwanacżoch Jakubowéch Séhnow; po kotréchż teiż do
dwanacże Swóibow rozdżėleni bėchu. Hale cżilei mjaſni Potomniczé toho
ſẇ. Wótſcza Jakuba, déż ṅechachu Jėzuſa za toho tém jich Wótſczam
ſlubenoho Zbóżnika zpóznacż, bóchu wot Boha zacżiſṅeni, ha na jich Mėſto
ſtupichu druhe pṙedé ṅewėriwe pohanſke Ludé, kiż tu Jėzuſowu Wutżbu z
Ẇeſowoſczu hoṙebeṙechu. Potaikim tón Jakubowė Dom jo nėt ta ze wſchich
Ludow teje Zeṁe romaduzẇedżena Czérkej Jėzuſowa, ha Jakubowo Dżėcżi ſu
ſchiczé cżi, kiż wo tei Wėṙe, Nadżiji, ha Luboſczi k Bohu tomu ſẇatomu
Wótſczei Jakubei ßo porunoſcżeja.

Cżi nėtziſchi Żidża ſu dṙe Jakubowo Dżėcżi po tém Mjaſu, ṅeiſu pak
Jakubowo Dżėcżi po tém Duchu, dokelż do Jėzuſa ṅewėṙa; ha tohodla tón
ſẇaté Wótſcz Jakub jich za ſwoje Dżėcżi ṅezpóznaje.

Tón ſẇaté Kral David jo na témi, tedém Praẇe-Wėriwémi, Izraelitami
kraluwaw żtérczécżi Lėt dowho; tón z Davidowoh’ Splahwa narodżené
Zbóżnik Jėzus Kréſtus na wſchimi Praẇe-Wėriwémi kraluẇe ha budże
kraluwacż tuhdé na Zemi hacż do Swėta Zkóntżeṅa, ha tam wo Ṅeƀeſach
wėcżṅe.

Marja ṙekné k tomu Jandżelei: Kah budże ßo to ſtacż, dokelż ja Muża
ṅezpóznaju? To bė, hako bó ßo wopraſchawa: Kah da mam ja pżi tém ßo
zadżerżecż, <pb n="13"/>kiż ja ſlubiwa ſém Kṅeżna zwoſtacż? Lubi ßo tón
mói Slub Bohu? habé porutża tṙebai Bóh hinak?

Ha tón Jandżel ji taklei dopoje: Tón Duch Sẇaté budże do tebe pżiṅcż, ha
ta Mócz toho Naiwóſchoho budże tebe wobzcżėnicż; ha tohodla budże teiż
te Sẇate, kiż z tebe ßo narodżicż budże, rėkacż tón Séhn bożi. Ha lei
Hilzbeta twoja Cżeta jo teiż Séhna podjawa wo ſwojei Staroƀe; ha tónlei
Me̓ſacz jo tón ſchėſté tei, kotraż rėka ta ṅepwódna; pżetoż pola Boha
ṅebudże ṅemóżne żane Swowo.

Nėt Marja ṙekné: Lei ja ſém Swużownicza toho Kṅeza, ſtaṅ ßo mi po tém
twojim Swoẇe. Ha wo témſamém Woka-Mikṅeṅu jo tón wėcżné wėrné Séhn bożi
wo jeje kṅeżṅaczém Żiwocże ßo wocżwojetżiw, t. r. jo Cżwojek podjaté.

Tak Marja zbó wėrna Macż toho wėrnoho Boha. z Nadé jo Bóh Marju k
Macżeri ſebi wuzwoliw, kiż wón kaikużkuli druhu bė ſebi wuzwolicż mów.
Dokelż pak Ju wuzwoliw jo, tak wona jo ha woſtaṅe powóſchena na tón
naiwóſchi Ẇerſchk teje Doſtoinoſcze, ha ta Wola boża jo, zo mó Ju w
Tżeſczi dżerżecż dérbimó. Podno Bohu jo Marja jena poniżna Swużownicza,
podno nam jena jara wóſoka Kṅeni.

Pżez tu Ṅewėru, Wóſokomóſnoſcz, ha Ṅepoſuſchnoſcz teje Jėvé jo te
Nakażeṅo ha Zṅezbożeṅo toho cżwojetżoho Splahwa zprėṅa do toho Swėta
pżiſchwo. Pżez tu Wėru, Poniżnoſcz, ha Poſuſchnoſcz teje naizbóżniſcheje
Kṅeżné jo k nam dóſchwo te Wumóżeṅo. Jėva ze ſwojimi Rėchami jo Macż
téch Rėſchnikow. Marja ze ſwojimi Pótſcziwoſczami jo Macż toho
Boha-Cżwojeka, kiż jo pżiſchow téch Rėſchnikow z Bohom wuhednacż.

3. Polazuwaṅo.

Marja Hilzbetu domawopóta.

Potém zebra ßo Marja, ha kwataiczé woteṅdże<marginalia>♣Lc.♠ 1,
39.</marginalia> na te Horé do jenoho Mėſta teje Swóibé <pb
n="14"/>Juda, zaṅdże nutz do toho Domu Zacharija, ha poſtrowi tu
Hilzbetu. Te Mėſto, dżeiż Zacharias tón ſwói Dom mėjeſche, jo ſnadṅe
bówo te Mėſto Hebron, kotreż wot Nazaretha na tziczécżi Żtundow
wotleiżane bė.

Ha wone ßo ſta, déż Hilzbeta te Marine Poſtroẇeṅo wuſwóſcha, pozkotżi te
Dżėcżo wo jeje Żiwocże; tedém bó Jan wot toho herbſkoho Rėcha wuṙedżené,
z bożej Nadu woſẇatoſczené. Ha Hilzbeta bó z tém Sẇatém Duchom
napelṅena, ha zawowa z wulkim Woſom: Żonuwana ſé té ƀez témi Żónſkimi,
ha żonuwané jo tón Pwód twojoho Żiwota! Ha zdże ſém mi to, zo ta Macż
mojoho Kṅeza ke mni pżiṅdże? Pżetoż lei, nédém hacż tón Wóß twojoho
Poſtroẇeṅa jo do mojej Wuſchow dopanéw, jo te Dżėcżo wo mojim Żiwocże z
Ẇeſowoſczu pozkotżiwo. Ha zbóżna ſé té, kiż té wėriwa ſé; dokelż wone
budże wo tebi dokoṅane to, żtoż jo tebi wot toho Kṅeza prajene.

Na to Marja: Ta moja Duſcha wilkoſczi toho Kṅeza, ha tón mói Duch
zraduẇe ßo wo Bohu mojim Zbóżniku; dokelż wón jo z Nadu poladaw na tu
Żpatnoſcz teje ſwojeje Swużowniczé; pżetoż lei, wot nėtka budża ṁe
zbóżnu prajicż ſchitke Splahwé. Wilke Wėczé jo na mni tżiniw Tón, kiż
móczné jo; ha te joho Ṁeno jo ſẇate. Ta joho Miwoſcz wontraje wot Naroda
k Narodei, k tém, kiż pżed nim ßo ſtrachuẇu. Wón jo wopokazaw tu Mócz
ſwojeje Ruki, jo rozehnaw téch, kiż hordża wo Móſlach ſwojeje Wutrobé.
Téch Mócznéch jo ze Stowa wotſadżiw, ha jo wuzbėnéw téch Poniżnéch. Téch
Wódnéch jo z Dobrotami napelniw, ha téch Bohatéch jo próznéch woſtajiw.
Wón jo nadṅe hoṙezaw Izraela toho ſwojoho Swużownika, ha jó zpominaw na
tu ſwoju Miwoſcz, kaiż to ſlubiw jo tém naſchim Wotſczam, Abrahamei ha
<pb n="15"/>tomu joho Sémju, na wėcżne. Marja pola teje Hilzbeté woſta
na tzi Me̓ſaczé, ha potém zas domoi ßo wrócżi.

Tón woſokomóſné wilkoſczi ßoßamoho, zda ſebi ẇele bócż, ẇele ze ßo
tżini, żada Tżeſcz ha Kwawu. S. Marja pak tu ſebi wot Hilzbeté podawanu
Kwawu wot ßo ſuhaſche, na Boha pżeſuhaſche, prajiczé: Ta moja Duſcha
wilkoſczi toho Kṅeza, hako bó ṙekwa: ja je zpóznawam ha wuznawam, zo
ſchitko, żtoż dobre ha woſobne na mni jo, zo ſchitko jo z Boha. Ja ſama
ze ßo tżiſcże nitżo ṅeiſém, ſcho mam z bożeje Nadé ha Darnoſcze; ṅekwal
da ṁe, hale kwalmói romadże Boha.

4. Polazuwaṅo.

Narod ſẇatoho Jana.

Hilzbecże dóṅdże tón Tżas k Porodżeṅu, ha<marginalia>♣Lc.♠ 1,
57.</marginalia> wona porodżi Séhna. Ha cżi jeje Suſodża ha Pżecżelo
ſwóſchiwſchi, zo tón Kṅez wilku Miwoſcz na ṅej tżiniw jo, zṅeju ßo
zẇeſelichu. Tón woſémé Dżeṅ pak zeṅdżechu ßo te Hóltżatko wobrėzacż, ha
czéchu je po Naṅe rėkane mėcż Zacharias.

W ſtarém Zakoṅu dérbeſche po bożei Porutżnoſczi kóiżde Hóltżatko na tón
woſémé Dżeṅ po Narodże jedén z woſtawaczé Czeich do ſwojoho Cżėwa
krédnécż; Kaiż nėt do teje kżeſczianſkeje Zromadżizné Nichtó ṅemóże
hinak nutzſtupicż hacż pżez tu Kcżeṅczu; tak tedém do teje Izraelſkeje
Zromadżizné żadén Muzki ṅemóżeſche hinak nutz ſtupicż, hacż pżez te
Wobrėzaṅo, kotreż bė tón wot Boha wuſtajené Czeich teje Izraelſkeje
Bohwſwużownoſcze.

Ha ta joho Macż ṙekné: Nė ſchak, Jan dérbi rėkacż. Woni kni prajachu:
Schak Nichtó wo twojim Pżecżelſtẇe ṅejo, kiż bó tak rėkaw. Nėt kiwachu
na toho joho hiżcże nėmoho Nana, ka wón cze jomu re̓kacż dacż. Tón
żadaſche jenu Piſawku, napiſa, ha teiż ſobu wupraji telei <pb
n="16"/>Swowa: Jan jo te joho Ṁeno. Schiczé ßo zpodżiwachu. Tak bó nédém
Zacharijei wotewṙené tón Hort, wotẇazané tón Jazék; wón zas rétżeſche,
ha kwaleſche Boha.

Bojoſcz wobóṅdże ſchitkich jich Suſodow; ha ſchitke telei Pojedaṅa bóchu
rozṅeſene po wſchich Horach teje Żidowſkeje. Schiczé, kiż je ſwóſchachu,
woznéchu ſebi je k Wutroƀe, ha prajachu: żto mėniſch, żto budże z
toholei Dżėſcża? Pżetoż ta Ruka toho Kṅeza bė znim.

Ha tón joho Nan Zacharias bó ze Sẇatém-Duchom napelṅené, wón
provecżeſche, ha prajeſche: Kwalené bódż tón Kṅez tón Bóh Izraela,
dokelż wón jo domapótaw ha wumóżiw tón ſwói Lud. Wón jo nam poſtajiw tón
Róhw toho Wozbóżnoſcżeṅa wo tém Doṁe ſwojoho Swużownika Davida. Rohate
Zkocżata maja wilku Mócz wo ſwojich Rohach, wo Bodżeṅu tu ſwoju Sélnoſcz
wopokazuẇu; tohodla wo ſẇatém Piſṁe Róhw z naṁeṅa Mócz ha Sélnoſcz. Jo
nam poſtajiw tón Róhw toho Wozbóżnoſcżeṅa, to rėka, jo nam daw taikoho
Wumóżnika, kiż móczné ha ſélné doſcz jo nas wozbóżnoſczicż. Kaiż jo to
pżipojeduwaw pżez tón Hort téch ſwojich Sẇatéch Provetow wot Swėta
Zpotżatka ſém; zo cze nas wumóżicż wot naſchich Ṅepżecżelow, ha nas
wutornécż z teje Ruki ſchitkich téch, kiż nas hidża. Tak jo Miwoſcz
wopokazaw tém naſchim Wótſczam, déż ṅejo zapómniw hale dopelniw tón ſwói
ſẇaté Slub, tu Pżiſahu, kotruż jo pżiſahaw Abrahamei naſchomu Wótſczei,
zo budże nam dacż toho Zbóżnika; zo móli mó, wumóżeni z teje Ruki téch
naſchich Ṅepżecżelow, ƀez Stracha jomu ſwużicż, wo Sẇatoſczi ha
Zprawnoſczi pżed nim khodżicż ſchitke te Dné toho naſchoho Żiẇeṅa.

Nėt ßo Zacharlas wobrocżi k tom’ ſwojom’ Dżėſczu, ha <pb n="17"/>dale
rétżeſche taklei: Ha té Hóltżatko, té budżeſch ṁenuwané Proveta toho
Naiwoſchoho; pżetoż pżed Woblitżom toho Kṅeza té pṙedé póṅdżeſch
pżihotuwacż te joho Pucże, podawacż tu Wėdomoſcz teje Zbóżnoſcze tomu
joho Ludei k Wodawaṅu téch jich Rėchow, pżez tu wutrobnu Smėlnoſcz
naſchoho Boha, z kotṙeje nas wopótaw jo Tón kiż zkhadża zwóſoka,
ſwėcżicż tém, kiż ſeidża wo tei Tżmė ha wo Kwódku teje Sṁercże, ha
nawodżuwacż te naſche Nohi ha Stupé na ton Pucż toho Pokoja.

Te na Ṅebju zezkhadżane Swónczo zacżėri tu Tżmu teje Noczé, roſwėtlja ha
zarėwa tu Zemju. Tón z Ṅebja k nam póſuwané Zbóżnik Jėzus Kréſtus z tej
ſwojej ſẇatej Wutżbu zahaṅa tu Tżmu teje Ṅewėdomoſcze, roſwėtlja ha
zarėwa te Wutrobé téch Cżwojekow; ha tohodla jo tuhdé wot Zacharija
ṁenuwané Tón kiż zwóſoka zkhadża, kaiż teiż ṁenuwané jo Swónczo teje
Zprawnoſcze pola Proveté Malachija na 4. St. 2. R.

Ha te Hóltżatko Jan hoṙeroſcżeſche; wón bó poſélṅané wo ſwojim Duchu, ha
zwoſtawaſche wo Puſcziṅe, hacż dóṅdże tón Tżas, zo mėjeſche zjawṅe
ſtupicż pżed tón Izraelſki Lud.

Jene ſtare Pojedaṅo jo: Tedém hacż Herodes woko Bethlehema ſchitke
Hóltżatka hacż dó dwej Lėtow zamorduwacż dawaſche, jo Hilzbeta,
hacżruniſch wona ze ſwojim Dżėſczom dalóko wot Bethlehema bė, tola ßo
nabojawa, zo tṙebai mów Herodes teiż toho jeje Séhna zkónczuwacż dacż,
dokelż ẇele wot toho ßo rétżeſche, żtoż pżi tém joho Narodże ßo ſtawo
bė. Tak da jo wona z tém ſwojim Dżėſczom ſtronu woteṅſchwa do teje
Puſcziné. Ha potém jo Jan wo tei Puſcziṅe zwoſtaw, ṅejo żeni do Ludżi
pżiſchow, hacż déż tziczécżi Lėt ſtaré pola teje Rėki Jordan jo potżaw
tém Żidam prėduwacż.

<pb n="18"/>

5. Polazuwaṅo.

Jedén Jandżel Jozevei wozjeẇi tu Pótainoſcz Mariṅeje Pwódnoſcze.

Déż Marja pó tzióch Mėſaczach wot ſwojeje Cżeté
Hilzdeté<marginalia>♣Mt.♠ 1, 18.</marginalia> zas dom pżiſchwa bė,
potżinaſche na ṅej widżecż bócż, zo cżeżkoho Żiwota jo. Ztoho bó Jozev
tón jeje Muż ṅemawo zaſtróżené ha zmólené. Dokelż pak wón jedén pėkné
zprawné Cżwojek bė, ṅechaſche wón jeje wohanicż, hale zamóſli ju ṁeltżo
wopużcżicż.

Hacż wón wo taikich Móſlach bė, lei jedén Jandżel bożi jomu woſṅe ßo
zjeẇi, ha prajeſche: Jozcve té Séhno Davidowé, ṅebói ßo Marju hako twoju
Mandżelſku k ßebi zacż; pżetoż, żtoż wo ṅej podjate jo, to jo wot
Sẇatoho-Ducha. Wona budże Séhna porodżicż, ha té dérbiſch jomu naṙecz te
Ṁeno Jėzus; pżetoż tónſamé budże tón ſwói Lud wumózicż wot jich Rėchow.

To ſchitko pak jo ßo tak ſtawo, zo bó dopelṅene<marginalia>♣Is.♠ 7,
14.</marginalia> bówo, żtoż tón Kṅez prajiw jo pżez toho Provetu: Lei
jena Kṅeżna zmėje Pwód wo ſwojim Żiwocże, ha budże Séhna porodżicż, ha
woni budża joho ṁenuwacż Emmanuel, to rėka, Bóh znami.

Ta naiponiżniſcha Kṅeżna te boże Wozjeẇeṅo, kotreż ji ßo ſtawo, ha tu
bóizku Pótainoſcz, kotraż wo ṅej dokoṅana bė, ſama pżi ſebi khowaſche,
Nikomu nitżo wot toh’ ṅepojedaſche. Wone dṙe bė ji Jozeva żel, déż joho
nabojanoho, ſtaroſcziwoho, móſlatoho widżeſche; wona pak tola ſebi
ṅewėṙeſche jomu tu bóizku Pótainoſcz ßama wupojeſcz, dokelż to wot Boha
kazane ṅemėjeſche. Tak da wona ßo ßamu, ha teiż Jozeva ṁeltżo Bohu
porutżeſche, wo dobrei Dowėrnoſczi, zo Bóh ßam ſchitko praẇe wobſtaracż
budże, kaiż teiż ßo ſtawo jo.

Teiż tém ſẇatém Duſcham Bóh tón Kṅez Mólku, Strach, Zrudżeṅa ha
Staroſcze pżipóſcżele; tola pak w ſwojim <pb n="19"/>Tżaſu zas ſchitke
Porudżeṅa jim do Ẇeſela pżewobrocżi.

k Bohw ßo dżerż, k Bohw zdowėṙené Deṙe ſé zpodeperané.

6. Polazuwaṅo.

Narod toho Zbóżnika. Ẇeſelo téch Jandżelow, ha téch Paſtéṙow.

Kheiżor Auguſtus porutżi wopiſacż tón czéwé<marginalia>♣Lc.♠ 2,
1.</marginalia> Swėt, t. r. pżerachnuwacż ha wobczeichuwacż ſchltkich
Wobódleṙow téch ſebi podcżiſṅenéch Krajow. Ha ſchiczé dżechu, kóiżdé do
toho Mėſta ſwojeje Swóibé, ßo wukazacż ha hoṙenapiſacż dacż.

Tak teiż Jozev z toho Galileiſkoho Me̓ſtażka Nazareth dżėſche do
Żidowſkeje do toho Davidowoh’ Mėſta Bethlehem, tohodla zo bė wón z
Davidoweje Swóibé, tam ßo wukazacż ha hoṙenapiſacż dacż z Marju z tej
ſebi zwėruwanej Mandżelſkej, kotraż cżeżkoho Żiwota bė.

Déż wonei tam bėſchtai, dóṅdże Maṙi tón Tżas k porodżeṅu; ha wona
porodżi toho ſwojoho prėṅoh’-rodżenoho Séhna, wuzawala joho do
Ṗeluſchkow, ha powożi joho do toho Żwobja; pżetoż wo tém hóſtném Doṁe
żadén Rum za nich ṅebe̓.

Ta Ródż, wo kotrei wonei z Nuzé ſtei hozpoduwawoi, ha dżeiż Jėzus
narodżené jo, ṅejo bówa jena twaṙena Ródż, hale jo bówa jena Dżėra habé
Prózṅencza jeṅeje Skawé na Kónczu toho Mėſta Bethlehem k Raṅu, kaiż piſa
tón ſtaré czérkwinſki Wutżer Hieronymus ♣epiſt.♠ 18. ♣ad Marcellam.♠

Wo teilei hubenei Ródżi habé ſtuchwei Dżėṙe ṅebė żane Blidko, żana
Wawka, żane Khachle, żane Wóżko, żadén Stólcżk, żana Pżiprawa; tak Marja
te boże Dżėcżatko nidże drudże pżiſtoiniſcho powożicż ṅemóżeſche, hacż
do toho Korta na Horſku Swómó habé Séna.

<pb n="20"/>

Lei, tak czéſche Kréſtus narodżené bócż wo naiẇetżei Khudoƀe, czéſche
paruwacż tżopwu Stwu, paruwacż te Wokżeẇeṅa, kotreż hewak teiż
proſcherſkim Dżėcżom ßo tżiṅa. Wot Jėzuſa wuk z Luboſcze k Bohu rad
nėżto potradacż. Wo Khudoƀe ha Nuzé tróżtui ßo z tém, zẇeſelei ßo na
tém, zo Jėzuſei porunoſcżené ſé.

Bėchu pak na téch Bethlehemſkich Poṁezach Paſtéṙo wonku pola Jórdow, kiż
noczé te ſwoje Stadwo wobwachuwachu. Żidowſki Krai bė jedén tżopwé Krai;
tam żeni tak krucże ṅeṁerzṅeſche, tak ẇele Snėja ha Lodu ṅebė, hako wo
naſchich Krajach; tohodla teiż w Zéṁe te Stadwa pżez Nócz wonku wo
Jordach zwoſtawachu.

Ha leicże, jedén Jandżel bożi ſtejeſche pódla ṅich, ha jena bóizka
Jaſnoſcz jich wobſwėtli. Woni jara ßo zbojachu. Tón Jandżel k nim
prajeſche: Ṅebóicże ßo; pżetoż lei, ja wam pżipojeduẇu wilke Ẇeſelo,
kotreż budże dóṅcż ſchitkomu Ludei; dżentz nėtlei ruṅe jo ßo wam
narodżiw tón Zbóżnik, kotréż jo Kréſtus tón Kṅez wo tém Mėſcże
Davidowém. Ha tolei ṅech jo wam k jenomu Czeichei, na kotrémż joho
zpóznacż macże: wó budżecże namakacż jene Dżėcżatko z Ṗeluſchkami
powite, wo tém Żwobju leiżacze.

Ha nédém be̓ z tém Jandżelom jena wilka Cżróda druhich ṅeƀeſkich Duchow,
kiż Boha kwalachu ha zpėwachu: Hordoſcz bódż Bohu wo téch Wóſoknoſczach,
ha na Zeṁi Pokoi tém Cżwojekam dobṙeje Wole, t. r. kotrémż Bóh tu ſwoju
dobru Wolu ha Luboſcz tak zjawṅe wopokazuẇe, ha ze ſwojej Nadu wo jich
Wutrobach to ſkutkuẇe, zo teiż woni jenu dobru Wolu ha Luboſcz k Bohu
nadobówaja.

Déż cżi Jandżelo wot ṅich zas do Ṅeƀes ßo wrócżili bėchu, rétżachu ſebi
cżi Paſtéṙo ƀe ſobu: póimó, dóṅdżmó hacż do Bethlehema, ha woladaimó tu
Wėcz, kotraż ßo ſtawa jo, kotruż tón Kṅez nam jo k wedżeṅu daw.

<pb n="21"/>

Ha woni kwataiczé pżiṅdżechu, ha namakachu Marju ha Jozeva, ha te
Dżėcżatko leiżacze wo tém Żwobju. Ha déż nėt widżachu, zpóznachu je, zo
tak ßo ma, kaiż jim tón Jandżel wot toholei Hóltżatka prajiw bė.

Woni potém teiż druhim wot toh’ pojedachu; ha ſchiczé, kiż te jich
Pojedaṅa ſwóſchachu, dżiwachu ßo. Marja pak ſchitke telei Swowa wo
ſwojei Wutroƀe zakhowa, ha pżi ſebi je rozpominaſche. Ha cżi Paſtėṙo
wrócżichu ßo k tém ſwojim Stadwam, Boha kwalachu, Bohu ßo dżakuwachu.

Tak jo ßo Bohu lubiwo toho narodżenoho Zbóżnika pṙedé ſchitkich druhich
wozjeẇicż tém Paſtéṙam, kiż bėchu khudżi, żpatni, pżed tém Swėtom mawo
widżani Ludżo, hale tola bohuſwużowni, poniżni, dżėwawi, ha ródni wo
Wotwożuwaṅu téch Winoitoſczow ſwojoho Żtanta.

Bóh ṅelada na tón Żtant, hale na tu Wutrobu. Tón naiżpatniſchi
Tżeladnik, déż te ſwoje Dżėwo Bohu k Tżeſczi ródṅe dżėwa, móże ßo Bohu
runiſch tak deṙe lubicż, hako tón naiwoſobniſchi Kṅez. To jo ta prawa
Bohwſwużownoſcz, z Luboſcze k Bohu te Winoitoſcze toho ſwojoho Żtanta
podwolṅe ha ſwėrṅe dopelṅecż.

Ha tón woſémé Dżeṅ po tém Narodże jo te Hóltżatko wobrėzane bówo po tei
Kazni ſtaroho Zakoṅa, ha jo jomu naṙekṅene te Ṁeno Jėzus, kaiż tón
Jandżel naipṙedé Maṙi, ha potém teiż Jozevei kazaw bė.

7. Polazuwaṅo.

Cżi Mudri wot Raṅa pżiṅdu k Jėzuſei ßo modlicż.

Déż bė Je̓zus wo Bethlehcṁe Juda narodżené wo tém Tżaſu Krala Herodeſa,
leicże da pżiṅdżechu cżi Mudri wot Raṅa, ha praſchachu ßo: Dże jo tón
narodżené nowé Kral téch Żidow? Pżetoż mó ſmó wo raṅſchim Kraju tu joho
<pb n="22"/>Vėzdu widżeli, ha ſmó pżiſchli k ṅomu ßo modlicż.

Déż Kral Herodes to ſwóſcheſche, ſtróżi ßo wón, ha te czéwo Jėruſalem z
nim. Ha Herodes zromadżi ſchitkich Wóſchich-Mėſchnikow ha
Piſma-Wutżenéch toho Ludu, ha wot ṅich ßo napraſchuwaſche: dże ma ßo
Kréſtus narodżicż. Woni prajachu: wo Bethleheṁe Juda; pżetoż tak jo
piſane pżez toho Provetu: Ha té Bethlehem Zemja Juda, té ſchak ṅeiſé ta
naiṁeṅſcha ƀez témi Vėrżtami Juda; dokelż z tebe budże wuṅcż tón
Wóiwóda, kotréż budże tón mói Lud Izrael ṙege̓ruwacż.

Na to Herodes téch Mudréch ṁeltżo k ſebi powowa, dopraſchuwaſche wot
ṅich tón Tżas teje Vėzdé, kotraż jim ßo zjeẇiwa bė, póſuwa jich do
Bethlehema, ha pżiprajeſche jim: dżicże, dopraſchuicże ßo pilṅe za tém
Hóltżatkom; ha déż budżecże je namakacż, pojeſcże mi zas, zo teiż ja
bóch tam dóſchow, ha k ṅomu ßo pomodliw.

Woni, déż bėchu Herodeſa ſwóſcheli, dale cżeṅechu. Ha lei ta Vėzda,
kotruż woni wo raṅſchim Kraju bėchu widżeli, ta ne̓t pṙedé ṅich dżėſche,
hacż dóṅdże ha zaſta wóſche toho Blaka, dżeiż te Hóltżatko nutzi bė.

Tu Vėzdu wuladaiſchi woni żawoſṅe jara ßo zẇeſelichu; ha woni nutzdżėchu
do toho Domu, namakachu te Hóltżatko z Marju joho Macżeru, ha na Kolena
panéwſchi k ṅomu ßo modlachu. Woni teiż wotewrichu te ſwoje Pokwadé, ha
wopruwachu jomu Daré, Zwote, Wóruch, ha Maru. Ha déż bėchu wot Boha wo
tém Spaṅu dóſtali te Wotmojeṅo, zo ṅedérbja zas k Herodeſei hicż, po
druhim Pucżu do ſwojoh’ Kraja ßo wrócżichu.

Cżi Mużoẇe, kiż zczuzéch wot Żidowſkeje k Raṅu leiżanéch <pb
n="23"/>Krajow ſu pżiſchli k tomu narodżenomu Zbóżnikei ßo pomodlicż, ſu
bóli Mudri, t. r. wo naturſkich Wėczach po pohanſkim deṙė rozwutżeni;
woni ſu woſobṅe deṙe ßo wuſtali do téch Vėzdow, ſu te Zkhadżeṅa, te
Hibaṅa, ha te Zakhadżeṅa téch Vėzdow na kedżbu brali ha wobrachnuwali.

Tón kżeſczianſki Lud za to dżerżi, ha to jo teiż k wėṙeṅu, zo woni teiż
Kraloẇe bóli ſu; nicz dṙe taiczé wilczé Kraloẇe, kiż bóchu czéwo Kraje
pod ſobu mėli, hale taiczé Kṅeża ha Kṅeżicżeṙo, zo jedén kóiżdé wot nich
nėżto mawo Kraja, nėkotre Mėſta ha Wſé jo pod ſobu mėw. Taiczé
Kṅeżicżeṙo wo nėtziſchim Tżaſu rėkaja Vėrżtoẇe, Zeṁenjo; wo ſtaréch
Tżaſach pak bóchu teiż taiczé Kṅeża tżaſto ṁenuwani Kraloẇe, Kralikoẇe.

Ẇele jich bówo jo, to tón S. Sczenik ṅejo pomėniw; hale ze ſtaréch
Podawiznow za to ßo ma, zo ſu tzjo bóli.

Wot Moyzeſowéch Tżaſow ſém bė wo raṅſchich Krajach wuṅeſene te
Provecżeṅo: „zo pżi tém Narodże toho Zbóżnika jena nowotna Vėzda na
Ṅebju ßo wopokazuwacż budże; 4. Kn. Moy. 24, 17. Talei Vėzda pżi
Jėzuſowém Narodże jo dṙe wot ẇele Cżwojekow widżana bówa; hale jenoi cżi
tzjo Kraloẇe ſu tu Próczu na ßo zali jedén daloki Pucż hicż toho
Zbóżnika pótacż, dokelż jim jena druha bóizka Vėzda, ta Nada boża, tu
Wutrobu znutzka roſwėtleſche ha zhnuhoſche. Za tulei Vėzdu ṅepżeſtawaimó
Boha proſécż, zo ta Nada boża bó nam te naſche Wutrobé roſwėtljawa ha
zhnuhawa k ſchomu tomu, żtoż Bóh wot nas żada.

Wo téch Piſmach téch ſẇatéch Provetow jo tón tém Jzraelitam ſlubené
Zbóżnik tżaſto ṁenuwané Kral, jedén tak wilki móczné Kral, kiż budże
kraluwacż na wſchimi Ludami teje Zemje. To jo tak k zrozeṁeṅu: „zo budże
kraluwacż na téch Wutrobach téch Cżwojekow; zo ta Jėzuſowa Czérkei po
czéwém Swėcże budże roſchėrokoſcżena; zo ze wſchitkich Ludow teje Zemje
tola nėkotzi budża Jėzuſa za ſwojoho Kṅeza ha Zbóżnika zpóznawacż ha
wuznawacż, ha k tom ßo podwolecż″ te joho ſẇate Wukazaṅa dżerżecż.

Herodes pak, ha cżi do toho Swėtnoho zalubuwani Żidża wuṗe ſebi
móſlachu, zo budże tón Zbóżnik tuhdé na Zeṁi wo ſwėtnei Hordoſczi
kraluwacż, wilke Cżródé Wojakow <pb n="24"/>ſebi dżerżecż, Wóiné ẇeſcż,
ſchė Kraje pżedobócż, ha tak tón Żidowſki Lud wuzbėnécż.

Tohodla Herodes ſwóſchiwſchi, zo tón wot téch ſẇatéch Provetow
pżipojedżené Kral narodżené jo, jara ßo zaſtróżi, dokelż ßo bojeſche te
ſwoje Kraleſtwo wotbócż, wotſadżené bócż. Cżi Żidża pak, hacżruniſch
tomu lózom’ Herodeſei dobri ṅebėchu, tola teiż ſobu ßo ſtróżichu, dokelż
ßo bojachu, zo pżi tém ſnadṅe wilka Hara, Mėſcheṅcza, Ṅemėr ha
Rokocżeṅo, jena cżeżka dowho trajacza Wóina ßo zazbėnécż budże.

Te Daré, kotreż cżi tzjo czuzi Kṅeża Jėzuſei wopruwali ſu, bėchu
pótaine. Ztém Zwotém wuznawachu woni joho za ſwojoho Krala; pżetoż
Zwote, Slėbéro, Ṗeṅezé Podani ſwojomu Kralei k Dawkam wotedawaja. Z tém
Wóruchom wuznawachu woni joho za wėrnoho Boha; pżetoż Wóruch pżi bożich
Swużbach Bohu k Tżeſczi ßo zapala ha kadżi. Z tej Maru wuznawachu woni
joho za jenoho ſṁertnoho Cżwojeka, kiż budże za wſchich wumṙecż; pżetoż
tedém te mordwo Cżėwa z Maru ßo żawbuwachu, ha wubolzoṁachu.

Mó pak mamó Jėzuſei wopruwacż, za te Zwote tu Luboſcz; ta Luboſcz jo ƀez
témi Pótſcziwoſczami ta naikraſniſcha, kaiż te Zwote ƀez témi Ṁetallami.
Za tón Wóruch pobożne Modlitwé, kotreż Bohu deṙe woṅeja ruṅa tomu
zapalenomu Wóruchei. Za tu hórku Maru te Pojimaṅo ha Pomoṙeṅo toho
naſchoho Cżėwa ha ſchitkich ṅeprawéch Pożadoſczow; zo te wólne Mjaßo
ṗekṅe w Twanku dżerżimó; zo ßami ßo pżewiṅamó; zo ßo wotdżerżuẇemó wot
toho, na tżoż nas po naturſkim zalóżtuẇe, zo ßo pżimoczuẇemó k tomu
Dobromu, kotreż tṙebai nam hórke prėdkpżiṅdże, hako te Poſcżeṅo, te
zażne Stawaṅo, te Kletżeṅo, te Wolṁelkuwaṅo, te ha tame wobcżeżniſche
Dżėwo rc. Talei Mara jo nam jara ſtrowa, ha Bohu jara ßo lubi.

8. Polazuwaṅo.

Marja Jėzuſa wo tém Templu wopruẇe.

Wſtarém Zakoṅu, déż jena Macz Séhna porodżi, dérbeſche <pb
n="25"/>żtérczécżi Dnów zaſobu doma zwoſtacż, won ṅekhodżicż. Po
wodżerżanéch Ṅedżėlach dérbeſche ßo poſtajicż do toho Domu bożoho jenomu
Mėſchnikei, kiż bó ju za wutżiſcżenu wuprajiw ha żonuwaw; dérbeſche
pżiṅeſcz dwoji Wopór, jene Jeṅo, ha jenoho Hoibika. Khude Ṅedżėlnitże,
kotrémż cżeżko pżiṅdże jene Jeṅo ſebi kupicż, móżachu za te Jeṅo teiż
zas jenoho Hoibika, ha tak dwej Hoibikow pżiṅeſcz. 3. Kn. Moy. 12.

Déż pak jena Macż wo tém ſwojim préṅim Porodże Séhna mėjeſche, dérbeſche
wona toholei prėṅoh’-rodżenoho Séhna ſobu do toho Templa pżiṅeſcz, ha
tohoſamoho wo tém Templu Bohu hoṙewopruwacż, t. r. wona dérbeſche telei
ſwoje Dżėcżo jenomu Mėſchnikei mėſto Bóhu wotedacż, ha potém je zas
wotkupicż habé wukupicż z ṗecżimi Slėbérnikami; to po naſchich Ṗeṅezach
wutżini pozdacżu tzi Toleṙe. 2. Kn. Moy. 13. ha 3. Kn. Moy. 27, 6.

Teilei dwė Kazni jo Marja z dobṙeje Wole z Poniżnoſczu ha z Pobożnoſczu
ſobudżerżawa. Tón żtérczété Dżeṅ po Jėzuſowém Narodże jo wona, wot
Jozeva pżewodżana, z Bethlehema ſchwa do Jėruzalema, ha te
Jėzus-Dżėcżatko ſobu ṅeſwa. Jo naipṙedé dwej Hoibikow wopruwawa, ha wot
toho Mėſchnika ßo za wutżiſcżenu wuprajicż ha żonuwacż dawa. Potém jo
Jėzuſa na te wukazane Waſchṅo wopruwawa, ha wukupiwa.

Ha lei, wón bė wo Jėruzaleṁe jedén Cżwojek<marginalia>♣Lc.♠ 2,
25.</marginalia> z Ṁenom Simeon, tón bė jedén zprawné bohabojazné
Cżwojek, wón tżakaſche na tón Tróżt Izraela, t. r. ze Żadoſczu
wottżakuwaſche toho tém Izraelitam ſlubenoho Zbóżnika, ha tón Duch-Sẇaté
bė wo nim. Tomu bė wot Sẇatoho-Ducha ßo ſtawo te Wozjeẇeṅo, zo wón
ṅebudże teje Sṁercże widżecż, pṙedé hacż jo woladaw toho Żawbuwanoho
toho Kṅcza, toho Zbóżnika. Tónſamé wot S. Ducha zpohnuté ruṅe tedém do
toho Templa pżiṅdże.

Ha déż Marja ha Jozev te Hóltżatko nutzṅeſeſchtai k tom’ Wopruwaṅu,
wozné wón Jėzuſa <pb n="26"/>na ſwojei Ruczé, kwaleſche Boha, ha
prajeſche: Nėtkoi o Kṅeże pużcżiſch twojoho Swużownika wo Pokoju; pżetoż
tei mojei Wotżi ſtei woladawoi tu twoju Zbóżnoſcz, kotruż té ſé
pżihotuwaw pżed Woblitżom ſchitkich Ludow, jene Swėtwo k Roſwe̓tleṅu téch
Pohanow, ha k Hordoſczi tomu twojomu Ludei Izrael.

Jozev ha ta Jėzuſowa Macż zpodżiwaſchtei ßo na tém, żtoż wot ṅoho bó
prajene. Ha Simeon jich żonuwaſche, ha prajeſche k Maṙi joho Macżeri:
Lei tuh tón jo ſtajene k Padaṅu ha k Hoṙeſtawaṅu ẇele Ludżom wo Izraelu,
poſtajené kjenomu Czeichei, kotromuż budże napżecżo rétżane: ha teiż tu
twoju ſamotnu Duſchu budże jedén Ṁetż pżekócż; zo bóchu z ẇele Wutrobow
te Móſle nazjawne pżiſchwo.

Cżi Żidowſczé Wóſchi z Lózoſcze ṅechachu do Jėzuſa wėricż; woni jomu po
wſchei ſwojei Móżnoſczi napżecżo rétżachu, tak pżez ṅoho panéchu, z teje
Zbóżnoſcze wupanéchu. Pėkni Izraelitoẇe do Jėzuſa wėṙachu, tu joho
Wutżbu hoṙebeṙechu, tak pżez ṅoho ze ſwojich Rėchow zeſtawachu, k tei
Zbóżnoſczi dóṅdżechu.

Wo tém Jėzuſowém Cżerpeṅu jo tón Ṁetż teje Boloſcze teiż Marinu Duſchu
pżeków. Tedém nazjawne pżiṅdżechu te Móſle, kotrcż pṙedé Cżi — ha Tami —
ṁeltzo ſebi wot Jėzuſa móſlili bėchu. Pżetoż, kiż bėchu pṙedé do Jėzuſa
woprawdże ẇele dżerżeli, cżi wo tém joho Cżerpeṅu ßo zrudżichu,
żaruwachu, pwakachu. Kiż bėchu Jėzuſa na Wotżi dṙe pokwalili, hale wo
Wutrobe jomu zawidżeli ha hramili, cżi nėt te ſwoje Zwobé woutżaſechu,
ha joho klėjachu. Kiż bėchu ſamotṅe z tżaſuéch Wotpoladaṅow za Jėzuſom
pokhodżili, cżi nėt dale wot ṅoho nerodżachu, k ṅomu ßo ṅeznajachu, ha
tṙebai teiż joho ſobu leſtérwachu. Kah żtó z tobu mėni, ſwėrṅe habé
neſwėrṅe, to nailėṗe zoniſch wo tém Horju, déż ßo cżi zlė ẇedże.

Nam Kżeſczianam, kiż mó do Jėzuſa wėrimó, jo z bożeje Nadé Jėzus ſtajené
k Hoṙeſtawaṅu, k wėcżnomu Wozbóżnoſcżeṅu. Hale taikim Kżeſczianam, kiż
wo ṅepėkném <pb n="27"/>Hoṙeẇedżeṅu tu ſẇatu Wėru, kotruż z tém Hortom
wuznawaja, z témi Skutkami zaprėwaja, tém jo Jėzus z jich Winé k Padaṅu,
k cżeżiſchomu Zamojeṅu, k ẇetżomu Zatamaṅu. Tón Swużownik, kotréż jo tu
Wolu ſwojoho Kṅeza deṙe ẇedżaw, ha tola jeje ṅetżiniw, budże z wele
Razami bité.

Tedém bė teiż jena Provecżina, Hanna Dżówka toho Vanuela z teje Swóibé
Azer, jena zeſtaṙena Żónſka, kotraż bė po ſwojim Kṅeżniſtẇe ſédém Lėt wo
Mandżelſtẇe pobówa, ha nėt bė Wudowa ṅa żtżeri ha woſémdżeſat Lėt; wona
wot toho Templa żeni preicżṅekhodżeſche, z Poſcżeṅom ha z Modleṅom
ſwużeſche Bohu noczé ha wodṅo. Wonka woko toho Témpla bėchu teiż
Wobódleṅa za taike Żónſke, kiż tam ſtaiṅe zwoſtawachu, ha nitżo druhe na
Staroſczi ṅemėjachu, hacż jenoi Bohu ſwużicż.

Ta ruṅe tedém, hacż tón Simeon Jėzuſa na ſwojimai Rukomai dżerżeſche, k
tom pżiṅdże; wona teiż zjawṅe kwaleſche toho Kṅeza, ha rétżeſche wot
Jėzuſa, zo wón jo tón ſlubené Zbóżnik, ke wſchim tém, kiż tżakachu na te
Wumóżeṅo Izraela.

Jozev ha Marja, déż be̓ſchtai ſchitko po tém Zakoṅu toho Kṅeza dokoṅawoi,
wrócżiſchtai ßo do Galileiſkeje do ſwojoho Mėſta Nazareth.

Marja jo Jėzuſa porodżiwa w Bethleheṁe; tam jo te ſwoje Ṅedżėle
wodżerżawa. z Bethlehema jo naipṙedé ſchwa do Jėrnzalema do toho Templa;
potém pak ṅejo jacz ßo wrócżiwa do Bethlehema, dżeiż dale żto pótacż
ṅemėjeſche, hale jo domoi ſchwa do Nazaretha, dżeiż mėjeſche tu ſwoju
Khėżku. Wo Nazaṙecże tón mól ṅejo mówa dowho zwoſtacż, bole jo dérbjawa
z Kraja cżėkacż, kaiż nédém pojedane budże.

9. Polazuwaṅo.

Cżėkaṅo do Egypſkeje. Zamorduwaṅo téch Hóltżatkow.

Jedén Jandżel bożi Jozevei woſṅe ßo zjewi, ha<marginalia>♣Mth.♠ 2,
13.</marginalia> ṙekné jomu: Staṅ, woz te Dżėcżo ha joho <pb
n="28"/>Macż, ha cżek do Egypſkeje, ha bódż tam tak dowho, hacż ja tebi
zas kazam domoi ßo wrócżicż; pżetoż Herodes budże te Dżėcżo pótacż, zo
bó je z kónczuwaw. Jozev ſtanéwſchi wozné te Dżėcżo ha joho Macż noczé,
ha woteṅdże do Egypſkeje, ha zwoſta tam hacż do Herodeſoweje Sṁercże; zo
bó ßo dopelniwo, żtoż tón Kṅez jo rétżaw pżez toho Provetu, kiż praji:
Ja ſém mojoho Séhna z Egypſkeje wowaw.

Po tei ſwojei bóizkei Schohomócznoſczi bė dṙe Jėzus teiż wo Izraelſkim
Kraju te ſwoje Żiẇeṅo pżed Herodeſom wobrucż mów. Wón pak k tom’ teje
ſwojeje Moczé ṅechoſche tṙebacż; naſchedla czéſche tém cżwojetżim
Swaboſczom ßo podcżiſnécż, ha tak z tém ſwojim Cżėkaṅom nam pokaza: kah
za nas naizprawniſcho jo „jenomu wupomu, lózomu, roznėwanomu Cżwojekei,
kiż tṙebai tón ſwói Nėw na nas wutżaſcż cze, z Pucża hicż, ṁeltżo ſtronu
woteṅcż.

Tak bó teiż pozpótana, ha kruta namakana ta Wėra Marje ha Jozeva.
Hacżruniſch jimai porutżene bė z tém Dżėſczom cżėkacż, wonei tola
ṅewoſwabeſchtai wo tei Wėṙe, zo telei Dżėcżo tón ſchohomóczné Bóh jo.

Cżeżko dṙe, cżeżko dérbeſche jimai pżiṅcż wo czuzém Kraju ƀez ṅeznatémi
pohanſkimi Ludżimi bódlicż, ha tam te ſwoje tżaſne Pótrėbnoſcze z hórkej
Próczu ſebi wupróczuwacż; hale ta Luboſcz k Bohu jimai tulei Cżeżu
wolożeſche; ha Bóh tón Kṅez jimai teiż wo Czuzƀe wobradżeſche dobréch
Ludżi, ha taike Pżileżnoſcze, zo móżeſchtai k Nuzé ßo zeżiwicż;
Nadobizné pak, ha dobréch Dnów wonei ṅeżadaſchtai.

Snadṅe jo Herodes khėtṙe dowho wottżakuwaw na téch czuzéch Kṅeżich, z
kotrémiż zprajene mėjeſche, zo budża zas k ṅomu pżiṅcż. Ḃeztém bė Marja
z Jėzuſom wo tém Templu pobówa. Lėdén zo bo Herodeſei teiż dopojedżene
ṅebówo, żto tón Simeon ha ta Hanna wot Jėzuſa rétżawoi bėſchtai. —. Na
to Herodes znowa wotucżiwſchi, jo ßo ßnadṅe dopraſchuwaw: dże cżi czuzi
Mużoẇe woſtali ſu? Ha zoniwſchi, zo ſu dawno pṙeicż woteṅſchli;

Ne̓t déż widżeſche, zo wot ṅich jo zhebané, ſuroẇe ßo roznėwa; wón póſuwa
ſwojich Swużownikow, <pb n="29"/>ha wo Bethleheṁe ha na wſchich Pomezach
Bethlehema do Kowa woko da zamorduwacż ſchitke Hóltżatka, kiż dwė Lėcże
ha niże dweju Le̓tow ſtare bėchu, zatém hacż wot téch Mudréch dopraſchaw
bė tón Tżas, déh ta Vėzda jo ßo wopokazuwacż potżawo.

Tedém jo dopelṅene, żtoż jo rétżane pżez toho Provetu Jeremija, kiż
praji: Jedén Wós jo ſwóſchané wo Rama, wilka Żawoſcz ha ẇele Zkiwleṅa,
ta Rachel pwatże pże ſwoje Séhné, ha ṅeda ßo tróżtuwacż, dokelż preicż
ſu.

Herodes bė jedén jara lózé Cżwojek. Sam powné Valſcha ha Zwóſcze, wón
teiż wot druhich ƀe wſcheje zprawṅeje Winé zwo ṁeṅkluwaſche. Z taikoho
valſchnoho Ṁeṅkluwaṅa bė wón hiżo dawno pṙedé tu ſwoju pėknu Mandżelſku
Mariamnu, ha teiż dwej ſwojej Séhnow zkónczuwacż daw.

Zkoro po tém Zamorduwaṅu téch ṅewinwatéch Dżėcżatkow zaja joho jena jara
zwa Khoroſcz; tón Zémné-Wohen joho znutzka pżeczéruwaſche; te Żiwó ßo
jomu tak zpinachu, zo te joho Cżewo bė do Kżiwiné zcżeṅene; pżeczé wódné
kaiż Ẇelk, wón pżeczé jėdżeſche, ha ṅemóżeſche ßo doſécżicż. Te joho
Tżrowa ßo jom’ ſchitke zajėtzichu; na joho Cżele te Mjaſo hiṅeſche; lute
Tżeṙe wo nim ßo miwoṙachu; ha wón tak ſṁerdżoſche, zo Nichtó jacz pżi
nim tracż ṅemóżeſche.

Tak wón wo naiẇetżich Boloſczach jedén hubené Kóncz wza, ha, żtoż te
naihórſche jo, ṅepokutné wumṙe, z téch tżaſnéch do wėcżnéch Matrow
dopadże. Tak Herodeſei hiżcże wo témlei Żiẇeṅu dóṅdże ta Żtrava wot toho
zprawnoho Boha, kiż dṙe tuhdé nėkotréch Zwóſcznikow tak zjawṅe
ṅeżtravuẇe; zawėſczi pak tola po Sṁercżi tam kóiżdoho po joho Zawiṅeṅach
ſudżicż ha żtravuwacż budże.

Po Herodeſowei Sṁercżi lei jedén Jandżel bożi woſṅe ßo zjeẇi Jozevei wo
Egypſkei, prajiczé: Staṅ, woz toho Hóltżecza ha joho Macż, ha dżi do
Izraelſkoho Kraja; pżetoż wumṙeli ſu cżi, kiż tomu Hóltżatku za Żiweṅom
dżėchu.

<pb n="30"/>

Jozev ßo zebra, wozné toho Hóltżecza ha joho Macż, ha pżiṅdże do
Izraelſkoho Kraja. Déż pak ſwóſcheſche, zo Archelaus po ſwojim Naṅe
Herodeſu wo Żidowſkei kraluẇe, bojeſche ßo tam docżanécż. Ha woſṅe
ponapominané wotſtupi do Galileiſkeje, pżiṅdże do toho Mėſtacżka
Nazareth, ha tam bódleſche; zo bó dopelṅene bowo, żtoż prajene jo wot
téch Provetow: Wón, tón Zbóżnik budże rėkacż Tón Nazareiſki.

10. Polazuwaṅo.

Ta Modoſcz Jėzuſowa.

Tón Hóltżecz Jėzus hóṙeroſcżeſche, wón woßélṅeſche,<marginalia>♣Lc.♠ 2,
40.</marginalia> bė powne̓ Mudroſcze, ha ta Nada boża be̓ wo nim. Ha tei
joho Starſchei khodżeſchtai kóiżde Léto do Je̓ruzalema k tei Jutrownei
Sẇatocżnoſczi. Déż Je̓zus dwanacże Lét ſtaré be̓, ha wonei potém Waſchṅu
toho ſẇatoho Dṅa do Je̓ruzalema ßo pużcżiſchtai, dżėſche wón z nimai teiż
ſobu.

Ta Jutrowna Sẇatocżnoſcz woſém Dnów warnuwaſche; te Jozev ha Marja
wutżakaſchtei, ha potém domoi ßo wrócżiſchtai. Je̓zus pak zwoſta wo
Je̓ruzaleṁe, ha wonei je ṅepótnéſchtai. Wonei ṁėṅeſchtai, zo jo wón pżi
tém Towarſtẇe, wo jenei Cżródże pṙedé habé zpoſleda, ztowarſchené k
druhim Nazareiſkim Ludżom, kiż teiż z Jėruzalema dom dżėchu.

Tak ztżiniſchtai tón Pucż jenoho Dṅa, ha na Ẇetżor za nim ßo pótaſchtei
bez Pżecżelemi ha Znatémi. Déż joho ṅenamakaſchtai, nazaitra nédém rano
zaje wrócżiſchtai ßo zas do Jėruzalema, ha pótaſchtai joho.

Ha lei, pó tzjóch Dnach natṙechiſchtai joho wo jenei Schuli toho Templa,
tam ſeidżeſche ſretdża <pb n="31"/>ƀez Wutżeṙemi, poſuchaſche na ṅich,
ha teiż Praſcheṅa jim pre̓dkſtajeſche. Schiczé, kiż joho ſwóſchachu, jara
ßo zpodżiwachu na tém joho Rozoṁe, ha na téch joho Wotmojeṅach.

Teiż Jozev ha Marja, déż joho tam wuladaſchtai, jara ßo zpodżiwaſchtai.
Ha Marja joho Macż ṙekne k ṅomu: Séhno, żto ſé namai tak ztżiniw? Lei,
twói Nan ha ja ſmoi cże z téſchniwoj Wutrobu pótawoi. Wón jimai
prajeſche: żto jo, zo ſtai ṁe pótawoi? Ṅeẇedżeſchtai wói, zo mi zaleiżi
bócż wo tém, żtoż mojoho Wótſcza jo? Ha wonei ṅezrozemiſchtai toho Swowa
kotreż wón k nimai ṙekné. Ha wón dżėſche znimai dom, pżiṅdże do
Nazaretha, ha bė jimai podaté. Ta joho Macż ſchitke telei Swowa wo
ſwojei Wutroƀe zakhowa. Ha Jėzus pżibe̓raſche na Mudroſczi, na Staroƀe,
ha na bożei Nadże pżed Bohom ha pżed Cżwojekami.

Jozev jo k Jutram do Jėruzalema ſchow z winoiteje Poſuſchnoſcze; pżetoż
to bė wo ſtar. Zak. ſchitkim wotroſcżeném Muzkim pżiporutżene. Marja jo
ſobu ſchwa z dobrowolṅeje Pobożnoſcze; pżetoż Żónſkim to pżiporutżene
ṅebė. Tak jo teiż ſobuſchow tón dwanacże Lėt ſtaré Jėzus, ha z tém jo
ſchitkim Dżėcżom daw tón Pżikwad, kah woko dwanatoho Lėta, déż pótżnedża
jakniſche bócż ha jacz Rozoma nadobówacż, kah woſobṅe tedém maja te
dżėcżacze Hré ha Tendéluwaṅa na Bok woſtajecż, wo ſwojei Wutrobe tu
Luboſcz k Bohu wubudżecż, zkrucżecż, teiż wonkocżne Skutki teje
Bohwſwużownoſcze rad wotwożecż, ha wo tém Doṁe bozim pėkṅe cżiſche
zkwadṅe ßo zadżerżecż. Pżetoż w Czérkwi haruwacż, Tréſki hnacż —, to jo
za jene taike hiżo rozomniſche Dżėcżo nicz jenoi Rėch pżed Bohom, hale
teiż Haṅba pżed Cżwojekami.

Wo téch ſwojich ſchėdnéch cżwojetżich Skutkuwaṅach jo Jėzus Kréſtus
ſwojei Macżeri ha Jozevei podcżiſṅené ha poſuſchné bów; hai wón jo wot
ṅeju to żadaw, zo dérbitei wonei jomu ƀe wſchoho Stracha ſchitko tak
kazacż ha porutżecż, <pb n="32"/>kaiż druzé Starſchi ſwojim Dżėcżom
kazaja ha porutżeja. Sam na ſebi czéſche wón nam pokazacż jedén dozpowné
Pżikwad teje Poſuſchnoſcze.

Hale do téch joho zpodżiwnéch Skutkuwaṅow, kotreż wón hako Bóh-Cżwojek
ſamotṅe po tei Woli ſwojoho ṅeƀ. Wótſcza ſ kutkuwaſche, do téch Jozev ha
Marja ṅeſmėdżeſchtai, ha teiż ṅechaſchtei jomu żto rozkazuwacż; ha to bė
ta Wina, zo tedém ƀez jeju Wėdomoſcze wo Jėruzaleṁe zwoſta.

Po tei Woli toho ṅeƀ. Wótſcza czéſche wón tedém ze ßo wupużcżicż nėkotre
Pwóṁeżka teje bóizkeje Mudroſcze, kotraż wo nim bė. To pak wón tżiṅeſche
na taike Waſchṅo, kaiż jenomu dwanacże Lėt ſtaromu Hóltżeczei
pżiſtejeſche. Wón naipṙedé na téch Wutżeṙow poſuchaſche; potém jich
praſcheſche; potém wot nich praſchané wotmojeſche. Tak ze ſwojim
Pżikwadom pokaza „kah jedén moduſchki Cżwojek, ṅech jo tak mudré hacż
cze, tola ṅedérbi wo tei Zromadżizṅe teje ſwojeje Hubé do Prėdka tékacż;
hale naipṙedé na druhich poſuchacż; potém jich praſchecż; ha potém
haklei, déż praſchané jo, wotmojecż, habé rétżecż, żtoż Dobroh’ prajicż
ma.

Marja ha Jozev dṙe to deṙe ẇedżeſchtai, zo Jėzus jo tón ſlubené Zbóżnik,
zo wón tón cżwojetżi Splahw wumożicż budże. Hale déh, dże, kah wón to po
tei Woli bożei zapotżecż ha wuẇeſcż budże —, to wonei do Tżaſa
ṅeẇedżeſchtai; ha tohodla drudé jene ha druhe Jėzuſowo Swowo doſcz
ṅedozrozemiſchtai. Ha dokelż k tei Luboſczi, z kotṙeju wonei joho hako
ſwoje Dżėcżo lubuwaſchtei, ztowarſchena bė ta tżeſcziwa Bojaznoſcz, z
kotṙeju wonei joho hako wėrnoho Boha tżeſcżeſchtei; tak wonei z jenoho
ſẇatoho Poſtrachuwaṅa nidé ßo ṅezważiſchtai żto taike wot ṅoho ßo
napraſchuwacż, nė; wonei ßo zpokojiſchtai z tém, żtoż Jėzus ßam
ṅepraſchané jimai pojeſcz czéſche.

Tohodla Marja te Swowa Jėzuſowo, hacżruniſch je drudé ṅedozrozemi, tola
wo ſwojei Wutroƀe ſchitke khowaſche, ha z Poniżnoſczu wottżakuwaſche tón
Tżas, wo kotrémż jomu ßo lubicż budże ji to, żtóż dozrozemiwa ṅebė, bóle
na zjawne dopojedżecż.

Wo ſẇatėch bóizkich Wėczach ṅebódżmó króbwi cżipni; mėimó doſcz na tém,
żtoż Bóh ßam jo czéw nam wozjeẇicż. Żtoż nam k Zbóżnoſczi trėbne jo, to
jo wón nam nadṅe wozjeẇiw; żtoż nam trėbne ṅejo, to ṅetṙebamó ẇedżecż.

<pb n="33"/>

Jėzus jo hiżo hako mólicżke Dżėcżo ſchitku tuſamu Mudroſcz ha Nadu bożu
woſebi mėw, kotruż po Tżaſu hako wotroſcżené Muzki. Wón pżibėraſche nicz
z nutzka ßam woſebi, hale z wonka po tém Wopokazuwaṅu. Te Swónczo jo
rano wo ſwojim Zkhadżeṅu runiſch tak ſwėtwo ha horcze, hako pżipówṅu;
tola pak, wóſche hoṙe wone ßo wuzbėṅe, jacz Swėtwoſcze ha Tżopwoté wot
ßo dawa. Tak Jėzus, ſtarſchi wón zbówaſche, jacz Mudroſcze hu Nadé
bożeje bė na wſchim joho Zadżerżeṅu widżecż.

Żto Jėzus wot dwanatoho hacż do tziczétoho Lėta ſwojeje Starobé tżiniw
jo, wot toho ſu cżi ſẇacżi Sczenikoẇe nitżo ṅewopiſali; wone ṅejo Bohu
ßo lubiwo nam to k Wėdomoſczi dacż; telei Lėta Jėzuſowo budża ṁenuwane
„Te joho ṁeltżacze habé zakhowane Ziweṅo. Nėdé tam wo tei Wėcżnoſczi
budżemó to ſchitko zonicż, ha ze Zpodżiwaṅom pżeladuwacż.

Ḃeztém, z toho, żtoż cżi Żidża wot Jėzuſa prajachu, „Wón jo jedén
Cżėſla-Séhn toho Cżėſłe Jozeva ♣Mth.♠ 13, 55. ♣Mar.♠ 6, 3. z toho ßo
zrozemi, zo jo Jėzus ze ſwojim Zeżiwicżeṙom Jozevom wo Dṙeẇe dżėwaw. Tón
ſtaré kżeſcz. Wutżer Juſtinus piſa: „Jėzus jo Pwuhi ha Kwakéle dżėwaw,
ha tak jo tu Prawdu wutżiw. Ṅeladacż toho Nėtżejoho, ṅeżadacż wot
czuzéch Rukow zeżiẇané bócż, hale te ſwoje Pótrėbnoſcze ze ſwojimai
Rukomai ßam ſebi wupróczuwacż, to jo ta Prawda, kotruż Jėzus ze ſwojim
Pżikwadom wutżiw jo. Dokelż wón Jozevowó Klėb jėdżeſche, pomhaſche teiż
Jozevei tón Klėb zaſwużicż. Lėṅi Prózniczé Bohu zpodobni ṅeiſu.

Schitkim Cżwojekam jo Jėzus ßam na ſebi jedén dozpowné Pżikwad
prėdkpoſtajicż czéw. Ẇetżi Tiel Cżwojekow dérbja ſebi tón ſwói Klėb ze
ſwojimai Rukomai warbuwacż; tohodla jo Jėzus czéw ẇetżi Tjel ſwojoho
Żiẇeṅa z Rukomai dżėwacż; hale, déż tei joho Ruczé wo Dṙeẇe dżėwaſchtei,
zwożuwaſche ßo ta joho Wutroba k Bohu ſwojomu Wótſczei; Jomu k Luboſczi
wón te ſwoje Dżėwo dżėwaſche, Jomu je hoṙewopruwaſche.

Te poſleṅe tzi Lėta pak, déż jo po Żidowſkim Kraju wokokhodżiw ha Ludżi
wutżiw, ṅejo nitżo jacz dżėwaw, hale jo żiwé bów wot toho, żtoż jomu
dobri Ludżo nadawachu. Tak cżi, kiż druhich te boże Swowo wutża, maja te
Prawo <pb n="34"/>za to zeżiẇani, ha ſchoho druhoho Dżéwa pżezbėṅeni
bócż.

Jézus jo ßo ſwojomu ṅeb. Wótſczei runiſch tak deṙe lubiw tedém, déż jo
cżėſliſke Dżéwo dżėwaw, hako tedém, déż jo Ludżi wutżiw, ha Dżiwé
ſkutknwaw. Tak móże kóiżdé wo ſwojim Żtancże Bohu ßo lubicż, déż te
Winoitoſcze ſwojoho Żtanta z Luboſcze k Bohu ródṅe dopelṅa.

Druhi Staw.

Wot Jėzuſowoho zjawnoho Wutżerſtwa.

Prėni Rozdżėlk.

Jan Jėzuſa pżipojeduẇe. Jėzus k tomu ſwojomu Wutżerſtwu z blizka ßo
pżihotuẇe.

11. Polazuwaṅo.

Jan téch Cżwojekow k tom pżihotuẇe, zo bóchu toho Zbóżnika deṙe
hoṙebrali.

Jan jo wot Mawoſcze ſém pżeczé wo Puſcziṅe zwoſtawaw, jo wo
Samitkownoſczi ßam za ßo bów, żeni do Ludżi ṅekhodżiw, z Cżwojekami żeni
żanoho Wokokhodżeṅa ṅemėw, wo żaném Twaṙeṅu ṅebódliw, wo żaném Wożu
ṅelėhaw; hale na wotleiżanéch puſtéch Blakach jo wo Dżėrach teje Zemje,
wo Prózṅeṅczach téch Skawow tón ſwói Skhów ha Lėhw mėw.

Déż Jėzus w Nazarecże hiżcże tak kaiż zakhowané
zwoſtawaſche,<marginalia>♣Lc.♠ 3, 2.</marginalia> krédże tón nėt
pozdacżu tziczécżi Lėt ſtaré Jan wot Boha tu Porutżnoſcz, zo dérbi
zpotżecz tém Izraelitam prėduwacż, ha tak Jėzuſei pżihotuwacż tón Pucż k
tém jich Wutrobam.

Tak da Jan z teje hubokeje Puſcziné bóle na Kromó,<marginalia>♣Mr.♠ 1,
4.</marginalia> na zjawne wonwuſtupuwaſche, ha pżiṅdże do teje
Wokownoſcze<marginalia>♣Mth.♠ 3, 4.</marginalia> teje wilkeje Rėki
Jordan. Ta joho Draſta bė jedén woßané Me̓ch wot kaṁelowéch Koſmow, <pb
n="35"/>ha wón bė wopaßané z jeném kożaném Paßom. Ta joho Czéroba pak
bėchu Skopcżki, ha lėſné Mėd.

Nėkotzi ſu mėnili, zo wėſte Zelicżka habé Korużki ſu Skopcżki rėkawo.
Hale, dokelż Moyzes, déż na drobne wupojeduẇe, kotre Zwėṙatka tém
Izraelitam k Jėdżi dowolene, ha kotre zakazane bówo ſu, ƀez témi
dowolenémi teiż te Skopcżki ṁenuẇe 3. Kn. Moy. 11, 21.; tak ßo pokaże,
zo te Skopcżki, kotreż Jan jėd jo, ſu bówo żiwo Zwėṙatka, hacżruniſch
tṙebai nėżto hinaiſche, déżli te, kotreż mó wo naſchich Krajach Skopcżki
ṁenuẇemó.

Woladacż taikoho tak ṙecz nowotnowoho Cżwojeka, kotrohoż Nichtó
ṅeznajeſche, kotréż wo wſchim ſwojim Zadżerżeṅu ſcho ẇele hinaiſchi bė
hacż ſchiczé druzé —, to zprėṅa tu cżwojetżu Cżipnoſcz cżėṙeſche k Janei
ßo pżibliżecż; ha déż jenoi nėkotzi joho wobladali ha znim porétżeli
bėchu, pżiṅdże ta Rétż wot ṅoho do Ludu, ha wokrótkim czéwo Cżródé k
ṅomu wonkhodżachu.

Jan z jenej żeliwej Nuternoſczu ſchitkim prėduwaſche, ha jich
rozwutżeſche. Te Jadro ſchėch joho Prėduwaṅow bė<marginalia>♣Mth.♠ 3,
2.</marginalia> telei: Tżiṅcże Pokutu, pżetoż te Kraleſtwo téch Ṅebes jo
ßo zpżibliżiwo, blizko jo tón Zbóżnik, kiż te zawṙene Ṅebjo wotewricż
budże.

Tak bó na Jeṅe dopelṅene, żtoż tón Proveta Izaijas<marginalia>♣Lc.♠ 3,
4.</marginalia> ẇele Stów Lėt pṙedé bė provecżiw: K ſwóſcheṅu budże tón
Wós toho wowaczoho wo tei Puſcziṅe: pżihotuicże tón Pucż toho Kṅeza,
wurunaicże te joho Żcżeiżki. Kóiżdé Dów dérbi bócż zapelṅené, kóiżda
Hora, kóiżda Kupa zponiżena; Kżiwiné dérbja bócż zrunane, ha te żkropawo
dérbi bócż zwatkuwane; ha ſchitke Mjaßo budże widżecż te Zpomożeṅo z
Boha, t. r. ſchiczé Ludżo budża toho bótżkoho Wumóżnika z Wotżomai
widżecż.

Ze wſchoho Żidowſkoho Kraja jara ẇele Ludżi<marginalia>♣Mr.♠ 1,
5.</marginalia> k Janei khodżeſche, woſobṅe cżi Wobodleṙo toho Me̓ſta
Jėruzalem kṅomu pżikhadżachu.

Na te joho Prėduwaṅa ha Napominaṅa z bożeje Nadé ẇele Cżwojekam ta
Wutroba woṁechcżeſche; woni bóchu <pb n="36"/>k Pokutniwoſczi zhnucżi,
wuznawachu jomu te ſwoje Rėchi, ha dachu ßo tam wo tei Rėczé Jordan wot
ṅoho kcżicż.

Jan téch, kiż jomu te ſwoje Rėchi wuznawachu, wo Wodże wottunkuwaſche,
habé z Wodu poluwaſche. Talei Janowa Kcżeṅcza ṅehė żadén Sakrament, hale
bė jenoi jene wonkocżne Znaṁo teje znutzniteje Pokutniwoſcze, kotruż wón
wot nich żadaſche. Z tejlei Czeremoniju wón jim pżiprajeſche: Leicże,
kaiż te Cżėwo z Wodu ßo wotmówa ha wuṙedża; tak ma ta Duſcha wot Rėchow
ßo wotmówacż ha wutżiſcżecż z jenej wutrobnej Pokutniwoſczu. Tohodla jo
ta Janowa Kcżeṅcza teiż menuwana Kcżeṅcza teje Pukuté.

Tedém bėchu ƀez Żidami Varizeeṙo, ha Saduczeeṙo. Cżi Varizeeṙo w Piſṁe
leiżachu, te boże Swowo lazuwachu, rozpominachu, wutżachu. Wo tém ſwojim
wonkocżném Zadżerżeṅu woni wot druhich ßo ſchelakoſcżachu z tém, zo te
ſnoje Cżėwo krucże dżerżachu, ẇele ßo poſcżachu, ẇele ßo modlachu, teiż
te dowolene Dobroté ha Zẇeſeleṅa ſebi zapojeduwachu, zkuṗe ſebi je
wodżėlachu. Hale, wilki Valeṙ na nich bė to, zo wo wſchim jacz ladachu
na te wonkocżne, déżli na tu znutznitu Tżiſtotu ha Dobrotu teje Wutrobé.
Woni żabachu ha pótachu tu Tżeſcz pżed Cżwojekami, ha pżi tém tżaſto
zaṅechachu ha zakomdżichu tu Tżeſcz pżed Bohom. Wo tém wonkocżném
Zadżerżeṅu tżiſcżi ha tżeſni — mėjachu tżaſto jenu woblakuwanu Wutrobu,
pownu Hramoté, Zawiſcże, Naramnoſcze, ha druhich ṅeprawéch Pożadoſcżow,
kotreż ſebi za Rėch ṅerachnuwachu. Woni dṙe tu wot Moyzeſa ha druhich
ſẇatéch Provetow wopiſanu ſẇatu Wutżbu khowachu, ha na Zdacżo wo jara
wilkei Tżeſczi dżerżachu; tola pak k teiſamoi teiż ze ſwojoho Téchta
ſchelake Namėſchki ha zbótne Pżiſmócżki pżiſtajachu.

Cżi Saduczeeṙo bėchu jara na lóchke zmóſleni, lubuwachu ha pótachu jenoi
te Dobroté ha Lóżté toholei Żiẇeṅa. Jim ßo ṅechaſche wėricż, zo bó ta
cżwojetża Duſcha woprawdże ṅeſṁertna bówa, ẇele ṁeṅe, zo te do Zeṁe
zaṙebane Cżėwa déh zas hoṙeſtawacż budża. Te Wopóré, ha tu wonkocżnu
Bohwſwużownoſcz dṙe woni ſobudżerżachu, <pb n="37"/>hale naibóle jenoi
Waſchṅa dla, habé z teje Żadoſcze „za to wot Boha tuhdé na Zeṁi żonuwani
ha wozbóżeni bócż.

Déż Jan widżeſche ẇele Varizeeṙow ha Saduczeeṙow<marginalia>♣Mth.♠ 3,
7.</marginalia> k tei ſwojei Kcżeṅczé pżiṅcż, prajeſche wón jim: Wó
Splahw téch Jechcżeṙow, żtó jo wam pokazaw cżėkacż tomu Nėwei bożomu,
kiż na was pżiṅcż ma? Tżiṅcże hódne prawo Pwodé teje Pokuté. Ṅepraicże
pżiſebi: Mó mamó Abrahama knaſchomu Nanei; ja wampraju: teiż z téchlei
Kaṁeṅi móże Bóh Abrahamei Dżėcżi zbudżicż. Ta Sekera jo hiżo zawożena na
te Koṙeṅe téch Żtomow; kóiżdé Żtom, kiż dobroho Pwodu ṅeṅeſe, budże
wurubané, ha do Wóchṅa cżiſṅené.

Cżi hṁeṅ Ludżo Jana praſchachu: Żto da<marginalia>♣Lc.♠ 3,
10.</marginalia> mamó mó tżinicż? Jan jim wotmoji: Żtóż dwė Sukni ma,
ṅech jenu woteda tomu, kiż żaṅeje nima; tak ṅech teiż tżiṅi tón, komuż
Klėb ha druha Czéroba nadobówa.

Teiż Czwónikoẇe pżiṅdżechu ßo dacż kcżicż, ha praſchachu Jana: Miżtéṙe,
żto mamó mó tżinicż? Wón jim wotmoji: Ṅeƀercże jacz, hacż wam wuſtajene
jo.

Teiż Wojakoẇe joho praſchachu: Ha mó, żto mamó mó tżinicż? Tém wón
wotmoji: Nikoho podarmo ṅeczẇeluicże ha ṅecżiżcże, Nikomu Kżiwdé
ṅetżiṅcże, ha zpokojeicże ßo z tej waſchej Zdu.

Déż pak tón Lud wot Jana ṁeltżo ſebi móſleſche: Hacż tṙebai wón tón
ſlubené Zbóżnik ṅejo; Jan ßam pżede wſchimi zjawṅe taklei ßo wuzna: Ja
dṙe was keżiju wo Wodże k tei Pokucże;<marginalia>♣Mth.♠ 3,
11.</marginalia> hale tón, kotréż budże za mnu pżiṅcż, ha ẇele
móczniſchi jo deżli ja, kotromuż ja hódni ṅeiſém hoṙeſwużicż, te joho
Tżrije za nim noſécż,<marginalia>♣Mr.♠ 1, 7.</marginalia> pżed nim ßo
zkhiliwſchi te Ṙeṁeṅe joho Tżriji <pb n="38"/>wotẇazuwacż —, Tón je jo,
kotréż budże was kcżicż wo tém Sẇatém Duchu ha wo Wóchṅu.

Ta Janowa Kcżeṅcza żto jacz ṅebė, hacż jene Znaṁo teje Pokuté. Ta wot
Kréſtuſa nutzſtajena Kcżeṅcza jo jedén Sakrament, wo kotrémż tón Duch
Sẇaté toho Cżwojeka znutzka woſẇatoſcża, ha wo nim tón Woheṅ teje
Luboſcze k Bohu zapali.

Wón ma tón ſwói wėwné Wopatż wo ſwojei<marginalia>♣Mth.♠ 3,
12.</marginalia> Ruczé; wón budże te ſwoje Huno wutżiſcżicż; tu ſwoju
Pżeṅczu budże zrabacż ha do Komoré znoſécż; te Pluwi pak budże zṁetacż
do toho Wóchṅa, kotréż nidé ṅewuhaſṅe. t. r. Téch Wėriwéch Pėknéch budże
k ſebi do Ṅeƀes zacż; téch Ṅewėriwéch, téch Ṅepėknéch budże do Hele
zaſtortżicż.

Hiżcże ẇele druhich Wutżbow ha Napominaṅow<marginalia>♣Lc.♠ 3,
18.</marginalia> Jan tomu Ludei dawaſche; ha tak jich na tón Pżikhad
Jėzuſa Kréſtuſa pżihotuwaſche.

12. Polazuwaṅo.

Jėzus k tomu ſwojomu Wutżerſtwu ßo pżihotuẇe z tém, zo ßo da wot Jana
kcżicż; ha potém ßo poſczi, modli, Spótuwaṅa zṅeſe ha pżedobódże.

Tedém hacż tak ẇele Ludżi wot Jana ßo kcżicż<marginalia>♣Lc.♠ 3,
18.</marginalia> dawachu, pżiṅdże teiż Jėzus z
Nazaretha<marginalia>♣Mr.♠ 1, 9.</marginalia> k tei Re̓czé Jordan, zo bo
ßo wot Jana kcżicż<marginalia>♣Mth.♠ 3, 13.</marginalia> daw. Jan pak
Jėzuſei wobaraſche pżed nim do teje Wodé dele doſtupicż, prajiczé: Ja
mam tṙeba wot Tebe kcżené bócż, ha Té ke mni pżiṅdżeſch? Je̓zus jomu
wotmoji: dai mi ne̓t hicż, ṅech ßo tak ſtaṅe kaiż ja czu; pżetoż tak nam
pżiſteji dopelnicż ſchitku Zprawnoſcz. Na to Jan Jezuſei da do teje Wodé
dele doſtupicż, ha wukcżi joho tam wo tém Jordaṅe.

Je̓zus nédém hacż wukcżené be̓, wuſtupi zas<marginalia>♣Mth.♠ 3,
16.</marginalia> z teje Wodé; ha lei, déż wón ßo modleſche,
wotewrichu<marginalia>♣Lc.♠ 3, 21.</marginalia> ßo jomu te Ṅeƀeſa, ha
wón widżeſche <pb n="39"/>toho Ducha Sẇatoho, kiż wo widomnei
Żtawtnoſczi jenoho Hoibja dele ßo popużcżi, ha na nim zwoſta. Ha lei
jedén Wós z Ṅeƀa prajeſche: Tónlci jo tón mói lubé Séhn, na kotrémż ja
te moje Zpodobaṅo mam.

Tedém, hacż Je̓zus zpotża tak ßo wozjeẇecż, bė<marginalia>♣Lc.♠ 3,
23.</marginalia> wón woko tziczécżi Lėt ſtaré, ha bó dżerżané za
Jozevowoho Séhna.

Ta Janowa Kcżeṅcza bė jedén wonkocżné Czeich teje znutzniteje
Pokutniwoſcze; cżi, kiż wot Jana kcżicż ßo dawachu, wuznawachu ßo za
Rėſchnikow, ha lubjachu te ſwoje Rėchi zapokucżicż Jėzus bė ßam zaſo wot
ſchoho Rėcha czéle tżiſté; hale te naſche ſchėch Rėchi jo wón na ßo
wzaw; ſchitke Rėchi ſchitkich Cżwojekow mėjeſche wón zapokucżicż, tei
bóizkei Prawdże wotpwacżicż, na ſwojim Cżėle wotcżerṗecż. Tohodla won
tak ßo zponiżeſche. Wón ſobu ſtupi do toho Rjada téch Rėſchnikow, wot
Jana żadaſche ha dóſta tu Kcżeṅczu teje Pokuté; tak wón tu pownu
Zprawnoſcz powṅe dopelni, déż wón tżiſcże ṅewinwaté ſebi lubicż da wot
Cżwojekow za winwatoho Rėſchnika podżerżané bócż. Ha té, lózé Cżwoitże,
kiż té ẇele Rėchow winwaté ſé, kah ſmėw té ſebi żadacż wot Cżwojekow za
ṅewinwatoho dżerżané bócż? Bóh ſchitkoṙeṅe wė, Boha zhebacż ṅemóżeſch.
Kaikiż pżed Bohom ſé, taiki ſé, ṅech cże Cżwojekoẇe za winwatoho, habé
za ṅewinwatoho dżerża.

Kaiż ſtare czérkwinſke Podawizné maja, jo Jėzus wot Jana kcżené bów
ſchėſté Dżeṅ Januarija habé Wilkoh-Różka; wo kotrémż Dṅu teiż pżed
tziczécżi Lėtami cżi czuzi Kṅeża do Bethlehema dóſchli ſu kṅomu ßo
modlicż.

Jézus powné Sẇatoho Ducha woteṅdże wot<marginalia>♣Lc.♠ 4,
1.</marginalia> Jordana; ha tón Duch Sẇaté ẇedżeſche
joho<marginalia>♣Mr.♠ 1, 12.</marginalia> won do teje Puſcziné, zo bó
wot Djabowa zpóruwané bów. Wo tei Puſcziṅe wón zwoſta żtérczécżi Dnów ha
żtérczécżi Noczow zaſobu, bódleſche z dżihimi Zwėrjatami, ha wo
téchſaméch<marginalia>♣Lc.♠ 4, 2.</marginalia> Dnach wón nitżo
ṅeje̓dżeſche.

Ha déż żtérczécżi Dnów ha żtérczécżi Noczow<marginalia>♣Mth.♠ 4,
2.</marginalia> <pb n="40"/>tak ßo poſcziw bé, potém be̓ żawoſṅe wódné.
Ha tón Zpótuwar kṅomu pżiſtupiwſchi ṙekné: Séli té Séhn bożi, da prai,
zo telei Kaṁeṅe bóchu ßo do Kléba pżewobrocżiwo. Je̓zus
wotmoji:<marginalia>♣Deut.♠ 3, 8.</marginalia> wone jo piſane: Cżwojek
jo ziwé nicz jenoi wot Kle̓ba ſamoho, hale wot kóiżdoho Swowa, kiż z
bożoho Horta wundże, t. r. Cżwojek mów teiż Kaṁeṅe jėſcz, ha teiż Kaṁeṅe
bóchu te cżwojetże Żiẇeṅo zderżecż mówo, débó Bóh tak kazaw.

Na to wozné joho tón Djabow, ṅeſeſche joho pżez tón Lovt do doho ſẇatoho
Me̓ſta Je̓ruzalem, poſtaji joho na tón Ẇerſchk toho Templa, ha ṙekné jomu:
Sé-li té Séhn bożi, zkotż dele; pżetoż<marginalia>♣Pſ.♠ 90,
11.</marginalia> wone jo piſane: Bóh jo tém ſwojim Jandżelam wot tebe
porutżiw; ha woni budża cże na Rukomai noſécż, zo tṙebai bó té twojeje
Nohi wot Kaṁeṅ ṅeſtertżiw. Je̓zus wotmoji: wone pak jo teiż piſane: Boha
twojoho Kṅeza ṅedérbiſch<marginalia>♣Deut.♠ 6, 16.</marginalia>
zpótuwacż.

Zas wozné joho tón Djabow, ha pżeṅeſe joho na jenu wóſoku Horu; tam jomu
wo Wokamikṅeṅu<marginalia>♣Lc.♠ 4, 5.</marginalia> pokaza ſchitke
Kraleſtwa teje Zemje, ha téchſaméch Hordoſcz, ha ṙekné jomu: Schitko
tolei czu ja tebi dacż, joli zo té pżedo mnu delepanéwſchi — ke mni ßo
modliſch. Ja czu cżi dacż<marginalia>♣Lc.♠ 4, 6.</marginalia> ſchitku
Mócz, ſchitku Hordoſcz; pżetoż mi jo ſchitko tolei podate, ha ja je
dawam, komuż ja czu. Ne̓t Je̓zus wotmoji: Pṙcicż woto mṅe Sathaṅe! pżetoż
wone jo piſane: K tomu Kṅezei<marginalia>♣Deut.♠ 6, 13.</marginalia>
twojomu Bohu dérbiſch ßo modlicż, ha jomu ßamomulutkomu ſwużicż.

Déż tón Djabow ſche̓ telei ſwoje Zpótuwaṅa<marginalia>♣Lc.♠ 4,
13.</marginalia> be̓ dokoṅaw, da wón Je̓zuſa na Tżas wopużcżi; ha lei,
ſẇacżi Jandżelo pżiſtupiwſchi Je̓zuſci<marginalia>♣Mth.♠ 4,
11.</marginalia> ſwużachu.

Jėzus, déż czéſche zpotżecż téch Ludżi zjawṅe wutżicż, <pb n="41"/>żtoż
jena wilka ważniwa Wėcz bė, naipṙedé wo Poniżnoſczi żadaſche ha dóſta
wot Jana tu Kcżeṅczu teje Pokuté; potém do Puſcziné ſtronu woteṅdże, wo
Samitkownoſczi żtérczécżi Dnów za ſobu ßo poſcżeſche, k Bohu ßo
modleſche—. Sam za ßo dṙe wón taikoho Pżihotuwaṅa tṙeba ṅemėjeſche, wón
pak czéſche nam ze ſwojim Pżikwadom pokazacż, kah, déż mó nėżto wilke
ważniwe prėdkmamó, zo bóchmó je k bożei Tżeſczi deṙe wuẇedli, mamó k
tom’ ßo pżihotuwacż z tém, zo z Wutrobé ßo poniżamó pżed Bohom, ha teiż
pżed Cżwojekami; zo wo Samitkownoſczi ṁeltżo k Bohu pozdéchuẇemó, z
Poſcżeṅom ha z Modleṅom Boha ſebi na Pomocz proſémó.

Po témlei Jėzuſowém Pżikwadże hiżcże nėt wo tei khatólſkei Czérkwi cżi
nowi Duchowni tu Sẇecżiznu dóſtawaja te wuſtajene Suche. Dné, wo
kotréchż Dnach po tei czérkwinſkei Kazni ſchiczé ßo poſcżicż maja.

Po naturſkim budże jedén ſtrowé Cżwojek lėdén nėkotre Dné be wſcheje
Czérobé wontracż; hale Bohu nitżo ṅemóżne ṅejo. Toho Provetu Moyzeſa, ha
teiż toho Provetu Elija jo Bóh żtérczécżi Dnów zaſobu be wſcheje Czérobó
zdżerżaw. 2. Kn. Moy. 34, 28. 3. Kn. Krl. 19, 8. Wo Jėzuſu ta bóizka
Mócz tu Swaboſcz toho cżwojetżoho Cżėwa podeperaſche; tak Jėzus
żtérczécżi Dnów zaſobu be wſcheje Czérobó trajeſche. Wón dṙe bė pżeczé
wódné, hale tak, kaiż té wódné ſé, déż nėdże za Dżeṅ ſé ṅejėd. Po
żtérczécżoch Dnach pak potża joho tón Wód ſcho ẇele bóle pżimacż. Déż mó
w Żtancże ṅeiſmó tak ßo poſcżicż, kaiż Jėzus ßo poſcżiw jo; dżerżmó tola
tón Póſt tak, kaiż jón ta Cżérkei tei naſchei Swaboſczi pżimėriwa jo.

Tón Djabow deṙe ßo dolada, zo Jėzus jedén jara ſẇaté Cżwojek jo, ſcho
ẇele hinaiſchi hacż Druzé; hale zo wón tón wėcżné Séhn bożi, wėrné Bóh
jo, to bė z bożeje Radé pżed tém Djabowom tedém hiżcże zakhowane; to dṙe
wón ṁeṅkluwaſche, tola pak je ṅeẇedżeſche. Tak ßo wón na Jėzuſa zważi,
ze ſwojimi Zpótuwaṅami na ṅoho ſadżeſche, zo bó, habé joho do nėkaikoho
Rėcha zcżanew, habé tola zoniw, żto do Cżwojeka jo —. Hale Jėzus tak ßo
zadżerża, zo tón Djabow żanoho ſwojoho Wotpoladaṅa ṅedóſta.

Jėzus ßo k tom podwoli wot toho Djabowa zpótuwané bócż, nam k Rozwutżeṅu
ha k Tróżtei: kah tón Djabow <pb n="42"/>teiż téch Sẇatéch zpótuẇe; kah
nam ṅedérbi ta Wutroba zpaduwacż, déż tón Djabow nas tak ha hinak
pżeſczėha, nam taike ha hinaiſche Móſle nutzdawa; kah te djabowſke
Zpótuwaṅa nam ṅemóża żto zeżkodżecż, jenoj zo mó témſamém napżecżo ßo
ſtajamó, z naſcheje ſwobodṅeje Wole do nitżho Zwodo ßo ṅepodawamó. Habén
z tém Żtrétom, z tém Pżedobówaṅom téch Zpótuwaṅow mamó ſebi wużtrétuwacż
ha zaſwużicż tu Krónu wėcżṅeje Hordoſcze.

Te naſche Wuſchi tṙebai ßo hrahuẇu to ſwóſchecż, zo tón zaklaté Duch
Jėzuſa jo po Lovcże wokonoſéw —; hale Jėzus jo to tomu Djabowei runiſch
tak dopużcżiw, kaiż po Tżaſu lózém Cżwojekam, Swużownikam toho Djabowa
dopużcżiw jo joho na Kżiż poiſnécż ha zkónczuwacż. Naſche dla, k
naſchomu Wozbóżnoſcżeṅu jo ßo ſchomu tomu podcżiſnéw. O Cżwojetże! tak
ẇele jacz maſch té lubuwacż toho twojoho Zbóżnika, kaiż ẇele hubſcho wón
twoje dla ßo zponiżiw jo, ha ßo podwoliw teiż k taikim Woṅetżeſcżeṅam,
kiż po twojim Wuſtacżu za tu joho Doſtoinoſcz jara ṅepżiſtoine ßo
zdadża.

Hale po tém Wobzankṅeṅu teje bóizkeje Mudroſcze Jėzuſei nitżo druhe
ṅepżiſtoine ṅebė, hacż jenoi tón Rėch. Rėcha Jėzus żeni żanoho naſebi
pomėw ṅejo. Wón jo pozpótuwané nawſche Waſchṅo, tola pak ƀez Re̓cha.
Hebr. 4, 15. Nidé żadén Próſchk nėkaikoho Rėcha na Jėzuſu ṅejo pobów.

Te Zpótuwaṅo ma tzi Tṙepeṅcżka; te Prėdkpoſtajeṅo teje ṅedowoleṅeje
Wėczé; te Zezpodobaṅo, zo ta ṅedowolena Wėcz ßo lubicż pótżṅe; ha te
Zwoleṅo, zo jedén do toho zwoli „za te wo tém Rėchu zkicżene Zẇeſeleṅo
bożu Kazṅu pżeſtupicż.

Pola nas Cżwojekow te Zpótuwaṅo naibółe dóṅdże na tón druhi Tṙepeṅcżk,
nam ßo te prėdkpoſtajene ṅedowolene Wėczé zlóchka ſlubja; pżetoż wo tei
naſchei z tém herbſkim Rėchom nakażanei Natuṙe ſu ſchelake zwe
Nakhilnoſcze, ha wopacżne Pożadoſcze, kotreż tón Djabow wo nas
hoṙezbudża ha zapala; ha déż mó ßo komdżimó telei wo nas hoṙezbudżene
zwe Nakhilnoſcze z Tżaſom delepotwótżecż, déż ßo komdżimó te wo nas
nutzi zapalene wopacżne Pożadoſcze z Tżaſom poduſchecż, déż te
Zezpodobaṅo na tei ṅedowolenei Wėczé, kotraż ßo nam pżeczé ƀezdżak
ſlubja, z Moezu <pb n="43"/>wot ßo ṅeſtorkamó; tak tżaſto deledoſtupimó
na tón tzecżi Tṙepeṅcżk, mó do toho Rėcha zwolimó.

Hale Jėzus wo ſchitkich Zpótuwaṅach zwoſta n@ tém prėnim Tṙepeṅcżku; tón
Djabow jomu ſamotṅe zwonka te ṅedowolene Wėczé prėdkpoſtajeſche, do joho
Wutrobé nutz wón żanoho Pżiſtupka ṅenamaka, żanoho Zapżijecża na nim
ṅemėjeſche; pżetoż wo Jėzuſu ṅebė żana zwa Nakhilnoſcz, żana wopacżna
Pożadoſcż; jomu te prėdkpoſtajene ṅedowolene Wėczé kußa ßo ṅelubjachu.
Tak bėchu ſchė joho Zpótuwaṅa zwonka ṅoho, żane nutzka wo nim.

Kah valſchṅe tón Djabow znami mėni, kah téch Cżwojekow heƀe, to ßo
pokaże z toho, zo jo k Jėzuſei prajiw: Mi jo ſchitko podate, ja je
dawam, komuż ja czu. O té Zevżantże! Schitko jo ha woſtaṅe wo bożei
Ruczé; Bóh je dawa komuż cze; ƀez bożoho Dopużcżeṅa té te naiṁeṅſche
ṅezamóżiſch.

Déż Lukaſch piſa: Tón Djabow Jėzuſa na Tżas wopużcżi, tak k zrozeṁeṅu
da, zo tón Djabow po Tżaſu zas hicżcże jaczé krótż pozpótuwaw jo na
Jėzuſa ßadżecż. Sé té dżentz toho Djabowa pżedobów, ṅepodawai ßo lėṅei
Zechernoſczi; hale proſch Boha za Pomocz, ha kedżbui ſebi; pżetoż tón
Djabow budże ßnacż jutze zas znowa na tebe ſadżecż.

13. Polazuwaṅo.

Jan Swėtzeṅo dawa wot Jėzuſa.

Jan jo wot Boha póſuwané bów k Wobſwėtkoſcżeṅu,<marginalia>♣Jo.♠ 1,
6.</marginalia> zo bó Swe̓tzeṅo dawaw wot toho Swe̓twa, zo pżez ṅoho
ſchiczé bóchu wérili. Wón ßam ṅebė te Swėtwo, hale bė ktom powowané, zo
bó Swe̓tzeṅo dawaw wot toho Swe̓twa, wot Jėzuſa Kréſtuſa.

Déż Jėzus wot Jana wukcżené do teje Puſcziné ſtronu woteṅſchow bė; Jon
ƀeztém pżede wſchimi zjawṅe ha wótze wot Jėzuſa wowaſche: Tónlei bė
tónſamé, wot kotrohoż<marginalia>♣Jo.♠ 1, 15.</marginalia> ja wam wóndé
prajiw ſém: kotréż po mni <pb n="44"/>pżiṅdże, tón jo mi do Pre̓dka
ſtajené, dokelż wón bė pṙedé ṁe. Jan dṙe bė pów Lėta ſtarſchi hacż
Jėzus; hale Jėzus po tém ſwojim Bóhwſtẇe bė tola pṙedé Jans, bė wot
Wėcżnoſcze. Z teje joho Pownoſcze ſmó mó ſchiczé pżidże̓lene krédli, ha
ſmó dóſtali Nadu na Nadu. Tón Bóh - Cżwojek Jėzus Krėſtus mėjeſche wo
ſebiſamom tu Pownoſcz ſchitkich bóizkich Nadow; ha na te joho Zaſwużbé
budża nam te Nadé pżidżėlane. Pżetoż tón Zakoṅ jo dṙe daté pżez Moyzeſa;
hale ta Nada ha ta We̓rnoſcz jo k nam dóſchwa pżez Je̓zuſa Kréſtuſa. Boha
nidé Nichtó widżaw ṅejo; tón jednorodżené Séhn, kotréż wotpotżuẇe wo tém
Kliṅe toho Wótſcza, tón jo nam joho wozjawnoſcziw.

Dokelż wot Jana ſchudżom ẇele ßo rétżeſche, kah wón wonku pod nahim
Ṅebjom prėduẇe, ha téch Ludżi wo Jordaṅe<marginalia>♣Jo.♠ 1,
19.</marginalia> kcżije, póſuwachu cżi Żidowſczé Wóſchi z Jėruzalema k
ṅomu Me̓ſchnikow ha Levitow, ha dachu joho praſchecż: Té, żtó té ſé? Jan
ruṅewon ßo wuzna: Ja ṅeiſėm Kréſtus, ṅeiſém ton ſlubené Zbóżnik. Woni
joho praſchachu: żto da, ßé té Elias? Wón ṙekné: ṅeiſém. Woni zas: ßé té
jedén Proveta? Wón wotmoji: ne̓.

Wot Jana nėkotzi hudawachu, zo wón jo tónſamé Elias, kotréż jo żiwé ze
Żemje pṙeicż zaté, ha pṙedé ſudnoho Dṅa zas na Zemju pżiṅcż budże. Druzé
ṁeṅkélwachu: zo wón jo jedén wot téch ſtaréch Provetow, kiż wot Sṁercże
ſtanéw ha do Swėta ßo wrócżiw jo.

Woni Janei ṙeknéchu: Żtóha da ßé té? Zo móli mó tém, kiż nas póſuwali
ſu, Wotmojeṅo pżiṅeſcz, żto té ßam wot ßo prajiſch? Jan wotmoji: Ja ſém
tón Wós toho wowaczoho wo tei Puſcziṅe: runaicże tón Pucż toho Kṅeza,
kaiż prajiw jo Proveta Izaijas.

Ne̓t woni joho dale praſchachu: Pżetżo da té kcżijeſch, déż té ṅeiſé
Kréſtus, ṅeiſé Elias, ṅeiſé Proveta? Jan jim wotmoji: Ja kcżiju wo
Wodże; <pb n="45"/>wón pak jo tuh ſreidża ƀez wami Jedén poſtaw,
kotrohoż wó hiżcże ṅeznajecże; Ṅedawno bė Kréſtus tom zjawṅe pżede
wſchim Ludom k Janei pżiſchow, wot Jana ßo kcżicż daw; Tón jo tónſamé,
kotréż budże za mnu pżiṅcż; Tón jo mi do Prėdka ſtajené, ha ja ṅeiſém
doſtoiné tón Ṙeṁeṅ joho Tżrija rozẇazacż.

Jėzus, potémhacż te Zpótuwaṅa toho Djabowa pżedobów<marginalia>♣Jo.♠ 1,
29.</marginalia> bė, pżiṅdże zas tam, dżeiż Jan kcżijeſche. Jan déż
widżeſche Jėzuſa k ſebi pżiṅcż, na ṅoho pokazuiczé ṙekné: Leicże te Jeṅo
boże, leicże toho, kotréż zetrėwa toho Swėta Rėchi. Tónlei je jo, wot
kotrohoż ja prajiw ſém: Za mnu pżiṅdże jedén wėſté, kotréż jo mi do
Prėdka ſtajené, dokelż wón bė pṙedé ṁe. Ja joho pṙedé ṅeznajach; hale zo
bó wón wo Jżraelu wozjawnoſcżené bów, k tom’ ſém ja pżiſchow z Wodu
kcżicż.

Jan bė wo tei Puſcziṅe, Jėzus pak w Nazaṙecże hoṙeroſt; wonei ßo pṙedé
żeni widżawoi ṅebėſchtai; tak Jan Jėzuſa po Wobletżu ṅeznajeſche.

Jan dale wotpowożi taikelei Swėtzeṅo: Ja ſém widżaw toho Ducha Sẇatoho
kaiż jenoho Hoibja z Ṅeƀes dele ßo pużcżicż, ha Wón z woſta na Nim. Ja
joho pṙedé ṅeznajach; hale Tón, kiż ṁe póſuwaw jo z Wodu kcżicż, tón mi
prajeſche: Na kotrohoż té widżecż budżeſch toho Ducha Sẇatoho ßo
delepużcżecż, ha na nim wotpotżuwacż, Tón jo tónſamé, kotréż ze
Sẇatém-Duchom kcżije. Ja ſém je widżaw, ha ſém je zjawṅe wobſwe̓tziw, zo
Tón jo tón Séhn bożi.

14. Polazuwaṅo.

Jėzuſowi naiprėṅſchi Wutżownikoẇe.

Nazaitra Jan zas tam pola Jórdana ſtejeſche, ha<marginalia>♣Io.♠ 1,
35</marginalia> dwai wot joho Wutżownikow pżi nim. Pżiṅdże tam teiż
Jėzus, ha Jan na Jėzuſa pokazuiczé <pb n="46"/>ṙekné: Leicże te Jeṅo
boże! Tei dwat Wutżownikai, Jana to prajicż ſwóſchiwſchi, dżėſchtai za
Jėzuſom. Jėzus ßo wobrocżi, ha ṙekné jimai: Żto wói pótatei? Wonei
prajeſchtai: Miżtéṙe, dże té hozpoduẇeſch? Wón jimai ṙekné: Poitai ha
woladaitei. Tak wonei za nim dżėſchtai, woladaſchtei tu joho Hozpodu, ha
zwoſtaſchtei tónſamé Dżeṅ pżi nim; wone pak bė woko dżeſateje Żtundé
toho Dṅa, dwė Żtundże do Ẇetżora. Handri tón Brat Sémana Pėtéra bė jedén
wot tej dwejoch, kiż bėſchtai wot Jana te pomėṅene Swowa ſwóſchawoi, ha
za Jėzuſom ſchwoi.

Handri nadeṅdże naipṙedé ſwojoho Bratra Sémana, ha ṙekné jomu: Mó ſmó
namakali toho Meſiaſa, toho ſlubenoho Zbóżnika Kréſtuſa. Ha wón joho k
Jėzuſei doẇedże. Jėzus jomu do Wotżow poladaiſchi ṙekné: Té ſé Séman
Séhn toho Jonaſa; té budżeſch rėkacż Kevas, to ßo pżewoża Petrus, na
Serbſki Pėtér, to rėka, Skawa.

Jėzus jo to rétżaw wo tei tedémſchei Żidowſkei Rétżi; tón ſẇ. Sczenik
pak jo to wopiſaw wo Gṙekſkei Rétżi. Te Swowcżko Kevas ze Żidowſkeje
Rétże na Gṙekſki rėka Petros, na Serbſki pak Skawa.

Zmolom hacż Pėtér tón prėni mól k Jėzuſei pżiṅdże, zlada ſebi joho Jėzus
k ſwojomu prėṅomu Zaſtoinikei habó Bamużei t@ojeje Czérkẇe; tohodla wón
jomu, kiż wón pṙede Séman rėkaw bė, naṙekné te Meno Pėtér habé Skawa;
dokelż wón na ṅoho hako na jenu Skawu tu ſwoju Czérkei ztwaricż czéſche.

Na druhi Dżeṅ czéſche Jėzus do Galileiſkeje<marginalia>♣Jo.♠ 1,
44.</marginalia> woteṅcż; wón natṙechi toho Vilipa, ha ṙekné jomu: pói
za mnu. Vilip bė z toho Me̓ſta Bethſaida, kaiż teiż Handri ha Pėtér.
Vilip namaka toho Nathanaela, ha ṙekné jomu: Wot kotrohoż Moyzes wo tém
Zakoṅu, ha cżi Provetoẇe piſali ſu, toho ſmó mó namakali, Jėzuſa
Jozevowoho Séhna z Nazaṙetha. Nathanael <pb n="47"/>jomu ṙekné: Hacż da
móże z Nazaṙetha żto dobre pżiṅcż? Vilip wotmoji: poi, ha ßam woladai.

Nathanael bė Piſma-Rozomné; wón ẇedżeſche, zo tón Zbóżnik dérbi bócż
rodżené nicz wo Nazaṙecże, hale wo Bethleheṁe; jom pak tedém ṅebė to
wėdomo, zo Jėzus, kotréż bė wo Nazaṙecże hoṙeroſt, woprawdże wo
Bethleheṁe narodżené bów jo.

Je̓zus hacż widżeſche Nathanaela k ſebi pżiṅcż, ṙekné wot ṅoho k tém
pżitomném: Leicże jenoho wérnoho Izraelita, wo kotrémż żadén Valſch
ṅejo. Nathanael ṙekné k Je̓zuſei: Zdże ſém té ṁe znajeſch? Jėzus jomu
wotmoji: Pṙedé hacż cże Vilip wowaſche, déż té pod tei Vikowṅu
ſeidżeſche, ſém cże ja widżaw. Na to Nathanael: Miżtéṙe, Té ſé tón Séhn
bożi, té ſé tón Kral Izraela. Jėzus jomu wotmoji: Dokelż ja tebi prajiw
ſém „ja ſém cże pod tei Vikowṅu widżaw, tohodla té wėriſch; ſcho ẇetże
We̓czé budżeſch té widżecż. Zawérno praju ja wam: Wó budżecże widżecż te
Ṅebjo wotewṙene, ha téch Jandżelow bożich hoṙe-ha dele ſtupaczéch na
Séhna toho Cżwojeka. Jata tżaſto jo Jėzus ßam ßo ṁenuwaw Séhna toho
Cżwojeka, habé cżwojetżoh’ Séhna; dokelż wón bė wėrné Cżwojek, Séhn
wėrnoho Cżwojeka, Marje teje Kṅeżné.

15. Polazuwaṅo.

Jėzus na Kwaſu tón prėṅi Dżiw ztżini.

Na tzecżi Dżeṅ bó jedén Kwas dżerżané wo tém<marginalia>♣Jo.♠ 2,
1.</marginalia> Galileiſkim Mėſtażku Khana. Ta Macż Jėzuſowa bė na tém
Kwaſu; teiż Jėzus ze ſwojimi Wutżownikami bė na tón Kwas pżeproſchené.

Cżi Jėzuſowi Wutżownikoẇe, kotréchż nam te ſẇ. <pb n="48"/>Sczeṅo
wėdomnéch tżini, bėchu tedém haklei ṗecżo; Handri ha jedén druhi z Ṁenom
ṅeṁenuwané, Pėtér, Vilip, ha Nathanael.

Żidowſki Krai bė jedén winowé Krai; tam na Kwaſach teiż hṁeṅ Ludżo Wino
pijachu, kaiż wo naſchim Kraju Piwo. Te Piwo pak pola ṅich wo Waſchṅu
ṅebė. Kaiż pola nas Haṅba bówa bó na Kwaſu mėſto Piwa tém Hoſcżam. Wodu
kpicżu podawacż; tak bė tedém Haṅba bówa Wina ṅemėcż.

Taike Wobhaṅbeṅo wotwobrocżicż ta dobrocżiwa Marja, powna Wėré ha
Dowėrnoſcze na tu Mócz ha Dobrocżiwoſcz ſwojoho Séhna, nédém hacż
zmėrkuwa, zo jim te Wino wuſchwo jo, ṙekné k Jėzuſei: Woni Wina nimaja.
Jėzus ji wotmoji: Żónſka, żto jo mi z tobu? Ta moja Żtunda hiżcże ṅejo
pżiſchwa.

Telei Wotmojeṅo mówo zprėṅa ßo zezdacż jene Zapojedżeṅo, ha nimale jene
Naſwaṙeṅo teje Macżeṙe, pżetżo ßo zważi wot ṅoho jedén Dżiw żadacż. Hale
nė, wone ma ßo ẇele hinak. Hacż tuhdé bė Jėzus czéw wot ſwojeje Macżeṙe
rozkazuwane ha porutżane mėcż; wón bė ji wo ſchitkich ſwojich
cżwojetżich Tżiṅeṅach ha Woſtajeṅach z powna poſuſchné bów. Nėt, déż na
to pżiṅdże ſ kutkuwacż Skutki bóizkeje Moczé, nėt wón, nicz tak ji,
pżetoż wona żno to deṙe ẇedżeſche, hako ẇele jacz nam ha ſchitkim
Cżwojekam ruṅepreicż wotrétża: „zo wo téchlei ſwojich Skutkuwaṅach na
żane Waſchṅo ṅewiſé wot teje Wole ſwojeje Macżéṙe, hale ſamotṅe wot teje
Wole ſwojoho ṅeb. Wótſcza. Tohodla ju nét Macż ṅeṁenuẇe, hale ṙekné:
Żónſka, żto jo mi z tobu? hako bó ṙek: Do toho maſch mi té tak mawo
porutżecż, hako kóiżda druha czuza Żónſka. Ja dṙe czu tu twoju Żadoſcz
dopelnicż, tola pak nicz z winoiteje Poſuſchnoſcze, hale z dobrowolṅeje
Luboſcze.

Marja te Jėzuſowo Wotmojeṅo deṙe zrozemi, bė wėſta, zo jo ze ſwojej
Próſtwu wuſchwóſchana; ha ṙekné k tém Hoṙeſwużeṙam: Żtożkuli mói Séhn
wam kazacż budże, to tżiṅcże.

Stejachu pak tam ſchėſcz kaṁeṅte Żtandle, wot kotréchż kóiżda dwė habé
tzi Mėré dżerżeſche; te bėchu pżihotuwane k Wotmówaṅu po tém Waſchṅu <pb
n="49"/>téch Żidow, kiż tżaſto, po kóiżdżicżkei Hréchcże pżeczé zas ha
zas ßo wotmówachu.

Je̓zus tém Hoṙeſwużeṙam kazaſche: Napelṅcże te Żtandle z Wodu. Woni je
napelnichu żtréchṅene powne

Ha Jėzus jim prajeſche: tże̓raicże nėt, ha ṅeſcże Brażczé. Ha woni
doṅeſechu. Déż Brażka tu do Wina pżewobrocżenu Wodu wopra, ha
ṅeẇedżeſche, zdże ſém te Wino jo; to pak deṙe ẇedżachu cżi Hoṙeſwużeṙo,
kiż bėchu tu Wodu tżėrali; zawowa Brażka toho Nawożeṅu, ha ṙekné jomu:
kóiżdé Cżwojek zprėṅa te dobre Wino dawa, ha déż hiżo napicżi ſu, potém
te żpatniſche; té pak ſé te dobre Wino hacz do nėtka zadżerżaw.

Tónlei Zapotżatk zpodżiwnéch Czeichow ztżini Jėzus wo tém Galileiſkim
Khana, ha potża wozjeẇecż tu ſwoju Hordoſcz. Ha cżi joho Wutżowniczé
bóchu wo tei Wėṙe do ṅoho pokrucżeni.

Jėzuſei ßo lubeſche „tón ſwói prėni zjawné Dżiw ztżinicż na te dobre
Swowo teje ſwojeje dobrocżiẇeje Macżeṙe k Dobrocże tém Cżwojekam; budże
da ßo jomu teiż wėſczi lubicż ta naſcha Dowėrnoſcz, zo mó wo naſchich
Nalėżnoſczach pżez tuſamu joho Macż ha na te jeje Zaſtupeṅo wot ṅoho
Pomocz ſebi proſémó.

Toho druhoho Stawa

Druhi Rozdżėlk.

Te prėṅe Lėto Jėzuſowoho Wutżerſtwa, wot Jutrow hacż do Jutrow.

16. Polazuwaṅo.

Jėzus Pżedawaṙow z Templa wucżėri.

Potém Jėzus, joho Macż, joho Bratzja, ha<marginalia>♣Jo.♠ 2,
12.</marginalia> joho Wutżowniczé delezeṅdżechu do Khavarnaum, <pb
n="50"/>ha zwoſtachu tam jenoi nėkotre Dné. Po tedémſchim Żidowſkim
Waſchṅu bliſczé Kṙeje-Pżecżelo Bratzja rėkachu.

Bėchu pak blizko te Żidowſke Jutré, ha Je̓zus hoṙedóṅdże do Jėruzalema.
Tam wo tém wonkocżném Dwoṙe toho Templa natṙechi Ludżi, kiż Hojadwa,
Wowczé, ha Hoibje pżedawachu; namaka tam teiż ſeidżaczéch Taikich, kiż
Peṅezé wotmėṅachu.

Hojadwa, Wowczé, Hoibje bóchu tedém Bohu wo tém Templu wopruwane. Cżi,
kiż do Jėruzalema zdaloka ſém pżiṅdżechu, radſcho hacż bóchu z taikimi
Wopórami po Pucżu ßo cżahali, tam na Blaku ſebi je kupuwachu; bóchu pak
wot téch Handleṙow hacżnanaibóle cżeṅeni; pżetoż cżi Handleṙo dérbjachu
tém Prėdkſtejicżeṙam toho Templa za tón jim k jich Wikam zwolené Blak
deṙe pwacżicż, ha ßami teiż za dobrei Warbiznu wodżachu; potaikim téch
Kupuwaczéch do Jadra drėjacha. Po Bokach ſeidżachu pżi ſwojich Blidkach
Taiczé, kiż tém Kupczam, tém Pżedawaṙam, ha teiż tém, kiż do toho
wopornoho Kachcża nėżto cżiſnécż czéchu, Ṗeṅezé wotmėṅachu, ha z toho tu
ſwoju Warbiznu pótachu.

Je̓zus wot Żtrécżkow jedén Prut ſebi z tżiniwſchi —, ſchitkich téchſaméch
z toho Templa wuhna, teiż wuhna te Hojadwa ha te Wowczé, roſépa te
Peṅezé téch Pżemėṅeṙow, ha te jich Blida zezrócża. Ha tém, kiż tam
Hoibje napżedaṅ mėjachu, ṙekné: znoſchcże telei Wėczé pṙeicż; ha
ṅetżiṅcże toho Domu mojoho Wótſcza k jenei Kupniczé. Pżi tém dopómnichu
ßo cżi joho Wutżowniczé, zo piſane jo: Ramuwacza Nuternoſcz
za<marginalia>♣Pſ.♠ 68, 10.</marginalia> tón twói Dom, o Bożo, jo ṁe
czéwoho rozeżeliwa.

K zpodżiwaṅu jo, zo cżi Handleṙo wot toho jenicżkoho Jėzuſa, kotrohoż
tedém hiżcże ṅeznajachu, hale prėni mól joho widżachu, tak ßo honicż
dachu, jomu ßo ṅeſtajachu ha ṅewobarachu. Snadṅe Jėzus tedém nėkotrém
Pwóṁeżkam teje ſwojeje bóizkeje Majeſtoſcze ze ſwojoho Woblitża do jich
<pb n="51"/>Wotżow ſapnécż da, zo woni ßo zaſtróżichu; habé tola
zawėſczi z ṅewidomnoho Skutkuwaṅa bóizkeje Moczé jich ſchitkich Strach
ha Rózwa wobéṅdże, zo żadén ſebi ṅewėṙeſche Jomu ßo ſtajicż.

Jo Jėzus z toho Dwora toho Templa wonpaitżuwaw téch Pżedawaṙow taikich
Wėczow, kotreż bóchu tam Bohu wopruwane; żto zawinu cżi, kiż wo naſchich
ſẇatéch Templach nutzka Ṅepėknoſcze cżėṙa?

Cżi Żidża, cżi Wóſchi, kiż tém Handleṙam dowolili bėchu tam pżedawacż,
ne̓t na Jėzuſa ßadżachu prajiczé: Kaiki nam té Dżiw wopokażeſch k
Czeichei, zo té woprawdże wot Boha tu Mócz maſch to tżinicż? Jėzus z
Ruku na te ſwoje Wutrobṅo pokazuiczé jim ṙekné: Zpowaelicże tónlei
Tempél, ha za tzi Dné czu jón ja zas natwaricż. Woni jomu wotmojichu:
Schėſcz ha żtérczécżi Lėt dowho jo na témlei Templu twaṙene; ha té
czeiſch jón za tzi Dné zas taiki ſtajicż?

Jėzus pak to prajeſche wot toho Templa ſwojoho Cże̓wa, hako bó ṙek: Ja
budu ßo wot was moricż dacż, ha na tzecżi Dżeṅ budu zas wot Sṁercże
ſtanécż; ha to budże wam Czeicha doſcz. Déż wón potém wot Sṁercże ſtanéw
bė, dopómnichu ßo cżi joho Wutżowniczé, zo wón to bė prajiw; ha woni
we̓ṙachu tomu Piſmu, wėṙachu tomu Swowu, kotreż Jėzus rétżaw bė.

Hacż Jėzus tedém w Jėruzaleṁe bė k Sẇatocżnoſczi téch Jutrow, wėṙeſche
jich ẇele wo joho Meṅe, dokelż widżachu ſchelake zpodżiwne Czeichi,
kotreż wón tedém tam tżiṅeſche. Jėzus pak jim ßo ṅedowėṙeſche; pżetoż
wón me̓jeſche jich ſchitkich deṙe zpóznatéch; jomu tṙeba ṅebė, zo bó jom’
Żtó wot Koho nėżto wobſwėtkoſcziw, dokelż wón ſchitko ẇedżeſche, żto wo
Cżwojeku jo.

Pola nėkotréch bė ta Wėra jara kipra ṅewobſtaina; pola nėkotréch teiż
ṁeltżaczé Valſch wo Wutrobe; hale toho ſchohowėdomoho Jėzuſa Nichtó
zhebacż ṅemóżeſche.

<pb n="52"/>

17. Polazuwaṅo.

Nikodemus noczé k Jėzuſei pżiṅdże. Te jeju Rozrétżeṅo.

Wón be̓ ƀez témi Varizeeṙami jedén Cżwojek z Ṁenom Nikodemus, Wóſchi téch
Żidow. Tón noczé k Je̓zuſei pżiṅdże do joho Hozpodé, dokelż druhich
ſwojich Towarſchow dla ßo ſtrachuwaſche wodṅo zjawṅe k Jėzuſei hicż, ha
taklei na ṅoho zarétża: Miżtéṙe, mó we̓mó, zo té ſé wot Boha Wutżer
pżiſchow; pżetoż Nichto ṅemóże taike Czeichi tżinicż, kotreż té
tziniſch, khiba zo Bóh z nim jo.

Wón bė ſwóſchaw Jana Kcżenika prajicż „Kotréż po mni pżiṅdże, tón budże
was kcżicż ze Sẇatém-Duchom, ha mėjeſche Móſle Jėzuſa praſchecż: kaika
Kcżeṅcza to jo, żto mam tżinicż, zo bóch zbóżné bów? Jėzus ṅeda jomu
wondorétżecż, hale wotmoji jomu na te joho Móſle taklei:

Zawėrno, zawėrno praju ja tebi: Żtóż ṅejo znowa narodżené, tón ṅemóże
bożoho Kraleſtwa woladacż. Nikodemus jomu ṙekné: Kah móże Cżwojek zas
narodżené bócż, déż ſtaré jo? hacż da móże ßo nutzwrócżicż do toho
Żiwota ſwojeje Macżere, ha zaſé ßo narodżicż?

Je̓zus wotmoji: Zawėrno, zawėrno praju ja tebi: żtoż ṅejo znowa narodżené
z teje Wodé ha z toho Ducha Sẇatoho, tón ṅemóże nutzhicż do bożoho
Kraleſtwa. Żtoż jo z Mjaſa narodżene, to jo Mjaſo; ha żtoż jo z Ducha
narodżene, to jo Duch. Ṅedżiwai ßo, zo cżi ja prajiw ſém: Wó dérbicże
znowa narodżeni bócż. Tón Duch, habé Wėtzik duhje dżeiż cze, tón joho
Wós habé Zénk té ſwóſchiſch, ṅewėſch pak tola, zdże ſém wón pżiṅdże,
habé dże dżo. Tak ßo ma z kóiżdém, kiż z toho Ducha narodżené jo.

Po tém Cżėle jo kóiżdé Cżwojek narodżené z toho z tém Rėchom nakażenoho
Splahwa Hadamawoho; pżinarodżené jomu jo tón herbſki Rėch; pżinarodżene
jomu ſu ſchelake <pb n="53"/>zwo Nakhilnoſcze ha rėſchne Pożadoſcze; tak
jo hako jedén mjaſné Cżwojek k tei Zbóżnoſczi ṅepodobné.

Wo tei ſẇatei Kcżeṅczé tón Cżwojek z nowa ßo narodżi ze Sẇatoho - Ducha,
t. r. tón Duch Sẇaté joho wot Rėcha wutżiſczi, tu joho Duſchu
woſẇatoſczi, ha na Jėzuſowo Zaſwużbé pżidżėla jomu tu Nadu „te zwo
Nakhiluoſcze ha rėſchne Pożadoſcze pżewiṅecż, Bohu ſwėrṅe ſwużicż; tak
jo nėt hako jedén duchownė Cżwojek k tei Zbóżnoſczi podobné.

Jedén Żtomik, déż jo pżeżcżėpené, ha tón Żcżėpk ßo pżimṅe, móże rėkacż
znowa narodżené. Dżiji Żtomik, Róſlicza, Póntż, ṅemóże Czokorniczé,
Bórżtorvaṙe noſécż, khiba zo jo pṙedé z taikim dobrém Żcżėpkom
pżeżcżėpené. Cżwojek wot Naturé jo ha woſtaṅe dżiji, ṅemóże noſécż Pwodé
Bohu zpodobnéch Skutkow. Wo tei ſẇatei Kcżeṅczé tón Duch Sẇaté toho
Cżwojeka pżeżcżėpi, Kréſtuſa do ṅoho nutzzażcżėpi; tak móże tón kcżené
Cżwojek dobre Pwodé noſécż. Teiż na jeném pżeżcżėpeném Żtomiku tola
ſchitke te Matużcża, kiż delku niże toho dobroho Żcżėpka wuroſtu, ſu
dżije, ṅedobre, tomu dobromu Żcżėpkei Mezu preicżberu, ha, déż jara
nadobówaja, tón dobré Żcżėpk zduſcha; tohodla dérbja wotrėzuwane bócż.
Teiż po tei Kcżeṅczé tola wo tém delnim Cżwojeku woſtanu, ha tżaſto
wonpżecżepaja ṅeprawo Nakhilnoſcze ha Pożadoſcze; te dérbja, ha z bożej
Pomoczu teiż móża pojimane, pomoṙane, pżewiṅane bócż.

Tón Wėtzik jo dṙe k ſwóſcheṅu, ṅejo pak tola ßam kwidżeṅu, hacżruniſch
deṙe ſu kwidżeṅu te Skutkuwaṅa toho Wėtzika, hako, déż te Żtomé
zatżaſuẇe, zwama, zpowala rc. Tak te Znowa - Narodżeṅo pżez tu Kcżeṅczu
ßo ſwóſchi wo tém Wuznawaṅu teje Wėré, zo tón kcżené Cżwojek Jėzuſa za
ſwojoho Zbóżnika zjawṅe wuznawa. Telei Znowa-Narodżeṅo ßamo ßo ṅewidżi;
tón Cżwojek po tei Kcżeṅczé zwonka hinaiſchi wonṅelada, hako pṙedé teje
Kcżeṅczé; tola pak telei Znowa-Narodżeṅo na pėknéch Kżeſczianach teiż
zwonka ßo wopokazuẇe wo tém jich dobrém Hoṙeẇedżeṅu.

Kah tón ṅebeſki Wėtzik do toho Cżwojeka duhje, kah tón Duch Sẇaté z
nutzka tu Duſchu pżeżtawtuẇe, tu Wutrobu roſwėtlja ha zhnuha, do toho
nidé żadén Cżwojek <pb n="54"/>ßo dopótacż ṅebudże; hale tón Wużitk, te
zbóżnoſcziwo Sczėhwki toho joho Poduhwaṅa, téch joho Roſwėtleṅow ha
Zhnuhaṅow, te pėkni Kżeſczieṅo ßami woſebi wutżuwaja; ha wo tém jich
kżeſczianſkim Zadżerżeṅu je teiż druzé widża.

Nikodemus Jėzuſei ṙekné: Kah móże ßo to ſtacż? Je̓zus jomu wotmoji: Té ßé
jedén Wutżer wo Izraelu—, ha to ṅewe̓ſch? Zawe̓rno, zawe̓rno praju ja tebi:
Mó rétżimó, żtoż mó we̓mó; ha żtoż ſmó widżeli, to wobſwėtzimo; ha wó
toho naſchoho Swėtzeṅa hoṙeṅebeṙecże. Ṅewe̓ricże wó mi, déż ja wo
Pżirunaṅu wot zemjaczéch We̓czow k wam rétżaw ſém; kah da bóſchcże
wérili, bóch-li ja te ṅedeſke Wėczé ruṅe preicż wam pojedaw? Nichtó
ṅemóże do Ṅeƀes hoṙeſtupicż, hacż jenoi Tón, kotréż jo z Ṅebja
deleſtupiw, tón Séhn toho Cżwojeka, kotréż wo Ṅeƀeſach jo.

Tón Sėhn toho Cżwojeka, tón Bóh-Cżwojek Jėzus, ruṅe tedém hacż z
Nikodemom rétżeſche, bė wo Ṅeƀeſach po ſwojim Bohwſtẇe; pżetoż Bóh jo
ſchudżom. Po tém ſwojim Cżwojeſtẇe bė dṙe na Zeṁi; tola pak teiż ta joho
cżwojetża Duſcha ſtaiṅe Boha widżeſche; ha tak daloko bė teiż wo
Ṅeƀeſach.

Wón czéſche Nikodemei ṙecz: Te ṅeƀeſke bóizke Wėczé cżi nidé żadén
Cżwojek praẇe dopojedżecż ṅemóże, hacż ja ßamlutki; ja je wėm, ja je
widżu; Nichtó druhi je ṅewidżi ha ṅewė. Zo pak té te moje Dopojedżeṅa
zkeriſcho bó k ſebi braw, rétżu ja k tebi wo Pżirunaṅach wot zemjaczéch
Wėczow, wot Narodżeṅa, wot Wėtzika.

Hacż cżi Izraelitoẇe wo tei Puſcziṅe z Morkotaṅom ßo pżerėſchili bėchu,
póſuwa Bóh na nich jėdwate Hadé, kotreż jich kuſachu. Téchlei Hadow
Nakuſṅeṅa palachu kaiż Woheṅ, ha cżi zkuſani mrėjachu. Bóh porutżi
Moyzeſei „wot Moſaza wudże̓wacż jenoho Hada, ha tohoſamoho na jedén
wóſoki Stowp wupoiſnécż. Ha déż cżi wot Hadow zkuſani na toholei Hada
poladachu, bóchu wuſtroẇeni. 4. Kn. Moy. 21. Wo témlei na tém Stowṗe
wiſaczém Hadże dó znamuwane: „kah budże nėdé w ſwojim Tżaſu tón <pb
n="55"/>Zbóżnik na Kżiżu wiſacż. Na te Zaſwużbé toholei Zbóżnika bóchu
tedém cżi Izraelitoẇe wuſtroẇeni. Na te Zaſwużbé tohoſamoho Zbóżnika
budżemó teiż mó nėt wuſtroẇeni wot Nakuſṅeṅow toho helſkoho Hada, t. r.
wot Rėchow. Tohodla Kréſtus dale prajeſche:

Kaiż Moyzes powóſchiw jo toho Hada wo tei Puſcziṅe, tak dérbi powóſchenė
bócż tón Séhn toho Cżwojeka, zo kóiżdé, kiż do ṅoho we̓ri, ṅebó zahinéw,
hale mėw te wėcżne Żiẇeṅo. Pżetoż tak jo Bóh tón Swėt lubuwaw, zo wón
toho ſwojoho jednorodżenoho Séhna jo daw; zo kóiżdé, kiż do ṅoho wėri,
bó ṅezahinéw, hale te we̓cżne Żiẇeṅo mėw. Pżetoż Bóh ṅejo toho ſwojoho
Séhna na Swėt póſuwaw k tom, zo bó wón tón Swėt ſudżiw; hale k tom, zo
tón Swėt pżez ṅoho bó zbóżné bów. Żtóż do ṅoho wėri, tón ṅebudże
ſudżené; żtóż pak ṅewėri, tón jo hiżo zaſudżené k tomu Zatamaṅu, dokelż
ṅewe̓ri wo tém Ṁeṅe toho jednorodżenoho Séhna bożoho.

To pak jo ta Wina toho Zaſudżeṅa k Zatamaṅu, zo, déz te Swe̓two na Swe̓t
pżiſchwo jo, tola cżi Cżwojekoẇe jacz ſu lubuwali tu Tżmu, hacż te
Swe̓two; pżetoż te jich Skutki bóchu zwo. Kóiżdé, kiż ne̓żto Zwo tżini,
hidżi te Swėtwo; wón na Swe̓two ṅeṅdże, zo te joho Skutki ṅebóchu
żtravuwane bówo. Żtóż pak praẇe tżini, tón na Swe̓two pżiṅdże, zo te joho
Skutki bóchu bówo wozjawnoſczene, dokelż wo Bohu tżiṅene ſu.

Bóh jo ſwojoho Séhna na Swėt póſuwaw nicz hako Sudnika, hale hako
Zbóżnika ha Wutżera. Ztóż do ṅoho wėri, ha po joho Wutżbe tżiṅi,
potaikim jenu żiwu Wėru ma, budże zbóżné. Żtóż do ṅoho ṅewėri, tón
żaṅeje Nadżije k tei Zbóżnoſczi nima; mawo hinak ſteji z taikim, kiż dṙe
do Jėzuſa wėri, hale po joho Wutżbe ṅecha ßo hoṙeẇeſcz. Talei mordwa
Wėra k tei Zbóżnoſczi żto ṅepomha, hai te Zatamaṅo pocżeżi. Pżetoż
Tónſamé, kotréż jo tón <pb n="56"/>prėni krótż na Swėt pżiſchow hako tón
naidobrocżiwſchi Zbóżnik ha Wutżer, Tónſamé budże tón druhi krótż pżi
Swėta Zkóntżeṅu zas pżiṅcż hako tón naizprawniſchi Sudnik, kóiżdżicżkoho
ſudżicż ha wupwacżecż po téch joho Skutkach.

18. Polazuwaṅo.

Jan Jėzuſa wuzbėhuẇe, ßo ßamoho podtwótżuẇe.

Jėzus ze ſwojimi Wutżownikami z Jėruzalema<marginalia>♣Jo.♠ 3,
22.</marginalia> woteṅdżiwſchi, zwoſta wo Żidowſkei pola teje Rėki
Jórdan; tam ẇele Ludżi k ṅomu khodżeſche, kotréchż won kcżijeſche, nicz
dṙe ßam ze ſwojimai Rukomai,<marginalia>♣Jo.♠ 4, 2.</marginalia> hale
pżez téch ſwojich Wutżownikow. Wón pak teiż Jan hiżcże kcżijeſche téch
kiż k ṅomu pżiṅdżechu,<marginalia>♣Jo.♠ 3, 23.</marginalia> hale na
jeném druhim Mėſcże.

Cżi Janowi Wutżownikoẇe z druhimi Żidami, kiż bėchu ßo pola Jėzuſa
kcżicż dali, do Żtréra ßo podachu, kotra Kcżeṅcza jo lėpſcha —. Ha
pżiṅdżechu k Janei prajiczé: Miżtéṙe, Tón, kotréż wóndé pżi tebi pobó,
kotromuż té Swėtzeṅo dawaſche, lei tón nėt teiż téch Ludżi kcżije, ha
ſchiczé k ṅomu bėiża.

Jan wotmoji: Cżwojek nitżo ṅemóże ßam ſebi zacż, khiba zo jo jomu z
Ṅebja date wot Boha. Wó ßami ſcże mi Swėtſczé, zo ja prajiw ſém: Ja
ſchak ṅeiſém Kréſtus; hale ja ſém jenoi pṙedé ṅoho póſuwané jomu tón
Pucż pżihotuwacż. Żtóż Ṅeẇeſtu ma, tón jo tón Nawożeṅa; tón nawożeṅowé
Pżecżel pak, kiż pżi nim ſteji, ha joho ſwóſchi, jara ßo zẇeſeli na tém
Woſu toho Nawożenje; ha talei Weſowoſcz jo mi dóſchwa. Wón dérbi
pżibėracż; ja pak dérbu wotebéracż. Tón, kotréż z wóſoka pżiṅdże, tón jo
pże wſchich. Żtóż wot Zemje pżiṅdże, tón jo wot Zemje, ha wot Zemje
rétżi. Tón z Ṅeƀes pżiṅdżaczé Jėzus jo pże wſchich; wón rétżi ha
wobſwėtzja to, żtoż <pb n="57"/>jo widżaw ha ſwóſchaw; ha Nichtó toho
joho Swėtzeṅa hoṙeṅebeṙe. Żtóż pak te joho Swėtzeṅo hoṙebeṙe, tón je
wuznawa ha pokrucża, zo Bóh wėrnoſcziwé jo. Pżetoż,

Jėzus, kotrohoż Bóh póſuwaw jo, rétżi bóizke Swowa; jomu Bóh toho
ſwojoho Ducha ṅewodżėla po we̓ſtei Mėṙe, kaiż nėdże mi ha druhim ſẇatém
Provetam; hale wo nim jo ta czéwa Pownoſcz ſchitkich Nadow. Tón Wótſcz
lubuẇe ſwojoho Séhna Jėzuſa, ha jo ſchitko do joho Ruki podaw. Żtóż do
toho Séhna wėri, tón ma te wėcżne Żiẇeṅo; żtóż pak pżecżiwo tomu Séhnei
woṗeraté jo, tón ṅebudże woladacż toho Żiẇeṅa, hale tón Néw bóżi na nim
woſtaṅe.

Ta Janowa Kcżeṅcza żto jaczé ṅebė, déżli jedén wonkocżné Czėich teje
Pokutniwoſcze; ta Kréſtuſowa Kcżeṅcza bė ha woſtaṅe jedén Sakrament, wo
kotrémż budże tón Cżwojek znowa narodżené, ha wot Sẇatoho-Ducha
woſẇatoſcżené. Kaiż rozomni Piſma-Wukwaduwaṙo praja, jo Jėzus ßam ze
ſwojimai Rukomai wukcżiw tu ſwoju Macż, Pėtéra, ha nėkotréch druhich
Wutżownikow; potém pak ſu cżi joho Wutżownikoẇe na joho Porutżnoſcz
druhich kcżili z tej wot ṅoho nutzſtajenej Kcżeṅczu.

Jan Kréſtuſa ṁenuẇe toho Nawożeṅu, kotrohoż Ṅeẇeſta jo ta Czérkei, ta
Zromadżizna téch Praẇe-Wėriwéch; ha teiż jena kóiżda bohwſwużowna Duſcha
woſebe jo ta joho Ṅeẇeſta. Tém Janowém Wutżownikam ßo to ṅelubeſche, zo
Ludżo do Jėzuſa jacz dżerża, hacż do Jana; zo nėt woſtaiſchi Jana k
Jėzuſei khodża. Jan ßam pak ßo na tém zẇeſeleſche; dokelż wón ṅepótaſche
teje ſwojeje Tżeſcze, hale pótaſche tu Tżeſcz bożu, ha téch Duſchow
Zbóżnoſcz. Jomu bė to Tżeſcze doſcz „bócż dobré Pżecżel toho Nawożenje
Jėzuſa. Ṅechaw zawidżecż tomu, kotrohoż jo Bóh wóſche tebe wuzbėnéw, ha
jacz jomu dżėliw, hacż tebi; kwal Boha za wſcho; zpokojei ha zẇeſelei ßo
na tém, żtoż cżi wot Boha pżidżėlene jo.

<pb n="58"/>

19. Polazuwaṅo.

Kral Herodes da Jana ſadżicż.

Tón czéwé Izraelſki Krai tedém ſtejeſche pod Rómſkim Kheiżorom. Tón
Kheiżor pak bė jón rozdżėliw do jaczé ſwojich Zaſtoinikow. Tón ẇetżi
Kruch Kraja, kiż rėkaſche Judeja habé Żidowſka, mėſto Kheiżora
ṙegėruwaſche tón Bohot Pónczius Pilatus jedén Rómſki Pohan. Na jedén
druhi Kruch Kraja, kiż rėkaſche Galileiſka, dżeiż Marja wo Nazaṙecże te
ſwoje Wobódleṅo mėjeſche, bė wot Kheiżora ſtajené Herodes, Séhn
tohoſamoho Herodeſa, kotréż bė te Hóltżatka moricż daw. Wón bó z
Dowolnoſczu toho Kheiżora Kral ṁenuwané, ha wuznawaſche ßo k tei
Żidowſkei Wėṙe. To jo tónſamé Herodes, kotréż potém Jėzuſa jo
wuſmėſchiw, ha z bėwej Draſtu nawobłecz daw.

Tónlei Herodes bė ſwojomu Bratrei Vilipei tu joho<marginalia>♣Lc.♠ 3,
19.</marginalia> Mandżelſku, z Ṁenom Herodias, wotẇed, ha mėjeſche ju
pżi ſebi źa ſwoju Żonu. Jan Herodeſei prajeſche:<marginalia>♣Mr.♠ 6,
17.</marginalia> wone cżi ṅejo dowolene tu Manȯżelſku twojoho Bratra k
Żoṅe mėcż. Na to póſuwa Herodes ſwojich Swużownikow, da Jana pżijecż,
wujazacż,<marginalia>♣Mth.♠ 14, 5.</marginalia> ha do Jaſtwa ſadżicż.
Won bė zamóſliw joho zkónczuwacż dacż; hale wón ßo naboja toho Ludu,
dokelż Jana ſchiczé za Provetu dżerżachu.

Ḃeztém ta ṅekmana Herodias ßélṅe na to dżėwaſche,<marginalia>♣Mr.♠ 6,
19.</marginalia> ha wakaſche, kah bó Jana wot Żiẇeṅo pżiṅeſwa; hale wona
ṅemóżeſche hiżcże nėt to dokoṅecż. Pżetoż Herodes ßam Jana ßo bojeſche,
deṙe ẇedżiwſchi, zo Jan jo jedén zprawné ha ſẇaté Cżwojek. Wón joho
tohodla deṙe wobwachuwacż da, zo bó ta Herodias ṅemówa joho ſtronu
ſchavuwacż.

Herodes na Jana poſuchaſche, jaczé krótż z Janom ßo rozrétżuwaſche, radé
joho ſwóſcheſche, ha tżiṅeſche nėżtożkuli tak kaiż Jan jomu wuradżiw ha
wukazaw bė.

Téch Żidowſkich Stawiznow Wopiſar Jozev jedén wóſoko wutżené Żid pojeda:
Kah cżi Varizeeṙo ſu Herodeſei <pb n="59"/>narétżeli bóli, zo te Janowo
Prėduwaṅa ſu ſtraſchne za te joho Kraleſtwo; ha zo Herodes, z Bojoſcze
te ſwoje Kraleſtwo wotbócż, jo zamóſliw bów Jana zkónczuwacż. To dṙe jo
teiż k wėreṅu. Beztém, déż Herodes po Tżaſu z Janom bė ßo dozpóznaw, ha
z nim ßo dorétżaw, mėjeſche joho zaṅdż. Wón dṙe joho z Jaſtwa ṅepużcżi,
zo bó ta lóza Herodias na nim nitżo ṅezworawa; dżerżeſche pak joho tola
deṙe. Jan bė wo tém kralowſkim Rodże wo jenei krutei Komoṙe; ha z
Dowolnoſczu toho Krala móżachu cżi Janowi Wurżownikoẇe ſwojoho luboho
Miżtéra wopótuwacż.

Tak tón ṁechki żoṅaczé Herodes Jana ſebi ważeſche, wo ẇele Wėczach po
Janowém Swoẇe tżiṅeſche. Hale żto to pomha, déż wón tola ṅechaſche
ſchitko to tżiṅicż, żtoż Jan wot ṅoho żadaſche, ha po tei Kazṅi bożei
żadacż dérbeſche, zo dérbi wón tu Leberdu wotehnacż? Ta zdżerżana
Herodiak joho po Tżaſu tola k Mordarei toho Jana ztżini.

Nėkotre, habé teiż ẇele Kazṅow dżerżecż, to ṅejo doſcz; pżetoż ſchitke
dérbja dżerżane bócż. Żtóż lutki jedén cżeżki Rėch z dobrej Wolu wo ſebi
hozpoduẇe, tón jo ha woſtaṅe Ṅepżecżel bożi; ha k tomu jenomu Rėchei
budże wo krótkim jacz Rėchow ßo ztowarſchicż.

20. Polazuwaṅo.

Jėzuſowo Rozrétżeṅo z tej Samaritanſkej Żónſkeju.

Samaritanaṙo tak menuwani wot toho Izraelſkoho Mėſta Samaria, ṅebėchu z
Izraelſkoho Splahwa, hale bėchu Potomniczé téchſaméch, ze ſchelakich
czuzéch Krajow romadu nazbėranéch Pohanow, kotréchż jo tón Aſyrſki Kral
Salmanaſar do Izraelſkoho Kraja póſuwaw, potémhacż téch Izraelitow
pżemóczuwaw, rozehnaw, ha jatéch wotẇed bė. 4. Ku. Kral. 17. Woni ßami
pak tola tżaſto ßo wondawachu za Potomnikow toho ſẇ. Patriarchi Jakuba.
Wot teje Izraelſkeje Bohwſwużownoſcze bėchu woni nėkotre Wuſtajeṅa
hoṙezali, hako te Wobrėzaṅo, te Sẇecżeṅo teje Soboté, rc., ha mėjachu
teiż wotpiſane te ṗecż Knije Moyzcſowo. Hale ta jich Wutżba ha
Bohwſwużownoſcz bė rozṅe namėſchana ha wohidżena ze ſchelakimi żadwawémi
pohanſkimi Pżiwėrkami. Tohodla <pb n="60"/>jim cżi Żidża bóle hraṁachu,
hacż druhim tżiſcże ṅewėriwém Pohanam. Ha talei Hramota hacż nanatwóſche
ſtupaſche wot toho Tżaſa, hacż cżi Samaritanaṙo na tei Hoṙe Garizim
bėchu ſebi jedén Tempél natwarili, ha ṅewuſtacżni doſcz bėchu zjawṅe
błedżicż: „zo te wo tém Jėrozolmſkim Templu wopruwane Wopóré Bohu ßo
ṅezpodobaja, hale jenoi te wo tém jich Templu wopruwane.

Tohodla Żidża tém Samaritanaṙam żeni haklei blizko ṅeṅdżechu. Jedén
nuterné Żid bė tedém radſcho wodé wumṙew ha Picża ßo ztradaw, hacż wot
jenoho Samaritanaṙa Zkibku Klėba, habé Krepku Wodé hoṙezaw. Déż czéchu
Żidża Koho hacż nanaihoṙe deletżinicż, ṙeknéchu: Té ſé Samaritan. To bė
pola nich mawo hinak, hako bó ṙek: Té ſé Tżert z Hele.

Je̓zus Żidowſku wopużcżi, ha dże̓ſche zas do<marginalia>♣Jo.♠ 4,
3.</marginalia> Galileiſkeje. Wón pak mėjeſche hicż pżez Samariju.
Pżiṅdże da k tom Samaritanſkom’ Me̓ſtu, kotreż re̓kaſche Sichar, ṅedaloko
wot teje Nukniczé, kotruż Jakub ſwojomu Séhnei Jozevei daw jo. Tam bė ta
Studṅa Jakubowa. Je̓zus z Pucża mucżné poſéné ßo tak na tu Studṅu. Wone
be̓ woko ſchėſteje Żtundé toho Dṅa nimale Pówṅo. Cżi joho Wutżownikoẇe
pak be̓chu do Me̓ſta woteṅſchli nėżto k Jėdżi nakupicż.

Pżiṅdże jena Samaritanſka Żónſka Wodu tżėracż. Je̓zus na ṅu zarétża: Dai
ßo mi napicż. Ta Żónſka ṙekné: Kah té, kiż té Żid ſé, picż żadaſch wote
mṅe, kiż ja Samaritanſka Żónſka ſém? Schak Żidża ze Samaritanaṙami
ṅechadża nitżo tżiṅicż me̓cż. Je̓zus wotmoji: Débó té zpóznawa tón Dar
bożi, ha ẇedżawa, Żtó tón jo, kiż k tebi praji: dai ßo mi napicż; té
tṙebai bó wot ṅoho proſéwa, ha wón bó cżi daw tu żiwu Wodu.

Na to wona: Kṅeże, té hiżcże Sudowcżka nimaſch, do kotrohoż bó natżre̓w;
ha ta Studṅa jo huboka. Zdże ſém da té maſch tu żiwu Wodu? <pb
n="61"/>Sé da té ẇetżi, hacż tón naſch Wótſcz Jakub, kotréż nam tulei
Sturṅu daw jo? Wón ßam jo zṅeje piw, ha teiż te joho Dżėcżi, ha tón joho
Zkót.

Jėzus ji wotmoji: Kóiżdomu, kiż wot tejelei Wodé ßo napije, zecze ßo zas
picż; żtóż pak budże ßo napicż z teje Wodé, kotruż jom ja dam, tomu żeni
jacz hacż do We̓cżnoſcze picż ßo ṅezecze; hale ta Woda, kotruż ja jomu
dacż budu, ta budże wo nim ßo ztżinicż k jenei Studni taikeje Wodé,
kotraż żurwi do we̓cżnoho Żiẇeṅa.

Talei Woda jo ta wot Jėzuſa ſchitkim Cżwojekam zaſwużena, ha teiż
kóiżdomu podawana Nada boża, z kotṙeju móżemó mó doſanécż do teje
wėcżneje ṅeƀ. Zbóżnoſcze, jo-li zo po Jėzuſowém Wukazaṅu wo tei Wėṙe,
Nadżiji, ha Luboſczi Bohu ſwėrṅe ſwużimó. Hale ta wupa Żónſka mėjeſche
wo ſwojich Móſlach jenu taiku naturſku Wodu, kotraż bó z jenoho Napicża
wo ṅei to ſkutkuwawa, zo bó ßo ji żeni jacz picż ṅechawo, ha tak wona za
pżichodne pżezbėṅena bówa teje Próczé „tu tżiſtu Wodu k picżu tak daloko
ſebi hóluwacż, żtoż ji wobcżeżne bė. Tohodla

Wona ṙekné: Kṅeże, dai mi tuſamu Wodu, zo bó ßo mi jacz picż ṅechawo, ha
ja ṅetṙebawa jacz jow po Wodu khodżicż. Je̓zus ji ṙekné: Dżi, zawowai
twojoho Muża, ha pżiṅdż zas jow. Wona wotmoji: Ja Muża nimam. Na to
Jėzus: Praẇe ſé rétżawa, ja Muża nimam; pżetoż ṗecżoch Mużow ſé pomėwa;
ha kotrohoż nėt maſch, tón ṅejo twói Muż. Wo tém ſé We̓rnoſcz rétżawa.

Ta Żónſka tak tṙechena — bó wo ſebi nutzi pżepokazana, zo wo Jėzuſu jo
taika Wėdomnoſcz, kaikejeż żadén Cżwojek po naturſkim mėcż ṅemóże;
kotruż pak Bóh po ſwojei Woli ſobudżėli tém ſwojim Provetam, zo woni
teiż te zkradżne Skutki téch Cżwojekow ẇedża.

Ha wona ṙekné: Kṅeże, ja widżu, zo té jedén Proveta ſé. Naſchi Wótſczoẇe
ſu na teilei <pb n="62"/>Hoṙe ßo modlili, t.r. Wopóré wopruwali; wó
Żidża pak prajicze, zo wo Jėruzaleṁe te Mėſto jo, na kotrėmż ßo
pżiſwuſcha modlicż, Wopóré wopruwacż. Hako bó ṙekwa: Té, kiż té jedén
Proveta bożi ſé, pójes ſchak mi: kah cze Bóh mėcż, dże maja ßo te Wopóré
wopruwacż, na teilei Hoṙe Garizim, habé w Jėruzaleṁe?

Jėzus ji wotmoji: Żónſka, we̓r mi, ta Żtunda pżiṅdże, zo dale ṅebudża
anicz na teilei Hoṙe, anicz w Jėruzaleṁe k tomu Wótſczei ßo modlicż, t.
r. po tém Waſchṅu ſtaroho Zakoṅa te Wopóré k bożei Tżeſczi palicż. Wó
Samaritanaṙo modlicże ßo k tomu, żtoż praẇe ṅeznajecże. Mó Żidża modlimó
ßo k tomu, żtoż znajemó. Ta Zbóżnoſcz pżiṅdże wot Żidow. Czéſche ṙecz:
Ta waſcha Wėra jo jena budna Wėra. Ta Żidowſka Wėra jo hacż tuhdé bówa
ta prawa Wėra. Ze Żidowſkoho Splahwa pżiṅdże teiż tón ſ lubené Zbóżnik
ſchitkich Cżwojekow.

Hale ta Żtunda pżiṅdże, ha jo żno nėt, zo cżi prawi Modlicżeṙo k tomu
Wótſczei ßo modlicż budża wo tém Duchu ha wo tei We̓rnoſczi; pżetoż tón
Wótſcz lada za taikimi, kiż czéli tak k ṅomu ßo modlicż. Bóh jo Duch; ha
cżi, kiż k ṅomu ßo modla, dérbja ßo modlicż wo tém Duchu, ha wo tei
We̓rnoſczi.

Bóh ſam bė tém Izraelitam pżez Moyzeſa wukazaw, kah maja k joho Tżeſczi
te Zkocżata rėzacż ha palicż. Telei krawne Wopóré bėchu Znaṁa toho
krawnoho Wopóra Jėzuſowoho; wone znamuwachu: kah budże w ſwojim Tżaſu
tón Zbóżnik za wſchich Cżwojekow tu ſwoju Krei pżelecż. Ḃeztém telei
Wopóré ſame na ſebi żaneje Moczé ṅemėjachu, ha jenoi tak daloko Bohu ßo
zpodobachu, hacż bóchu wopruwane wo tém Duchu ha wo tei Wėrnoſczi, t. r.
z jenej dobrej Wutrobu wo tei Wėṙe ha Nadżiji na toho ſlubenoho
Zbóżnika.

Déż pak bó dopelṅene to, żtoż telei Wopóré bėchu do Tżaſa znamuwawo, déż
Jėzus Kréſtus na tém Kżiżu ßam ßo zwopruwaw bė; pżeſtachu wone Bohu ßo
lubicż, ha na jich Mėſto ſtupi tón wot Kréſtuſa nutzſtajené ṅekrawné <pb
n="63"/>Wopór bożeje Mſchė, kiż budże wopruwané po czéwém Swėcże wo
ſchitkich khatólſkich Czérkẇach.

Tón Jėrozolmſki Tempél pak, ha teiż tón Samaritanſki, woboi bóſchtai z
bożoho Zeſchikuwaṅa zkoro potém wot téch Rómſkich Pohanow z powalanei;
ha tak woni, bórṅe bėchu czéli, ṅemóżachu tam dale te ſwoje Wopóré
wopruwacż.

Żidża, ha teiż Samaritanaṙo ẇele twaṙachu na te wonkocżne Wopóré. Hale
ſchitka wonkocżna Bohwſwużownoſcz, Wopóré, Kemſchi-Khodżeṅa, Klakaṅa,
Zpėwaṅa pżed Bohom mawko pwacża, déż ßo ṅewotwożeja wo tém Duchu ha wo
tei Wėrnoſczi, déż nutzi wo Wutrobe ṅejo Pobożnoſcz, Wėra, Nadżija,
Luboſcz k Bohu.

Bórṅe jedén z tém Hortom te naiſẇacżiſche Swowa wuprajaw; joli zo ƀeztém
tón joho Duch do druhich Móſlow ha Żadoſczow ßo rozperſcha, to ṅejo
Modleṅo, hale Babotaṅo.

Ta Samaritanſka Żónſka bė wėſczi hiżo ſwóſchawa pojedacż: „kah wot
nėkotroho Tżaſa ſém wo Żidowſkei wėſté jara zpodżiwné Cżwojek z Ṁenom
Jan toho Zbóżnika pżipojeduẇe; ha kah nėt ƀez Żidami ẇele wot toho ßo
rétżi, zo tón Zbóżnik wo jich Kraju hiżo ßo wopokazuwacż potżina.

Tohodla wona ṙekné k Je̓zuſei: Ja we̓m, zo pżiṅdże tón Meſias, kotréż re̓ka
Kréſtus. Déż budże tónſamé pżiṅcż, budże wón nam ſchitko praẇe
dopojedżecż. Jėzus ji praji: Tón ſém ja, kiż ja ztobu rétżu. Na to ruṅe
pżiṅdżechu cżi joho Wutżownikoẇe z tej nakupenej Czérobu; ha woni ßo
dżiwachu, zo wón zjenej Żónſkeju rétżi; tola pak żadén wot nich ṅeṙekné:
wot tżoho ßo praſcheſch, habé żto z ṅeju rétżiſch?

21. Polazuwaṅo.

Samaritanaṙo k Jėzuſei pżiṅdu, joho k ſebi proſcha.

Ta Żónſka pak woſtaji tam tón ſwói Karan, woteṅdże do toho Me̓ſta, ha
prajeſche tem Ludżom: <pb n="64"/>Póicże ha woladaicże jenoho Cżwojeka,
kotréż jo mi ſchitkoṙeṅe prajiw, żtożkuli ja potżiniwa ſém. Hacż tónſamé
ṅejo Kréſtus tón ſlubené Zbóżnik? Woni tohodla z toho Mėſta wundżechu,
ha dżėchu k Jėzuſei won.

Ḃeztém cżi Wutżownikoẇe Je̓zuſa proſchachu: Miżtéṙe, poje̓s. Je̓zus jim
ṙekné: Ja mam jenu Je̓dż je̓ſcz, wot kotrejeż wó ṅewe̓ſcże. Na to woni
ƀoſobu ſebi rétżachu: Hacż tṙebai jo jomu Ne̓chtó nėżto k Jėdżi pżiṅes?
Je̓zus jim prajeſche: ta moja Je̓dż jo to, zo ja tżiṅu tu Wolu toho,
kotréż ṁe póſuwaw jo, ha dokoṅam tón joho Skutk. Czéſche ṙecz: Po tei
Woli mojoho Wótſcza téch Rėſchnikow pżewobrocżecż, to jo mi lubſche,
hacż kaikażkuli dobra Pojėdż. Déż telei moje Dżėwo praẇe mi dżo, da ja
teje cżėwṅeje Jėdże kedżbu nimam, ja rad potradam, Wód pocżerpju.

Hacż wó ßami ṅeprajicże, zo hiżcże żtéri Me̓ſaczé ſu, ha te Żne̓ pżiṅdu?
Leicże, ja wam praju: zbe̓haicże waſche Wotżi, ha ladaicże na te Kraje,
dokelż wone ßo hiżo be̓la k tém Żṅam. Hako bo ṙek: Te Żnė téch pólnéch
Pwodow ſu dṙena lėtuſche hicże daloko; hale te Żnė téch Duſchow ſu
blizko. Samaritanaṙo ke mni du wote mṅe pokazané krédnécż tón Pucż k tei
Zbóżnoſczi; ha teiż cżi Wobódleṙo druhich Krajow hiżo zraẇa k tej Wėṙe;
zkoro budżecże wó jim wo mojim Ṁeṅe prėduwacż, ha woni budża wam wėricż.

Kotréż żne̓je, tón dóſtawa te Móto, ha romadżi tón Pwód k we̓cżnomu
Żiẇeṅu; zo bóſchtai woboi romadże ßo zẇeſeliwoi, Tón kiż jo ſéw, ha Tón
kiż żne̓je. Wo tém jo na wami zwe̓rnoſczene, żtoż ßo praji: Druhi ſéje, ha
Drubi żne̓je, jedén ma tu Próczu, ha druhi tón Wużitk. Was ſém ja k tomu
zladaw żnécż to, żtoż ṅejo z waſchej Próczu wuſéwane. Druzé ſu dże̓wali,
ha wó ſcże do jich Dże̓wa naſtupili.

Cżi ſtari ſẇacżi Provetoẇe ſu Cżwojekow wutżili te <pb n="65"/>prėṅe
Żtucżki teje ſẇateje Wėré, ha ſu pżipojeduwali toho Zbóżnika; tak ſu
woni tu ſẇatu Wėru wuſéwali. Cżi Jėzuſowi Wutżownikoẇe ſu toho hiżo na
Swėt póſuwanoho Zbóżnika wozjawnoſcżeli, te bóizke Pótainoſcze, kaiż je
z joho Horta ſwóſcheli bėchu, powṅe dopojeduwali, ha ſchitke Ludé teje
Zemje do teje Jėzuſoweje Czérkẇe zromadżeli; tak ſu woni żnėli. Wone dṙe
jacz Lóżta dawa „wożṅe te Pwodé k Rjadei réchtuwacż, déżli „nazému te
Sémjo wuſéwacż; pola Boha pak tola kóiżdé Dżėwacżer tu Zou dóſtaṅe po
tei ſwojei Próczé. Ha tak ſu cżi ſtari Provetoẇe tém Jėzuſowém
Wutżownikam wo tei ṅebeſkei Ẇeſowoſczi zrunani.

Ẇele Samaritanaṙow pak z tohoſamoho Me̓ſta jo do Je̓zuſa we̓riwo na te
Swowo teje Żónſkeje, kotraż wobſwe̓tkoſcżeſche: „Wón jo mi ſchitko
prajiw, żtożkuli ja potżiniwa ſém. Déż da cżi Samaritanaṙo k Je̓zuſei
be̓chu dóſchli; proſchachu joho, zo czéw pola nich woſtacż. Ha wón tam
woſta dwai Dnai. Ha ẇele jacz jich do ṅoho we̓ṙeſche na te joho ſamotne
Rétże. Ha woni tei Żónſkei prajachu: Nėt mó dale ṅewe̓rimó toho twojoho
Pojedaṅa dla; dokelż mó ſmó joho ßami ſwóſcheli, ha ſmó zpóznali, zo
tónſamé zawe̓rno jo Kréſtus toho Swe̓ta Zbóżnik.

Żidża hraṁachu tém Samaritanaṙam teje jich budṅeje Wėré dla; Jėzus pak
teiż z témi Samaritanaṙami luboſcziẇe wokokhodżeſche, ha z Pokornoſczu
jim tu Wėrnoſcz dopojeduwaſche. Tak nam ze ſwojim Pżikwadom pokaza: Kah
mó téch Budṅe-Wėriwéch ṅedérbimó hidżicż, anicz zadzpėwacż, hale ẇele
jacz wobżaruwacż, jim Luboſcz wopokazuwacż, ha, zatém hacż zamóżimó —,
jich z toho Budżenſtwa na tón prawó Pucż nawrócżecż.

Hai Luboſcz mamó wopokazuwacż teiż tém Budṅe-Wėriwém; tola pak żeni
ṅepżedacż teje naſcheje praweje Wėré, anicz te naiṁeṅſche ṅewotpużcżicż.
Nėkotzi tṙebai praja: „Schak ſchiczé do jenoho Boha wėrimó; jena Wėra jo
tak dobra hako druha; ṅech kóiżdé pżi ſwojei woſtaṅe. To jo wuṗe
rétżane; tak Kréſtus ṅejo tżiniw; pżi wſchei ſwojei Pokornoſczi ha
Luboſczi wón tola tei Samaritanſkei <pb n="66"/>Żónſkei ruṅe won ṙekné:
zo ta Samaritanſka Wėra jo budna; ha zo jenoi ta Żidowſka Wėra ta prawa
jo.

22. Polazuwaṅo.

Jėzus wo Galileiſkei zpotżina zjawṅe wutżicż.

Wuſtrowi toho Séhna jenoho Kralika.

Je̓zus pżiṅdże zas do Galileiſkeje; cżi Galilceṙo<marginalia>♣Jo.♠ 4,
45.</marginalia> joho radżi hoṙezachu, dokelż bėchu widżeli, żto wón w
Jėruzaleṁe tżiniw jo wo tei jutrownei Sẇatócżnoſczi; pżetoż woni bėchu
tedém teiż w Je̓ruzaleṁe bóli.

Nėt Jėzus potża prėduwacż te Scżeṅo bożoho<marginalia>♣Mth.♠ 4, 17.
♣Mr.♠ 1, 15.</marginalia> Kraleſtwa, ha wón prajeſche: Tón Tżas jo
dóſchow, ha te Kraleſtwo boże jo ßo zpżibliżiwo; tżiṅcże da Pokutu, ha
we̓rcże tomu Scżeṅu. Ha<marginalia>♣Lc.♠ 4, 14.</marginalia> wone ßo wot
ṅoho rétżeſche po témſamém czéwém Kraju; ha wón wutżeſche wo téch jich
Synagogach, ha bó wóſoko tżeſcżené wot ſchitkich.

Synagogé rėkachu teſame Schule, habé rumne Komoré, wo kotréchż cżi Żidża
na Sobotu ßo romadu zeṅdżechu, romadże Pacżeṙe ha Khėrluſche zpėwachu,
ha z Horta téch Piſma-Wutżenéch boże Swowo ſwóſchachu.

Pżiṅdże da Jėzus zas do toho Galileiſkoho<marginalia>♣Jo.♠ 4,
46.</marginalia> Mėſta Khana, dżeiż be̓ tu Wodu k Winei ztżiniw. Wón pak
be̓ jedén Kralik, kralowſki Zaſtoinik, habé Pżecżel Krala Herodeſa,
kotrohoż Séhn khoré leiżeſche wo tém Mėſcże Khavarnaum, ſédém Mili habé
żtérnacże Żtundow daloko wot Khana. Tón, déż ſwóſchaw be̓, zo Je̓zus ze
Żidowſkeje jo do Galileiſkeje pżiſchow, dże̓ſche ſédém Mili daloko k
ṅomu, ha proſcheſche joho, zo bó deledóſchow do Khavarnaum, ha toho joho
Séhna wuſtrowiw; pżetoż wón potżinaſche mrėcż.

Jėzus, kiż ſchitkich Czwojekow Wutrobé pżelada, ha deṙe widżeſche, zo
tónlei Cżwojek hiżcże żaṅeje praweje kruteje <pb n="67"/>Wėré k ṅomu
nima, ṙekné jomu: Déż wó Czeichi ha Dżiwé ṅewidżicże, da wó ṅewe̓ricże.
Tón Kralik prajeſche: Kṅeże, ṅedlij ßo, zeṅdż dele, pṙedé hacż mói Séhn
wumṙe. Z téchlei joho Swowow ta Swaboſcz teje joho Wėré ßama ßo
pokazuẇe; wón ṅewėṙeſche, zo bó Jėzus toho joho Séhaa teiż wot nazdala
wuſtrowicż mów; ṅewėṙeſche, zo bó joho teiż hiżo wumṙetoho zas k Żiẇeṅu
zbudżicż mów.

Je̓zus jomu ṙekné: Dżi, twói Séhn jo żiwé, jo hiżo wotkhoṙew. Tón Cżwojek
wėṙeſche tomu Swowu Je̓zuſowomu, ha dże̓ſche.

Déż pak wón nėt domoi dżėſche, pżiṅdżechu jomu napżecżo cżi joho
Swużowniczé, ha pojedachu jomu, zo tón joho Séhn jo żiwé ha ſtrowé. Wón
ßo jich dopraſchuwaſche za tei Żtundu, wo kotrei jo jomu potżawo le̓ṗe
bócż. Woni ṙeknéchu: tżora wo ſédémei Żtumdże toho Dṅa, t. r. pżipówṅu
po dwanacżich wopużcżi joho ta Zémnicza. Tak tón Nan zpózna, zo to jo
taſama Żtunda, wo kotrei jomu Jėzus prajiw bė: Tón twói Séhn jo żiwé. Ha
wón we̓ṙeſche do Jėzuſa, ha teiż tón joho czéwé Dom.

23. Polazuwaṅo.

Powowaṅo Pėtéra, Handrija, Jakuba, ha Jana.

Pėtér ha druzé Jėzuſowi Wutżownikoẇe zprėṅa ṅeiſu zmolom ſtaiṅe zaſobu
pżi Jėzuſu zwoſtawali, hale ſu drudé na Tżas wotkhadżuwali k ſwojim
Schavtam ha doṁaczém Wobſtaraṅam. Woni dṙe huſto k Jėzuſei pżikhadżachu;
tola pak ſtaiṅe pżi nim ṅewoſtawachu.

Jėzus khodżeſche po Hacżeṅach toho Jėzora<marginalia>♣Mth.♠ 4,
18.</marginalia> Genezareth, kiż teiż rėkaſche te Galileiſke Morjo. Wón
wulada dwej Bratrow, Sémana, kotromuż bė wón ßam hiżo naṙek te Meno
Pėtér, ba joho Bratra Handrija. Wonei tu Sétż do Morja <pb
n="68"/>pużcżeſchtai; pżetoż wonei be̓ſchtai Rébakai.<marginalia>♣Mr.♠ 1,
19.</marginalia> Kus dale wulada dwej druhei Bratrow, Jakuba ha Jana,
kiż bėſchtai ze ſwojim Nanom Zebedejom na Tżowṁe, ha te ſwoje Sétże
pwataſchtai.

Wone pak jara ẇele Ludżi k Je̓zuſei ßo cżiżcżeſche,<marginalia>♣Lc.♠ 5,
1.</marginalia> zo bóchu z joho Horta te Swowo boże ſwóſcheli. Ḃeztém
bėſchtai tei dwai Tżowmai k Hacżeṅam ßo pżicżanéwoi, cżi Rébakoẇe bèchu
wonwuſtupili, ha pwókachu te ſwoje Sétże.

Jėzus ſtupi do toho Tżowma, kiż Sémanei ſwuſcheſche, ha proſcheſche
joho, zo bó jón zas Kuſacżk wot Brohwa wotẇez. Ha wón wo tém Tżowṁe ßo
delepoſénéwſchi, z toho Tżowma wutżeſche tón na Hacżeṅach ſtejaczé Lud.

Potém hacż pżeſtaw bė k tomu Ludei rétżecż, ṙekné k Sémanei: Nėt zaje̓dż
do Hubokoho, ha rozcżeṅcże te waſche Sétże na Popad. Séman wotmoji:
Porutżeṙo, mó ſmó ßo pżez tu czéwu Nócz próczuwali, ha nitżo ſmó
ṅepopanéli; na twoje Swowo pak czu ja tu Sétż rozcżanécż.

Ha déż wón ha joho Pomócznikoẇe to ztżinili be̓chu, wodſahnéchu woni
wilku Mnohotu Rébow, ha ta jich Sétż ßo roztorné. Woni kiwachu tém
Towarſcham, kiż na tém druhim Tżowṁe be̓chu, zo bóchu pżiſchli ha jim
pomhali. Woni pżiṅdżechu, ha napelnichu woboi Tżowmai z Rébami, tak zo
zkoroiſch ßo podmuṙeſchtai.

Séman Pe̓tér to widżiwſchi padże k Je̓zuſowém Kolenam, ha ṙekné: Kṅeże,
dżi won wote mṅe z mojoho Tżowma, dokelż ja ſém re̓ſchné Cżwojek. Pżetoż
Rózwa be̓ wobdawa joho, ha ſchitkich téch, kiż z nim be̓chu, na tém
Popadże téch Rébów, kotreż be̓chu doſanéli; runiſch tak teiż Jakuba ha
Jana tej Séhnow Zebedeja, kotreiż be̓ſchtai Sémanowei Towarſchei.

<pb n="69"/>

Je̓zus pak prajeſche Sémanei: Ṅebói ßo, wot nėtka budżeſch té Cżwojekow
wojicż. Rébó ßo woja k Sṁercżi, k rėzaṅu; Cżwojekow pak dérbeſche wón
wojicż k Żiẇeṅu, k jich wėcżnomu Wozbóżnoſcżeṅu.

Ha Je̓zus k Pėtérei, Handrijei, Jakubei, ha<marginalia>♣Mth.♠ 4,
19.</marginalia> Janei ṙekné: póicże za mnu, ſczèhuicże ṁe, ha ja czu
was ztżinicż k Rébakam téch Cżwojekow. Nédém wopużcżichu woni te ſwoje
Sétże; Jakub<marginalia>♣Mr.♠ 1, 20. ♣Lc.♠ 5, 11.</marginalia> ha Jan
wopużcżiſchtai teiż toho ſwojoho Nana z témi Najatémi wo tém Tżowṁe; ha
kaiż be̓chu k Hacżeṅam pżije̓li, woſtaiſchi ſchoho woteṅdżechu za Je̓zuſom.
Ha wot toho Tżaſa ſu woni ſtaiṅe pżi Jėzuſu zwoſtawali, ṅeiſu ßo dale
kſwojomu pṙedawſchomu ſwėtnomu Dżėwu wrócżeli.

Pżi wſchei ſwojei Próczé cżi Wutżownikoẇe tola ṅebėchu nitżo doſanéli.
Ta cżwojetża Prócza jo podarmo, déż Bóh ſwoje Żonuwaṅo zapoje. Na
Jėzuſowo Swowo doſażechu ẇele Rébow. Teiż jene ßnadne Popróczuwaṅo ẇele
Wużitka pżiṅeſe, déż Bóh je żonuẇe.

24. Polazuwaṅo.

Jėzus wo Khavarnaum wutżi, Dżiwé tżini.

Je̓zus ze ſwojimi Wutżownikami pżiṅdże do toho<marginalia>♣Mr.♠ 1, 21.
♣Mth.♠ 4, 13.</marginalia> Me̓ſta Khavarnaum, kotreż be̓ blizko pżi Morju,
habé pżi tém wilkim Jėzoṙe Genezareth, ha tam wón bódleſche. Wón kóiżdu
Sobotu khodżeſche<marginalia>♣Mr.♠ 1, 22.</marginalia> do teje Synagogé,
ha wutżeſche jich. Ha woni jara ßo zpodżiwachu na tei joho Wutżƀe,
dokelż wón jich wutżeſche hako jedén taiki, kotréż tu Mócz ma Kazṅe
dawacż; ha nicz kaiż cżi jich Piſma-Wutżeni, kiż jenoi te Kazṅe
wukwaduwachu.

Wón pak bė wo tei Synagoge jedén Cżwojek, kotrohoż jedén ṅeſchwarné zwé
Duch wobſéhṅenoho dżerżeſche; tón z wótrém Woſom
zawowa:<marginalia>♣Lc.♠ 4, 33.</marginalia> Dai Pokoi, Jézuſo
Nazareiſki! Żto mamó <pb n="70"/>mó z tobu? Sé té pżiſchow nas zahubicż?
Ja cże znaju, żtó té ſé; té ſé tón Sẇaté Bożi. Je̓zus jomu porozé, ha
prajeſche: Meltż, wone̓ṁ, ha dżi won ztoholei Cżwojeka. Jėzus ṅechaſche
wót toho Djabowa żanoho Swėtzeṅa mėcż; tak nam pokaza: ka mó na toho
Djabowa ṅedérbimó poſuchacż, bórṅe tṙebai bó teiż Wėrnoſcz rétżaw.

Na to tón ṅeſchwarné Duch toho Cżwojeka do Sreidża delecżiſné, waleſche
ha torhaſche joho, ha wȯtzje zażkre̓tżiwſchi zṅoho wundże, ƀeztoh zo bó
joho wobżkodżiw.

Schiczé ze Zpodżiwaṅa wopróſtnéchu, ha ƀeſobu<marginalia>♣Mr.♠ 1,
27.</marginalia> ſebi prajachu: żto tola to jo? kaika jo to nowa Wutżba?
Teiż tém ṅeſchwarném Ducham wón móczṅe porutża, ha woni jomu poſkaja. To
pak nédém do Ludzi pżiṅdże, ha po czéwém Galileiſtim Kraju bó wot toho
rétżane.

Je̓zus z teje Synagogé wundżiwſchi pżiṅdże<marginalia>♣Mr.♠ 1,
29.</marginalia> k Sémanei ha Handrijei do jej Domu; Jakub ha Jan
bėſchtai teiż ſobu. Sémanowa Pzichodna-Macż<marginalia>♣Mth.♠ 8,
14.</marginalia> pak khora leiżeſche, ha me̓jeſche cżeżku Zémniczu. Woni
Je̓zuſa za ṅu proſchachu. Jėzus<marginalia>♣Lc.♠ 4, 39.</marginalia> k ni
pżiſtupiwſchi pżija ju za Ruku, pozbe̓né ju, ha porutżi tei Zémniczé, zo
dérbi ju wopużcżicż. Ha nédém ju ta Zémnicza wopużcżi; wona zmolom
ſtaże, ha jim hoṙeſwużeſche, t. r. Jėſcz hoṙenoſcheſche.

Wona bė Sobota. Te Sẇecżeṅo teje Soboté ßo zpotżinaſche Pjatk po
Swónczu, ha mėjeſche Kóncz, déż bė Sobotu Swónczo ßo zkhowawo. Żidża tu
Sobotu tak krucże dżerżachu, zo ſebi ṅewėṙachu Sobotu téch Khoréch z
Domu won noſécż. Tohodla cżi, kiż téch ſwojich Khoréch k Jėzuſei ṅeſcz
czéchu, hacż do Ẇetżora wottżakuwachu.

Déż pak be̓ ßo zẇetżoriwo ha te Swónczo<marginalia>♣Mr.♠ 1,
32.</marginalia> delezeſchwo, pżiṅeſechu Ludżo k Je̓zuſei ſchitkich
ſwojich Khoréch, ha wot Djabowa wobſéhṅenéch; ha te czéwo Mėſto be̓ tam
pżed Duṙemi <pb n="71"/>zromadżene. Je̓zus jenomu po druhim tei
ſwojei<marginalia>♣Lc.♠ 4, 40.</marginalia> Ruczé hoṙekwadżiwſchi
ſchitkichṙeṅe wuſtrowi; zo bo dopelṅene bówo, żtoż jo prajene pżez
Provetu<marginalia>♣Mth. ♠ 8, 16.</marginalia> Izaija: Wón jo te naſche
Swaboſcze na ßo zaw, ha jo wotṅes te naſche Khoroſcze. Iza. 53, 4.

Te zwo Duchi pak Je̓zus ze Swowom wuhoṅeſche; z ẇele Wobſébṅenéch te
Djabowé wondże̓chu, ha wowachu: Té ſé tón Séhn bożi.<marginalia>♣Lc.♠ 4,
41.</marginalia> Jėzus pak jim porozé, ha ṅedopużcżi jim to rétżecż;
dokclż woni ẇedżachu, zo wón jo Kréſtus tón ſlubené Zbóżnik.

Z téch zpodżiwnéch Skutkow Jėzuſowéch te zwe Duchi wo nim jenu bóizku
Mócz zpóznawachu, ha ſélṅe na to hudawachu, zo wón jo tón ſlubené
Zbóżnik. Dokelż pak woni ſu ha woſtanu zevane Duchi, Ṅepżecżelo teje
Wėruoſcze; tak Jėzus wot nich żanoho Swėtzeṅa mėcż ṅechaſche. Te zwe
Duchi z nami Cżwojekami żeni deṙe ṅemėṅa; ha tak żeni haklei hódṅe ṅejo
na nich poſuchacż.

25. Polazuwaṅo.

Jėzus pżekhodżuẇe Galileiſku. Tzjo czeidża joho ſczėhuwacż; hale wone
jim po jich Zmóſłeṅa ṅeṅdże.

Nazaitra Je̓zus dó Dṅa ſtanéwſchi wóteṅdże z to<marginalia>♣Mr.♠ 1,
35.</marginalia> ho Mėſta Khavarnaum do jenoho ſamitkownoho Blaka, ha
tam ßo modleſche. Séman Pėtér ha nékotzi druzé Wutżowniczé dże̓chu za
nim. Ha déż be̓chu joho namakali, ṙeknéchu jomu: Schiczé Tebe pótaja. Wón
jim prajeſche. Dżimó do bliſchich Wſow ha Me̓ſtow, zo ja teiż tam bóch
préduwaw; pżetoż tohodla ſém ja z Khavarnaha wuſchow.

Ha teiż tón Khavarnauſki Lud Jėzuſa pótaſche;<marginalia>♣Lc.♠ 4,
42.</marginalia> ha ne̓kotzi wot nich pżiṅdżechu k ṅomu won, ha
wotdżerżuwachu joho, zo bó wot nich pṙeicż ṅeſchow. Wón pak jim ṙekné:
Teiż druhim Me̓ſtam <pb n="72"/>dérbu ja te Kraleſtwo boże wozjeẇecż;
pżetoż k tomu ſém ja na Swėt póſuwané.

Tak Jėzus pżekhodżuwaſche tu czéwu Galileiſku,<marginalia>♣Mth.♠ 1,
23.</marginalia> wutzeſche wo jich Synagogach, prėduwaſche te Scżeṅo
toho Kraleſtwa bożoho, zahaṅeſche ſchitke Braſchiwoſcze ha Khoroſcze wo
tém Ludu. Wón bó wuwowané po czéwém Syrſkim Kraju; ha woni k ṅomu
wodżachu ha noſchachu ſchitkich Khoréch, ze ſchelakimi Braſchiwoſczami
ha Zwóſczami czẇeluwanéch, wot Djabowow wobſéhṅenéch, teiż name̓ßacznéch,
ha jicżniwéch; ha wón jich wuſtroẇeſche.

Jicżniwoſcz jo, déż jedén na Stawach czéle ṅemóczné ha pomoṙené jo; wot
taikoho Serbja praja: Boża Rucżka jo joho zajawa. Namėßaczni rėkaja
taiczé, kiż, zatém hacż tón Mėſacz ßo pżemėṅa, noczé zpiczé wokokhodża,
na Tżėchi waża, ſchelake dżiwne Wėczé zapotżinaja. Tejlei dwej’
Khoróſczow cżwójetżi Dóchtéṙo ṅemóża zahnacż; ha do teje poſleṅſcheje
teiż cżi naimudriſchi ṅemóża haklei ßo dopótacż, zdże ſém wona pżiṅdże.
Hale tei bóizkei Moczé Jėzuſowei nitżo ṅemóżne ṅebė.

Déż Jėzus ẇele Ludu woko ßo widżeſche, porutżi<marginalia>♣Mth.♠ 8,
18.</marginalia> wón ſwojim Wutżownikam joho pżez te
Morjo,<marginalia>♣Lc.♠ 9, 57.</marginalia> habé pżez tón Jėzor
Genezareth pżeẇeſcz. Ha déż woni znim k tomu Morju dżėchu; pżiſtupi k
ṅomu jedén Piſma-Wutżené, ha ṙekné: Miżtéṙe, ja czu za tobu hicż
dżeiżkuli té póndżeſch. Jèzus jomu wotmoji: Te Liżki maja ſwoje Jamó, ha
te Ptaczki pod Ṅebjom ſwoje Nėzda; toho Cżwojeka Séhn pak nima, dżeiż
mów tu ſwoju Wowu powożicż.

Jėzus ſchėch Wutrobé pżelada. Naizkeriſcho toholei Cżwojeka Worpoladaṅo
ṅebė praẇe tżiſte. Kah ſtraiż wón tżaſnu Warbiznu pótaſche? Tohodla joho
Jėzus k ſebi hoṙeṅewozné.

Jėzus ṙeknė k jenomu druhoṁu, kiż hiżo ƀez<marginalia>♣Lc.♠ 9, 59.
♣Mth.♠ 8, 21.</marginalia> joho Wutżownikami bė, t. r. tżaſto k ṅomu
pżikhadżeſche: <pb n="73"/>Sczėhui ṁe. Czéſche ṙccz: Woſtaiſchi ſchoho
pżeczé pżi mni zwoſtaṅ; żeni jacz wote mṅe preicż ṅekbodż. Wón pak jomu
wotmoji: Kṅeże wotpużcż ṁe net, zo ja woteṅdu, ha pṙedé mojoho Nana
zaṙebam. Snadṅe czéſche wón nėt hiżcże pżi ſwojim Ńane woſtacż, ha
tżakacż, hacż tón hiżo zeſtaṙené Nan wumṙe. Móże pak teiż bócż, zo tón
joho Nan ruṅe tedém bė wumṙew, ha wón joho jenoi poṙedacż czéſche. Jėzus
pak jomu prajeſche: Scze̓hui té me; cżi Morhwi ṅech téch ſwojich Mordwéch
ṙebaja; té pak dżi woſtaiſchi ſchoho, ha wozjeẇei te Kraleſtwo boże;
hako bó ṙek: Woſtaṅ pżi mni, wote mṅe ſwóſch te boże Wėrnoſcze, ha bódż
mói Pomócznik wo tém Wopojeduwaṅu téchſaméch. Na twojoho Nana pak, ha na
wſcho druhe zabódż. Tón Poṙeb ha ſchitko druhe moża ha budża ƀez tebe
wobſtaracż druzé, taiczé, kiż te tżaſne lubuẇu; na Boha zabówaja, ha
tohodla na Duſchi Mordwi ſu.

Jedén druhi ṙekné k Je̓zuſei: Kṅeże, ja czu<marginalia>♣Lc.♠ 9,
60.</marginalia> tebe ſcze̓huwacż; jenoi dowol mi, zo ja pṙedé toho
mojoho Domu ßo lóztżiṅu, te domjacze Schavté do Rjada zeſtajam, ha tém
Mojim dobru Nócz zawdam. Jėzus jomu prajcſche: Żadén taiki, kiż tu ſwoju
Ruku na tón Puhw powożi, ha do zadé lada, ṅejo podobné k bożomu
Kraleſtwu. Hako bó ṙek: Déż tón Worak ṅelada pṙedé ßo na tu Brózdu, hale
do zaƀé ßo woladuẇe, ṅebudże żto kmane naworacż. Tak teiż wo mojim
Towarſiẇe ṅedudże kmané Dżėwacżer Taiki, kiż hiżcże k ſwėtném Schavtam
ßo zawrócża.

Kóiżdé Żtant ma te ſwoje Winoitoſcze. Te Tżaſne dérbi teiż wobſtarane
bócż wot Téch, kiż k tom’ powowani ſu; ha Cżi habén z tém Wobſtaraṅom
toho Tżaſnoho Bohu ſwuża, déż telei ſwoje Winoitoſcze Bohu k Tżeſczi
praẇe wotwożeja. Jėzus pak do ſwojoho Towarſtwa żanéch druhich
hoṙeṅebereſche, déżli jenoi taikich, kiż ſchėm tżaſném Wobſtaraṅam czéle
tżiſcże wotṙeknéchu.

Téch ſwojich Starſchich na ſtare Dné ladacż ha poṙebacż, to dṙe jo
Winoitoſcz. Tón ſwói Dom do Rjada zeſtajecż, ha tém Swojim dobru Nócz
zawdacż, jo dṙe <pb n="74"/>nėżto jara pżiſtoine. Hale teiż ſcho to
dérbi pṙeicż woſtacż, joli zo ßo ṅezṅeſe z tém Żtantom, do kotrohoż wot
Boha powowané ſé. Boha dérbiſch jacz zaṅdż mėcż, hacż téch naibliſchich
Pżecżelow, teiż jacz hacż Nana ha Macż. Tak klóżterſka Kṅeżna ṅetṙeba ha
ṅeſmė hicż tei ſwojei ſtarei khorei Macżeri hoṙeſwużicż.

Jėzus, jo ſchitko mudṙe ha praẇe tżiniw. Kah ſtraiż bėſchtai teilei Dwai
wot Jėzuſa powowanei, bė-li wón jimai dowoliw pṙedé domoi ßo wrócżicż,
kah ſtraiż ƀėſchtai wot téch Swojich ßo narétżecż dawoi, hinak ßo
rozmóſliwoi, ha jacz k ṅomu ṅepżiſchwoi? Te naiſélniſche Wotmóſleṅa ha
dobre Prėdkzacża, déż z tém Wuẇedżeṅom téchſaméch ṅetrebaiſchi ßo
komdżiſch, z lóchka woſwabja, ha pomólcżku wupróchnu.

26. Polazuwaṅo.

Jėzus zmėruẇe tón Wichor na Morju.

Déż bė ßo zẇetżoriwo, ſtupi Je̓zus do jenoho<marginalia>♣Mr.♠ 4,
35.</marginalia> Tżowmika, ha joho Wutżowniczé z nim. Pódla pak teiż
hiżcże druhe Tżowmiki za nim je̓dżechu. Hacż woni na Wodże ßo ẇezechu,
wuſné<marginalia>♣Lc.♠ 8, 23. ♣Mth.♠ 8, 24.</marginalia> Je̓zus. Ha lei,
jene wilke Zhibaṅo na tém Morju; ßélné Wichor ßo zbe̓né, ha ṁetaſche te
Zmohé do toho Tżowmika, tak, zo tón Tzowmik bó wot Zmohow pżikréwané,
wot nich napelṅené, ha be̓ Strach toho Zpodmuṙeṅa.

Je̓zus pak ſpaſche wo Poſletku toho Tżowma<marginalia>♣Mr.♠ 4, 38. ♣Mth.♠
8, 25.</marginalia> na jeném Puczawcżku. Cżi Wutżowniczé k ṅomu
pżiſtupichu, joho wubudżichu, ha prajachu: Kṅeże, pomhai nam, mó
kónczbeṙemó. Ṅeſtaraſch ßo té wot nas?

Jėzus jim ṙekné: żto ßo tak jara bójicże, wó jeṅeje maweje Wėré? Ha
hoṙeſtanéwſchi porutżi<marginalia>♣Lc.♠ 8', 24.</marginalia> tém Wėtram
ha tomu Morju; porozé tomu Wichorei ha Schuṁeṅu teje Wodé; ha ṙekné
k<marginalia>♣Mr.♠ 4, 39.</marginalia> tomu Morju: Ṁeltż, bódż zmėrom.
Ha nédém <pb n="75"/>ßadżi ßo tón Wichor, ha zbó wilka Cżichota. Ha nėt
wón tém ſwojim Wutżownikam prajeſche: Kaha ta, zo wó We̓ré nimacże? habé
dże jo ta waſcha<marginalia>♣Lc.♠ 8, 25.</marginalia> We̓ra?

Ludżo pak ßo zpodżiwachu, ha jara nabojani<marginalia>♣Mth.♠ 8,
27.</marginalia> jedén k druhom’ prajachu: Żto me̓niſch, żtó
jo<marginalia>♣Mr.♠ 4, 40.</marginalia> Tónlei, kiż tém Wėtram ha tomu
Morju porutża, ha te We̓tré ha te Morjo ſu jomu poſuſchne?

Mėi Jėzuſa wo twojim Tżowmiku, wo twojej Wutrobe. Wo Jėzuſowém Ṁeṅe mėi
ha wobdżerż Dowėrnoſcz k tomu ſchohomócznomu Bohu. Tżaſto Bóh tón Kṅez
teiż téch ſwojich lubéch Swużownikow wo jich Nuzé na Zdacżo wopużcża,
tżiṅi hako bó ſpaw, wot jich Nuzé ṅeẇedżaw, habé wot nich ṅerodżaw. Hale
habén tedém, déż té wo naiẇetżim Straſche ſé, déż te Zpótuwaṅo
naiwótriſcho cże pżima, habén tedém té woſebi wubudżei tu Dowėrnoſcz k
Bohu; tu twoju ſamotnu Ṅemócz zpóznaiſchi, ha ßam na ſebi
zaczwovluiſchi, wowai ßo k Bohu: Kṅeże! pomhai mi, ja kȯnczberu. Ha wone
budże cżi zpomhane, zatém hacż cżi k Zbóżnoſczi wużitne jo.

27. Polazuwaṅo.

Jėzus wucżéri Legion Djabowow.

Ha woni pżez te Morjo pżiṅdżechu na tamu<marginalia>♣Mr.♠ 5, 1. ♣Lc.♠ 8,
27. ♣Mth.♠ 8, 8.</marginalia> Stronu do toho Kraja téch Gerazenaṙow. Ha
nédém hacż Jėzus z toho Tżowmika bė wuſtupiw, pżibe̓iżeſchtai jomu
napżecżo dwai Cżwojekai, kiż be̓ſchtai wot Djabowow wobſéhṅenei; wonei z
téch Hrowow wonpżiṅdżeſchtai, ha bėſchtai poṅemdṙe dżijei, tak, zo jeju
dla Nichtó ſebi ṅewe̓ṙeſche tam po Pucżu hicż. Woſobṅe tón
jedén<marginalia>♣Lc.♠ 8, 27.</marginalia> wot ṅej’ nimo Mėré ṅemdṙe
zakhadżeſche; wón wot ẇele Tżaſa ſém ze żanej Draſtu ßo ṅepżikréwaſche,
wo żaném Doṁe ṅebódleſche, hale wo téch Hrowach, kotreż tam po Kraja
Waſchṅu bėchu wonka na Ladach habé na Hórkach ztwaṙene ha muruwane kaiż
Komorki. Nichtó<marginalia>♣Mr.♠ 5, 3.</marginalia> <pb n="76"/>jacż w
Żtancże ṅebe̓ joho wujazacż, teiż nicz z Ṙecżazami. Pżetoż wón be̓ tżaſto
z Putami, t. r. ze zeleznémi Rénkami ha Ṙecżazami wuzankané pobów, ha be̓
te Recżazé roztorhaw, te Puté rozwamaw; ha Nichtó ṅemóżeſche z nim
zjebacż. Wón, wot Djabowa dopuſtéch Blakow wonhoṅené, wodṅo ha noczé ßo
hoṙedżerżeſche wo téch Hrowach, ha na téch Horach; tam wowaſche, ha z
Kaṁeṅemi ßo rozcżepaſche.

Déż pak wón Je̓zuſa wot nazdala wulada, be̓iżeſche k ṅomu, pżed nim ßo
delecżiſné, ha zwótrém<marginalia>♣Lc.♠ 8, 28. ♣Mth.♠ 8, 29. ♣Mr.♠ 5,
8.</marginalia> Woſom wowaſche: Je̓zuſo té Séhno Boha ẇerſchinoho, żto jo
mi z tobu? ßé té jow pżiſchow do Tżaſa nas czẇeluwacż? Tebe, kiż té Bóh
ſé, ja wobpżiſaham, ṅeczẇelui ṁe! Pżetoż Jėzus jomu prajeſche:
Ṅeſchwarné Ducho, dżi won z toholei Cżwojeka.

Ha Je̓zus joho wopraſcha: Kaike maſch Ṁeno? Wón wotmoji: moje Ṁeno jo
Legion; dokelż nas jo ẇele; pżetoż ẇele Tżertow be̓ do
toholei<marginalia>♣Lc.♠ 8, 30.</marginalia> Cżwojeka zajėwo. Wo
tedémſchim Tżaſu jena Cżróda wot ſcheſczich Tawzéntow — — — ṙekaſche
Legion. Ha tón Djabow Je̓zuſa jara proſcheſche, zo bó jich ṅewuhnaw z
toho Kraja, ha jim ṅeporutżiw woteṅcż do tėje Hubiné, do Hele dele.

Te zwo Duchi, bórṅe z bożoho Dopużcżeṅa po Zeṁi wokohaṅeli, tola pżeczé
cżerpja tu helſku Mátru, ha tak daloko tu ſwoju Helu ſchudżom ſebi
ſobunoſcha. Tola pak ſu radſcho na Swėcże, hacż wo tém helſkim Jaſtẇe;
do kotrohoż na tón ſudné Dżeṅ budża tak zawṙeni, zo nidé jaczé ṅebudża
wonmócz.

Be̓ pak tam wilka Cżróda Swiṅi na Paſtẇe<marginalia>♣Mr.♠ 5,
10.</marginalia> woko jeṅeje Horé. Żidam bė dṙe zakazane ſwiṅacze Mjaſo
jėſcz, tola pak ṅebė jim zakazane Swiṅe dżerżecż, Druhim pżedawacż, tém
Rómſkim Wojakam, kiż wo jich Kraju ſtejachu, ſwiṅacze Mjaſo livérwacż.
Móżachu teiż ſwiṅaczé Schmawcz tṙebacż k ſwėcżeṅu do Lampó, k Mazei <pb
n="77"/>do Woza rc. Snadṅe pak tola telei Swiṅe ſwuſchachu pohanſkim
Kṅeżim, kiż na téchſaméch Poṁezach ze Żidami namėſchani bódlachu.

Ha te zwo Duchi joho proſchachu, zo bó jim<marginalia>♣Lc.♠ 8, 32.
♣Mth.♠ 8, 31.</marginalia> dowoliw do téch Swiṅi zajècż; prajachu:
wucże̓riſch nas, da dai nam zajėcż do téch Swiṅi. Ha Jėzus jim to dowoli.
Nédém te ṅeſchwarne Duchi wundżechu z tej dwej Cżwojekow, ha zajėchu do
téch Swiṅi. Ha lei ta czéwa Cżróda z jeném dobom ßo zahna, zkók dele
bėiżeſche, ha zwala ßo do toho Morja. Téch Swiṅi bė na
dwai<marginalia>♣Mr.♠ 5, 13.</marginalia> Tawzéntai, ha ſchitke bóchu
zateṗene.

Cżi Paſtéṙo to widżiwſchi cżeknéchu, ha ſchudżom<marginalia>♣Mth.♠ 8,
33.</marginalia> pojedachu, żto jo ßo ſtawo z témi Swiṅimi, ha z témai,
kiż bėſchtai wot Djabowow wobſébṅenei bówoi.

Na to Ludżo z Mėſtow ha ze Wſow wondżėchu woladacż, żto jo ßo ſtawo. Ha
k Jėzuſei<marginalia>♣Lc.♠ 8, 35.</marginalia> wonpżiṅdżiwſchi, tohoſamo
Cżwojeka, kotréż tak poṅemdṙe dżiji bów bė, toho ne̓t widżachu
zwoblekanoho, pżi dobrém Rozoṁe ſeidżaczoho pżi Jėzuſowémai Nohomai; ha
Rózwa jich wobóṅdże.

Ha tón czéwé Gerazeṅſki Lud proſcheſche Je̓zuſa,<marginalia>♣Mth.♠ 8,
34.</marginalia> zo czéw wón z téch jich Poṁezow pṙeicż woteṅcż; pżetoż
jara wilka Bojoſcz be̓ jich pże̓wzawa.<marginalia>♣Lc.♠ 8,
37.</marginalia> Tak Je̓zus ſtupi do jenoho Tżowmika, ha wrócżi ßo zas.

Déż pak Jėzus do toho Tżowmika ſtupaſche,<marginalia>♣Mr.♠ 5,
18.</marginalia> tȯnſamé Cżwojek, z kotrohoż bė téch Djabowow wuhnam,
joho proſcheſche, zo bó ſme̓w pżi nim woſtacż. Jėzus pak joho hoṙeṅewza,
hale ṙekné jomu: Dżi domoi k tém Twojim, ba pojedai jim, kaike wilke
We̓czé tón Kṅez tżiniw, ha ka ßo na tebi ſmėliw jo. Ha wón ſchudżom
wupojeduwaſche, kaike wilke Nadé jo jomu Jėzus wopokazaw; ha ſchiczé ßo
zpodżiwachu.

<pb n="78"/>

Lutki jedén Djabow ma po naturſkim jacz Rozoma, Wuſchiknoſcze, ha Moczé,
hacż ſchiczéṙeṅe Cżwojekoẇe romadże. Hale téch zwéch Duchow Mócz ſteji
pod dóizkei Schohomócznoſczu; woni ƀez bożoho Dopużcżeṅa te naiṁeṅſche
dokoṅecż ṅemóża; teiż do téch Swiṅi ṅemóżachu zajėcż pṙedé hacż jim
Jėzus dowoli. Woni nam Cżwojekam hacż nanaibóle hraṁa; oh żto, żto bóchu
woni nam Zwóſcze natżiṅili, débó jim Bóh dopużcżiw! Bói ßo Boha, ṅeboi
ßo Tżerta.

Rėſchna Cżipnoſcz ha Króbwoſcz bó bówa „za tém ßo dopóruwacż: tżohodla
Bóh tém Djabowam drudé dopużcżi wėſtéch Cżwojekow na Cżėłe wobſéhnécż ha
czẇeluwacż. Te Winé taikich Dopużcżeṅow ſu nam ṅepżepótainite, tola pak
zawėſczi zprawne ha ſẇate. Bóh ſcho praẇe tżiṅi. Pṙedé Kréſtuſowoho
Cżerpeṅa bėchu te Pżikwadé téch Wobſéhṅenéch ẇele huſcziſche; po
Kréſtuſowém Cżerṗeṅu ſu bóle rėdke. Nėt jo tón Djabow bóle na kuſche
zẇazané.

Jėzus tém Djabowam dowoli zajėcż do téch Swiṅi. Jacz Moczé Bóh tém
Djabowam dopużcża na Taikich, kiż ſwiṅacze Żiẇeṅo ẇedu, tei
Ṅeſchwarnoſczi ßo podawaja.

Déż tón Djabow Cżwojeka wobſéhṅe, z nim ha wo nim ṅeṁdṙe zakhadża; tedém
tak dowho tón Rozom tohoſamoho Cżwojeka kaiż pomoṙené ſpi; ha tak, déż
joho tón Djabow popużcżi, ha wón zas k ſebi pżiṅdże, wot nitżim nitżo
ṅewė. Dokelż da wo tei zwei Żtundże Rozoma ha ſwojeje ſwobodṅeje Wole
nima, z nitżim ßo zrėſchicż ṅemóże.

Z bożoho Dopużcżeṅa móże tón Djabow teiż jenoho tżiſcże ṅewinwatoho
ſẇaroho Cżwojeka wobſéhnécż ha czẇeluwacż; to pak tei joho Duſchi
ṅeżkodżi. Pżetoż na Duſchi tón Djabow nidé żanoho Cżwojeka wobżkodżicż
ṅemóże, khiba zo tón Cżwojek ßam ze ſwojeje ſwobodṅeje Wole tomu
djabowſkomu Zpótuwaṅu ßo podwoli, ha do Rėcha zwoli.

Cżi do Tżaſnoho zalubuwani Gerazenaṙo, ßnadṅe ṁerzacżi, zo te Swiṅe ſu
wotbóli, Jėzuſa proſchachu, zo bó wot nicht pṙeiċżſchow. Oh kah ẇele
mudriſcho bėchu woni proſéli, zo czéw pżi ṅich woſtacż, ha jich tón Pucż
k tei Zbóżnoſczi wutżicż!

Ṅemorkotaimó na Boha, déż tṙebai Ṅeẇedra ha Krupé nam Żkodu natżiṅa;
proſchmó joho, zo jenoi bó tola ze ſwojej Nadu pżi nas zwoſtaw.

<pb n="79"/>

28. Polazuwaṅo.

Jėzus wuſtrowi jenoho Jicżniwoho.

Jėzus pżeẇeze ßo zas pżez te Morjo, ha pżiṅdże<marginalia>♣Mth.♠ 9,
1.</marginalia> do toho Me̓ſta Khavarnaum, dżeiż wón wot toho Tżaſa, hacż
tón Dom ſwojeje Macżeṙe w Nazarecże wopużcżiw bė, naibóle ßo
hoṙedżerżeſche, ha kotreż tohodla te joho Mėſto rėkaſche.

Déż tón Lud be̓ ſwóſchaw, zo Jėzus wo<marginalia>♣Mr.♠ 2, 2.</marginalia>
ſwojim Wobodleṅu jo, jara ẇele ßo jich tam zeṅdże, tak, zo bė ſcho powne
Ludżi, teiż wonka pżed Durjemi, ha Ruma valuwaſche. Jėzus te Swowo boże
k nim rétżeſche; wón ſeidżo wutżeſche; Varizeeṙo ha Piſma-Wutżeni woko
ṅoho<marginalia>♣Lc.♠ 5, 17.</marginalia> ſeidżachu; ha wo nim bė ta
bóizka Mócz k wuſtroẇeṅu téch Khoréch.

Ha lei, żtéṙo Mużoẇe pżiṅeſechu jenoho Jicżniwoho<marginalia>♣Mr.♠ 2,
3.</marginalia> na Wożu leiżaczoho; woni pozpótuwachu, kah móli joho
nutzdoṅeſcz, ha pżed Jėzuſom delepoſtajicż.<marginalia>♣Lc.♠ 5,
18.</marginalia> Déż pak nidże na żanei Stroṅe ṅemóżachu pżez tu Mnohotu
toho Ludu z tém ſwojim Khorém k Jėzuſei nutzpżiṅcż, zcżeżechu ßo z nim
hoṙe na tu Tzėchu toho Domu. Wo Żidowſkim Kraju te Tzėchi ṅebe̓chu znahwa
wiſate, hale zṅenahwa leiżate, nimale tak poruném, kaiż jene Żpunduwaṅo;
ha bėchu naibóle wot Deſkow. Zwonka Twaṙeṅa dżeſche Zkhód na Tzėchu
hoṙe. Woni tżaſto horku na Tzėſche ßo pżekhodżuwachu ha pżelovcżachu; te
jich Tzėchi mėjachu Wėncz habé Wobożeṅcżko po Kromach woko, zo bó żtó
ṅeẇatki deleṅepanéw.

Woni tón Kréw wotkréchu, pżewamachu<marginalia>♣Mr.♠ 2, 4.</marginalia>
Dże̓ru ruṅe wóſche Jėzuſa, ha z tejlei Dże̓ru toho Khoroho wo tém Wożu na
Żtrékach delepużcżichu<marginalia>♣Lc.♠ 5, 19.</marginalia> ruṅe na
ſreidża pżed Jėzuſa.

Déż Jėzus tu jich ſélnu Wėru widżeſche, ṙekné<marginalia>♣Mth.♠ 9,
2.</marginalia> wón k tomu Jicżniwomu: Séhno, mėi Dowe̓rnoſcz, te twoje
Re̓chi ſu cżi wodate. <pb n="80"/>Z témi ſwojimi nėdaẇſchimi Rėchami bė
wón tuhlei Khoroſcz zaſwużiw. Jėzus czéſche joho naipṙedé na Duſchi
wuſtrowicż; k tom znutzka tu joho Wutrobu ze ſwojej Nadu tak móczṅe
zhnuhaſche, zo wón téch ſwojich Rėchow woprawdże ßo kajeſche ha je
zalubeſche; tak jomu Jėzus naipṙedé te Rėchi woda; ha potém joho teiż na
Cżėłe wuſtrowi.

Cżi pódla ſeidżaczé Piſma-Wutżeni wo ſwojei<marginalia>♣Mr.♠ 2,
6.</marginalia> Wutrobe ſebi móſlachu: żto tola tónlei Cżwojek rétżi?
Żtó wón jo, kiż wón taike Leſtéruwaṅa<marginalia>♣Lc.♠ 5,
21.</marginalia> wupraji? Żtó da móże te Re̓chi wodawacż, hacż Bóh
ßamlutki? Wón Boha leſtéruẇe.

Nédém Jėzus te jich ṁeltżacze Móſle wo ſwojim<marginalia>♣Mr.♠ 2,
8.</marginalia> Duchu widżiwſchi, ṙekné k nim: Pżetżo ſebi wó Zwo
móſlicże wo waſchich Wutrobach? Żto jo lóżije, tomu Jicżniwomu prajicż:
„te twoje Rėchi ſu cżi wodate; habé jomu prajicż: „ſtaṅ, zmi te twoje
Wożo, ha woteṅdż? Zo pak bóſchcże wó pżepokazani bóli, zo toho Cżwojeka
Séhn woprawdże tu Mócz ma na Zeṁi te Rėchi wodawacż —, prajeſche wón
tomu Jicżniwomu: Staṅ, zmi te twoje Wożo, ha dżi do
twojoho<marginalia>♣Lc.♠ 5', 25.</marginalia> Domu. Ha na Me̓ſcże wón
pżede wſchimi ſtaże, wozné te ſwoje Wożo, ṅeſeſche ſebi je ßam domoi, ha
kwaleſche Boha.

Tón Lud to widżiwſchi, naboja ßo; woni ze<marginalia>♣Mth.♠ 9, 8. ♣Lc.♠
5, 26.</marginalia> Zpodżiwaṅa wopróſtnéchu, ha kwalachu Boha, kiż jo
taiku Mócz Cżwojekam daw; ha powni Bojoſcze prajachu: dżentz ſmó mó
widżeli Dżiwnoſcze,<marginalia>♣Mr.♠ 2, 12.</marginalia> kaikichż ſmó
hiżcże żeni ṅewidżeli.

Samonaſebi jo dṙe nėżto ẇele wėtże te Re̓chi wodacż, déżli Khoroho
wuſtrowicż. Bohu pak jo woboidwoje jenak lóchko. Hale Cżwojekam te
poſleṅe ẇetże ha zpodżiwniſche prėdkpżiṅdże tohodla, zo zjawṅe do Wotżow
pada, ƀeztém hacż te Wodacżo téch Rėchow ßo ṅewidżi. Sé khoré, czéw
naipṙedé z wėrnej Pokutu na Duſchi ßo wuſtrowicż; tak budżeſch teiż
zkeriſcho na Cżėle wotkhoṙecż.

<pb n="81"/>

29. Polazuwaṅo.

Jėzus powowa toho Czwónika Mattheja.

Czwóniczé rėkachu taiczé kheiżorſczé Swużownikoẇe, kiż te wot Kheiżora
tém Żidam hoṙepowożene ſchelake Wotedawaṅa nutzvėdérwachu, ha
wobrachnuwachu. Tém Żidam ßo to jara wopaki zdaſche, zo dérbja woni bócż
Podani jenoho pohanſkoho Kheiżora, ha jomu ſchelake Dawaṅa wotedawacż —.
Habén tohodla woni ſchitkim Czwónikam hraṁachu, ṁenuwachu jich zjawnéch
Rėſchnikow hiżo z toho, zo ßo k tomu tṙebacż dadża „za Kheiżora te
Ṗeṅezé romadu honicż. Hale tu prawu Wėrnoſcz ṙecz: ta czwóniſka Swużba
ßama na ſebi rėſchna ha ṅetżeſna ṅebė; tola pak bėchu cżi Czwónikoẇe
zẇetżoh naibóle teiż Rėſchnikoẇe tak daloko, zo, kaiż pżi taikich
Swużbach z lóchka ßo zeṅdże, te Ṗeṅezé ṅeporjadṅe lubuwachu, do ſwoje
Móſchné cżėṙachu, Khawzé tżiṅachu, Ludżi hebachu.

Jėzus z toho Mėſta Khavarnaum zas wundże k tomu<marginalia>♣Mr.♠ 2,
13.</marginalia> Morju; tam ẇele Ludżi k ṅomu pżiṅdże, ha wón jich
wutżeſche. Déż pak wón tam nimo teje czwóniſkeje Khėiże dże̓ſche, wulada
jenoho Cżwojeka<marginalia>♣Mth.♠ 9. 9. ♣Lc.♠ 5, 27.</marginalia> z
Ṁenom Mattheja, kiż teiż Levi re̓kaſche, ha bė Séhn toho Alveja; wón bė
jedén Czwónik, ha ſeidżeſche pżi tém czwóniſkim Blidku. Jėzus jomu
ṙekné: Pói za mnu, ſczėhui ṁe. Ha nédém wón hoṙeſtané, ha woſtaiſchi
ſchoho woteṅdże za Jėzuſom.

O zpodżiwna Mócz bożeje Nadé, kotraż z jeném dobom tu czéwu Wutrobu
pżewobrocżi tomulei Czwónikei, kiż hacż tuhdé do tżaſnéch Staroſczow
zpodmuṙené jenoi te Ṗeṅezé ha tón Swėt bė lubuwaw; ha nėt woſtaiſchi
ſchoho za tém k hudém Jėzuſom woteṅdże! Ach Bożo! Kaiż toholei Czwónika
Wutrobu —, tak teiż tu moju Wutrobu Té ßam znutzka roſwėtlei, zhnuhai,
ha cżeṅ k tomu, żtoż té po mojim Powowaṅu wote mṅe żadaſch!

Tónſamé Matthejus, pżiṁenuwané Levi,<marginalia>♣Lc.♠ 5,
20.</marginalia> z Ẇeſowoſcze na tém ſwojim Powowaṅu da wo ſwojim Doṁe
wilku Hoſczinu hotuwacż, Jėzuſa ha téch <pb n="82"/>joho Wutżownikow k
ſebi pżeproſé. Déż woni za Blidom<marginalia>♣Mth.♠ 9, 10.</marginalia>
be̓chu, pżiṅdże ẇele druhich Czwónikow ha Rėſchnikow ha ſeidżachu z
Je̓zuſom, ha z joho Wutżownikami.

Na to cżi Varizeeṙo ha Piſma-Wutżeni morkotachu,<marginalia>♣Lc.♠ 5, 30.
♣Mr.♠ 2, 16.</marginalia> ha prajachu k joho Wutżownikam: Pżetżo tón
waſch Miżtér, ha wó teiż, pżetżo jėſcże ha pijecże z témi Czwónikami ha
Re̓ſchnikami?

Je̓zus to wuſwóſchiwſchi jim prajeſche: Strowi<marginalia>♣Mth.♠ 9,
13.</marginalia> Le̓kaṙa ṅetṙebaja, hale Khori. Dżicże, ha wukcże, żto to
rėka, żtoż Bóh ſam prajiw jo pżez toho<marginalia>♣Ose.♠ 4,
6.</marginalia> Provetu Ozee: Ja czu Miwoſcz, ha nicz Wopór. Ja pak
neiſém pżiſchow powowacż téch Sprawnéch, hale téch Re̓ſchnikow k Pokucże.
♣Lc.♠ 5, 32.

Kóiżdé Cżwojek jo wo tém herbſkim Rėchu narodżené, kóiżdé Wotroſcżené jo
teiż ßam zawėſczi porėſchiw, ƀez Rėcha Nichtó ṅejo; tak ſmó ſchiczé teje
Miwoſcze nuzṅe tṙebni; ha tuhlei Miwoſcz jo nam Jėzus zaſwużiw.

30. Polazuwaṅo.

Żtrét wot Poſcżeṅa.

Wóſche téchſaméch póſtnéch Dnów, kotreż w ſtarém Zakoṅu za wſchich
zromadṅe wuſtajene ha pżikazane bėchu, cżi Varizeeṙo hiżcże ſchelake
póſtne Dné ſami ſebi pżikwaduwachu, huſto ßo poſcżachu; ha teiż na
Haßach zaſtawaiczé zjawṅe pżed cżwojetżimi Wotżimi ßo modlachu. Jėzus
pak ha cżi joho Wutżowniczé dżerżachu dṙe te wo tém Zakoṅu wuſtajene
póſtne Dné; hale te Waſchṅa téch Varizeeṙow ſobuṅedżerżachu.

Potém k Je̓zuſei pżjſtupichu ne̓kotzi Janowi<marginalia>♣Mth.♠ 9, 14.
♣Mr.♠ 2, 18. ♣Lc.♠ 5, 33.</marginalia> Wutżowniczé ha Varizeeṙo, ha
prajachu jomu: Kah da ta, zo cżi Janowi Wutżowniczé, ha teiż cżi
Varizeeṙo huſto ßo poſcża, ha te ſwoje Pacżeṙe wobréchtuẇu, cżi Twoji
pak je̓dża, pija, ha tak ßo ṅepoſcża? Je̓zus jim wotmoji: Kah <pb
n="83"/>da móżecże wó wot Pżecżelow toho Nawożenje, wot Kwaßaṙow,
żadacż, zo dérbja ßo poſczicż ha żaruwacż, kaiż dowho tón Nawożeṅa pżi
ṅich jo? Pżiṅcż budża te Dné, zo budże tón Nawożeṅa wot nich pṙeicżzaté,
ha tedém budża ßo poſczicż.

Jėzus czéſche ṙecz: Cżi Moji nėt na mni ßo zẇeſeleja, kaiż Kwaßaṙo na
tém Nawożeṅi; tak jim nėt tón Póſt ṅepżiſteji. Déż budu ja wot nich
pṙeicż, budża ßo bóle poſczicż; wo tei mojei Czérkwi budża teiż ſchelake
póſtne Dné wuſtajene, ha wot poradnéch Kżeſczianow dżerżane. Dżerżmó da
te wot teje Czérkẇe wuſtajene póſtne Dné, zo bóchmó poradni Kżeſczieṅo
bóli, ha te Jėzuſowo Wuprajeṅo na nami ßo dopelṅawo. Wot Japożtowſkich
Tżaſow ſém ſu Kżeſczieṅo Pjatk ha Sobotu wot Mjaſa ṅejėdli, dokelż Pjatk
jo tón naſch Nawożeṅa Jėzus kżiżuwané, Sobotu pak wo tém Hroẇe
pżeleiżaw, ha cżi joho Wutżowniczé ſu żaruwali.<marginalia>♣Lc.♠ 5,
36.</marginalia>

Je̓zus jim dale prajeſche wo Pżirunaṅach: Nichtó ṅewozṁe Kruch nowoho
Pwatu k Zapwacże na jenu ſtaru Sukṅu; pżetoż tak bó tón nowé Pwat ze
Żkodu rozpitzéluwané bów, ha na tém ſtarém wobdrėném tón nowé koſmaté
rozṅe woteſtawa, zas ßo wottohrṅe, ha jo ẇetża Dże̓ra,<marginalia>♣Mth.♠
9, 16. ♣Lc.♠ 5, 37.</marginalia> hacż pṙedé. Nichtó mode Wino ṅelije do
ſtaréch kożanéch Sudoẇow; pżetoż te ßélne mode Wino bó taike kipre
dodżerżane Sudoẇa rozpukawo; tak bó te Wino wubėiżawo, ha te Sudoẇa
bóchu teiż knitżom ztżiṅene bówo. Mode Wino ma ßo łecż do nowéch
kożanéch Sudoẇow; tak ßo te Sudoẇo ha teiż te Wino zdżerżi.

Kaiż nėt te Wino ßo wotcżahuẇe do żkleṅtżanéch habé liṅanéch Bleſchow;
tak je tedém wotcżahuwachu do kożanéch, kotreż bėchu wot zkrutṅeṅeje
Koże wudżėwane.

Ha Nichtó, kiż zwutżené jo ſtare Wino picż, ṅecha zmolom nowoho picż,
hale praji: te ſtare jo lėpſche. Cżi Jėzuſowi Wutżowniczé bėchu zwutżeni
Bohu ſwużicż po tém ſtarém Waſchṅu, kaiż wo Moyzeſowém <pb
n="84"/>Zakoṅu wukazane bė. Wone jim tak cżeżko doſcz pżiṅdże te ſtare
Waſchṅa woſtajicż, ha ßo zwutżecż k jenei dozpowniſchei
Bohwſwużownoſczi, kotruż Jėzus wutżeſche. Tohodla Jėzus ṅechaſche jich z
prėṅa krucże pżimacż, zo bóchu wotraſcheni ṅebóli; ṅechaſche jim zmolom
pżi Prėdku krutéch Póſtow hoṙekwaſcz, dokelż bėchu hiżcże kipri ha ſwabi
ruṅa ſtaromu ẇetkomu Pwatei, ruṅa ſtarém wumoczuwaném Sudoẇam. Potém pak
hacż tón Duch Sẇaté jich wobnowiw ha zkrucżiw bė, ſu woni ſami zdobreje
Wole krute Póſté ha ſchelake wilke Cżeże na ßo brali.

31. Polazuwaṅo.

Jėzus jenu wumṙetu Holcżku k Żiẇeṅu wubudżi; jenu Żonu pak wot
Kreje-Cżerżeṅa wuſtrowi.

Déż. Je̓zus to rétżeſche, lei da pżiṅdże jedén z<marginalia>♣Mth.♠ 9, 18.
♣Lc.♠ 8, 41.</marginalia> Menom Jair Wóſchi teje Synagogé, padże Jėzuſei
k Nohomai, modleſche ßo kṅomu, ha proſcheſche joho, zo czéw do joho Domu
dóṅcż; pżetoż wón me̓jeſche jenu jenicżku Dżówku, nimale dwanacże Lėt
ſtaru, ha taſama mrėjeſche. Wón jara proſcheſche prajiczé: Moja
Dżówka<marginalia>♣Mr.♠ 5', 23.</marginalia> jo na poſleṅe pżiſchwa, ha
nėt dṙe hiżo wumṙewa; hale pói, powoż té twoju Ruku na ṅu, ha wona budże
wożiwicż, budże ſtrowa.

Tón Nan bė tu ſwoju Dżówcżicżku mrėjaczu wopużcżiw; tak nitżoh’ druhoho
ßo ṅenadżijeſche, hacż zo ƀeztém wumrėwa jo, kaiż teiż woprawdże wumṙewa
bė.

Jėzus hoṙeſtanéwſchi dżėſche z nim; za nim ſobu dże̓chu joho Wutżowniczé,
ha wilke Cżródé<marginalia>♣Lc.♠ 8, 43.</marginalia> Ludu, kiż joho wo
wſchich Stronow cżiżcżachu.

Ha lei jena Żónſka, kotraż dwanacże Lėt Kreje-Cżetżeṅo cżerpeſche,
kotraż wot ẇele Dochtérow ẇele be̓ wuſtawa, tu ſwoju Zamóżnoſcz Dochtéram
wudawawa, ha żadén ji ṅebė pomhacż<marginalia>♣Mr.♠ 5, 26.</marginalia>
mów; pżetoż ſchitko bė ji nitżo ṅepomhawo, wone be̓ pżeczé hóṙe zṅeju.
Ta, déż bė wot Jėzuſa <pb n="85"/>ſwóſchawa, pżiṅdże, ha wo tei
Cżiżcżeṅczé<marginalia>♣Mth.♠ 9, 20.</marginalia> toho Ludu wot Zadé k
Jėzuſei ßo zpżibliżiwſchi, dótkné ßo teje Kromé joho Draſté; pżetoż wona
ſama pżi ſebi prajeſche: jenoi zo ja teje joho Draſté ßo dótknu, budu
wuſtroẇena.

Ha nédém zaſtaji ßo tón Kużow jeje Kṙeje,<marginalia>♣Mr.♠ 5,
29.</marginalia> ha wona wo ſwojim Cżèłe ßo tżujeſche, zo ta jeje
Khoroſcz jo zahnata. Nédém pak teiż Jėzus ßam woſcbi zpózna tu ze ßo
wundżenu Mócz; ha k tomu Ludei ßo wobrocżiwſchi ṙekné: Żtó jo ßo teje
mojeje Draſté dótknéw? Déż Nichto k tom<marginalia>♣Lc.♠ 8,
45.</marginalia> ſtacż ṅechaſche, ṙekné Pėtér: Miżtéṙe wo wſchich
Stronow cże tón Lud cżiżcżi ha poſtorkuẇe; ha té prajiſch: Żtó jo ßo ṁe
dótknéw? Jėzus wotmoji:<marginalia>♣Mr.♠ 5, 32.</marginalia> ze Zamßom
jo ßo ṁe Ne̓chtó dótknéw; pżetoż ja je we̓m, zo jena Mócz ze mṅe wuſchwa
jo. Ha wón do toho Ludu wokopoladuwaſche wuladacż tuſamu, kotraż joho ßo
dótkwa be̓.

Nėt ta Żónſka widżiwſchi, zo jomu zakhowana<marginalia>♣Lc.♠ 8, 47.
♣Mr.♠ 5, 33.</marginalia> ṅejo, jara ßo naboja; wona tżepotaſche, deṙe
ẇedżiczé, żto wo ṅei ßo ſtawo bė. Ha wona wonwuſtupi, padże pżed nim
dele, ha wuzna jomu ſchitku We̓rnoſcz. Wona pżede wſchim Ludom wupojeda,
z kaikeje Winé jo ßo joho dółknéwa, ha kah jo nédém wuſtroẇena. Ha
Jėzus<marginalia>♣Mth.♠ 9, 22.</marginalia> ji prajeſche; Me̓i Dowėrnoſcz
Dżówka, ta twoja Wėra jo cżi zpomhawa; dżi wo Mėṙe, ha<marginalia>♣Mr.♠
5, 34.</marginalia> woſtaṅ wuſtroẇena wot twojeje Khoroſcze. Ha wot teje
ſamoje Żtundé be̓ wona ſtrowa.

Déż Jėzus to hiżcże rétżeſche; pżiṅdżechu ne̓kotzi Domjaczi toho Wóſchoho
Jaira, ha prajachu jomu: Ta twoja Dżówka jo hiżo wumṙewa, żto toho
Miżtéra dlėje wobcżeżuẇeſch? Jėzus<marginalia>♣Lc.♠ 8, 50. ♣Mr.♠ 5,
37.</marginalia> pak ṙekné jomu: Ṅebói ßo, wėr jenoi, ha wona budże żiwa
ſtrowa. Ha wón Nikomu ṅedowoli z nim ſobuhicż, hacż jenoi Pėtérei,
Jakubei, ha Janei Jakubowomu Bratrei.

<pb n="86"/>

Pola Żidow bė tedém te Waſchṅo: Nédém hacż wo Doṁe Nėchtó wumṙe, bóchu
ſém powowani taiczé Herczé, kiż bėchu na to wutżeni k Żawoſczi piſkacż,
ha zrudne Khėrluſche zpėwacż. Cżilei Herczé, woko toho Cżėwa zeſédani,
ƀeztém hacż cżi Domjaczi ha Pżecżelo pwakachu ha żawoſcżachu, k tomu
jich Pwakaṅu ha Żawoſcżeṅu zrudṅe trubjachu, piſkachu, ſṁertne
Khėrluſche zpėwachu. Tolei pola nich rėkaſche „tomu Wumṙetomu Tżeſcz
wopokazuwacż, ha zjawṅe k zpóznacżu dacż, zo ſu joho lubo mėli, ha
ṅeradżi zubili.

Déż Jėzus pżiṅdże do Domu toho Wóſchoho<marginalia>♣Mth.♠ 9, 23. ♣Mr.♠
5, 38. ♣Lc.♠ 8, 53.</marginalia> Jaira, ha widżeſche téch Tarakaṙow ha
tón hawtuwaczé Lud, kiż jara pwakachu ha re̓żcżachu ṙekné wón jim: żto
tak wowacże ha pwakacże? Wotſtupcże pṙeicż, ta Holcżka ṅejo mordwa, hale
wona ſpi. Woni ßo jomu ſme̓jachu, dokelż ẇedżachu, zo mordwa jo. Jėzus
dṙe teiż to ẇedżeſche; hale dokelż wón ju wot Sṁercże zbudżicż czéſche
tak kaiż jedén ze Spaṅa ßo zbudżi; ṙekné wón: wona ſpi.

Ha déż ſchiczé bėchu wonwuhnacżi, Je̓zus k<marginalia>♣Mr.♠ 5, 40. ♣Lc.♠
8, 51.</marginalia> ſebi woznéwſchi toho Nana ha tu Macż teje Holcżki,
ha téch ſwojich tzjóch Wutżownikow Pe̓téra, Jakuba, ha Jana, nutzdóndże
tam dżeiż ta Holcżka leiżeſche, wozné ju za Nuku, ha zawowa: Ta litha
Kumi, to na Serbſki rėka: Holcżka ja cżi kazam ſtaṅ.

Ha ta jeje Duſcha wrócżi ßo do ṅeje, wona<marginalia>♣Lc.♠ 8, 55. ♣Mr.♠
5, 42.</marginalia> zmolom ſtaże; ha wón porutżi nėżto ji poje̓ſcż dacż.
Ha wona tżerſtwa wokokhodżeſche; ha tei jeje Starſchei bóſchtei ze
Zpodżiwaṅa zatorṅenei. Ha Jėzus jimai krucże pżiporutżi „Nikomu
ṅepójedacż,<marginalia>♣Mth.♠ 9, 26.</marginalia> żto ßo ſtawo jo. Hale
ta Rétż wot toho wundże do czéwoho Kraja.

32. Polazuwaṅo.

Jėzus dwei Slepoi widżiwoi, jenoho Nėmoho rétżiwoho ztżini.

Ha déż Je̓zus wot tad dże̓ſche, za nim ßo cżeṅeſchtai<marginalia>♣Mth.♠ 9,
27.</marginalia> <pb n="87"/>dwai Slepoi, kotreiż wowaſchtei: Té Séhno
Davidowé ſme̓l ßo nad namai! Ha nédém hacż wón dom doṅdże, tei Slepoi k
ṅomu pżiſtupiſchtai. Je̓zus jej wopraſcha: We̓ritai wói, zo ja wamai to
ztżiṅicż móżu, żtóż wói wote mṅe żadatei? Wonei wotmojiſchtai: Hai,
Kṅeże.

Na to podótka ßo Je̓zus téch jeju Wotżow, ha ṙekné: Staṅ ßo wamai po tei
wai We̓ṙe. Ha te jej’ Wotżi bóchu wotewṙene. Ha Je̓zus jimai krucże
pżiprajeſche: Ladaitei, zo to Nichtó ṅezoni. Wonei pak woteṅdżiwſchi
wozjeẇeſchtai to k joho Kwaẇe po czéwém Kraju.

Hacż wonei woteṅſchwoi be̓ſchtai, lei da pżiẇedżechu k ṅomu jenoho
Nėmoho, kotréż be̓ wot Djabowa wobſéhṅené. Ha déż Jėzus toho Djabowa z
ṅoho wuhnaw bė, rétżeſche tón pṙedé Ne̓mé; ha tón Lud ßo zpodżiwaſche ha
prajeſche: Taike We̓czé żeni ṅejo widżecż bówo wo Izraclu.

Cżi Varizeeṙo pak prajachu: Wo tém naiwóſchim Tżertu wón te druhe Tżerté
wonhoni. Wone jo dżeẇecż ſchelakich Rjadow Jandżelow. Cżi Jandżelo z
téch wóſchich Rjadow ſu po naturſkim mudriſchi ha móczniſchi, hacż cżi z
téch niſchich Rjadow. Z kóiżdoho Rjada ſu nėkotzi zrėſchili, ha tak k
Djabowam ztżiṅeni. Cżilei zwi Jandżelo ſu dṙe ſchiczé tu Nadu bożu
wotbóli, tola pak ſu zdżerżeli te ſwoje naturſke Dozpownoſcze. Ha tak ſu
nėkotzi mudriſchi ha móczniſchi hacż nėkotzi, zatém hacż z jenoho
wóſchoho habé niſchoho Rjada ſu panéli.

Cżi ṅewutżeni pėkni Żidża, déż widżachu, kah Jėzus te Djabowé wonhoni,
zpodżiwani Boha kwalachu. Cżi wóſokomóſni lózi Varizeeṙo Jėzuſa
leſtérwachu, zo wón jo z tém naiwóſchim Tżertom zjenoho, zo z Moczé téch
wóſchich Tżertow te druhe niſche Tżerté wucżėṙa. Z tejeſamoje Różicżki,
z kotṙejeż ta Tżówka dobroho Ṁedu ſebi nacżeṅe, tón Pawk Jėda ſebi
naczécza.

Sé té ṅewinoité zlė ſudżené, ha tṙebai teiż te twoje deṙe mėṅene kwalbne
Skutki, cżi Lózi na zwo wukwaduẇu; tróżtui ßo z tém, zo ſé Jėzuſei
porunoſcżené, ha ṅepużcż teje <pb n="88"/>Dowėrnoſcze k Bohu, kiż
zawėſczi kóiżdoho po tei Prawdże roſudżecż budże.

Druhoho Stawa Tzecżi Rozdżėlk.

Te druhe Le̓to Jėzuſowoho Wutżerſtwa.

33. Polazuwaṅo.

Jėzus wuſtrowi toho Jicżniwoho pżi tém Hacże; ha wopojeduẇe tém Żidam tu
ſwoju bóizku Mócz.

Potém be̓ Sẇaté-Dżeṅ téch Żidow, te Jutré;<marginalia>♣Jo.♠ 5,
1.</marginalia> ha Je̓zus dżėſche do Jėruzalema. Bė pak w Jėruzaleṁe
jedén pwawité Hat, wo kotrémż te k Wopruwaṅu wotréchtuwane Wowczé bóchu
kupane, kotréż wo Hebreiſkei habé Żidowſkei Rétżi re̓kaſche Bethſaida; ha
bė woko ṅoho ztwaṙenéch ṗecż Pżitwarkow habé Potorożcżow. Wo téchſaméch
leiżeſche wilka Mnohota téch Khoréch, Slepéch, Kroméch, Wuſkṅenéch, kiż
tżakachu na te Zhibaṅo teje Wodé.

Pżetoż drudé wo we̓ſtém Tżaſu jedén Jandżel bożi do toholei Hata ſtupi,
ha zmucżi tu Wodu. Ha kotréż po tém Zmucżeṅu teje Wodé tón naipre̓ṅſchi
do toho Hata zlėze, tón bó wuſtroẇené, kaikażkuli teiż ta joho Khoroſcz
bówa bė.

Wón pak bė tam jedén Cżwojek, kiż hiżo woſém ha tziczécżi Lėt tu ſwoju
Khoroſcz mėjeſche. Toho, déż Je̓zus widżeſche, ha ẇedżeſche, zo żno tak
jara dowho hubené jo, ṙekné jomu: Czeiſch wuſtroẇené bócż? Wón wotmoji:
Kṅeże, ja Cżwojeka nimam, kotréż bó ṁe, déż ta Woda ßo zamucżi, khėczé
do toho Hata delepużcżiw, ßam pak ſém ṅemóczné, jara pomawu ßo cżanu, ha
tak, déż ja ßo docżanu, we̓cżṅe jo żno jedén druhi pṙedé ṁe deledoſtupiw.
Je̓zus jomu <pb n="89"/>praji: Staṅ, zmi te twoje Wożo, ha woteṅdż. Ha
nédém bó wón wuſtroẇené, wza te ſwoje Wożo, ha woteṅdże.

Tónſamé Dżeṅ pak be̓ Sabbat. Tohodla cżi Żidża jomu prajachu: dżentz jo
Sabbat; wone cżi ṅejo dowolene te twoje Wożo pṙeicżṅcſcz. Wón jim
wotmoji: Tón, kotréż jo ṁe ſtrowoho ztżiniw, jo mi prajiw „zmi te twoje
Wożo ha woteṅdż. Woni joho praſchachu: Żto jo tónſamé Cżwojek, kotréż
cżi prajiw jo „zmi te twoje Wożo ha woteṅdż? Tón wuſtroẇené pak je ßam
ṅeẇedżeſche, żtó to bów be̓; pżetoż tam be̓ ẇele Ludu zromadżenoho, ha
Jézus bė ſtronu wotſtupiw.

Potém joho Jėzus wotém Templu natṙechi, ha ṙekné jomu: Lei, té ſé
wuſtroẇené; ṅechaw ne̓t jacz re̓ſchicż, zo bó ßo cżi żto hórſche ṅeſtawo.
Ne̓t tónſamé Cżwojek dże̓ſche tém Żidam t. r. tém Żidowſkim Wóſchim
pójedżecż, zo Jėzus jo Tón, kotréż jo joho wuſtrowiw.

Tohodla bėchu cżi Żidża jara na Jėzuſa, zo<marginalia>♣Jo.♠ 5,
16.</marginalia> wón Sobotu taike Wėczé tżiṅi. Jėzus jim wotmoji: Tón
mói Wótſcz hacż do tejelei Żtundé ƀez Pżeſtacża ſkutkuẇe, ha ja teiż
ſkutkuẇu.

Ta bóizka Mócz zderżuẇe tón Swėt ha ſchitke Stwoṙeṅa, ha to be wſchoho
Wopżeſtacża; wo tém Bóh żaṅeje Soboté ṅedżerżi, pżetoż bó-li wón jenoi
na jene Wokamikṅeṅo tu ſwoju Ruku wotcżanéw, bó ſcho k Hruntu ſchwo. Te
Wuſtroẇeṅo toholei Khoroho bė jeden Skutk bóizkeje Schohomóczṅoſcze;
Sobota habé Ṅeßobota —, tém Skutkam bóizkeje Moczé nitżo ṅezadżewa.

Tohodla cżi Żidża ẇele bóle na to dże̓chu Je̓zuſa zkónczuwacż, dokelż
wóſche toho, zo wón teje Soboté ṅedżerżeſche, hiżcże teiż prajeſche, zo
Bóh tón joho Wótſcz jo, ha tak ßam ßo Bohu runaſche.

Jėzus jim wotmoji ha prajeſche: Zawėrno, <pb n="90"/>zawėrno praju ja
wam: Tón Séhn ṅemóże ßam wot ßo nitżo tżiṅicż, hacż żtoż toho Wótſeza
tżiṅicż widżi; żtożkuli tón Wótſcz tżiṅi, to teiż tón Séhn runiſch tak
tżiṅi. Wo téch bóizkich Skutkuwaṅach ſtei tón Wótſcz ha tón Séhn wėcżṅe
pżezjene, kaiż romadże jedén Bóh ſtai.

Tón Wótſcz lubuẇe toho Séhna, ha pokazuẇe jomu ſchitko, żtoż wón ßam
tżiṅi; ha budże jomu hiżcże ſcho ẇetże Skutki pokazacż, hacż telei
Skutki toho Wuſtroẇeṅa ſu, tak, zo wó ßo zpodżiwacż budżecże. Pżetoż,
kaiż tón Wótſcz téch Wumṙetéch wubudża ha żiwéch tżiṅi; tak teiż tón
Séhn żiwéch tżiṅi, kotréchż cze. Hako bó ṙek: wo mni jo ta bóizka Mócz
nicz jenoi téch Khoréch wuſtrowicż, hale teiż téch hiżo Wumṙetéch k
Żiẇeṅu wubudżicż.

Tón Wótſcz teiż Nikoho ṅeſudżi, hale jo<marginalia>♣Jo.♠ 5,
22.</marginalia> ſchitke Sudżeṅo podaw tomu Séhnei; zo bóchu ſchiczé
tżeſczili toho Séhna, kaiż tżeſcza toho Wótſcza. Żtóż toho Séhna
ṅetżeſczi, tón teiż ṅetżeſczi toho Wótſcza, kotréż joho póſuwaw jo.

Zawe̓rno, zawėrno praju ja wam: Żtóż te moje Swowo ſwóſchi, ha we̓ri Tomu,
kotréż ṁe póſuwaw jo, tón ma te we̓cżne Żiẇeṅo; wón ṅepżiṅdże do
Wotſudżeṅa k tei wėcżnei Sṁercżi, hale jo z teje Sṁercże pżeſchow k tomu
Żiẇeṅu.

Zawe̓rno, zawe̓rno praju ja wam: Wona pżiṅdże ta Żtunda, ha ne̓t hiżo jo,
zo cżi Wumṙecżi budża ſwóſchecż tón Wós toho Séhna bożoho, ha
wuſwóſchiwſchi tón joho Wós budża wożiwicż. Tak wóndé ta wumṙeta Holcżka
tón Jėzuſowé Wós wuſwóſcha, ha zas k Żiẇeṅu ſtaże.

Pżetoż kaiż tón Wótſcz te Żiẇeṅo wo ſebiſamom ma; tak jo wón teiż tomu
Séhnei daw te Żiẇeṅo wo ſebiſamom mėcż. Ha wón jo jomu tu Mócz podaw
dżerżecż te Sudżeṅo, dokelż Cżwojeka Séhn jo. Jėzus Krėſtus hako wėrné
Bóh <pb n="91"/>ma z toho Wótſcza wot Wėcżnoſcze ſém ſchitku bóizku
Mócz. Hale teiż hako Cżwojek jo wot Boha dóſtaw tu Mécz w ſwojim Tżaſu
ſchitkich ſudżicż.

Ṅedżiwaicże ßo tomu; pżetoż pżiṅcż budże ta Żtunda, zo ſchiczé, kiż wo
Hrowach leiża, budża ſwóſchccż tón Wós toho Séhna bożoho; ha woni z téch
Hrowow wonpóṅdża, cżi kiż ſu Dobroh tżiṅili, k Hoṙeſtacżu toho Żiẇeṅa,
cżi pak kiż ſu Zwo tżiṅili, k Hoṙeſtacżu toho Zaſudżeṅa k wėcżnomu
Zatamaṅu.

Ja hako widżowné Cżwojek ßam ze ßo nitżo ṅemóżu<marginalia>♣Jo.♠ 5,
30.</marginalia> tżiṅicż; kaiż ja z Boha je ſwóſchu, tak ſudżu; ha te
moje Sudżeṅo jo zprawne, dokelż ja ṅepótam mojeje Wole, hale tu Wolu
Toho, kotréż jo ṁe póſuwaw.

Joli zo ja ßam wot ßo ſwe̓tzju, ṅejo te moje Swe̓tzeṅo prawo. Wón jo jedén
druhi, kotréż ẇote mṅe ſwe̓tzi, ha ja je we̓m, zo te Swe̓tzeṅo, kotreż wón
wote mṅe ſwėtzi, Wėrnoſcz jo. Hako bó ṙek: Déż ja praju „Ja ſém tón Séhn
bożi, ṅeżadam ja, zo dérbeli wó mi to ſłeṗe na moje ſamotne Swowo
wėricż; żadam pak, zo bóſchcże wėrili tém bożim Provetam, kotréchż
Provecżeṅa na mni ßo dopelṅeja; ha woſobṅe wėrili Bohu, kiż mi tu Mócz
daw jo tżiṅicż taike Skutki, kaikeż jenoi z bóizkeje Schohomócznoſcze ßo
ſtawacż móża.

Wó ſcże k Janei ſwali, ha Jan jo tei We̓rnoſczi poſwėtziw. Ja pak wot
Cżwojekow Swėtzeṅa ṅetṙebam ha hoṙeṅeberu; hale tohodla to praju, zo bó
wam zpomhane bówo. Jan bė jena Lampa, kotraż ßo paleſche ha ſwe̓cżeſche;
wó pak czéſchcże jenoi na Kwilu ßo poẇeſelicż na tém joho Swe̓tẇe.

Ja pak mam za ßo jene ẇele ważniſche Swe̓tzeṅo,<marginalia>♣Jo.♠ 5,
36.</marginalia> hacż te Janowo Swėtzeṅo jo. Pżetoż te Skutki, kotreż mi
tón Wótſcz daw jo dokoṅecż, teleiſamo Skutki, kotreż ja tżiṅu, wote mṅe
ſwe̓tzja, zo tón Wótſcz ṁe póſuwaw jo. Ha tón <pb n="92"/>Wótſcz, kotréż
ṁe póſuwaw jo, tón jo mi te Swėtzeṅo wotedaw, hacż po tei mojei Kcżeṅczé
z Ṅebja padże tón Wós: Tónlei jo tón mói lubé Séhn; wó pak ſcże toho
joho Woſa nidé ṅeſwóſcheli, teje joho Żtawtnoſcze nidé ṅewidżeli. Ha wó
toho joho Swowa wo was zwoſtawaczoho nimacże; dokelż wó ṅewėricże Tomu,
kotrohoż wón póſuwaw jo.

Pżepótuicże te Piſma, dokelż wó mėnicże wo<marginalia>♣Jo.♠ 5,
39.</marginalia> ṅich te Żiẇeṅo namakacż; ha teſame je ſu, kiż wote mṅe
ſwėtzja. Hale wó ṅechacże ke mni pżiṅcż, zo bóſchcże te Żiẇeṅo me̓li. Ja
wot Cżwojekow Tżeſcze ṅeladam, ja to ṅerétżu mojedla, zo bóch wot was
hordoſcżené bów, hale waſchedla, zo wó bóſchcże zbóżni bóli.

Hale ja was znaju, ja je wėm, zo wó żaṅeje Luboſcze k Bohu woſebi
nimacże. Ja ſém wo tém Ṁeṅe mojoho Wótſcza kwam pżiſchow, ha wó ṁe
hoṙeṅebeṙecże; déż budże Druhi pżiṅcż wo ſwojim ſamotném Ṁeṅe, toho
budżecże hoṙebracż. Woprawdże ſu cżi Żidża po Tżaſu wėrili taikim
Hebawczam, kiż jedén po druhim za toho ſlubenoho Meſiaſa ßo wondawali,
jich k Rokocżeṅu napżecżo tomu Kheiżorei zaẇedli, ha teiż do tżaſnoho
Zahubeṅa zcżanéli ſu.

Ka móli wó wėricż, kiż wó jedén wot druhoh’<marginalia>♣Jo.♠ 5,
44.</marginalia> Tżeſcze ladacże? ha ṅepótacże teje Tżeſcze, kotraż z
Boha ßamoho pżiṅdże? Ṅemóſlieże ſebi, zo ja was pżed tém Wótſczom
wobzkorżicż budu; wón żno jedén jo, kiż was wobzkorża, to jo Moyzes, na
kotrohoż wó tu waſchu Nadżiju ſtajecże. Pżetoż bóſchcże-li wó Moyzeſei
wėrili, bóſchcże tṙebai teiż mi we̓rili; pżetoż Moyzes jo wote mṅe piſaw.
Déż pak wó tém joho Piſmam ṅewe̓ricże, kah czéli tém mojim Swowam we̓ricż?

<pb n="93"/>

34. Polazuwaṅo.

Wutżowniczé Sobotu Kóſki żcżipaja.

Po Moyzeſowém Zakoṅu bė kóiżdomu dowolene wo czuzel Winczé tak ẇele
Kicżow, na czuz̀ém Polu tak ẇele Kóſkow ſebi wotżcżipacż, hacż na Blaku
zje̓ſcz móżeſche; ha to jomu ṅeſmėſche wobarane bócż. Jenoi ſobubracż
nitżo ṅeſmėſche. 4. Kn. Moy. 23, 34. Po teilei Kazni Żidża ƀe ſobu ſebi
tu Luboſcz wopokazuwachu, zo jedén tomu druhomu popżejachu wot téch ſebi
wobradżenéch Wobradow teiż nėżto ſobu powużiwacż. Ha dokelż to ſchėch
jenak tṙechuwaſche, tak żadén wilkeje Żkodé ṅemėjeſche.

Jenu Sobotu dżėſche Jėzus ze ſwojimi Wutżownikami<marginalia>♣Mth.♠ 12,
1.</marginalia> ƀez Polami, dżeiż Pżeṅcza zraẇeſche. Woni bėchu jara
wódni, ha potżachu duczé te<marginalia>♣Mr.♠ 2, 23. ♣Lc.♠ 6,
1.</marginalia> Kóſki wotżcżipuwacż, z Rukomai te Zorṅatka wuroṅecż, ha
je̓ſcz. To widżiwſchi cżi Varizeeṙo ṙeknéchu Je̓zuſei: Lei twoji
Wutżowniczé to tżiṅa, żtoż na Sabbath ṅejo dowolene tżinicż.

Po Moyzeſowém Zakoṅu Żidża ṅeſmedżachu Sobotu żto waricż, habé Jėſcz
ſebi hotuwacż; teiż ṅeſmedżachu k Jėdżi żto ſebi kupicż; hale ſcho
dérbeſche Pjatk popowṅu do Tżaſa wobſtarane ha pżihotuwane bócż. ♣Ita
Interpretes in Exod.♠ 35, 3.

Je̓zus wotmoji: Ṅeiſcże da wó żeni lazuwali,<marginalia>♣Mr.♠ 2,
25.</marginalia> żto David tżiniw jo, hacż joho Nuza cżiżcżeſche, hacż
wón ha joho Towarſchoẇe jara wódni bėchu? Kah jo wón wo tém Tżaſu toho
Wóſchoh-Me̓ſchnika Abiathara do toho bożoho Domu
nutzſchow,<marginalia>♣Lc.♠ 6, 4.</marginalia> te tam pre̓dkſadżene Klėbó
zaw, teſame je̓d; ha teiż tém ſwojim Towarſcham je̓ſcz
daw;<marginalia>♣Mth.♠ 12, 4.</marginalia> wot kotréchż tola jomu hewak
ṅebė dowolene je̓ſcz, hale jenoi tém Me̓ſchnikam ßamém? 1. Kn. Kral. 21.

W ſtarém Zakoṅu dérbeſche kóiżdé Tédżeṅ z Nawożkow toho czéwoho
Izraelſkoho Kraja, dwanacże Pochutow Klėba do toho Domu bożoho, Bohu k
Wopórei pżiṅeſene bócż. Telei Kle̓bó bóchu zeſadżane na jene k tom
pżihotuwane zwocżane <pb n="94"/>Blidko, kotreż ſtejeſche wot nazdala
toho ſẇatoho Kachcża, wo kotrémż leiżeſchtai tei dwė Tavli, popiſanei z
témi dżeſacż Kazṅemi. Pjatk popówṅu bóchu kóiżdé mól te nowo Klėbó tam
ſadżane, te ſtare pak pṙeicż brane, kotreż potém cżi Mėſchnikoẇe
jėdżachu; Nichtó druhi pak wot nich jėſcz ṅeſṁeſche.

Jėzus czéſche ṙecz: Nuza nima Kazṅe, anicz Zakazṅe. Wo Nuzé wilkoho Wodu
jo David ƀez Rėcha jėd te Bohu wopruwane Klėbó, dokelż nitżo druhe
ṅemėjeſche, hacżruniſch jich hewak jėſcz ṅeſmėſche. Wo Nuzé toho Wodu
teiż moji Wutżowniczé ƀez Rėcha Sobotu Kóſki ſebi żcżipaja, dokelż nitżo
druhe k Jėdżi nimaja, hacżruniſch hewak na Sobotu ṅejo dowolene Kóſki
żcżipacż.

Habé ṅeiſcże da wó wo tém Zakoṅu lazuwali,<marginalia>♣Mth.♠ 12,
5.</marginalia> zo cżi Me̓ſchniczé ſchitke Soboté wo tém Templu żanoho
Sabbatha ṅedżerża hale dżėwaja, ha to ƀe wſchoho Re̓cha? Na Sobotu
mėjachu cżi Mėſchniczé wo tém Templu naijaczé dżėwacż, te k Wopórei
nanoſchene Zkocżata rėzacż, ha tżiſczicż, te Mjaſo ha tón Tuk na tón
palniwé Wowtar kwaſcż, Dṙewo pżinoſchuwacż ha pżikwaduwacż rc. Tohodla
bė pola Żidow te Pżiſwowo: Wo tém Templu żadén Sabbath ṅejo.

Ja pak wam praju: Tuhdé jo Tón, kotréż jo ẇetżi déżli tón Tempel. Hako
bó ṙek: Ja ſém tón Kṅez toho Templa. Móża cżi Mėſchniczé wo Swużƀe toho
Templa teiż Sobotu ƀez Rėcha dżėwacż; tak móża teiż moji Wutżowniczé,
kiż Mi ſwuża, teiż Sobotu ƀez Rėcha Kóſki ſebi żcżipacż, déż Ja jim to
dowolu.

Débóſchcże wó praẇe zrozemili, żto to re̓ka: Miwoſcz ßo mi lėṗe zpodoba
déżli Wopór; wó nidé ṅebóſchcże téch Ṅewinwatéch tamali, hale bóſchcże
ſebi móſlili: „déż téch Wopórow dla dowolene jo teiż Sobotu podżėwacż;
budże teiż tém Wódném teje Nuzé dla dowolene nėkotre Kóſki ſebi
wużcżipacż.

Tón Sabbath jo poſtajené toho Cżwojeka dla,<marginalia>♣Mr.♠ 2,
27.</marginalia> zo Sobotu te Cżėwo bó wotpotżnéwo, ha ta Duſcha z
Modleṅom, z bożim Swowom wokżeẇena bówa; tón Cżwojek, pak tola ṅejo
ztwoṙené toho Sabbatha dla, zo bó Sobotu z Wodom zawutwicż dérbjaw. Tak
<pb n="95"/>da, tón Séhn toho Cżwojeka jo teiż Kṅez na tém Sabbacże;
hako bó ṙek: Ja tón wocżwojetżené Séhn bożi mam tu Mócz wolożicż, hai
teiż zbėnécż tu Kazṅu wot Sẇecżeṅa teje Soboté.

35. Polazuwaṅo.

Jėzus wuhoji jenu zeſkṅenu Ruku.

Na jedén druhi Sabbath dże̓ſche Je̓zus do Synagogé,<marginalia>♣Lc.♠ 6,
6.</marginalia> ha tam wutżeſche. Bė pak tam jedén Cżwojek, kotrohoż
prawa Ruka be̓ zeſkṅena. Cżi Piſma - Wutżeni ha Varizeeṙo na Je̓zuſa
kedżbuwachu, hacż wón na Sabbath wuſtroẇa;<marginalia>♣Mth.♠ 12,
10.</marginalia> ha woni joho praſchachu: Hacż jo dowolene na Sabbath
wuſtroẇecż? zo bóchu Zapżijecżo mėli na ṅoho zkorżicż.

Jėzus te jich Móſle widżiwſchi, ṙekné k tomu<marginalia>♣Lc.♠ 6,
8.</marginalia> Cżwojekei, kotréż tu Ruku zeſkṅenu me̓jeſche: Staṅ, ha
wuſtup do Sreidża. Wón ſtaże, ha wuſtupi do Sreidża.

Ne̓t Jėzus k nim prajeſche: Ja was praſcham, żto ßo pżiſwuſcha na
Sabbathé tżiṅicż, Dobre, habé Zwo? jenomu te Żiẇeṅo, tu Strowotu
zdżerżecż, habé zahubicż, jomu Kóncz zacż dacż?<marginalia>♣Mr.♠ 3,
4.</marginalia> Woni ßo wotṁelknéchu.

Ha Jėzus jim prajeſche: Żtó wot was, kiż<marginalia>♣Mth.♠ 12,
11.</marginalia> jenu Wowczu ma, joli zo ta Wowcza Sobotu do Jamé paṅe,
ṅebudże ju zapżijecż, ha wonwucżanécż? Kah ẇele jaczé jo jedén Cżwojek,
déżli jena Wowcza? Tak da jo dowolene na Sabbath Cżwojekam Dobrotu
tżiṅicż.

Ha wón na ṅich na wſchich poladuwaſche do<marginalia>♣Lc.♠ 6, 10. ♣Mr.♠
3, 5. ♣Mth.♠ 12, 13.</marginalia> Kowa woko z Nėwom, porudżi ßo na tu
Zapeṅtżitoſcz teje jich Wutrobé, ha ṙekné tomu Cżwojekei: Wupże̓ſtri tu
twoju Ruku. Nédém wón <pb n="96"/>tu Ruku wupże̓ſtṙe, ha wona bė zas tak
tżerſtwa hako ta druha.

Woni pak bóchu z ṅemdrej Zwóſczu pże̓wzacżi,<marginalia>♣Lc.♠ 6,
11.</marginalia> ha ƀeſobu ßo rozrétżuwachu, żto bóchu Je̓zuſei tżiṅili.
Ha wonpżiṅdżiwſchi zmolom Radu dżerzachu<marginalia>♣Mr.♠ 3, 6. ♣Mth.♠
12, 15. ♣Mr.♠ 3, 7.</marginalia> z témi Herodianaṙami, ka móli joho
zkónczuwacż. Je̓zus pak to deṙeẇedżiwſchi, ze ſwojimi Wutżownikami
wotéṅdże k tomu Morju; ha za nim ßo cżeṅeſche wilka Mnohota Ludu z
Galileiſkeje ha ze Żidowſkeje; teiż wot Jėruzalema, ha wot Jdumeiſkeje,
ha wot tamoje Stroné Jórdana, ha wot Tyruſa ha Sidona wilke Cżródé Ludżi
k ṅomu pżiṅdżechu, dokelż be̓chu ſwóſcheli, kaike We̓czé wón tżiṅi.

Ha wón kazaſche ſwojim Wutżownikam jedén Tżowmik k joho Swużƀe hotowé
dżerżecż teje Mnohoté toho Ludu dla, zo bóchu joho ṅepodcżiżcżuwali.

Pżetoż tedém jich wón jara ẇele wuſtroẇeſche; Ludżo joho na Hwawt
napaduwachu, ſchiczé kiż ne̓kaiku Zwóſcz cżerpjachu, czéchu joho ßo
dótknécż; ha wón jich ſchitkich wuſtroẇeſche, ha
zakazuwaſche<marginalia>♣Mth.♠ 12, 15.</marginalia> jim, zo bóchu joho
zjawnoho ṅetżinili. Tón poniżné Jėzus cżwojetżeje Tżeſcze ṅepótaſche.

Ha te ṅeſchwarne Duchi wo téch Wobſéṅenéch,<marginalia>♣Mr.♠ 3,
11.</marginalia> déż joho widżachu, pżed nim dele padachu ha wowachu: Té
ſé tón Séhn bożi! Wón pak jim krucże rożeſche, zo bóchu joho
ṅewozjawnoſcżeli, dokelż wot nich żanoho Poſwėtzeṅa mėcż ṅechaſche.

Zo bó ßo dopelniwo, żtoż wot toho Zbóżnika do<marginalia>♣Mth.♠ 12,
17.</marginalia> Tżaſa be̓ prajene pżez toho Provetu Izaija:
Lei<marginalia>♣Isa.♠ 43, 1.</marginalia> to jo tón mói Wotrocżk,
kotrohoż ſebi ja wuzwoliw ſém, tón mói nailubſchi, na kotrémż ta moja
Duſcha te ſwoje Zpodobaṅo namakawa jo. Na ṅoho czu ja powożicż toho
mojoho Ducha, ha wón budże ſchitkim Ludam tu moju Zprawnoſcz <pb
n="97"/>wozjeẇecż. Wón ßo ṅebudże hadruwacż, ṅebudże ṙezkotacż, toho
joho Woſa ṅebudże wonku na Haſach ſwóſchecż. Wón teje nawamaṅeje Scżiné
ṅebudże dowamacż, toho hiżcże ßo żelaczoho Swużowa ṅebudże dohaſnécż,
hacż wón te ſwoje Wėczé k Dobócżu wuẇedże. Ha cżi Pohaṅo zmėja Nadżiju
wo joho Meṅe.

Cżwojekoẇe jedén nawamané Kij, hako nėżto taike, żtoż knitżom jacz ṅejo,
dowamaja ha do Wóchṅa cżiſnu. Déż Swėcza haſṅe, ha tón Swużow hiżcże ßo
żeli ha kuri, kwataiczé jón zamjatu ha dohaſnu, dokelż ſṁerdżi. Cżi
hordżi Varizeeṙo téch Rėſchnikow hako knitżomnéch Cżwojekow czéle
tżiſcże zacżiſuwachu, do Hele wotréchtuwachu; żadachu jich zkeṙe ha lėṗe
ſtronu ſchavuwanéch mėcż, hako taikich, kiż jenoi ẇele Sṁerdżeṅa
natżiṅeja. Jėzus pak z wilkej Sczerpnoſczu teiż téch Rėſchnikow k
Pokucże wottżakuwaſche, z dobrocżiwej Pokornoſczu jich k Polėpſcheṅu
napominaſche, tak te nawamane Scżiné zas czéwo tżiṅeſche, te haſṅene
Swėczé zas zaſwėcżeſche.

36. Polazuwaṅo.

Wuzwoleṅo téch dwanacżich Japożtowow.

Déż Je̓zus jara ẇele Ludżi woko ßo widżeſche,<marginalia>♣Mth.♠ 5, 1.
♣Lc.♠ 6, 12.</marginalia> wuſtupi wón na jenu Horu tam ßo modlicż; ha
wón tu czéwu Nócz zwoſta wo Modleṅu k Bohu. Ha déż Dżeṅ bó, powowa wón k
ſebi téch ſwojich Wutżownikow, ha z téchſaméch wuzwoli dwanacżoch,
kotréchż teiż ṁenuwaſche Japożtowow t. r. Poſelftuikow; zo bó jich
wupóſuwaw pṙeduwacż,<marginalia>♣Mr.♠ 3, 14</marginalia> ha woni tu Mócz
me̓li Khoroſcze zahaṅecż, ha te Djabowé z téch Wobſéhṅenéch wuhoṅecż;
Sémana, kotromuż hiżo pṙedé ßam naṙek be̓ te Ṁeno Pėtér t. r. Skawa;
Handrija Pėtérowoho Bratra; Jakuba ha Jana Séhnow toho Zebedeja, témai
wón da te Meno Bonaerges, to jo, Dżėſczi toho Rimotaṅa; Vilipa, Batroṅa,
<pb n="98"/>Mattheja habé Motza, Domaſcha, Jakuba Séhna toho Alveja,
Sémana toho Khananeiſkoho,<marginalia>♣Lc.♠ 6, 15.</marginalia> kiż teiż
rėkaſche tón Nuterniwé; Judaſcha Jakubowoho Bratra, kiż teiż re̓kaſche
Thaddej; ha Judaſcha Iżkariotu, kotréż joho potém pżedaw ha pżeradżiw
jo.

Jėzus, déż ze wſchich ſwojich Wutżownikow dwanacżoch k Japożtowam
wuzwolicż cżéſche, tu czéwu Nócz pṙedé k Bohu ßo modleſche; tak ze
ſwojim Pżikwadom nam pokaza: kah mó, déż mó nėżto wilke ważniwe
prėdkmamó, zo to k bożei Tżeſczi ha naſchim Duſcham k Zbóżnoſczi deṙe bó
ßo poradżiwo, dérbimó pṙedé ſchoho Boha za Nadu ha Pomocz proſécż.

Cżi Jėzuſowi Wutżownikoẇe bėchu z Jėzuſom ſobu hoṙe na tu Horu ſchli, ha
tam pżez Nócz zwoſtali; te Cżródé Ludżi pak bėchu na Nócz ßo rozeſchli
do bliſchich Mėſtow ha Wſów, rano pak nédém zas tam ßo zeſchli Jėzuſa
pótacż.

Potém Jėzus ze ſwojimi Wutżownikami z<marginalia>♣Lc.♠ 6,
17.</marginalia> Ẇerſchka teje Horé bóle dele pżiṅdże, ha zwoſta wo
jenei Runiṅe na teiſamoi Hoṙe; woko ṅoho bė ta Zromadżizna téch joho
Wutżownikow, ha wilke Cżródé Ludżi wo wſchich Stronow —, kiż bėchu
pżiſchli joho ſwóſchecż, ha. wot ſwojich Khoroſczow wuſtroẇeni bócż. Bez
nimi be̓chu teiż Wobſéhṅeni, kiż bóchu pżeſczėhani wot téch ṅeſchwarnéch
Duchow; ha ſchitkim bó zpombane. Ha ſchitkón Lud za tém dżėſche Jėzuſa
ßo zadótknécż; pżetoż z ṅoho jena Mócz wondżėſche, ha wuſtroẇeſche
ſchitkich.

37. Polazuwaṅo.

Zpotżatk téch Rozwutżeṅom na tei Hoṙe. Te woſém Zbóżnoſcze.

Je̓zus ßo tam na tei Hoṙe dele ſéné; cżi joho<marginalia>♣Mth.♠ 5, 1.
♣Lc.♠ 6, 20.</marginalia> Wutżownikoẇe naibliże k ṅomu pżiſtupichu, cżi
Druzé pak bóle wot nazdala ſtejachu, Ne̓t Jėzus tei <pb n="99"/>ſwojei
Wotżi na téch ſwojich Wutżownikow pozbėnéwſchi wotewri tón ſwói Hort,
wutżeſche jich, ha prajeſche taklei:

Zbóżni cżi Khudżi po tém Duchu, dokelż téchſaméch jo te Kraleſtwo téch
Ṅeƀes.

Khudé po tém Duchu jo Tón, kiż wóſokoho Ducha ṅejo, ßam na ßo ẇele
ṅetwari, tu ſwoju Khudobu t. r. tu ſwoju Żpatnoſcz ha Ṅemócz ßam deṙe
zpóznawa, ha wo témlei Zpóznawaṅu teje ſwojeje Khudobé pżed Bohom z
Wutrobé ßo zponiżuẇe.

Khudé po tém Duchu jo Tón, kiż te Kubwa ha Dobroté teje Zemje lubo nima,
za tém Tżaſném ṅewodżi, ha tak rad ßo zpokoja z tém, żtoż jomu Bóh
wobradża; wot Bohaczſtwa pak ṅerodżi, khiba jenoi tak daloko, hacż bó je
Bohu k Tżeſczi, ha Cżwojekam k Dobrocże deṙe nawożaw.

Tak móże teiż tón naiwóſchi, naibohacżiſchi Kṅez tola bócż khudé po tém
Duchu, déż jo poniżné, ha te Bohaczſtwa lubo nima. Tón naiżpatniſchi,
naikhudżiſchi Proſcher pak tola ṅejo khudé po tém Duchu, joli zo z tém
ſwojim Żtantom ṅezpokoiné, wuṗe żadoſczi za tei ſwėtnei Tżeſczu ha
Zamóżnoſczu, hacżruniſch jeje ṅedóſtaṅe.

Zbóżni cżi Pokorni, dokelż woni budża tu Zemju wobſéhnécż.

Jedén zaſakwé Cżwojek wo tém ſwojim Zwobeṅu ßoßamoho móczné ṅejo; tón
Pokorné pak zdżerżi tu ſwoju Wutrobu mėrnu; tak wobſéhṅe tu Zemju,
kotruż woſebi noſé. Tón ṅedótkliwé Zwobicżer jo druhim pżecżiwné; tón
Pokorné pak jo lubé ha zpodobné, ztej ſwojei Pokornoſczu teiż na Swėcże
ẇele dale pżiṅdże, hacż tón Wobóżné z tém ſwojim Borkaṅom ha Haruwaṅom;
tak wobſéhṅe tu Zemju, po kotreiż khodżi. Ha dokelż ta Pokornoſcz Bohu
jara ßo lubi, budże teiż wobſéhnécż tu Zemju, kotruż póta, to ſu te
Ṅeƀeſa, kiż wo ſw. Piſṁe ſu ṁenuwane ta Zemja téch Żiwéch.

Zbóżni cżi, kiż ßo rudża, dokelż woni budża tróżtuwani.

Te Rudżeṅa ſu ſchelake, dobre ha zwo, zatém hacż ſchelake ſu te Winé
toho Porudżeṅa. Do ſwėtnéch Ẇeſelow ha Smėchow ßo ṅerozpużcżecż, pżeczé
tak kaiż pozrud<pb n="100"/>noité zwoſtawacż; wo téch tżaſnéch
Pżecżiwnoſczach pożawoſcziczé — tola do bożeje Wole ßo podawacż; te
ſwoje ha teiż te czuze Rėchi wopwakuwacż; wo Rozpominaṅu toho Jėzuſowoho
Cżerpeṅa żelnoſcziẇe zpwakuwacż; ha wo témlei Żiẇeṅu kaiż tomu ṙecz wo
Czuzƀe, k Bohu domoi do Ṅebes pozdéchuwacż, to ſu te dobre Rudżeṅa,
kotreż Cżwojekei pżiṅeſu nėt tuhdé te trėbne Wokżeẇeṅa, ha tam nėdé tón
wėcżné powné Tróżt.

Zbóżni cżi, kotrémż cze ßo jėſcz ha picż teje Zprawnoſcze, dokelż woni
budża naſécżeni.

Tón wuwódṅené jara żada za Czérobu; tón Picża ztradané jara żada za
Napojom. Z taikej Żadoſczu żadai té za tei kżeſczianſkej Zprawnoſczu, t.
r. żadai ha próczui ßo rozpóznawacż, ha teiż dopelṅecż ſchitko to, żtoż
Bóh po twojim Żtancże wot tebe żada; ſwuż Bohu, nicz z Liwkotu, hale z
Nuternoſczu; ha té budżeſch naſécżené, z bożej Pomoczu budżeſch tu
pożadanu kżeſcżianſku Zprawnoſcz nadobócż, ta twoja Wutroba budże cżi
nėt k Nuzé zmėruwana, ha nėdé wo Ṅeƀeſach powṅe zpokojena.

Zbóżni cżi Miwoſcziwi, dokelż woni budża Miwoſcz dóſtacż.

Ta Miwoſcz ma ßo wopokazuwacż nicz jenoi wo Podawaṅu teje Pomoczé, wo
Sobudżėleṅu téch tżaſnéch Dobrotow; hale teiż, ha to naibóle, wo tém „zo
té tém twojim Sobu-Cżwojekam te jich Swahoſcze, Braſchiwoſcze, Valeṙe,
dżiwne Waſchnicżka k Dobrocże dżerżiſch, ſczerpṅe pżeṅeſeſch; te tebi
potżiṅene Kżiwdé rad wodaẇeſch; żtoż na tebi zaleiżi, twojoho Bliſchoho
radſcho z Winé hacż do Winé cżeṅeſch; teiż toho naihórſchoho Rėſchnika z
Luboſczu wobżaruẇeſch, ha joho tei bóizkei Smėlnoſczi porutżeſch. Bódż
tak miwoſcziwé, ha té budżeſch teiż ßam wot Boha Miwoſcz dóſtacż.

Zbóżni cżi jeṅeje tżiſteje Wutrobé, dokelż woni budża Boha widżecż.

Ta Tżiſtota teje Wutrobé wo tém wobſteji, zo 1. żaném rėſchném
ṅeſchwarném zwém Móſlam ha Żadoſczam wo ſebi z dobrej Wolu Hozpodé,
Hoṙedżerżeṅa ṅedopużcżiſch; 2. ha pżi tém, żtoż kwalbne ſkutkuẇeſch,
ṅepótaſch cżwojetżeje Tżeſcze habé tżaſnoho Wużitka, hale tu Tżeſcz
bożu, <pb n="101"/>ha twojeje Duſche Zbóżnoſcz, t. r. zo te Dobre
tżiniſch tohodla, dokelż tak praẇe jo, dokelż tak Bohu ßo lubi.

Zbóżni cżi mėrni, dokelż woni budża Dżėcżi boże rėkacż.

Tón ṅemėrné Rakelar, kiż rad Żtrét ha Hadriju zazbėhuẇe, ze ſwojimi
Donoſchuwaṅami ha Żtżuhaṅami teiż hiżcże druhich do Zwadé pocżahuẇe, jo
Dżėcżo ha Wotrócżk toho ṅemėrnoho Tżerta. Żtóż pak rad ze wſchimi
Cżwojekami Mėr ha Pokoi dżerżi; toho luboho Mėra dla teiż wot ſwojoho
Prawa nėżto wotpużcżi, ha ſebi lubicż da nėżto pocżerpecż ha
pożkoduwacż, radſcho hacż bó ßo koczoruwaw; déż pak tola ṅeẇatki z Kim
ßo poſtortżiw jo, rad tu prėṅu Krotżel k Wuhednaṅu ztżini; ha teiż
druhich Zwadnikow po ſwojei Móżnoſczi k Dobrocże, k Pżezjenoſczi
réchtuẇe; tón jo lube Dżėcżo boże.

Zbóżni cżi, kiż Pżeſcze̓he cżerpja teje Zprawnoſcze dla, dokelż
téchſaméch jo te Kraleſtwo téch Ṅeƀes.

Z bożoho Dopużcżeṅa ſu cżi Jėzuſowi Wutżowniczé habén tohodla, zo woni
tu Jėzuſowu Wutżbu ßami dżerżachu, ha teiż druhim wozjeẇachu, tuhdé
ſchelako popżeſczėhani, ha na wſchim Poſletku k Sṁercżi matruwani. Tak
jo teiż te prėṅe tzi Sta Lėta toho Kżeſczianſtwa, hacż te ſwėtne Ẇerchi
hiżcże pohanſke bėchu, ẇele Tawzént Kżeſczianow teje ſẇateje Wėré dla
kónczuwanéch.

Toho dṙe mó nėt nimamó ßo bojecż; zeṅdże pak ßo tola tżaſto, zo jedén
habén toho Dobroho dla, żtoż Bohu k Tżeſczi tżiṅi, budże wopaki ſudżené,
pżeſczėhané, wobrétżané; zo, déż ṅecha Nėkomu k Woli napżecżo bożei
Kazni tżiṅicż, ha ſobu do toho Rėcha ßo podawacż, habén tohodla wot ṅoho
ẇele cżerpecż ma; zo, déż te prózne Ẇeſela ṅecha z Druhimi ſobudżerżecż,
habén tohodla budże wuſmėſchené, zaſtorkuwané, poteptuwané. To teiż rėka
„Pżeſczėhe cżerpecż teje Zprawnoſcze dla. Zbóżné kiż tak cżerpi, jenoi
zo ſcho ſczerpṅe wucżerpi.

Zbóżni wó budżecże, déż wam Cżwojekoẇe<marginalia>♣Lc.♠ 6,
22.</marginalia> hraṁa, was wuſtorkuẇu ha wußwaṙeja, ha te waſche Ṁeno
hako nėżto Zwowucżiſuẇu; zbóżni,<marginalia>♣Mth.♠ 5, 11.</marginalia>
déż was poklėwaja, ha ſchitko Zwo na was rétża <pb n="102"/>ze Vżemi, ha
to mojedla; zẇeſeleicże ha zraduicże<marginalia>♣Lc.♠ 6,
23.</marginalia> ßo wó na tém; pżetoż leicże, te waſche Móto budże jara
wilke wo Ṅeƀeſach. Runiſch tak cżi jich Wótſczé pżeſczėhachu téch
ſtaréch ſẇatéch Provetow.

Hale bėda wam wó Bohacżi, kiż wó tón<marginalia>♣Lc.♠ 6,
24.</marginalia> waſch Tróżt tuhdé wo tém waſchim Bohaczſtẇe macże. Bėda
wam, kiż wó nėt wot Dobrotow toho Swėta naſécżeni ſcże, ha wo tém tu
waſchu Zbóżnoſcz ſtajecże; pżetoż wó budżecże Wód cżerpecż. Bėda wam,
kiż wó nėt wuṗe ßo ſmėjecże; pżetoż wó budżecże pwakacż ha ſkiwlicż.
Bėda wam, déż was Cżwojekoẇe kwala ha wuzbe̓huẇu; pżetoż tak jich Wótſczé
teiż tżiṅachu tém valſchném Provetam.

38. Polazuwaṅo.

Dalniſche Rozwutżeṅa na tei Hoṙe.

Jėzus tém Swojim pżipraja, kaiczé woni Wutżeṙo bócż dérbja.

Wó ſcże ta Sól teje Zemje; joli zo ta Sól zeſtuchṅe<marginalia>♣Mth.♠ 5,
13.</marginalia> ha Mócz zubi, ztżim budże ßo ſelicż? Wona knitżomu dale
ßo ṅehodżi, budże wonſépṅena, ha wot Cżwojekow poteptana. Sól jo duſchne
Znaṁo teje Mudroſcze. Ṅeſelene jo ṅeſwódne, ṅejėdne. Sól te Żpizé jėdne,
ſwódne tżiṅi, ha pżed tei Hinitoſcżu wobwarnuẇe. Wutżeṙo maja na to
dżėwacż, zo ze ſwojimi Rozwutżeṅami bóchu druhich mudréch, Bohu
zpodobnéch ztżiṅili, pżed Rėchami wobwarnuwali. Joli zo pak tón Wutżer
ṅepraẇe wopaki wutżi, jo tżiſcże k Pṙeicżcżiſṅeṅu kaiż ta zkażena Sól.

Wó ſcże te Swėtwo toho Swėta. Jene na Horu ztwaṙene Mėſto ṅemóże
zakhowane woſtacż. Nichtó, déż Swėczu zaſwėcżi, ṅezatékṅe teje
zaſwėcżeṅeje Swėczé zpodé Ṁeczkow habé zpo<pb n="103"/>dé Wawó do
Kucżika; hale ſtaji ju na jedén wuzbėṅené Blak na tón Swėcżeṅk, zo bó
ſwėcżiwa ſchitkim, kiż wo Doṁe ſu. Tak ṅech ßo ſwėcżi te waſche Swėtwo
pżed Cżwojekami, zo woni, widżiwſchi te waſche dobre Skutki, bóchu
hordoſczili toho waſchoho Wótſcza, kiż wo Ṅeƀeſach jo. Hako bó ṙek: To,
żtoż z waſchim Hortom Dobroh’ wutżicże, to teiż z waſchimi Pżikwadami
ßami na ſebi tak pokazuicże.

Ṅemóſlicże ſebi, zo ja pżiſchow ſém tón Zakóṅ ha téch Provetow zahubicż;
ja ṅeiſém pżiſchow zahubicż, hale dopelnicż. Pżetoż zawėrno praju ja
wam: Hacż Ṅebjo ha Zemja ṅezaṅdżetai, żadén Piſmicżk, żadén Dépk wot
toho Zakoṅa ṅebudże zaṅcż, hacż ſchitko budże dopelṅene. Żtoż Moyzes ha
cżi Provetoẇe z bożoho Nutzdawaṅa wot toho Zbóżnika ha wot joho Cżerpeṅa
do Tżaſa ſu piſali; ſchitko tojo na Jėzuſu woprawdże dopelṅene.

Żtóż da budże jenu wot téch naiṁeṅſchich Kazṅow zadzpėcż, ha Ludżi tak
wutżicż; tón budże rėkacż tón naiṁeṅſchi wo tém ṅeƀeſkim Kraleſtẇe, t.
r. budże z Ṅebja wuzankṅené; dokelż wo Ṅeƀeſach żadén ṅejo Mawé, tam ſu
ſchiczé Wulczé. Żtóż pak budże ßam ſchitko dżerżecż, ha teiż druhich tak
wutżicż, tón budże re̓kacż wilki wo tém Kraleſtẇe téch Ṅeƀes.

Pżetoż ja wam praju: Nėbudże-li ta waſcha Zprawnoſcż bóle nadobówacż,
hacż ta Zprawnoſcz téch Piſma-Wutżenéch, ha téch Varizeeṙow, da wó do
toho Kraleſtwa téch Ṅeƀes nutzṅepżiṅdżecże.

Jėzus zakazuẇe Deletżiṅeṅa, Zwadé.

Wó ſcże ſwóſcheli, zo tém Starém jo prajene<marginalia>♣Mth.♠ 5,
21.</marginalia> bówo: Té ṅedérbiſch morduwacż; żtóż pak budże Koho
zamorduwacż, tón budże winoité toho Suda. Ja pak praju wam: Kóiżdé, kiż
na ſwojoho Bratra ßo nėwa, budże winoité toho <pb n="104"/>Suda. Kiż pak
ſwojomu Bratrei ṙekṅe Raka, budże winoité teje Radé. Kiż pak jomu ṙekṅe,
Té Bwazṅe, tón budże winoité toho helſkoho Wóchṅa.

Raka bė wo tei tedémſchei Żidowſkei Rétżi jene Schimv-Swowo, kotreż
pozdacżu tak ẇele rėkaſche, hako pola nas te Schimv-Swowa „té Kopołe, té
prózné Slėptże, té Wózriwtże rrc.

Jenomu ṙecz: Té ſé Bwazén, bė po tém tedémſchim Zrozeṁeṅu te naihórſche
Deletżiṅeṅo, nimale tak ẇele, hako débó nėt jenomu prajene bówo: Té ſé
ṅerozomne Zkocżo, té ſé jedén ṅekmané, knitżomné, bohazabóté Cżwojek.

Pola Żidow bóchu te ßnadniſche Zawiṅeṅa roſudżene wot niſchich Sudnikow,
kiż wo kóiżdém Mėſcże na to poſtajeni bėchu tu Prawdu wotſudżecż. Te
jara wilke ważniwe Zawjṅeṅa bóchu ſudżene w Jėruzaleṁe wot teje wóſokeje
Radé, kotruż woni Saṅedrim ṁenuwachu; wo teilei Radże ſeidżachu dwai ha
ſédém dżeſacżo Sudniczé, wuƀerani z téch nairozomniſchich
naitżeſczowniſchich Muzkich czéwoho Kraja.

Potaikim zmėja te Jėzuſowo Wuprajeṅa telei Zrozeṁeṅo: „Rėch hiżo jo „na
ſwojoho Bliſchoho Nėw ha Zwobé ṁeltżo wo Wutroƀe noſécż. Ẇetżi jo tón
Rėch, déż te Zwobé wonſépeſch, Schimv-Swowa, Wudma do toho Bliſchoho
ṁeczeſch. Hiżcże ẇele ẇetżi jo tón Rėch, déż joho ſuroẇe jara
deletżiniſch, jomu nawėſcheſch taikich lózéch Swowow, kiż joho żawoſṅe
jara woṅetżeſcżeja ha zrudżeja.

Kaikeżkuli te Schimv-Swowa bócż mówo, kotreż jedén do ſwojoho Bliſchoho
wucżiſṅe; tón Rėch budże ẇetżi habé ṁeṅſchi, zatém hacż ſu jaczé habé
ṁeṅe zlė mėṅene, ha zatém hacż toho Bliſchoho jaczé habé ṁeṅe
woṅetżeſcżeja, zrudżeja, wobżkodżeja.

Déż Starſchi, Wutżeṙo, Prėdkſtejicżeṙo ßo nėwaja na te Valeṙe ha
Ṅepėknoſcze ſwojich Dżėcżi, ſwojich Podatéch; to jo jedén zprawné Nėw.
Déż jich ßwaṙa, ha tṙebai teiż z wótriſchimi Swowami popżimaja z teje
luboſcziweje Żadoſcże jich polėpſchicż, ṅejo to żadén Rėch. Tola <pb
n="105"/>pak ſu pżeczé Rėch taike Swaṙeṅa, kiż wo Zaſakwoſczi ze Zwobami
ßo wonṁetaja.

Praji jedén ſwojomu dobromu Pżecżelei „té ſé Bwazén, nicz ze Zwóſcze
hale z Luboſczu, ha tón Pżecżel to za zwo hoṙeṅeƀeṙe, na tém kußa ßo
ṅezrudżi; ṅejo to żadén Rėch.

Wopruẇeſch té tón twói Dar na tón Wowtar, ha tam ßo dopómniſch, zo twói
Brat nėżto napżecżo tebi ma; woſtai tón twói Dar tam pżed tém Wowtaṙom,
dżi pṙedé z twojim Bratrom ßo zjednacż; ha potém pżiṅdż zas, ha woprui
tón twói Dar. Zo bó té wużitṅe k Bohu ßo pomodliw, zmėjeſch te Modleṅo
zapotżecż wo taikeilei Moßé: „Mói Bożo! kaiż ja wot tebe żadam Nadu ha
Wodacżo; tak teiż ja ßam kóiżdomu ſchitko wodam Twojedla, dokelż Té tak
porutżeſch.

Déż té ztwojim Napżecżnikom k tomu Sudnikei<marginalia>♣Lc.♠ 12, 58.
♣Mth.♠ 5, 25.</marginalia> dżoiſch; zjednai ßo z nim na Pucżu pṙedé hacż
ktomu Sudnikei dóṅdżetai; zo tṙebai tón Sudnik bó cże ṅepodaw tomu
Bėrczei, ha té ṅebów cżiſṅené do Jaſtwa. Zawėrno cżi ja praju: Té ztoho
Jaſtwa wonṅepżiṅdżeſch, hacż ſé ſcho do poſleṅoho Ṗeṅeżka zapwacżiw.
Żtoż cżi te twoje Swėdoṁo porokuẇe, to ßo próczui ſchitko zarunacż ha
zapokucżicż wo témlei Żiẇeṅu; hewak budżeſch dérbecż tam wo tém Tżiſcżu
ſchitko wotcżerpecż.

39. Polazuwaṅo.

Druhe Rozwutżeṅa na tei Hoṙe. Wot mandżelſkeje Tżiſtoté.

Wó ſcże ſwóſcheli, zo tém Starém jo prajenc<marginalia>♣Mth.♠ 5,
27.</marginalia> bówo: Té ṅedérbiſch Mandżelſtwa wamacż. Ja pak praju
wam: Kóiżdé, kiż na Żónſku lada zteje Żadoſcze kni, jo hiżo z ṅeju te
Mandżelſtwo zwamaw wo ſwojei Wutroƀe. Pohórſchuẇe cże te twoje prawo
Woko, wutorṅ je, <pb n="106"/>ha cżis je wot ßo; pohórſchuẇe cże ta
twoja prawa Ruka, wotrėz ju, ha cżis ju wot ßo; pżetoż lėṗe za tebe jo,
zo jedén wot twojich Stawow zahiṅe, hacż zo bó te twoje czéwo Cżėwo do
Hele cżiſṅene bówo. Jo cżi Żtó tak lubé, wużitné, trėbné, hako te Woko,
ta Ruka; pużcż joho tola, zdalui ßo joho, joli zo cże wón do Rėcha
cżeṅe.

Teiż jo prajene bówo: Żtóż tu ſwoju Mandżelſku wot ßo pużcżi, ṅech ji
tón Lózliſt da. Wſtarém Zakoṅu, déż Muż ze ſwojej Żonu ßo zṅeſcz
ṅemóżeſche, móżeſche ju zas pṙeicż póſuwacż; dérbeſche pak ji ſobudacż
jene Wopiſmo k Wobſwėtzeṅu, zo jo ju wot ßo pużcżiw; ha tak móżeſche
ſebi wona potém druhoho Muża bracż. 5. Kn. Moy. 24. Ja pak praju wam:
Żtóżkuli ſwoju Mandżelſku pṙeicżſcżełe, (khiba toho Mandżelſtwa-Zwamaṅa
dla,) tón tżiṅi, zo wona Mandżelſtwo wama; ha żtóż tu wotpużcżenu wozṁe,
tón Mandżelſtwo wama.

Wot Rocżeṅa.

Wó ſcże ſwóſcheli, zo tém Starém jo prajene<marginalia>♣Mth.♠ 5,
38.</marginalia> bówo: Té ṅedérbiſch valſchṅe ßo rocżicz, dérbiſch pak
Bohu te twoje Pżiſahé dżerżecż. Ja pak praju wam: Wó zmėjecże toho
Rocżeṅa czéle ßo zwoſtajecż, na nitżo ßo ṅerocżicż; nicz na te Ṅebjo,
dokelż jo tón Stów bożi; nicz na tu Zemju, dokelż jo tón Podnożk joho
Nohow; nicz na Je̓ruzalem, dokelż jo te Mėſto toho wilkoho Krala Boha;
teiż ṅedérbiſch ßo rocżicż na tu twoju Wowu, dokelż té ṅemóżeſch anicz
jenoho Wóſka bėwoho habé tżornoho ztżiṅicż, ta twoja Wowa ſteji wo bożei
Moczé. Ta waſcha Rétż ṅech jo: Hai, hai. Nė, nė. Żtoż wóſche toho jo, to
ſém pżiṅdże wot Zwoho.

Cżi Varizeeṙo wutżachu, zo dowolene jo teiż wo ſnadnéch Wėczach ßo
rocżicż, nicz dṙe na te Ṁeno boże, hale na te Ztwoṙeṅa. To Jėzus
zacżiſṅe, dokelż te Stwoṙeṅa ṅeiſu wo naſchei, hale ſu wo bóizkei Moczé.
Po Jėzuſowém <pb n="107"/>Wuprajeṅu żeni dowolene ṅejo ßo rocżicż, hacż
jenoi tedém, déż wilka ważniwa Wina k tomu moczuẇe; hako k Pżpżed ſudném
Stowom, déż tón Sudnik to żada. Ha tedém jo ta Pżiſaha jene Pomodleṅo k
Bohu, déż jenoi z Prawdu ha z Wėrnoſczu pżiſahaſch.

Wot Scżerpnoſcze ha Luboſcze.

Wó ſcże ſwóſcheli, zo jo prajene bówo: Woko<marginalia>♣Mth.♠ 5,
38.</marginalia> za Woko, Zub za Zub. Wo 2. Kn. Moy. 21. 24. bė
pżiprajene, żtóż Komu Woko habé Zub wurazé, joho kaiżkuli wobżkodżi; tón
dérbi k Żtrave cżerpecż tuſamu Zwóſcz, kotruż jo druhomu ztżiṅiw. Tola
pak ṅeſmėſche kóiżdé ßam toho ſwojoho Wobżkodżicżeṙa tak pwacżicż; hale
to bė ta Wėcz téch na to poſtajenéch Sudnikow.

Ja pak praju wam: Ṅeſtajeicże ßo tei wam tżiṅenei Zwóſczi; hale déri cże
Nėchtó na te prawo Liczo, tomu teiż te liwo podai. Cze Nėchtó z tobu
prawuwacż, ha tebi tu twoju Sukṅu zacż, tomu teiż tón Mantél wotpużcż.
Moczuẇe cze Nėchtó Milu Pucża ſobuhicż, z tém dżi té dwė Mili. Proſé cże
Żtó za nėżto, dai je jomu; cze Żtó wot tebe poſchcżuwacż, ṅewotpokaż
joho. Jo cżi Nėchtó te twoje pṙeicżzaw, ṅepominai ſebi<marginalia>♣Lc.♠
6, 30.</marginalia> je zas. Kaiż wó czeicże, zo wam Cżwojekoẇe tżiṅili
bóchu, tak tżiṅcże teiż wó jim.

Jėzus wopojeduwaſche ha wuradżeſche jenu dozpownu Luboſcz ha
Scżerpnoſcz, kotruż tón ſwabé Cżwojek z Pomoczu bożeje Nadé tola móże
nadobócż.

Wot Luboſcze k Ṅepżecżelam.

Wó ſcże ſwóſcheli, zo tém Starém jo prajene<marginalia>♣Mth.♠ 5,
43.</marginalia> bówo: Twojoho Bliſchoho maſch lubuwacż, ha twojoho
Ṅepżecżela hidżicż. Wo Moyzeſowém Zakoṅu bė tém Żidam zakazane „z témi
Pohanami Towarſtwa ṅedżerżecż, ṅetṙebaiſchi z nimi Wokokhodżeṅa ṅemėcż,
zo bóchu k Pżibohwſtwu zaẇedżeni ṅebóli. Z toho cżi Varizeeṙo wopaki
wuſudżachu, zo dérbja téch Pohanow hidżicż.

Ja pak praju wam: Lubuicże téch waſchich Ṅepżecżelow, tżiṅcże Dobrotu
tém kiż was hidża, żonuicże téch, kiż was poklėwaja, zpėwai<pb
n="108"/>cże Pacżeṙe za téch, kiż was pżeſczėhaja ha wobżkodżeja, zo
bóſchcże wó bóli Dżėcżi toho waſchoho Wótſcza, kotréż wo Ṅeƀeſach jo;
kiż tomu ſwojomu Swónczu da zkhadżecż na téch Zwéch, ha na téch Dobréch,
ha Deżcżiki dawa tém Zprawném, ha tém Ṅezprawném. Lubuẇecże pak wó jenoi
téch, kiż was lubuẇu, kaike Móto wó zmėjecże? Hacż to teiż Czwónikoẇe
ṅetżiṅa? Poſtroẇecże wó jenoi téch waſchich Bratrow, żto wó jaczé
tżinicże, déżli ſchiczé druzé? Hacż to teiż Pohaṅo ṅetżiṅa?

Lubuẇecże wó jenoi téch, kiż was lubuẇu,<marginalia>♣Lc.♠ 6,
32.</marginalia> kaiki Dżak z toho zmėjecże? pżetoż teiż Rėſchnikoẇe
lubuẇu téch, kotziż jich lubuẇu. Tżiṅicże wó Dobrotu tém, kiż wam
Dobrotu tżiṅa, żto ſcże wó lėpſchi hacż druzé? pżetoż toſamo tżiṅa teiż
Rėſchnikoẇe. Poſchcżuẇecże wó taikim, wot kotréchż ßo nadżijecże z Dobu
habé z Daṅu zas bracż, żto duſchne jo na wami? pżetoż teiż Rėſchnikoẇe
Rėſchnikam na Daṅ dawaja, zo bóchu Wotrunaṅo dóſtali. Lubuicże da teiż
téch waſchich Ṅepżecżelow, tżiṅcże Dobrotu ha poſchcżuicże tak, zo
nitżoh’ za to ßo ṅenadżijecże; ha te waſche Móto budże wilke; ha wó
budżecże Dżėcżi toho Naiwóſchoho; pżetoż Wón jo teiż k tém Ṅedżakném ha
Lózém dobrocżiwé. Bódżcże da miwoſcziwi, kaiż tón waſch Wótſcz
miwoſcziwé jo. Bódżcże<marginalia>♣Mth.♠ 5, 45.</marginalia> dozpowni,
kaiż tón waſch ṅeƀeſki Nan dozpowné jo.

40. Polazuwaṅo.

Z téch Rozwutżeṅow na tei Hoṙe. Wot Jamożné.

Kedżbuicże ſebi, zo bóſchcże wó te Skutki teje<marginalia>♣Mth.♠ 6,
1.</marginalia> Zprawnoſcze ṅetżiṅili pżed Cżwojekami z teje <pb
n="109"/>Żadoſcze wot nich widżani bócż; hewak żanoho Móta ṅezmėjecże
pola waſchoho Wótſcza, kiż wo Ṅeƀeſach jo. Déż Jamożnu dawaſch, ṅedai
pṙedé ßo z Trubu trubicz, kaiż Tajenczé je tżiṅa wo Synagogach ha na
Haſach, zo bóchu wot Cżwojekow hordoſcżeni bóli. Zawėrno praju ja wam:
cżi maja te ſwoje Móto pṙeicż. Cżi Varizeeṙo, déż Jamożnu wudżelachu,
dachu trubicż, na Zdacżo, hako bóchu czéli téch Khudéch ſém zwowacż,
woprawdże pak, zo ta jich Darnoſcz bó widżana ha kwalena bówa.

Hale déż té Jamożnu dawaſch, ṅech ta twoja liwa Ruka wo tém ṅewė, żto ta
twoja prawa Ruka tżiṅi, zo ta twoja Jamożna bó bówa wo ṁeltżaczém; ha
tón twói Wótſcz, kiż te zakhowane widżi, budże cżi je zjawṅe zapwacżicż.

Wot Modleṅa.

Déż ßo modliſch, ṅetżiṅ kaiż Tajenczé tżiṅa,<marginalia>♣Mth.♠ 6,
5.</marginalia> kiż radżi wo téch Synagogach, ha na Różkach téch Haſow
pozaſtawaiczé ßo modla, zo bóchu wot Cżwojekow widżani bóli. Zawėrno
praju ja wam, woni maja te ſwoje Móto pṙeicż.

Té pak, déż czeiſch ßo pomodlicż, zaṅdż nutz do twojeje Komorki, zawri
te twoje Durje, modli ßo k twojomu Wótſczei wo zakhowaném; ha tón twói
Wótſcz, kiż do toho zakhowanoho lada, budże cżi to zjawṅe zapwacżicż.

Wo tém Modleṅu pak ṅerétżcże ẇele próznéch Swowow, kaiż Pohaṅo tżiṅa;
pżetoż woni za to dżerża, zo budża wuſwóſchani, déż jenoi ẇele Swowow
wubabotaja. Ta waſcha Wutroba ṅech jacz rétżi, hacż tón waſch Hort.
Ṅerunaicże ßo jim; pżetoż tón waſch Wótſcz je wė, żto wam tṙeba jo,
pṙedé hacż wó joho proſécże.

Zmėjecże da ßo modlicż taklei: Wotze naſch, kiż té ſé w Ṅeƀeſach!
Sẇatoſcżene bódż te twoje Meno. Pżiṅdż k nam te twoje Krałeſtwo. Ta <pb
n="110"/>twoja Wola ßo ſtaṅ kaiż na Ṅebju, tak teiż na Zemi. Tón naſch
ſchėdné Klėb dai nam dżentz. Ha wodai nam naſche Winé, kaiż teiż mó
wodawamó naſchim Winikam. Ha ṅeẇedż nas do Zpótuwaṅa; hale wumóż nas wot
Zwoho, amen.

Pżetoż, budżecże-li wó Cżwojekam wodacż to, żtoż woni na wami ßo
zrėſchili ſu; tak budże teiż tón ṅeƀeſki Wótſcz wam te waſche Rėchi
wodacż. Ṅewodacże pak wó Cżwojekam, tak teiż tón Wótſcz wam te waſche
Re̓chi ṅewoda.

Wot Poſczeṅa.

Żidowſki Krai bė tżopwó. Horczota ha Pót Żkropawoſcz<marginalia>♣Mth.♠
6, 16.</marginalia> ha Rozkwėkaṅczé na Kożi tżiṅeſche. Tohodla woni te
ſwoje Cżėwo, woſobṅe tu Wowu ha te Woblitżo, huſto ze zémnej Wodu ſebi
wotmówachu, z Boṁelom, z woṅatémi Wodami namazuwachu. Hale wo Żaruwaṅu
ha Poſeżeṅu to pṙeicż woſtawaſche; ha tak bó te Woblitżo wohidżene. Cżi
Varizeeṙo te pomėṅene Wokżeẇeṅa tżaſto ſebi zapojeduwachu, zo bóchu
zrudni wonladali, ha Ludżom ßo zdawo, zo woni jara ßo poſcża.

Déż wó ßo poſczicże, ṅetżiṅcże zrudṅe hako cżi Tajenczé; pżetoż woni te
ſwoje Woblitża wozrudṅeja ha wohidżeja, zo tak te ſwoje Poſcżeṅo
Cżwojekam bóchu wozjawnoſcżeli. Zawėrno praju ja wam: woni maja te ſwoje
Móto pṙeicż.

Té pak, déż ßo poſcziſch, wużawbui tu twoju Wowu, ha wotmói te twoje
Woblitżo, zo te twoje Poſcżeṅo Cżwojekam bó do Wotzow ṅepadawo, hale
jenoi tomu twojomu Wótſczei, kotréż wo zakhowaném jo; ha tón twói
Wótſcz, kiż wo zakhowaném widżi, budże cżi to zjawṅe zapwacżicż.

Wot ṅebeſkich Pokwadow.

Ṅeromadżcże ſebi Pokwadé na Zeṁi, dżeiż je<marginalia>♣Mth.♠ 6,
19.</marginalia> Zerzawa ha Mole nakaża, zahubeja; dżeiż Paduſchi za
nimi ßo kopaja ha je pokranu. Romadżcże <pb n="111"/>ſebi Pokwadé wo
Ṅeƀeſach, dżeiż je anicz Zerzawa, anicz Mole ṅenakaża, ha dżeiż Paduſchi
ṅekopaja, ha ṅekranu. Pżetoż, dżeiż tón twói Pokwad jo, tam jo teiż ta
twoja Wutroba.

Wot jaſnoho Woka.

Ta Swėcza twojoho Cżėwa jo te Woko. Jo<marginalia>♣Mth.♠ 6,
22.</marginalia> te twoje Woko tżiſte jaſne, budże te twoje czéwo Cżėwo
roſwėtlene; jo pak te twoje Woko braſchiwo zwo, budże te twoje czéwo
Cżėwo tżmite. Déż pak te Swėtwo, kotreż wo ſebi maſch, Tżma jo, kaika ta
Tżma ßama budże?

Te duchowne Woko pżi cżwojetżich Tżiṅeṅach ha Woſtajeṅach jo ta Mėṅonka,
habé te Wotpoladuwaṅo teje Wutrobé. Jo te Wotpoladaṅo prawo ha dobre;
tak ſu te Skutki dobre. Jo te Wotpoladaṅo ṅeprawo ha zwo; tak ſu teiż te
Skutki zwo. Cżwojek widżi, żto tżiniſch habé ṅetżiniſch. Bóh pak
naijaczé na to lada, tżohodla je tżiniſch habé ṅetżiniſch.

Wot zbótnéch Staroſczow.

Nichtó ṅemóże dwėmai Kṅezomai ſwużicż,<marginalia>♣Mth.♠ 6,
24.</marginalia> déż kóiżdé hinak porutżatei; Pżetoż wón budże habé toho
jenoho hidżicż ha toho druhoho lubuwacż, habé k tomu jenomu ßo dżerżecż,
ha toho druhoho zadzpėcż. Wó ṅemóżecże Bohu ha tomu Mammonei t. r. tomu
ſwėtnomu Bohaczſtwu romadże ſwużicż.

Tohodla wam ja praju: Ṅepodawaicże ßo téſchniwém Staroſczam za waſchu
Duſchu t. r. za te waſche Żiẇeṅo, żto bóſchcże jėdli, ha żto bóſchcże
pili, anicz za te waſche Cże̓wo, żto bóſchcże ßo woblekali. Hacż da ta
Duſcha t. r. te Żiẇeṅo ṅejo jacz, déżli ta Jėdż? ha te Cżėwo jacz, déżli
ta Draſta? Hako bó ṙek: Jo wam Bóh daw to żtoż jaczé jo, budże wam teiż
pżidacż to żtoż ṁeṅe jo. Jo wam te Żiẇeṅo ha te Cżėwo daw, budże wam
teiż wobradżicż tu nuznu Czérobu ha Draſtu.

Ladaicże na te Ptaki pod tém Ṅebjom; wo<pb n="112"/>ne ṅeſéja, wone
ṅeżnéja, ṅeromadża do Bróżṅow; ha tón waſch ṅeƀeſki Wótſcz je zcżiẇa.
Hacż da wó ṅeiſcze ẇele jacz, déżli teſamo?

Żtó wot was budże mócz z tém ſwojim téſchniwém Móſleṅom tei ſwojei
Dowhoſczi lutki jedén Wóchcż pżidacż? Ta ṅepomėrna Staroſcz żanoho
Wużitka nima. Kaiż té ṅemóżeſch ßam ßo ẇetżoho ztżinicż, hacż cże Bóh
mėcż cze; tak tejż ze wſchim twojim Staraṅom tola ṅebudżeſch dóſtacż to,
żtoż cżi Bóh zapoje.

Ha za tu Draſtu żto ßo téſchnoſczicże? Ladaicże na te Lilije toho Pola,
kah wone roſtu; wone ṅedżėwaja, teiż ṅeſchija; ja pak wam praju, zo teiż
Salomon wo wſchitkei ſwojei Hordoſczi ṅejo tak łeßṅe wodżeté bów, hako
jena wot téchſaméch. Déż pak Bóh tak ṙeṅe wobletże tu Trawu na Polu,
kotraż dżentz jo, ha jutze ßo do Ṗeczé cżiſṅe; kah ẇele jaczé budże wón
wam te Wobletżeṅo wobſtaracż o wó jeneje ſwabeje Wėré?

Tohodla ṅetżiṅcże ſebi cżeżkeje Staroſcze, ṅepraicże: żto budżemó jėſcz?
żto budżemó picż? habé z tżim budżemó ßo woblekacż? pżetoż ſchitko to
Pohaṅo pótaja. Hale tón waſch ṅeƀeſki Wótſcz je wė, zo wó toho ſchoho
tṙebni ſcże. Pótaicże da naipṙedé te Kraleſtwo boże, ha tu joho
Zprawnoſcz; ha wone budże wam to ſchitko pżicżiſṅene.

Ṅetżiṅcże da ſebi zbótṅeje Staroſcze za te jutziſche; pżetoż tón
jutziſchi Dżeṅ budże ßo wot te Swoje ſtaracż; doſcz na tém, zo kóiżdé
Dżeṅ tu ſwoju Cżeżu habé Wobſtaroſcz ma.

41. Polazuwaṅo.

Wobzankṅeṅo téch Rozwutżeṅow na tei Hoṙe. Cżwojek ṅedérbi ſudżicż.

Ṅechali ſudżicż, ha ṅebudżecże ſudżeni; ṅechali<marginalia>♣Lc.♠ 6,
37.</marginalia> tamacż, ha ṅebudżecże zatamani; woda<pb
n="113"/>waicże, ha budże wam wodawane. Dawaicże, ha budże wam dawane.
Jenu dobru, twótżenu, ztżaſenu, ha pżeſépanu Mėru budża wam do waſchoho
Klina dacż; pżetoż ruṅe z tej Mėru, zkotṙeju wó mėricże, budże wam zas
mėrene;<marginalia>♣Mth.♠ 7, 2.</marginalia> z kaikimż Sudżeṅom wó
druhich ſudżicże, z taikim budżecże teiż ßami ſudżeni. Jedén pėkné
dobrocżiwé Cżwojek ẇele zkeṙe teiż zas pėknéch dobrocżiwéch Cżwojekow
namaka; zawėſczi pak tola budże jomu Bóh tón Kṅez w ſwojim Tżaſu tu joho
Pėknoſcz ha Dobrocżiwoſcz nadobṅe zapwacżicż. Żtóż druhich krucże ſuroẇe
ſudżi, zmėje teiż ßam na Bohu jenoho krutoho ſurowoho Sudnika. Żtóż pak
ze ſwojim Bliſchim po Nadże tżini, zmėje teiż ßam na Bohu jenoho nadnoho
Sudnika.

Wón jim teiż prajeſche telei Pżirunaṅo: Hacż<marginalia>♣Lc.♠ 6,
39.</marginalia> da móże Słepó Słepoho wodżicż? hacż wonei woboi do Jamó
ṅepaṅetai? Tón Wutżownik ṅejo pżez ſwojoho Miżtéra; wuwuknéw jo kóiżdé,
déż jo hako tón joho Miżtér. Kóiżdé Cżwojek jo na wėſte Waſchṅo ſlepó,
to rėka, na nėżtożkuli praẇe ßo ṅedolada, ha żadén ṅemóże toho druhoho
Wutrobu pżeladacż. Tak da żadén Cżwojek ṅemóże druhoho Cżwojeka powṅe
roſudżicż, kaiki jo. Cżwojetżi Miżtéṙo ha Wutżeṙo maja teiż ßami ſwoje
Valeṙe; ṅech da wot ſwojich Wutżownikow ṅeżadaja, zo dérbeli ƀez Valeṙow
bócż.

Żto pak té widżiſch tón Schivérk wo tém Woku twojoho Bratra, teje Rjadé
pak, kotraż wo twojim Woku jo, kedżbu nimaſch? Habé kah móżeſch té
twojomu Bratrei ṙecz: Bratze, cżė, ṅech cżi tón Schivérk z twojoho Woka
wucżanu, ha té ßam ṅewidżiſch teje Rjadé wo twojim Woku? Té Tajeṅtże,
wucżeṅ naipṙedé tu Rjadu z twojoho Woka, ha potém móżeſch ladacż, zo bo
tón Schivérk z toho Woka twojoho Bratra wucżanéw.

Te Sẇate ṅedawaicże Pſam, te waſche Perle<marginalia>♣Mth.♠ 7,
6.</marginalia> prėdkṅeṁetaicże Swiṅom, zo tṙebai bóchu je ṅe<pb
n="114"/>poteptali, ha na was ßo zawrocżiwſchi — was ṅeroztorali. Te
Sẇatoſcze ha teiż te dobre Napominaṅa ṅedérbja ßo podawacż taikim lózém
ṅeſchwarném Cżwojekam, kiż je zadzpėwaja, ha téch, kiż je jim podawaja,
za to jenoi pżeſczėhaja.

Kah mamó Boha proſécż.

Żadaicże, ha budże wam date; pótaicże, ha<marginalia>♣Mth.♠ 7,
7.</marginalia> budżecże namakacż; kwapaicże, ha budże wam wotewṙene.
Pżetoż kóiżdé kiż żada dóſtaṅe; żtóż póta, tón namaka; ha tomu, kiż
kwapa, budże wotewṙene.

Żtó ƀez wami jo, kotréż bó ſwojomu Dżėſcżu, déż wone Klėb wot ṅoho żada,
Kaṁeṅ daw? habé déż wone Rébu żada, hacż budże jomu mėſto Rébó Hada
podacż? Déż da wó, kiż wó zwi ſcże, tola tém waſchim Dżėcżom dobre Daré
dawacż wėſcże; kah ẇele jacz budże tón waſch Wótſcz, kiż wo Ṅeƀeſach jo,
dobre Wėczé dawacż tém kiż joho proſcha? Déż da nam Bóh ṅeda to, za tżoż
joho proſémó, jo Czeich, zo to nam ṅebó dobre bówo.

Schitko, żtoż wó czeicże, zo Cżwojekoẇe bóchu<marginalia>♣Mth.♠ 7,
12.</marginalia> wam tżinili, to teiż wó jim tżiṅcże; pżetoż na to
pokazuẇe tón Zakóṅ ha cżi Provetoẇe. Ṅeréchtuicże ßo po tém, żto, kah
Druzé tżiṅa; hale dżicże nutz z témi cżėſnémi Duricżkami; pżetoż
ſchėroke ſu te Rota, ha rumné jo tón Pucż, kiż k Zatamaṅu ẇedże, ha ẇele
jich jo, kiż po nim du. Ha cże̓ſne ſu te Duricżka, wuſki jo tón Pucż, kiż
k Żiẇeṅu ẇedże, ha mawo jich jo, kiż jón namakaja.

Valſchni Provetoẇe.

Ladaicże ßo pżed témi valſchnémi Provetami,<marginalia>♣Mth.♠ 7,
15.</marginalia> kiż k wam pżiṅdu wo wowtżich Draſtach, hale z nutzka ſu
torhacze Ẇelki. Ta wowtża Draſta, do kotṙejeż valſchni Wutżeṙo ßo
zakhowaja, ſu łeßne Swowa, ha ſchelake na Zdacżo rozomne Winé, z
kotrémiż czeidża <pb n="115"/>nas k jenomu lóchkomu Żiẇeṅu narétżecż, ha
na tón ſchėroki Pucż zcżanécż.

Z téch jich Pwodow t. r. Skutkow budżecże jich zpóznacż. Hacż da ztéch
Cżerṅow winowe Kicże ßo zbėraja? habé ztoho Wóſta Vigi?
Dobré<marginalia>♣Lc.♠ 6, 43.</marginalia> ṅejo tón Żtom, kiż zwe Pwodé
pżiṅeſe; ha zwé ṅejo tón Żtom, kiż dobre Pwodé noſé. Kóiżdé Żtom jo k
znacżu z toho ſwojoho Pwodu. Kóiżdé dobré Żtom ṅeſe dobre Pwodé, zwó
Żtom pak<marginalia>♣Mth.♠ 7, 17.</marginalia> ṅeſe zwo Pwodé. Dobré
Żtom ṅemóże zwo Pwodé noſécż, ha zwó Żtom ṅemóże dobre Pwodé noſécż.
Kóiżdé Żtom pak, kiż dobroho Pwodu ṅeṅeſe, budże wurubané ha do Wóhṅa
cżiſṅené. Tohodla zmėjecże wó téch valſchnéch Provetow zpóznacż z téch
jich Pwodow habé Skutkow.

Dobré Cżwojek z toho dobroho Pokwada ſwojeje<marginalia>♣Lc.♠ 6,
45.</marginalia> Wutrobé Dobre wonpżiṅeſe; zwé Cżwojek pak z toho zwoho
Pokwada ſwojeje Wutrobé Zwo wonpżiṅeſe; pżetoż, tżohoż ta Wutroba powna
jo, to tón Hort wonrétżi.

Żto pak wó mi prajicże Kṅeże, Kṅeże, ha tola to ṅetżinicże, żtoż ja wam
pżiprajam? Nicz<marginalia>♣Mth.♠ 7, 21.</marginalia> kóiżdé, kiż ke mni
ṙekṅe, Kṅeże, Kṅeże, póṅdże nutz do toho Kraleſtwa téch Ṅeƀes; hale
kotréż tżini tu Wolu mojoho Wótſcza, kiż wo Ṅeƀeſach jo, tón nutzpóṅdże
do toho Kraleſtwa téch Ṅeƀes.

Na tón ſudné Dżeṅ budże jich ẇele ke mni prajicż: Kṅeże, Kṅeże, ṅeiſmó
mó wo twojim Ṁeṅe provecżili? ṅeiſmó mó wo twojim Ṁeṅe Djabowé wuhoṅeli?
ha ṅeiſmó mó wo twojim Ṁeṅe ẇele Dżiwow ſkutkuwali? Ha tedém budu ja jim
wuznacż: Was ſém ja żeni ṅeznaw; dżicże pṙeicż wote mṅe ſchiczé, kiż wó
Zwo tżinili ſcże.

Kóiżdoho da, kiż ke mni pżiṅdże, te moje<marginalia>♣Lc.♠ 6, 47. ♣Mth.♠
7, 25.</marginalia> Swowa ſwóſchi, ha je tżini, toho ja pżirunam <pb
n="116"/>jenomu mudromu Cżwojekei, kotréż, déż ſebi Khėiżu twariw jo, do
Hubokoſcze wuréw ha te Dno na Skawu zapowożiw jo. Deżcżiki ſu padali,
Zliwki ſu pżiſchli, We̓tziki ſu duhli, ha do teje Khe̓iże poſtorkuwali; ha
wona ṅejo panéwa, dokelż bė na Skawu zawożena ha zaſadżena.

Kóiżdé pak, kiż te moje Swowa ſwóſchi, ha je ṅetżini, runa ßo taikomu
wupomu Cżwojekei, kiż jo tu ſwoju Khėiżu ztwariw na lóchki Pėſk, na
Zemju zẇercha ƀez krutoho Dna. Deżcżiki padachu, Zliwki pżiṅdżechu,
We̓tziki duhjachu, ha poſtorkuwachu do teje Khėiże; ha wona nédém padże,
ha bó żawoſṅe jara wobżkodżena.

Ha déż Jėzus telei Rétże dorétżaw bė, cżi Ludżo na tei joho Wutżƀe jara
ßo zpodżiwachu; pżetoż, wón jich wutżeſche hako jedén taiki, kiż tu Mócz
ma Kazṅe dawacż, ha nicz hako cżi Piſma-Wutżeni, kiż te Kazṅe jenoi
wukwaduwachu.

42. Polazuwaṅo.

Wuſtroẇeṅo jenoho Wuſadnoho.

Wo Żidowſkim Kraju bė wėſta ṅeſchwarna Khoroſcz, wot kotṙejeż mó wo
naſchich Krajach ṅewėmó, kotruż woni Wuſad ṁenuwachu. To bė jena jara
zwa Drapa; po czéwém Cżėle na Kożi Pucherki ßo tżiṅachu, ha jėdmjachu
ßo. Wo tei Żadwawoſczi tón Wuſad k Tjelu ßo runaſche tém nam znatém
Jėtram, tola pak z tej Schelakoſczu, zo te Jėtra jenoi na Tżas warnuẇu,
tón Wuſad pak zwoſtawaſche, ha cżwojetżi Dochtéṙo tejelei Khoroſcze
zahnacż ṅemóżachu. Potaikim bó jara zrėdka déh jedén Wuſadné wuſtroẇené;
naibóle cżi jedénmól wuſadni hacż do Sṁercże wuſadni zwoſtachu. Ha
dokelż tón Wuſad jena pżimata natékniwa Ṅeſchwarnoſcz bė, ṅeſmedżachu
cżi Wuſadni blizko k Ludżom khodżicż, dérbjachu pżed Mėſtom, habé pżede
Wſu wonka wo Hėtkach ßami bódlicż. Déż pak tola zadżiw dże żadén Wuſadné
z bożeje Nadé woprawdże bó wuſtro<pb n="117"/>ẇené, dérbeſche ßo wón
poſtajicż tém Mėſchnikam; cżi joho jaczé krótż pżeladuwachu, hacż tola
woprawdże tón Wuſad tżiſcże jo wotbów. Ha déż tomu tak namakachu,
dérbeſche tón wuſtroẇené wėſte Daré Bohu k Woporei do toho Templa
pżiṅeſcz, ha cżi Mėſchniczé joho tżiſtoho wuprajichu. Ha potém haklei
móżeſche wón zas do Ludżi khodżicż.

Déż bė Jėzus z teje Horé zeſchow, wele Ludu<marginalia>♣Mth.♠ 8, 1.
♣Lc.♠ 5, 12.</marginalia> za nim dżėſche. Hacż wón dóṅdże k tomu Mėſtu
Khavarnaum, lei, tam bė jedén Muż powné Wuſada; tón Jėzuſa wuladaiſchi,
padże na ſwoje Woblitżo, modleſche ßo k ṅomu, ha kletżiczé prajeſche:
Kṅeże, czeiſch-li, da móżeſch té ṁe<marginalia>♣Mr.♠ 1, 40.</marginalia>
wuſchwarnicż. Jėzus na nim ßo ßmėli, wupżėſtṙe tu ſwoju Ruku, dótkné ßo
joho, ha prajeſche: Ja czu, bódż wuſchwarṅené. Nédém hacż to wuprajiw
bė, bó tón Wuſad z ṅoho pṙeicż, ha wón bė wuſchwarṅené. Jėzus jomu
porozé, hoṅeſche joho wot ßo pṙeicż, ha prajeſche jomu: ladai, zo to
Nikomu ṅepojedaſch; hale dżi, pokaż ßo tomu Mėſchnikei, ha woprui tón
Dar, kotréż jo Moyzes wukazaw, jim k Wobſwėtkoſcżeṅu, zo bóchu woni
pżepokazani bóli wot toho twojoho Wuſchwarṅeṅa, ha potaikim teiż wot
teje mojeje na tebi wopokazaṅeje Moczé.

Tónſamé Cżwojek pak woteṅdżiwſchi, potża<marginalia>♣Mr.♠ 1,
45.</marginalia> ẇele wot toho pojedacż, ha tu Wėcz do Ludżi ṅeſcz; ta
Rétż wot Jėzuſa bó pżeczé bóle ha bóle rozṅeſena; ẇele Ludu kṅomu ßo
zromadżeſche, tak, zo wón ṅemóżeſche téch Cżródow Ludżi dla jacz zjawṅe
do Mėſta nutzhicż; hale wonka zwoſtawaſche na puſtéch Blakach, ha wo
wſchich Stronow kṅomu ßo zkhadżuwachu, zo bóchu joho
ſwóſcheli,<marginalia>♣Lc.♠ 5, 15.</marginalia> ha wot ſwojich
Khoroſczow wuſtroẇeni bóli. Jėzus pak tżaſto wotkhadżuwaſche do
Puſczinow, ha tam ßo modleſche.

Wuſtroẇeṅo toho Swużownika jenoh’ Hauptmana.

Jėzus do toho Mėſta Khavarnaum nutzzaṅ<pb
n="118"/>dże.<marginalia>♣Mth.♠ 8, 5.</marginalia> Tam na Sṁercż khoré
leiżeſche jenoho<marginalia>♣Lc.♠ 7, 2.</marginalia> Hawptmana
Swużownik, kotrohoż ſebi wón jara ważeſche. Tónſamé Hawptman wot Je̓zuſa
pojedacż ſwóſchiwſchi, poſuwa kṅomu Żidowſkich Starſkich, ha da joho
proſécż, zo bó pżiſchow, ha toho joho Swużownika
wuſtrowiw;<marginalia>♣Mth.♠ 8, 6.</marginalia> wón da prajicż: Kṅeże,
mói Swużownik leiżi doma jicżniwé wo wilkich Boloſczach.

Cżi póſuwani Żidowſczé Starſczé k Jėzuzei pżiṅdżiwſchi,<marginalia>♣Lc.♠
7, 4.</marginalia> jara nuterṅe joho proſchachu, ha prajachu: Ton
Cżwojek jo je hódni, zo jomu tulei Nadu wopokażeſch; pżetoż wón,
hacżruniſch czuzowné Pohan, lubuẇe tón naſch Lud; ha wón ßam jo nam jenu
Synagogu natwariw. Je̓zus wotmoji: Ja czu pżiṅcż, ha czu toho Khoroho
wuſtrowicż. Ha nédém Je̓zus z nimi ſobudże̓ſche.

Ha déż wón bė ṅedalako wot teje Hawptmanoweje<marginalia>♣Lc.♠ 7,
6.</marginalia> Khėiże, póſuwa tón Hawptman ſwojich Pżecżelow napżecżo,
ha da jomu prajicż: Kṅeże, ṅetżiṅ ſebi taikeje Próczé; ja ṅeiſém
doſtoiné, zo bó te pod moju Tzèchu nutzzaſchow; tohodla teiż ṅeiſém ja
ßo ßamoho za hodṅoho dżerżaw, zo bóch ja ßam ktebi pżiſchow; hale ṙek
jenoi ze Swowom, ha tón mói Swużownik budże wuſtroẇené. Pżetoż teiż ja
ſém Cżwojek Wóſoknoſczi podcżiſṅené, ha mam Wojakow pod ſobu; ha déż
jenomu ṙeknu: dżi, da wón dżo; ha déż druhomu ṙeknu: pói ſém, da wón
pżiṅdże; ha déż mojomu Swużownikei praju: tżiṅ to, wón je tżini. To
czéſche ṙecz: kaiż mi ta moja Wóſoknoſcz porutżecż ma, ha kaiż ja tém
mojim Podatém porutżecż mam; tak maſch té porutżecż tém Khoroſczam —.
Sélna bė ta joho Wėra do Jėzuſa.

Jėzus to ſwóſchiwſchi, dżiwaſche ßo na nim, wobrocżi ßo ktomu Ludei kiż
za nim dżėſche, ha lekné: zawėrno praju ja wam: taikeje We̓ré ja <pb
n="119"/>ṅeiſém wo Izraelu namakaw. Tónlei Pohan mėjeſche jacz Wėré k
Jėzuſei, hacż ſchiczé cżiſami Izraelitoẇe, kiż teiż wo ſwojei Nuzé wot
ṅoho ſebi Pomocz proſéli bėchu. Ja pak wam praju: ẇele budże jich pżiṅcż
wot<marginalia>♣Mth.♠ 8, 11.</marginalia> Raṅa, ha wot Ẇetżora, ha woni
budża z Abrahamom, ha z Izaakom, ha z Jakubom wo ṅeƀeſkim Kraleſtẇe k
Blidu ſeidżecż; te Dżėcżi toho Kraleſtwa pak budża wuṁetane do teje
wonkocżṅeje Tżmó; tam budże Pwatż ha Kżipeṅo téch Zubow. Cżi Izraelitoẇe
ßu pṙedé bóli tón woſebe wuzwolené Lud bożi; hale teje ſwojeje Ṅewėré
dla ſu potém zaſtortżeni; ha na jich Mėſto ſu ſtupili pohanſke Ludé, kiż
tu Jėzuſowu Wutżbu ſu hoṙebrali.

Ha Jėzus ṙekné tomu Hawptmanei pżez téch joho Pżecżelow: dżi, kaiż té
wėriw ſé, tak ßo cżi ſtaṅ. Ha wo teiſamoi Żtundże bó tón Swużownik
ſtrowé. Ha cżi, kiż bėchu póſuwani bóli, déż zas dom pżiṅdżechu,
namakachu toho Swużownika<marginalia>♣Lc.♠ 7, 10.</marginalia> hiżo
wotkhoṙenoho tżerſtwoho.

Tón S. Sczenik Matthej tulei Stawiznu zkrótka pṙeicż pojeda tak, hako bó
tón Hawptman ßam k Jėzuſei pżiſchow, hako bó wón ßam k Jėzuſei rétżaw
teſame Swowa, kotreż jo jomu naipṙedé pżez téch Żidowſkich Starſkich, ha
potém pżez téch ſwojich Pżecżelow prajicż daw. Żtoż té Nėkomu kazaſch,
ha wón na twoje Kazaṅo, wo twojim Ṁeṅe tżini ha rétżi, to tak wonpada,
hako bó je té ßam tżiniw ha rétżaw.

Dale pak jo wo téch Swowach „tón Hawptman k Jėzuſei pżiṅdże, jena
Pótainoſcz. Kah da ßo k Jėzuſei pżiṅdże? Nicz z témai Nohomai hale ztej
Wutrobu. Ẇele jacz Wėré ha Dowėrnoſcze k Jėzuſei mėjeſche tón Hawptman
ßam, déżli cżi wot ṅoho póſuwani Poſelſtnikoẇe; cżi k Jėzuſei pżiṅdżechu
z Nohami, wón ßam pak pżiṅdże z Wutrobu. z Poniżnoſcze ṅezważi ßo wón,
ßam k Jėzuſei hicż, dokelż bė jedén pohanſki Cżwojek; mėſto ßo póſuwa
wón téch Żidowſkich Starſkich, kotréchż za ẇele doſtoiniſchich
dżerżeſche, hacż ßo ßamoho; ƀeztém bė wón ß m Jėzuſei zpodobniſchi,
déżli woni. Wo ſwojei Poniż oſczi ṅetwaṙeſche wón na ßo ßamoho, hale na
tu jich za<pb n="120"/>ſtupnu Próſtwu; ƀeztém jomu Jėzus tu Nadu
wopokaza, nicz na te jich Swowo, hale na tu joho Wėru. Żtoż Jėzus tém
joho Poſelſtnikam prajiw jo, ṅejo je prajiw jich dla, hale joho dla; ha
tohodla Matthej piſa: Jėzus ṙekné tomu Hawptmanei.

Mėimó ſélnu Wėru ha Dowėrnoſcz k naſchomu Jėzuſei; tak mó k ṅomu
pżiṅdżemó, jomu ßo zpodobamó, bórṅe joho z naſchimi cżėwnémi Wotżimi
żeni ṅewoladali.

Wubudżeṅo jenoho Wumṙetoho.

Nazaitra dżėſche Jėzus do jenoho Mėſta, kotreż rėkaſche Naim; z nim
dże̓chu joho Wutżowniczé,<marginalia>♣Lc.♠ 7, 11.</marginalia> ha ẇele
Ludu. Déż wón k Rotam toho Me̓ſta ßo pżibliżuwaſche, leicże, da bó ruṅe
wonṅeſené jedén Mordwé, kiż bė tón jenicżki Séhn ſwojeje Macżeṙe; ha
wona bė Wudowa; ha ẇele Ludu z toho Mėſta dże̓ſche z ṅeju. Tuſamu déż tón
Kṅez wulada, bó z Miwoſcze kni zhnuté, ha ṙekné ji: Ṅepwakai. Ha
pżiſtupiwſchi dótkné ßo toho Kachcża. Cżi pak, kiż ṅeſechu, zaſtachu.
Je̓zus ṙekné: Modżeṅtże, ja cżi kazam, ſtaṅ hoṙe. Ha tón Wumṙeté ßo
hoṙepoſéné, ha potża rétżecż. Ha Jėzus joho da tei joho Macżeri.

Schitkich Bojoſcz pże̓wza; woni Boha kwalachu, ha prajachu: jedén wilki
Proveta jo ƀez nami hoṙeſtanéw; ha Bóh jo tón ſwói Lud domapótaw. Ha ta
Rétż wot toholei Dżiwa wuṅdże po czéwoi Żidowſkei, ha po wſchim wokowném
Kraju.

43. Polazuwaṅo.

Jan z Jaſtwa k Jėzuſei ſcżełe.

Janowi Wutżownikoẇe ſchitko to, żtoż Jėzus<marginalia>♣Lc.♠ 7, 18.
♣Mth.♠ 11, 2.</marginalia> tżiṅeſche, dopojedżechu Janei, kiż wo Jaſtẇe
ſeidżeſche. Jan póſuwa dẇejoch wot ſwojich Wu<pb n="121"/>tżownikow k
Jėzuſei, ha da jomu prajicż: Sé té Tón, kiż té pżiṅcż dérbiſch, tón
ſlubené Zbóżnik, habé mamó mó na jenoho druhoho tzakacż? Jan bė hiżo
dawno wėſté, zo Jėzus tón ſlubené Zbóżnik jo; wón pak czéſche, zo teiż
cżi joho Wutżowniczé bóchu powṅe pżepokazani bóli; tohodla jich k
Jėzuſei ſcżełeſche.

Tei dwai Muzkei k Jėzuſei pżiṅdżiwſchi ṙeknéſchtai:<marginalia>♣Lc.♠ 7,
20.</marginalia> Jan tón Kcżenik jo nai ktebi póſuwaw, ha da ßo
praſchecż: ſé té Tón, kiż té pżiṅcż dérbiſch, habé mamó mó na jenoho
druhoho tżakacż?

Ruṅe wo teiſamoi Żtundże pak Je̓zus tam ẇele Cżwojekow wumóżi wot jich
Khoroſczow ha Zwóſcżow, ha wot téch zwéch Duchow, ha ẇele Slepém te
Widżeṅo wudżėli.

Ha wón témai Poſelſtnikomai wotmoji: Dżitei, ha wupojedaitei Janei, żtoż
nėt ßamoi ſwóſchawoi ha widżawoi ſtei; Slepi widża, Kromi khodża,
Wuſadni budża wuſchwarṅeni, Wuchi ſwóſcha, Mordwi hoṙeſtawaja, tém
Khudém budże te Evangelium prėduwane; ha zbóżné, kiż na mni ßo
ṅepohórſchuẇe.

Te Swowcżko Evangelium rėka zẇeſeliwo Póſtwo. Zo te z tém Hadamowém
Rėchom zankṅene Ṅebjo pżez Jėzuſa budże wotewṙene; zo Bóh nam Cżwojekam
nadné bócż cze; telei zẇeſeliwo Póſtwo bó dṙe ſchitkim prėduwane; hale
zẇetżoh’ jenoi cżi Khudżi je rad hoṙeƀeṙechu; cżi Bohacżi, kiż tón ſwói
Tróżt wo tém Bohaczſtẇe pótachu, wot ṅe ṅerodżachu. Cżi do Tżaſnoho
zalubuwani Żidża wottżakuwachu taikoho Zbóżnika, kiż budże wo ſwėtnei
Hordoſczi na Zemi kraluwacż. Zo Jėzus teiż ßam za ßo ſebi tu Khudobu
wuzwoliw bė; zo wón wilkim Cżeżam, Cżerpeṅam, tei naiboloſcziwſchei
Matṙe ßo podcżiſné, to bė jim k Pohórſchkei; habén tohodla ṅechachu woni
joho za toho ſlubenoho Zbóżnika zpóznacż.

Jėzus Jana kwali.

Déż tei Janowei Wutżownikai bėſchtai zas<marginalia>♣Lc.♠ 7,
24.</marginalia> woteṅſchwoi, potża Jėzus wot Jana ktomu Lu<pb
n="122"/>dei rétżecż, prajiczé: Żto ſcże wó do teje Puſcziné wonſchli
woladacż? jenu Scżinu, kotruż tón Wėtzik tam ha ſém pozibuẇe, jenoho
Cżwojeka, kiż dżentz tak, jutze hinak rétżi? Nė; Jan jo kruté wobſtainé.
Żto ſcże wonſchli woladacż? jenoho do ṁechkeje Draſté zwoblekanoho
Cżwojeka? Leicże, kiż wo ṁechkich Draſtach khodża, ha wo Lóżtach żiwi
ſu, cżi ſu wo kralowſkich Rodach. Żto da ſcże wonſchli woladacż? jenoho
Provetu? Hai, ja wam praju, jaczé hacż Provetu; pżetoż wón jo tónſamé,
wot kotrohoż piſane ſteji: Pżed mojim Wobletżom ſcżcwu ja mojoho
Jandżela, kotréż<marginalia>♣Mal.♠ 3, 1.</marginalia> budże tón twói
Pucż pżed tobu pżihotuwacż.

Zawėrno praju ja ẇam: ƀe wſchitkimi, kiż<marginalia>♣Mth.♠ 11,
11.</marginalia> wot Żónſkich narodżeni ſu, żadén ẇetżi Proveta
hoṙeſtanéw ṅejo, déżli Jan tón Kcżenik; kotréż pak jo ṁeṅſchi wo tém
Kraleſtẇe téch Ṅeƀes, ton jo ẇetżi hacż wón. Jėzus bė pów Lėta mótzi
hacż Jan; bė teiż zpoſleda Jana zpotżaw te Kraleſtwo téch Ṅeƀes
prėduwacż; ha cżi Żidża zprėṅa do Jėzuſa ṁeṅe dżerżachu, hacż do Jana.
Jėzus pak bė tola ẇetżi.

Wot téch Dnów Jana toho Kcżenika hacż do<marginalia>♣Mth.♠ 11,
12.</marginalia> nėtka te Kraleſtwo téch Ṅeƀes Hwawt cżerpi, ha kiż
Hwawt tṙebaja, cżi je k ſebi dotornu. Pżetoż Moyzeſowé Zakóṅ ha ſchiczé
Provetoẇe hacż do Jana ſu provecżili, ha za pżichodne lubili toho
Zbóżnika ha te joho ṅeƀeſke Kraleſtwo; Jan pak jo toho hiżo pżitomnoho
Zbóżnika wopojeduwaw ha wozjawnoſczaw. Ha czeicże-li je wó praẇe
zrozemicż, Jan jo po tém Duchu tón Helias, kotréż pżiṅcż dérbi. Żtóż
Wuſchi k ſwóſcheṅu ma, ṅech poſucha.

Tón wilki Proveta Helias, kiż jo żiwé ze Zemje pṙeicżzaté, budże pṙedé
ſudnoho Dṅa zas na Zemju pżiṅcż, ha téch Cżwojekow móczṅe k Pokucże
napominacż. Runiſch tak jo Jan téch Żidow k Pokucże napominaw zkrótka
pṙedé Jėzuſa. Na Janowe Napominaṅa ẇele Ludżi Pokutu tżiṅeſche; tak te
ṅeƀeſke Kraleſtwo potża Hwawt cżerpecż, dekelż Ludżo <pb n="123"/>z
Hwawtom do ṅoho ßo cżiżcżachu. Żtoż bė Jan zapotżaw, to Jėzus ha
Jėzuſowi Wutżownikoẇe dale wuẇeduwachu; na te jich Prėduwaṅa ẇele
Cżwojekow te ſwoje Moczé na to napinachu, zo bóchu ſebi tu Zbóżnoſcz
wużtrécuwali. Pżetoż żadén Wotroſcżené ṅebudże wo ṁechkim Poſleżku do
Ṅeƀes doṅeſené; kóiżdé dérbi teiż ßam ßo pżimacż, dérbi wójuwacż ha
pżedobówacż téch Ṅepżecżelow ſwojeje Duſche; dérbi woſobṅe pżewiṅecż ßo
ßamoho, ha te ſwoje zwe Nakhilnoſcze; tak dérbi ßam ſebi ſamomu Hwawt
tżinicż, zo bó Bohu napżecżo ṅezajėw.

Ha ſchitkón Lud, kiż to ſwóſcheſche, ha cżi<marginalia>♣Lc.♠ 7,
29.</marginalia> Czwónikoẇe, kiż bėchu z tej Janowej Kcżeṅczu wukcżeni,
Boha zprawnoſcżachu ha kwalachu. Hale cżi Varizeeṙo ha Zakoṅa-Rozomni tu
nadnu bożu Radu wo ſebi ſaméch zadzpėwachu; ha woni ṅebėchu wot Jana ßo
kcżicż dali.

Tón Kṅez Jėzus dale prajeſche: Komu bóch ja téchlei Cżwojekow toholei
Splahwa pżirunaw? Komu ßo woni runaja? Woni ßo runaja tém Hóltżatam, kiż
na tém Torożcżu ſeidża, ha cżi jeni na téch druhich wowaja: mó ßmó wam
piſkali, ha wó ṅeiſcże ṙejuwali; mó ſmó wam na Pwatż zpe̓wali, ha wó
ṅeiſcże pwakali. Tedém Hóltżata taiku Hru hrajachu, zo na jenei Stroṅe
nėkotre piſkachu ha ßo ſmėjachu; na druhei Stroṅe nėkotre żawoſcżachu.
Kotreż pak ſobuhracż ṅechachu, tém te Hrajacze prajachu: Piſkaṅo ßo wam
ṅelubi, Pwakaṅo ßo wam teiż ṅelubi; żto da jo z wami tżinicż? Najebacż
was.

Pżetoż Jan tón Kcżenik jo pżiſchow, Klėba<marginalia>♣Lc.♠ 7,
33.</marginalia> jo ṅejėd, Wina jo ṅepiw, jara krucże jo ßo poſcziw; ha
wó prajicże, zo ma Tżerta. Tón Séhn toho Cżwojeka jo pżiſchow, wón jė,
ha wón pije kaiż druzé Cżwojekoẇe; ha wó prajicże: leicże Cżwojeka, kiż
jo jedén Żracżk, Żlokar toho Wina, Pżecżel téch Czwónikow ha Re̓ſchnikow.
Hale wo wſchim jo ta Mudroſcz zprawnoſcżena wot ſwojich Dże̓cżi. Pėkni
mudri Cżwojekoẇe zpóznaja ha wuznawaja, zo Bóh ſchitko mudṙe ha praẇe
tżiṅi. Na ſẇatém Jeṅe jo Bóh <pb n="124"/>Cżwojekam prédkpoſtajiw tón
Pżikwad jenoho ßuroẇe krutoho Żiẇeṅa, ha pokazaw: żto Cżwojek z bożej
Pomoczu zṅeſcz móże. Jėzus pak jo wot teje Janoweje Surowoſcze
wotpużcziw; wón jo drudé teiż nėżto Dobre ſobupojėd, Wina ßo napiw; zo
bó Nikoho wot ßo ṅewotraſchiw, jo na ſebi taike Pżikwadé wotedawaw,
kotreż ſchiczé ſczėhuwacż móża.

Jėzus téch Ṅepokutnéch poklėje.

Tedém Jėzus potża ſwaṙecż na te Mėſta, wo<marginalia>♣Mth.♠ 11,
20.</marginalia> kotréchż wón naijaczé Dżiwow ſkutkuwaw bė, zo ſu tola
ṅepokucżili. Wón prajeſche: Bėda tebi Khorozaim, bėda tebi Bethſaida!
Pżetoż, débėchu wo téch pohanſkich Mėſtach Tyruſu ha Sidoṅe ßo ſtawo
taike Dżiwé, hako wo was ßo ſtawo ſu; woni bėchu dawno wo woſanéch
Mėchach, ha wo Popeẇe pokucżili. Tohodla praju ja wam: Tyruſei ha
Sidonei budże na tón Dżeṅ toho Suda lóżije, déżli wam. Ha té Khavarnaum,
budżeſch tṙebai té hacż do Ṅebes hoṙe wuzbėṅene z toho, zo ja wo tebi
pobódliw ſém? Nė, do Hele dele budżeſch zaſtortżene; pżetoż débėchu wo
Sodoṁe ßo ſtawo te Dżiwé, kiż wo tebi ßo ſtawo ſu, bė tṙebai Sodoma hacż
do dżentziſchoho Dṅa ſtejo woſtawo, dokelż cżi Sodomitoẇe bėchu
pokucżili. Tohodla praju ja wam: Tém Sodomitam budże na Dżeṅ toho Suda
lóżije, déżli tebi. Jaczé Nadow jedén wot Boha dóſtaṅe, cżeżiſche
Zamojeṅo zmėje, ṅejo-li deṙe je nawożiw.

44. Polazuwaṅo.

Pżewobrocżeṅo teje zjawneje Rėſchniczé.

Jedén z téch Varizceṙow proſcheſche Je̓zuſa, zo<marginalia>♣Lc.♠ 7,
36.</marginalia> bó z nim pojėd. Jėzus pżiṅdże do joho Domu, ha ſéné ßo
k Blidu. Ha leicże, jena Żónſka, kotraż be̓ wo tém Mėſcże znata
Re̓ſchnicza, hacż zoni, zo Je̓zus wo tém Doṁe toho Varizeeṙa <pb
n="125"/>ßo k Blidu ſénéw jo, pżiṅeſe wona jenu alabaſtrowu Buſchwicżku
pownu woṅateje Żawbé; ha ſtejiczé zadé kjoho Nohomai, pwakaiſchi potża
tei joho Nozé ze Sélzami matżecż, ha z Woſami ſwojeje Wowé trėcż;
hubicżkuwaſche ha ze Żawbu żawbuwaſche tei joho Nozé. Żidża po Kraja
Waſchṅu k Jėdżi jacz leiżachu hacż ſeidżachu. Mėſto Stólcżkow ha Wawkow,
kotreż mó mamó, mėjachu woni Wóżka, wo kotréchż te delṅe Cżėwo z
Poſchonkom leiżeſche, ha te Nohi z Boka wontzjachu; te horṅe Cżėwo pak
bė pozbėṅene, na Wóchcż podepṙene; te jich Blida k Jėdżi bėchu
jaranizke. Z toho hodżi ßo deṙe zrozemicż, ka jo ta Żónſka k témai
Jėzuſowémai Nohomai wot zadé dobré Pżiſtupk mėwa.

To widżiwſchi tón Varizeer, kiż joho bė pżeproſéw, ṙekné ßam pżi ſebi:
Wón, débó Proveta bów, bó teiż ẇedżaw, żtó ha kaika to Żónſka jo, kiż
joho ßo dótka; pżetoż wona jo Rėſchnicza.

Jėzus jomu na joho Móſle wotmoji, ha ṙekné: Sémaṅe, ja mam cżi nėżto
prajicż. Wón ṙekné: Miżtéṙe prai. Jėzus: Wėſté Lichownik me̓jeſche dwej
Dówżnikow; tón jedén bė dówżné ṗecż Stów Dżeſatnikow; ha tón druhi pów
Sta. Déż teiſamoi nitżo ṅeme̓jeſchtai, zo mówoi zapwacżicż, wón wobimai
ſcho darmo zpużcżi. Kotré wot nej’ da joho jaczé lubuẇe? Tón Varizeer
ṙekné: ja mam za to, zo Tón, kotromuż jo jaczé zpużcżiw. Na to Jėzus:
praẇe ſé ſudżiw.

Ha k tei Żónſkei ßo wobrocżiwſchi, prajeſche Sémanei: Widżiſch tulei
Żónſku? Ja ſém do twojoho Domu nutzzaſchow, ha té ṅeiſé mojimai Nohomai
Wodé podaw; wona pak jo mojei Nozé ze Sélzami matżawa, ha z Woſami
ſwojeje Wowé trėwa. Té ṁe ṅeiſé wokoſchaw; wona pak, hacż jo
nutzdóſchwa, jo ṅepżeſtawa tei mojei Nozé wokoſchuwacż. Té mi ṅeiſé
mojeje Wowé z Wolijom pożawbuwaw; wona pak jo mojei Nozé z woṅatej’
Żawbu wużawbuwawa. <pb n="126"/>Tohodla praju cżi ja: ji jo ẇele Rėchow
zpużcżene, dokelż wona jo ẇele lubuwawa; komuż pak jo ṁeṅe zpużcżene, jo
Czeich, zo tón ṁeṅe lubuẇe.

Wo Żidowſkim Kraju bė tédém te Waſchṅo tomu do Domu pżiṅdżaczomu
Pżecżelei habé Hoſczei naipṙedé vréſchnu Wodu podacż k wotmócżu téch
Nohow; potém joho k Czeichei teje Luboſcze wokoſchecż, na joho Wowu
Kuſacżk woṅatoho Wolija wulinécż, ha tak joho wokżewicż. Scho to bė tón
Varizeer wonkawoſtajiw, Jėzuſei ṅetżiniw, ſnadṅe tohodla, dokelż cżi
Varizeeṙo teiż hewak toholei Waſchṅa ſobuṅedżerżachu, taike Wokżeẇeṅa
ſebi zapojeduwachu.

Jėzus pak ṙekné k tei Żónſkei: Twoje Rėchi ſu cżi zpużcżene. Ha cżi z
nim k Blidu ſeidżaczi potżachu pżi ſebi prajicż: Żtó jo tónlei, kotréż
teiż te Rėchi zpużcżuẇe? Jėzus pak k tei Żónſkei ṙekné: Ta twoja Wėra jo
cżi zpomhawa, dżi wo Mėṙe.

45. Polazuwaṅo.

Jėzus pomha jenomu Wobſéhṅenomu, kiż bė ſlepé ha nėmé.

Jėzus ha joho Wutżownikoẇe pżiṅdżechu do<marginalia>♣Mr.♠ 3,
20.</marginalia> toho Domu, wo kotrémż Jėzus te ſwoje Hoṙedżerżeṅo
mėjeſche wo tém Mėſcże Khavarnaum; nédém pak ßo tam zas tak ẇele Ludżi
romaduzeṅdże, zo woni hiżcże ṅemóżachu wo Mėṙe Kle̓ba
poje̓ſcz.<marginalia>♣Mth.♠ 12, 22.</marginalia>

Ha bó k Jėzuſei pżiẇedżené jedén wot Djabowa wobſéhṅené Cżwojek, kiż bė
ſlepé ha nėmé. Jėzus toho Djabowa z ṅoho wuhna, ha tak
jomu<marginalia>♣Lc.♠ 11, 14.</marginalia> zpomha, zo wón ne̓t rétżeſche
ha widżeſche. Ha ſchitkón Lud jara ßo zpodżiwaſche ha prajeſche: hacż
tónlei ṅejo tón Davidowé Séhn, tón ſlubené Zbóżnik.

Leſtéruwaṅo téch Varizeeṙow.

Cżi Varizeeṙo, ha cżi Piſma-Wutżeni, kiż<marginalia>♣Mth.♠ 12, 24. ♣Mr.♠
3, 22.</marginalia> bėchu wot Jėruzalema pżiſchli, to ſwóſchiwſchi, <pb
n="127"/>prajachu: wón te Djabowé hinak wonṅchoni, hacż wo Becizebube
tém Naiwóſchim téch Djabowow. Czéchu ṙecz: wón ma z tém naiwóſchim
Tżertom pżezjene, ha wo joho Moczé te niſche Tżerté wuhoṅa.

Jėzus te jich Móſle widżiwſchi, rétżeſche knim<marginalia>♣Mth.♠ 12,
25.</marginalia> wo Pżirunaṅu: Kóiżde Kraleſtwo, kotreż jo rozdżėlene
napżecżo ſebiſamomu, budże wupuſczene; kóiżde Mėſto, kóiżdé Dom, kiż jo
rozdżėlené napżecżo ſebiſamomu, ṅebudże wobſtacż. Bó-li Sathan Sathana
wuhoṅaw, tak bó tón Sathan rozdżėlené bów napżecżo
ſebiſamomu;<marginalia>♣Lc.♠ 11, 18.</marginalia> ha kah mówo te joho
Kraleſtwo wobſtacż? Hako bó ṙek: Ṅerétżcże ſchak tak wólbérṅe, zo ja z
Pomoczu toho wóſchoho Djabowa te niſche Djabowé wuhoṅam. Schitke zwe
Duchi na to dżėwaja „Cżwojekow do Żkodé ha Ṅezboża zacżanécż; wo tém
ſebi woni jedén tomn druhomu ṅezadżėwaja, hale ẇele jacz pomhaja, deṙe
ẇedżiwſchi, zo, débóchu ſami ƀeſobu ſebi zadżėwali, nitżo wuréchtuwacż
ṅemóli.

Wó, kiż wó jene Hozpodarſtwo, jene Dżėwo, jene Wobſtaraṅo romadże macże,
k naiṁeṅſchom wot téch lózéch, tola pak pżeklepanéch Tżertow wukcże
„jedén tomu druhomu napżecżo ṅetżinicż, hale zjenoho bócż, romadu
dżerżecż.

Ḃez Żidami bėchu teiż nėkotzi taiczé, kiż z wėſtémi z bożoho Swowa
romadu zeſtajanémi Modlitwami te Djabowé z téch Wobſéhṅenéch
wużonuwachu; ha déż to tżiṅachu z prawoj Wėru na Boha, te Djabowé jim
woprawdże wichuwachu. Na téch ßo Jėzus wowaſche, ha prajeſche:

Jo-li zo ja te Djabowé wonhoṅu wo Beelzebube,<marginalia>♣Lc.♠ 11,
19.</marginalia> wo Kim da je wonhoṅa te waſche Dżėcżi? Tak da budża
woni waſchi Sudniczé.

Jo-li zo pak ja wo tém Porſcże bożim, wo<marginalia>♣Mth.♠ 12,
28.</marginalia> tém Duchu bożim te Djabowé wuhoṅam; tak jo zawėrno te
Kraleſtwo boże kwam dóſchwo; t. r. wone ßo ßamo pokazuẇe, zo ja tón
ſlubené Zbóżnik ſém.

Habé kah mów żtó nutzhicż do toho Domu<marginalia>♣Mth.♠ 12, 29. ♣Lc.♠
11, 21.</marginalia> jenoho Sélnoho, ha te joho Wėczé porabacż, <pb
n="128"/>khiba zo pṙedé toho Sélnoho wujeże? Déż tón Sélné deṙe
wubróṅené tón ſwói Dom wobwachuwe, jo wo mėrnei Zechernoſczi ſcho żtoż
wón wobſéhṅe. Pżiṅdże pak na ṅoho jedén ſélniſchi hacż wón jo, ha joho
pżedobódże, budże jomu pṙeicżzacż ſchitku joho Bróṅ, na kotruż wón ßo
zpużczeſche, ha budze te joho Wuróbki rozdżėlicż. Hako bó ṙek: Débó tón
Tżert ſélniſchi bów hacż ja, ṅebó wón ßo daw wote mṅe wupżijecż habé
wotehnacż; tak da ßo ſamo pokaże, zo ja tón Selniſchi ſém.

Dwojakoſcz, Tajeṅo, Wotlakuwaṅo wo tei ſẇatei Wėṙe kcżerpeṅu ṅejo;
kóiżdé jo winoité Jėzuſa za toho ſluƀenoho Zbóżnika zpóznacż, ha ruṅewon
k ṅomu ßo wuznawacż; hewak jo ha woſtaṅe joho Ṅepżecżel. Tohodla Kréſtus
pżiſtaji: Żtóż ṅejo zo mnu, tón jo napżecżo mi; ha<marginalia>♣Mth.♠ 12,
30.</marginalia> żtóż zo mnu ṅeromadżi, tón rozperſcha.

Rėch pżecżiwo Sẇatom’ Duchei.

Zawe̓rno praju ja wam: ſchitke Re̓chi budża<marginalia>♣Mr.♠ 3,
28.</marginalia> Cżwojekam wodate, teiż te Boha-Leſtéruwaṅa, kotreż woni
wuleſtéruẇu, budża jim wodate; żtóż pak Boha leſtéruẇe pżecżiwo tomu
Duchei<marginalia>♣Mth.♠ 12, 31.</marginalia> Sẇatomu, tomu ṅebudże
wodate. Żtóżkuli Swowo wurétżi pżecżiwo tomu Séhnei toho Cżwojeka, tomu
budże wodate; żtóż pak rétżi pżecżiwo tomu Duchei Sẇ., tomu ṅebudże
wodate anicz wo témlei, anicz wo tém pżichodném Swėcże; hale won zdżerżi
tón ſwói Rėch k wėcżnomu Zatamaṅu. Tak Jėzus wotrétża, dokelż
woni<marginalia>♣Mr.♠ 3, 29.</marginalia> prajachu, zo wón jenoho
ṅeſchwarnoho Ducha ma.

Nėkotzi Jėzuſa hako Cżwojeka leſtéruwachu, dokelż wo tém joho wonkocżném
Zadżeṙżeṅu ha Wobóṅdżeṅu To ha Tamo jim ßo ṅelubeſche, k Pż. zo Jėzus
tak ẇele ßo ṅepoſcżeſche hako Jan tón Kcżenik; zo na Hoſczinu
pżeproſchené te Dobre ſobujėdżeſche, ha Wino pijeſche; zo teiż Sobotu
Khoréch wuſtroẇeſche; zo z témi Czwónikami ha Réſchnikami jėdżeſche, rc.
Te Leſtéruwaṅa toho Jėzuſowoho Zadżerżeṅa Jėzus ßam tomu Ṅerozomei, tei
Wupoſczi <pb n="129"/>pżirachnuwaſche, ha wilki Tjel jim je k Dobrocże
dżerżeſche. Hale déż cżi Varizeeṙo te joho bóizke Skutki, te Wuhoṅeṅo
téch Djabowow, ha druhe pżed jich Wotżimi tżiṅene Dżiwé, wo kotréchż ta
bóizka Mócz zjawṅe ßo wopokazuwaſche, ha woni teiż ßami pżi ſebi
pżepokazani bėchu, zo hinak ßo ſtacż ṅemóża, déżli z bóizkeje
Schohomócznoſcze; déż woni taike joho bóizke Skutki za Skutki toho
Tżerta wondawachu, to ṅebė Ṅewėdomoſcz ha Wupoſcz, hale to bė pur luta
Lózoſcz ha Zwóſcz, tón Rėch pżecżiwo Sẇatomu-Duchei.

Wo ſẇatém Piſṁe jo Bohu Wótſczei pżiſamotnoſcżena ta Schohomócznoſcz; ha
tohodla te ze Swaboſcze wobóṅdżene Rėchi rėkaja „Rėchi pżecżiwo tomu
Wotſczei. Tomu Séhnei jo pżiſamotnoſcżena ta Wėdomoſcz ha Mudroſcz; ha
tohodla te z Ṅewėdomoſcze ha z Wupoſcze wobóṅdżene Rėchi rėkaja „Rėchi
pżecżiwo tomu Séhnei. Tomu Sẇatomu-Duchei jo pżiſamotnoſcżena ta Luboſcz
ha Dobrocżiwoſcz; ha tohodla te z Lózoſcze wobóṅdżene Rėchi rėkaja
„Rėchi pżecżiwo Sẇatomu Duchei.

Déż jedén z Nachwoſcze ßo pżekwata; déż z Lėṅoté zakomdżi tu ſwoju
Winoitoſcz wotwożicż; déż tei Wótroſczi toho Zpótuwaṅa powichṅe,
podleiżi, do Rėcha dopaṅe; to jo Rėch teje Swaboſcze. Déż jedén nėżto
ṅewė, na nėżto ßo ṅedopómni, żtoż tola ẇedżecż dérbi, ha teiż ẇedżaw ha
ßo dopómniw bó, débó ródné ha kedżbné bów, ha potém z taikeje
Ṅewėdomoſcze wopaki tżini; to jo Rėch teje Ṅewėdomoſcze. Déż pak jedén
tu pownu Wėdomoſcz, dobre Zpóznacżo ha Pżepokazaṅo ma, ha tola ze Zamſom
kaiż tomu ṙecz Bohu klubu tei Woli bożei ßo napżecżo ſtaja; to jo
djabowſka Lȯzoſcz ha Zwóſcziwoſcz, kotraż budże jara jara zcżeżka
wodata. Bó dṙe bówa k wodacżu, débó wėrna Pokuta ſczėhuwawa; hale
zẇetżoh’ naibóle Taiczé wo tei Lózoſczi zatẇerdṅeni żeni wėrṅeje Pokuté
ṅetżiṅa, ha tak Wodacża ṅekrédnu anicz wo témlei Żiẇeṅu, anicz po
Sṁercżi wo tém Tżiſcżu.

Déż Jėzus te Djabowé wuhoṅeſche, Khoréch wuſtroẇeſche, taikich joho
Skutkow Dobrota kóiżdomu do Wotżow padaſche, ha cżi Varizeeṙo ßami je za
dobre zpóznachu; tola pak je pżizpėjachu tomu Tżertei, prajiczé, zo
Jėzus je tżini z Moczé toho Djabowa. Ta Lózoſcz jich tak <pb
n="130"/>rótnéch tżiṅeſche, zo woni te Pwodé za dobre, tón Żtom pak tola
za zwó mėjachu. Tohodla jim Jėzus prajeſche:

Jene wot tej dwej, habó praicże: tón Żtom<marginalia>♣Mth.♠ 12,
33.</marginalia> jo dobré, ha te Pwodé ſu dobre; habó nédém praicże: tón
Żtom jo zwó, ha te Pwodé ſu zwo; pżetoż z téch Pwodow ßo tón Żtom
zpóznaje. O wó Splahw téch Jechcżeṙow, kah moli wó żto dobre rétżecż,
kiż wó zwi ſcże? Tżohoż jo Wutroba powna, wot toh’ Hort rétżi. Dobré
Cżwojek z dobroho Pokwada Dobre wonpżiṅeſe; ha zwé Cżwojek ze zwoho
Pokwada Zwo wonpżiṅeſe. Ja pak wam praju: na tón ſudné Dżeṅ zmėja
Cżwojekoẇe Zamojeṅo dawacż za kóiżdżicżke ṅewużitne Swowo, kotreż
wurétżeli ſu. Z téch twojich Swowow budżeſch té zprawnoſcżené, ha z téch
twojich Swowow budżeſch zaſudżené.

Na to ne̓kotzi ztéch Piſma-Wutżenéch ha Varizecṙow k ṅomu ṙeknéchu:
Miżtéṙe, mó bóchmó radżi wot tebe jedén Dżiw woladali. Woni
joho<marginalia>♣Lc.♠ 11, 16.</marginalia> zpótuwachu, ha żadachu jedén
Czeich z Ṅebja, hako, zo nėdże bó wón te Swónczo na Ṅebju zaſtajiw, kaiż
nėbé Jozue; habé zo bó Woheṅ z Ṅebja padacż daw, kaiż tón Proveta Elias.

Jėzus wotmoji: Tónlei zwé ṅeporadné Splahw<marginalia>♣Mth.♠ 12,
39.</marginalia> żada Czeich; hale jomu żadén Czeich ṅebudże daté, hacż
tón Czeich toho Proveté Jonaſa. Pżetoż kaiż Jonas tzi Dné ha tzi Noczé
jo bów wo tém Bruſche Morſkeje-Rébó, tak budże toho Cżwojeka Séhn tzi
Dné ha tzi Noczé wo tém<marginalia>♣Lc.♠ 11, 30.</marginalia> Kliṅe teje
Zemje. Kaiż Jonas jo bów k Czeichei tém Niniwitam; tak budże toho
Cżwojeka Séhn k Czeichei tomulei Splahwei.

Cżi Niniwitoẇe budża na ſudné Dżeṅ hoṙeſtawacż na tónlei Splahw, ha jón
zatamacż; dokelż woni ſu na te Prėduwaṅo Jonaſa pokucżili; ha leicże
tuhdé jo jedén, kiż jaczé jo hacż Jo<pb n="131"/>nas. Ta Kralowna wot
Pówṅa budże na ſudné Dżeṅ ßo zbėhacż na tónlei Splahw, ha jón zatamacż;
dokelż wona jo wot Kóncza teje Zemje pżiſchwa ſwóſchecż tu Mudroſcz
Salomona; ha leicże, tuhdé jo jedén, kiż jaczé jo hacż Salomon. Hako bó
rėk: Cżi Niniwitoẇe wėṙachu Jonaſei, ha wó mi ṅewėricże. Ta czuza
Kralowna z daloka pżiṅdże poſuchacż na Salomona; ja ſém k wam pżiſchow,
ha wó na mṅe ṅepoſuchacże.

Nichtó, déż Swėczu zaſwėcża, teje Swe̓czé<marginalia>♣Lc.♠ 11,
33.</marginalia> ṅeſtaji do Khowanki, anicz zpodé jenoho Sudoẇa, hale na
Swėcżerk, zo cżi, kiż won ha nutzkhodża, te Swe̓two bóchu widżeli. Te
twoje Woko jo ta Swėcza twojoho Cżėwa. Jo te twoje Woko dobre tżiſte,
tak jo te twoje czéwo Cże̓wo roſwėtlene. Jo pak te twoje Woko valſchne
zwo, tak jo teiż te twoje czéwo Cżėwo tżmite. Ladai tohodla, zo te
Sẇetwo, kiż wo tebi jo, bó Tżma ṅebówa. Wo Wutrobach téch Varizeeṙow bė
luté Valſch, luta Zwóſcz, potaikim luta Tżma. Dokelż da te jich Mėṅeṅa
ha Wotpoladuwaṅa zwo bėchu, tak bėchu teiż ſchitke jich Skutki zwo, luta
Tżma.

Tón zwó Duch ßo zas wrócża.

Déż tón ṅeſchwarné Duch z toho Cżwojeka wuſchow<marginalia>♣Mth.♠ 12,
43.</marginalia> jo, khodżi wón woko po ſuchich Me̓ſtach, póta Wopotżnik,
ha ṅenamaka. Da ṙekṅe wón: ja czu ßo wrócżicż do mojoho Domu, zkotrohoż
ſém wuſchow. Ha pżiṅdżiwſchi, namaka jón prózné, z Khoſchcżom wuṁecżené,
ha wudébené. Tak wón dżo, pżiwozṁe ſebi ſédém druhich Duchow, hórſchich
hacż wón ßam jo; ha nutzzaṅdżiwſchi bódli tam. Ha tak potém z témſamém
Cżwojekom hóṙe ſteji, hacż pṙedé ſtejeſche. Taklei budże ßo zeṅcż
tomulei ṅeporadnomu Splahwei.

Wo duchowném Zrozeṁeṅu tón Djabow wobſéhṅe tu Wutrobu toho Cżwojeka, déż
Cżwojek wo cżeżkich Rėchach <pb n="132"/>zwoſtawa, ha jene ṅepėkne
Żiẇeṅo ẇedże. Déż taiki z wėrnej Pokutu k Bohu ßo wobrocża, te Rėchi
zalubi, ha ßo nakaże, budże tón Djabow z ṅoho wuhnaté. Joli zo pak tola
po Tżaſu zas do pṙedawſchich Rėchow ßo podaẇe; wrócżi ßo tón Djabow zas
do joho Wutrobu; ha tón Żtant toholei Cżwojeka jo nėt ẇele
ſtraſchniſchi, hacż zprėṅa bów jo. Prózné ha wuṁecżené jo tón Dom teje
Wutrobé tedém, déż te Dopomṅecżo na Boha, ha druhe dobre Móſle ſu tak
ṙecz zṁecżene, ha ſtronu zrumuwane. Wón jo za toho Djabowa wudébené, déż
tam ṅetżiſte zwo Móſle nadobówaja; pżetoż, żtoż Bohu pżecżiwne jo, habén
to tomu Djabowei deṙe ßo lubi; żtoż Bohu ha tém Sẇatém rozṅe ſṁerdżi,
habén tó tomu Tżertei ṙeṅe woṅa.

46. Polazuwaṅo.

Żtó jo Macż, żtó ſu Bratzja Jėzuſowi.

Déż Jėzus to rétżeſche, jena Żónſka ƀez tém<marginalia>♣Lc.♠ 11,
27.</marginalia> Ludom, tón ſwói Wós pozbėnéwſchi, ṙekné jomu: Zbóżné
tón Żiwot, kotréż jo tebe znoſéw, zbóżne te Nadra, kotreż té wużiwaw ſé.
Wón pak prajeſche: Hale hai, zbóżni ſu, kiż te Swowo boże ſwóſcha, ha je
wobkhowaja. Hako bó ṙek: Praẇe maſch, wóſoko tżeſczowna jo ta moja Macż
z toho, zo ṁe po tém Cżėle noſéwa ha cżėſchiwa jo; tola pak zbóżniſcha
wona jo z toho, zo te moje Swowa ſwóſchi ha wobkhoẇe; ha tak ṁe wo
ſwojim Duchu pżeczé noſé.

Déż Je̓zus hiżcże k tomu Ludei rétżeſche, leicże,<marginalia>♣Mth.♠ 12,
46.</marginalia> ta joho Macż, ha cżi joho Bratzja t. r. Wujoẇe,
Kreje-Pżecżelo wonkach ſtejachu, ha czéchu<marginalia>♣Mr.♠ 3,
21.</marginalia> znim rétżecż. Cżi joho Kreje-Pżecżelo bėchu pżiſchli
joho pżijecż; pżetoż woni prajachu: Wón jo wot Rozoma pżiſchow.

Móże bócż, zo woni jenoi tak prajili ſu, zo bóchu joho zkeriſcho tém
Varizeeṙam z Rukow wutornéli ha pṙeicż wotẇedli, dokelż ṁeltżo ßo
bojachu, zo tṙebai móli cżi Varizeeṙo na nim ßo pżerabnécż, ha joho
wujazacż dacż. Móże pak teiż bócż, zo ta żeliwa Nuternoſcz, z kotreju
Jėzus tém Żidam tu Wėrnoſcz dorétżuwaſche, jim woprawdże ßo zda<pb
n="133"/>wa jo jena Rótnoſcz, jene Pżėwzacżo ha Zmóleṅo toho Rozoma.
Pżetoż S. Jan 7, 5. ruṅe won piſa: zo teiż cżi Jėzuſowi Bratzja habé
Wujoẇe tedém hiżcże ṅeiſu do ṅoho wėrili. Zawėſczi pak tola S. Marja ta
joho Macż nidé nitżo tak wupo ſebi pomóſliwa ṅejo. Hale pżed ṅei cżi
Wujoẇe ßo tajachu, te ſwoje wupo Móſle ha Prėdkmėcżo ji ṅepojechu.

Ma tebe Nėchtó za wupoho tohodla, zo té z ẇetżej Nutérnoſczu tu Wolu
bożu dopelṅeſch; ṅedai ßo mólicż, hale dopómṅ ßo, zo teiż Jėzus tohodla
jo za wupoho podżerżané bów, tola pak wot ſwojeje Nuternoſcze nitżo
ṅewotpużcżiw; hale jo te Swoje pżeczé dale tak tżiniw, kaiż widżeſche,
zo pżed Bohom praẇe jo.

Déż da ta Jėzuſowa Macż, ha joho Bratzja<marginalia>♣Lc.♠ 8, 19. ♣Mr.♠
3, 31.</marginalia> t. r. Wujoẇe wonkach ſtejachu, ha ṅemóżachu pżez
Cżiżcżeṅczu toho Ludu kṅomu nutzpżiṅcż, nutzi pak ẇele jich woko ṅoho
ſeidżeſche; ṙekné jomu jedén:<marginalia>♣Mth.♠ 12, 47.</marginalia>
Lei, twoja Macż ha twoji Bratzja wonku ſteja, ha czeidża z tobu rėtżecż.

Jėzus wotmoji: Żtó jo moja Macż? ha kotzi<marginalia>♣Mr.♠ 3, 33. ♣Mth.♠
12, 49.</marginalia> ſu moji Bratzja? Ha poladuiſchi na wſchich woko ßo
zeſédanéch, rozpżėſtṙe tei ſwojei Ruczé na téch ſwojich Wutżownikow, ha
prajeſche: Leicże, tolei jo moja Macż, ha cżilei ſu moji Bratzja. Pżetoż
kóiżdé, kiż tu Wolu mojoho ṅeƀeſkoho Wótſcza tżini, tón jo mói Brat,
moja Sotra, ha moja Macż. Hai Macż ha Bratzia ſu mi cżi, kiż te Swowo
boże ſwóſcha ha je dopelṅeja.

47. Polazuwaṅo.

Pżirunaṅo wot Sémja.

Tónſamé Dżeṅ Je̓zus z Domu wundże k tom’<marginalia>♣Mth.♠ 13. 1. ♣Mr.♠
4, 1.</marginalia> Morju; tam ßo poſéné, ha potża zas znowa wutżicż.
Wone pak ßo tam tak jara ẇele Ludu kṅomu romadu nadeṅdże, zo wón
Cżiżcżeṅczé dla do jenoho Tżowmika wotſtupi, ha ſeidże<pb n="134"/>ſche
wo tém Tżowmiku na Morju; tón Lud pak na Zemi ſtejeſche na Hacżeṅach
toho Morja. Ha wón jich ẇele wutżeſche wo Pżirunaṅach, ha prajeſche:
poſuchaicże!

Jedén Séjicżer wundże te ſwoje Sémjo wuſéwacż.<marginalia>♣Lc.♠ 8, 5.
♣Mr.♠ 4, 4.</marginalia> Ha déż wón ſéjeſche, nėkotre Zorna padżechu pżi
Pucżu; te bóchu rozteptane, te Ptaki ſém pżilecżachu, ha zeżrachu je.
Nėkotre Zorna padżechu na ſkawkoite Blaki, Wupaleṅżcża, dżeiż ẇele Zemje
ṅeme̓jachu; te nédém hoṙezeṅdżechu, dokelż huboko w Zeṁi ṅebėchu; hale
potém, déż te Swónczo wóſoko ſtejeſche ha paleſche, wone wojadnéchu,
dokelż Wuhi ṅemėjachu; ha dokelż teiż Koṙeṅa ṅemėjachu, tżiſcże
wuſknéchu. Nėkotre Zorna padżechu ƀez Cżerṅe; te bóchu wot ſobu
zroſcżenéch Cżerṅow zpoduſchene, ha Pwodu ṅepżiṅeſechu. Nėkotre pak
padżechu do dobṙeje Role; te hoṙeroſcżechu, pżibówachu, ha pżiṅeſechu
Pwód, jene tziczécżi, druhe ſchėſczdżeſat, ha zas druhe Sto Zornow za
jene. To wuprajiwſchi wótzje zawowa: Żtóż ma Wuſchi k ſwóſcheṅu, tón
ṅech poſucha.

Potém pak hacż Jėzus ßam bė, cżi joho Wutżowniczé<marginalia>♣Mr.♠ 4,
10. ♣Lc.♠ 8, 9. ♣Mth.♠ 13, 10.</marginalia> joho praſchachu, żto telei
Pżirunaṅo znaṁeṅa? Ha prajachu: pżetżo té wo Pżirunaṅach k nim rétżiſch?

Jėzus wotmoji: Wam jo date zpóznacż te Pótainoſcze bożoho Kraleſtwa, jim
pak ṅejo date; tém kiż wonkach ſu, ſchitko ßo
prėdkpoſtaja<marginalia>♣Mr.♠ 4, 11.</marginalia> wo Pżirunaṅach, zo
ladaiczé bóchu ladali, ha ṅewuladali; zo poſuchaiczé bóchu ſwóſcheli, ha
ṅezrozemili, zo nėdże bóchu ßo ṅepżewobrocżili, ha jim te Rėchi wodate
bówo. Pżetoż, żtóż ma,<marginalia>♣Mr.♠ 13, 12.</marginalia> tomu budże
pżidawane, ha wón zmėje dobṅe; żtóż pak nima, tomu budże teiż to żtoż ma
wotewzate. Żtóż te hiżo dóſtate Nadé ródṅe nawoża, tón <pb
n="135"/>jaczé Nadow pżikréduẇe; żtóż te dóſtate Nadé kedżbu nima, tomu
budża pżichodṅe zapojeduwane, ſkupiſcho wodżėlane. Bóh tón Kṅez tém
Rėſchnikam k Żtrave téch jich Rėchow te znutznite Roſwėtleṅa ha
Pohnuwaṅa ſwojeje Nadé wotcżahuẇe; tak tón jich Rozom dlėje ha bóle
woſlepja, ta jich Wutroba zatẇerdṅe; ha potém woni teiż taike Wėrnoſcze,
kiż hewak kóiżdomu do Wotżow padaja, tola ṅewuladaja, ṅezrozeṁeja,
kedżbu nimaja.

Tohodla rétżu ja jim wo Pżirunaṅach, dokelż<marginalia>♣Mth.♠ 13,
13.</marginalia> woni z widżaczémai Wotżomai ṅewidża, ze ſwóſchaczémai
Wuſchomai ṅeſwóſcha, ha ṅezrozeṁeja. Ha tak ßo na nich dopelṅa te
Provecżeṅo<marginalia>♣Isa.♠ 6, 9.</marginalia> toho Proveté Izaija, kiż
praji: z Wuſchomai budżecże je ſwóſchecż, ha ṅezrozemicż; z Wotżomai
budżecże je widżecż, ha ṅewuladacż. Pżetoż ta Wutroba toholei Ludu jo
ztẇerdṅena; z Wuſchomai woni cżeżczé ſwóſcha, ha te ſwoje Wotżi woni
zandżeleja, zo nėdże bóchu z Wotżomai ṅewuladali, z Wuſchomai
ṅewuſwóſcheli, z Wutrobu ṅezrozemili, zo bóchu ßo ṅepżewohrocżili, ha ja
jim pomhaw.

Zbóżne pak ſu te waſche Wotżi, dokelż widża,<marginalia>♣Mth.♠ 13,
16.</marginalia> zbóżne te waſche Wuſchi, dokelż ſwóſcha; pżetoż zawėrno
praju wam ja, ẇele Provetow ha Zprawnéch ſu ſebi żadali widżecż, żtoż wó
widżicże, ha ṅeiſu je widżeli, ha ſwóſchecż, żtoż wó ſwóſchicże, ha
ṅeiſu je ſwóſcheli.

Jėzus jim dale prajeſche: Ṅezrozemicże wó<marginalia>♣Mr.♠ 4, 13. ♣Mth.♠
13, 18. ♣Lc.♠ 8, 11. ♣Mr.♠ 4, 14. ♣Mth.♠ 13, 19.</marginalia> toholei
Pżirunaṅa? Kaha da budżecże ſchė druhe zrozemicż? Poſuchaicże tohodla,
ja czu wam wukwaſcz te Pżirunaṅo wot toho Séjicżeṙa.

Te Sémjo jo te Swowo boże. Tón Séjicżer jo Tón, kiż te Swowo roſéwa. Kiż
ſu pżi Pucżu, dżeiż te Swowo wuſéte jo, to ſu cżi, kiż je ſwóſcha, hale
ṅezrozeṁa; nédém pżiṅdże tón Sathan, ha zraba pṙeicż te Swowo, kotreż do
jich Wutrobé jo wuſéte bówo, zo bóchu ṅewėrili, ha zbóżni ṅebóli.

<pb n="136"/>

Na ſkawkoite Blaki wobſécżi ſu cżi, kiż te<marginalia>♣Mr.♠ 4,
16.</marginalia> ſwóſchane Swowo z Ẇeſowoſczu hoṙewozmu, tola pak Koṙeṅa
wo ſebi nimaja; Kwilu dṙe wondżerża, hale potém, déż nėkaika
Pżecżiwnoſcz ha Pżeſczėha toho Swowa dla ßo zazbėṅe, zmolom ßo
zpohórſcha, tu Dowėrnoſcz k Bohu pużcża; woni<marginalia>♣Lc.♠ 8,
13.</marginalia> na Tżas wėṙa, ha wo tém Tżaſu toho Zpótuwaṅa zas
wotſtupja.

Ḃez Cżerṅe wobſécżi ſu cżi, kiż te Swowo<marginalia>♣Mr.♠ 4,
18.</marginalia> ſwóſcha, hale te ſwėtne Staroſcze, te hebate
Bohaczſtwa, te Lóżté toholei Żiẇeṅa, ha druhe<marginalia>♣Lc.♠ 8,
24.</marginalia> prózne Pożadaṅa, kiż tu Wutrobu wobóṅdu, zpoduſcheja te
Swowo, ha wone Pwodu ṅepżiṅeſe.

Do dobreje Role wobſécżi ſu cżi, kiż z jenej<marginalia>♣Mr.♠ 4, 19.
♣Lc.♠ 8, 15. ♣Mth.♠ 13, 23.</marginalia> pėknej jara dobrej Wutrobu te
Swowo ſwóſcha, je hoṙeƀeru, je zrozeṁeja, je wobkhowaja, ha wo
Scżerpnoſczi Pwód pżiṅeſu, nėkotzi tziczécżi, ne̓kotzi ſchėſczdżeſat,
ne̓kotzi ſto krótż.

Nichtó, déż Swėczu zaſwėcżi, teje zaſwėcżeṅeje<marginalia>♣Lc.♠ 8,
16.</marginalia> Swėczé ṅepżikréje ze Sudoẇom, teiż ṅeſtaji jeje pod
Wawu, hale na jedén Swėcżnik, zo cżi, kiż nutz pżiṅdu, bóchu te Swėtwo
widżeli. Pżetoż wone nitżo ṅejo tak ṁeltżacze, żtoż bó ṅebówo
wozjawnoſcżene, nitżo tak zakhowane, żtoż bó<marginalia>♣Mr.♠ 4,
23.</marginalia> zpóznate ha na Swe̓two wucżeṅene ṅebówo. Ma żtó Wuſchi
kſwóſcheṅu, ṅech poſucha. Hako bó ṙek: Déż ja zaſwėcżam te Swėtwo
dobréch Wutżbow, déż ja prėduẇu, czu ja wot ſchitkich zrozeṁané bócż. Zo
ẇele taikich jo, kiż ṁe ṅezrozeṁeja, toho ta Wina leiżi nicz na mni,
hale na ṅich ſaméch, kaiż to w ſwojim Tżaſu, woſobṅe na tón ſudné Dżeṅ,
déż budża ſchitke Wutrobé wozjawnoſcżene, zjawṅe ßo pokazacż budże.

Ha wón jim prajeſche: Ladaicże tohodla, kah<marginalia>♣Mr.♠ 4, 24.
♣Lc.♠ 8, 18.</marginalia> macże ſwóſchecż, ha rozladuicże to żtoż
ſwóſchicże. Wo tei Me̓ṙe, zkotreju wó wotme̓ṙecże tu waſchu <pb
n="137"/>Ródnoſcz, budże wam zas pżime̓ṙana ta Nada boża, ha déż wó praẇe
ſwóſchicże, budże wam jaczé Nadé pżidawane; pżetoż tomu, kotréż ma,
budże dawane; kotréż pak nima, tomu budże hiżcże teiż to wotewzate, żtoż
ma, habe żtoż ßo zda mėcż.

48. Polazuwaṅo.

Pżirunaṅo wot zwoho Zela.

Jėzus jim jene druhe Pżirunaṅo prėdkpoſtaji,<marginalia>♣Mth.♠ 13,
24.</marginalia> prajiczé: Te ṅeƀeſke Kraleſtwo jo zporunoſcżene jenomu
Cżwojekei, kotréż jo dobre Sémjo na ſwoju Rolu woſéw. Déż pak Ludżo
ſpachu, pżiṅdże joho Ṅepżecżel, naſé Pjanki, zwoho Zela do teje Pżeṅczé
ha woteṅdże. Déż ta Pżeṅcza bė zelena zroſtwa ha ßo pwodżeſche,
wopokazuwaſche ßo teiż ta Pjanka, te zwo Zelo.

Toho Hozpodaṙa Wotrocżczé kṅomu pżiſtupiwſchi ṙeknéchu: Kṅeże, ṅeiſé da
té dobroho Sémja na twoju Rolu ſéw? Zdże ſém da ma tu Pjanku? Wón jim
ṙekné: to jo tón ṅepżecżelſki Cżwojek ztżiniw. Cżi Wotrocżczé ṙeknéchu:
Czeiſch da, zo mó dżomó ju wuplėcż? Wón wotmoji: Nė, zo tṙebai wó, tu
Pjanku zbėraiczé, bóſchcże ſobu ṅewukoṙenili teje Pżeṅczé. Daicże
wobimai roſcz hacż dó Żni; ha wożṅe czu ja tém Żnėjeṙam ṙecz:
zwuberaicże naipṙedé tu Pjanku, te zwo Zelo, ha zẇeżcże do Walcżkow k
zpaleṅu; tu Pżeṅczu pak zromadżcże do mojeje Bróżṅe.

Wot toho roſcżaczoho Sémja.

Je̓zus zas prajeſche: Z tém Kraleſtwom bożim<marginalia>♣Mr.♠ 4,
26.</marginalia> ma ßo tak, hako déż Cżwojek te Sémjo do Zemje wuſéje.
Wón ſpi ha ſtawa noczé ha wodṅo, ha te Sémjo wupużcża, ha roſcże, ƀeztém
hacż wón wo tém ṅewe̓, na to ſebi ṅemóſli. Pżetoż ta <pb n="138"/>Zemja
ßama wot ßo tón Pwód wonpżiṅeſe, naipṙedé zelene Ztẇelcza, potém Kóſki,
ha potém powne Zorna wo Kóſkach. Ha déż dozraẇené Pwód jo pżiṅeſwa,
nédém zawożi ßo ta Koſa, dokelż te Żne̓ ſu dóſchwo. Ta Wutżba Jėzuſowa jo
z bożoho Żonuwaṅa tak roſtwa, kaiż ta Treida na Polu. Teiż tedém jo
roſtwa, hacż cżi do Jėzuſa wėriwi jara bóchu pżeſczėhani, ha Jėzus na
Zdacżo tak ṙecz ſpaſche, dokelż jich ṅewobaraſche.

Wot żonopowoho Zorṅatka.

Jene druhe Pżirunaṅo jim pre̓dknoſcheſche,<marginalia>♣Mth.♠ 13,
31.</marginalia> prajiczé: Te Kraleſtwo téch Ṅeƀes jo ruṅa jenomu
żonopowomu Zorṅatku, kotreż Cżwójek wozṁe, ha na ſwoju Rolu woſéje. Wone
dṙe jo te naiṁeṅſche, t. r. jene wot téch naiṁeṅſchich ƀe
wſchimi<marginalia>♣Mr.♠ 4, 32.</marginalia> Séṁeṅami; hale wuſéte zbe̓ha
ßo wóſoko hoṙe, ha jo ẇetże hacż ſchitke Zeliſchcża, jo kaiż jedén Żtom,
ha ma tak wilke Hawzé, zo te Ptaki pod Ṅebjom pżiṅdu, na joho Hawzach
bódla, ha pod joho Kwodkom nėzdżicż móża. Wo raṅſchich Krajach tón Żonop
jara wóſoki ha wilki zroſcże. Ta zprėna mólicżka Cżródka téch do Jėzuſa
Wėriwéch jo tak pżiberawa, zo nėt ta khatólſka Czérkei jo po czéwém
Swėcże roſcherokoſcżena.

Wot zakiſanoho Cżėſta.

Te Kraleſtwo téch Ṅeƀes jo ruṅa tomu zakiſanomu<marginalia>♣Mth.♠ 13,
33. ♣Lc.♠ 13, 20.</marginalia> Cżėſtu, kotreż jena Żónſka wozṁe, ha
zme̓ſcha je do tzjóch Kórczow Muki; ha wone ſcho zakiſa. Ta Jėzuſowa
Wutżba jo tón czéwé Swėt pżeſchwa ha pżewobrocżiwa.

Scho to Je̓zus ktomu Ludei rétżeſche wo Pżirunaṅach,<marginalia>♣Mth.♠
13, 34. ♣Mr.♠ 4, 33.</marginalia> te Swowo boże jim prėdknoſcheſche wo
ſchelakich Pżirunaṅach, zatém hacż je ſwóſchecż ha zrozemicż móżachu;
tém ſwojim Wutżownikam pak wón woſebe zas ſchitko wukwaduwaſche; zo bó
dopelṅene bówo, żtoż jo rétżane pżez toho Provetu, kiż praji: Ja czu tón
mói Hort wo Pżiru<pb n="139"/>naṅach wotewricż, ha czu wonpżiṅeſcz
Pótainoſcze<marginalia>♣Pſ.♠ 77, 2.</marginalia> wot Swe̓ta Zpotżatka
ſém.

Wukwadżeṅo toh’ Pżirunaṅa wot zwoh’ Zela.

Potém hacż Jėzus tón Lud wot ßo pużcżiw,<marginalia>♣Mth.♠ 13,
36.</marginalia> ha do Domu pżiſchow bė, pżiſtupichu cżi joho
Wutżowniczé kṅomu, prajiczé: wukwadż nam te Pżirunaṅo wot toho zwoho
Zela na Polu.

Jėzus prajeſche: Kotréż te dobre Sémjo wuſéwa, to jo tón Séhn toho
Cżwojeka. Tak ṁenuwaſche ßo ßamoho. Te Polo jo tón Swėt. Te dobre Sémjo
ſu te Dże̓cżi toho Kraleſtwa. Te zwo Zelo ſu te Dże̓cżi toho Zwoho. Tón
Ṅepżecżel, kiż te zwo Sémjo naſéwa, jo tón Djabow. Te Żnė ſu te
Zkóntżeṅo toho Swėta. Cżi Żnéjeṙo ſu cżi Jandżelo. Kaiż te zwo Zelo ßo
zbėra ha zvali, tak budże wo Zkóntżeṅu toho Swe̓ta. Wo Żidowſ kim Kraju
bė te Dṙewo żadne; woni teiż ſuche Zeliſchcża, woſobṅe te towſche ha
bóle kijeiſchkoite, hako Wóſt, Koſczijancz, ha toho ruṅa k Teṗeṅu ha k
Póṙeṅu tṙebachu. Tón Séhn toho Cżwojeka budże wupóſuwacż téch ſwojich
Jandżelow, cżi budża z toho joho Kraleſtwa zwuberacż ſchitke Pohórſchki,
ſchitkich téch kiż Pohórſchki dawaja ha Ṅe̓pe̓knoſcze ſkutkuẇu, ha jich
zṁetacż do teje zapóṙeṅeje Ṗeczé teje Hele. Tam budże Pwatż ha Kżipeṅo
téch Zubow. Tedém budża cżi Zprawni wo tém Kraleſtẇe ſwojoho Wótſcza ßo
ſwėtlicż, kaiż te Swónczo. Żtóż ma Wuſchi k ſwóſcheṅu, ṅech poſucha.

Tón zakhowané Pokwad.

Zas jo te Kraleſtwo téch Ṅeƀes zporunoſcżene<marginalia>♣Mth.♠ 13,
44.</marginalia> jenomu na Polu zaṙebanomu Pokwadei habé Schoczei,
kotréż tón Cżwojek, kiż jón namakaw jo, zakhowa, ha z Ẇeſowoſcze na
témſamém dżo ha pżeda ſchitko żtoż ma, ha kupi teſame Polo.

Ta woſobna Perla.

Zas jo té Kraleſtwo téch Ṅeƀes zporunoſcżene<marginalia>♣Mth.♠ 13,
45.</marginalia> <pb n="140"/>jenomu Kupczei, kiż dobre Perle póta; déż
wón jenu jara woſobnu Perlu namakaw jo, woteṅdże, pżeda ſcho żtoż ma, ha
kupi ju.

Ta Sétż.

Zas porunoſcża ßo te Kraleſtwo téch Ṅeƀes<marginalia>♣Mth.♠ 13,
47.</marginalia> jenei Sétżi, kotraż do Morja pużcżena wo ſebi zromadżi
ſchelake Rébó wot ſchitkich Zplahwow. Déż napelṅena jo, wucżanu ju na
Bróhw, ha tam ſeidżo zwuberaja te dobre Rébó do ſwojich Sudoẇow, te
ṅedobre pak pṙeicż ṁetaja. Tak wone budże wo Zkóntżeṅu toho Swe̓ta. Cżi
Jandżelo wonpóndu, ha woni budża téch Zwéch ze Sreidża téch Zprawnéch
rozdżėlicż, ha jich zṁetacż do wóchniweje Peczé; tam budże Pwatż, ha
Kżipeṅo téch Zubow.

Telei tzi Pżirunaṅa wot toho Pokwada, wot teje Perle, ha wot teje Sétże
Jėzus tém ſwojim Wutżownikam prėdkpoſtaji k jich Tróżter; dokelż woni
bėchu jomu k Luboſczi ſchitko wopużcżili, woſtaiſchi ſchoho za nim
woteṅſchli Cżwojekow wojicż, kotréchż teiż na tón ſudné Dżeṅ z Nim ſobu
budża ſudżicż. Nėtkoi pak ſu teiż wo tei Zromadżizṅe téch Wėriwéch cżi
Zwi z témi Pėknémi zmėſchani.

Na to jich Jėzus wopraſcha: Scże wó tolei ſcho<marginalia>♣Mth.♠ 13,
51.</marginalia> zrozemili? Woni ṙeknéchu: hai. Wón jim prajeſche:
Tohodla kóiżdé Piſma-Wutżené, kiż wo We̓czach toho ṅeƀeſkoho Kraleſtwa
deṙe rozwutżené jo, ßo porunoſcża jenomu Cżwojekei Hozpodarei, kiż ze
ſwojoho Pokwada pre̓dknoſé nowo ha ſtare.

49. Polazuwaṅo.

Cżi Nazareiſczé Jėzuſa zacżiſnu.

Déż bė Je̓zus ſchitke te pomėṅene Pżirunaṅa<marginalia>♣Mth.♠ 13,
53.</marginalia> dorétżaw, woteṅdże wón wottad, ha
pżiṅdże<marginalia>♣Lc.♠ 4, 16.</marginalia> do ſwojoho wóttzowſkoho
Kraja, do Naza<pb n="141"/>retha, dżeiż bė hoṙecżeṅené; ha cżi joho
Wutżowniczé dżėchu za nim.

Ha na ſabbathné Dżėṅ dżėſche Jėzus po ſwojim Waſchṅu do teje Synagogé;
ha wón hoṙepoſtané, zo bó polazuwaw. Bóchu pak jomu podate te Knije toho
Proveté Izaija. Ha wón te Knije wotżiniwſchi, tṙechi ruṅe na te Me̓ſto,
dżeiż bė piſane:

„Tón Duch toho Kṅeza zwoſtawa na mni, pżetoż wón jo ṁe żawbuwaw, ha jo
ṁe póſuwaw prėduwacż tém Khudém te Evangelium, jene zẇeſeliwo Póſwo, ha
zahojicż te bolacze téſchne Wutrobé; wopojeduwacż tém Jatém te Wumożeṅo,
tém Woſlepeném te Zas-Dóſtacżo teje Widżiwoſcze, téch zrażenéch
Zezankanéch do Vréjoté wupużcżicż, pżipojeduwacz te zpodobne Nadne Lėto
toho Kṅeza, tón Dżeṅ toho Wupwacżeṅa. Telei Swowa jo tón Proveta Izaijas
na 61. Stale ẇele Stów Lėt pṙedé wot toho Zbóżnika piſaw, do joho Horta
— na joho Jazék — je powożiw, tak, hako bó je tón Zbóżnik rétżaw.

Ha déż Jėzus te Knije zas zatżiniw bė, poda je tomu Swużownikei teje
Synagogé, ha ſéné ßo dele. Schitkich Wotżi wo tei Synagoge
bėchu<marginalia>♣Mr.♠ 6, 2. ♣Lc.♠ 4, 21.</marginalia> na ṅoho
zwobrocżene. Ha wón potża wutżicż, ha knim prajicż: Dżentza jo telei
Piſmo dopelṅene pżed wami, kiż wó je z waſchimi Wuſchimi ſwóſcheli ſcże.
Hako bó ṙek: wó móżecże deṙe ßo doladacż, zo Ja tónſamé ſém, na kotrohoż
telei Piſmo pokazuẇe.

Ẇele wot téch, kiż na ṅoho poſuchachu, zpodżiwachu<marginalia>♣Mr.♠ 6,
2. ♣Lc.♠ 4, 22.</marginalia> ßo na tei joho Wutżƀe; ha ſchiczé dawachu
jomu te Swėtzeṅo, zo jara duſchṅe rétżi; ha ṅemawo ßo dżiwachu na téch
Swowach, kiż z toho joho Horta wonpżiṅdżechu, ha nadépowne t. r. żawoſṅe
rjane, jadriwe, ſwódke, móczne bėchu.

Ha woni prajachu: Zdże ſém ma Tónlei taiku<marginalia>♣Mth.♠ 13, 54.
♣Mr.♠ 6, 2.</marginalia> <pb n="142"/>Mudroſcz, ha tu Mócz taike Wėczé
tżinicż? Zdże ſém ma wón ſcho to? Kaika jo to Mudroſcz, kotraż jomu jo
data? Zdże ſém taike Dżiwé, kiż pżez joho Ruczé ßo ſtawaja? Ṅejo wón
jedén<marginalia>♣Mth.♠ 13, 55.</marginalia> Cżėſla, Séhn toho Cże̓ſłe
Jozeva? Ṅerėka joho Macż Marja? Ṅeiſu Jakub ha Jozev, Séman ha Judas
Thaddej joho Bratzia? ha te joho Sotré, ṅeiſu wone ſchitke pola nas? Cżi
bliſchi Kreje-Pżecżelo bóchu tedém Bratzja ha Sotré ṁenuwani. Ha woni ßo
na nim pohórſchuwachu.

Je̓zus jim prajeſche: We̓ſczi zeczeicże wó mi<marginalia>♣Lc.♠ 4,
23.</marginalia> pre̓dkſtorkacż te Pżiſwowo „Lėkaṙo, wuhoi ßo ßamoho.
Kaike wilke Wėczé ſmó mó ſwóſcheli, zo pżez tebe ßo ſtawo ſu wo
Khavarnaum? Tżiṅ tohoruṅa teiż tuhdé wo twojim wóttzowſkim Kraju. Hale
zawėrno praju ja wam: Żadén Proveta ṅebudże ẇele ważené wo tém
ſwojim<marginalia>♣Mr.♠ 6, 4.</marginalia> wóttzowſkim Kraju; wón nidże
ṁeṅe Tżeſcże ṅedóſtaṅe, hacż doma ƀez ſwojimi Krajownikami, ha ƀez
ſwojim Pżecżelſtwom.

Ja wam z Wėrnoſczu praju: ẇele Wudowow<marginalia>♣Lc.♠ 4,
25.</marginalia> be̓ wo Izraelſkim Kraju wo tém Tżaſu Proveté Eliaſa,
tedém, hacż te Ṅeƀeſa zankṅene bėchu, ha żadén Deżcżik ṅeṅdżeſche tzi
Lėta ha ſchėſcz Mėſaczow dowho, ha be̓ wilki Wód pó wſchei Zeṁi. Ha tola
ṅebó Elias k żanei wot téchſaméch póſuwané; hale bó póſuwané do toho
czuzoho pohanſ koho Mėſta Sarepta wo Sidonſkim Kraju k jenei Wudoẇe,
kotreiż Bóh pżez ṅoho Klėba doſcz wobradżeſche. 3. Kn. Kral. 17, 9.

Ha wo tém Tżaſu Proveté Elizeja bė teiż ẇele Wuſadnéch wo Izraelſkim
Kraju; ha tola żadén wot téchſaméch ṅebó wuſchwarṅené; bale Naaman, kiż
ze Syrſkoho Kraja ſém pżiſchow bė, bó wuſchwarṅené. 4. Kn. Kral. 5.

Ha ſchiczé wo tei Synagoge, déż to ſwóſcha<pb
n="143"/>chu,<marginalia>♣Lc.♠ 4, 28.</marginalia> powni Zwobow
hoṙeſtanéchu, wuſtorkachu joho z Meſta won, ha ẇedżechu joho na ton
Ẇerſchk teje Horé, na kotruż te jich Mėſto ztwaṙene bė, ha tam czéchu
joho deleſtortżicż po tei nahwei Skaẇe, zo bó ſebi Schiju zwamaw. Jėzus
pak ſreidża ƀez nimi pṙeicż woteṅdże, ha wopużcżi jich.

Wón pak pola ṅich ṅejo ẇele Dżiwow tżiniw teje<marginalia>♣Mth.♠ 13, 58.
♣Mr.♠ 6, 5.</marginalia> jich Ṅewėré dla; wón ṅemóżeſche t. r. ta bóizka
Sẇatoſcz ha Prawda jomu to ṅepżida, tam żanoho Dżiwa tżinicż, hacż zo
jenoi nėkotréch Khoréch z Hoṙepowożeṅom ſwojeju Rukow wuſtrowi. Ha wón
ßo podżiwa na tei jich Ṅewėṙe, t. r. tu ſwoju Ṅezpodobnoſcz na teiſamoj
zjawṅe wopokaza.

Cżi Nazareiſczé ṅemóżachu ßo zprėcż tei bóizkei Mudroſczi, kotraż z
Jėzuſa rétżeſche; woni bėchu ßami pżi ſebi pżepokazani, ha teiż k tomu
ſtejachu, zo Jėzus jara duſchṅe rétżi. Ha tola ṅechachu jomu wėricż;
hai, déż wón jim ṙekné taiku Wėrnoſcz, kotraż jim hórczé zeſwodża,
ṅemdṙe na ṅoho ßo rozwobichu, ha czéchu joho zkónczuwacż. Su hiżcże nėt
teiż taiczé Cżwojekoẇe, kiż toho Prėdaṙa, toho Żpojednika kwala, zo ṙeṅe
wutżi, ha duſchṅe rétżi. Ha tola ṅechadża po joho Wutżƀe ßo zadżerżecż,
hai, déż na tón prawé bolaczé Błecżk tṙecheni — wėſte ſwoje Rėchi wot
ṅoho poporokuwane, ha tu Wėrnoſcz dorétżanu krédli ſu, na ṅoho tak hrom
déṙa, zo tṙebai bóchu jomu nairadſcho Jėda dali.

50. Polazuwaṅo.

Sṁercż Jana Kcżenika.

Hacż Jan Herodeſei prajiw bė „wone cżi ṅejo dowolene tu Herodias twojoho
Bratra Mandżelſku k Żoṅe me̓cż, kaiż wo 19. Pol. pojedane jo; wot toho
Tżaſa taſama Herodias Janei za Żiweṅom dżėſche. Ha<marginalia>♣Mr.♠ 6,
21.</marginalia> nėt ji napadże jedén pżiprawné Dżeṅ tu ſwoju Zwóſcz
wuẇeſcz.

<pb n="144"/>

Kral Herodes na tón ſwói narodné Dżeṅ hotuwaſche Hoſczinu tém Wóſchim
ſwojoho Dwora, tém Zaſtoinikam ha Woſobniſchim wo Galileiſkei. Teje
Herodiadé Dżówka zprėṅoho Mandżelſtwa nutzpżiṅdze, ha ṙejuwaſche; ha
wona ßo ſlubi Herodeſei, ha tém ſobu k Blidu Seidżaczém. Ha tón Kral
ṙekné tei Holtżeczé: żadai ſebi wote mṅe, żtoż czeiſch, ha ja czu cżi je
dacż. Ha wón ßo ji zarocżi: żtożkuli té ſebi żadacż budżeſch, ṅech bó
teiż Powoicza mojoho Kraleſtwa bówa, ja czu cżi je dacż.

Ta Holtżecza wonwundżiwſchi, wopraſcha tu ſwoju Macż: Żto dérbu ja ſebi
żadacż? Wona ji ṙekné: tu Wowu Jana toho Kcżenika. Ha nédém ta Holtżecza
kwataiczé zas nutz pżibėiża k tomu Kralei, żadaſche ha prajeſche: Ja
czu, zo té zmolom mi daſch tu Wowu Jana toho Kcżenika na jenei Żkli.

Na to ßo Herodes zrudżi. Tola pak toho Zarocżeṅa dla, ha téch ſobu k
Blidu Seidżaczéch dla ṅechaſche jeje z tém Zapojedżeṅom zrudżicż; hale
nédém póſuwa toho Dratża, ha porutżi tu Janowu Wowu wo jenei Żkli ſém
pżiṅeſcz. Tón Janei wo tém Jaſtẇe Wowu wotruba, ha pżiṅeſe tu Wowu na
jenei Żkli, ha poda ju tei Holtżiczé, ha ta Holtżicza poda ju ſwojei
Macżeri.

Déż to Janowi Wutżownikoẇe ſwóſchachu, pżiṅdżechu woni, woznéchu te joho
Cżėwo, ha powożichu je do Hrowa; ha dże̓chu to pojedacż Je̓zuſei, kiż po
tei ſwojei bóizkei Wėdomoſczi ſchitko hiżo<marginalia>♣Mth.♠ 14,
12.</marginalia> ẇedżeſche.

Bėda tém Starſchim, kiż tak kaiż ta Herodias te ſwoje Dżėcżi k Rėchei
ẇedu! Bėda tém Dżėcżom, kiż taikim Starſchim tu jich zwu Wolu tżiṅa!

<pb n="145"/>

51. Polazuwaṅo.

Jėzus wupóſcżełe téch Dwanacżoch.

Je̓zus pżekhodżuwaſche ſchitke Me̓ſta ha Wſé<marginalia>♣Mth.♠ 9,
35.</marginalia> wo Galileiſkei, wutżeſche wo jich Synagogach,
wopojeduwaſche jim te Evangelium wot bożoho Kraleſtwa, zahaṅeſche
ſchitke Khoroſcze ha Braſchiwoſcze<marginalia>♣Lc.♠ 8, 1.</marginalia>
wo tém Ludu. Ha cżi dwanacżo Japożtoẇe be̓chu z nim; teiż za nim
khodżachu ne̓kotre Żónſke, kotreż bė wón wumóżiw wot zwéch Duchow ha
Khoroſczow; Marja, kotreiż rėkachu Madlena, zkotrejeż bė ſédém Tżertow
wuſtupiwo; Joanna ta Mandżelſka toho Chuzé, kiż be̓ jedén Schoſar
Herodeſa; Suzanna, ha ẇele druhich, kotreż jomu ſwużachu, t. r. te
ſchėdne Pótrėbnoſcze pżinoſchuwachu ha podawachu wot ſwojeje
Zamóżnoſcze.

Déż pak Jėzus widżeſche tón Lud, wobżaruwaſche<marginalia>♣Mth.♠ 9,
30.</marginalia> jich, dokelż woni bėchu pżeſczėhani, ha rozperſcheni,
kaiż Wowczé, kiż Paſtéra nimaja. Ha wón prajeſche ſwojim Wutżownikam: te
Żnė ſu dṙe dobne, hale téch Dżėwacżeṙow jo mawo; proſchcże toho Kṅeza
téch Żṅów, wón czéw Dże̓wacżeṙow<marginalia>♣Lc.♠ 9, 1.</marginalia>
póſuwacż do ſwojich Żṅów. Ha wón romadu zwowa téch ſwojich dwanacżoch
Japożtowow, ha da jim tu Mócz na wſche Djabowé, zo<marginalia>♣Mth.♠
10, 1. ♣Mr.♠ 6, 7.</marginalia> bóchu je wuhoṅeli, ha zahaṅeli ſchitke
Braſchiwoſcze ha Khoroſcze. Ha wón potża jich wupóſuwacż dẇejoch ha
dẇejoch romadże.

Wukazaṅa pżi tém Wupóſuwaṅu.

Mark piſa: Je̓zus jim pżiporutżi, nitżo ſebi na<marginalia>♣Mr.♠ 6,
8.</marginalia> Pucż ſobu ṅebracż, hacż jenoi Kij, żaṅeje Kobele, żanoho
Klėba, żanéch Ṗeṅez wo tém Paßu, Zandalije ßo zwobuwacż, ha z dwe̓mai
Sukṅomai ßo ṅewoblekacż. Tedém bė Waſchṅo te ṗeṅeżne Móſchnicżki k tomu
Paßei pżijazacż, habé teiż te Ṗeṅezé do toho Paßa nutzztékacż. Zandalije
bėchu Pódeſche, kiż <pb n="146"/>horku żaṅeje Nacże ṅemėjachu, hale z
Paſkami habé z Reṁeṅemi k Nozé ßo pżijazuwachu, na toho ruṅa Waſchṅo,
kaiż Boß-Miſcha noſcha. Te bėchu na Pucż nuzṅe trėbne, dokelż Żidowſki
Krai bė kaṁeṅté; ha ẇele Pucża tżinicż tżiſcże boßé, to zkoroiſch móżno
ṅebė. Tohodla jim Jėzus dowoli wo Zandalijach tak kaiż naboßé Nohi
khodżicż. Taike Zandalije habé Tżrije ƀez Nacże jo teiż Jėzus noſéw, ha
S. Marja teiż.

Matthej piſa: Jėzus jim prajeſche: Na Pucżu<marginalia>♣Mth.♠ 10,
5.</marginalia> ṅekhodżcże ktém Pohanam, ha do téch Me̓ſtow téch
Samaritanaṙow nutzṅeṅdżcże; hale radſi dżicże k tém rozubeném Wowczam
Izraelſkoho Domu. Tém Izraelitam bė tón Zbóżnik woſebe ſlubené; ha po
tei Woli bożei dérbeſche teiż Jim naipṙedé wozjeẇané bócż; ha potém
haklei druhim pohanſkim Ludam. Tedém cżi Japożtoẇe hiżcże ṅebėchu
dóſtali tu Pownoſcz Sẇatoho Ducha; ha tak jim Jėzus ṅedowoli tém
ṅewėriwém Pohanam, habé tém kheczarſkim Samaritanaṙam prėduwacż. Wo
Wėczach teje ſẇateje Wėré z témi Ṅewėriwémi habé z témi Budṅe-Wėriwémi
do Żtréta ßo podacż —, to jo ha woſtaṅe ſtraſchne za Taikich, kiż wot
Boha k tomu póſuwani ṅeiſu. Mėſto toho, zo taiczé Koho bóchu z toho Buda
wuẇedli, móli tṙebai ßami do Buda zẇedżeni bócż.

Dżicże da, prėduicże, ha praicże: te Kraleſtwo<marginalia>♣Mth.♠ 10,
7.</marginalia> téch Ṅeƀes jo ßo zpżibliżiwo, t. r. pżiſchow jo tón
Zbóżnik, kiż budże te zankṅene Ṅebjo wotanknécż. Wuſtroweicże Khoréch,
wuſchwarneicże Wuſadnéch, zbudżeicże Wumṙetéch, wuhoneicże te Djabowé;
darmo ſcże dóſtali, darmo dawaicże; ṅeƀercże żanoho Zapwacżeṅa za taike
Dobroté, kaiż teiż ja wam tżiſcże darmo tu Mócz dam teſame tżinicż.

Ṅemėicże żanoho Zwotoho, żanoho Sle̓béra,<marginalia>♣Mth.♠ 10,
9.</marginalia> żanéch Ṗeṅez wo waſchich Paßach; żaṅeje Kobele na Pucż;
ṅemėicże dwė Sukni, anicz Tżriji, anicz Kija. Tżrije jim zakaza;
Zandalije jim dowoli, tola pak nicz jacz hacż jene; pódla téch, kotreż
na Nohach mėjachu, ṅeſmėdżachu żanéch druhich ſebi ſobu noſécż.

<pb n="147"/>

Kij móże bócż Podepera k Wolożeṅu teje Cżeże toho Pucża; k tejlei
Pótrėbnoſczi jim tón Kij dowoli. Kij móże teiż bócż Bróṅ k Wobaraṅu, k
Pocżepaṅu toho Napżecżnika; k tomu jim tón Kij zakaza. To bė hako bó
ṙek: tu czéwu waſchu Dowėrnoſcz ſtaicże na toho Schohomócznoho, Tón
budże was zakitacż; ha wón budże wam teiż te tżaſne Pótrėbnoſcze k Nuzé
wobradżecż. Tohodla nédém pżiſtaji: Tón Dżėwacżer jo teje ſwojeje
Czérobé hódni, hako bó ṙek: jenoi wó te waſche wam hoṙepowożene Dżėwo
ródṅe wotwożeicże, tak budże wam Bóh pżez dobréch Ludżi tu Czérobu
podawacż, kotruż móżecże teiż z powném Prawom zecher bracż hako deṙe
zaſwużeṅu Zdu. Żtóż tomu Wowtarei ſwużi, ma te Prawo teiż wot toho
Wowtaṙa ßo żiwicż; żtóż Druhim prėduẇe, ma te Prawo wot nich zeżiẇané
bócż.

Jėzus jim dale prajeſche: Do kotrohożkuli Mėſta<marginalia>♣Mth.♠ 10,
11.</marginalia> habé Wſé wó pżiṅdżecże, napraſchuicże ßo, żtó tam jo
doſtoiné, t. r. pėkné, bohabojazné, zo móli wó k ṅomu na Hozpodu hicż.
Ha do kotrohoż Domu ſcże<marginalia>♣Lc.♠ 9, 4.</marginalia> na Hozpodu
zaſchli, wo témſamém pżebówaicże, ha ṅeṅdżcże z ṅoho pṙeicż lėpſchu
Hozpodu ſebi pótacż.

Do Domu nutzſtupiwſchi, poſtroweicże jón<marginalia>♣Mth.♠ 10,
12.</marginalia> prajiczé: Pokoi bódż wot Boha tomulei Domei! Ha
budże-li tónſamé Dom toho hódni, budże tón waſch Pokoi, te Żonuwaṅo na
ṅón pżiṅcż; ṅebudże-li pak hódni, budże tón waſch Pokoi k wam ßo
wrócżicż.

Dżeiż ṅezeczeidża was hoṙebracż, ha na waſche<marginalia>♣Mth.♠ 10,
14.</marginalia> Swowa poſuchacż, dżicże pṙeicż z tohoſamoho Domu habé
Me̓ſta, ha wottżaſcże tón Próch z waſchich Nohow k Czeichei, zo wó
tżaſnoho Wużitka ṅeladacże, ha nicz Próſchka wot nich mėcż ṅechacże.
Zawėrno ja wam praju: tém Sodomitaṙam, ha tém Gomorheeṙam budże na ſudné
Dżeṅ lóżije, déżli taikomu Me̓ſtu.

Leicże, ja was ſcżelu kaiż Wowczé doſreidża<marginalia>♣Mth.♠ 10,
16.</marginalia> Ẇelkow; bódżcże mudri hako te Hadé, ha ƀez <pb
n="148"/>Dwojakoſcze t. r. ƀez Valſcha ha Rechi-Żadoſcze kaiż te Hoibje.

Wone rėka, zo te Hoibje żanoho Żowdża nimaja. Bórṅe tón Hozpodar Hoibjam
te jich Mode pṙeicż zaw, wone tola tohodla wot ṅoho pṙeicż ṅewotlecża,
hale zas ßo wrócżeja do ſwojich Kukatżow. Tak wó tém, kiż wam Zwóſcz
tżiṅa, te zaṅdżene radżi wodawaicże, zabówaicże, ha na to dżėwaicże, zo
bóchu ßo nakazali ha zbóżni bóli.

Ḃercże ßo na Kedżbu pżed Cżwojekami; pżetoż<marginalia>♣Mth.♠ 10,
17.</marginalia> woni budża was tém Radam, t. r. Sudnikam podawacż, ha
wo ſwojich Synagogach budża was ſchwikacż; budża was wodżicż ktém
Bobotam ha Kralam mojedla, k Swe̓tzeṅu na nich, ha na téch Pohanow. Déż
cżi Jėzuſowi Wutżownikoẇe k tomu ßo podwolachu ſchitke Kżiwdé ha ſṁertne
Matré za Jėzuſa wucżerpecż, to bė Żidam ha Pohanam te naizjawniſche
Wobſwėtzeṅo, zo ta Jėzuſowa Wutżba woprawdże z Boha jo; to pak budże na
tón ſudné Dżeṅ teiż jene powne Doſwėtzeṅo na nich, zo woni po tei
Prawdże zatamani ſu, dokelż taikomu Wobſwėtzeṅu tola ṅeiſu czéli wėricż.

Déż pak woni was podacż budża, ṅeſtaraicże ßo, kah habé żto bóſchcże wó
rétżeli; pżetoż wo teiſamoi Żtundże budże wam date, żto wó rétżecż
macże; pżetoż wó je ṅeiſcze, kiż rétżicże, hale tón Duch waſchoho
Wótſcza, tón je jo, kiż wo was ha pżez was rétżi.

Budże pak Brat Bratra, ha Nan Séhna<marginalia>♣Mth.♠ 10,
21.</marginalia> k Sṁercżi podawacż; ha Dże̓cżi budża hoṙeſtawacż na
ſwojich Starſchich, ha jich tei Sṁercżi naſtorkuwacż. Ha ſchiczé budża
na was hrom déricż toho mojoho Ṁena dla; żtóż pak budże wonwudżerżecż
hacż dó wſchoho Poſletka, tón budże zbóżné. Pżeſcze̓haja pak woni was wo
jeném Mėſcże, cżekcże do jenoho druhoho; zawe̓rno ja wam praju: wó
ṅebudżecże te Mėſta Izraela ſche̓ pżekhodżicż, hacż pżiṅdże tón Séhn toho
Cżwojeka.

<pb n="149"/>

Wutżownik ṅejo pżez ſwojoho Miżtéra, ha<marginalia>♣Mth.♠ 10,
24.</marginalia> Swużownik ṅejo pżez ſwojoho Kṅeza. Doſcz za Wutżownika,
déż jo ruṅa ſwojomu Miżtérei, doſcz za Swużownika, déż jo ruṅa ſwojomu
Kṅezei dżerżané. Su woni ṁe toho Hozpodaṙa Beelzebuba ṁenuwali, kah ẇele
zkeriſcho budża woni was téch joho Domjaczéch tak ṁenuwacż? Ṅebóicże pak
ßo jich; pżetoż wone nitżo ṅejo tak zakhowane, żtoż bó w ſwojim Tżaſu
wozjawnoſcżene ṅebówo, nitżo tak zkradżne, żtoż bó nėdé na Swėtwo
wonṅedérbjawo. Hako bó ṙek: Ta jich Lózoſcz, ha ta waſcha Ṅewinoitoſcz
budże na zjawne pżiṅcż, joli zo nicz pṙedé, zawėſczi tola na tón ſudné
Dżeṅ.

Żtoż ja wam praju wo tei Tżmė, to wó pojedaicże<marginalia>♣Mth.♠ 10,
26.</marginalia> wo tém Swėtẇe; ha żtoż wó wam do Wucha prajene
ſwóſchicże, to wó pre̓duicże na Tze̓chach. Jėzus k tomu Ludei ẇele
rétżeſche wo pótainéch Pżirunaṅach; tém ſwojim Wutżownikam pak zas
woſebe je rozpojeduwaſche. Ha to dérbjachu woni po Tżaſu zjawṅe ſchitkim
prėduwacż.

Ṅebóicże ßo téch, kiż moṙa te Cżėwo, teje<marginalia>♣Mth.♠ 10,
28.</marginalia> Duſche pak ṅemóża moricż; ẇele jacz bóicże ßo Toho, kiż
móże Cżėwo ha Duſchu do Hele zatamacż. Hacż ṅebudżetai dwai Róblikai za
jedén mawé Ṗeṅeżk kupuwanei? Ha tola anicz jedén Róblik ṅepaṅe na Zeṁu
ƀez teje Wole waſchoho Wótſcza. Na wami pak ſu teiż te Woſé na Woẇe
ſchitke rachnuwane. Ṅebóicże da ßo; wó ſcże lėpſchi hacż ſchė Róble.
Kiżkuli me wuznawa pżed Cżwojekami, ktomu budu teiż ja ßo znacż pżed
mojim Wótſczom, kiż wo Ṅeƀeſach jo. Żtóż pak ke mni ßo ṅeznaje pżed
Cżwojekami, k tomu budu teiż ja ßo ṅeznacż pżéd mojim Wótſczom, kiż wo
Ṅeƀeſach jo. Teje ſẇateje Wėré ßo haṅbuwacż, tu Wėru pżed Cżwojekami
zaprėcż, habé wo Wėczach teje Wėré ßo tajicż, to żeni dowolene ṅejo.

Ṅemóſłcże ſebi, zo ja pżiſchow ſém Me̓r na<marginalia>♣Mth.♠ 10,
34.</marginalia> <pb n="150"/>Zemju póſuwacż; ja ṅeiſém pżiſchow
póſuwacż tón Mėr hale tón Ṁetż. Pżetoż ja ſém pżiſchow rozdże̓licż toho
Cżwojeka wot ſwojoho Nana, tu Dżówku wot ſwojeje Macżeṙe, tu pżichodnu
Dżówku wot ſwojeje pżichodṅeje Macżeṙe. Ha Cżwojeka Ṅepżecżelo ſu cżi
joho Domjaczi. Żtóż Nana habé Macż jaczé lubuẇe hacż ṁe, tón ṅejo ṁe
hódni; żtóż Séhna habé Dżówku jacz lubuẇe hacż ṁe, tón ṅejo ṁe hódni.
Teje Wėré do Jėzuſa dla ſu, woſobṅe pżi Prėdku, tżaſto cżi naibliſchi
Kṙeje-Pżecżelo do Ṅepżezjenoſcze pżiſchli, déż nėkotzi wot nich k tei
Wėṙe pżiſtupuwachu, cżi druzé pak jim to wobarachu, hale wobrucż
ṅemóżachu. Nanei, Macżeri, kaikomużkuli Cżwojekei k Woli Boha na Bok
wotſtortżicż, bożu Kazṅu wėdoṁe pżeſtupicż —, to nidé dowolene bócż
ṅemóże. Ta żtwórta Kazṅa dṙe pżikazuẇe „Nanei ha Macżeri poſkacż; hale
ßamo ßo zrozemi „kaiż dowho nitżo néżadaitei pżecżiwo Bohu.

Ha żtóż toho ſwojoho Kżiża na ßo ṅewozṁe,<marginalia>♣Mth.♠ 10,
38.</marginalia> ha za mnu ṅeṅdże, tón ṅejo ṁe hódni. Żtóż te ſwoje
Żiẇeṅo namaka, t. r. wuhaji z tém, zo Nėkoho dla wot Boha wotſtupi,
budże je zubicż; żtóż pak te ſwoje Żiẇeṅo mojedla zubi, budże je
namakacż wo tei zbóżnei Wėcżnoſczi. Cżi prėṅſchi Kżeſczieṅo ſu teje
ſẇateje Wėré dla teiż kónczuwani bóli.

Żtóż was hoṙewozṁe, tón ṁe hoṙewozṁe;<marginalia>♣Mth.♠ 10,
40.</marginalia> żtóż pak ṁe hoṙewozṁe, tón hoṙewózṁe toho, kiż ṁe
póſuwaw jo. Żtóż jenoho Provetu, Wutżeṙa bożoho Swowa, hoṙewozṁe wo tém
Ṁeṅe jenoho Proveté, tohodla, zo Proveta jo; tón budże te Móto jenoho
Proveté dóſtacż; ha żtóż jenoho Zprawnoho hoṙewozṁe wo tém Ṁeṅe jenoho
Zprawnoho, tohodla, zo zprawné jo; tón budże te Móto jenoho Zprawnoho
dóſtacż.

Bóh lada na tu Mós teje Wutrobé, ha po teiſamoi budże kóiżdoho pwacżicż.
Dżerżiſch Paduchei Rébel, zakitaſch joho, pomhaſch jomu k tom’, zo bó
wón kranécż mów; z toho ſé té pżed Bohom tak winoité, ha budżeſch tak
żtravu<pb n="151"/>wané, hako bó ſam kranéw. Hozpoduẇeſch, zeżiẇeſch,
wokżejeſch té jenoho Wutżeṙa ha Prėdaṙa, tżiniſch jomu Dobrotu tohodla,
zo wón te boże Swowo wutżi ha prėduẇe, ha ſé jomu wo témlei joho ſẇatém
Zaſtacżu po twojei Móżnoſczi k Swużbe ha k Pomoczé; za to budże tebi tón
dobrocżiwé Bóh taike Móto dacż, hako bó té ßam wutżiw ha prėduwaw. Sé té
Rėſchnik, tżiniſch pak Dobrotu jenomu zprawnomu Cżwojekei tohodla, zo
wón zprawné, Bohu lubé jo; za to budże tebi tón miwoſcziwé Bóh dacż tu
Nadu wėrṅeje Pokuté, ha woprawdnoho Nakazaṅa; tak budżeſch teiż té
wuzprawnoſcżené, ha z tém Zprawném te Móto teje Zprawnoſcze ſobu
dóſtacż.

Ha żtóżkuli budże jenomu wot téchlei naiṁeṅſchich<marginalia>♣Mth.♠ 10,
42.</marginalia> Nópażk zémneje Wodé k napicżu podacż, teiż jenoi wo tém
Ṁeṅe jenoho Wutżownika, tohodla, zo mói Wutżownik jo, zawe̓rno praju ja
wam, te joho Móto jomu ṅebudże wonkawoſtacż.

Jėzus czéſche, zo cżi ſwoji Wutżownikoẇe hiżo nėt, déż joho ſwojoho
Miżtéra hiżcże widomnoho pżi ſebi mėjachu, bóchu zpótali jenu Pruhu
ztżinicż toho wilkoho ważnoho Dżėwa, kotreż po Tżaſu dokoṅecż mėjachu,
móſli, po Swėcże wokokhodżiczé Cżwojekam tu nadnu bożu Wolu
wopojeduwacż. Tohodla jich po Żidowſ kim Kraju rózno rozpóſuwa. Hale te
Rozwutżeṅa ha Napominaṅa, kotreż jim pżi témlei Wupóſuwaṅu dawaſche,
pwacżachu jim jacz za pżichodne, déżli za pżitomne; pżetoż tón mól woni
jenoi na krótki Tżas, na nėkotre Tédżeṅe wokopokhodżichu, ha żanéch
wilkich Pżecżiwnoſczow zṅeſcz ṅemėjachu.

Déż bė Jėzus ſcho doprajiw, żtoż tém dwanacżim<marginalia>♣Mth.♠ 11,
1.</marginalia> Japożtowam wukazacż me̓jeſche, wón ßam woteṅdże,
wutżeſche, ha pre̓duwaſche wo<marginalia>♣Lc.♠ 9, 6.</marginalia>
Izraelſkich Me̓ſtach. Cżi dwanacżo pak ßo rozeṅdżechu, pżekhodżuwachu te
Me̓ſtażka ha Wſé, wopojeduwachu te Evangelium, ha pre̓duwachu Ludżom, zo
dérbja pokucżicż. Ha woni ẇele Djabowow<marginalia>♣Mr.♠ 6,
12.</marginalia> wuhoṅachu, ha ẇele Khoréch z Wolijom żawbuwachu, ha
jich wuſtroẇachu. Te Wolijuwaṅo téch Khoréch wot Jėzuſa ſém pżiṅdże;
pżetoż nidé ßo <pb n="152"/>cżi Japożtoẇe zważili ṅebėchu téch Khoréch z
Wolijom żawbuwacż, ṅebė-li Jėzus jim to kazaw.

52. Polazuwaṅo.

Heŕodeſowe Móſle wot Jėzuſa.

Herodeſei bó ſchitko dopojeduwane, żto Jėzus<marginalia>♣Lc.♠ 6,
7.</marginalia> tżiṅeſche; ha wón ṅeẇedżeſche żto ſebi móſlicż, dokelz
nėkotzi prajachu, Jan jo wot Sṁercże<marginalia>♣Mr.♠ 6,
14.</marginalia> ſtanéw, ha tohodla taike Dżiwé pżez ṅoho ßo ſtawaja;
druzé pak wot Jėzuſa prajachu, wón jo tón Elias; zas druzé prajachu,
jedén wot téch ſtaréch Provetow jo hoṙeſtanéw; hiżcże drużé prajachu,
wón jo Proveta hako jedén z téch Provetow.<marginalia>♣Lc.♠ 9,
9.</marginalia> Herodes to ſwóſchiwſchi ṙekné: Janei ſém ja daw Wowu
wotrubacż, żtó pak jo tonlei, wot kotrohoż ja taike We̓czé ſwóſchu? Wón
ſebi tohodla żadaſche joho woladacż; ha prajeſche ſwojim Swużownikam: To
jo Jan tón Kcżenik,<marginalia>♣Mth.♠ 14, 2.</marginalia> wón jo wot
Sṁercże ſtanéw, ha tohodla taike Dżiwé tżini. To wón prajeſche z
Bojoſcze ha ze Zmóleṅa, dokelż te Swėdoṁo jomu te na Jeṅe woboṅdżene
Mordarſtwo porokuwaſche. Oh! kah te zwo Swėdoṁo do Stracha zacżėṙa!

Cżi wupóſuwani Japożtoẇe zas pżiṅdu.

Déż bė Je̓zus ſwóſchaw, żto Herodes praji, woteṅdże<marginalia>♣Mth.♠ 14,
13. ♣Lc.♠ 9, 10. ♣Mr.♠ 6, 30.</marginalia> wón ſtronu wot Herodeſa dale
pṙeicż. Ha cżi wupóſuwani Japożtoẇe zas pżiṅdżiwſchi, k Jėzuſei ßo
romadu zeṅdżechu, ha pojedachu jomu, żto tżinili ha wutżili ſu. Ha Jėzus
jim ṙekné: Póicże wó ßami woſebe na jedén wotleiżané ſamitkowné Blak, ha
tróſchku wotpotżcże. Pżetoż wone bė pola Jėzuſa jara ẇele Ludżi, kiż
pżikhadżachu ha wotkhadżachu, tak, zo cżi joho Japożtoẇe hiżcże Kwile
pojėſcz ṅeme̓jachu.

Tak da Je̓zus téch Japożtowow k ſebi wozné;<marginalia>♣Lc.♠ 9,
10.</marginalia> <pb n="153"/>woni romadże ſtupichu do jenoho Tżowmika,
ha<marginalia>♣Mr.♠ 6, 32. ♣Jo.♠ 6, 1.</marginalia> ẇezechu ßo pżez te
Galileiſke Moṙo, kotreż teiż re̓kaſche tón Tiberiaſki Jėzor, do teje
Puſcziné pola toho Mėſtażka Bethſaida.

Wone pak bė ẇele Ludżi, kiż jich widżachu ßo<marginalia>♣Mr.♠ 6,
33.</marginalia> pṙeicżẇeſcz, ha Jėzuſa zpóznachu; ha déż potnéchu, dże
wón cze, po Zeṁi woko pėſchi tam bėiżachu ze wſchich Me̓ſtow, ha
pżiṅdżechu tam pṙedé ṅoho.

Déż Je̓zus ztoho Tżowma wuſtupi, ha wulada<marginalia>♣Mr.♠ 6, 34. ♣Jo.♠
6, 2.</marginalia> te Cżródé Ludżi, kiż za nim bėchu pżibeiżeli, dokelż
widżachu te Czeichi, kotreż wón na témi Khorémi tżiṅeſche, dże̓ſche wón
hoṙe na jenu Horu, ha tam ßo poſéné ze ſwojimi Wutżownikami. Blizko pak
bėchu te Jutré, ta Sẇatocżnoſcz<marginalia>♣Mr.♠ 6, 34.</marginalia>
téch Żidow. Ha Jėzuſei potża żel bócż toho Ludu, dokelż woni bėchu hako
Wowczé, kiż Paſtéra nimaja; ha wón z teje Horé dele zeṅdże, jich
dobrocżiẇe<marginalia>♣Lc.♠ 9, 11. ♣Mth.♠ 14, 14.</marginalia>
hoṙebeṙeſche, ha potża jich ẇele wutżicż wot bożoho Kraleſtwa, ha
wuſtroẇeſche téch jich Khoréch.

Jėzus naſécżi ṗecż Tawzént Cżwojekow.

Ha déż k Ẇetżoru dże̓ſche, pżiſtupichu k Je̓zuſei<marginalia>♣Mr.♠ 6,
35.</marginalia> cżi joho dwanacżo Japożtoẇe, ha prajachu: Tónlei Blak
jo puſté, ha tón Dżeṅ jo ßo pominéw; pużcż tón Lud wot ßo, ṅech ßo
rozeṅdu do<marginalia>♣Lc.♠ 9, 12. ♣Mth.♠ 14, 16.</marginalia> wokownéch
Me̓ſtow ha Wſów, zo bóchu Hozpodu ha ne̓żto k Jėdżi ſebi namakali. Jėzus
jim ṙekné: Woni ṅetṙebadża pṙeicżkhodżicż, daicże wó jim pojėſcz. Wón
deṙe ẇedżeſche, zo woni nitżo k Jėdżi ṅemėjachu; wón czéſche tu
Dobrocżiwoſcz, tu Wėru ha Dowėrnoſcz teje jich Wutrobé pozpótuwacż.

Woni wotmojichu: Dai nam hicż za dwe̓<marginalia>♣Mr.♠ 6,
37.</marginalia> Scże̓ Dżeſatnikow Klėba nakupicż, ha mó czemó jim
pojėſcz dacż. Z tém czéchu woni ſnadṅe tu ſwoju Ṅezamożitoſcz wuznacż;
móże pak tola bócż, zo wo tei Khoßé, kotruż Judaſch za te jich
Pótrėbnoſcze khowaſche, tedém woprawdże dwė Scżė Dżeſatnikow bówo jo.

<pb n="154"/>

Déż nėt Jėzus te ſwoje Wotżi pozbėnéwſchi<marginalia>♣Jo.♠ 6,
5.</marginalia> widżeſche tu jara wilku Mnohotu toho Ludu, ṙekné wón k
Vilipei: Dże budżemó Klėba nakupicż, zo cżilei poje̓ſcz móli? To pak wón
prajeſche joho pozpótuwacż, hacż wón na tu joho Schohomócznoſcz wėri;
pżetoż, wón ßam deṙe ẇedżeſche, żto tżinicż budże. Ze wſchimi ſwojimi
Rétżemi ha Napraſchuwaṅami Jėzus na to dżėwaſche, zo bóchu woni naipṙedé
na tu wilku Nuzu praẇe ßo doladali, tak potém tón Dżiw, kotréż wón
ztżinicż czéſche, lėṗe rozpóznali, ha z toho wo tei Wėṙe do ṅoho
pokrucżeni bóli.

Vilip wotmoji: za dwe̓ Scżė Dżeſatnikow<marginalia>♣Jo.♠ 6, 7. ♣Mr.♠ 6,
38. ♣Jo.♠ 6, 8.</marginalia> Klėba bó ṅedoſanéwo, zo móli ſchiczé teiż
jenoi po mawei Zkibczé krédnécż. Jėzus jim ṙekné: Ẇele Kle̓bow wó macże?
Dżicże, poladaicże. Ha déż bėchu ladali, ṙekné jedén wot joho
Wutżownikow, Handri Brat Sémana Pėtéra, kṅomu: Wón jo tuh jedén
Hóltżecz, kotréż ma ṗecż jetżnéch Klėbow, ha dwe̓ Réƀe; hale żto to jo
ƀez<marginalia>♣Mth.♠ 14, 18.</marginalia> tak ẇele? Jėzus ṙekné:
pżiṅeſcże te Kle̓bó ha tei Réƀe ke mni.

Ha wón porutżi: tżiṅcże, zo cżi Ludżo ßo zeſédaja<marginalia>♣Mr.♠ 6,
39. Jo. 6, 10.</marginalia> na tu zelenu Trawu, jena Cżróda po druhei.
Tam pak be̓ ẇele Séna. Wo tém tżopwém Żidowſkim Kraju bė te Nalecżo
zażne; woko Jutrow te zroſcżene Séno ßo hiżo zeleṅeſche.

Ha woni jim dachu dele ßo zeſédacż do Rjadow<marginalia>♣Lc.♠ 9, 15.
♣Mr.♠ 6, 40.</marginalia> rozdżėleném, pa Sto, pa pów Sta wo jeném
Ṙedże. Ḃeſreidża bóchu Haßé woſtajene, zo móżachu jim hoṙeſwużicż, tu
Jėdż pżinoſchuwacż, ha prėdk kwaſcz.<marginalia>♣Jo.♠ 6,
10.</marginalia> Tak cżi Ludżo ßo zeſédachu na ṗecż Tawzént Muzkich.

Ha Je̓zus wozné te ṗecż Kle̓bó ha tei dwe̓ Réƀe,<marginalia>♣Mr.♠ 6,
41.</marginalia> k Ṅeƀu horepoladaiſchi ha Bohu Dżak prajiwſchi,
żonuwaſche ha wamaſche te Kle̓bó, ha dawaſche<marginalia>♣Mth.♠ 14,
19.</marginalia> te Wamanki ſwojim Wutżownikam, ha cżi <pb n="155"/>tomu
Ludei pżinoſchuwachu. Ha tei dwe̓ Réƀe bóſchtei teiż do wſchich
rozdże̓lenei, kaiż ẇele żadén czéſche. Schiczé pojėchu, ha bóchu do Wole
naſécżeni.

Ha déż ſchiczé do Wole be̓chu ßo najėdli, ṙekné<marginalia>♣Jo.♠ 6,
12.</marginalia> Jėzus ſwojim Wutżownikam: zezbe̓raicże te Powoſtaṅki ha
zbótne Kruſchki, zo nitżo ṅezahiṅe. Woni je zezbe̓rachu, ha napelnichu
dwanacże Korbow z témi Wamankami wot téch ṗecż jetżnéch Kle̓bow, kotreż
cżi, kiż bėchu poje̓dli, wóſche woſtajili be̓chu. Téch pak, kiż be̓chu
poje̓dli,<marginalia>♣Mth.♠ 14, 21.</marginalia> bė na ṗecż Tawzént
Muzkich, Żoné ha Dże̓cżi ſobu ṅerachnuwane.

Żadén wot téch ſẇ. Sczenikow ṅepiſa, zo teiż wot tej Rébow żto wóſche
woſtawo jo. Tón Klėb, ha to żtoż nam nuzṅe trėbne jo, wobradża Bóh
nadobṅe; Rébó pak, ha taike Wėczé, kiż k Polėpſchkei ha k Pozẇeſeleṅu
ſwuża, móżemó dṙe teiż powużiwacż, ṅedérbimó pak tola ſebi je żadacż wo
Nadobizṅe. Tak jo nas Jėzus wutżiw Boha proſécż za tón ſchėdné Klėb,
nicz za kwóżcże Kuſki.

Cżiſami Ludżo pak, widżiwſchi tón Dżiw, kotréż<marginalia>♣Jo.♠ 6,
14.</marginalia> Jėzus ztżiniw bė, ƀeſobu ſebi prajachu: To jo zawėſczi
tón Proveta, tón Meßias, kiż na Swėt pżiṅcż ma.

53. Polazuwaṅo.

Jėzus cżekṅe tém, kiż joho za Krala żadachu.

Déż Jėzus zpózna, zo cżi Ludżo budża pżiṅcż,<marginalia>♣Jo.♠ 6,
15.</marginalia> ha joho pżijecż, zo bóchu ſebi Joh’ za
Krala<marginalia>♣Mr.♠ 6, 45.</marginalia> ſtajili; moczuwaſche wón téch
ſwojich Wutżownikow do jenoho Tżowma ſtupicż, ha pṙedé ṅoho pżez te Moṙo
ßo pżeẇeſcz ktomu Mėſtażku Bethſaida, hacż bó wón ƀeztém tón Lud pṙeicż
wotréchtuwaw.

Déż da ßo zẇetżoriwo bė, cżi Wutżownikoẇe<marginalia>♣Jo.♠ 6,
16.</marginalia> <pb n="156"/>ktomu Moṙu delezeṅdżechu, ha ſtupichu do
jenoho Tżowma, zo bóchu ßo pżez te Moṙo pżeẇezli<marginalia>♣Mth.♠ 14,
23. ♣Jo.♠ 6, 15.</marginalia> do Khavarnaum. Je̓zus pak wopużcżi tón Lud,
ha ßam lutki cżekné zas na tu Horu hoṙe tam ßo modlicż; ha déż bė
dóſchwa ta powna Nócz, wón tam zwoſta ßamlutki. Ḃeztém cżi Wutżowniczé
po tém Moṙu ßo ẇezechu. Wona be̓ towſta Tżma, dokelż<marginalia>♣Jo.♠ 6,
17.</marginalia> bė zamrótżene, ha Ṅeẇedro hoṙeſtupaſche; ha Jėzus
hiżcże ṅebė k nim pżiſchow.

Jėzus ha Pėtér po Moṙu khodżitai.

Tón Tżowmik naſreidża Moṙa bó wot téch<marginalia>♣Mth.♠ 14, 24. ♣Mr.♠
6, 47. ♣Jo.♠ 6, 18.</marginalia> Zmohow wokoṁetané; pżetoż tón We̓tzik be̓
jim napżecżo. Je̓zus bé hiżcże na Zeṁi; te Moṙo pak ßo pozbėhuwaſche wot
We̓tra, kiż jara ſélṅe duhjeſche. Ha Je̓zus je widżeſche, kah woni z
jara<marginalia>♣Mr.♠ 6, 48.</marginalia> cżeżkej Próczu po tém Moṙu ßo
ẇezu; ha wón k nim pżiṅdże pżi tei żtwórtei nócznei Waſche. Ta Nócz bó
tedém rozdżėlana na żtéri Nóczne-Wachi. Wo tei żtwórtei habé poſlenei jo
haklei Jėzus knim pżiſchow; potaikim bė jich nimale tu czéwu Nócz wo tém
Straſche woſtajiw. Joli zo nam ta Pomocz wot Boha zmolom ṅepżiṅdże;
ṅepodawaimó ßo do Mawomóſnoſcze; dżerżmó won wo tei Dowėrnoſczi na Boha;
ha wone budże nam w ſwojim Tżaſu wėſczi zpomhane.

Ha déż woni nėdże ṗecż ha dwaczécżi habé tziczécżi<marginalia>♣Jo.♠ 6,
19.</marginalia> Honow, to wutżini pozdacżu pówdra Miłe, ßo wotẇezli
bėchu, wuladachu woni Jėzuſa po tém Moṙu khodżaczoho; wón bė blizko pżi
tém Tżowmiku, ha jim ßo zdaſche, zo cze ṅimo hicż ha
jich<marginalia>♣Mr.♠ 6, 48.</marginalia> pżeṅcż.

Déż pak woni joho tak po tém Moṙu khodżaczoho widżachu, mėṅachu, zo jo
to Scheṙeṅo,<marginalia>♣Mth.♠ 14, 26. ♣Mr.♠ 6, 50.</marginalia>
zbojachu ßo, ha zaſtróżeni wótzje zakżitżachu. Pżetoż ſchiczé bėchu joho
widżeli, ha jara ßo naſtróżeli. Nédém pak Jėzus na nich żarétża: Mėicże
Dowėrnoſcz, Ja je ſém, ṅebóicże ßo. Woni tedém hiżcże kaiż wupo Dżėcżi
Schereṅow ßo bojachu. <pb n="157"/>Hale po Tżaſu, déż bėchu wo tei Wėṙe
ha Dowėrnoſczi na Boha zkrucżeni, żana taika wupa Bojoſcz jich dale
ṅeſcheṙeſche. Wupoſcz, ha Czeich ſwabeje Wėre jo „Schereṅa ßo bojecż.

Pe̓tér jomu wotmoji ha ṙekné: Kṅeże, ßé-li<marginalia>♣Mth.♠ 14,
28.</marginalia> je Té, kazai mi ktebi pżiṅcż po tei Wodże! Na to Jėzus:
Pói. Nédém Pėtér z toho Tżowma wuſkotżi, ha dżėſche po tei Wodże, zo bó
k Jézuſei dóſchow. Hale pótnéwſchi, zo tón Wėtzik jara ſélṅe praſkocze,
naboja ßo; ha déż hiżo potżinaſche ßo zpodmuṙecż, zawowa: Kṅeże, pomhai
mi! Ha nédém Jėzus tu ſwoju Ruku wupżėſtṙéwſchi, zapżija joho, prajiczé:
O té maweje Wėré, pżetżo ſé czwovéluwaw?

Nėt czéchu woni Je̓zuſa kſebi do ſwojoho Tżowma<marginalia>♣Jo.♠ 6, 21.
♣Mr.♠ 6, 51. ♣Mth.♠ 14, 32.</marginalia> nutzzacż; wón pak, teje jich
Pomoczé ṅetżakaiſchi, ßam knim do toho Tżowma ſtupi. Ha déż Jėzus ha
Pėtér bėſchtai zas do toho Tżowma ſtupiwoi, wocżichné tón We̓tzik. Ha
nédém bė tón Tżowmik pżi Kraju, tam dżeiż woni doje̓cż czéchu.

Ha cżi, kiż wo tém Tżowṁe bėchu, kṅomu<marginalia>♣Mth.♠ 14,
33.</marginalia> ßo modlachu prajiczé: zawėrno, Té ſé tón Séhn bożi! Ha
woni pżeczé bóle ha bóle ßo zpodżiwachu, ze Zpodżiwaṅa wopróſtnéchu.
Pżetoż wot<marginalia>♣Mr.♠ 6, 51.</marginalia> téch Kle̓bow, kotreż bė
Jėzus tak zpodżiwṅe naſporiw ha rozmnohoſcziw, to woni ṅebėchu
dorozpóznali, ṅebėchu ſebi je pżekwadli ha k Wutrobe zapowożili, dokelż
ta jich Wutroba bė potże̓mṅena, potẇerdżena.

Ach Bożo! Té ßam roſwėtlei ha zhnuhai te naſche Wutrobé, zo, déż te
Skutki twojeje bóizkeje Moczé zjawṅe nam do Wotżow padaja, bóchmó mó na
teſame teiż pėkṅe ßo doladuwali, k Wutroƀe ſebi je zapowożeli! Lėto wot
Lėta dawaſch té tomu Klėbei ze Zemje naroſcz, ha tak nas ſchėch
zeżiẇeſch. Zawėſczi jo tola nėżto ẇele ẇetże „tón czéwé Swėt pżeczé tak
zeżiẇecż, déżli „ṗecż Tawzént Cżwojekow lutki jedén mól naſécżicż. Ha
tola ƀez tawzént Cżwojekami, kiż tón wot tebe wobradżené Klėb jėdża, jo
tṙebai lėdén jedén, kiż to rozpoznawa, rozpomina, dżakowné za to cże
pokwali.

<pb n="158"/>

Jėzus Khoréch wuſtrowi.

Ha woni ßo pżiẇezechu k tei Zeṁi Geneſareth<marginalia>♣Mr.♠ 6,
53.</marginalia> pola toho Mėſta Khavarnaum, ha tam z tém Tżowmom k
Brohwei doje̓dżechu. Zmolom hacż woni z toho Tżowma wuſtupichu, cżi Ludżo
Jėzuſa zpóznachu; po témſamém czéwém wokowném Kraju bė jene wilke
Be̓jaṅo, woni potżachu téch ſwojich Khoréch wo Wożach wokonoſécż, ha
donoſchuwacż tam, dżeiż ſwóſchachu, zo Je̓zus jo;<marginalia>♣Mth.♠ 41,
35.</marginalia> ſchiczé Ṅeſtrowi bóchu kṅomu pżiṅeſeni. Dżeżkuli Jėzus
do Mėſta, habé do Me̓ſtażka, habé do Wſé nutzdżėſche, woni téch Khoréch
ſtajachu ha kwadżechu na Pucże ha na Haſé, ha proſchachu joho, zo móli
cżiſami knaiṁeṅſchom teje Krómki<marginalia>♣Mr.♠ 6, 56.</marginalia>
joho Draſté ßo dótknécż; ha ſchiczé, kiżkuli joho ßo zadótknéchu, bóchu
wuſtroẇeni.

54. Polazuwaṅo.

Tón Lud Jėzuſa póta ha namaka.

Nazaitra ẇele wot téchſaméch Ludżi, kotréchż Jėzus<marginalia>♣Jo.♠ 6,
22.</marginalia> Dżeṅ pṙedé na Ẇetżor tak zpodżiwṅe naſécżiw bė, zas tam
ßo namakachu ztoho Boka Moṙa, ha tam Jėzuſa pótachu. Woni je deṙe
ẇedżachu, dokelż ßami be̓chu je widżeli, zo tam żadén druhi Tżowmik be̓
ṅebów, hacż jenoi tón jenicżki, do kotrohoż bėchu cżi joho Wutżownikoẇe
ſtupili; deṙe ẇedżachu, zo Je̓zus ṅebe̓ ze ſwojimi Wutżownikami ſobu na
tón Tżowmik ſchow, hale cżi joho Wutżownikoẇe ßami ßo pṙeicżẇezli. Zo
pak Jėzus po Pównoczé po tém Moṙu za ſwojimi Wutżownikami woteṅſchow bė,
wo tém woni ṅeẇedżachu; ha tak ſebi wėſte tżiṅachu Jėzuſa tam
natṙechicż.

Ḃeztém ne̓t wot Tiberiadé druhe Tżowmé ßo pżicżezechu blizko k tomu
Blakei, dżeiż bė tżora tón Kṅez Je̓zus Dżak prajiw, ha woni tón wot ṅoho
<pb n="159"/>wobradżenė Kle̓b jėdli. Ha woni, widżiwſchi, zo tam Je̓zus
jacz ṅejo, zo teiż wot joho Wutżownikow żani tam ṅeiſu, zeſtupachu na
telei Tżowmiki, ha pżeẇezechu ßo po tém Moṙu do Khavarnaum Je̓zuſa
pótaiczé. Ha tam, z tamoho Boka Moṙa joho natṙechiwſchi, wopraſchachu
joho: Miżtéṙe, déh — kah ſé té tola jow pżiſchow?

Je̓zus jim wotmoji: Zawe̓rno, zawėrno praju wam ja, wó ṁe ṅepótacże
tohodla zo ſcże Dżiwé widżeli, hale tohodla, zo ſcże poje̓dli ha
naſécżeni wot toho Kle̓ba, kotréż ja wam daw ſém; tón jo wam deṙe
zeſwodżaw, ha wó jaczé toho ruṅa tżaſnéch Dobrotow wote mṅe ßo
nadżijecże. Próczuicże ſchak ßo nicz tak za tu Czérobu, kotraż hiṅe,
déżli ẇele jacz za tu Czérobu, kotraż woſtaṅe do we̓cżnoho Żiweṅa, ha
kotruż wam dacż budże tón Séhn toho Cżwojeka; pżetoż toho jo Bóh Wótſcz
wobczeichuwaw, do ṅoho te ſwoje bóizke Znaṁo powṅe woznaṁiw, joho
hordoſcziw, jomu ſchitku Mócz podaw.

Woni kṅomu ṙeknéchu: Żto da mamó mó tżinicż, zo bóchmó ſkutkuwali boże
Skutki? Je̓zus jim wotmoji: To jo tón Skut bożi, zo wó czéli wėricż do
Toho, kotrohoż Bóh póſuwaw jo.

Woni pak zas kṅomu ṙeknéchu: Kaiki da té Dżiw tżiniſch, zo bóchmó mó
widżeli ha tebi we̓rili? Żto tżiniſch té taike, na tżimż móli je mó
zpóznacż, zo té z Boha ſé? Cżi naſchi Wótſczoẇe ſu te Manna jėdli wo tei
Puſcziṅe, kaiż piſane jo: z Ṅeƀes jo wón jim Kle̓b k Jėdżi dawaw. Hako
bóchu prajili: Moyzeſei mó wėrimó, dokelż Moyzes jo naſchim Wótſczam
żtérczécżi Lėt dowho Klėb z Ṅebja dawaw, ha ſchelake druhe Dżiwé tżiniw.
Té pak, kaiki Dżiw, kaiki Czeich té nam wopokażeſch, z kotrémż móli mó
ßo pżepokazacż, zo té woprawdże wot Boha k nam póſuwané ſé? Ha z toho ßo
pokazuẇe, zo woni toho tżoraiſchoho wilkoho Dżiwa wo Nazpoṙeṅu toho
Klėba bėchu ṅedozpóznali, k Wutroƀe ſebi ṅewzali.

<pb n="160"/>

Kotré jo tón prawé ṅeƀeſki Klėb.

Jėzus jim prajeſche: Zawe̓rno, zawėrno praju<marginalia>♣Jo.♠ 6,
32.</marginalia> wam ja, Moyzes wam ṅejo dawaw toho Kle̓ba z Ṅeƀes;
pżetoż te Manna ṅejo padawo z Ṅebja, hale z toho Lovta, z téch
Mrótżelow, kaiż Deżcż ha Krupé; teiż ṅejo Moyzes te Manna ßam dżėwaw,
hale na joho Próſtwu jo Bóh pżez ſwojich Jandżelow te Manna tém
Izraelitam pżihotuwaw. Tón mói Wótſcz pak dawa wam tón prawé Klėb z
Ṅeƀes. Pżetoż tón Kle̓b bożi jo Tón, kiż z Ṅebja dele pżiṅdże, ha tomu
Swėtei te Żiẇeṅo dawa. Cżėſche ṙecz: Ja ßam ſém tónlei Klėb bożi.

Woni pak to wopaki zrozemichu wot jenoho jara woſobnoho cżėwnoho Klēba k
Naſécżeṅu ha k Zdżerżeṅu toho Cżėwa; ha ṙeknéchu k ṅomu: Kṅeże, dawai
nam pżeczé tónlei Kle̓b.

Je̓zus jim wotmoji: Ja ſém tón Kle̓b toho Żiẇeṅa; żtóż ke mni pżiṅdże, tón
ṅebudże Wodu cżerpecż; ha żtóż do mṅe we̓ri, tón żeni ṅebudże Picża
tradacż. Ja ſém je wam hiżo prajiw, Ṁe, kiż ja ſém tón Klėb toho Żiẇeṅa,
ſcże wó widżeli, ha wó tola ṅewe̓ricże, hacżruniſch wo téch mojich
Skutkach ta bóizka Mócz zjawṅe ßo wopokazuẇe. Schitko, żtoż mi tón
Wótſcz dawa, to pżiṅdże ke mni, ha toho, kiż ke mni pżiṅdże, ja ṅebudu
wonwuſtortżicż; dokelż ja z Ṅeƀes dele ſtupiw ſém nicz ktomu, zo czéw
tżinicż tu moju Wolu, hale tu Wolu Toho, kotréż ṁe póſuwaw jo. To pak jo
ta Wola toho Wótſcza, kotréż ṁe póſuwaw jo, zo ja wot toho, żtoż wón mi
daw jo, nitżo bóch ṅezubiw, hale k Żiẇeṅu je zas zbudżiw na tón poſleṅi
Dżeṅ. Bóh Nikoho ṅecha zatamanoho, hale ſchitkich cze zbóżnéch mėcż. To
pak jo ta Wola mojoho Wótſcza, kiż ṁe póſuwaw jo, zo kóiżdé, kiż toho
Séhna widżi, ha do ṅoho wėri, bó me̓w te we̓cżne Żiẇeṅo; ha k tomu
wėcżnomu Żiẇeṅu budu ja joho zbudżicż na tón poſleṅi Dżeṅ.

<pb n="161"/>

Żidża mórtża na Jėzuſa.

Cżi Żidża mórtżachu na to, zo wón bė prajiw:<marginalia>♣Jo.♠ 6,
41.</marginalia> Ja ſém tón żiwé Kle̓b, kiż ja z Ṅebja deleſtupiw ſém.
Woni ṙeknéchu: hacż da to ṅejo Je̓zus tón Jozevowé Séhn, kotrohoż Nana ha
Macż mó deṙe znajemó? kah da wón praji: Ja ſém z Ṅeƀes deleſtupiw? Jėzus
żadaſche wot nich tu Wėru, zo wón jo tón wėrné Séhn bożi, kiż jo z Ṅebja
k nam na Zemju pżiſchow; ha to wón teiż ze ſwojimi Dżiwami
dopokazuwaſche; hale woni je ṅechachu zpóznacż.

Jėzus jim wotmoji: Ṅemórtżcże ƀeſobu; wón Nichtó ke mni ṅepżiṅdże, khiba
zo tón Wótſcz, kotréż ṁe póſuwaw jo, joho ke mni docżeṅe; ha toho budu
ja wo tém poſleṅim Dṅu k wėcżnomu Żiẇeṅu zbudżicż. Wone jo piſane wo
téch Provetach:<marginalia>♣Isa.♠ 54, 13.</marginalia> Woni budża
ſchiczé wot Boha wutżeni. Żtóżkuli da je wot toho Wótſcza ſwóſchi, ha
nawukṅe, tón pżiṅdże ke mni; nicz hako bó Żtó toho Wótſcza widżaw, ne̓,
jenoi Tón, kiż z Boha jo, tón jo toho Wótſcza widżaw, Tón ſém Ja.
Żawėrno, zawe̓rno praju wam ja: żtóż do mṅe wėri, tón ma te wėcżne
Żiẇeṅo.

Kah Bóh téch Cżwojekow wutżi? kah jich k Jėzuſei cżeṅe ha docżeṅe? To ßo
ſtawa ṅewidomṅe. Ta Nada boża znutzka tón Rozom roſwėtlja, zo woni
Jėzuſa zpóznaja, ha tei joho Wutżƀe wėṙa; ta Nada boża znutzka tu Wolu
zhnuha ha zarėwa, zo ta Jėzuſowa Wutżba jim ßo ſlubja, ha woni tuſamu
teiż dopelṅeja. Kohoż Bóh na telei Waſchṅo k Jėzuſei ṅedocżeṅe, tón jo
ßam Wina, dokelż Bohu ßo woṗera, ha tak teje Nadé ṅedoſtoinoho ßo tżini.
Ta prawa Wėra jo Dar bożi; jo pak tola k Dóſtacżu tohoſamoho teiż trėbna
ta naſcha Ródnoſcz ha Prócza.

Wot toho do Jėzuſowoho Cżėwa pżewobrocżenoho Klėba.

Jėzus dale prajeſche: Ja ſém tón Klėb toho Żiẇeṅa.<marginalia>♣Jo.♠ 6,
48.</marginalia> Cżi waſchi Wótſczoẇe ſu te Manna je̓dli wo tei Puſcziṅe,
ha ſu wumṙeli. Schiczé ſu wumṙeli po tém Cżėłe, ha ẇele wot nich teiż po
tei Duſchi, t. r. <pb n="162"/>ſu wo Rėchach wumṙeli, ha ſu zatamani.
Tónlei jo tón Klėb, kiż z Ṅeƀes pżiṅdże, zo tón, kiż wot ṅoho jė, bó
ṅewumṙew, t. r. wo tei Sṁercżi ṅezwoſtaw, hale na tón ſudné Dżeṅ k
wėcżnomu Żiẇeṅu hordozné hoṙeſtanéw. Ja ſém tón żiwé Klėb, tón Klėb, kiż
z Ṅebja pżiṅdże. Żtóż budże wot toholei Kle̓ba je̓ſcz z tżiſteju Wutrobu,
tón budże do We̓cżnoſcze żiwé; ha ton Klėb, kotréż ja dawacż budu, jo te
moje Mjaſo, kotreż czu ja ſém dacż za Żiẇeṅo toho Swėta.

Te ſwoje Cżėwo, kotreż Jėzus Kréſtus jedénmól podaw jo tém ſṁertném
Matram k Wumóżeṅu toho Swėta, teſame ſwoje Cżėwo wón nam nėt pżeczé dawa
k jenei Pojėdżi wo tém naiſẇacżiſchim Sakraṁeṅcże pod Żtawtnoſczach
Klėba ha Wina.

Na to cżi Żidża ƀeſobu ßo wurétżuwachu, ha prajachu: kah da móże wón nam
te ſwoje Mjaſo k Je̓dżi dawacż? Woni mėṅachu, zo cze wón jim te ſwoje
Mjaſo widomṅe po Tżaſcżach k Jėdżi podawacż.

Je̓zus jim prajeſche: Zawėrno, zawe̓rno praju ja wam: ṅebudżecże-li wó
jėſcz toh’ Mjaſa toho cżwojetżoho Séhna, ha picż teje joho Kṙeje, da wó
toho Żiẇeṅa woſebi ṅezmėjecże. Żtóż te moje Mjaſo jè, ha pije tu moju
Krei, tón ma te wėcżne Żiẇeṅo, ha na tón poſleṅi Dżeṅ budu ja joho
kwėcżnomu Żiẇeṅu zbudżicż. Pżetoż te moje Mjaſo jo zawėrno jena Poje̓dż,
ha ta moja Kṙei jo zawėrno jedėn Napoi; żtóż te moje Mjaſo jė, ha tu
moju Kṙei pije, tón wo mni woſtaṅe, ha ja wo nim. Kaiż ṁe póſuwaw jo tón
Wótſcz, kiż jo te Żiẇeṅo, tón Kużow ſchoho Żiẇeṅa, ha ja mam te Żiẇeṅo
pżez toho Wótſcza, z kotrémż ſém ja zjenoſcżené, z nim jedén ha tónſamé
Bóh; tak, żtóż ṁe je̓, ha na taike Waſchṅo zo mnu ßo zjenoſczi, tón zme̓je
te Żiẇeṅo pżezo mṅe. Tónlei jo tón Klėb, kiż z Ṅeƀes pżiſchow jo; nicz
tak, kaiż cżi waſchi <pb n="163"/>Wótſczoẇe te Manna je̓dli ſu, ha ſu
wumṙeli. Żtóż tonlei Kle̓b je̓, tón budże żiwé do Wėcżnoſcze.

To Jėzus do Tżaſa prajeſche wot toho ſẇatoho Wopraẇeṅa, habé wot toho
naiſẇacżiſchoho Sakramenta, kotréż wón potém pżi tei poſleṅei Ẇetżeri
poſtajiw jo.

Nėkotzi Wutżowniczé ßo pohórſchuẇu.

To Jėzus rétżeſche, hacż wón wo Khavarnaum<marginalia>♣Jo.♠ 6,
60.</marginalia> wo tei Synagoge wutżeſche. Ẇele pak wot joho
Wutżownikow to ſwóſchiwſchi, ṙeknéchu: Talei Rétż jo tẇerda, ha żtó mów
ju ſwóſchecż ha zṅeſcz? Jėzus, kiż ßam wo ſebi po tei ſwojei bóizkei
Schohowėdomoſczi je ẇedżeſche, zo cżi joho Wutżownikoẇe na to moſkotaja,
prajeſche knim: To was pohórſchuẇe? Déż da budżecże widżecż toho
cżwojetżoho Séhna hoṙezpe̓jaczoho tam, dżeiż wón pṙedé be̓, żto budżecże
ſebi móſlicż? Tón Duch je jo, kiż te Żiẇeṅo daẇe, te Mjaſo nitżo
ṅepomha. Te Swowa, kotréż ja kwam rétżaw ſém, ſu Duch, ha ſu Żiẇeṅo.

Po tei Tupoſczi ha Nelepoſczi toho ſwojoho Rozomcżka woni mėṅachu, zo
budża dérbecż te joho Mjaſo ßėre, na Tżaſcze rozdżėlene, po Kruchach
jėſcz. Tohodla Jėzus ṙekné: Tón Duch je jo, kiż te Żiẇeṅo daẇe, te Mjaſo
nitżo ṅepomha. Hako bó ṙek: Nitżo bó wam ṅepomhawo taike moje Mjaſo,
kaikeż wó wo waſchich Móſlach ſebi móſlicże. Hale wó budżecże jėſcz te
móje żiwo Mjaſo, te moje z tém Duchom ha z tém Bóiſtwom zjenoſcżene
Mjaſo; te moje po tém Hoṙeſtacżu pżekraſṅene, ha jenomu Duchei
porunoſcżene Cżėwo budżecże wó wużiwacż pod Żtawnoſczach Klėba ha Wina.

Te jara krótke Jėzuſowo Rozpojedżeṅo woni tedém dṙe hiżcże ṅemóżachu
powṅe dozrozemicż; tola pak cżi, kiż jeṅeje dobreje ſwėrṅeje Wutrobé
bėchu, dachu ßo z témſamém zpokojicż, ha móſlachu ſebi: Tón naſch lubé
Jėzus zawėſczi ſchitko praẇe rétżi, ha budże teiż zawėſczi ſchitko praẇe
tżinicż; mó móżemó ha dérbimó na ṅoho zecher ßo zpużcżecż. Żtoż wón nėt
nam na dróbne ha na zjawne dopojedżecż ṅe<pb n="164"/>cha, to budże nam
w ſwojim Tżaſu ſchitko doprajicż, déż jomu ßo lubicż budże. Kiż taiku
dobru ſẇėrnu Wutrobu k ṅomu mėjachu, cżi ßo jomu zpodobachu. Hale
ſchiczé jeje ṅemėjachu; tohodla wón ṙekné:

Ḃez wami ſu ne̓kotzi, kiż ṅewe̓ṙa. Pżetoż<marginalia>♣Jo.♠ 6,
65.</marginalia> Jėzus wot Zpotżatka ſém deṙe ẇedżeſche, kotzi ſu cżi,
kiż budża ṅewėricż, ha kotré jo tón, kiż joho pżeradżicż budże. Ha Jėzus
dale prajeſche: Tohodla ſém ja wam prajiw, zo Nichtó ṅemóże ke mni
pżiṅcż, khiba zo jomu to date jo wot mojoho Wótſcza.

Wot toho Tżaſa ẇele joho Wutżownikow do Zadé wotſtupichu, ha dale z nim
ṅekhodżachu. Da ṙekné Jėzus k tém Dwanacżim: Czeicże teiż wó pṙeicż
hicż? Séman Pėtér wotmoji: Kṅeże, dże, Komu czéli hicż? Dże bóchmó lėṗe
tṙechili? Té maſch Swowa we̓cżnoho Żiẇeṅa. Ha mó ſmó we̓rili, ha ſmó je
zpóznali, zo té ſé Kréſtus tón ſlubené Meſias, Séhn toho żiwoho Boha. Na
to Jėzus: hacż ṅeiſém ja was dwanacżoch wuzwoliw, ha jedén wot was jo
Tżert? To wón prajeſche wot Judaſcha Jżkarioté Sémanowoho Séhna; pżetoż
tón je bė, kiż potém joho jo pżeradżiw; ha wón bė jedén z téch
Dwanacżich.

Druhoh’ Stawa Żtwórté Rozdżėlk. Tzecże Le̓to Je̓zuſowoho Wutżerſtwa.

55. Polazuwaṅo.

Wot Rukow-Wotmówaṅa, ha wot cżwojetżich Wukazaṅow.

Potém Je̓zus wokokhodżeſche po Galileiſkei;<marginalia>♣Jo.♠ 7,
1.</marginalia> pżetoż wón ṅechaſche po Żidowſkei wokokhodżicż, dokelż
tam cżi Żidża jomu za Żiẇeṅom ſte<pb n="165"/>jachu. Zeṅdżechu pak ßo k
Jėzuſei ne̓kotzi Varizeeṙo<marginalia>♣Mr.♠ 7, 1.</marginalia> ha
Piſma-Wutżeni, kiż be̓chu z Je̓ruzalema pżiſchli. Cżi, déż ne̓kotréch
Jėzuſowéch Wutżownikow wuladachu z ṅewotmótémai Rukomai Klėb jėſcz,
potżachu ſebi na ṅich Hubu torhacż. Pżetoż cżi Varizeeṙo ha ſchiczé
Żidża żeni ṅejėdżachu, khiba zo be̓chu ſebi pṙedé jaczé krotż tei Ruczé
wopwókali; tak dżerżachu woni te Wuſtajeṅa, te Podawizné téch Starſkich.
Ha déż woni z Torożcża dompżiṅdżechu, żeni ṅejėdżachu pṙedé hacż be̓chu
ßo wumóli. Hiżcże ẇele druhich tohoruṅa We̓czow be̓chu woni hoṙezali, ha
je dżerżachu, hako te Wotmówaṅo téch piwnéch Sudowcżkow, téch Karanow,
téch Hornczow ha Żklów, téch Blidow ha Stólcżkow, kotreż woni Woża
ṁenuwachu, dokelż woni k Blidu jacz leiżachu hacż ſeidżachu.

Żidża, pṙedé hacż jėdżachu ha pijachu, wėcżṅe ßo ßaméch, ha ſchitke k
tom’ ſwużowne Sudoẇa jaṙa zpróczniẇe wotmówachu. Snadṅe ſu telei
tżaſczowne Wotmówaṅa zprėṅa wo ſwojim Zpotżatku wot téch ſtaréch
Żidowſkich Wutżeṙow wukazane ha hoṙezẇedżene bówo z toho kwalbnoho
Wotpoladaṅa, zo ta wonkocżna Tżiſtota bó bówa jene Znaṁo, ha jene
Nazpómṅeṅo „ẇele jacz ßo prócżuwacż za tej znutznitej Tżiſtotu teje
Wutrobé; ha potaikim jene ṁeltżacze Napominaṅo „zo, déż jedén te ſwoje
Swėdoṁo ſebi womazaw jo, dérbi kwatacż z pokutniwém Pożawoſcżeṅom zas je
wutżiſczicż. Hale po Tżaſu bó telei ſẇate Wotpoladaṅo czéle zapómṅene;
woni, na tu Tżiſtotu teje Wutrobé ſebi haklei ṅepomóſliwſchi, jenoi te
wonkocżne ṙedżachu, ha to z taikej zpróczniwej Kedżbnoſczu, hako bó ta
Zprawnoſcz ha Sẇatoſcz ſamotṅe wo tei wonkocżnei Schwarnoſczi wobſtawa.

Tak da cżi Varizeeṙo ha Piſma-Wutżeni wopraſchachu<marginalia>♣Mth.♠ 15,
2.</marginalia> Je̓zuſa: Pżetżo twoji Wutżownikowe pżeſtupeja te
Wuſtajeṅa ha Podawizné téch Starſkich? Pżetoż woni ſebi Ruczé ṅemója,
déż Kle̓b je̓dża.

<pb n="166"/>

Jėzus jim wotmoji: Pżetżo teiż wó bożu Kazṅu pżeſtupecże téch waſchich
Podawiznow dla? Pżetoż Bóh ßam jo prajiw: Té dérbiſch Nana ha Macż
tżeſczicż. Ha „Żtóż na Nana habé na Macż lóze Swowa rétżi, tón dérbi
teje Sṁercże<marginalia>♣Mr.♠ 7, 11.</marginalia> wumṙecż. Wó pak
wutżicże: Déż jedén Nanei habé Macżeri ṙekṅe: Korban, to jo, tón Wopór
wote mṅe wopruwané budże cżi pomhacż,<marginalia>♣Mth.♠ 15,
5.</marginalia> na tém jo doſcz, ha wón ṅetṙeba ſwojoho Nana ha ſwoju
Macż z tżim jacz tżeſczicż; tak wó ṅedacże<marginalia>♣Mr.♠ 7,
12.</marginalia> Nanei ha Macżeri dale Dobrotu tżinicż. Wó zahaṅecże tu
bożu Kazṅu téch waſchich Podawiznow dla, kotreż wó ſcże hoṙezẇedli. Ha
tohoruṅa tżinicże wó ẇele.

Strowé Rozom ha boża Kazṅa porutża Nana ha Macż tżeſczicż, to rėka,
jimai Luboſcz, Poſuſchnoſcz, Pomocz wotwożecż. Tulei bożu Kazṅu cżi
Żidowſczé Piſma-Wutżeni podréwachu ha zahaṅachu, déż woni, na te ſwoje
Podawizné ßo wowaiczé, taklei wutżachu: „Nitżo lėpſche bócż ṅemóże,
déżli Bohu Daré ha Wopóré wopruwacż. Żtoż té wot twojeje Zamóżnoſcze
wuzbótkuwacż ha wotedacż móżeſch, to, ſé-li mudré, dai Bohu; wēcżṅe jo
lėṗe dacż Bohu, hacż jenomu kaikomużkuli Cżwojekei. Ṅech bóſchtai teiż
twói Nan ha twoja Macż wo Nuzé bówoi, ha té jimai z nėtżim pomhacż mów;
joli zo té to, żtoż wonei tṙebatei ha wot tebe żadatei, joli zo je té
Bohu k Wopórei wotréchtuẇeſch, tak ſé té zjenémdobom ſcheje Winoitoſcze,
ſchoho Zamojeṅa pżezbėṅené; ha té tu żtwórtu Kazṅu doſcz dopelniſch z
tém, zo Nanei ha Macżeri ṙekṅeſch: Korban, t. r. Wopór; ja ſém to Bohu k
Woporei wotréchtuwaw, ha tón wote mṅe wopruwané Wopór budże teiż tebi
ſobupomhacż. To bė, hako bó té nėt jenomu Khudomu, kiż wot tebe Jamóżnu
proſé, mėſto teje Jamóżné daw telei Swowa: Pomhai cżi Bóh! ha z taikim
Prajeṅom tu Kazṅu teje ſmėlṅeje Luboſcze dopelṅecż czéw.

Kóiżdé móże ßo ßam doladacż, zo to jena ſurowa ƀezbóżna Wutżba bė
pżecżiwo bożomu Swowu, zatémhacż Bóh ßam ruṅewon prajiw bė pżez toho
Provetu Ozeja: Ja czu Miwoſcz, ha nicz Wopór. Hale cżi Żidowſczé <pb
n="167"/>Piſma-Wutżeni, kiż zẇetżoh’ teiż Mėſchniczé bėchu, te Wopóré
tak jara wuzbėhuwachu, ha na to cżėṙachu, zo Ludżo pėkṅe ẇele Wopórow
bóchu do toho Templa noſéli, dokelż to jim tu Móſchnu ṗelṅeſche, wot
téch Wopórow woni teiż tón ſwói Tjel kréduwachu.

Tak da jich Jėzus pżepokaza, zo te Wuſtajeṅa, te Podawizné téch Staréch,
z kotrémiż woni pżeczé ßo buchtuwachu, jena jara nakażena Wora ſu; zo
potaikim tém joho Wutżownikam ṅejo za zwo zacż, déż wo Dżerżeṅu
téchſaméch ṅetṙebaiſchi tak jara cżeṅcżkoho Swėdoṁa ſebi ṅetżiṅa.

Zkwadné ſchwarné Cżwojek, joli zo tei Ruczé ſebi zmazaw jo, pṙedé Jėdże
ſebi jei wotmóje; to hiżcże nėt, bórṅe żana Kazṅa na to ṅebówa, tola
tżiṅa burſczé ha hantwarſczé Ludżo, kiż mazacze habé próſchacze Dżėwo
dżėwaja. Zawėſczi ſu to teiż tżinili cżi Jėzuſowi Wutżowniczé, kiż wot
Mawoſcze bėchu ſwóſcheli to za krutu Kazṅu wondawacż. Hale wot Jėzuſa
woni dlėje ha bóle wotwuknéchu „te nimo Mėré huſte, tżiſcże zbótne, ha
woprawdże ſmėſchne Wotmówaṅa bóle poṙėtko nawożecż, pṙeicżwoſtajecż;
dokelż Jėzus ze ſwojim Pżikwadom jich wutżeſche, zo ta Sẇatoſcz
ṅewobſteji wo wonkocżnéch Wuṙedżuwaṅach, hale wo znutznitei Tżiſtocże
teje Wutrobé.

Jėzus dale k tém Varizeeṙam prajeſche: O wó Tajenczé,<marginalia>♣Mth.♠
15, 7.</marginalia> duſchṅe jo wot was provecżiw Izaijas, prajiczé:
Tónlei Lud ke mni ßo pżibliża ze ſwojim Hortom, ha tżeſczi ṁe ze
ſwojimai Hubomai,<marginalia>♣Isa.♠ 29, 13.</marginalia> hale ta jich
Wutroba jo wote mṅe zdalokoſcżena. Podarmo mi ſwuża, déż wutża cżwojetże
Wutżbé<marginalia>♣Mr.♠ 7, 8.</marginalia> ha Wukazaṅa. Woſtaiſchi
bożich Kazṅow wó dżerżicże te Wuſtajeṅa téch Cżwojekow, Wotmówaṅa téch
Karanow, ha piwnéch Sudowcżkow, ha toho ruṅa. Hai, tón bożi Zakóṅ wó
zahuƀecże, zo jenoi bóſchcże te waſche cżwojetże Wukazaṅa dżerżeli.

Żto Cżwojeka woṅeſchwarni.

Ha Je̓zus tón czéwé Lud k ſebi zawowa, ha<marginalia>♣Mr.♠ 7,
14.</marginalia> ṙekné jim: Poſuchaicże na mṅe ſchiczé, ha deṙe
zrozeṁcże! Zwonka toho Cżwojeka nitżo ṅejo, <pb n="168"/>żtoż, déż do
ṅoho nutzdżo, bó joho woṅeſchwarniwo; hale to, żtoż z ṅoho wonpżiṅdże,
to jo to, żtoż Cżwojeka woṅeſchwarṅa. Żtóż ma Wuſchi k ſwóſcheṅu, tón
ṅech poſucha!

Na to pżiſtupichu k Je̓zuſei cżi joho Wutżownikoẇe,<marginalia>♣Mth.♠ 15,
12.</marginalia> ha prajachu: Wėſch té, zo cżi Varizeeṙo, telei twoje
Swowa ſwóſchiwſchi, ßo pohórſchuwali ſu? Je̓zus jim wotmoji: Kóiżdé
Keṙecżk, kotrohoż tón mói ṅeƀeſki Wótſcz jo ṅeſadżaw, budże wutorṅené.
Daicże jim hicż, woni ſu ſłepi, ha Ẇedniczé téch Słepéch. Déż pak Słepé
Slepoho po Pucżu ẇedże, paṅetei woboi do Jamó.

Ha déż Jėzus wot toho Ludu do Domu pżiṅdże,<marginalia>♣Mr.♠ 7, 17.
♣Mth.♠ 15, 15.</marginalia> dopraſchuwachu ßo cżi joho Wutżowniczé za
tém Wuprajeṅom; ha Pėtér rėkné: rozpojedż nam telei twoje Wuprajeṅo.

Na to Je̓zus: Ha teiż wó hiżcże Wuſtacża<marginalia>♣Mr.♠ 7,
18.</marginalia> nimacże? Ṅepżiṅdżecże da wó do toho, kah ſchitko to,
żtoż zwonka do Cżwojeka pżiṅdże, joho woṅeſchwarnicż ṅemóże? Pżetoż wone
dżė ṅepżiṅdże do joho Wutrobé, hale do toho Brucha, ha wundże zas do
toho Wotſtupka, ha tak budża ſchitke Pojėdże wutżiſcżene. Hako bó ṙek:
Schitke Pojėdże ſu Wobradé boże; żana Pojėdż ßama ze ßo toho Cżwojeka
ṅewoṅeſchwarṅi. Żtoż wo tei Pojėdżi jadriwe, dobre, móczne jo, to do
Kṙeje pżeṅdże; te Brudé pak, ha ſcho to, żtoż na tei Pojėdżi zrėbne, k
Czéroƀe ṅewużitne, ha tṙebai ṅetżiſte jo, po naturſkim ßamo zas
woteṅdże; ha tak kóiżda Pojėdż wo tém Bruſche ßama ßo tżiſcżi.

W ſtarém Zakóṅu bė Bóh ßam tém Izraelitam te ſwiṅacze Mjaſo, ha ſchelake
druhe Pojėdże zakazaw; tak je woni tedém ƀez Rėcha jėſcz ṅemóżachu. Déż
jedén Izraelita jenu zakazanu Pojėdż jėdżeſche, bó wón woṅeſchwarṅené
nicz wot teje Pojėdże, hale wot teje ſwojeje Womódnoſcze ha
Ṅepoſuſchnoſcze. Ha runiſch tak, żtóż nėt pżecżiwo tei czérkwinſkei
Kazni Pjatk Mjaſo jė, budże woṅeſchwarṅené nicz wot toho Mjaſa, hale wot
teje ſwojeje Womódnoſcze ha Ṅepoſuſchnoſcze. Teiż Hadama ha Jėvu ṅejo
woṅeſchwar<pb n="169"/>niwo te Jabóko, hale ta Ṅepoſuſchnoſcz, zo ſtei
je pżecżiwo bożei Zakazni jėdwoi.

Z mazanémai Rukomai jėſcz, to dṙe jo ṅepżiſtoine, ha ſchwarnomu
Cżwojekei hrawocżiwe, tola pak ṅejo Rėch, dokelż na to żana Kazṅa ṅejo,
Hale te nimo Mėré huſte Wotmówaṅa téch Varizeeṙow, kiż tei Ruczé ſebi
wotmówachu, bórṅe kußa mazanei ṅebówoi, bėchu prózne ſmėſchne
Tendéluwaṅa.

Je̓zus dale prajeſche: Żtoż z Cżwojeka wonpżiṅdże,<marginalia>♣Mr.♠ 7,
20. ♣Mth.♠ 15, 18. ♣Mr.♠ 7, 21.</marginalia> to joho woṅeſchwarṅa.
Pżetoż, żtoż ztoho Horta wondżo, to pżiṅdże z teje Wutrobé, ha to
Cżwojeka woṅeſchwarṅi. Wot znutzka z teje Wutrobé téch Cżwojekow
wonpżiṅdu te zwo Mudruwaṅa, te Mandżelſtwa-Wamaṅa, te Kurwarſtwa, te
Mordarſtwa, te valſchne Swėtzeṅa,<marginalia>♣Mth.♠ 15, 19.</marginalia>
te Paduhſtwa, ta Naramnoſcz, ta Ṅeprawda, te Hebawſtwo, ta
Ṅepótſcziwoſcz, ta Zawiſcz, te Boha-Leſtéruwaṅo, ta Wóſokomóſnoſcz, ſche̓
wupo ṅemdre Zakhadżeṅa. Telei ſu te We̓czé, kiż Cżwojeka woṅeſchwarṅa;
hale zṅewotmótémai Rukomai poje̓ſcz, to Cżwojeka ṅewoṅeſchwarṅi.

56. Polazuwaṅo.

Ta Khananeiſka Żónſka.

Je̓zus woteṅdże na te Tyriſke ha Sidonſke Poṁezé,<marginalia>♣Mr.♠ 7,
24.</marginalia> ha dżėſche do jenoho Domu; wón czéſche, zo bó Nichtó
wot nim ṅeẇedżaw; hale won ṅemóżeſche zakhowané woſtacż. Pżetoż, pṙedé
hacż wón do toho Domu hiżcże nutzdóſchow bė, jena Khananeiſka Żónſka,
kotṙejeż Dżówka wot jenoho ṅeſchwarnoho Ducha wobſéhṅena bė, déż bė
wot<marginalia>♣Mth.♠ 15, 22.</marginalia> Je̓zuſa ſwóſchawa, ztéchſaméch
Poṁezow ſém pżibe̓iża, ha na ṅoho wowaſche: Kṅeże, té Séhno Davidowé,
ſmėl ßo nado mnu, tu moju Dżówku tón Djabow jara zlė czẇeluẇe.

<pb n="170"/>

Je̓zus ji anicz Swowcżka ṅewotmoji. Pżiſtupiwſchi pak cżi joho
Wutżownikoẇe proſchachu joho, ha prajachu: pomhai ji, pużcż ju wot ßo,
pżetoż wona za nami wowa. Wón jim wotmoji: Ja ṅeiſém póſuwané hacż jenoi
k tém Wowczam z toho Izraelſkoho Domu, kiż zubene ſu. Tém Izraelitam jo
tón Zbóżnik ſlubené bów; po tei ſẇatei Woli bożei jo Jėzus ßam jenoi tém
Izraelitam prėduwaw. Ha nicz pṙedé hacż haklei pżed ſwojim
Do-Ṅeƀes-Zpėcżom jo tém ſwojim Japożtowam kazaw teiż tém Pohanam
prėduwacż.

Ta Żónſka pak pżiṅdże nutz, ha k joho Nohomai<marginalia>♣Mr.♠ 7,
25.</marginalia> ßo delepocżiſné. Wona be̓ jena Pohanka z toho Splahwa
téch Syroveniſkich. Ha k ṅomu<marginalia>♣Mth.♠ 15, 25. ♣Mr.♠ 7,
26.</marginalia> ßo modliwſchi prajeſche: Kṅeże, pomhai ſchak mi tola!
ha jara joho proſcheſche, wón czéw z jeje Dżówki toho Djabowa wuhnacż.
Jėzus ji ṙekné: Dai tém Dżėcżom pṙedé ßo najėſcz; pżetoż wone ṅejo
pżiſtoine, Dżėcżom tón Klėb pṙeicżbracż, ha jón Pſam prėdkṁetacż.
Dżėcżom ſu pżirunani cżi Izraelitoẇe, kiż do toho jednitkoho wėrnoho
Boha wėṙachu; Pſam pak cżi Pohaṅo, kiż woſtajſchi toho jenicżkoho
wėrnoho Boha tém Pżiboham ſwużachu.

Na to ta Żónſka: Hai Kṅeże, praẇe maſch,<marginalia>♣Mr.♠ 7, 28. ♣Mth.♠
15, 27.</marginalia> tola pak te Pſécżki delku pod Blidom jėdża te
Dṙeƀeṅcżki ha Srótki, kiż tém Dżėcżom wotpanu z toho Blida téch jich
Kṅeżich. Ha nėt ji Jėzus prajeſche: O Żónſka, ta twoja We̓ra jo wulka,
ſtaṅ ßo tebi, kaiż té żadaſch. Dżi, na tulei Rétż jo<marginalia>♣Mr.♠ 7,
29. ♣Mth.♠ 15, 28.</marginalia> tón Djabow ztwojeje Dżówki wuſtupiw. Ha
woprawdże bó ta jeje Dżówka wo teiſamoi Żtundże wumóżena. Ha wona
dompżiṅdżiwſchi namaka tu ſwoju Dżówku mėrṅe na Wożu
leiżaczu,<marginalia>♣Mr.♠ 7, 30.</marginalia> ha tón Djabow bė z ṅeje
wuſchow. Żtóż pżed Bohom praẇe ßo poniża, ha wo tei Dowėrnoſczi
wondótraje, tomu budże zawėſczi zpomhane.

<pb n="171"/>

Tón Nėmó ha Wuchi.

Jėzus zas woteṅdże z téch Tyriſkich Poṁezow,<marginalia>♣Mr.♠ 7,
31.</marginalia> ha pżiṅdże pżez Sidon k tomu Galileiſkomu Moṙu
naſreidża téch dżeſacżich Mėſtow. Ha woni kṅomu pżiẇedżechu jenoho
Wuchoho, kiż teiż nėmó bė, ha proſchachu joho, zo bó Ruku na ṅoho
powożiw.

Ha wón joho wot toho Ludu ſtronu wza, tékné te ſwoje Porſté do joho
Wuſchow, wupluné do ſwojeje Ruki, ha z témi ſwojimi Slėnami podótka tón
joho Jazék, ha k Ṅebju poladaiſchi zazdéchné, ha ṙekné jomu: Evveta, to
jo, wotewr ßo! Ha na Mėſcże bóſchtai tei joho Wuſchi wotewṙenei, ha
wotẇazané bó tón Zẇazk toho joho Jazéka, ha wón rétżeſche praẇe.

Ha Je̓zus jim zakaza, zo bóchu to Nikomu ṅepojedali. Hale, bóle wón jim
zakazuwaſche, bóle woni je wozjawnoſcżachu, ha prajachu: Schitko jo wón
jara deṙe tżiniw, wón jo ztżiniw téch Wuchich ſwóſchaczéch, ha téch
Ne̓móch rétżaczéch.

Wo Wuſtroẇeṅu toho Nėmoho lubeſche ßo Jėzuſei nawożecż taike Czeremonije
ha Potżiṅki, kiż k tom’ ſwużowne bėchu wo nim, ha wo téch Pżiladuwaṙach
wubudżecż tu Wėru ha Dowėrnoſcz. Dale pak te Jėzuſowo Dlijeṅo wo tém
Wudżėleṅu teje Rétże, ha te joho Zazdéchṅeṅo pżitém, teiż ſobu na to
wonpada, hako bó jomu tón Jazék tak kaiż ṅeradé wotẇazaw; dokelż tón
Jazék jo tónſamé Stawcżk, z kotrémż zẇetżoh’ naibóle jara ẇele Rėchow ßo
wobóṅdże. Ha tak daloko bó za Nėkotroho woprawdże lėṗe bówo, zo bó nėmó
bów.

57. Polazuwaṅo.

Naſécżeṅo ſédém Tawzéntow.

Je̓zus na jenu Horu wuſtupiwſchi, tam ßo delepoſéné.<marginalia>♣Mth.♠
15, 29.</marginalia> Ha ẇele Ludu pżiṅdże k ṅomu; woni mėjachu pżi ſebi
Ne̓méch, Słepéch, Kro<pb n="172"/>méch, Woſwabenéch, ha ſchelakich
druhich Khoréch, kwadżechu jich kjoho Nohomai, ha wón jich wuſtroẇeſche.
Tón Lud ßo zpodżiwaſche, déż widżeſche, zo Nėmi rétża, Kromi khodża,
Słepi widża. Ha woni wóſoczé kwalachu toho Boha Izraela.

Tedém, déż tak jara ẇele Ludu pżi Je̓zuſu bė,<marginalia>♣Mr.♠ 8,
1.</marginalia> ha nitżo k Je̓dżi ṅemėjachu, zawowa Je̓zus téch ſwojich
Wutżownikow, ha prajeſche jim: Mi jo żel toho Ludu, pżetoż leicże, hiżo
tzi Dné ſu woni pżi mni, ha nimaja nitżo k Jėdżi. Pużcżu ja jich ƀez
Jėdże dom, móli ßnacż na Pucżu zawutwicż; pżetoż ne̓kotzi wot nich ſu
zdaloka pżiſchli.

Cżi joho Wutżownikoẇe wotmojichu jomu: Zdże ſém budże jich Ne̓chtó tuh wo
tei Puſcziṅe mócz z Klėbom naſécżicż? Dże czéli Kle̓b zacż
za<marginalia>♣Mth.♠ 15, 33.</marginalia> taiku Mnohotu? Je̓zus jich
wopraſcha: ẇele macże wó Kle̓bow? Woni ṙeknéchu: ſédém, ha ne̓żto mawo
Rébicżkow.

Ha Je̓zus porutżi tomu Ludei na Zemju ßo<marginalia>♣Mr.♠ 8,
6.</marginalia> zeſédacż. Ha wón wozné te ſédém Klėbó, Dżak prajiczé
wamaſche je, ha dawaſche je tém ſwojim Wutżownikam, zo bóchu je
pre̓dkkwadli. Ha woni je tomu Ludei pre̓dkzkwadżechu. Je̓zus teiż pożonuwa
te Rébicżki, ha kazaſche teſamo teiż prėdkkwaſcz.

Ha ſchiczé poje̓chu, ha bóchu naſécżeni. Ha<marginalia>♣Mth.♠ 15,
37.</marginalia> woni nazbe̓rachu ſédém Korbow wot téch zbótnéch
Kruſchkow. Téch, kiż be̓chu je̓dli, be̓ na żtéri Tawzént Muſkich, Żoné ha
Dże̓cżi ſobu ṅerachnuwane.

Cżilei Ludżo ſu tzi Dné za ſobu wondżerżeli, ha to ƀez Jėdże, zo móli z
Jėzuſowoho Horta te Swowo boże ſwóſchecż. Kaiki bó té Cżwojek bów,
ṅechaw-li hiżcże tzi Bėrtélki Żtundé wondżerżecż, zo bó te Swowo boże
ſwóſchaw z Horta Jėzuſowoho Zaſtoinika, toho Prėdaṙa.

<pb n="173"/>

Ha déż bė Jėzus tón Lud wot ßo rozpużcżiw,<marginalia>♣Mth.♠ 15, 39.
♣Mr.♠ 8, 10.</marginalia> nédém ſtupi ze ſwojimi Wutżownikami do jenoho
Tżowmika, ha pżeẇeze ßo do teje Wokownoſcze teju dẇeju Mėſtow
Dalmanutha, ha Magedan.

58. Polazuwaṅo.

Varizeeṙo Dżiw żadaja.

Varizeeṙo ha Saduczeeṙo k Jėzuſei pżiſtupichu,<marginalia>♣Mth.♠ 16, 1.
♣Mr.♠ 8, 11.</marginalia> potżachu z nim ßo wurétżuwacż, ha żadachu wot
ṅoho, zo bó jim jedén Czeich z Ṅebja wopokazaw; tak joho zpótuwachu.

Jėzus jim wotmoji: Déż jo ßo zẇetżoriwo,<marginalia>♣Mth.♠ 16,
2.</marginalia> da wó ṙekṅecże: wone budże jaſne Ẇedro, pżetoż te Ṅebjo
ßo tżerẇeni. Ha rano wó ṙekṅecże: dżentz budże We̓tzik ha Ṅeẇedro, pżetoż
te Ṅebjo<marginalia>♣Lc.♠ 12, 54.</marginalia> jo potżerẇenoite, ha
mrótżne. Déż wó Mrótżel wot Ẇetżora hoṙeſtupacż widżicże, wó zmolom
ṙekṅecże: wone Deżcżik póṅdże; ha tak ßo teiż ſtaṅe. Déż We̓tzik wot
Pówṅa duhje, ṙékṅecże wó: wone budże horczo; ha tak ßo teiż dóṅdże. Wó
Tajenczé, wó deṙe we̓ſcże te Woblitżo, te Wonladaṅo toho Ṅebja ha teje
Zemje ſchelakoſczicż; kah da ta, zo ṅewe̓ſcże ſchelakoſczicż ha zpóznacż
tónlei Tżas? Ṅewėſcże wó roſudżecż te Znaṁeṅa<marginalia>♣Mth.♠ 16, 3.
♣Lc.♠ 12, 57.</marginalia> téch Tżaſow, déh tón ſluƀené Zbóżnik pżiṅcż
ma? Kah da ta, zo wó ßami ze ßo ṅeſudżicże, żtoż praẇe jo?

Woni tżiṅachu, hako bóchu czéli do Jėzuſa wėricż, débó jich Jėzus z
jeném Dżiwom z Ṅebja pżepokazaw, zo wón woprawdże tón ſluƀené Zbóżnik
jo. Hale wo Piſmach téch Provetow, kotreż woni lazuwachu, bė wuſtajené
ha pomėṅené tón Tżas, déh tón Zbóżnik pżiṅcż budże; teiż bėchu do Tżaſa
wopiſane te joho zpodżiwne Skutki; ſchitko ßo na Jėzuſa tṙechuwaſche;
tak móżachu woni deṙe ßami pżiſebi ßo pżepokazacż, débėchu jenoi czéli
tu Wėcz po Prawom roſudżecż. Hale z Lózoſcze woni te wilke Dżiwé, kotreż
Jė<pb n="174"/>zus tżiṅeſche, kedżbu ṅemėwſchi, żadachu druhe Dżiwé z
Ṅeƀes.

Ha Je̓zus wo ſwojim Duchu zazdéchnéwſchi,<marginalia>♣Mr.♠ 8, 12. ♣Mth.♠
16, 4.</marginalia> prajeſche: Tónlei lózé ṅeporadné Splahw żada Czeich;
hale zawe̓rno praju ja wam: żadén Czeich jomu ṅebudże daté, hacż tón
Czeich toho Proveté Jonaſa. Ha wón woſtaiſchi ṅich preicżdże̓ſche.
Czeicha doſcz, zo Jėzus na tzecżi Dżeṅ jo wot Sṁercże ſtanéw, kaiż Jonas
na tzecżi Dżeṅ z toho Brucha teje Rébó wonpżiſchow jo.

Wot Zakiſka ṅeprawéch Wutżbow.

Jėzus zas ſtupi do toho Tżowma, ha pżeẇeze<marginalia>♣Mr.♠ 8, 13.
♣Mth.♠ 16, 5.</marginalia> ßo na tamu Stronu; cżi joho Wutżownikoẇe z
nim ßo pżeẇezechu, be̓chu pak zabóli Kle̓ba ſebi ſobuzacż; jenoi lutku
jenu Pochutku mėjachu na tém Tżowṁe. Je̓zus jim pżikazuwaſche: Ladaicże
ha ƀercże ßo na Kedżbu pżed tém Zakiſkom téch Varizeeṙow ha
Sadduczeeṙow.

Ta Wutżba téch Varizeeṙow bė nakażena ze ſchelakimi Pżißmócżkami ha
Namėſchkami cżwojetżich Podawiznow; woni naibóle jenoi tu wonkocżnu
Schwarnoſcz wukazuwachu, wot tu znutznitu Tżiſtotu teje Wutrobé ßo
ṅeſtarachu. Ta Wutżba téch Saduczeeṙow bė czéle ƀezbóżna, woni
ṅewėṙachu, zo ta Duſcha toho Cżwojeka woprawdże ṅeſṁertna jo, hako wo
20. Pol. prajene jo. Kaiż wot mawoho Kuſa Zakiſka tón czéwé Rozmėſchk
zakiſche, tak jena ṅeprawa Wutżba zlóchka toho czéwoho Cżwojeka zkazé.
Tohodla Jėzus tu ṅeprawu Wutżbu ṁenuwaſche Zakiſk. Hale cżi Wutżowniczé
to wopaki zrozemichu wot zakiſanoho Cżėſta, mėṅachu, zo Jėzus jim
zakazuẇe wot Varizeeṙow ha Saduczeeṙow żanoho kiſanoho Klėba
hoṙeṅebracż, ha ſtarachu ßo, dże budża tón nuzṅe tṙebné Klėb bracż.

Woni ſebi móſlachu, ha ƀeſobu ſebi prajachu:<marginalia>♣Mr.♠ 8, 16.
♣Mth.♠ 16, 7.</marginalia> lei, mó ſmó ſebi żanoho Kle̓ba ſobu ṅewzali.
Je̓zus to ẇedżiwſchi, jim ṙekné: O wó mawowe̓riwi, żto ſebi wó Móſle ha
Staroſcz tżinicże, zo<marginalia>♣Mr.♠ 8, 17.</marginalia> Kle̓ba
nimacże; Ṅeiſcże hiżcże Wuſtacża ha Rozoma nadobóli? Macże wó tu waſchu
Wutrobu <pb n="175"/>hiżcże wobtẇerdżenu? Wotżi macże, ha ṅewidżicże?
Wuſchi macże, ha ṅeſwóſchicże? Habé ṅedopomnicże da ßo na to, żtoż
ṅedawno ßami ſcże widżeli? Hacż ja te ṗecż Kle̓bó za ṗecż Tawzéntow
wamach, kah ẇele Korbow, pownéch wot téch zbótnéch Kruſchkow, ſcże wó
wotṅeſli? Woni wotmojichu: dwanacże. Hako pak ja te ſédém Kle̓bó za żtéri
Tawzénté wamach, ẇele Korbow ſcże wot téch Zbótkow pownéch nazbe̓rali?
Woni ṙeknéchu: ſédém. Ha wón jim prajeſche: Kah<marginalia>♣Mth.♠ 16,
11.</marginalia> da wó do toho ṅepżiṅdżecże, zo ja ṅeiſém wot Kle̓ba
rétżaw, déż ſém wam prajiw: ƀercże ßo na Kedżbu pżed tém Zakiſkom téch
Varizeeṙow ha Saduczeeṙow?

Ne̓t woni je zrozemichu, zo Je̓zus jim ṅebė pżikazaw ßo zdaluwacż toho
kiſanoho Klėba, hale teje Wutżbė téch Varizeeṙow ha Saduczeeṙow.

Jedén Słepé Widżeṅo dóſtaṅe.

Je̓zus ze ſwojimi Wutżownikami pżiṅdże do<marginalia>♣Mr.♠ 8,
22.</marginalia> toho Mėſtażka Bethſaida. Pżiẇedżechu k ṅomu jenoho
Słepoho, ha proſchachu joho, zo czéw tohoſamoho ßo dótknécż. Jėzus toho
Słepoho za Ruku woznéwſchi, ẇedżeſche joho z Mėſta won; ha wón tei joho
Wotżi ze ſwojimi Sle̓nami nażtréchné, powożi ſwojei Ruczé na ṅoho, ha
wopraſcha joho: widżiſch żto? Ha wón potża ladacż, ha ṙekné: Ja widżu
Cżwojekow khodżaczéch, hako bóch Żtomé widżaw. Wone ßo jomu wo Wotżomai
piſaṅeſche; wón widżeſche, hale nicz powṅe; widżeſche kaiż wo jenei Mė
habé Kurjaẇe, ṅemóżeſche ſchelakoſczicż, żto Cżwojek, ha żto Żtom jo,
kaiż mó, déż wot daloka nėżto widżimó, ha ṅemóżemó roſchelakoſczicż, żto
jo.

Jėzus hiżcże jón zas tei ſwojei Ruczé na tei<marginalia>♣Mr.♠ 8,
25.</marginalia> joho Wotżi powożi; ha wón potża ladacż; ha bó jomu tak
zpomhane, zo ſchitko deṙe wo Jaſnoſczi powṅe widżeſche. Ha Jėzus joho
domoi pó<pb n="176"/>ſuwa prajiczé: dżi do twojoho Domu; ha do Mėſta
nutzpżiṅdżiwſchi Nikomu to ṅepojedai.

Tomulei Slepomu Jėzus toho pownoho Widżeṅa ṅeda z jenémdobom, hale po
Róncżkach, tak kaiż po Kuſkach jomu je dawaſche, pżidawaſche,
dodawaſche. Tżohodla? Dokelż jomu tak ßo lubeſche. Hodżi pak ßo tola
ṙecz: Z tém Hoṙezadżerżuwaṅom, ha ze wſchimi ſwojimi Potżiṅkami czéſche
Jėzus wo nim wubudżicż, ha womnohoſczicż tu Wėru ha Dowėrnoſcz. Snadṅe
jo ta joha Wėra zprėṅa jara ſwaba bówa; tak wón naipṙedé jene ſwabo
Widżeṅo dóſta. Kaiż pak wo joho Wutroƀe pżiberaſche ta Wėra, tak wo joho
Wotżomai pżiberaſche ta Widżiwoſcz. Ta naſcha Wėra ha Dowėrnoſcz k Bohu
jo ta Mėra, po kotrei wot Boha te Nadé pżidżėlane kréduẇemó.

59. Polazuwaṅo.

Pėtér Jėzuſa wuznaje za Boha.

Je̓zus ze ſwojimi Wutżownikami dże̓ſche do teje<marginalia>♣Mr.♠ 8, 27.
♣Lc.♠ 9, 18.</marginalia> Wokownoſcze toho Mėſta Czezareja Vilippi; tam
pżiṅdżiwſchi, bacż wón ßam woſeƀe ßo modleſche, ha cżi joho Wutżownikoẇe
z nim bėchu, praſcheſche wón jich na Pucżu: Żto Ludżo
praja<marginalia>♣Mr.♠ 8, 27. ♣Mth.♠ 16, 13. ♣Lc.♠ 9, 19.</marginalia>
wote mṅe Séhna toho Cżwojeka, żtó ja ſém? Woni wotmojichu: Ne̓kotzi maja
cże za Jana Kcżenika, druzé za Eliaſa, zas druzé za Jeremiaſa; ne̓kotzi
pak praja, zo jedén wot téch ſtaréch Provetow jo zas hoṙeſtanéw. Cżi
Żidowſczé Wóſchi na Jėzuſa rozṅe ſwaṙachu, ha z Lózoſcze wot ṅoho
prajachu: Wón jo jedén Kuzwar ha ma toho Tżerta, wón jo jedén Samaritan,
Żlokar toho Wina, Pżecżel ha Towarſch téch Rėſchnikow. Hale taike pur z
Lózoſczé wucżiſnene Prajeṅa woni haklei toho Powopominaṅa hódne
ṅedżerżachu.

Jėzus jim ṙekné: Wó pak, żto wó prajicże, Żtó ja ſém? za Koho wó ṁe
dżerżicże? Séman Pėtér<marginalia>♣Mth.♠ 16, 16.</marginalia> wotmoji,
ha prajeſche: Té ſé Kréſtus, tón Meſias, tón Séhn toho żiwoho Boha.

<pb n="177"/>

Jėzus Pėtérei ſlubi te prėṅe Mėſto.

Je̓zus wotmoji ha prajeſche jomu: Zbóżné ſé<marginalia>♣Mth.♠ 16,
17.</marginalia> té Sémaṅe Bar Jona, t. r. Séhno toho Jonaſa; pżetoż to
tebi ṅejo wozjeẇiwo Mjaßo ha Kṙei, żodén Cżwojek, żana cżwojetża
Mudroſcz ṅejo mówa tebi to pojedżecż, hale tón mói Wótſcz, kiż wo
Ṅeƀeſach jo. Ha ja tebi praju: Té ſé Pe̓tér, ta Skawa, ha na tulei Skawu
czu ja ztwaricż tu moju Czérkei, ha te Pórté t. r. Moczé teje Hele
ṅebudża jeje pżemoczuwacż. Ha tebi czu ja dacż te Klutże toho Kraleſtwa
téch Ṅeƀes, ha żtożkuli té budżeſch zẇazacż na Zeṁi, to budże teiż
zẇazane wo Ṅeƀeſach, ha żtożkuli té budżeſch wotẇazacż na Zeṁi, to budże
teiż wotẇazane wo Ṅeƀeſach.

Tón Nan Japożtowo Pėtéra jo rėkaw Jonas. Pėtér ßam pak bė wot ſwojich
Starſchich naṙekṅene mėw te Ṁeno Séman. Hale hacż wón tón prėni krótż k
Jėzuſei pżiṅdże, ṙekné jomu Jėzus: Té ſé Séman, Séhn toho Jonaſa, té
budżeſch pżichodṅe rėkacż Kevas, to ßo pżewoża Pėtér, habé Skawa. Jan.
1, 43. Jėzus jo to rétżaw wo Żidowſkei Rétżi; Kevas wo Żidowſkei Rétżi
rėka Skawa. Te ſẇate Sczeṅa ſu zprėṅa wopiſane wo Gṙekſkei Rétżi; wo
Gṙekſkei Rétżi Skawa rėka Petros. Tak jo potém tónſamé Japożtow zdżerżaw
te Ṁeno Pėtér, habé Petrus.

Teiż Jėzus Kréſtus ßam jo wo ſẇatém Piſṁe ṁenuwané ta Skawa, to rėka, ta
kruta Podepera ſchitkicb bohwſwużownéch Cżwojekow, dokelż wón jo tón
naſch Zbóżnik, ha pżez ṅoho mamó mó tón wėſté Pżiſtupk k bożei Miwoſczi.

Jene na Linu, habé na lóchki Pėſk ztwaṙene Twaṙeṅo Wobſtacża nima; déż
Woda tu Linu, tón Pėſk wotṁełe, zénkuẇe ßo te Twaṙeṅo, ha pada. Hale
jene na Skawu ztwaṙene Twaṙeṅo ma Wobſtacżo.

Te Klutże wot jenoho Domu ſwuſcheja tomu Kṅezei habé naiwóſchomu
Prėdkſtejicżerei tohoſamoho Domu. Te Klutże wo ſwojei Moczé mėcż —, to
rėka „wo tém Doṁe kṅeżicż, rozkazuwacż, porutżecż mėcż. Potaikim Klutże
ſu te Znamjo, ha te Dopokazaṅo toho Kṅeztwa.

<pb n="178"/>

Ta Czérkei Jėzuſowa, habé ta Zromadżizna téch Praẇe-Wėriwéch jo wo
ſẇatém Piſṁe huſto ṁenuwana Kraleſtwo téch Ṅeƀes, dokelż ṅejo jene
zemjacze ſwėtne, hale jene ṅeƀeſke boże Kraleſtwo, z kotrohoż ßo do
Ṅeƀes pżiṅdże.

Potaikim maja te Jėzuſowo Swowa telei Zrozeṁeṅo: Ja, kiż ja ſém ta
Skawa, te prėnitbne krute Dno, ja ſam ſém teiż tebi pżipowożiw te Ṁeno
Skawa; z témlei mojim Ṁenom czu ja teiż tebe ṁenuwanoho mėcż; tu
Krutobnoſcz, kotruż ja ßam ze ßo mam, kotṙejeż pak té ßam ze ßo nimaſch,
tu ja tebi z Nadé ſobudżėlu, zo bó ju té wo mni ha zo mnu ſobumėw.
Pżetoż tebe ſém ſebi ja zladaw za mojoho naiwóſchoho Zaſtoinika, ha
prėṅoho widomnoho Ẇercha teje mojeje Czérkẇe. Déż ja zas k mojomu
Wótſczei do Ṅeƀes póndu, czu ja tebe na moje Ṁeſto poſtajicż; tebi czu
podacż te Kṅeztwo tu naiwóſchu Mócz, te Réchtarſtwo wo mojei Czérkwi.
Schiczé, teiż cżi twoji Sobu-Japożtoẇe budża tebi podcżiſṅeni; ſchitkim
budżeſch té wotankacż ha zankacż, pżipokazuwacż, pżimėṙecż ha wotmėṙecż
te Ṁezé toho jich Zaſtacża, ſchitkim porutżecż ha rozkazuwacż. Żtoż
budżeſch té wotſudżicż, kazacż, habé zakazacż, to budże tak ẇele, hako
bóch je ja ßam wotſudżiw, kazaw, habé zakazaw.

Tulei Mócz, kotruż Jėzus Pėtérei nėt lubeſche, jo jomu po ſwojim
Hoṙeſtacżu woprawdże daw ztémi Swowami „Pas te moje Jeṅata, pas te moje
Wowczé. Jan. 21.

Po teilei Jėzuſowei Woli ſu cżi Japożtoẇe, nédém hacż Jėzus do Ṅeƀes
zpėw bė, zmolom Pėtéra za ſwojoho Ẇednika ha Rozkazuwaṙa zpóznali, k
Pėtérei ſu ßo ſchiczé dżerżeli kaiż te Tżówki k tei Matſczé; tak woni
bėchu ha zwoſtawachu ſchiczé romadże jena Hmeina, dokelż mėjachu ſchiczé
jenoho Réchtaṙa Pėtéra.

Déż cżi Japożtoẇe do Swėta ßo rozdżėlichu, jo Pėtér pżiſchow do toho
Mėſta Rom; w Roṁe jo Pėtér tón prėni Biſkop bów, w Roṁe jo na Kżiżu
wumṙew. Tak jo Pėtét te wot Jėzuſa dóſtate Klutże, t. r. tu naiwóſchu
duchownſku Mócz zapowożiw ha zawoſtajiw wo tei Rómſkei Czérkwi. Tohodla
jo ta Rómſka Woſada be wſchimi kżeſczianſkimi Woſadami ta prėna; ta
Rómſko Czérkei jo <pb n="179"/>ṁenuwana ta Macż ſchitkich druhich
Czérkẇow; ha tón Rómſki Biſkop hako Pėtérowé Naſtupnik tón Nan ſchitkich
Praẇe-Wėriwéch, tón Biſkop ſchitkich Viſkopow, ta Wowa, tón Ẇerch teje
Czérkẇe, tón Zaſtejicżer Jėzuſa Kréſtuſa.

Scho to jo wobjate wo tém Ṁeṅe Bamuż, kotreż Swowcżko rėka Nan. Tak cżi
po czéwém Swėcże rozperſcheni Praẇe-Wėriwi Kżeſczieṅo ſchiczéromadże
wutżiṅa jenu Czérkei, dokelż ſchiczé ßo znaja k jenomu Nanei; ha tohodla
teiż rėkaja Podṅanſczé, hako bó ṙek „pod Nanom ſtejaczé.

Tak wo tei Jėzuſowei Czérkwi jo ha woſtaṅe Jenoſcz; Pżetoż kóiżdé
khatólſki Kżeſczian jo podcżiſṅené ſwojomu Vararei; kóiżdé Varar ſwojomu
Biſkopei; ha kóiżdé Biſkop tomu Bamużei. Wo tém Bamużu hako tém
ſchichzromadniczkim Naṅe ſu ſchiczé zjenoſcżeni, kaiż te Zẇena ha te
Stwiczé jenoho Koleſa ſchitke zjenoſczene ſu ha romadu ßo tṙechja wo tei
Pėſtcże.

Jėzus Kréſtus dṙe pżeczé jo ha woſtaṅe ta Wowa, tón Ẇerch teje ſwojeje
Czérkẇe; hale, dokelż Jėzus Krėſtus nėt na Zeṁi ṅejo widomné, ha ta
Czérkei hako jena widomna Zromadżizna teiż jenu widomnu Wowu, jenoho
widomnoho Ẇercha ha Réchtaṙa mėcż dérbi; tak jo po Kréſtußowém
Nutzſtajeṅu tón Rómſki Biſkop ta widomna Wowa, tón widomné Ẇerch ha
Réchtar. Kóiżdé Bamuż jo wo tei Jėzuſowei Czérkwi to, żtoż Pėtér bów jo;
kóiżdé jo Pėtér, nicz dṙe Pėtér wo tei Parſchóṅe, hale Pėtér wo tém
Zaſtacżu, ta Skawa, kotṙejeż ßo dżerżecż mamó, zo bóchmó wo tei Wėṙe
ṅezmólili.

Żtoż ta czéwa z tém Bamużom zjenoſcżena Czérkei wėri, wuznawa, ha nam k
wėṙeṅu prėdkpoſtaja, to jo wėſta Wėrnoſcz, to móżemó ha dérbimó mó ƀe
wſchoho Stracha za wėſte mėcż; dokelż Jēzus ßam ruṅewon prajiw jo: Na
tulei Skawu czu ja tu moju Czérkei ztwaricż, ha te Moczé teje Hele
ṅebudża jeje pżemoczuwacż.

Kiżkuli pak woſtaiſchi teje Skawé pódla po Bokach twaṙa, cżi twaṙa na
lóchki Pėſk; woni ſu ha woſtanu w Straſche zmólicż ha zabudżicż, ṅech ſu
hewak tak mudri haeż czeidża. Pżetoż żadén Cżwojek tola ſchohowėdomé, ha
ßam ze ßo ṅezmóliwé ṅejo; toho bóizkoho Nawodżuwa<pb n="180"/>ṅa ha
Zkita pak Jėzus ṅejo ſlubiw żanomu woſeƀe, hale tei czéwei Czérkwi.

Ach Bożo! Té ßam wotewṙ ſchitkim te Wotżi k zpóznawaṅu tejelei
Wėrnoſcze, zo bó ßo powṅe dopelniwo, żtoż Jėzus prajiw jo: Wona budże
jena Wowtżerṅa, ha jedén Paſtér.

60. Polazuwaṅo.

Jėzus tón prėni krótż ſwojim Wutżownikam pżipojeduẇe tu ſwoju Sṁercż.

Tedém, hacż Pėtér wo tém Ṁeṅe ſchitkich Druhich<marginalia>♣Mth.♠ 16,
20.</marginalia> Jėzuſa za bożoho Séhna wuznaw bė, Jėzus tém ſwojim
Wutżownikam krucże pżiporutżi, Nikomu to ṅepojedacż, zo wón jo Je̓zus
Kréſtus, tón ſluƀené bóizki Wumóżnik. To wón zakaza, dokelż nėt hiżcże
ṅebė tón Tżas to wozjeẇecż. Cżi Wutżowniczé hiżcże ṅebėchu dóſtali toho
Sẇatoho Ducha; ha nėt hiżcże Jėzus ßam ze ſwojej Wutżbu ha ze ſwojimi
Dżiwami to dopokazuwaſche.

Wot toho Tżaſa potża Je̓zus ſwojim Wutżownikam<marginalia>♣Mth.♠ 10,
21.</marginalia> pojedacż, kah ma do Jéruzalema hicż, ha tam ẇele
cżerṗecż wot téch Starſkich, Wóſchich-Mėſchnikow, ha
Piſma-Wutżenéch;<marginalia>♣Mr.♠ 8, 31.</marginalia> kah budże moṙené,
ha na tzecżi Dżeṅ zas hoṙeſtanécż. Ha to wón rétżeſche ruṅewon zjawṅe,
zo ſchiczé. je ſwóſchecż ha zrozemicż móżachu.

Na to Pe̓tér Je̓zuſa zapżimnéwſchi ha kſebi<marginalia>♣Mth.♠ 16,
22.</marginalia> woznéwſchi, potża jomu to wotradżecż ha wobaracż
prajiczé: zwarnui Bóh Kṅeże, to ßo tebi ſtacż ṅedérbi. Je̓zus ßo
wobrocżi, ha na ſwojich<marginalia>♣Mr.♠ 8, 33. ♣Mth.♠ 16,
23.</marginalia> Wutżownikow poladaiſchi, Pe̓téra naſwaṙe prajiczé:
Pṙeicż wote mṅe té Sathaṅe, té ſé mi k Pohórſchkei; pżetoż te twoje
Móſle ṅeṅdu na to, żtoż Bohu ßo zpodoba, hale na to, żtoż Cżwojekam ßo
lubi.

Pėtér Jėzuſa lubuwaſche, ha wo teilei Luboſczi po ſwo<pb n="181"/>jim
cżwojetżim Wuſtacżu ṅechaſche joho tei Sṁercżi podatoho mėcż. Zbożoho
Nutzdawaṅa dṙe wón hiżo joho za bożoho Séhna zpoznawaſche; hale zo
tónlei wocżwojetżené Séhn bożi po tei Woli toho ṅeƀeſkoho Wótſcza tu
hórku Sṁercż wucżerṗecż mėjeſche, to wón tedém hiżcże ṅeẇedżeſche.

Kóiżdé ma ſwói Kżiż noſécż.

Potém Je̓zus kſebi zawowa tón Lud, ha téch<marginalia>♣Mr.♠ 8, 34. ♣Lc.♠
9, 23.</marginalia> ſwojich Wutżownikow, ha prajeſche ke wſchitkim:
Cze-li żtó za mnu hicż, ha za mnu k tei Zbóżnoſczi pżiṅcż, tón ṅech ßo
ſamoho zapre̓je, ṅech tón ſwói Kżiż ſchėdṅe na ßo Ѣeṙe, ha ṅech ṁe
ſczėhuẇe. Pżetoż, żtóż zecze tu ſwoju Duſchu wozbożicż<marginalia>♣Mr.♠
8, 35.</marginalia> wo témlei Żiẇeṅu, tón budże ju zubicż; żtóż pak
budże ju zubicż moje dla, ha toho Evangeliuni dla, tón budże ju
zakhowacż k wėcżnomu Żiẇeṅu. Żto<marginalia>♣Mth.♠ 16, 26.</marginalia>
pak mówo Cżwojekei pomhacż, bórṅe bó teiż tón czéwé Swe̓t nadobów, hale
tu ſwoju Duſchu pżiſadżiw? Habé żto da mów Cżwojek dacż k wukupeṅu teje
ſwojeje Duſche? Z tżim ju lózuwacż, débó do toho Zatamaṅa dopanéwa?

Żtóż ƀez témlei ṅeporadném rėſchném Zplahwom<marginalia>♣Mr.♠ 8.
38.</marginalia> ṁe ha téch mojich Swowow ßo haṅbuwacż budże, toho budże
ßo teiż haṅbuwacż tón Séhn<marginalia>♣Lc.♠ 9, 26.</marginalia> toho
Cżwojeka, déż budże pżiṅcż wo tei ſwojei Hordoſczi, wo tei Hordoſczi
toho Wótſcza, ha wo tei Kraſnoſczi ſwojich Jandżelow.
Pżetoż<marginalia>♣Mth.♠ 16, 27.</marginalia> pżiṅcż budże tón Séhn toho
Cżwojeka wo tei Hordoſczi ſwojoho Wótſcza ze ſwojimi Jandżelemi, ha
tedém budże pwacżicż kóiżdoho po joho Skutkach.

Tém Jėzuſowéu Wutżownikam to do Wowu ṅechaſche, zo Jėzus dérbjaw tei
hórkei Matṙe ha Sṁercżi podaté bócż; Jėzus pak jim pżipraji: zo nicz
jenoi wón ßam, hale teiż woni, ha ſchiczé do ṅoho wėriwi tuhdé ſchelakim
Pżeſczėham, hai teiż ſṁertném Matram podacżi budża, ha k tom’ ßo
podwolecż dérbja ſchitko z bożej Pomoczu wutracż, czeidża-li za nim do
Ṅeƀes pżiṅcż.

<pb n="182"/>

Ẇele, jara ẇele ſu cżi Jėzuſowi Wutżownikoẇe, ha cżi prėṅi Kżeſczieṅo
teje ſẇateje Wėré dla cżerpecż mėli; ha woni ſu je z bożej Pomoczu
zbóżṅe docżerpeli; tak ſu tón ſwói Kżiż za Jėzuſom ṅeſli, ha za Jėzuſom
do Ṅeƀes dóſchli.

Tón naſch Kżiż, kotréż mó za Jėzuſom noſécż mamó, ſu te tżaſne Hoṙa,
Pżecżiwnoſcze, ha Ṅezpodobnoſcze, kotreż Bóh na nas dopużcża, ha kotreż
mó pėkṅe wo Sczerpnoſczi wutracż mamó; woſobṅe pak te ſchelake Zpótuwaṅa
toho Djabowa, toho Swėto, ha toho Mjaſa, kotreż mamó pżedobówacż z tém,
zo jedén kóiżdé ßo ßamoho zaprėwa, to rėka, ßo ßamoho, te ſwoje
Nakhilnoſcze ha ṅeprawo Żadoſcze pżewiṅa, ßam ßo wotdżerżuẇe wot toho,
na tżoż joho pżecżiwo bożei Woli zalóżtuẇe, ßam ßo pżimoczuẇe ktomu,
tżohoż po naturſ kim ßo żadwawi, żtoż jomu cżeżko pżiṅdże, żtoż pak Bohu
ßo lubi. Ha talei Wóina, tónlei Żtrét ze ſobuſamom jo tón ſchėdné Kżiż,
kotréż ſchėdṅe na ßo bracż ma kóiżdé, kiż woprawdże cze zbóżné bócż. Ach
hai mói Jėzuſo! ja czu tónlei Kżiż ſchėdṅe na ßo bracż. Té ßam bódż mói
Pomócznik, podeperai, poſélnei tu moju Swaboſcz.

Jėzus ktém ſwojim Wutżownikam hiżcże ṙekné:<marginalia>♣Mr.♠ 8,
39.</marginalia> Zawe̓rno praju ja wam: Woni ſu wot téch tuhdé ſtejaczéch
nėkotzi, kiż ṅebudża teje Sṁercże woptacż, hacż pṙedé woladaja te
Kraleſtwo<marginalia>♣Mth.♠ 16, 28.</marginalia> boże wo tei Moczé, ha
toho Séhna toho Cżwojeka pżiṅdżaczoho wo tém ſwojim Kraleſtẇe. Telei
Swowa móża dṙe taklei ẇele rėkacż: „Nėkotzi wot was budża hiżcże pṙedé
ſwojeje Sṁercże widżecż te Mėſto Jėruzalem zpowalane, tón Żidowſki
Tempél rozṁetané, tu moju Wutżbu pak po Swėcże roſchėrokoſcżenu ƀez
Pohanami. Naizkeriſcho pak ſu tuh mėṅeni Pėtér, Jakub, ha Jan, kotrémż
jo ßo Jėzus wo tei ſwojei kralowſkei Hordoſczi ha ṅeƀeſkei Jaſnoſcżi na
mawu Kwilu wopokazacż czéw, kaiż zmolom pojedane budże.

61. Polazuwaṅo.

Jėzuſowo Pżekraſṅeṅo.

Ha po ſchėſczich Dnach Je̓zus k ſebi wozné Pe̓té<pb
n="183"/>ra,<marginalia>♣Mr.♠ 7, 1.</marginalia> ha Jakuba, ha Jana joho
Bratra, ha jich ßaméch woſeƀe ſtronu doẇedże na jenu
wóſoku<marginalia>♣Lc.♠ 9, 29. ♣Mth.♠ 17, 2.</marginalia> Horu, kotraż
rėkaſche Thaḃor, dżeiż wón ßo modlicż czéſche. Ha déż wón ßo modleſche,
bó wón pżed nimi pżekraſṅené. Te Wonladaṅo toho joho Woblitża bė czéle
binaiſche; wón ßo ſwe̓tleſche kaiż te Swónczo; ha teiż ta joho Draſta bė
ſwėtliwa,<marginalia>♣Mr.♠ 9, 2.</marginalia> jara bėwa kaiż tón Sne̓j,
tak bėwa, hako jeje żadén Barbar na Zeṁi wubėlicż ṅemów.

Ha lei, dwai Mużei z nim rétżeſchtai, tei<marginalia>♣Lc.♠ 9,
30.</marginalia> bėſchtai Moyzes ha Elias. Wonei ßo wopokazuwaſchtei wo
Kraſnoſczi, ha rétżeſchtai z Je̓zuſom wot toho joho Wukhada, kotréż wón
dopelnicż mėjeſche wo Jėruzaleṁe. Tón Jėzuſowé Wukhad z toho Swėta bė ta
hórka Sṁercż, kotruż wón w Jėruzaleṁe cżerpecż mėjeſche; wot kotṙeje bė
Pėtér wóndé żto ſwóſchecż ṅechaw, ha k Jėzuſei ṙek: Zwarnui Bóh, to ßo
cżi ſtacż ṅedérbi.

Pėtér pak, ha tei, kiż z nim be̓ſchtai, bėchu<marginalia>♣Lc.♠ 9,
32.</marginalia> wot Spara pżėwzacżi wuſnéli. Tón Pucż na tu Horu hoṙe
bė jich mucżnéch ha ſparnéch ztżiniw; déż jo ßo Jėzus modliw, ſu woni
ƀeztém ſpali. Snadṅe jo teiż Nócz bówa.

Ha déż woni zwotucżichu, wuladachu tu Jėzuſowu Hordoſcz, ha tej dwej
Mużow, kiż pżi nim ſtejeſchtai, ha z nim rétżeſchtai. Déż pak teiſamoi
wot Jėzuſa pṙeicż ßo hotuwaſchtei, ṙekné<marginalia>♣Lc.♠ 9, 33. ♣Mth.♠
17, 4. ♣Mr.♠ 9, 5.</marginalia> Pe̓tér na Jėzuſa: Kṅeże, wone jo nam
dobre tuhdé bócż; czeiſch-li, ztżiṅmó tuh tzi He̓té, tebi jenu, Moyzeſei
jenu, ha Eliaſei jenu. Pżetoż wón ßam ṅeẇedżeſche, żto rétżi; dokelż
woni bėchu czéwi pżeſtróżani.

Jėzus tedém tém tzjóm Wutżownikam na tém ſwojim Cżėłe k woladaṅu da
jenoi nėkotre Próṁeżka teje ṅeƀeſkeje Jaſnoſcze, kaiż daloko je te jich
ſṁertne Wotżi zṅeſcz móżachu. To bė tak ṙecz jena Kapcżicżka wot teje
Swódkoſcze, z kotṙejuż budża cżi Zbóżni wo Ṅeƀeſach napowani, déż Boha
widża. Ha talei Kapcżicżka Pėtérei tak żawoſṅe deṙe ze<pb
n="184"/>ſwodża, zo wón, wot Ẇeſowoſcze pjané ha czéwé zatorṅené, na
wſchitko druhe zabówſchi, żto dale ṅeżadaſche, hacż tam woſtacż. Oh!
kaika da budże ta Radoſcz wo Ṅeƀeſach!

Déż Pe̓tér hiżcże rétżeſche, wobda jich jena<marginalia>♣Mth.♠ 17, 5.
♣Lc.♠ 9, 34.</marginalia> ſwėtwa Mrótżel, woni ßo zbojachu, ha lei,
jedén Wós z teje Mrótżele prajeſche: Tónlei jo tón mói lubé Séhn, na
kotrémż ja te moje dobre Zpodobaṅo mam, Toho wó poſuchaicże!

Hacż tónlei Wós ßo ſta, tedém woni Je̓zuſa<marginalia>♣Lc.♠ 9, 36. ♣Mth.♠
7, 6.</marginalia> ſamoholutkoho widżachu. Ha woni tón Wós ſwóſchiwſchi,
padżechu na ſwoje Woblitżo, ha jara ßo bojachu. Jėzus pak k nim
pżiſtupiwſchi, dótkné ßo jich, prajiczé: Stawaicże hoṙe, ha
ṅebóicże<marginalia>♣Mr.♠ 9, 7.</marginalia> ßo. Ne̓t woni te ſwoje Wotżi
pozbėnéchu, woko ladachu, ha Nikoho jacz ṅewidżachu, hacż Jėzuſa ſamoho
pżi ſebi.

Ha déż woni zteje Horé dele dżėchu, pżiporutżeſche<marginalia>♣Mr.♠ 9,
8. ♣Mth.♠ 17, 9. ♣Lc.♠ 9, 36.</marginalia> jim Je̓zus: Toholei Widżeṅa wó
Nikomu ṅepojedaicże pṙedé bacż tón Séhn toho Cżwojeka budże wot Mordwéch
hoṙeſtanécż. Ha woni je zaṁeltżachu, tedém Nikomu nitżo ṅeprajachu wot
toho, żtoż bėchu widżeli; ƀeſobu pak<marginalia>♣Mr.♠ 9, 9.</marginalia>
jedén toho druhoho praſchachu: żto da to jo „wot Mordwéch ſtanécż?

Wot Pżikhada Eliaſa.

Ha woni Je̓zuſa praſchachu: Żto da cżi Varizeeṙo<marginalia>♣Mr.♠ 9, 10.
♣Mth.♠ 17, 11.</marginalia> ha Piſma-Wutżeni praja, zo hiżcże pṙedé tón
Elias pżiṅeż dérbi? Jėzus wotmoji: Hai, woprawdże ma Elias pṙedé pżiṅcż,
ha wón budże ſchitko zas zawrócżicż ha na prawo zẇeſcz. Pṙedé ſudnoho
Dṅa budże tón, żiwé ze Swėta zaté, Elias zas na Swėt pżiṅcż, ba ze
ſwojimi Prėduwaṅami budże téch Ṅewėriwéch k tei prawoi Wėṙe do Jėzuſa
doẇeſez. Ja pak wam praju: jedén Elias jo hiżo pżiſchow, ha woni joho
ṅeiſu zpóznali, hale ſu na nim tżinili, żtoż ſu czéli. Tak budże teiż
tón Séhn toho Cżwojeka wot nich cżerpecż, kaiż wot ṅoho jo <pb
n="185"/>piſane, zo dérbi ẇele cżerṗecż ha zadzpe,té
bócż.<marginalia>♣Mr.♠ 9. 11. ♣Mth.♠ 17. 13.</marginalia> Nėt cżi
Wutżownikoẇe je zrozemichu, zo wón wot Jana Kcżenika knim rétżaw bė.

Kaiż Elias budże pżipojeduwacż tón druhi Jėzuſowé Pżikhad k tomu
Sudżeṅu, tak jo Jan pżipojeduwaw tón préni Jėzuſowé Pżikhad k tomu
Wumóżeṅu. Hale Kral Herodes jo Jana daw moricż; ha na tei joho Sṁercżi
ſu cżi Varizeeṙo ſobu Wina bóli, dokelż Herodeſej to radżili bėchu, zo
dérbi Jana pżijecż, ha ſadżicż dacż.

62. Polazuwaṅo.

Jėzus pomha tomu Namėßacznomu.

Nazaitra, hacż woni z teje Horé delezeṅdżechu,<marginalia>♣Lc.♠ 9. 37.
♣Mr.♠ 9, 13.</marginalia> pżiṅdże jim ẇele Ludu napżecżo. Ha déż Je̓zus
ktém ſwojim druhim delku woſtajeném Wutżownikam dóṅdże, widżeſche wón
wilke Cżródé woko ṅich, ha teiż Piſma-Wutżenéch, kiż z nimi ßo
wurétżuwachu. Ha tón czéwé Lud, nédém hacż Jėzuſa wulada, bó ze
Zpodżiwaṅom ha z Bojoſczu pżėwzaté; woni ſém pżibėiżachu, ha powitachu
joho.

Jėzus wopraſcha téch Piſma-Wutżenéch: Kaiki<marginalia>♣Mr.♠ 8. 15.
♣Mth.♠ 17, 14. ♣Lc.♠ 9, 37. ♣Mr.♠ 9. 16. ♣Lc.♠ 9, 37. ♣Mth.♠ 17, 14.
♣Lc.♠ 9, 39. ♣Mr.♠ 9, 17.</marginalia> macże ƀeſobu Żtrét? Ha lei, jedén
Muż z toho Ludu k ṅomu pżiſtupi, padże pżed nim na Kolena, ha wótzje
zawowa: Miżtéṙe, ja ſém mojoho Séhna k tebi pżiẇed, kotréż jo wot jenoho
nėmoho Ducha wobſéhṅené; proſchu cże, poladai nadṅe na moje Dże̓cżo,
pżetoż wón jo tón mói jenicżki. Sṁe̓l ßo na nim, wón jo name̓ßaczné, ha ma
ẇele cżerṗecż; pżetoż tżaſto wón paṅe do Woheṅa, tżaſto teiż do Wodé. Ha
lei, tón zwó Duch joho pżimṅe, zjenémdobom wón zakżitżi; tón Duch joho
deletże̓ſṅe, torha joho, ha ton Hólcz pe̓ni, ze Zubami kżipi, wone ßo jomu
zeczuẇe. Ha lėdén joho tón Duch popużcżi, po<pb n="186"/>témbacż joho
ßuroẇe potorhaw jo. Ja ſém joho<marginalia>♣Mth.♠ 17, 15. ♣Lc.♠ 9,
40.</marginalia> tém twojim Wutżownikam pre̓dkpoſtajiw, hale woni
ṅemóżachu jomu pomhacż; ſém jich proſéw, zo bóchu toho zwoho Ducha z
ṅoho wuhnali, ha woni ſu ṅemóli.

Te pomėṅene Zwóſcze tón Hólcz naibóle na modé Mėſacz, ha na powné Mėſacz
cżerpeſche; tohodla bó Namėſaczné ṁenuwané.

Jėzus wotmoji: O tón ṅewe̓riwé ṅeporadnė<marginalia>♣Mth.♠ 17,
16.</marginalia> Zplahw! Kah dowho mam ja hiżcże pżi was bócż? kah dowho
was zṅeſcz? Pżiẇedżcże mi toho<marginalia>♣Mr.♠ 9. 19. ♣Lc.♠ 9,
42.</marginalia> Hólcza jow. Ha woni joho pżiẇedżechu.

Déż pak wón k Je̓zuſei ßo zpżibliżi, ha joho zawolada, nédém joho tón
Duch zapżija, tżėſné joho dele, ha wón pėniczé po Zeṁi ßo
waleſche.<marginalia>♣Mr.♠ 9, 20.</marginalia> Je̓zus toho Nana
wopraſcha: Kah dowho hiżo jo, zo jomu tón prėni krótż taklei ßo ſtawo
jo? Wón wotmoji: Zmolom wot Mawoſcze. Jara huſto jo joho tón zwó Duch
hiżo poṁetaw, pa do Woheṅa, pa do Wodé, zo bó joho zakónczuwaw.
Móżeſch-li pak té żto, ſmėl ſo nad nami, ha pomhai nam. Je̓zus jomu
wotmoji: Móżeſch-li té we̓ricż, tak jo cżi k Pomhaṅu; pżetoż, Tomu, kiż
we̓ri, ſu ſchitke We̓czé móżne. Nédém tón Nan ze Sélzami zawowa: Kṅeże ja
we̓ṙu, Té ßam dopomhai tei mojei Ṅewėṙe.

Je̓zus widżiwſchi, zo tón Lud ßo romadu zbe̓iżi,<marginalia>♣Mr.♠ 9,
24.</marginalia> porozé tomu ṅeſchwarnomu Duchei, ha prajeſche: Té nėmó
ha wuchi Ducho, ja cżi porutżam, wuje̓dż z ṅoho, ha ṅerócż ßo jacz do
ṅoho. Ha wón zażkre̓tża, jara toho Hólcza potorha, ha wuſtupi zṅoho. Ha
tón Hólcz kaiż mórdwé leiżo woſta, tak, zo jich ẇele prajeſche: wón jo
wumṙew. Jėzus pak joho za Ruku wozné, pozbe̓né<marginalia>♣Mth.♠ 17,
17.</marginalia> joho, ha wón ſtaże, ha wot teje Żtundé be̓ ha zwoſta
tżerſtwé. Je̓zus toho Hólcza zas poda<marginalia>♣Lc.♠ 9,
43.</marginalia><pb n="187"/> tomu joho Nanei, ha ſchiczé wopróſtnéchu
ze Zpodżiwaṅa na tei wopokazanei wilkei Moczé bożei.<marginalia>♣Mr.♠ 9,
27. ♣Mth.♠ 17, 18.</marginalia>

Déż potém Jėzus do Domu nutzzaṅdże, cżi joho Wutżownikoẇe woſeƀe kṅomu
pżiſtupichu, ha praſchachu jobo: Pżetżo ſmó mó ṅemóli toho Ducha
wuhnacż? Jėzus jim wotmoji: teje waſcheje Ṅewe̓ré dla.

Cżi Japożtoẇe prajachu ktomu Kṅezei Jėzuſei:<marginalia>♣Lc.♠ 17,
5.</marginalia> Té ßam czéw wo nas tu We̓ru poſélṅecż ha mnohoſczicż. Tón
Kṅez pak jim prajeſche: Zmėjecże-li wó We̓ru hako jene żonopowo Zorṅatko,
ha budżecże prajicż ktomulei maraſchnomu Żtomei: wutorṅ ßo z Koṙeṅemi,
ha pżeſadż ßo do toho Morja, tón Żtom budże wam poſkacż.
Hai<marginalia>♣Mth.♠ 17, 19.</marginalia> zawe̓rno praju ja wam:
zmėjecże-li wó We̓ru hako jene żonopowo Zorṅatko, ha budżecże ṙecz k
teilei Hoṙe: Zbe̓ṅ ßo wot jow tam; wona budże ßo zbėnécż; ha wone wam
nitżo ṅemóżne ṅebudże.

Na Ladaṅo jo te żonopowo Zorṅatko mólicżke, żpatne; hale wone jo wilke
wo tei Moczé, ma krutu, wótru, ſélnu Swódż. Ta Wėra dérbi bócż mólicżka
wo tém Zpóznawaṅu teje ſwojeje ſamotṅeje Żpatnoſcze ha Nikaikoſcze; hale
wilka, ſélna, kruta wo tém Dowėṙeṅu na toho ſchohomócznoho, ƀez Mėré
dobrocżiwoho Boha. Proſchmó toho Kṅeza Jėzuſa z témi Swowami téch joho
Japożtowow: Kṅeże! Té ßam czéw wo nas tu We̓ru poſélṅecż ha mnohoſczicż!

Jėzus hiżcże ṙekné: Talei Zórta Djabowow hinak<marginalia>♣Mr.♠ 9,
28.</marginalia> ßo ṅewucże̓ri, déżli wo Modleṅu ha Poſcżeṅu.

63. Polazuwaṅo.

Jėzus zas wot ſwojeje Sṁercże rétżi.

Ha wottad woteṅdżiwſchi, khodżachu woni po<marginalia>♣Mr.♠ 9,
29.</marginalia> Galileiſkei, ha Je̓zus czéſche, zo bó je Nichtó
ṅeẇedżaw. Déż pak woni wo Galileiſkei bėchu,<marginalia>♣Mth.♠ 17, 21.
♣Lc.♠ 9, 44.</marginalia> ha ſchiczé jara ßo zpodżiwachu na téch
Wėczach, <pb n="188"/>kotreż Jėzus tżiṅeſche, prajeſche wón ſwojim
Wutżownikam: Zapowożcże ſebi deṙe do waſchich<marginalia>♣Mr.♠ 9,
30.</marginalia> Wutrobow telei moje Rétże: Tón Séhn toho Cżwojeka budże
podaté do Rukow téch Cżwojekow; woni budża joho moricż; ha déż wón budże
moṙené, budże wón na tzecżi Dżeṅ zas hoṙeſtanécż. Hale telei Swowo woni
ṅezrozemichu,<marginalia>♣Lc.♠ 9, 45.</marginalia> wone be̓ pżed nimi
zakhowane, zo do toho ṅepżiṅdżechu; ha woni ßo ſtrachuwachu joho za
tém<marginalia>♣Mth.♠ 17, 22.</marginalia> ßo dopraſchuwacż, ha be̓chu
jara zrudni.

Jėzus woteda tón daṅſki Peṅez.

Déż pak woni pżiṅdżechu do Khavarnaum,<marginalia>♣Mth.♠ 17,
23.</marginalia> cżi, kiż te Didrachma nutzbeṙechu, k Pe̓térei
pżiſtupichu, ha praſchachu ßo: Ṅedawa waſch Miżtér te Didrachma? Pe̓tér
wotmoji: Ju. Ha déż be̓chu do Domu nutzzaſchli, ha Pėtér na tém bė, zo
czéſche Jėzuſei wot toho prajicż, Jėzus ßam pṙedé potża na ṅoho rétżecż,
ha prajeſche: Żto té ṁeniſch Sémaṅe, teje Zemje Kraloẇe, wot kotréch
ƀeru woni Dawki ha Daṅſke? Wot ſwojich Dżėcżi, habé wot Czuzéch? Pe̓tér
wotmoji: Wot Czuzéch. Na to Jėzus: Potaikim ſu te Dżėcżi ſwobodne, wot
Wotedawaṅow vréi. Hale, zo bóchmó mó Ludżom k Pohórſchkei ṅebóli, dóṅdż
té won k Morju, wucżis tu Hudu, ha tu pre̓ṅu Rébu, kotraż budże
hoṙezplownécż, ha zakuſnécżtuſamu woz, ha wotewriwſchi tón jeje Hort
budżeſch namakacż jedén Żtater; tónſamé zmi, ha dai jón jim za mṅe, ba
teiż za tebe ſobu.

Didrachma bė jedén Ṗeṅez, kiż tedém pozdacżu tak ẇele pwacżeſche, hako
nėt Pów-Schėſnaka. Żtater pak pwacżeſche dwė Didrachṁe, habé Schėſnak.
Ha tak, dokelż na kóiżdu Wowu wuſtajené bė tón Dawk jeṅeje Didrachmé,
tón Żtater za dwej doſawaſche.

Nėkotzi Piſma-Wukwaduwaṙo maja za to, zo telei Wotedawaṅo, Pów Schėſnaka
za Lėto wot kóiżdeje Wowé, jo pżiſchwo za tón Dom bożi, k Zdżerżeṅu ha
<pb n="189"/>Wudébeṅu toho Templa. Druzé pak za to dżerża, zo jo bówo za
toho Rómſkoho Kheiżora, kotréż tedém téch Żidow, hako jedén wo Wóiṅe
pżemoczuwané Lud, pod ſobu mėjeſche, ha jim po ſwojei Woli Dawki ha
Wotedawaṅa hoṙekwadżeſche. Na żane Waſchṅo Jėzus za ſwoju Parſchónu ṅebė
winoité toholei Dawka dawacż. Pżetoż, ſu te Dżėcżi téch Kralow wot
Wotedawaṅow vréi; kah ẇele jacz tón Séhn Boha ẇerſchinoho, Krala
ſchitkich Kralow? Wón pak tola tón daṅſki Ṗeṅez woteda, ha tak ze ſwojim
Pżikwadom pokaza, kah mamó mó te wot cżwojetżich Wóſoknoſczow wuſtajene
Wotedawaṅa Boha dla podwolṅe wotwożecż, ha ſchudżom wo wſchim na to
kedżbuwacż, zo bóchmó Nikomu k Pohórſchkei ṅebóli.

Zo pak Jėzus pżede wſchimi druhimi Wutżownikami Pėtéra wo tém ßam ſebi
zporunoſczi, ha ze ſobu zjenoſczi—, to bė hako bó ṙek: Dokelż ja tebe za
mojoho Zaſtejicżeṙa zladanoho mam, ha té te moje Mėſto zaſtacż budżeſch,
czu ja, kaiż za mṅe, tak teiż za tebe tón daṅſki Ṗeṅez na jene zpodżiwne
Waſchṅo ßam wobſtaracż.

64. Polazuwaṅo.

Żtrét —, kotré tón Ẇetżi jo.

Wone tém Japożtowam do Wutrobó pżiṅdże<marginalia>♣Lc.♠ 9, 46. ♣Mr.♠ 9,
32.</marginalia> te Móſleṅo: Kotré ƀez nimi tón Naiẇetżi jo. Telei jich
Móſle Je̓zus widżeſche. Ha déż woni do Domu ßo zeſchli bėchu, wopraſcha
wón jich: Wot tżoho wó po Pucżu rétżeſchcże? Woni ßo wotṁelknéchu;
pżetoż woni bėchu po Pucżu beſobu ßo wurétżuwali, kotré wot nich tón
naiẇetżi jo.

Ha déż Jėzus ßo poſénéw bė, zawowa kſebi<marginalia>♣Mr.♠ 9, 34. ♣Mth.♠
18, 1.</marginalia> téch Dwanacżoch; ha woni, widżiwſchi, zo te ſwoje
ṁeltżacze Rétże ha Móſle pżed nim wukhowacż ṅemóża, kṅomu pżiſtupiwſchi
tón ſwói pomėté Żtrét jomu k Wotſudżeṅu podachu, prajiczé: Kah té
me̓niſch, kotré jo tón Naiẇetżi wo tém ṅeƀeſkim Kraleſtẇe? Te Jėzuſowo
Kraleſtwo mėjachu dṙe woni za jene ṅeƀeſke <pb n="190"/>Kraleſtwo; tola
pak tedém hiżcże ſebi móſlachu: zo budże Jėzus naipṙedé tuhdé na Zeṁi wo
Hordoſczi kraluwacż; ha kóiżdé czéſche pżi nim te prėṅe Mėſto mėcż.

Je̓zus wotmoji: Cze-li jedén tón prėni bócż,<marginalia>♣Mr.♠ 9, 34.
♣Mth.♠ 18, 2. ♣Lc.♠ 9, 47. ♣Mr.♠ 9, 35. ♣Mth.♠ 18, 3.</marginalia> tón
ṅech ßam ßo ſchitkim do Poſletka ſtaja, ſchitkim ṅech hoṙeſwużi. Ha wón
kſebi zawowa jenoho Hóltżecżka, toho naſreidża poſtaji pódla ßo, ha z
wobimai Rukomai joho wopżimnéwſchi prajeſche: Zawėrno praju ja wam:
Ṅebudżecże-li wó ßo pżewobrocżicż, ha ßo zporunoſczicż tomulei
Mólicżkomu, da wó do toho Kraleſtwa téch Ṅeƀes nutzṅepżiṅdżecże.
Żtóżkuli ßo zponiża, kaiż tónlei Mólicżki, tón jo tón Naiẇetżi wo tém
Kraleſtẇe téch Ṅebes. Hai, kotréż jo tón Naiṁeṅſchi<marginalia>♣Lc.♠ 9,
48. ♣Mr.♠ 9, 36.</marginalia> wo ſwojich Móſlach, naiṁeṅe do ßo dżerżi,
naiṁeṅe ze ßo tżini, Tón jo tón Naiẇetzi pżed Bohom. Ha żtóż jene
taikelei Dżėcżo wo mojim Ṁeṅe hoṙewozṁe, tón ṁe hoṙewozṁe; ha żtóż ṁe
hoṙewozṁe, tón hoṙewozṁe toho, kiż ṁe póſuwaw jo.

Jan do Rétżi padże, ha prajeſche: Miżtéṙe,<marginalia>♣Lc.♠ 9,
49.</marginalia> mó ſmó jenoho natṙechili, kotréż wo twojim Ṁeṅe te
Djabowé wuhoṅa; ha mó ſmó je jomu zakazali, dokelż wón znami za tobu
ṅekhodżi. Jėzus jomu prajeſche: Ṅewobaraicże jom to;
pżetoż<marginalia>♣Mr.♠ 9, 38.</marginalia> żadén taiki, kiż wo mojim
Ṁeṅe Dżiwé tżini, ṅebudże mócz nédém wote mṅe zlė rétżecż. Żtóż ṅejo
napżecżo wam, tón jo za was. Ha żtóż wam Nopażk Wódé knapicżu poda wo
mojim Meṅe, tohodla, zo wó Kréſtuſowi ſcże, zawėrno praju ja wam, to
jomu ṅebudże ṅepwacżene woſtacż.

Pohórſchuwaṅow mamó ßo paſcz.

Żtóż pak pohórſchuẇe t. r. k Rėchei zaẇedże jenoho<marginalia>♣Mth.♠ 18,
6.</marginalia> wot téch Mólicżkich, kiż do mṅe wėṙa, tomu bó ßo
pżihodżawo, zo bó jomu mónſki Kaṁeṅ na <pb n="191"/>Schiju poiſchené, ha
wón do Huƀokoſcze toho Morja poteṗené bów. Bėda tomu Swe̓tei
téch<marginalia>♣Lc.♠ 17, 1.</marginalia> Pohórſchkow dla. Wone dṙe
móżno ṅejo, zo bóchu żane Pohórſchki ṅebówo; Pohórſchki dérbja pżiṅcż;
tola pak be̓da tomu Cżwojekei, pżez kotrohoż tón Pohórſchk pżiṅdże. Tuhdé
na Zeṁi ſu cżi Zwi z témi Dobrémi pżemėſchani. Bóh kóiżdomu tu joho
ſwobodnu Wolu ṅezraṅenu woſtaja. Cżi Ṅepėkni po ſwojei Lózoſczi pżeczé
pa to, pa tamo wopacżne zworaja, ſchelake zwo Pżikwadé wot ßo dawaja,
druhich ſobu do Rėcha pocżahuẇu; ha tak tuhdé żeni ƀez Pohórſchkow bócż
ṅemóże. Mówo pak tola bócż, ha woprawdże bó bówo ƀe wſchich Pohórſchkow,
débóchu ſchiczé teje ſwojeje ſwobodṅeje Wole po tei Woli bożei praẇe ßo
wużiwali, ha nitżo wopacżne ṅezapotżinali.

Pohórſchuẇe pak cże ta twoja Ruka, wotrėzai<marginalia>♣Mr.♠ 9,
42.</marginalia> ju, ha tżės ju wot ßo; pżetoż le̓ṗe cżi jo zjeneju Ruku
ktomu wėcżnomu Żiẇeṅu dóṅcż, hacż dwe̓ Ruczé me̓cż, ha dopanécż do Hele,
do toho ṅewuhaſnitoho Wóchṅa, dżeiż tón jich Tżeṙ ṅewumṙe, ha tón Woheṅ
nidé ṅehaſṅe. Pohórſchuẇe cże ta twoja Noha, wotrubai ju; pżetoż lėṗe
cżi jo, zo té kromó dóṅdże̓ſch k tomu Żiẇeṅu, hacż zo bó dwė Nozé mėw, ha
bów cżiſṅené do Hele, do toho ṅewuhaſnitoho Wóchṅa, dżeiż tón jich Tżeṙ
ṅewumṙe, ha tón Wobeṅ nidé ṅehaſṅe.<marginalia>♣Mth.♠ 18,
9.</marginalia> Pohórſchuẇe cże te twoje Woko, wutorṅ je, cżis je wot
ßo; le̓ṗe cżi jo z jeném Wokom nutzhicż ktomu Żiẇeṅu, hacż dwė Wotżi
me̓cż, ha bócż cżiſṅené do toho helſkoho Wóchṅa, dżeiż tón jich Tżeṙ
ṅewumṙe, ha tón Woheṅ nidé<marginalia>♣Mr.♠ 9, 47.</marginalia> ṅehaſṅe.

Pżetoż kóiżdé Zatamané budże z tém Wóchṅom naſelané, ha kóiżdé Wopór ze
Selu ßo poſela. Schitke Wopóré, pṙedé hacż bóchu k bożei Tżeſczi palene,
dérƀachu bócż ze Selu poſelene, 3. Kn. Moy. 2, 13. Cżi Zatamani ſu
wėcżne Wopóré bóizkeje Prawdé. Tón helſki <pb n="192"/>Woheṅ teiż ſobu
zaſtupi te Mėſto teje Sele. Sel tei Hinitoſczi zadżewa; tón helſki Woheṅ
téch, kotréchż pali, teiż ſobu naſela, tak, zo tola ṅemóża ßo zpalicż,
zo ṅemóża hinécż ha pżeczéruwani bócż, potaikim wėcżṅe ßo palicż dérbja.

Jėzus dale prajeſche: Dobra jo ta Sel; joli zo<marginalia>♣Mr.♠ 9,
49.</marginalia> pak ta Sel Mócz ha Swódż zubiwa jo, ztżim mówa woſelena
bócż? Méicże wó Sel woſebi, ha me̓icże Pokoi ƀeſobu. Sel jo Znaṁo teje
kżeſczianſkeje Mudroſcze; talei jenicżka prawa Mudroſcz wobſteji wo tém
Wotmóſleṅu „ſchitko pużcżicż, ſchitko cżerpecż ha docżerpecż, radſcho
tola, hacż Bohu ßo pżecżiwicż, bożu Kazṅu zwamacż, ha tak do Stracha
toho Zatamaṅa ßo podacż. Żtóż taikoho Wotmóſleṅa wo ſwojei Wutrobe mėcż
ha wobdżerżecż ṅecha, tomu znitżim druhim k pomhaṅu ṅejo.

Jėzus hiżcże pżiſtaji: Ladaicże, zo wó ṅezadzpėjecże<marginalia>♣Mth.♠
18, 10.</marginalia> jenoho wot téch Mólicżkich; pżetoż ja wam praju:
cżi jich Jandżelo pżeczé widża te Woblitżo mojoho Wótſcza, kiż w
Ṅeƀeſach jo. Ha tón Séhn toho Cżwojeka jo pżiſchow k Zbóżnoſczi doẇeſcz
to, żtoż zuƀene be̓. Żto ßo wam zda? Ma jedén Sto Wowczow, ha jena wot
nich jo ßo zabe̓iżawa, hacż wón ṅewoſtaji te dżeẇecżdżeſat ha dżeẇecż na
téch Horach, ha dżo pótacż tu jenu zabe̓iżanu? Ha tṙechi ßo, zo ju
namaka, zawėrno praju wam, wón ßo na ṅei bóle zwéſeli, déżli na téch
dżeẇecżdżeſat ha dżeẇecżich, kotreż ßo zabe̓iżeli ṅeiſu. Tak teiż ṅejo ta
Wola waſchoho Wotſcza, kiż wo Ṅeƀeſach jo, zo bó jedén wot téch
Mólicżkich zubené bów.

Ta Duſcha jenoho Dżėſcza jo pżed Bohom tak ważniwa, hako ta Duſcha
jenoho Wotroſcżenoho. Kóiżdżicżku Duſchu jo Jėzus ze ſwojeju Kṙeju z
toho Zatamaṅa wukupiw. Oh! żto da zawiṅe, kiż te tak jara droho wukupene
Duſche pohórſchuẇe, to rėka, k Rėchei zaẇedże, ha tak zas do toho
Zatamaṅa zcżeṅe? Na taikoho króbwoho Zwóſcznika budża cżi ſẇacżi
Jandżelo Pėſtoṅo Bohu zkorżicż.

<pb n="193"/>

65. Polazuwaṅo.

Bratrowſke Pożtravuwaṅo.

Jėzus tém ſwojim Wutżownikam prajeſche: Kedżbuicże<marginalia>♣Lc.♠ 17,
3.</marginalia> ßami na ßo, zo bóſchcże wó Nikomu Kżiwdé ha Zwóſcze
ṅetżinili; Joli zo pak tón twói Brat, twói Bliſchi, pżecżiwo tebi ßo
zrėſchi, pożtravui joho z dobrémi Swowami; ha nédém hacż won toho
ſwojoho Valeṙa ßo kaje, wodai jomu. Ha joli zo ẇón ſédém krótż za Dżeṅ
pżecżiwo tebi ßo zrėſchi, ha wo témſamém Dṅu teiż ſédém krótż zas k tebi
ßo wobrocżi prajiczé: mi jo żel; da wadai jomu.

Jo twói Brat habé Bliſchi pżecżiwo tebi zrėſchiw,<marginalia>♣Mth.♠ 18,
15.</marginalia> dżi, pożtravui joho ƀez tobu ha ƀez ṅim ſamém; ſwóſchi
cże wón, da ſé té twojoho Bratra dobów. Ṅecha cże ſwóſchecż, pżiwoz
hiżcże jenoho habé dẇejoch kſebi, zo kóiżde Swowo bó wobkrucżene bówo
pżez tón Hort dẇejoch habé tzjóch Swe̓tkow. Ṅezecze-li pak teiż jich
ſwóſchecż, da pojes na ṅoho tei Czérkwi, t. r. tei Wóſoknoſczi, tém
Prėdkſtejicżeṙam teje Czérkẇe; dérbjaw pak wón teiż teje Czérkẇe
ſwóſchecż ṅechacż, da dżerż joho za Pohaṅa ha Czwónika, t. r. za taikoho
zjawnoho ṅehaṅbitoho Rėſchnika, na kotrémż ta Nadżija toho Polėpſcheṅa
tak kaiż zubena jo; ṅemėi dale żanoho Wokokhodżeṅa z nim, zdalui ßo
joho.

Jo cżi Nėchtó Zwóſcz, Kżjwdu, Żkodu ztżiniw, ṅepótai Rachi, ṅewobzkorż
joho zmolom; hale zpótai naipṙedé joho ßam ṁeltżo pożtravuwacż, z Dobrém
z nim ßo dorétżecż. Ṅecha cże ſwóſchecż, porokui jomu te joho Zawiṅeṅo
pżed nėkotrémi Swėtkami, kiż bóchu cżi pomhali joho k Zpóznacżu ha k
Polėpſcheṅu ſchiknécż. Ṅecha hiżcże ßo zibuwacż, potém haklei móżeſch
joho na zjawne wondacż pola teje Wóſoknoſcze.

Te Zwadé ƀez Cżwojekami naibóle ßo ſtawaja tżaſnéch Winow ha ſwėtnéch
Wėczow dla; do toho maja te ſwėtne Wóſoknoſcze rozkazuwacż, ſwėtni
Sudnikoẇe taike Wėczé wutżiṅejo,

<pb n="194"/>

Hale wo Zpotżatku toho Kżeſczianſtwa bėchu te ſwėtne Wóſoknoſcze hiżcże
pohanſke; ha tomu Kżeſczianſtwei bē Haṅba bówa, bė-li jedén Kżeſczian
druhoho Kżeſcziana pola Pohanow wobzkorżiw —. Tak Jėzus kazaſche toho
zapeṅtżitoho Wobżkodżeṙa podacż nicz tei ſwėtnei Wóſoknoſczi, hale tém
Prėdkſtejicżcṙam teje Czérkẇe.

Kotréż pak teiż tém czérkwinſkim Prėdkſtejicżeṙam poſkacż ṅechaſche, tón
móżeſche ha dérbeſche po Jėzuſowém Wukazaṅu z teje kżeſczianſkeje
Zromadżizné wuſtortżené, ha ruṅa Pohanei dżerżané bócż.

Dérbeſche pak za Pohana dżerżané bócż Tón, kotréż teje Czérkẇe ṅechaſche
ſwóſchecż wo taikich ßnadnéch Wėczach, kotréchżdla jenoi dwai Cżwojekai
ƀeſobu Pżekoru mėjeſchtai; kah ẇele jacz dérbi za Pohana dżerżané bócż
Taiki, kotréż ṅecha teje Czérkẇe ſwóſchecż wo téch naiważniſchich
Wėczach teje ſẇateje Wėré? Hai Pohanei ßo runa, żtóż ṅecha teje Czérkẇe
ſwóſchecż. Ha déż cżi Prėdkſtejicżeṙo taikoho zapeṅtżitoho Woṗeraka z
toho Zromadżijenſtwa téch Sẇatéch wuzanknu, z teje Czérkẇe wuſtortża, ma
Bóh ßam to za praẇe. Ha tohodla Jėzus tém ſwojim Japożtowam hako
Prėdkſtejicżeṙam teje Czérkẇe dale prajeſche:

Zawe̓rno praju ja wam: Żtoż budżecże wó na<marginalia>♣Mth.♠ 18,
18.</marginalia> Zeṁi zẇazacż, to budże teiż wo Ṅeƀeſach zẇazane; ha
żtoż budżecże wó na Zeṁi wotẇazacż, to budże teiż wo Ṅeƀeſach wotẇazane.

Wón pak hiżcże pżiſtaji: Ja wam praju: joli zo<marginalia>♣Mth.♠ 18,
19.</marginalia> na Zeṁi dwai wot was praẇe zjenoho ſtai, ha romadże
Boha proſétai; ſchitko, za tżoż wonei proſécż budżetai, budże ßo jimai
ſtacż wot mojoho Wótſcza, kiż wo Ṅeƀeſach jo. Pżetoż, dżeiż dwai habé
tzjo zromadżeni ſu wo mojim Ṁeṅe, tam ſém ja ſreidża ƀez nimi.

Wodai, czeiſch-li wodate mėcż.

Na to Pe̓tér k Je̓zuſei pżiſtupi, ha ṙekné:<marginalia>♣Mth.♠ 18,
21.</marginalia> Kṅeże, kah huſto mam ja mojomu pżecżiwo mi re̓ſchaczomu
Bratrei wodacż? Hacż do ſédém krótż? Je̓zus jomu wotmoji: Ja cżi ṅepraju
ſédém krótż, hale ſédémdżeſat moli ſédém krótż.

<pb n="195"/>

Tohodla jo te Kraleſtwo téch Ṅeƀes porunoſcżene jenomu Cżwojekei Kralei,
kiż czéſche Rachnuwaṅo dżerżecż ze ſwojimi Swużownikami. Ha déż wón
zpotżaw bė te Rachnuwaṅo dżerżecż, bó jomu pre̓dkpoſtajené jedén, kiż bė
jomu dżeſacż tawzént Czentnaṙow dówżné. Déż pak wón ṅeme̓jeſche, z tżimż
mów zapwacżicż, porutżi tón Kṅez pżedacż Joho, ha joho Żonu, teiż te
joho Dże̓cżi, ha ſchitko żtoż mėjeſche; ha zapwacżicż. Tón Swużownik pak
padże na Kolena, ha proſcheſche joho prajiczé: Kṅeże, me̓i Scżerpnoſcz zo
mnu, ja czu cżi ſchitko zapwacżicż. Tón Kṅez ßo ſme̓li na tém Swużowniku;
wón joho pużcżi, ha tón Dów jom’ zpużcżi.

Tónlei Swużownik pak, déż be̓ wonwuſchow, nadeṅdże jenoho wot ſwojich
Sobu-Swużownikow, kotréż jomu ſto Dżeſatnikow dówżné be̓; toho wón
pżimné, ha dajeſche joho prajiczé: zapwacż, żtoż dówżné ſé. Tón
Sobu-Swużownik jomu k Nohomai panéwſchi, proſcheſche joho prajiczé: mėi
Sczerpnoſcz zo mnu, ja czu cżi ſchitko zapwacżicż. Wón pak nóczeſche,
hale woteṅdże, cżiſné joho do Jaſtwa, hacż budże tón Dów zapwacżicż.

Déż to cżi druzé joho Sobu-Swużowniczé widżachu, jara ßo zrudżichu; ha
woni pżiṅdżechu, ha wupojedachu tomu ſwojomu Kṅezei ſchitko, żtoż ßo
ſtawo jo. Na to tón Kṅez joho k ſebi powowa, ha prajeſche jomu: Té lózé
Swużowniko, tebi ſém ja tón czéwé Dów zpużcżiw, dokelż té ṁe
proſcheſche; hacż da ṅebe̓ teiż té ßo ſmėlicż dérbjaw na tém twojim
Sobu-Swużowniku, kaiż ja na tebi ßo ſme̓liw ſém? Ha tón roznėwané Kṅez
poda joho tém Czẇeluwaṙam, hacż budże tón Dów cze̓wó zapwacżicż. Tak,
pżipraji Jėzus, tak budże teiż tón mói ṅeƀeſki Wótſcz wam <pb
n="196"/>ztżinicż, ṅebudżecże-li wó jedén kóiżdé ſwojomu Bratrei z
Wutrobé wodacż.

Wod rimó z Wutrobé Tém, kiż nam ſu napżecżo pżiſchli; ha potém praimó z
Wutrobé: Bożo! wodai nam naſche Winé, kaiż teiż mó wodamó tém naſchim
Winikam.

Mó ſmó ṅewużitni Wotrocżczé.

Jėzus ſwojim Wutżownikam prajeſche: Kotré wot<marginalia>♣Lc.♠ 17,
7.</marginalia> was, ma-li ſwużownoho Tżeladnika, kiż jomu woṙe, habé
Zkót paſe, déż tónſamé z Pola dompżiṅdże, budże jomu zmolom ṙecz: pói,
ſéṅ ßo za Blido? Hacż ṅebudże ẇele jacz jomu taklei prajicż: Pżihotui mi
ſchitko, zo bóch ja ẇetżeṙaw, zẇeż ſebi Valu, ſwuż mi hoṙe, hacż ja ßo
naje̓m ha napiju; ha potém móżeſch teiż té je̓ſcz ha picż? Ha déż tón
ſwużowné Tżeladnik ſchitko ſebi kazane dokoṅaw jo, hacż da budże tón
Kṅez jomu za to ßo dżakuwacż? Ja me̓ṅu, zo ṅebudże. Tak teiż wó,
potémhacż ſchitko ſcże ztżinili, żtoż wam pżikazane jo, zmėjecże ṙecz:
Mó ſmó ṅewużitni Wotrocżczé; wona jo ta naſcha Winoitoſcz bówa to
tżinicż, żtoż tżinili ſmó.

Za wſchitku naſchu Bohwſwużownoſcz nam Bóh żanoho Dżaka winoité ṅejo;
tola pak ze ſwojeje Dobrocżiwoſcze wón tu naſchu Jomu wopokazanu Swużbu
jara dobṅe pwacżi.

66. Polazuwaṅo.

Jėzus wopużcżi Galileiſku.

Blizko be̓ tón Sẇaté-Dżeṅ téch Żidow, ṁenuwané<marginalia>♣Jo.♠ 7.
2.</marginalia> ta Sẇatocżnoſcz téch Hėtow. Tulei Sẇatocżnoſcz woni
dżerżachu nazému k Wopómṅecżu, zo cżi jich Wótſczoẇe żtérczécżi Lėt
dowho wo tei Puſcziṅe wo Hėtkach, habé pod Czeltach bódlili ſu.

Cżi Je̓zuſowi Bratzja t. r. Kṙeje-Pżecżelo ṙeknéchu jomu: Woteṅdż wot jow
pṙeicż, dżi do Żidowſkeje, zo teiż tam cżi twoji Wutżownikoẇe <pb
n="197"/>bóchu widżeli te Skutki, kotreż té tżiniſch. Pżetoż Nichtó żto
taike ṁeltżo ṅetżini, déż ßam żada zpóznaté bócż. Tżiniſch té taike
Wėczé, da wozjawnoſczei ßo tomu Swe̓tei. Pżetoż, teiż cżi joho Bratzja
habé Wujoẇe do ṅoho ṅewėṙachu.

Jėzus jim prajeſche: Wón hiżcże ṅejo pżiſchow tón mói Tżas wo Żidowſkei
ßo wozjawnoſczecż; tón waſch Tżas pak jo pżeczé hotowó k tomu, zo
bóſchcże Rozoma wużiwali, ha ṁe za toho Meſiaſa zpóznaki. Wam tón Swėt
ṅemóże hramicż, dokelż wó to tżinicże, żtoż tomu Swėtei ßo lubi; mi pak
tón Swe̓t hrami, dokelż ja na ṅón ſwe̓tzu, zo te joho Skutki zwo ſu.
Dżicże wó do Jėruzalema hoṙe k teikei Sẇatocżnoſczi; ja biżcże ṅeṅdu z
wami k teilei Sẇatocżnoſczi, dokelż tón mói Tżas hiżcże ṅejo dóſchow.

Ze Cżipnoſcze, ha próznoho Wilczé-Tżiṅeṅa woni Jėzuſa hako ſwojoho Wuja
ſoburéchtuwachu z nimi do Jėruzalema hicż, ha tam wo Skutkuwaṅu téch
Dżiwow ßo widżecż dacż; ha tohodla Jėzus z nimi ṅeṅdżeſche.

Déż Je̓zus to prajiw bė, zawoſta wón hiżcże<marginalia>♣Jo.♠ 7,
10.</marginalia> wo Galileiſkei. Potém pak hacż woni woteṅſchli be̓chu,
wopużcżi teiż wón Galileiſku, dżėſche hoṙe do Jėruzalema k tei
Sẇatocżnoſczi, tola pak nicz zjawṅe, hale tak kaiż ṁeltżo.

Samaritanaṙo Jėzuſa hoṙeṅeѢeru.

Déż ßo pżibliżuwaſche tón Tżas, zo bó Jėzus<marginalia>♣Lc.♠ 9,
51.</marginalia> zkoro pżez tu hórku Sṁercż ze Swėta póſuwané, ha potém
wo tém Do-ṄeѢes-Zpėcżu k ſwojomu Wótſczei hoṙezaté bów; zkrucżi wón te
ſwoje Wobletżo, t. r. krucże ſebi wotmóſli hicż do Jėruzalema. Jėzus je
ẇedżeſche, zo jomu w Jėruzaleṁe za Ziẇeṅom du, ha zo tam na Poſletku
jara ẇele cżerṗecż zmėje. Ta joho cżwojetża Natura po naturſkim toho
Cżerṗeṅa ßo żadwaẇeſche; hale wón ßo pżiwiṅeſche, wón tei hórkei Matṙe
wutrobṅe napżecżo dżėſche.

Ha wón póſuwa pṙedé ßo Poſelſtnikow: cżi<marginalia>♣Lc.♠ 9,
52.</marginalia> dżėchu ha pżiṅdżechu do jenoho Samaritanſkoho Mėſtażka,
ha tam czéchu za ṅoho, ha za téch kiż z <pb n="198"/>nim bėchu, Hozpobu
ha nėżto k Jėdżi pżihotuwacż. Hale cżi Samaritanaṙo joho hoṙeṅeѢeṙechu,
dokelż ze wſchoho ßo pokazuwaſche, zo wón do Jėruzalema dżo k tomu
Sẇatom-Dnei.

Cżi Samaritanaṙo czéchu mėcż, zo ſchitke Wopóré dérbja Bohu wopruwane
bócż wo tém jich Templu, kotréż bė na tei Hoṙe Garizim, ha nicz wo tém
Jėrozolmſkim Templu. Dokelż da Jėzus nėt ruṅe do toho Jėrozolmſkoho
Templa dżėſche, ṅechachu woni joho hozpoduwacż.

Tei joho Wutżownikai Jakub ha Jan to widżiwſchi,<marginalia>♣Lc.♠ 9,
54.</marginalia> ṙekne̓ſchtai k Jėzuſei: Kṅeże, czeiſch-li té, mói
prajimoi „Ṅech Woheṅ z Ṅebja paṅe, ha ṅech jich zeżeṙe, tohodla, zo tebi
Hozpodu zapojeduẇu. Jėzus pak ßo wobrocżiwſchi, jeju naſwaṙe, ha
prajeſche: Wói ṅewėſtai, kaikobo Ducha Dże̓ſcżi wói ſtai. Pżetoż, tón
Séhn toho Cżwojeka ṅejo pżiſchow te cżwojetże Duſche zahubicż, hale te
zahubene wumóżicż. Ha woni dżėchu do jenoho druhoho Me̓ſtażka.

Tón jej’ Nėw na téch Samaritanaṙow bė zprawné ha ſẇaté tak daloko, zo
wonei ramuwaſchtei za tu Tżeſcz ſwojoho Miżtéra, ha te joho Zadzpėcżo
jimai jara zlė tżineſche. Hale teiż tón zprawné Nėw dérbi zadżerżuwané
ha pomėrnoſcżené Ѣócż. Z tej’ Zaſakwoſczu Nichtó ṅebudże poṙedżené; hale
z tej Pokornoſczu ßo tżaſto ẇele dokoṅa.

Cżi dżeſacżo Wuſadni.

Déż Jėzus do Je̓ruzalema dżėſche, bė tón jobo<marginalia>♣Lc.♠ 17,
11.</marginalia> Pucż ſreidża Galileiſkeje ha Samariſkeje. Ha déż wón
nutzdżėſche do jenoho Mėſtażka, napżecżo jomu pżiṅdżechu dżeſacżo
wuſadni Muſczé. Woni nazdala zaſtachu, pozbėnéchu tón ſwói Wós, ha
prajachu: Jėzuſo té Porutżeṙo, ſme̓l ßo nad nami. Jėzus jich wuladaiſchi
ṙekné: Dżicże, pokazaicże ßo tém Me̓ſchnikam. To bė hako bó ṙek: Ja ſém
was wuſwóſchaw, pṙedé hacż wó k tém Mėſchnikam dóṅdżecże, budże tón
waſch Wuſad pṙeicż. Pżetoż, cżi wot Wuſada wuſchwarṅeni dérbjachu wot
Mėſchnikow pżeladani bócż, hacż tola woprawdże wuſtroẇeni ha tżiſcżi ſu.

<pb n="199"/>

Ha wone ßo ſta, déż woni dżėchu, bóchu wuſchwarṅeni. Jedén wot nich,
widżiwſchi zo jo wuſchwarṅené, wrócżi ßo, kwaleſche Boha zwótrém Woſom,
ha na ſwoje Woblitżo panéwſchi k Jėzuſowémai Nohomai, dżakuwaſche ßo. Ha
tón be̓ jedén Samaritan. Je̓zus pak wotmoji ha ṙekné: Hacż da ṅeiſu
dżeſacżo wuſchwarṅeni? ba cżi dżeẇecżo, dże ſu? Żadén ṅejo ßo namakaw,
zo bó ßo wrócżiw, ha Bohu tu Tżeſcz daw, hacż jenoi tónlei Czuzé. Ha wón
jomu prajeſche: Staṅ hoṙe, dżi, ta twoja Wėra jo cżi zpomhawa.

67. Polazuwaṅo.

Jėzus wo tém Templu.

Wo tei Sẇatocżnoſczi téch Hėtow cżi Żidża w Jėruzaleṁe<marginalia>♣Jo.♠
7, 11.</marginalia> Jėzuſa pótachu, Ѣeſobu prajiczé: Dże jo Tónſamé? Ha
wone be̓ Ѣez tém Ludom wilke Bórbotaṅo wot ṅoho; pżetoż ṅekotzi prajachu:
Wón jo dobré; druzé pak prajachu: Ne̓ ſchak, hale wón tón Lud zaẇedże.
Nichtó pak tola zjawṅe wot ṅoho ṅerétżeſche z Bojoſcze pżed témi
Żidowſkimi Wóſchimi, kiż jara na Jėzuſa bėchu.

Ta Sẇatocżnoſcz téch Hėtow warnuwaſche ſédém Dnów.<marginalia>♣Lev.♠ 23,
34.</marginalia> Naſreidża toholei ſẇatoho Tżaſa Jėzus do toho Templa
hoṙedóṅdże, ha tam wutżeſche. Cżi Żidża<marginalia>♣Jo.♠ 7,
14.</marginalia> ßo zpodżiwachu, ba ṙeknéchu: Kah da Tónlei do Piſma ßo
wuſtoji, kiż wón na to wuknéw ṅejo? Je̓zus jim wotmoji: Ta moja Wutżba
ṅejo moja, hale mona jo Toho, kotréż jo ṁe póſuwaw. Zecze-li Żtó tu joho
Wolu dopelṅecż, tón budże tu moju Wutżbu zrozemicż, budże mócz je
rozpóznacż, hacż wona z Boda jo, habé hacż ja ze ßoſamoho rétżu. Żtóż ze
ßoſamoho rétżi, tón póta tu ſwoju Tżeſcz. Żtóż pak póta tu Tżeſcz Toho,
wot kotrohoż jo poſuwané, tón jo wėr<pb n="200"/>noſcziwé, ha wo nim
żana Ṅeprawoſcz ṅejo. Hacż ṅejo Moyzcs wam tón Zakóṅ daw, ha żadén wot
was toho Zakóṅa ṅedżerżi? Pżetżo wó pótacże ṁe zkónczuwacż?

Tón Lud wotmoji, ha prajeſche: Té maſch<marginalia>♣Jo.♠ 7,
20.</marginalia> Tżerta, żtó da póta tebe zkónczuwacż? Jėzus jim zas
prajeſche: Jenicżki Skutk ſém ja ztżiniw, ha wó ſchiczé ktom’ ßo
dżiwacże, ſcże na mṅe ṁerzacżi, zo ja tohoſamoho Cżwojeka, kiż bė woſém
ha tziczécżi Lėt jicżniwé na Wożu leiżaw, Sobotu wuſtrowiw, ha jomu
kazaw ſém te ſwoje Wożo dom ṅeſcz. Ladai do 33. Pol. Cżi Zwóſcziwi na
Jėzuſa ſwaṙachu, zo wón teje Soboté ṅeſẇecżi, tohodla, dokelż Jėzus teiż
Sobotu téch Khoréch wuſtroẇeſche.

Jėzus dale k nim rétżeſche: Schak jo wam teiż Moyzes podaw tu Kazṅu toho
Wobre̓zaṅa; hacżruniſch dṙe ṅejo Moyzes tón pre̓ni te Wobrėzaṅo
hoṙepżiṅes, hale wone ſémpżiṅdże wot ſtariſchich Wótſczow; ha tola wó
teiż Sobotu Cżwojeka wobre̓zuẇecże. Na żtéri Sta Lėt pṙedé Moyzeſa jo Bóh
tomu Abrahamei te Wobrėzaṅo wukazaw, ha pżikazaw: zo kóiżde Hóltżatko
tón woſémé Dżeṅ po Narodże dérbi wobrėzane bócż. 1. Kn. Moy. 17, 10. Ha
tulei Kazṅu jo potém pżez Moyzefa pokrucżiw. 3. Kn. Moy. 12, 3. Ha
wėcżṅe cżi Żidża tón woſémé Dżeṅ po Narodże te Hóltżatko wobrėzuwachu,
bórṅe bó teiż tónlei woſémé Dżeṅ na Sobotu ßo tṙechiw. Tak da Jėzus jim
prajeſche:

Déż Cżwojek teiż Sobotu dóſtaṅe te Wobre̓zaṅo,<marginalia>♣Jo.♠ 7,
23.</marginalia> Ѣeztoh’ zo bó zwamané bów tón Moyzeſowé Zakóṅ wot
Dżerżeṅa toho Sabbatha; pżetżo na mṅe ßo zwobicże, zo ja Sobotu toho
czéwoho Cżwojeka wuſtrowiw ſém? Ṅechali ſudżicż po wonkocżném Zezdawaṅu,
bale ſudżcże po tei prawoi Prawdże.

Na to ṅekotzi Jėrozolmſczé prajachu: Ṅejo to<marginalia>♣Jo.♠ 7,
15.</marginalia> tónſamé, kotrohoż woni pótaja moricż? Ha leicże, nėt
wón zjawṅe rétżi, ha woni jomu nitżo <pb n="201"/>ṅepraja. Su tṙebai cżi
naſchi Wóſchi je zpóznali, zo wón woprawdże jo Kréſtus tón ſlubené
Meſias? Hale mó je wėmó, zwotkel tónlei Jėzus jo; déż pak Kréſtus pżiṅcż
budże, Nichtó ṅebudże ẇedżecż, zwotkel wón jo. Tak woni pżiſebi ha
Ѣeſobu ṁeltżo ſebi rétżachu, dokelż bėchu wo téch wupéch Móſlach, zo tón
ſlubené Zbóżnik ṅenadżiwſchi zjenémdobom ßo wopokazacż budże tak hako bó
z Ṅebja panéw, ha Nichtó ṅebudże ẇedżecż, zdże jo ßo jow zaw, kaiku ma
Macż. Na telei jich ṁeltżacze Téchté Jėzus jim zjawṅe wotmoji;

Wón wo tém Templu wutżiczé wótzje zawowa:<marginalia>♣Jo.♠ 7,
28.</marginalia> Hai wó ṁe znajecże, ha wó wėſcże, zwotkel ja ſém. Hako
bó ṙek: Zo wó moju Macż ha moje Pżecżelftwo znajecże, to jo wėrno; hale
wėrno teiż jo, zo wó, débóſchcże jenoi czéli Rozoma wużiwacż, z téch
mojich Skutkow teiż móli deṙe ßo doladacż, zo wo mni jena bóizka Mócz
jo. Ja ſém ṅepżiſchow ßam wot ßo, hale we̓rnoſcziwé jo Tón, kotréż jo ṁe
póſuwaw, kotrohoż pak wó ṅeznajecże. Ja joho znaju; pżetoż ja ſém wot
ṅoho, ha wón ßam jo ṁe póſuwaw.

Woni tohodla za tém dżėchu joho pżijecż; tola<marginalia>♣Jo.♠ 7.
30.</marginalia> pak Nichtó Ruki na ṅoho ṅepowożi, dokelż ta joho Żtunda
hiżcże ṅebė pżiſchwa, ha wón hiżcże ṅechaſche pżijaté bócż. Ztoho Ludu
pak jich ẇele do ṅoho we̓ṙachu, prajiczé: Hacż da Kréſtus tón Meſias, déż
pżiṅcż budże, hacż budże jaczé Czeichow tżinicż, déżli Tónlei tżiniw jo?

Tém Varizeeṙam to k Wuſchom pżiṅdże, zo<marginalia>♣Jo.♠ 7,
32.</marginalia> tón Lud taike Wėczé wot Je̓zuſa bórbocze; ha cżi
Varizeiſczé ha Wóſchi-Me̓ſchnikoẇe wupóſuwachu Swużownikow t. r. Wojeṙow,
zo bóchu joho pżijeli.

Je̓zus tohodla tém Żidam prajeſche: Hiżcże mawé Tżas ja z wami woſtanu;
potém póndu ja k Tomu, kotréż ṁe póſuwaw jo. Wó budżecże ṁe pótacż, hale
ṅenamakacż; ha dżeiż ja ſém, tam wó ṅemóżecże pżiṅcż. Cżi Żidża Ѣeſobu
ſebi <pb n="202"/>rétżachu: dże da budże wón woteṅcż, zo mó joho
namakacż ṅebudżemó? póṅdże tṙebai wón k tém po Swėcże rozperſcheném
Pohanam, ha zecze téch Pohanow wutżicż? Kaika jo to Rétż, zo wón praji:
Wó budżecże ṁe pótacż, ha ṅenamakacż; ha, dżeiż ja ſém, tam wó ṅemóżecże
pżiṅcż?

Wo tém poſlenim wilkim Dṅu teje Sẇatocżnoſcze<marginalia>♣Jo.♠ 7,
37.</marginalia> pak Jėzus ſtejeſche, ha wowaſche: Komuż ßo picż cze,
tón ṅech ke mni pżiṅdże, ha ṅech pije. Żtóż do mṅe we̓ri, z tohoho
Żiwota, kaiż praji<marginalia>♣Isa.♠ 44, 3. 58, 10. ♣Ez.♠ 36,
25.</marginalia> te Piſmo, Rėki żiẇeje Wodé poѢenu. To pak wón prajeſche
wo toho Sẇatoho Ducha, kotrohoż cżi do ṅoho We̓riwi dóſtacż mėjachu.
Pżetoż tedém tón Duch Sẇaté hiżcże ṅebė wo Pownoſczi daté, dokelż Je̓zus
hiżcże hordoſcżené ṅebė.

Ẇele wot toho Ludu, kiż tulei Rétż ſwóſchachu, ṙeknéchu: Zawe̓rno, to jo
jedén Proveta.<marginalia>♣Jo.♠ 7, 40.</marginalia> Druzé prajachu: Wón
jo Kréſtus tón ſlubené Meſias. Ne̓kotzi pak prajachu: Hacż da ma Kréſtus
z Galileiſkeje pżiṅcż? Nepraji te Piſmo, zo Kréſtus pżiṅcż dérbi z
Davidoẇeje Kreje, ba z toho Me̓ſtażka Bethlehem, dżeiż jo David
narodżené?

Jėzus bė woprawdże po ſwojei Macżeri z Davidoweje Kṙeje; ha jo teiż wo
Bethleheṁe narodżené bów. To bėchu woni ẇedżecż móli, débėchu za tém ßo
dopótuwali.

Tak johodla Ѣez tém Ludom Ṅepżezjenoſcz<marginalia>♣Jo.♠ 7,
43.</marginalia> ßo zazbėné. Nėkotzi wot nich, cżi wupóſuwani Wojeṙo
czéchu dṙe joho pżijecż; tola pak żadén ßo ṅezważi Ruku na ṅoho
powożicż. Ha tak cżi Swużowniczé habé cżi wupóſuwani Wojeṙo z próznémi
Rukami zas pżiṅdżechu k tém Wóſchim-Mėſchnikam ha Varizeeṙam. Cżi jim
ṙeknéchu: Pżetżo joho ṅeiſcże pżiẇedli? Woni wotmojichu: Nidé żadén
Cżwojek ṅejo tak rétżaw, kaiż tónlei Cżwojek rétżi. Na to cżi Varizeeṙo:
Scże da teiż wó zaẇedżeni? hacż da żadén ztéch Wóſchich habé Varizeeṙow
<pb n="203"/>do ṅoho wėri? Hale jenoi tón ṅewutżené Lud, kiż do toho
Zakóṅa ßo ṅewuſtoji, tón jomu wėri, cżi ſu zaklecżi.

Nikodem Jėzuſa zamoja.

Nikodemus jedén wot téch Varizeeṙow, tónſamé<marginalia>♣Jo.♠ 7,
50.</marginalia> kiż be̓ noczé pola Jėzuſa pobów, jim prajeſche: Hacż da
jo to po naſchim Zakóṅu praẇe, zo mó jenoho Cżwojeka zaſudżimó, pṙedé
hacż wón ßam jo pżeſwóſchané, pṙedé hacż zpóznate jo, żto wón tżini?

Cżi druzé jomu wotmojichu: Sé tṙebai té<marginalia>♣Jo.♠ 7,
52.</marginalia> teiż jedén Galilejer? Dokelż Jėzus ze ſwojimi
Wutżownikami naibóle wo Galileiſkei ßo hoṙedżerżeſche; bóchu cżi do
Jėzuſa Wėriwi wot téch Ṅewėriwéch k Zadzpėcżu ṁenuwani Galilejeṙo. Ladai
do Piſma, ha doladai ßo, zo z Galileiſkeje Proveta hoṙeṅeſtaṅe. Suadṅe
woni to tak mėṅachu, zo tón wilki Proveta, tón Meſias ṅepżiṅdże z
Galileiſkeje, hale z toho Żidowſkoho Mėſtażka Bethlehem. Ha woni zas ßo
rozeṅdże̓chu kóiżdé do ſwojoho Domu.

68. Polazuwaṅo.

Jėzus woda tei Mandżelſtwa-Zwamarczé.

Je̓zus pak wundże na tu woljowu Horu. Nazaitra ze Switaṅom pżiṅdże zas do
toho Templa;<marginalia>♣Jo.♠ 8, 1.</marginalia> ha tón czéwé Lud kṅomu
ßo zromadżeſche. Wón tam wo tém wilkim Dwoṙe toho Templa wo jenei Halli
ſeidżo jich wutżeſche. Cżi Piſma-Wutżeni ha Varizeeṙo pżiẇedżechu k ṅomu
jenu Żónſku, kotruż bėchu wo tém Maṅdżelſtwa-Wamaṅu potṙechili; ha
tuſamu naſreidża poſtajiczé ṙeknéchu k ṅomu: Tulei ſmó mó tṙechili wo
tém zkradżném Skutku toho Mandżelſtwa-Wamaṅa. Moyzes jo nam wo tém
Zakóṅu pżikazaw Taike z Kaṁeṅemi zaṁetacż; Té pak, żto té k tomu
prajiſch? Zteilej Rétżu pak woni joho zpótuwachu, zo bóchu Winu namakali
na ṅoho zkorżicż.

<pb n="204"/>

Bė-li Jėzus ju zaſudżiw, bėchu woni ṙekli: Dże jo ta Pokornoſcz ha
Smėlnoſcz toho Meſiaſa? Bė-li ju ruṅe won ponadżiw, bėchu ṙekli: wón
pżccżiwo tomu Zakoṅu tżini.

Jėzus pak dele ßo nakhiliwſchi, z Porſtom<marginalia>♣Jo.♠ 8,
6.</marginalia> na Zemju piſaſche, tżiṅeſche hako bó jich ṅeſwóſchaw,
toho jich Praſcheṅa kedżbu ṅemėw. Déż pak woni ṅepżeſtawachu joho
praſchecż, hoṙe ßo pozbe̓néwſchi, jim ṙekné: Kotréż wot was Ѣez Re̓cha jo,
tón ṅech tón pre̓ni Kaṁeṅ do ṅeje cżiſṅe —. Ha nédém zas ßo dele zkhili,
ha piſaſche na Zemju.

Żto piſaw jo, to tón S. Sczenik ṅepżiſtaji. Rėkotzi Wukwaduwaṙo maja za
to, zo Jėzus te ṁeltżacze Rėchi téchſaméch Wobzkórżnikow tam hoṙenapiſaw
jo; ha déż kóiżdê te ſwoje Rėchi tam napiſane wulada, ſchiczé wobhaṅbeni
jedén po druhim rozcżėkachu.

Déż woni to ſwóſchachu, ha kóiżdé tón Porok ſwojoho<marginalia>♣Jo.♠ 8,
9.</marginalia> Swėdoṁa tżujeſche, jedén po druhim woteṅdżechu, Módwo
ẇezechu; naipṙedé ṁeltżo ßo wuſużechu cżi, kiż Ѣez nimi eżi Starſchi
be̓chu, ha za nimi ſchiczé druzé hacż do poſleṅoho, tak, zo Jėzus bó ßam
woſtajené ztej Żonu, kotraż tam naſreidża ſtejeſche.

Nėt ßo Je̓zus hoṙezbėné, ha Nikoho ṅewidżiwſchi,<marginalia>♣Jo.♠ 8.
10.</marginalia> déżli tu Żonu ßamu, ṙekné kṅi: Żónſka, dże ſu cżi twoji
Wobzkórżnikoẇe? Ṅejo cże Nichtó zaſudżiw? Wona wotmoji: Nichtó, Kṅeże.
Jézus ji prajeſche: Tak cże teiż ja ṅezaſudżu; dżi, ha ṅechawa jacz
rėſchicż.

69. Polazuwaṅo.

Jėzus wo tém Templu tém Żidam dorétżuẇe.

Jėzus zas ktém Żidam rétżeſche, ha prajeſche:<marginalia>♣Jo.♠ 8,
12.</marginalia> Ja ſém te Swėtwo toho Swe̓ta; żtóż ṁe ſcze̓huẇe, tón
ṅebudże khodżicż wo tei Tżėmnoſczi, hale zmėje tu Swe̓twoſcz toho Żiẇeṅa.
Cżi Va<pb n="205"/>rizeeṙo jomu ṙeknéchu: Té ſebi ßam ſwėtziſch, te
twoje Swėtzeṅo nitżo ṅepwacżi.

Jėzus jim wotmoji: Bórṅe ja ßam ſebi ſwėtziw, jo tola te moje Swėtzeṅo
prawo; dokelż ja je we̓m, zwotkel ja pżiſchow ſém, ha dże ja du; wó pak
je ṅewe̓ſcże, zwotkel ja pżiſchow ſém, ha teiż ṅewėſcze, dże ja du. Hako
bó ṙek: Dokelż wó jenu wo tej Ṅewėṙe zaṗeṅtżitu Wutrobu macże, jo wam te
nadne boże Wotpoladaṅo, ha te moje Prėdkmėcżo zakhowane. Wó ſudżicże po
tém Mjaſu, po cżwojetżich Nakhilnoſczach, po waſchim wupém Zezdawaṅu; ja
pak Nikoho ṅeſudżu. Ha joli zo ja ſudżu, jo te moje Sudżeṅo prawo;
pżetoż ja ṅeiſém ßam, hale ja, ha tón mói Wótſcz, kiż ṁe póſuwaw jo,
ſmoi zjehnoho romadże. Wo waſchim Zakóṅu jo piſané, zo te Wobſwėtzeṅo
dẇejoch Cżwojekow dérbi pwacżicż. Ja je ſém, kiż ja ſwe̓tzu ßam wot ßo;
ha teiż ton Wótſcz, kiż ṁe póſuwaw jo, ſwėtzi wote mṅe ztém, zo mi tu
Mócz daw jo tżinicż taike Skutki, kiż hinak ßo ſtawacż ṅemóża, déżli z
bóizkeje Schohomócznoſcze.

Woni kṅomu ṙeknéchu: Dże da jo tón twói<marginalia>♣Jo.♠ 8,
19.</marginalia> Wótſcz? Jėzus wotmoji: Wó ṁe ṅeznajecże, ha wó teiż
ṅeznajecże toho mojoho Wótſcza. Débóſchcże wó ṁe znali, bóſchcże tṙebai
teiż toho mojoho Wótſcza znali. Hako bó ṙek: Ta Dobrota ha Sẇatoſcz teje
mojeje Wutżbé ßama wot ßo kóiżdomu do Wotżow pada, ha wo téch Dżiwach,
kotreż ja ſkutkuẇu, ta bóizka Mócz zjowṅe doſcz ßo wopokazuẇe; hale wó
ṅechacże to widżecż. Débóſchcże wó tolei po dobrém Rozoṁe ſebi
pżekwadli, ha ṁe za jenoho wot toho ṅebeſ koho Wótſcza k wam póſuwanoho
Poſelſtnika zpóznawali, bóſchcże teiż dżakowni zpóznali tu joho Wolu, te
joho nadne Wotpoladaṅo, zo ja k waſchomu Wozbóżnoſcżeṅu pżiſchow ſém.

Telei Swowa Jėzus rétżeſche pódla toho wopórnoho<marginalia>♣Jo.♠ 8,
20.</marginalia> Kachcża, hacż wo tém Templu wutżeſche; ha Nichtó joho
ṅepżimaſche, dokelż ta joho Żtunda hiżcże ṅebė dóſchwa. Wo tém Templu,
to <pb n="206"/>ṙeka, wo tém prėnim wonkocżném jara wilkim Dwoṙe toho
Templa, kiż bė z Marmorom wupleſtéruwané, ha mėjeſche po Bokach ſchelake
Halle. Wo jenei taikei Halli ſtejeſche tón wopórné Kachcż, do kotrohoż
bóchu te ṗeṅeżne Wopóré nutzṁetane.

Je̓zus zas znowa prajeſche k tém Żidam: Ja du<marginalia>♣Jo.♠ 8,
21.</marginalia> pṙeicż, ha wó budżecże ṁe pótacż; ha wó budżecże wo tém
waſchim Rėchu teje Ṅewėré wumṙecż. Dżeiż ja du, tam wó ṅemóżecże pżiṅcż.
Woni prajachu: Cze tṙebai wón ßam ſebi Żiẇeṅo zacż, zo praji: dżeiż ja
du, tam wó ṅemózecże pżiṅcż? Wón jim prajeſche: Wó ſcże wot Zpódka, ja
ſém z Wóſoka; wó ſcże z toholei Swe̓ta, ja z toholei Swėta ṅeiſém. Ja ſém
je wam tohodla prajiw, zo wó wo waſchich Re̓chach wumṙecż budżecże.
Pżetoż, ṅebudżecże-li wó to wėricż, zo ja je ſém, tak budżecże wó wo
waſchich Re̓chach wumṙecż.

Jėzus wuznaje ßo za Boha.

Woni k ṅomu prajachu: Żtó da té ſé? Je̓zus<marginalia>♣Jo.♠ 8,
25.</marginalia> wotmoji: Tón Zpotżatk, kiż teiż k wam rétżu. Po tei
ſwojei bóizkei Natuṙe jo Jėzus z toho Wótſcza wot Wėcżnoſcze, jo tón
Zpotżatk, tón Ztworicżer ſchitkich Wėczow. Wotwas mam ja ẇele rétżecż ha
ſudżicż. Ha tón, kiż jo ṁe póſuwaw, jo we̓rnoſcziwé; ha żtoż ja z ṅoho
ſwóſchaw ſém, to rétżu ja pżed tém Swėtom.<marginalia>♣Jo.♠ 8,
27.</marginalia>

Woni je ṅedozrozemichu, zo wón Boha ſwojoho Wótſcza ṁenuẇe. Je̓zus jim
tohodla prajeſche: Déż tón Séhn toho Cżwojeka wot was budże powóſchené
na tém Kżiżu, potém budżecże wó je zpóznacż, zo ja ſém tón Mefias, ha zo
ja ze ßo ſamoho nitżo ṅetżiṅu, hale tak rétżu, kaiż ṁe tón Wótſcz wutżiw
jo. Ha Tón, kiż jo ṁe póſuwaw, jo zo mnu; wón ṁe ſamoho ṅewoſtaji,
dokelż ja wėcżṅe to tżiṅu, żtoż jomu ßo zpodoba.

<pb n="207"/>

Déż Je̓zus to rétżeſche, wėṙeſche jich ẇele do<marginalia>♣Jo.♠ 8,
30.</marginalia> ṅoho. Ha témſamém Żidam, kiż do ṅoho we̓ṙachu, wón
prajeſche: Budżecże-li wó zwoſtacż pżi tei mojei Rétżi habé WutżѢe, da
budżecże wo moji prawi Wutżowniczé. Wó budżecże tu Wėrnoſcz zpóznawacż,
ha ta Wėrnoſcz budże was wuſwobodżicż, t. r. ſwobodnéch ztżinicż, habé
was do Vrėjoté poſtajicż.

Wot Abrahamowéch Dżėcżi.

Cżi Żidża Jėzuſei wotmojichu: Mó ſmó Dżėcżi<marginalia>♣Jo.♠ 8,
33.</marginalia> Abrahama; ha Nėkoho Swużowni ſmo mó żeni ṅebóli; pżetżo
da té prajiſch: Wó budżecże ſwobodni? Te Swowcżko Swużowné mėjeſche wo
tedémſchich ſtaréch Tżaſach jene ẇele hinaiſche Zrozeṁeṅo, hacż wone nėt
ma. Nėt Swużowné rėka kóiżdé taiki, kiż na Tżas pżiſtajené druhomu ſwużi
ha dżėwa, ha za to ſwoju Zdu krédṅe. Tedém pak Swużowni rėkachu cżi
Żklavoẇe, taiczé hubeni Cżwojekoẇe, kiż teje ſwojeje naturſkeje Vrėjoté
ṅemėjachu, hale bėchu k ſwojim Kṅeżim zẇazani na Tżas Żiẇeṅa; ha za
wſchitku ſwoju Swużbu tżiſcże nitżo ṅekrédżechu. Czérobu ha Pżikrécżo
jim cżi jich Kṅeża dawachu, kaiż czéchu. Wot ſchoho toho, żtoż jedén
Swużowné zaſwużiw ha warbuwaw bė, anicz jedén Kroſchik ṅebė joho, hale
ſcho, ſcho ſwuſcheſche tomu joho Kṅezei, runiſch kaiż to, żtoż tón twói
Kóṅ zaſwużi, tebi ſwuſcha. Pżetoż tedém mėjeſche tón Kṅez toho ſwojoho
Swużownoho wo ſwojei pownei Moczé, tak, kaiż toho ſwojoho Koṅa ha Wowa;
móżeſche joho pżedacż, móżeſche z nim tżinicż żtoż czéſche, Ѣeztoh’ zo
bó pola ſwėtṅeje Prawdé żanoho Zamojeṅa ßo bojecż tṙebaw. Bė teiż tón
Swużowné wot ſwojoho Kṅeza tu naiẇetżu Zwóſcz ztżiṅenu krédnéw, wón tola
ṅemóżeſche toho Kṅeza wobzkorżicż, dokelż wón ßam za ßo żaneje Parſchóné
ṅemėjeſche; wón haklei ſwóſchané ṅebó; wone rėkaſche: „tón Swużowné
ſwuſcha ſwojomu Kṅezei; ṅech tón Kṅez z nim tżini żtoż cze, ſchak jo
joho; pżecżeṗe ſebi joho, da zmėje joho kromoho, ha ta Żkoda pada na
ṅoho, runiſch kaiż déż te ſwoje Zkocżo ſebi kromo zcżeṗe. Hai bórṅe bė
teiż tón Kṅez toho ſwojoho Swużownoho zabiw, ṅebó za to wot ſwėtneje
Prawdé żtrapuwané.

<pb n="208"/>

Z taikoho Swużowniſtwa habé Żklavėſtwa tón Swużowné nidé ṅemóżeſche
wuſwobodżené habé k ſwobodnomu Cżwojekei ztżiṅené bócż, khiba zo tón
joho Kṅez jomu ze ſwojeje dobrocżiẇeje Wole tu Vrėjotu darmo da, ha joho
pużcżi, habé nédém jedén druhi joho wukupi, tomu Kṅezei joho zapwacżi,
ha potém joho pużcżi.

Telei Swużowniſtwo jo zprėṅa hoṙepżiſchwo z téch ṅezbożnéch Wóinow. Cżi
wo Wóiṅe pżemoczuwani, doſaṅeni, ha jecżi wotẇedżeni bóchu potém wot
ſwojich Pżedobócżeṙow habé za Swużownéch zdżerżani, habé druhim k SwużѢe
pżedawani; ha to pola ṅich rėkaſche Smėlnoſcz ha Ponadżeṅo, zo tola
hiżcże te Żiẇeṅo woſtajichu Tém, kotréchż bėchu teiż zabicż móli. Drudé
Nėkotzi do Swużowniſtwa dopadżechu, déż tak ẇele Dowa mėjachu, zo ta
jich Zamóżnoſcz k zapwacżeṅu ṅedoſawaſche; pżetoż cżi, kotrémż winoicżi
bėchu, móżachu jich hako ſwojich Dówżnikow, teiż te jich Żoné ha Dżėcżi
pżedacż, ha tak ßo zapwacżicż. Nėkotroho teiż Khudoba ha Nuza k tom
dóhna, zo ſam ſebi Kṅeza pótaſche, kotromuż ßo za Swużownoho poda, zo
jenoi bó nėkaike Zeżiẇeṅo wot ṅoho dóſtawaw, ha zawutwicż ṅetṙebaw.

Bohacżi Kṅeża mėjachu tedém wilke Cżródé taikich Swużownéch, Muzkich ha
Żónſkich, ha dawachu jim Ѣeſobu do Mandżelſtwa ſtupacż. Hale ſchitke z
tajkoho Mandżelſtwa nazplahuwane Dżėcżi bėchu zas Swużowne, ſwuſchachu
tomu Kṅezei, wón móżeſche je pżedacż, habé z nimi tżinicż, żtoż czéſche.

Kżeſczianſke Ẇerchi ſu telei Swużowniſtwo zbėnéli, dokelż kóiżdé Cżwojek
ma tola jenu po bożim Woblitżu ztwoṙenu, ha z Kréſtuſowej Kṙeju wukupenu
Duſchu, ha ṅedérbi ruṅa Zkocżecżu dżerżané bócż. Tak nėt Ѣez
Kżeſczianami taike Żklavéſtwo ṅebudże cżerpene.

Cżi ftarſchi Wótſczoẇe téch Żidow ſu woprawdże bóli Swużowni toho lózoho
Egypſkoho Krala Varaona, zkotrohoż Swużowniſtwa jich Bóh pżez Moyzeſa
wuſwobodżiw jo. Teiż cżi jich ſṙeidżini Wótſczoẇe ſu Swużowni pobóli
tedém, hacż cżi Babyloneṙo tón cżéwé Izraelſki Krai pżemoczuwali ſu, ha
ẇele tawzént Izraelitow jatéch wotẇedli do Babylona, dżeiż ſu Swużowni
bóli tak dowho, hacż ton Perſiſki Kral Czyrus, zas téch Babyloneṙow <pb
n="209"/>pżemoczuwaw, ha tém Izraelitam dowoliw jo do ſwojoho Kraja ßo
wrócżicż, ha tón zpowalané Jėrozolmſki Tempél zas hoṙetwaricż.

Potaikim, zo cżi Żidża k Jėzuſei ṙeknéchu: Nėkoho Swużowni ſmó mó żeni
ṅebóli; to bė jene zevane Pomużeṅo, kotreż pak Jėzus kedżbu ṅemėwſchi,
te Swużowniſtwo na jene duchowne Zrozeṁeṅo pżewożi, ha jim ṙekné:

Zawe̓rno, zawe̓rno praju ja wam: kóiżdé,<marginalia>♣Jo.♠ 8,
34.</marginalia> kiż Re̓ch wobóṅdże, jo Swużowné toho Re̓cha, t. r. ßam ßo
podawa do Swużowniſtwa tomu Tżertei, ha tém ſwojim zwém Nakhilnoſczam.
Tón Swużowné wo Doṁe we̓cżṅe ṅewoſtaṅe, ṅejo Herba toho Domu; Tón Séhn
pak we̓cżṅe woſtaṅe, jo Herba. Joli zo da was tón Séhn wuſwobodżicż
budże, tak budżecże wó praẇe ſwobodni, wumóżeni z toho Rėcha, ha
Zatamanſtwa. Ja je wėm, zo wó ſcże Dże̓cżi Abrahama; hale wó mi za
Żiẇeṅom dżoicże, dokelż ta moja Rétż was ßo ṅepżima. Ja rétżu, żtoż ſém
ja wot mojoho Wótſcza widżaw; ha wó tżinicże, żtoż ſcże wó wot waſchoho
Wótſcza widżeli.

Na to woni: Tón naſch Wótſcz jo dżė Abraham<marginalia>♣Jo.♠ 8,
39.</marginalia> jedén ſẇaté Cżwojek. Je̓zus jim wotmoji: Scże wó Dże̓cżi
Abrahama, da tżiṅcże te Skutki Abrahama. Hale wó za tém dżoicże ṁe
zkónczuwacż, jenoho Cżwojeka, kiż ja wam rétżaw ſém tu Wėrnoſcz, kotruż
ſém wot Boha ſwóſchaw. To Abraham ṅejo tżiniw. Wó tżinicże te Skutki
toho waſchoho Wótſcza.

Woni jomu ṙeknéchu: Mó ṅeiſmó z Kurwarſtwa<marginalia>♣Jo.♠ 8,
41.</marginalia> rodżeni; ha ſchiczé mamó jenoho Wótſcza Boha toho
Kṅeza. Jėzus jim prajeſche: Bó-li Bóh waſch Wótſcz bów, bóſchcże wó ṁe
lubuwali; pżetoż ja ſém z Boha wuſchow, ha ſém na Swėt pżiſchow; ßam wot
ßo ſém ja ṅepżiſchow, hale wón jo ṁe póſuwaw. Pżetżo wó teje mo<pb
n="210"/>jeje Rétże ṅerozemicże? Tohodla, zo téch mojich Swowow, teje
Wėrnoſcze ṅemóżecże ſwóſchecż. Waſch Wótſcz jo tón Tżert; ha wó czeicże
tżinicż te Żadoſcze toho waſchoho Wótſcza. Wón be̓ Mordar wot Zpotżatka
ſém, wón ṅejo wobſtaw wo tei We̓rnoſczi; pżetoż Wėrnoſcz wo nim ṅejo. Déż
wón Vże̓ rétżi, da rétżi wón ze Swojoho, dokelż wón jo Var, ha tón Wótſcz
téch Vżów. Mi pak wó ṅewėricże, dokelż ja Wėrnoſcz rétżu. Żtó wot was
móże jedén Rėch na mṅe zẇeſcz? Praju ja wam We̓rnoſcz, pżetżo mi
ṅewėricże? Żtóż z Boha jo, tón na te Swowo boże poſucha; wó pak
ṅepoſuchacże, tohodla, zo wó z Boha ṅeiſcże.

Żidża Jėzuſa leſtéruẇu.

Cżi Żidża wotmojichu: Hacż mó z Prawdu<marginalia>♣Jo.♠ 8,
48.</marginalia> ṅeprajimó, zo té jedén Samaritan ſé, ha maſch toho
Djabowa? Nėkoho ṁenuwacż Samaritanaṙa, to bė te naihórſche
Poſchimvuwaṅo. Ladai do 20. Pol.

Jėzus wotmoji: Ja żanoho Djabowa nimam, hale ja tżeſcżu toho mojoho
Wótſcza, ha wó ſcże ṁe woṅetżeſczili. Ja pak teje mojeje Tżeſcże
ṅepóram; Jedén jo, kiż ju póta, ha ſudżi, Bóh. Zawėrno, zawėrno praju ja
wam: Budże-li Nėchtó tu moju Rétż dżerżecż, tón teje Sṁercże do
Wėcżnoſcze ṅebudże woladacż.

Na to jomu cżi Żidża prajachu: Ne̓t je mó<marginalia>♣Jo.♠ 8,
52.</marginalia> zpóznajemó, zo té woprawdże toho Djabowa maſch. Abraham
jo wumṙew, teiż cżi Provetoẇe ſu wumṙeli; ha té prajiſch „budże-li
Ne̓chtó tu moju Rétż dżerżecż, tón teje Sṁercże do Wėcżnoſcze ṅebudże
woptacż. Hacż da ſé té ẇetżi, déżli tón naſch Wótſcz Abraham, kotréż
wumṙew jo? Ha cżi Provetoẇe ſu teiż wumṙeli. Koho da té ßam ze ßo
tżiniſch?

Je̓zus, wotmoji: Joli zo ja ßam ßo hordoſcżu,<marginalia>♣Jo.♠ 8,
54.</marginalia> <pb n="211"/>da ta moja Hordoſcz nitżo ṅejo; hale mói
Wótſcz je jo, kiż ṁe bordoſcżi, wot kotrohoż wó prajicże: zo wón tón
waſch Bóh jo. Ha wó joho ṅeznajecże, ja pak joho zuaju. Bóch-li ja ṙek,
zo joho ṅeznaju, bóch ja ruṅa wam Var bów. Hale ja joho znaju, ha te
joho Swowo dżerżu. Abraham tón waſch Wótſcz jo ßo jara ktom’ ẇeſeliw, zo
bó woladaw tón mói Dżeṅ, tón Tżas toho mojoho Wozjeẇeṅa na Zeṁi; wón jo
jón widżaw, ha jo ßo zẇeſeliw. Tei Duſchi Abrahama wo tei Prėdkheli jo
Bóh to wėdome ztżiniw, zo tón ſlubené Zbóżnik na Zeṁi ßo hiżo wozjeẇa.

Nėt cżi Żidża kṅomu prajachu: Té hiżcże<marginalia>♣Jo.♠ 8,
57.</marginalia> Pów Sta Lėt nimaſch, ha ſé Abrahama widżaw? Je̓zus jim
ṙekné: Zawe̓rno, zawėrno praju ja wam: Pṙedé hacż Abraham be̓, ſém Ja.
Jėzus po tei ſwojei bóizkei Natuṙe jo wot Wėcżnoſcze.

Na to woni Kaṁeṅe zbe̓hachu, zo bóchu do ṅoho ṁetali. Jėzus pak ßo jim
zkhowa, ṅewidomnoho ſo ztżini, ha wundże ztoho Templa, ſṙeidża Ѣez nimi
pṙeicż woteṅdże.

70. Polazuwaṅo.

Tón wot Naroda Słepó.

Je̓zus duczé po Pucżu wulada jenoho Cżwojeka,<marginalia>♣Jo.♠ 9,
1.</marginalia> kiż be̓ ſłepó wot ſwojoho Naroda ſém. Cżi joho
Wutżownikoẇe wopraſchachu joho: Miżtéṙe, żtó jo zrėſchiw, Tónlei ßam,
habé tei joho Starſchei, zo jo ßo ſłepó narodżiw? Jėzus wotmoji: anicz
te joho Re̓chi, anicz te Re̓chi tej joho Starſchej ſu ta Wina teje joho
Słepoté, hale zo bóchu na nim wozjeẇene bówo te bóizke Skutki, ta moja
bóizka Mócz. Wone mi zaleiżi ſkutkuwacż te Skutki Toho, kotréż jo ṁe
póſuwaw, kaiż dowho Dżeṅ jo, kaiż dowho hiżcże żiwé ſém; wona <pb
n="212"/>pżiṅdże ta Nócz, ta Sṁercż ßo mi pżibliżuẇe; ha noczé, po
Sṁercżi Nichtó ṅemóże żto ſkutkuwacż. Kaiż dowho ja na Swėcże ſém, ſém
ja te Swe̓two toho Swe̓ta.

To wupraiſchi wupluné wón na tu Zemju,<marginalia>♣Jo.♠ 9,
6.</marginalia> ztżini Bóto wot ſwojich Słe̓now, ha telei Bóto pożtréchné
na tei Wotżi toho Słepoho, ha ṙekné jomu: Dżi, wotmói ßo wo tém Hacże
Siloe, to ßo pżewoża „tón póſuwané. Wón woteṅdże, wotmó ßo, ha pżiṅdże
widżiwé. Tón Hat jo wo Żidowſkei Rétżi rėkaw Siloe. Déż tón S. Scżenik
ßam pżiſtaji: „to ßo pżewoża tón Póſuwané; cze wón nas kedżbnéch
ztżinicż na tu Pótainoſcz, zo nam wot teje duchowneje Słepoté, kotraż jo
ta Ṅewėdomoſcz wo bóizkich Wėczach —, ṅemóże hinak zpomhane bócż, déżli
pżez Jėzuſa Kréſtuſa, kotréż wot toho ṅebeſkoho Wótſcza k nam póſuwané
jo.

Suſodża pak, ha cżi, kiż joho pṙedé be̓chu<marginalia>♣Jo.♠ 8,
8.</marginalia> widżeli, zo Proſcheṙ jo, prajachu: Ṅejo to Tón, kiż
tuhlei ſeidżeſche, ha proſcheſche? Ne̓kotzi prajachu: ju, to jo Tón.
Druzé prajachu: ne̓ſchak, hale jedén na ṅoho podomné. Wón ßam pak
prajeſche: ja ſém tónſamé.

Woni joho tohodla praſchachu: Kah ſtei tei twojei Wotżi wotewṙenei? Wón
wotmoji: Tón Cżwojek, kiż Jėzus re̓ka, ztżini Bóto, namaza mojei Wotżi,
ha ṙekné mi: Dżi ktomu Hatei Siloe, ha wotmói ßo; ha ja woteṅdżech,
wotmóch ßo, ha dóſtach te Widżeṅo. Woni joho praſchachu: Dże jo tónſamé?
Wón wotmoji: Ja ṅewėm.

Na to woni Toho, kiż bė ſlėpó bów, k téṁ<marginalia>♣Jo.♠ 9,
13.</marginalia> Varizeeṙam doẇedżechu. To pak be̓ jedén Sabbath, hacż
Je̓zus te Bóto ztżiniw, ha tei joho Wotżi wotewriw bė. Cżi Varizeeṙo toho
Cżwojeka teiż zas wupraſchuwachu, kah wón te Widżeṅo dóſtaw jo. Wón jim
wotmoji: Bóto jo <pb n="213"/>mi na Wotżi powożiw, ha ja ſém ßo wotmów,
ha ne̓t widżu.

Nėkotzi ztéch Varizeeṙow na to prajachu: Tónlei Cżwojek ſchak ṅejo z
Boha, dokelż wón toho Sabbatha ṅedżerżi. Druzé pak prajachu: Kah da mów
jedén Cżwojek, kotréż Rėſchnik jo, taike Czeichi tżiṅicż? Ha
Ṅepżezjenoſcz bė Ѣez nimi.

Woni tohodla zas znowa prajachu ktomu Słepomu:<marginalia>♣Jo.♠ 9,
17.</marginalia> Żto da té do ṅoho dżerżiſch z toho, zo wón tei twojei
Wotżi wotewriw jo? Wón rekné: ja dżerżu joho za Provetu.

Cżi Żidża pak ṅewėṙachu wot ṅoho to, zo jo woprawdże ſlepó bów, ha wot
Jėzuſa te Widżeṅo dóſtaw; hale dachu tej joho Starſchej wowacż. Ha woni
teiſamoi praſchachu: Hacż jo Tónlei wai Séhn, wot kotrohoż wói prajitai,
zo jo ßo ſłepó narodżiw? Kah da ta, zo nėt widżi? Tei Starſchei
wotmojiſchtai: Mói je wėmoi, zo tónlei jo nai Séhn, ha zo jo ßo ſłepó
narodżiw; kah pak k tomu Widżeṅu pżiſchow jo, to mói ṅeẇémoi; habé żtó
jomu tei Wotżi wotewriw jo, to teiż ṅewėmoi. Praſcheicże joho ſamoho,
wón jo ſtaré doſcz, ṅech ßam za ßo rétżi.

Tak tei joho Starſchei wotmojiſchtai, dokelż téch Żidow ßo bojeſchtai;
pżetoż cżi Żidża bėchu hiżo Ѣeſobu tak ſebi zradżili, zo kóiżdoho, kiż
budże Jėzuſa za Kréſtuſa toho Meſiaſa wuznacż, z teje Synagogé, z toho
ſwojoho Zromadżijenſtwa wuſtortżicż czeidża. Tohodla tei joho Starſchei
ṙeknéſchtai: wón jo ſtaré doſcz, praſcheicże joho ſamoho.

Tak da woni toho Cżwojeka, kiż be̓ ſłepé bów,<marginalia>♣Jo.♠ 9,
24.</marginalia> zas zawowachu, ha ṙeknéchu jomu: Dai Bohu Tżeſcz, mó je
we̓mó, zo tónlei Cżwojek jedén Re̓ſchnik jo. Wón jim wotmoji: Hacż wón
Re̓ſchnik jo, wo tém ja ṅewe̓m; jene pak wėm, <pb n="214"/>zo ja, kiż ja
ſłepé bów ſém, ne̓t widżu. Woni joho zas praſchachu: Żto da jo cżi
tżiniw, kah jo tei twojei Wotżi wotewriw? Wón jim wotmoji: Ja dżė ſém je
wam hiżo wupojedaw, ha wó ſcże je ſwóſcheli. K tżomu da czeicże je zas
ſwóſchecż? Czeicże tṙebai teiż wó jomu k Wutżownikam ßo podacż?

Nėt woni joho poklachu, ha prajachu: Bódż<marginalia>♣Jo.♠ 9,
28.</marginalia> té joho Wutżownik; mó pak ſmó Wutżowniczé Moyzeſa. Mó
je we̓mó, zo Bóh jo k Moyzeſei rétżaw; zwotkel pak tónlei Jėzus jo, to
ṅewėmó.

Na to jim tónſamé Cżwojek wotmoji: Tolei jo tola ne̓żto dżiwne, zo wó
ṅewėſcże, zwotkel wón jo. Schak jo wón tei mojei Wotżi wotewriw; wone
pak jo nam wėdome, zo Bóh téch Re̓ſchnikow ṅeſwóſchi; hale déż jedén Boha
praẇe tżeſcżi, ha tu joho Wolu tżiṅi, toho wón ſwóſchi. Wot Swe̓ta
Zpotżatka ſém hiżcże żeni ṅejo ſwóſchane bówo, zo bó żtó jenomu wot
Naroda Słepomu tei Wotżi wotewriw. Ṅebó-li wón z Boha bów, wón bó ṅemów
żto taike tżinicż.

Woni jomu wotmojichu: Té ſé czéwé wo<marginalia>♣Jo.♠ 9,
34.</marginalia> Rėchach narodżené, ha té czeiſch nas wutżicż? Ha woni
joho wonwuſtorkachu.

Jėzus ſwóſcheſche, zo ſu joho wonwuſtorkali, ha natṙechiwſchi joho,
ṙekné k ṅomu: We̓riſch té do toho Séhna bożoho? Wón, kiż wón toho
Jėzuſowoho Woblitża bė hiżcże ṅewidżaw, wotmoji: Kṅeże, kotré je jo, do
kotrohoż ja wėricż mam? Na to Je̓zus: Ha té ſé joho nėt widżaw, ha kotréż
ztobu rétżi, tónſamé je jo. Ha nédém tón Cżwojek ṙekné: Kṅeże, ja wėṙu;
ha dele panéwſchi k ṅomu ßo modleſche.

Ha Jėzus dale prajeſche: Ja ſém do toholei<marginalia>♣Jo.♠ 9,
39.</marginalia> Swėta pżiſchow wotſudżecż tu Prawdu, zo cżi, kiż
ṅewidża, bóchu widżeli, ha cżi, kiż widża, <pb n="215"/>woſłepili. To
pwacżeſche tém Varizeeṙam, kiż bėchu hewak deṙe wutżeni ha mudri; ha
tola teje do Wotżow padaczeje Wėrnoſcze widżecż ṅechachu.

Ne̓kotzi z téch Varizeeṙow, kiż pżi nim be̓chu, to ſwóſchachu, ha ṙeknéchu
jomu: Smó da teiż mó ſłepi? Jėzus jim wotmoji: Débóſchcże wó ſłepi bóli,
bóſchcże Re̓cha ṅemėli; ne̓t pak wó prajicże: mó ſmó widżiwi; ha tak tón
waſch Re̓ch woſtaṅe.

Słepota, to rėka, Ṅeẇedomoſez ha Wupoſcz móże toho Rėſchnika pżed Bohom
knaiṁeṅſchomu k Tjelu wuzamojicż. Cżi Varizeeṙo pak ṅebėchu ṅewėdomi,
wupi, hale lózi, ha jenoho hordoho Ducha; ha tak tón jich Rėch teje
Ṅewėré ṅebė k wuzamojeṅu.

Wo Poniżnoſczi zpóznawaimó ha wuznawaimó tu Słepotu teje naſcheje
Duſche, ha proſchmó Boha, zo czéw wón tomu naſchomu duchownomu Woku
wótru Widżiwoſcz dawacż.

71. Polazuwaṅo.

Tón prawé Paſtér.

Jėzus ktém Varizeeṙam rétżeſche wo taikimlei Pżirunaṅu:<marginalia>♣Jo.♠
10, 1.</marginalia> Zawe̓rno, zawe̓rno praju ja wam, żtóż z Durjemi
nutzṅeṅdże do teje Wowtżerṅe téch Wowczow, hale drudże nutzlėze, tón jo
Paduch ha Mordar. Żtóż pak z Durjemi nutz dżo, tón jo tón Paſtér téch
Wowczow; tomu tón Rótnik wotewri, te Wowczé tón joho Wós ſwóſcha ha
rozeṁa, ha wón te ſwoje Wowczé z Ṁenom wowa, ha wodżi je won. Ha déż jo
te ſwoje Wowczé wupużcżiw, pṙedé ṅich dżo, ha te Wowczé du za nim,
dokelż tón joho Wós znaja. Za Czuzém pak wone ṅeṅdu, hale cżėkaja wot
ṅoho, dokelż Czuzéch Woßa wone ṅeznaja.

Cżi Varizeeṙo bėchu toho wot Naroda Słepoho wuſtortżili ze ſwojeje
Synagogé, habé, kaiż woni ßami mė<pb n="216"/>ṅachu, bėchu joho
wuftortżili z teje Wowtżerṅt téch Praẇe-Wėriwéch; pżetoż woni ßami ßo
ßaméch dżerżachu za téch Praẇe-Wėriwéch; ha tohodla bėchu joho
wuſtortżili, dokelż wón do Jėzuſa wėṙeſche. Jėzus pak czéſche jim wo
témlei Pżirunaṅu k zrozeṁeṅu dacż, zo woni habén tohodla, dokelż woni
ßami do Jėzuſa ṅewėṙa, ha druhim wotradżeja ha zakazuẇu do Jėzuſa
wėricż, zo habén tohodla ṅeiſu Paſtéṙo, hale Paduſchi ha Mordaṙo
cżwojetżich Duſchow. Ta Żidowſka Wėra jo dṙe woprawdże bówa ta jenicżka
prawa Wėra; ta Zromadżizna téch Żidow jo woprawdże bówa ta Wowtżerṅa
boża hacż k tomu Wozjeẇeṅu toho ſlubenoho Zbóżnika Jėzuſa Kréſtuſa. Hale
wot toho Tżaſa, hacż woni Jėzuſa hako jenoho valſchnoho Provetu
zacżiſuwachu, ſu woni pżeſtali tón praẇewėriwé Lud bócż.

Telei Pżirunaṅo ṙekné jim Jėzus. Woni<marginalia>♣Jo.♠ 10,
6.</marginalia> pak je ṅezrozemichu, żto to jo, żtoż wón jim rétżeſche.
Tohodla Je̓zus jim zas prajeſche: Zawe̓rno, zawėrno praju ja wam, Ja ſém
te Durje ktém Wowczam; t. r. ta Wėra do mṅe jo te prėṅe naitrėbniſche;
żtóż cze Wowcza teje bożeje Wowtżerṅe bócż, ha Bohu ßo lubicż, dérbi do
mṅe wėricż. Schiczé, kiż ſu pṙede ṁe pżiſchli, ſu Paduſchi ha Mordaṙo;
hale te Wowczé ṅeiſu na nich poſuchawo. Zkrótka pṙedé Jėzuſa ſu nėkotzi
Hebawczé pozpótuwali ßo wondawacż za toho ſlubenoho Zbóżnika; hale woni
ſu daloko ṅepżiſchli. Ja ſém te Durje. Żtóż pżezo mṅe nutzpóṅdże, tón
budże zbóżné, wón budże nutz ha won khodżicż, ha budże Paſtwu namakacż.
Paduch pżiṅdże jenoi k tom’, zo bó kranéw, morduwaw, ha zahubiw. Ja ſém
pżiſchow, zo bóchu te Żiẇeṅo mėli, ha nadobṅe je mėli.

Jėzus dale prajeſche: Ja ſém tón dobré Paſtér.<marginalia>♣Jo.♠ 10,
11.</marginalia> Dobré Paſtér te ſwoje Żiẇeṅo da za ſwoje Wowczé. Jedén
Najaté pak, taiki kiż Paſtér ṅejo, ha te Wowczé ṅeiſu joho, tón, déż
widżi toho Ẇelka pżiṅcż, wopużcżi te Wowczé, ha cżekṅe; ha tón Ẇelk te
Wowczé zwóji, ha rozecżeri. Tón <pb n="217"/>Najaté pak tohodla cżekṅe,
dokelż Najaté jo, ha wot te Wowczé ṅerodżi.

Wo duchowném Zrozeṁeṅu jo Najaté Tón, kotréż tu duchownſku Swużbu
wotwoża nicz z Luboſcze k Bohu, anicz z Luboſcze k tém Duſcham, hale ze
Żadoſcze ſwėtṅeje Tżeſcze, tżaſnoho Wużitka, ha toho ruṅa ṅeprawoho
Wotpoladaṅa. Taiczé bėchu cżi Varizeeṙo.

Ja ſém tón dobré Paſtér; ja znaju te moje<marginalia>♣Jo.♠ 10,
14.</marginalia> Wowczé, ha te moje znaja ṁe, kaiż tón Wótſcz ṁe znaje,
ha ja toho Wótſcza znaju; ha ja te moje Żiẇeṅo ſadżu za moje Wowczé. Ja
pak mam hiżcże druhe Wowczé, te pohanſke Ludé, kotreż ṅeiſu z tejelei
Wowtżerṅe; ha teſame mam ja teiż ſém pżiẇeſcz; ha wone budża tón mói Wós
wuſwóſchecż; ha wone budża jena Wowtżerṅa, ha jedén Paſtér.

Tohodla lubuẇe ṁe tón Wótſcz, dokelż ja te<marginalia>♣Jo.♠ 10,
17.</marginalia> moje Żiẇeṅo wotedam, zo bóch je zas k ſebi zaw wo tém
Hoṙeſtacżu. Nichtó ṅemów mi toho mojoho Żiẇeṅa zacż pżecżiwo mojei Woli;
hale ja ßam wot ßo czu je wotedacż. Pżetoż ja mam tu Mócz je wotedacż,
ha ja mam teiż tu Mócz zas je kſebi zacż. Tulei Porutżnoſcz ſém ja wot
mojoho Wótſcza dóſtaw.

Téchlei Rétżow dla zbėné ßo zas Ṅepżezjenoſcz<marginalia>♣Jo.♠ 10,
19.</marginalia> ƀez témi Żidami. Ẇele wot nich prajachu: Wón ma toho
Tżerta, ha jo Rozom wotbów; żto na ṅoho poſuchacże? Druzé prajachu: To
ṅeiſu Swowa jenoho wot Djabowa wobſéṅenoho Cżwojeka; hacż da móże Tżert
Słepém te Wotżi wotewricż?

Oh! kah móże Lózoſcz ha Zwóſcz Cżwojekow zaſłepicż, zo teiż taike
Skutki, z kotréchż ta bółzka Mócz zjawṅe ßo pokazuẇe, tola tomu Tżertei
pżirachnuẇu.

<pb n="218"/>

72. Polazuwaṅo.

Wupóſuwaṅo téch dwai ha ſédémdżeſacżoch Wutżownikow.

Potém wuzwoli tón Kṅez Jėzus druhich dwai<marginalia>♣Lc.♠ 10,
1.</marginalia> ha ſédémdżeſacżoch, ha rozpóſuwa jich, dẇejoch ha
dẇejoch romadże, pṙedé ßo do wſchitkich Me̓ſtow ha Wſow, dżeiż wón ßam
pżiṅcż wotmóſlené be̓. Ha wón jim prajeſche: Te Żne̓ dṙe ſu nadobne, téch
Dżėwacżeṙow pak jo mawo; proſchcże toho Kṅeza téch Żṅów, zo wón
Dżėwacżeṙow do ſwojich Żṅów póſcżełe. Dżicże, leicże ja was ſcżewu kaiż
Jeṅata doſreidża Ẇelkow. Ṅenoſchcże ßo z Móſchnu, anicz z Kobełu, anicz
z Tżrijemi, ha na Pucżu Ṅikoho ṅepoſtroweicże.

Jėzus ṅechaſche jim tżiſcże zakazacż téch, kotrémż tṙebai na Pucżu
zetékaja, zkrótkim luboſcziẇe poſtrowicż, hale czéſche jim pżiporutżicż,
do ṅetrėbnéch Pojedaṅow ßo ṅerozpużcżecż.

Do kotrohoż Domu wó nutzzaṅdżecże, ṙekcże<marginalia>♣Lc.♠ 10,
5.</marginalia> naipṙedé: Pokoi bódż tomulei Domei! Ha budża-li tam
Dżėcżi toho Pokoja, pėkni Ludżo, budże tón waſch Pokoi na nimi
wotpotżuwacż; joli zo pak nicz, budże tón waſch Pokoi zas kwam ßo
wrócżicż.

Zwoſtaṅcże pak wo témſamém Doṁe, jėſcże<marginalia>♣Lc.♠ 10,
7.</marginalia> ha pijcże, żtoż tam maja; pżetoż tón Dże̓wacżer jo teje
ſwojeje Zdé hódni. Ṅepżepowożeicże ßo zjenoho Domu do druhoho, hako bó
wam tón prėni dobré doſcz ṅebów. Do kaikohożkuli Me̓ſta wó pżiṅdżecże, ha
woni was hoṙewozmu, jėſcże, żtoż wam prėdkſtajeja, wuſtroweicże téch
Khoréch, kiż tam budża, ha praicże jim: te boże Kraleſtwo jo ßo k wam
zpżibliżiwo.

Wo kotrémżkuli-Mėſcże pak, déż tam pżiṅdżecże,<marginalia>♣Lc.♠ 10,
10.</marginalia> ṅezeczeidża was hoṙezacż, wuṅdżcże na te Haßé won, ha
ṙekcże: Teiż tón Próch, kotréż <pb n="219"/>wot waſchoho Mėſta nas ßo
żepżimaw jo, mó na was wutżaſemó; to pak dérbicże wó tola ẇedżecż, zo te
Kraleſtwo boże woprawdże jo ßo zpżibliżiwo, t. r. zo pżiſchȯw jo tón
ſlubené Zbóżnik, kiż budże te zankṅene Ṅebjo wotanknécż. Ja wam praju:
Sodoṁe budże na tón ſudné Dżeṅ lóżije, déżli taikomu Mėſtu. Żtóż was
poſucha, tón ṁe poſucha; ha żtóż was zadzpe̓je, tón ṁe zadzpe̓je; żtóż pak
ṁe zadzpėje, tón zadzpėje Toho, kotréż ṁe póſuwaw jo.

Cżi Wupóſuwani zas pżiṅdu.

Cżi dwai ha ſédémdżeſacżo pżiṅdżechu zas<marginalia>♣Lc.♠ 10,
17.</marginalia> k Jėzuſei jara ẇeſowi, ha ṙeknéchu: Kṅeże, teiż te
Djabowé ſu nam podcżiſṅene wo tém twojim Ṁeṅe. Jézus jim wotmoji: Ja
widżach toho Satana ruṅa Bóſkei z Ṅebja panécż. Leicże, wam ſém ja daw
tu Mócz teptacż na te Hadé, na te Żkórpioné, ha na wſchitke Moczé toho
Ṅepżecżela, ha nitżo ṅebudże wam zeżkodżecż. Wó pak tola ṅechali ßo
zẇeſełecż na tém, zo wam te zwo Duchi podcżiſṅene ſu; hale na tém ßo
zẇeſeleicże, zo te waſche Ṁena zapiſane ſu wo Ṅeƀeſach. Hako bó jim
pżiprajiw: Ṅechali hordżicż z témi Nadami, kotreż wó dóſtali ſcże;
zwoſtawaicże wo Poniżnoſezi ha Bojaznoſczi, zo bó ßo wam ṅezeſchwo, kaiż
tomu Satanei, kotréż toho ſwojoho Hordżeṅa dla z Ṅebja jo wuſtortżené do
wėcżnoho Zatamaṅa.

Wo teiſamoi Żtundże zraduwaſche ßo Je̓zus<marginalia>♣Lc.♠ 10,
21.</marginalia> wo tém Duchu, ha prajeſche: Wóſoczé kwalu ja tebe o
Wotze, té Kṅeżicżeṙo Ṅebja ha Zemje, zo té telei Pótainoſcze ſé zak
howaw pżed témi Mudrémi ha Rozomnémi toho Swėta, ha ſé je wozjeẇiw tem
Mólicżkim, ṅewutżeném, poniżném Cżwojekam. Praẇe tak o Wotze, dokelż
tebi tak ßo lubiwo jo. Schitko jo mi podate wot mojoho Wótſcza. <pb
n="220"/>Ha Nichtó je ṅewė, żtó tón Séhn jo, hacż tón Wótſcz; ha Nichtó
je ṅewė, żtó tón Wótſcz jo, hacż tón Séhn, ha komuż je tón Séhn
wozjeẇicż zecze.

Ha zas ßo wobrocżiwſchi k tém ſwojim Wutżownikam,<marginalia>♣Lc.♠ 10,
23.</marginalia> jim woſeƀe prajeſche: Zbóżne te Wotżi, kiż widża, żtoż
wó widżicże. Pżetoż ja wam praju: ẇele Provetow ha Kralow ſu ſebi żadali
to widżecż, żtoż wó widżicże, ha ṅeiſu je woladali, ha ſwóſchecż, żtoż
wó ſwóſchicże, ha ṅeiſu je ſwóſcheli, tu Wutżbu ha te Skutki toho
Mefiaſa.

Kréſtuſowé Pżahw jo ſwódki.

Ke mni ſém póicże ſchiczé, kiż wó zpróczniwi<marginalia>♣Mth.♠ 11,
28.</marginalia> ha wobeżeżeni ſcże, ha ja czu was wokżeẇicż. Ḃercże na
ßo tón mói Pżahw, ha wukcże wote mṅe, dokelż ja ſém pokorné, ha
poniżṅeje Wutrobé; ha wó budżecże namakacż tón Wotpotżink za te waſche
Duſche. Pżetoż tón mói Pżahw jo ſwódki, ha te moje Dre̓mjo jo lóchke.
Żtóż z prawej Luboſczu Bohu ſwużi, tomu ta Nada boża ſchitku wo tei
Bohwſwużownoſczi prėdkpżiṅdżaczu Cżeżu wolóża ha poſwótzja.

73. Polazuwaṅo.

Tón dobrocżiwé Samaritan.

Ha lei jedén toho Zakoṅa Rozomné ßo hoṙezbėné,<marginalia>♣Lc.♠ 10,
25.</marginalia> zpótuwaſche Je̓zuſa, ha prajeſche: Miżtéṙe, żto mam ja
tżinicż, zo bóch te wėcżne Żiẇeṅo wobſénéw? Je̓zus jomu ṙekné: Żto jo
piſane wo tém Zakoṅu? Kah té tam lazuẇeſch? Wón wotmoji: Té dérbiſch
Boha twojoho Kṅeza lubuwacż z czéwoje twojeje Wutrobé, z czéwoje twojeje
Duſche, ze wſchich twojich Moczow, ha ze wſcheje twojeje Móßé; ha
twojobo Bliſchoho dérbiſch lubuwacż tak kaiż ßo ßamoho. Jėzus jomu
ṙekné: Té ſé praẇe wotmojiw; tżiṅ tak, ha té zme̓jeſch te Żiẇeṅo.

Wón pak czéſche ßo zprawnoſczicż, ha ṙekné <pb n="221"/>k Jėzuſei: Żtóha
da jo tón mói Bliſchi? Jėzus jomu wotmoji taklei: Wėſté Cżwojek wot
Jėruzalema deledżėſche k Jerichu; ha padże do Ruƀeżnikow; cżi joho
wuróbichu, Ranow jomu nabichu, potém woteṅdżechu, ha joho napów-mordwoho
tam leiżo woſtajichu. Tṙechi pak ßo, zo jedén Mėſchnik po témſamém Pucżu
deledżėſche; ha déż toho hubenoho Cżwojeka wulada, woſtaiſchi ṅoho do
Boka ßo zwiné. Runiſch tak teiż jedén Levita Swużownik toho Templa, hacż
k tomu Blakei blizko dóṅdże, ſtronu woteṅdże. Jedén Samaritan pak, kiż
po témſamém Pucżu ßo cżeṅeſche, hacż porno ṅomu pżiṅdże ha joho wulada,
bó k Miwoſczi zhnuté, wón kṅomu doſtupi, te joho Rané z Wolijom ha z
Winom poluwaſche, ha zaẇaza je. Potém ſadżi joho na te ſwoje Zkocżo,
doẇedże joho do Hozpodé, ha zaſtara joho. Nazaitra pak, pṙedé hacż na
Pucż ßo poda, wucżeże dwai Dżeſatnikai, da jej’ tomu Hozpodarei, ha
prajeſche: zaſtarai mi joho, ha żtoż tṙebai té jaczé na ṅoho wuwożicż
budżeſch, ja, déż zas pżiṅdu, ezu cżi je zapwacżicż.

Żto me̓niſch, kotré wot téch Tzjóch jo tón Bliſchi bów, tu Winoitoſcz
toho Bliſchoho dopelniw tomu, kiż be̓ do téch Rubeżnikow dopanéw? Wón
ṙekné: Tón, kotréż jo na nim tu Miwoſcz tżiniw. Ha Je̓zus jomu praji:
Dżi, ha tżiṅ té teiż toho ruṅa.

Żidża téch Samaritanaṙow hako Czuzownéch zadzpėwachu, jim teje jich
nakażeṅeje Wėré dla hraṁachu bóle hacż Pohanam. Ha tola tón Samaritan
tomu zṅezbóżenomu Żidei taiku Dobrotu wopokaza, ƀeztém hacż tón Mėſchnik
ha tón Levita na nim, hacżruniſch wón jeju Krajownik, ha po tei Wėṙe
jej’ Domjaczé bė, tola ßo ṅeſmėliſchtai. Tak drudé jedén tżiſcże czuzé
Cżwojek, wot kotrohoż nitżo ßo ṅenadżijeſch, kotrohoż tṙebai za
Ṅepżecżela maſch, jo cżi tola jedén ẇele duſchniſchi Bliſchi, hacż
ſchiczé cżi, kiż hewak cżi twoji Naibliſchi ſu.

<pb n="222"/>

Z témlel Pojedaṅom czéſche Jėzus pȯkazacż, kah jedén kóiżdé Cżwojek jo
naſch Bliſchi. Kóiżdoho Cżwojeka, ṅech jo żtóż cze, kóiżdoho maſch
lubuwacż tak kaiż ßoßamoho; kóiżdomu, zatémhacż wón tṙeba, ha té
zamóżiſch, Dobrotu tżinicż; ha to Boha dla, dokelż tak ßo Bohu lubi.

74. Polazuwaṅo.

Tei dwė Sotze.

Hacż Jėzus ze ſwojimi Wutżownikami na Pucżu bė,<marginalia>♣Lc.♠ 10,
38.</marginalia> zaṅdże wón nutz do jenoho Mėſtażka; ha jena Żónſka z
Ṁenom Martha wza joho hoṙe do ſwojoho Domu. Taſama mėjeſche jenu Sotru,
kotraż re̓kaſche Marja, ha Ta k Jėzuſowémai Nohomai dele ßo. poſénéwſchi,
poſuchaſche na te joho Swowa. Beztém Martha jara nuzne ſebi tżiṅeſche wo
tém Hoṙeſwużeṅu. Jėzus mėjeſche Cżródu Wutżownikow pżi ſebi. Martha
czéſche jim ſchitkim romadże jedén dobré Woƀed pżihotuwacż; tak mėjeſche
ẇele Bėhaṅa, pownei Ruczé Dżėwa. Jėzus pak ƀeztém k tém ſwojim woko ßo
zeſédaném Wutżownikam rétżeſche te Swowo boże; ha ta Marja ſobu
pżipoſuchuwaſche.

Martha pżed Jėzuſom zaſtaṅſchi, ṙekné: Kṅeże, ṅerodżiſch té wot to, zo
ta moja Sotra mi ſamoi ſwużicż da? Prai dżė ji, zo wona bó mi pomhawa.
Tón Kṅez ji wotmoji: Martha, Martha, té ſé jara ſtaroſcziwa, ha Ṅemėr
ſebi tżiniſch z ẇele Wėczami. Hale te jene jo trėbne; Marja jo ſebi tón
naile̓pſchi Tjel wuzwoliwa, kotréż ṅebudże wot ṅeje pṙeicżzaté.

Jene jo trėbne. Jėzus czéſche ṙecz: Ṅetṙebaiſchi ſebi té tak ẇele Próczé
z nami tżiniſch; nam jo jenoi lutka jena Pojėdż trėbna, ha zjenej
kaikejużkuli budżemó mó zpokojom. Czéſche pak tola teiż ſobu pżiprajicż:
Te Jene naitrėbniſche jo, tu Duſchu wobſtaracż.

Pżiſtoiṅe jo talei Stawizna k lazuwaṅu wuſtajena na tón Dżeṅ toho
Do-Ṅeƀes-Hoṙezacża teje Jėzuſoweje Macżeṙe, kotraż jo na wſche tziczecżi
Lėt Jėzuſei hoṙeſwużiwa <pb n="223"/>kaiż jena dobrocżiwa Martha, pżitém
pak teiż na te joho Swowa poſuchawa hiżcże z ẇetżej’ Nuternoſczu, hacż
Marja ta Sotra teje Marthé.

75. Polazuwaṅo.

Wot Modleṅa.

Hacż nėdé Jėzus na jeném we̓ſtém Blaku ßo<marginalia>♣Lc.♠ 11,
1.</marginalia> modleſche, ha wopżeſtaw ƀe̓, ṙekné jedén z téch joho
Wutżownikow kṅomu: Kṅeże, wutż ſchak nas k Bohu ßo modlicż, kaiż teiż
Jan téch ſwojich Wutżownikow wutżiw jo k Bohu ßo modlicż.

Snadṅe tónlei Wutżownik tedém hiżcże ṅebė pżi Jėzuſu bów, hacż Jėzus na
tei Hoṙe ſchitkim romadże tón Wotzenaſch jo prėdkprajiw, kaiż wo 40.
Pol. wopiſane jo. Tak da Jėzus johodla nėt tuſamu Modlitwu z krótkim zas
wopómni.

Ha Jėzus jim prajeſche: k Bohu ßo modliczé<marginalia>♣Lc.♠ 11,
2.</marginalia> praicże taklei: Wotze! te twoje Ṁeno dérbi bódż
ſẇatoſcżene. Ṅech pżiṅdże te twoje Krałeſtwo. Tón naſch ſchėdné Klėb dai
nam dżentz. Wodai nam te naſche Rėchi, kaiż teiż mó ſchitkim naſchim
Winikam wodamó, ha ṅeẇedż nas do Spótuwaṅa.

Ha Jėzus prajeſche: Kotré wot was zmėje jenoho<marginalia>♣Lc.♠ 11,
5.</marginalia> Pżecżela, ha póṅdże kṅomu ſrėdż Noczé, ha budże jomu
prajicż: Pżecżelo, pożcż mi tzi Pochutki Klėba; pżetoż mói Pżecżel jo z
Pucża ke mni na Hozpodu pżiſchow, ha ja nitżo nimam jomu prėdkſadżicż.
Wón pak znutzka wotmojiw: Ṅebódż mi wobcżeżné; te Durje ſu hiżo
zezaẇerane, ha te moje Dże̓cżi ſu zo mnu wo tei Komoṙe; ja ſchak ṅemóżu
ſtanécż, ha to cżi dacż, żtoż żadaſch.

Joli zo pak tónſamé kwapacż ṅepżeſtaṅe, ja<marginalia>♣Lc.♠ 11,
8.</marginalia><pb n="224"/>wam praju: bórṅe bó wón teiż ṅeſtanéw ha
jomu ṅedaw tohodla, zo to joho Pżecżel jo; tola tohodla, zo Nocha ṅeda
jomu z tém Kwapaṅom Ṅemėr tżinicż, budże ſtanécż, ha budże jomu dacż,
kaiż ẇele tṙeba.

Ha ja praju wam: Żadaicże, ha budże wam date; pótaicże, ha budżecże
namakacż; kwapaicże, ha budże wam wotewṙene. Pżetoż kóiżdé kotréż żada,
tón dóſtaṅe; żtóż póta, tón namaka; ha żtóż kwaṗe, tomu budże wotewṙene.

Kotré wot was, kiż Nan jo, déż te joho Dżėcżo wot ṅoho Klėb żada, budże
jomu mėſto Klėba<marginalia>♣Lc.♠ 11, 11.</marginalia> Kaṁeṅ dacż? habé
déż Rébu żada, budże jomu za Rébu Hada dacż? habé déż Jejo żada, budże
jomu Żkórpiona podacż? Joli zo da wó, kiż wó zwi ſcże, tola tém waſchim
Dżėcżom dobre Daré dawacż we̓ſcże; kah ẇele jacz budże tón waſch Wótſcz
tém, kiż joho proſcha, jenoho dobroho Ducha z Ṅeƀes dacż?

76. Polazuwaṅo.

Rożeṅa Varizeeṙam ha Piſma-Wutżeném.

Jedén Varizeer Je̓zuſa k ſebi k Woƀedu pżeproſé.<marginalia>♣Lc.♠ 11,
37.</marginalia> Je̓zus kṅomu nutzzaṅdże, ha ſéné ßo k Blidu. Tón
Varizeer potża pżiſebi móſlicż: Kah ta, zo wón pṙedé Woƀeda ßo wotmów
ṅejo? Cżi Varizeeṙo pżed kóiżdei Jėdżu ßo wotmówachu.

Ha tón Kṅez Jėzus prajeſche kṅomu: Wó<marginalia>♣Lc.♠ 11,
39.</marginalia> Varizeeṙo tżiſcżicże to, żtoż zwonka jo na téch
Khankach ha Żklach; hale to, żtoż nutzi wo was ſaméch jo, to jo powne
Rubeżniſtwa ha Zwóſcze. Hako bó ṙek: Podarmo wó te Cżėwo zwónka ṙedżicże
ha wotmówacże, déż ƀeztém ta waſcha Wutroba nutzi z Rėchami zapanczana
woſtaṅe.

<pb n="225"/>

O wó tżiſcże wupi, hacż da ṅejo Tón, kotréż<marginalia>♣Lc.♠ 11,
40.</marginalia> te wonkocżne ztżiniw jo, teiż ztżiniw te
znutznite?<marginalia>♣Mth.♠ 23, 26.</marginalia> Słepé Varizeeṙo,
wuṙedż ſchak naipṙedé te znutznite teje Khanki ha teje Żklė, zo mówo
teiż te wonkocżne wuṙedżene bócż. Żtó bó rad piw z taikeje Khanki,
kotraż wonka tżiſta ſwėtwa, hale nutzi zaṅeṙedżena jo? Ha kah da mów té
Bohu ßo lubicż z tej wonkocżnej Schwarnoſczu, déż nutzi ta Wutroba
ṅeſchwarna jo?

Hale ſchak wot toho, żtoż wam nadobówa,<marginalia>♣Lc.♠ 11,
41.</marginalia> dawaicże Jamóżnu, ha ſcho budże wam tżiſte. Zo bóſchcże
wó wot Boha tu Nadu dóſtali z wėrnej Pokutu ßo wuṙedżicż, k tomu lutka
jena Bohu k Tżeſczi wudżėlena Jamóżna jacz pomha, déżli ſchitkeṙeṅe
waſche Wotmówaṅa.

Hale bėda wam Varizeeṙam, kiż wó Dżeſatk<marginalia>♣Lc.♠ 11, 12. ♣Mth.♠
23, 23.</marginalia> wotedawacże wot Mjatwicżki, ha Ruté, wot Koprika,
ha Khiṁelcżki, ha wot kóiżdżicżkoho Zelicżka, ƀeztém pak zaṅechacże ha
pṙeicżwoſtajecże ẇele ważniwiſche Wėczé toho Zakoṅa, Prawdu, Smėlnoſcz,
Wėru ha Swėru, ha tu Luboſcz<marginalia>♣Lc.♠ 11, 42.</marginalia> k
Bohu; tolei ma ßo tżinicż, ha te tamne pṙeicż ṅewoſtajicż.

Wo ſtarém Zakoṅu bė pżikazane wot ſchitkich Pwodow, wot ſcheje ſwojeje
Zamóżnoſcze tón dżeſaté Tjel wotedawacż k Zeżiẇeṅu téch Swużownikow toho
Templa. Tulei Kazṅu cżi Varizeeṙo tak na dróbne krucże dżerżachu, zo
woni teiż kóiżde dżeſate Zorṅatko Khiṁelcżki, kóiżdé dżeſaté Ṗeṅcżk
Ruté, Solotje rc. wotkwaduwachu; ha z toho ßami ſebi zdachu jara zprawni
bócż, ƀeztém hacż na tém jara mawko leiżane bė.

O wó ſłepi Ẇednikoẇe, kiż wó Kuntworki<marginalia>♣Mth.♠ 23, 24. ♣Lc.♠
11, 43.</marginalia> wuczédżecże, Khaṁele pak do ßo zpóżeracże. Bėda wam
Varizeeṙam, kiż wó wo téch Synagogach radżi ſédacże na téch wóſchich
Mėſtach, ha na zjawnéch Haſach radżi ſwóſchicże te Poſtroẇeṅa.

Bėda wam wó Piſma-Wutżeni ha Varizeeṙo,<marginalia>♣Mth.♠ 23,
14.</marginalia> wó Tajenczé, wó zeżeṙecże te Domó téch Wudowow, déż
ztém ßo wondawacże, zo dowhe Pacżeṙe zpėwacże, kotreż ſebi droho
zapwacżicż dacże; <pb n="226"/>tohodla zmėjecże wó jedén ſurowé Sud.
Bėda wam wó Piſma-Wutżeni ha Varizeeṙo, wó Tajenczé, kiż wó te Morjo ha
te Kraje wobhaṅecże, zo bóſchcże jenoho ktei waſchei We̓ṙe pżewobrocżili;
ha déż jedén wam ßo podaw jo, ztżiṅicże wó z ṅoho jene Dżėcżo toho
Zatamaṅa dwóiczé jacz hacż ßami ſcże. Te waſche zwo Pżikwadé toho
Nowotnika pohórſchuẇu, wón wam te Zwo wotwukṅe, habó tṙebai teiż z teje
Hrawocżiwoſcze pżed waſchimi Rėchami, kotreż po Tżaſu dlėje ha bółe
rozpóznaje, radſcho zas k tomu Pżibohwſtwu ßo wrócżi.

Be̓da wam wó ſłepi Ẇednikoẇe, kiż wó prajicże:<marginalia>♣Mth.♠ 14,
16.</marginalia> Żtóż ßo rocżi na tón Tempél, to nitżo na ſebi nima;
żtóż pak ßo rocżi na te Zwote toho Templa, tón jo winoité ſwoju Pżiſahu
dżerżecż. O wó wupi ſłepi, żto da jo ẇetże ſẇacżiſche, te Zwote, habé
tón Tempél, kiż te Zwote woſẇecża? Wó prajicże: Żtóż ßo rocżi na tón
Wowtar, to nitżo na ſebi nima; żtóż pak ßo rocżi na tón Wopór, kotréż na
tém Wowtaṙu leiżi, tón jo winoité tu Pżiſahu dżerżecż. O wó Słepi, żto
da jo we̓tże ſẇecżiſche, tón Wopór, habé tón Wowtar, kotréż tón Wopór
woſẇecża? Żtóż da ßo rocżi na tón Wowtar, rocżi ßo na ṅón, ha teiż ſobu
na wſchitko to, żtoż na nim jo. Ha żtóż ßo rocżi na tón Tempél, rocżi ßo
na ṅón, ha teiż ſobu na to, żtoż wo nim jo. Ha żtóż ßo rocżi na te
Ṅebjo, rocżi ßo na tón Stów bożi, ha teiż ſobu na Toho, kiż na nim
ſeidżi.

Kóiżde Rocżeṅo, kóiżda Pżiſaha jo jene Żadaṅo toho bóizkoho Wobſwėtzeṅa;
Boha k Swėtkei żadacż ƀeztoh’ zo bó cże wilka ważniwa Wina k tomu
moczuwawa, to jo jena rėſchna Króbwoſcz, ha ṅewuſtatna Pżezważnoſcz.
Tohodla jo Jėzus te Rocżeṅa tżiſcże zakazaw, khiba zo zprawne Winé
jenoho k tomu moczuẇu.

Be̓da wam wó Piſma-Wutżeni ha Varizeeṙo,<marginalia>♣Lc.♠ 11,
44.</marginalia> wó ſcże kaiż te Hrowé, kiż Khopa nimaja, hale <pb
n="227"/>k Zeṁi zrunane ſu, ha tohodla ßo ṅeczeichuẇu; po téch Ludżo
khodża, ha ṅeẇedża, zo wo nich nutzi ſu zniwo Cżėwa. Bėda wam —, wó
Tajenczé, wó ßo<marginalia>♣Mth.♠ 23, 27.</marginalia> runacże tém
murwaném Hrowam, kiż pobėlene zwonka rjane ßo zdadża; hale znutzka ſu
powne mordwéch Koſcżow, ha ſcheje Ṅeſchwarnoſcze. Tak teiż wó zwonka
zdacże ßo tém Cżwojekam zprawni bócż, hale znutzka ſcże powni Hebaṅa ha
Zwóſcze.

Jedén wot téch Zakoṅa-Rozomnéch wotmoji,<marginalia>♣Lc.♠ 11,
45.</marginalia> ha ṙekné Jėzuſei: Miżtéṙe, z taikimi twojimi Swowami té
teiż nas wobhaṅbiſch. Jėzus wotmoji: Hai, bėda teiż wam Zakoṅa-Rozomném,
dokelż wó Cżwojekow pżecżeżecże z taikimi Drėṁeṅami, kiż le̓dém ſu k
ṅeſeṅu, ßami pak téch Drėmjow anicz zjeném Porſtom ßo ṅezadótkṅecże.

Bėda wam, kiż wó wutwaṙecże te Hrowé téch<marginalia>♣Lc.♠ 11,
47.</marginalia> Provetow, ha wudébecże te Poṙebó téch Zprawnéch,
kotréchż cżi waſchi Wótſczoẇe ſu morili.<marginalia>♣Mth.♠ 23,
29.</marginalia> Wó dṙe prajicże: débe̓chmó mó wo téch Dnach naſchich
Wótſczow na Swėcże bóli, mó ṅebėchmó z nimi dżerżeli wo tém Pżelecżu
teje Kṙeje téch<marginalia>♣Lc.♠ 11, 48.</marginalia> Provetow; hale
woprawdże wó je doſcz wopokażecże, zo wó ſobuzwolicże do téch Skutkow
téch waſchich Wótſczow; pżetoż woni ſu téch Provetow morili, wó pak jim
te Hrowé twaricże. Tak<marginalia>♣Mth.♠ 23, 31.</marginalia> da wó, kiż
wó nėt ṁe toho Kṅeza ſchitkich Provetow zkónczuwacż czeicże, ßami na ßo
ſwėtzicże, zo wó Dżėcżi ſcże Téch, kotziż téch Provetow zkónczuwali ſu.

Wutwaṙecż ha wudébecż te Poṙebó, wo kotréchż te Cżėwa téch Sẇatéch
leiża, jo dṙe ßamo na ſebi nėżto dobre; hale wot ṅich ṅemóżeſche to Bohu
ßo lubicż, dokelż woni ṅechachu dżerżecż tu Wutżbu ha te Napominaṅa téch
ſẇatéch Provetow, kiż wo ſwojich Piſmach toho Zbóżnika Jėzuſa Kréſtuſa
do Tżaſa ſu pżipojeduwali, woni pak jomu za Żiẇeṅom dżėchu.

<pb n="228"/>

Dopelṅcże da tu Mėru téch waſchich Wótſczow.<marginalia>♣Mth.♠ 23,
32.</marginalia> Wó Hadé, wó Zplahw téch Jechcżerow, kah móli wó
wucżeknécż tomu helſkomu Zatamaṅu? Tohodla jo teiż ta bóizka Mudroſcz
prajiwa,<marginalia>♣Lc.♠ 11, 49. ♣Mth.♠ 23, 34.</marginalia> ta bóizka
Mudroſcz jo Jėzus ßam: Leicże, ja k wam ſcżewu Provetow, ha Japożtowow,
Mudréch ha Piſma-Wutżenéch; ha z téchſaméch budżecże wó nėkotréch moricż
ha kżiżuwacż, nėkotréch budżecże wó wo waſchich Synagogach ſchwikacż,
pżeſczėhacż ha honicż wot jenoho Mėſta k druhomu, zo bó na was pżiſchwa
ſchitka ta zprawna Krei, kotraż na Zeṁi jo rozlata; zo wot toholei
Zplahwa bó pominana ha na nim wotżtravuwana bówa ta<marginalia>♣Lc.♠ 11,
50. ♣Mth.♠ 23, 35.</marginalia> Krei ſchitkich Provetow, kotraż wot
Swe̓ta Zpotżatka jo pżelata, wot teje Kṙeje toho zprawnoho Abela, hacż do
teje Kṙeje toho Zacharija Barachiaſowoh’ Séhna, kotrohoż wó morili ſcże
ƀez tém Templom ha Wowtaṙom. Zawėrno praju ja wam: Schitko to budże
pżiṅcż na tónlei Zplahw; hai, wot toholei Zplahwa budże to
pominane,<marginalia>♣Lc.♠ 11, 51.</marginalia> na nim wot żtravuwane.

Tón Séhn ṅebudże noſécż te Rėchi toho Nana, praji Bóh pola Proveté
Ezechiela 18, 20. Joli zo te Dżėcżi ṅepėknéch Starſchich tola ßamo pėkne
ſu, tak wone za te Rėchi ſwojich Starſchich wot Boha ṅebudża żtravuwane.
Su pak te Dżėcżi teiż ßamo ṅepėkne, budża żtravuwane, nicz dṙe
ſurowiſcho, hacż wone ßamo ze ſwojimi Rėchami ſu zawinéli, tola pak
ſurowiſcho, hacż bóchu żtravuwane bóli, ṅebėchu-li teiż hiżo cżi jich
Starſchi ṅepėkni bóli. Ṅepėkne Dżecżi pėknéch Starſchich tón miwoſcziwé
Bóh zkeriſcho ponadża téch jich pėknéch Starſchich dla. Ṅepėkne Dżėcżi
ṅepėknéch Starſchich tón zprawné Bóh zkeriſcho ha wótriſcho żtravuẇe.

Bėda wam Zakoṅa-Wutżeném, pżetoż wó<marginalia>♣Lc.♠ 11,
52.</marginalia> ſcże tón Klutż teje Wėdomoſcze, toho dobroho Zpóznacża,
kſebi zali; wó ßami ſcże nutzṅeſchli, ha tém, kiż nutz czeidża,
wobaracże nutz hicż. Bė<pb n="229"/>da<marginalia>♣Mth.♠ 23,
13.</marginalia> wam wó Piſma-Wutżeni ha Varizeeṙo, wó Tajenczé; pżetoż
wó te ṅeƀeſke Kraleſtwo pżed Cżwojekami zankacże; ßami wó nutzṅeṅdżecże,
ha druhim, kiż nutzhicż czeidża, ṅedacże nutzdoṅcż.

Tón Żidowſki Lud bė k tomu podwolné do Jėzuſa wėricż; hale woni to
ſchitkim wotradżachu ha zakazuwachu, prajiczé: Wó ſcże wupi, hale mó te
ſẇate Piſmo rozemimó. Nam móżecże ha dérbicże wó poſkacż.

Déż Jėzus tak k nim rétżeſche, potżachu cżi<marginalia>♣Lc.♠ 11,
53.</marginalia> Piſma-Wutżeni ha Varizeeṙo ſuroẇe na ṅoho ſadżecż, zo
bóchu jomu tón joho Hort z Mnohotu ſchelakich Praſcheṅow zatékali. Ha
woni jomu Paſle polakuwachu, ha na to wakachu, z toho joho Horta ne̓żto
taike wuhnacż, tżohoż dla móli joho wobzkorżicż.

77. Polazuwaṅo.

Nicz Cżwojekow, hale Boha ßo bói.

Déż jara ẇele Ludżi k Jėzuſei ßo zromadżiwo<marginalia>♣Lc.♠ 12,
1.</marginalia> be̓, tak zo woni ƀeſobu ßo poteptuwachu, potża Jėzus k
tém ſwojim Wutżownikam rétżecż, ha prajeſche: Pṙedé ſchoho ßami ßo na
Kedżbu ƀercże pżed tém Varizeiſkim Zakiſkom, kotréż jo te Tajenſtwo.
Pżetoż wone nitżo ṅejo tak zakhowane, żtoż bó w ſwojim Tżaſu ṅebówo
wozjawnoſcżene, nitżo tak wukhowane, żtoż bó k Wėdomoſczi ṅepżiſchwo.
Dokelż to, żtoż ſcże wó rétżeli wo tei Tżmė, budże pojedane ha ſwóſchane
wo tém Swėtẇe; ha żtoż ſcże wo Komorach ṁeltżo ſebi do Wucha ṙekli, to
budże na téch Tzėchach zjawṅe wupojeduwane.

Wam mojim Pżecżelam pak ja praju: Ṅedaicże<marginalia>♣Lc.♠ 2,
4.</marginalia> ßo do Stracha zahnacż wot téch, kiż móża dṙe te Cżėwo
zabicż, dale pak nitżo jacz tżinicż <pb n="230"/>ṅemóża. Ja pak czu wam
pojedżecż, Koho wó ßo bojecż macże. Bóicże ßo Toho, kotréż, déż Cżwojeka
moriw jo, teiż tu Mócz ma joho cżiſnécż do teje Hele; hai, ja praju wam,
Toho ßo bóicże.

Ṗecż Róblikow hacż ßo ṅepżedaẇe za dwai<marginalia>♣Lc.♠ 12,
6.</marginalia> ßnadnei Ṗeṅeżkai? Ha tola anicz jedén Róblik ṅejo pżed
Bohom zapómṅené. Hai teiż te Woſé na waſchei Woẇe ſu ſchitke
pżerachnuwane. Ṅebóicże da ßo, wó tola jacz pwacżicże, déżli ẇele
Róblow.

Ja pak wam praju; Żtóżkuli ke mni ßo wuznawa<marginalia>♣Lc.♠ 12,
8.</marginalia> pżed Cżwojekami, ktomu budże ßo teiż znacż tón Séhn toho
Cżwojeka pżed témi Jandżelemi bożimi; żtóż pak ṁe zapre̓je pżed
Cżwojekami, tón budże zaprėté pżed témi Jandżelami bożimi. Ha żtóż rétżi
Swowo pżecżiwo tomu Séhnei toho Cżwojeka, tomu budże wodate; żtóż pak
Boha leſtéruẇe pżecżiwo tom Sẇatomu Duchei, tomu nebudże wodate. Ladai
do 45. Pol.

Déż pak woni was poẇedu do téch Synagogow,<marginalia>♣Lc.♠ 12,
11.</marginalia> ha pżed te Wóſoknoſcze, ha pżed téch Mócznéch;
ṅeſtaraicże ßo, kah habé z tżim czéli ßo zamojecż, ha żto czéli prajicż;
pżetoż wo teiſamoi Żtundże budże was tón Duch Sẇaté nawtżicż, żto wó
rétżecż macże.

Zadzpėcżo toho Bohaczſtwa.

Jedén Cżwoik ztoho Ludu prajeſche k Jėzuſei:<marginalia>♣Lc.♠ 12,
13.</marginalia> Miżtéṙe, ṙek ſchak té mojomu Bratrei, zo czéw wón te
Herbſtwo zo mnu dże̓licż. Jėzus jomu wotmoji: Cżwoitże, żtó da jo ṁe na
wai za Sudnika ha Dżėlicżeṙa poſtajiw? Ha wón jim prajeſche: Ladaicże ha
warnuicże ßo teje Naramnoſcze, toho Wodżeṅa za Tżaſném; pżetoż żanoho
Cżwojeka Żiẇeṅo ṅewobſteji wo tém, zo ma nadobṅe ẇele Kubwow, ha
Bohaczſtwa.

<pb n="231"/>

Ha wón jim prėdkṅeſeſche taikelei Pżirunaṅo:<marginalia>♣Lc.♠ 12,
15.</marginalia> Jenoho bohatoho Muża Pola bėchu jara nadobṅe pżiṅeſwo.
Ha wón ſebi ßam pżi ſebi móſleſche: żto bóch tola tżiniw, dokelż mi Ruma
valuẇe te moje Pwodé romadu zkwaſcz? Ha wobzankné: Tolei czu ztżiṅicż:
te moje Bróżṅe ha Huibje czu roztorbacż, ha czu rumniſche natwaricż, ha
do téchſaméch czu romadu zkwaſcz ha zeſépacż ſcho, żtoż mi naroſtwo jo,
ha ſchitke moje dobre Wobradé. Ha potém czu tei mojei Duſchi ṙecz: O
moja Duſcha, té maſch ẇele dobréch Wobradow wotkwadżenéch na ẇele Lėt;
nėt wotpotżui, jės, pij, dai ſebi deṙe bócż. Bóh tón Kṅez pak kṅomu
ṙekné: Bwazṅe, tulei Nócz budża tu twoju Duſchu wot tebe bracż, dżentz
noczé dérbiſch té wumṙecż; ha żtoż té ſebi pżihotuwaw ſé, tżeje to
budże? Taklei ßo zeṅdże tomu Cżwojekei, kotréż ſebi Pokwadé zromadża, ha
wo Bohu bohaté ṅejo.

Ha prajeſche tém ſwojim Wutżownikam: Tohodla<marginalia>♣Lc.♠ 12,
22.</marginalia> ja wam praju, ṅebódżcże ſtaroſcziwi za te waſche tżaſne
Żiẇeṅo, żto bóſchcże je̓dli, anicz za te waſche Cżėwo, z tżim bóſchcże ßo
woblekali. Te Żiẇeṅo jo tola jaczé hacż ta Czéroba, ha te Cże̓wo jo
jaczé, hacż ta Draſta. Jo wam Bóh daw to żtoż jaczé jo, ṅebudże wam
zapojedżecż to żtoż ṁeṅe jo.

Ladaicże na te Rapaki, wone wonṅeſéja, ha<marginalia>♣Lc.♠ 12,
24.</marginalia> domṅedżėwaja, nimaja żaṅeje Pinczé, żaṅeje Bróżṅe; ha
tola je Bóh zeżiẇa. Kah ẇele jacz budże leiżane na wami, déżli na témi
Ptakami? Kotré wot was móże da ze wſchitkim ſwojim ſtaroſcziwém Móſleṅom
jedén Wóchcż tei ſwojei Dowhoſczi pżidacż, ßam ßo Wóchcż dlėſchoho
ztżinicż? Ṅezamóżicże pak wó to, żtoż te naiṁeṅſche jo, pżetżo ßo
ſtaracże za te druhe?

<pb n="232"/>

Ladaicże na te Lilije, kah wone roſtu; wone<marginalia>♣Lc.♠ 12,
27.</marginalia> ṅedżėwaja, wone ṅeſchija; ja pak wam praju: teiż
Salomon wo wſchitkei ſwojei Hordoſczi ṅejo bów tak łeßṅe wodżeté, hako
jena wot téchſaméch. Déż pak Bóh tu Trawu, kotraż dżentz na Polu jo, ha
jutze do Ṗeczé ßo cżiſṅe, tak wodżewa, kah ẇele jacz budże wón was
ṅewodżetéch ṅewoſtajicż wó mawowėriwi?

Wo Żidowſkim Kṙaju ze ſuchimi Zeliżcżami tjepjachu, ha pórjachu, dokelż
tam te Dṙewo żadne bė.

Ha wó, ṅepótaicże ßo za tém, żto bóſchcże<marginalia>♣Lc.♠ 12,
29.</marginalia> jėdli, habé żto pili, ha ṅewe̓ſcheicże ßo z waſchimi
Móſlemi do Wóſoka hoṙe, hako tżiṅa cżi, kiż wóſoko zmóſleni jacz żadaja,
hacż jim trėbne ha wużitne jo, tak żeni doſcz nimaja, pżeczé ſu ṅemėrni.
Za wſchim tém ladaja te Ludé toho Swėta, cżi ṅewėriwi Pohaṅo, kiż tu
ſwoju Zbóżnoſcz wo témlei Swėcże pótaja; tón waſch Wótſcz pak je we̓, zo
wó toho tre̓bni ſcże, ha budże was z témi Pótrėbnoſczami zaſtaracż. Nó da
pótaicże wó te Kraieſtwo boże, ha tu joho Zprawnoſcz, ha to ſchitko
budże wam pżicżiſṅene.

Ṅebói ßo té mawa Cżródka; pżetoż wone jo<marginalia>♣Lc.♠ 12,
32.</marginalia> ßo tomu Wótſczei zezpodobawo wam te Kraleſtwo podacż,
tuhdé wam dowėricż tu ſwoju Czérkei, ha tam was wobmótuwacż z tém
ṅeƀeſkim Kraleſtwom. Pżedawaicże żtoż macże, ha dawaicże Jamóżnu;
tżiṅcże ſebi Mėſchki, kotreż ṅezeſtarja, kwadżcże ſebi ṅehinite Pokwadé
wo Ṅeƀeſach, dżeiż żadén Paduch Pżiſtupka nima, dżeiż Mole ṅenakaża.
Pżetoż, dżeiż jo tón waſch Pokwad, tam budże teiż ta waſcha Wutroba.

Ta Wola boża bė, zo cżi prėni Jėzuſowi Wutżownikoẇe dérbjachu wot
tżaſṅeje Zamóżnoſcze tżiſcże nitżo ṅemėcż, k Wozjeẇeṅu teje Jėzuſoweje
Wutżbé z próznémi Kukami do Swėta ßo rozeṅcż, za nitżo tżaſne ßo
ṅeſtaracż, hale mėcż ha wobdżerżecż tu Dowėrnoſcz k Bohu, zo Bóh pżeczé
ha ſchudżom jim wobradżecż budże taikich do<pb n="233"/>bréch Ludżi, kiż
jim te nuzne Pótrėbnoſcze ſobudżėlicż budża; kaiż ßo teiż ſtawo jo. Nam
pak telei Napominaṅa ſobu pwacża tak daloko, zo bóchmó te Tżaſne wuṗe
ṅelubuwali; zbótne ha téſchne Staroſcze ſebi ṅetżinili; tu naſchu
Próczu, kotruż po tei Winoitoſczi naſchoho Żtanta wotwożamó, z
Dowėrnoſczu Bohu porutżeli; żtoż nam Bóh po naſchei tżeſnei Próczé
wobradża, z tém ßo zpokojeli; ha teiż wot toho hiżcże radżi nėżto k
Jamóżṅe wotedawali.

78. Polazuwaṅo.

Tón dobré, ha tón zwé Swużownik.

Jėzus k tém ſwojim Wutżownikam taklei rétżeſche: Mėicże<marginalia>♣Lc.♠
12, 35.</marginalia> te waſche Ledżbé wopaßane, ha dżerżcże te waſche
Swėczé zaſwėcżene, ha runaicże ßo taikim Swużownikam, kiż wottżakuẇu
toho ſwojoho Kṅeza, déh budże wón z Kwaſa zas dompżiṅcż; zo, déż wón
pżiṅdże, ha zakwaṗe, bóchu nédém jomu wotżiṅili. Zbóżni cżi Swużowniczé,
kotréchż tón Kṅez, déż pżiṅdże, wachuwaczéch natṙechi. Zawėrno, ja praju
wam, wón budże ßam ßo podpaſacż, budże jim kazacż k Blidu ßo ſėnécż, ha
pżiſtupiwſchi budże jim ßam hoṙepoſwużicż.

Tak jara dobrocżiwéch Kṅeżich — dṙe na Swėcże ẇele ṅejo, tam ha ſém móże
trėbai nėkotré taiki bócż. Hale teiż toho naidobrocżiwſchoho tola Bóh
tón Kṅez wo tei Dobrocżiwoſczi jara jara ẇełe pżetṙechi.

Tedém Zidża noſchachu dowhe Sukṅe, kiż do Kulkow dełe doſawachu, kaiż
nėt te duchownſke Khapé ſu. Déż pak czéſche jedén na Pucż ßo podacż,
habé wėſte Dżėwo zapotżinacż, tak ßo pṙedé wopaſa, ha tu Sukṅu ſebi hoṙe
zpocżahuwa, zo bó jomu wo Krotżeṅu habé Dżėwaṅu ṅezadżėwawa. Potaikim
te, Swowa „Mėicże te waſche Ledżbé wopaſane, rėkaja: Bódżcże pżihotuwani
na tón Pucż do teje Wėcżnoſcze, bódżcże kóiżdé Tżas k wumṙecżu hotowi.

<pb n="234"/>

Ha pżiṅdże tón Kṅez wo tei druhei, habé<marginalia>♣Lc.♠ 12,
38.</marginalia> pżiṅdże wón wo tei tzecżei nócznei Waſche, do Pównoczé,
habé po Pównoczé, ha téch Swużownikow tak wachuwaczéch natṙechi; zbóżni
taiczé Swużowniczé.

Wumṙecż budżeſch wėſczi; déh, to ṅewėſch. Dérbiſch da kóiżdu Żtundu
hotowé bócż tomu Kṅezei, déż wón ṅeẇatki pżiṅdże, Rachnuwaṅo
wotpowożicż. Zbóżné Tón, kotrohoż tón Kṅez wachuwaczoho natṙechi.

Wachuicże tohodla, dokelż wó je ṅewe̓ſcże, wo<marginalia>♣Mth.♠ 24,
42.</marginalia> kotrei Żtundże tón waſch Kṅez pżiṅcż budże. To pak
macże wó ẇedżecż: débó tón Hozpodar ẇedżaw, wo kotrei Żtundże tón Paduch
pżiṅcż budże, bó wón we̓ſczi wachuwaw, ha bó ṅedaw toho ſwojoho Domu
pżewamacż. Tohodla bódżcże teiż wó pżeczé hotowi; pżetoż tón Séhn toho
Cżwojeka budże z tej Sṁercżu po was pżiṅcż wo taikei Żtundże, wo kotrei
wó toho ßo ṅenadżijecże.

Pe̓tér ṙekné: Kṅeże, prajiſch té telei Pżirunaṅo<marginalia>♣Lc.♠ 12,
41.</marginalia> jenoi nam, habé ſchitkim zromadṅe? Tón Kṅez wotmoji:
Kah mėniſch, żtó jo jedén ſwėrné ha rozomné Zaſtoinik, kotrohoż tón Kṅez
poſtajiw jo na téch ſwojich Domjaczéch, zo bó jim<marginalia>♣Mth.♠ 24,
45.</marginalia> wo prawém Tżaſu tu trėbnu Czérobu pżidże̓law? Zbóżné tón
Zaſtoinik, kotrohoż tón joho Kṅez, déż pżiṅdże, namaka tak tżiṅaczoho.
Zawėrno, ja wam praju, wón budże joho na wſchitke ſwoje Kubwa poſtajicż.

Pėtéra bė ſebi Jėzus zladaw k tomu prėṅomu Zaſtoinikei wo tei ſwojei
Czérkwi, ha wón czéſche ṙecz: Tebi, mói Pėtéṙe, tebi naibóle pwacżi
telei Pżirunaṅo; pwacżi pak teiż ſchitkim druhim duchowném
Prėdkſtejicżeṙam; ha teiż pwacżi kóiżdżicżkomu Cżwojekei kaikohożkuli
Żtanta; dokelż kóiżdé Żtant ma te ſwoje Winoitoſcze, ha wot kóiżdoho Bóh
żada, zo bó te Winoitoſcze toho ſwojoho Żtanta ródṅe wotwożaw.

Ṙekṅe pak tón ṅeporadné Zaſtoinik wo ſwo<pb
n="235"/>jei<marginalia>♣Mth.♠ 24, 48.</marginalia> Wutroƀe: Mói Kṅez ßo
dliji, wón ṅepżiṅdże;<marginalia>♣Lc.♠ 12, 45. ♣Mth.♠ 24,
49.</marginalia> ha pótżṅe Wotrocżki ha Dżówki bicż, teiż żracż ha
żlokacż z Wopiwczami; taikomu ṅeporadnomu Zaſtoinikei budże tón joho
Kṅez na Schiju pżiṅcż wo jeném Dṅu, wo kotrémż wón ßo ṅenadżije, ha wo
jenei Żtundże, wo kotreiż wón na to ſebi ṅemóſli. Ha budże joho
rozpatżicż, ha jomu tu joho Zdu dacż ztémi potajenémi Ṅeporadnikami; tam
budże Pwatż ha Zubow-Kżiṗeṅo.

Taiki Swużownik, kotréż tu Wolu ſwojoho<marginalia>♣Lc.♠ 12,
47.</marginalia> Kṅeza deṙe jo ẇedżaw, ha tola ṅejo te kazane
pżihotuwaw, ṅejo po tei Woli ſwojoho Kṅeza tżiniw, taiki budże z wele
Razami bité. Kotréż pak jo teje Wole ſwojoho Kṅeza ṅeẇedżaw, ha ne̓żto
téch Pukow hódne zworaw; tón budże ṁeṅe żtravuwané. Pżetoż, wot kóiżdoho
taikoho, kotromuż ẇele jo date bówo, budże teiż ẇele pominane; ha Komuż
jo ẇele dowėṙene, tón zmėje teiż wele Zamojeṅa wotedawacż.

Rozdżėleṅo wot téch Swojich.

Ja ſém ktom pżiſchow, zo bóch na Zeṁi zapowożiw<marginalia>♣Lc.♠ 12,
49.</marginalia> tón Woheṅ teje Luboſcze k Bohu; ha żto druhe bóch ja
czéw, hacż to, zo bó hiżo ßo paliw? Ja pak mam ßo pṙedé dacż kcżicż z
jenej Kcżeṅczu, z tej Kcżeṅczu toho hórkoho Cżerpeṅa; ha kah téſchno mi
jo, hacż to dokoṅane budże. Po naturſkim Jėzus toho Cżerpeṅa ßo
hrahuwaſche; tola pak z Luboſcze k Bohu ha k cżwojetżim Duſcham jara za
nim żadoſcżeſche.

Mėnicże wó, zo ja pżiſchow ſém tomu Swėtei dacż tón Me̓r? Ja wam praju,
ne̓, hale te<marginalia>♣Lc.♠ 12, 51.</marginalia> Rozcżepaṅo ha Próṅo.
Pżetoż wot nėtka budża ṗecżo Cżwojekoẇe wojeném Doṁe ƀeſoburozdżėleni,
tzjo napżecżo dwėmai, ha dwai napżecżo tzjóm. Nan budże hoṙeſtawacż
napżecżo Séhnei, ha Séhn napżecżo Nanei; Macż na<pb n="236"/>pżecżo
Dżówczé, ha Dżówka napżecżo Macżeri; Pżichodna-Macż napżecżo
Pżichodnei-Dżówczé, ha Pżichodna-Dżówka napżecżo Pżichodnei-Macżeri.

Déż cżi Jėzuſowi Wutżownikoẇe tu joho Wutżbu po Swėcże roſéṁeṅachu,
tżaſto tejeſamoje dla ƀez témi naibliſchimi Kṙeje-Pżecżelemi Zwada ßo
zazbėhuwaſche; dokelż nėkotzi wot ṅich k tei ſẇatei Wėṙe pżipaduwachu,
cżi druzé pak jim to wobarachu, hale wobrucż ṅemóżachu. Tei ſẇatei
Kṅeżṅe Borboṙe jo tón jeje Nan Diożkor habén tohodla ßam ze ßwojej Ruku
tu Wowu wotrubaw.

79. Polazuwaṅo.

Ta ṅepwódna Vikowṅa.

Wo témſamém Tżaſu bėchu tam nėkotzi, kiż Jėzuſei<marginalia>♣Lc.♠ 13,
1.</marginalia> pójedachu wot we̓ſtéch Galilejeṙow, kotréchż Kṙei bė
Pilatus z témi jich Wopórami zméſchaw, t. r. bė jich zarubacż daw ruṅe
tedém, hacż woni w Jėruzaleṁe Wopóré wopruwachu; ha to tohodla dokelż
bėchu ßo woṗerali tomu Kheiżorei te wuſtajene Dawki wotedawacż.

Jėzus wotmoji ha prajeſche jim: Me̓nicże tṙebai wó, zo cżilei Galilejeṙo
ſu ẇetżi Re̓ſchniczé bóli, hacż ſchiczé druzé, dokelż jim tak ßo zeſchwo
jo? Ja wam praju, nė, hale ṅebudżecże-li wó pokucżicż, budżecże wó
ſchiczé teiż tak kónczzacż.

Habé mėnicże tṙebai wó, zo cżi woſémnacżo<marginalia>♣Lc.♠ 13,
4.</marginalia> Cżwojekoẇe, na kotréchż wondé tón Tórm wo Siloe padże ha
jich zarazé, zo cżiſami to ze ſwojimi Rėchami ſu zawinéli bóli jacz hacż
ſchiczé Druzé, kiż w Je̓ruzaleṁe bódla? Ja wam praju, ne̓, hale
ṅebudżecże-li wó pokucżicż, budżecże wó ſchiczé teiż tak kónczzacż.

Wón pak jim prėdkṅeſeſche telei Pżirunaṅo:<marginalia>♣Lc.♠ 13,
6.</marginalia> Wėſté Cżwojek me̓jeſche wo ſwojei Winczé jenu Vikowṅu
wożcżėpenu. Ha wón pżiṅdże ha pótaſche Pwód na ṅei, ha ṅenamaka nitżo.
Da <pb n="237"/>ṙekné wón ktomu Winczarei: lei, wone ſu hiżo tzi Lėta,
zo ja pżiṅdżiwſchi Pwodé pótam na teilei Vikowni, ha nitżo ṅenamakam;
wurubai ju; pżetoż żto czéwa tuh podarmo zadżėwacż? Tón Winczar wotmoji:
Kṅeże, woſtai ju hiżcże telei Le̓to ſtejo, hacż ja ju wokopam, ha ponóju;
kah ſtraiż budże Pwodé noſécż? Joli zo pak ṅebudże, potém dai ju
porubacż.

Talei Vikowṅa bė tón Żidowſki Lud, kotromuż Jėzus hiżo na tzecże Lėto
prėduwaſche. Kah dowho hiżo tebi prėduẇe pżez téch ſwojich Zaſtoinikow?
Ha kaike Pwodé té noſéſch?

Ta zezkhilena Żónſka.

Bė pak Sabbath, ha Je̓zus wutżeſche wo jenei<marginalia>♣Lc.♠ 13,
10.</marginalia> Synagoge. Ha lei, tam be̓ jena Żónſka wobſéṅena wot
zwoho Ducha, kotréż ju khoru tżiṅeſche woſémnacże Lėt dowho, ha wona be̓
tak zezkhilena, zo ṅemóżeſche hoṙepoladnécż. Hacż ju Jėzus wulada,
zawowa ju k ſebi, ha ṙekné ji: Żónſka, té ſé wot twojeje Khoroſcze
lózuwana. Ha wón Ruczé na ṅu powożi; ha nédém wona ruṅehoṙe ßo wuzbėné,
ha kwaleſche Boha.

Tón Wóſchi teje Synagogé ṁerzaté, zo Jėzus ju na Sabbath wuſtrowiw be̓,
prajeſche k tém Zromadżeném: Wo Tédżeṅu jo ſche̓ſcz Dnów, wo kotréchż ma
ßo dżėwacż; taike Dné pżiṅdżcże, ha daicże ßo wuſtroẇecż, hale nicz wo
tém Dṅu toho Sabbatha.

Ha tón Kṅez wotmoji: O wó Tajenczé, jedén<marginalia>♣Lc.♠ 13,
15.</marginalia> kóiżdé wot was hacż teiż Sobotu ſwojoho Wowa habé
ſwojoho Wóſwa wot Korta ṅewotẇeże, ha ẇedże joho k napowaṅu? Kah da
ṅedérbjawo dowolene bócż tulei Żónſku, kotraż jo Abrahamowa Dżówka,
kotruż tón Sathan na wſche woſémnacże Lėt zẇazanu dżerżaw jo, teiż
Sobotu wot toholei Zẇazka wotẇazacż?

<pb n="238"/>

Déż Jėzus to prajeſche, zahaṅbuwachu ßo ſchiczé joho Napżecżnikoẇe; tón
czéwé Lud pak zẇeſeleſche ßo na wſchitkich téch kraſnéch Skutkach,
kotreż wón ſkutkuwaſche.

80. Polazuwaṅo.

Mawo budże jich zbóżnéch.

Jėzus khodżeſche po Mėſtach ha po Wſach, ha<marginalia>♣Lc.♠ 13,
22.</marginalia> wutżeſche; ha nawodżuwaſche tón ſwói Pucż do
Jėruzalema. Ha jedén wėſté Cżwojek ṙekné k ṅomu: Kṅeże, hacż da jo téch
mawo, kiż zbóżni budża? Wón pak knim prajeſche: Nacżahuicże te waſche
Moczé, zo bóſchcże nutzpżiſchli z témi cżėſnémi Duricżkami; pżetoż ja
wam praju, ẇele budże jich na to zaßadżuwacż, zo bóchu nutzpżiſchli, ha
woni ṅebudża mócz.

Déż pak budże tón Hozpodar nutzzaṅcż do ſwojoho<marginalia>♣Lc.♠ 13,
25.</marginalia> Domu, ha te Durje zawṙecż, tedém budżecże wó wonku
ſtejiczé potżecż do Duṙi kwapacż, prajiczé: Kṅeże, wotżiṅ ſchak nam. Ha
wón budże wam wotmojicż: Ja was ṅeznaju, zwotkel wó ſcże. Tedém budżecże
wó potżecż rétżecż: Mó dżė ſmó pżed tobu je̓dli ha pili, ha na naſchich
Haſach ſé té wutżiw. Ha wón budże wam wotmojicż: Ja ſchak was ṅeznaju,
zwotkel wó ſcże; pṙeicż wote mṅe ſchiczé, kiż wó Zwo ſkutkuwali ſcże.
Tam budże Pwatż ha Zubow-Kżiveṅo, déż budżecże widżecż Abrahama, Izaaka,
Jakuba, ha ſchitkich Provetow wo tém Kraleſtẇe bożim, ßo ßaméch pak
wonwuſtortżenéch.

Wot Raṅa ha wot Ẇetżora, wot Pównoczé ha wot Pówṅa budża pżiṅcż, ha k
Blidu ßo ſédacż wo tém Kraleſtẇe bożim. Ha leicże, ne̓t ſu poſleni cżi,
kiż prėni budża; ha prėṅi ſu ne̓t cżi, <pb n="239"/>kiż budża poſleni.
Hacż do Jėzuſowoho Wozjeẇeṅa bėchu cżi praẇe-wėriwi Żidża cżi prėni, cżi
naibliſchi k tei Zbóżnoſczi; te po Swėcże rozperſchene pohanſke Ludé,
kiż wo tei Tżmė toho Pżibohwſtwa budżachu, bėchu cżi poſleni, wot teje
Zbóżnoſcze zdalokoſcżeni. Hale cżi Żidża Jėzuſa zacżiſnéchu, cżi Pohaṅo
pak do ṅoho wėṙachu; ha tak bó tón Rjad pżeṁeṅené.

Zo Jėzus w Jėruzaleṁe wumṙecż dérbi.

Tónſamé Dżeṅ pżiṅdżechu nėkotzi Varizeeṙo,<marginalia>♣Lc.♠ 13,
31.</marginalia> ha prajachu Jėzuſei: Dżi, woteṅdż z tejelei
Wokownoſcze, pżetoż Herodes jo zamóſliw tebe zkónczuwacż. Tónlei Herodes
bė Séhn tohoſamoho Herodeſa, kotréż jo te Hóltżatka zamorduwacż daw; ha
wón bė wot Rómſkoho Kheiżora na Galileiſku za Krala poſtajené. To jo
tónſamé, kotréż potém Jėzuſa wuſmėſchiw, ha z bėwej Draſtu jo nawoblecz
daw.

Jėzus wotmoji: Dżicże, ṙekcże teilei Liſchczé, Lei, ja Djabowé wuhoṅam,
Strowotu wudżėlam, ha to dżentz, ha jutze, ha za jutziſchim jo zo mnu
won. Tola pak mam ja hiżcże wokokhodżicż dżentz, ha jutze, ha teiż za
jutziſchim; pżetoż wone bócż ṅedérbi, zo bó jedén Proveta dże drudże
zkónczuwané bów, déżli w Jėruzaleṁe. Hako bó ṙek: Herodes budże ſebi
dérbecż lubicż dacż, zo ja wokokhodżu, kaiż dowho Ja zeczu. Ja ṅebudu
moṙené wo Herodeſowém Kraju, hale w Jėruzaleṁe, dżeiż Pónczius Pilatus
porutżecż ma.

Jėzus dale prajeſche: O Jėruzalem, Jėruzalem,<marginalia>♣Lc.♠ 13,
34.</marginalia> kiż té téch Provetow kónczuẇeſch, ha kaṁenuẇeſch téch,
kiż ktebi ſu póſuwani, kah tżaſto ſém ja te twoje Dżėcżi czéw
zromadżicż, kaiż jedén<marginalia>♣Mth.♠ 23, 37.</marginalia> Ptacżk te
ſwoje Mode, kaiż jena Pata te ſwoje Kuṙata pod ſwoje Kżidwa zromadża, ha
wó ſcże ṅechali. Leicże, tón waſch Dom budże wam puſté woſtajené; ha ja
je wam praju: wó ṅebudżecże<marginalia>♣Lc.♠ 13, 35.</marginalia> ṁe
jacz widżecż, hacż dóṅdże tón Tżas, zo wó prajicż budżecże: Kwalené bódż
Tón, kiż wo Ṁeṅe toho Kṅeza pżiṅdże.

<pb n="240"/>

Pżed Swėta Zkóntżeṅom zkrótka pṙedé toho ſubnoho Dṅa budża ßo cżi Żidża
k tei Wėṙe do Jėzuſa pżewobrocżicż, ha Jėzuſa ſwojoho Zbóżnika kwalicż.
Kiż pak ƀeztém wo tei Ṅewėṙe zemru, cżi budża na tón ſudné Dżeṅ pżecżiwo
ſwojei Woli dérbecż Jėzuſa hako toho zprawnóho Sudnika tżeſczicż, pżed
nim żṙecż ha tżepotacż.

81. Polazuwaṅo.

Tón Wodukawé.

Na jedén Sabbath pżiṅdże Jėzus do toho Domu<marginalia>♣Lc.♠ 14,
1.</marginalia> jenoho Varizeiſkoho Wóſchoho k Je̓dżi; ha woni na ṅoho
kedżbuwachu. Ha lei, jedén Wodukawé t. r. zacżekwé, nabubṅené Cżwojek
pżed nim ſtejeſche. Jėzus potża na téch Piſma-Wutżenéch ha Varizeeṙow
rétżecż, ha wopraſcha jich: Hacż jo habé ṅejo dowolene na Sabbath
wuſtroẇecż? Woni ßo wotṁelknéchu. Wón pak toho Cżwojeka pżimné, wuſtrowi
joho, ha da jomu hicż. Ha wón dale knim prajeſche: Kotré wot was, déż
jomu Woſow habé Wów do Sturṅe paṅe, ṅebudże joho zmolom woncżahacż, teiż
wo tém Dṅu toho Sabbatha? Ha woni jomu na to nitżo wotmojicż ṅemóżachu.

Cżwojek ma ßo poniżecż.

Jėzus pak teiż tém pżeproſcheném Hoſcżam<marginalia>♣Lc.♠ 14,
6.</marginalia> jene Pżirunaṅo prėdkpżiṅeſe, déż widżeſche, kah woni te
wóſche Mėſta za Blidom ſebi wuzwolachu; wón jim taklei prajeſche: Déż té
wot Nėkoho na Kwas pżeproſchené ſé, ṅeſédai ßo na te prėṅe Mėſto; kah
ſtraiż mów jedén tżeſczowniſchi hacż té ſé wot ṅoho teiż pżeproſchené
bócż; ha tón, kiż tebe ha joho pżeproſéw jo, mów pżiṅcż ha tebi ṙecz:
wotſtup tomulei te Mėſto; ha tak bó té potém z Wobhaṅbeṅom na te niſche
Mėſto <pb n="241"/>wotpokazané bów. Hale, déż pżeproſchené ſé, dżi, ſéṅ
ßo na te niſche Mėſto, zo, déż pżiṅdże tón kiż cże pżeproſéw jo, k tebi
bó ṙek: Pżecżelo, dżi wóſche hoṙe; tak zme̓jeſch té Tżeſcz pżed témi ſobu
k Blidu ſeidżaczémi. Pżetoż kóiżdé, kiż ßam ßo powóſcha, budże
zponiżené, kiż pak ßam ßo poniża, tón budże powóſchené.

Kaiczé Hoſcżo ßo proſécż maja.

Jėzus pak teiż tomu, kotréż joho k ßebi pżeproſéw<marginalia>♣Lc.♠ 14,
12.</marginalia> bė, taklei wukaza: Déż té Woƀed habé Ẇetżer dawaſch, t.
r. Hoſczinu hotuẇeſch, ṅeproſch kſebi twojich dobréch Pżecżelow, anicz
twojich Bratrow, anicz twojich Wujow, anicz twojich bohatéch Suſodow,
taikich, kiż tṙebai bóchu tebe teiż zas kſebi proſéli; ha tak bó tebi
Wotrunaṅo ßo ſtawo. Hale, déż Hoſczinu hotuẇeſch, pżeproſch ſebi téch
Kbudéch, téch Kroméch, téch Braſchiwéch, téch Słepéch. Ha té budżeſch
zbóżné, dokelż woni cżi to wotrunacż ṅemóża; té pak budżeſch te
Wotrunaṅo dóſtacż wo tém Hoṙeſtawaṅu téch Sprawnéch.

Jedén wot téch ſobu k Blidu ſeidżaczéch, to ſwóſchiwſchi, ṙekné k
Jėzuſei: Zbóżné tón, kiż budże tón Klėb je̓ſcz wo bożim Kraleſtẇe.

Cżwojekoẇe tu ṅeb. Hoſczinu zaṅechaja.

Na to Jėzus k ṅomu taklei rétżeſche: Wėſté<marginalia>♣Lc.♠ 14,
16.</marginalia> Cżwojek jenu wilku Ẇetżer hotuwaſche, ha wón bė jich
ẇele pżeproſéw. Ha wo Żtundże teje Ẇetżeṙe póſuwa wón ſwojoho Swużownika
tém Pżeproſcheném prajicż: póicże, wone jo hiżo ſchitko hotowo. Ha woni
ſchiczéṙeṅe potżachu ßo zamojecż. Tón pre̓ni jomu ṙekné: Ja ſém jenu
Nukniczu kupiw, ha mam nuzne wonhicż, ha ju wobladacż; proſchu cże, me̓i
ṁe za wuzamojenoho. Ha tón druhi ṙekné: Ja ſém ṗecż Pżabwow Wowow kupiw,
ha du je zpótacż; proſchu cże, mėi <pb n="242"/>ṁe za wuzamojenoho. Ha
jedén druhi ṙekné: Ja ſém ſebi Żonu zaw, ha tohodla ṅemóżu pżiṅcż.

Ha tón Swużownik pżiṅdże zas, ha dopoje to ſwojomu Kṅezei. Nėt ßo tón
Hozpodar roznėwa, ha prajeſche ſwojomu Swużownikei: Khėczé dżi won na te
Haſé ha Torożcża toho Mėſta, ha téch Khudéch, téch Braſchiwéch, téch
Słepéch, ha téch Kroméch pżiẇedż jow nutz.

Ha tón Swużownik, potém hacż tak ztżiniw bė, ṙekné: Kṅeże, ſtawo ßo jo,
kaiż ſé té pżikazaw; ha jo hiżcże Ruma wóſche. Ha tón Kṅez prajeſche
tomu Swużownikei: Dżi won na te Dróhi, ha ktém Pwotam, ha kotréchżkuli
tam natṙechiſch, moczui jich nutzhicż, zo bó tón mói Dom napelṅené bów.
Ja pak wam praju: Żadén wot téchſaméch, kiż ſu proſcheni bóli, ṅebudże
teje mojeje Ẇetżeṙe woptacż.

Ẇele, jara ẇele, hai ſchiczéṙeṅe Cżwojekoẇe ſu wot Boha pżeproſcheni k
tei prawoi Wėṙe, ha k tei ṅeƀeſ kei Zbóżnoſczi. Beztém pak jo ẇele
taikich, kotrémż ßo ta Jėzuſowa Wutżba ṅezpodoba, kiż jeje dżerżecż
ṅechadża, ha tak teiż ṅechadża zbóżni bócż.

Taiczé ſu 1. cżi, kiż ṅeporjadṅe lubuẇu te Nukniczé. Cżi, kiż Nukniczé
maja, rėkaja Kṅeża, tżeſczowne Wóſoknoſcze; téch naibóle wotdżerżuẇe tón
Wóſoki-Duch, ta Żadoſcz za ſwėtnei Hordoſczu.

Taiczé ſu 2. cżi, kiż ṅeporjadṅe lubuẇu te ſwoje Wowó, te ſwoje
Hozpodarſtwo; téch naibóle wotdżerżuẇu te ṅepomėrne Staroſcze ha Wodżeṅa
za tżaſnei Nadobiznu.

Taiczé ſu 3. cżi, kiż ṅeporjadṅe lubuẇu te Żoné, habé te ṁaſne Lóżté;
cżi wo tei Ṅehaṅbicżiwoſczi Zkocżecżam ßo runaja; ha kaiż dowho taiczé
zwoſtanu, ſu k tei Zbóżnoſczi ṅepodobni.

Tém Żldowſkim Wóſchim ha Piſma-Wutżeném jo Jėzus ßam tu ſwoju Wutżbu
prėdknoſéw; woni bóchu cżi prėṅi ktei Wėṙe ha k tei Zbóżnoſczi
pżeproſcheni. Hale woni bėchu Wóſokoho-Ducha, żadoſczachu za ſwėtnei
Hordoſczu, za tżaſnei Nadobiznu, za ṁaſnémi Lóżta<pb n="243"/>mi;
tohodla ßo jim ta Jėzuſowa Wutżba ṅezpodobaſche. Ḃeztém khudżi, żpatni,
hubeni, pżed tém Swėtom zadzpėcżi Cżwojekoẇe do Jėzuſa wėṙachu, tu joho
Wutżbu z Ẇeſowoſczu hoṙeƀeṙechu.

Déż pak tola wot toho Żidowſkoho Ludu jenoi ta ẇele ṁeṅſcha Powoicżka do
Jėzuſa wėṙeſche; rozeṅdżechu ßo cżi Jėzuſowi Wutżownikoẇe do Swėta, ha
tu Jėzuſowu Wutżbu ſchitkim Ludam teje Zemje wozjeẇachu. Ha cżi Pohaṅo
bóchu moczuwani jim wėricż; te wilke Dżiwé, kotreż cżi Jėzuſowi
Wutżownikoẇe zwonka ſkutkuwachu, ha ta Nada boża, kotraż tém Pohanam
znutzka tón Rozom roſwėtleſche, ha tu Wutrobu zhnuhaſche, to bė ta
bóizka Mócz, kotreiż woni z dobrej Wolu ßo podawachu.

82. Polazuwaṅo.

Bohu nitżo ṅeſṁeſch do Prėdka ſtajicż.

Jara ẇele Ludżi z Jėzuſom dżėſche; ha Jėzus<marginalia>♣Lc.♠ 14,
25.</marginalia> k nim ßo wobrocżiwſchi prajeſche: Pżiṅdże Żtó ke mni,
joli zo wón ṅehidżi ſwojoho Nana ha Macż, Żonu ha Dże̓cżi, Bratrow ha
Sotré, ha ktom’ hiżcże teiż te ſwoje Żiẇeṅo; tón ṅemóże mói Wutżownik
bócż. Ha żtóż ßo wobara tón ſwói Kżiż noſécż, ha za mnu krotżicż; tón
ṅemóże mói Wutżownik bócż.

Wo prėṅſchich Tżaſach toho Kżeſczianſtwa, déż jedén k tei ſẇatei Wėṙe
pżiſtupi, bó tżaſto habén tohodla wot téch Swojich ſwaṙené, wopużcżené,
pżeſczėhané, ha teiż do Stracha pżiṅdże te ſwoje Żiẇeṅo wotbócż. Tohodla
Kréſtus do Tżaſa wotrétża: Schitko, żtoż cżi na Swėcże te nailubſche
bócż mówo, joli zo cżi wo tém Dopelṅeṅu teje bożeje Wole k Zadżewkei jo,
dérbiſch hidżicż, t. r. ṁeṅe lubuwacż, déżli Boha, ſchitko kedżbu
ṅemėcż, ſchitko tak pużcżicż, hako bó wot nitżo ṅerodżaw. Hewak pak tola
dérbi kóiżdé po bożei Kazni téch Swojich lubuwacż, teiż te ſwoje Żiẇeṅo
ſebi ważicż ha hajicż.

Kotré wot was, déż jedén Tórm natwaricż<marginalia>♣Lc.♠ 14,
28.</marginalia> cze, ṅebudże pṙedé ſeidżo wobrachnuwacż te Na<pb
n="244"/>wożki, hacż teiż to ma, żtoż k tomu trėbne jo, zo mówo ſcho
wuẇedżene bócż? Zo tṙebai, bó-li te Dno zapowożiw, ha potém ṅemów
dokoṅecż, ſchiczé, kiż je widża, bóchu ṅepotżeli joho wuſmėſchecż,
prajiczé: Tónlei Cżwojek jo zatwariw, ha ṅejo mów dotwaricż.

Habé kotré Kral, déż cze do Wóiné hicż napżecżo<marginalia>♣Lc.♠ 14, 3
1.</marginalia> jenomu druhomu Kralei, ṅebudże pṙedé ſeidżo ſebi
rozmóſlicż, hacż teiż móże zdżeſacżimi Tawzéntami napżecżo cżanécż Tomu,
kiż z dwaczécżimi Tawzéntami na ṅoho cżeṅe? Joli zo to ſebi ṅewėri,
radſcho z Tżaſom déż tón Ṅepżecżel hiżcże daloko jo, Poſelſtnikow k ṅomu
póſcżele, ha za Me̓r proſé.

Tak da jedén kóiżdé wot was, joli zo ṅewotṙekṅe ſchitkomu, żtoż ma,
ṅemóże mói Wutżownik bócż. Dobra jo ta Sel; déż pak ta Sel zeſtuchṅe ha
Mócz zubi, z tżim mówa woſelena bócż? Wona ßo k nitżomu jacz ṅehodżi,
anicz do Zemje, anicz do Noja, hale jo k pṙeicżcżiſṅeṅu. Żtóż ma Wuſchi
k ſwóſcheṅu, ṅech poſucha.

Rozomné Cżwojek nėżto wilke ważniwo ṅezapotżina nahle ſłeṗe, nė; wón
ſebi pṙedé rozmóſli, hacż, ha kah te ſwoje Prėdkmėcżo dokoṅecż mów. Tak,
czéſche Kréſtus ṙecz, tak teiż wó tżiṅcże, kiżkuli wó czeicże mi ßo k
Wutżownikam podacż, ha woto mṅe do Ṅeƀes doẇedżeni bócż. Wo taikei
naiważniwiſchei Wėczé ṅejo żortuwacż. Żtóż woprawdże cze Bohu ſwużicż,
dérbi wo ſwojei Wutrobe wotṙeknécż ſchitkomu druhomu, kaiż daloko to
jomu wo tei Bohwſwużownoſczi zadżėwa, habé pżichodṅe zadżėwacż mówo;
hewak ṅebudże wondótracż, hale budże zas wotſtupicż, ha tak budże z nim
hóṙe, hacż bówo bė, débė haklei żeni ṅezapotżinaw.

Kaiż ta Sel te ṅeſwódne Żpizé ſwódne tżini, tak dérbja moji Wutżownikoẇe
ze ſwojimi dobrémi Pżikwadami téch Wupéch Ṅepėknéch k tei Mudroſczi ha
Pėknoſczi doẇeduwacż. Bóchu-li pak ßami zwo Pżikwadé wot ßo dawali, tak
bóchu k nitżom dale ṅebóli, hacż k pṙeicżcżiſṅeṅu <pb n="245"/>do jenoho
ẇele cżeżiſchoho Zȧtamaṅa. Ha tak teiż jedén praẇe-wėriwé Kżeſczian, déż
ṅepėkṅe ßo hoṙeẇedże, tei ſẇatei Wėṙe ẇele jacz zeżkodżi, ha zmėje jene
ẇele cżeżiſche Zatamaṅo, déżli jedén ṅewėriwé Pohan.

83. Polazuwaṅo.

Żidża na Jėzuſa Kaṁeṅe zbėhaja.

w Jėruſaleṁe bó dżerżane te lėtne Wopómṅecżo<marginalia>♣Jo.♠ 10,
22.</marginalia> toho Templa-Woſẇecżeṅa; ha wona bė Zéma. Ha Je̓zus wo
tém Templu wo tei Salomonowei Halli tam ha ſém khodżeſche. Cżi Żidża
joho wobſtupichu, ha ṙeknéchu jomu: Kah dowho budżeſch nas wo ṅeme̓rném
Czwévélu hoṙedżerżecż? Sé-li té Kréſtus tón Meſias, prai je nam ruṅe
won.

Jėzus jim wotmoji: Ja wam je praju, ha wó ṅewėricże. Te Skutki, kotreż
ja wo tém Ṁeṅe mojoho Wótſcza tżiṅu, te wote mṅe ſwėtza. Wó pak
ṅewėricże tohodla, zo wó ṅeiſcże z téch mojich Wowczow. Te moje Wowczé
tón mói Wós wuſwóſcheja; ja je znaju, ha wone za mnu du. Ja jim te
wėcżne Żiẇeṅo dawam, ha wone do Wėcżnoſcze ṅebudża zahinécż, ha nidé
Nichtó ṅebudże je z teje mojeje Ruki wutornécż. Żtoż mi tón mói Wótſcz
daw jo, to jo ẇetże déżli ſchitko druhe, ha nidé Nichtó ṅemóże je tomu
mojomu Wotſczei z Ruki wutornécż. Ja, ha tón Wótſcz, ſmoi Jene.

Bóh Wótſcz jo wot Wėcżnoſcze ſém Bohu Séhnei ſobudżėliw tu ſwoju bóizku
Naturu. Talei bóizka Natura Boha Séhna jo wo tém Tżaſu z tej cżwojetżej
Naturu Jėzuſowej wo tei joho bóizkei Parſchóṅe tak zjenoſcżena, zo
ṅebėſchtai dwai Kréſtuſai, hale jedén Kréſtus wėrné Bóh, ha teiż wėrné
Cżwojek, po tei ſwojei cżwojetżei Natuṙe ṁeṅſchi déżli tón Wótſcz, po
tei ſwojei bóizkei Natuṙe pak tomu Wótſczei zczéwa ruṅa, z nim jedén ha
tónſamé Bóh.

<pb n="246"/>

Na to cżi Żidża zas potżachu Kaṁeṅe zbėracż,<marginalia>♣Jo.♠ 10,
31.</marginalia> ha czéchu Jėzuſa kaṁenuwacż. Jėzus k nim prajeſche:
Jara ẇele dobréch Skutkow ſém ja wam wopokazaw z teje Moczé, kotruż ja
mam wot mojoho Wótſcza; kotroho téchſaméch dla wó ṁe kaṁenuẇecże? Cżi
Żidża jomu wotmojichu: Żanoho dobroho Skutka dla mó tebe ṅekaṁenuẇemó,
hale Boha-Leſtéruwaṅa dla, dokelż té, kiż té Cżwojek ſé, ßam ßo k Bohu
tżiniſch, za Boha ßo wondawaſch.

Jėzus jim wotmoji: Ṅejo da wo waſchim Zakoṅu piſane: Ja ſém prajiw, Wó
ſcże Bohoẇe?<marginalia>♣Pſ.♠ 81, 6.</marginalia> Su Bohoẇe ṁenuwani
cżi, kotrémż te boże Wozjeẇeṅa ßo ſtawo ſu, ha te Piſmo ṅemóże zwamane,
ṅeſṁe pżekrotżene habé wotſtortżene bócż; pżetżo da wó kemni prajicże,
Té Boha leſtéruẇeſch, tohodla zo ja prajiw ſém, Ja ſém tón Séhn bożi? Ja
woprawdże ſém Tónſamé, kotrohoż tón Wótſcz jo woſẇatoſcziw, ha na tón
Swėt póſuwaw.

Ṅetżiṅu-li ja te Skutki mojoho Wótſcza, da<marginalia>♣Jo.♠ 10,
37.</marginalia> ṅewėrcże mi. Tżiṅu je pak, ha wó ṅechacże mi we̓ricż, da
wėrcże tém Skutkam; z téchſaméch zpóznaicże ha we̓rcże, zo tón Wótſcz wo
mni jo, ha zo ja wo tém Wótſczu ſém.

Woni tohodla zas na to dżėwachu, zo bóchu<marginalia>♣Jo.♠ 10,
39.</marginalia> joho pżijeli, hale wón ßo jim z Rukow zubi; ha zas
woteṅdże na tu tamnu Stronu toho Jordana, na tónſamé Blak, dżeiż pṙedé
Jan be̓ kcżiw, ha tam zwoſtawaſche. Wone pak ẇele Ludżi
za<marginalia>♣Mth.♠ 19, 2. ♣Mr.♠ 10, 1. ♣Jo.♠ 10, 41.</marginalia> nim
dżėſche, tam ßo kṅomu zromadżuwachu; ha wón jich wutżeſche ha
wuſtroẇeſche. Ha woni prajachu: Jan dṙe żanoho Czeicha, żanoho Dżiwa
ztżiniw ṅejo; hale ſchitko, żtoż Jan wot toholei Jėzuſa prajiw jo,
ſchitko jo we̓rno bówo. Ha wone jich ẇele do ṅoho wėṙeſche.

<pb n="247"/>

84. Polazuwaṅo.

Ta zubena Wowcza.

Czwóniczé ha Re̓ſchniczé k Jėzuſei ßo pżibliżuwachu,<marginalia>♣Lc.♠ 15,
1.</marginalia> zo bóchu joho ſwóſcheli. Na to cżi Varizeeṙo ha
Piſma-Wutżeni morkotachu, prajiczé: Wón téch Rėſchnikow hoṙeƀeṙe, ha z
nimi jė. Hako bóchu ṙekli: Wón ßo z lutém wólbérném knitżomném Pakom
naſadżuẇe, ha tak teiż ßam ẇele hódni ṅejo.

Jėzus pak jim telei Pżirunaṅo prėdkpżiṅeſe:<marginalia>♣Lc.♠ 15,
3.</marginalia> Kotré wot was, ma-li Sto Wowczow, ha jenu wot téchſaméch
zubiw jo, hacż ṅewoſtaj na Kwilu te dżeẇecż ha dżeẇecżdżeſat wo tei
Puſcziṅe, ha khodżi za tei, kotraż jo ßo zubiwa, hacż ju namaka? Ha déż
ju namaka, zẇeſeli ßo, ha powożi ju na ſwoje Raṁeṅa. Ha z ṅeju
dompżiṅdżiwſchi, zwowa ſwojich Pżecżelow ha Suſodow, ha praji jim:
Zẇeſelcże ßo zo mnu, dokelż ja ſém zas namakaw tu moju Wowczku, kotraż
bė ßo zubiwa. Ja wam praju: Taika Ẇeſowoſcz budże wo Ṅeƀeſah na jeném
Rėſchniku, kotréż Pokutu tżini, jacz hacż na dżeẇecż ha
dżeẇecżdżeſacżimi Zprawnémi, kiż teje Pokuté ṅetṙebaja.

Tón zubené Króſch.

Habé kotra Żónſka, kiż dżeſacż Króſchow ma,<marginalia>♣Lc.♠ 15,
8.</marginalia> déż jedén Króſch zubi, hacż ṅebudże Swėczu zaſwėcżicż,
tón Dom ṁeſcz, ha pilṅe pótacż tak dowho hacż jón namaka? Ha déż jón
namakawa jo, zwowa te ſwoje Pżecżelniczé ha Suſodżiné, ha praji:
Zẇeſelcże ßo zo mnu, dokelż ja ſém namakawa tón Króſch, kotréż bėch
zubiwa. Ja wam praju: Tak budże Ẇeſelo pżed témi bożimi Jandżelami na
jeném Rėſchniku, kotréż Pokutu tżini.

Tón zubené Séhn.

Jėzus dale prajeſche: Wón bė jedén Cżwojek,<marginalia>♣Lc.♠ 15,
11.</marginalia> <pb n="248"/>kiż mėjeſche dwej Séhnow. Tón Mótzi wot
ṅeju ṙekné tomu Nanei: Nano, dai mi to, żtoż wot teje Zamóżnoſcze na mṅe
pada. Ha tón Nan tu Zamóżnoſcz do ṅeju rozdżėli.

Po ne̓kotréch Dnach tón mótzi Séhn ſchitko te ſwoje ſebi romadu zebra,
wotcżané do czuzoho daloko wotleiżanoho Kraja, ha tu ſwoju Zamóżnoſcz ź
ṅepėkném Lidéruwaṅom rozṁeta. Ha déż won ſcho pżetżiniw bė, pżiṅdże na
tónſamé Krai wilka Drohota, ha Wód; ha wón potża jara nuzné bócż.
Tohodla dże̓ſche ha poda ßo jenomu Cżwojekei tohoſamoho Kraja; tón joho
póſuwa na ſwoje Kubwo, zo bó te Swiṅe pas.

Hako ſwiṅaczé Paſtér wón tu ſwoju ſchėdnu nuzṅe trėbnu Czérobu jara
ſkuṗe wodżėlanu kréduwaſche, dérbeſche wódné bócż, żadaſche ſebi tón
ſwói Bruch napelnicż z témi Wotrubami ha Swodżiznami, kotreż te Swiṅe
żeṙechu; ha Nichtó je jomu ṅeda. Ne̓t wón do ßo pżiṅdże, ha pżi ſebi
prajeſche: Kah ẇele najatéch Dżėwacżeṙow dżerżi mói Nan wo ſwojim Doṁe,
kiż maja ſchiczé Klėba doſcz nadoſcz, ha ja tuh z Wodom hinu! Ja czu ßo
zebracż, czu kmojomu Nanei hicż, ha czu kṅomu prajicż: Nano, ja ſém ßo
pżerėſchiw pżecżiwo tomu Ṅebju, ha napżecżo tebi; ja ṅeiſém dale hódni
twói Séhn rėkacż; ja ſebi tohodla teiż ṅeżadam wot tebe dżerżané bócż
hako Dżėcżo, woz ṁe jenoi do toho Rjada téch twojich najatéch
Dżèwacżeṙow. Ha wón ßo zebra, ha dżėſche ktomu ſwojomu Nanei.

Déż pak wón hiżcże wot daloka be̓, wulada<marginalia>♣Lc.♠ 15,
20.</marginalia> joho tón joho Nan; ta nanowa Wutroba bó k Smėlnoſczi
zhnuta, wón tomu ṅeporadnomu Séhnei napżecżo bėiżeſche, padże jomu woko
Schije, ha potża joho wokoſchuwacż. Tón Séhn k ṅomu ṙekné: Nano, ja ſém
ßo pżere̓ſchiw pżeeżiwo to<pb n="249"/>mu Ṅebju, ha napżecżo tebi, ja
ṅeiſém dale hódni twói Séhn rėkacż. Tón Nan pak kazaſche tém ſwojim
Swużownikam: khe̓cżé pżiṅeſcże jow tu naile̓pſchu Draſtu, ha zwoblekaicże
joho; tékcże Ṗerſchcżeṅ na joho Ruku, ha zwobówaicże tei joho Nozé z
Tżrijemi; pżiẇedżcże jene tutżne Cżelo, ha zarėzaicże je; mó czemó
Dobroh’ poje̓ſcz ha ẇeſowi pobócż. Pżetoż tónlei mói Séhn be̓ mordwé, ha
jo zas wożiwiw; wón bė zubené, ha jo ßo zas namakaw.

Ha woni potżachu ẇeſełe jėſcz, hako bóchu Kermuſchu<marginalia>♣Lc.♠ 15,
24.</marginalia> dżerżeli; ha tón Nan da teiż Herczow ſém powowacż, zo
bóchu jim piſkali.

Ḃcztém bė tón joho ſtarſchi Brat na Polu wonka; ha z Pola pżiṅdżiwſchi,
hacż k tomu Domei ßo zpżibliżi, wuſwóſcha te Piſkaṅo ha te Ṙejuwaṅo. Ha
kſebi zawowaiſchi jenoho wot téch Wotrocżkow, wopraſcha joho: żto da to
jo? Tón jomu prajeſche: Twói Brat jo zas pżiſchow, ha twói Nan jo jene
tutżne Cżelo daw zarėzacż, zo joho ſtrowoho zas dóſtaw jo.

Na to ßo tón ſtarſchi Brat rozṁerza, ha ṅechaſche k nim nutzhicż. Ne̓t
tón Nan wonpżiṅdże,<marginalia>♣Lc.♠ 15, 28.</marginalia> ha z dobrémi
Swowami joho nutzréchtuwaſche. Wón tomu Nanei wotmoji: Lei, teiko Le̓t ja
tebi hiżo ſwużu, ha ṅeiſém hiżcże żeni twojeje Porutżnoſcze pżeſtupiw;
té pak mi hiżcże żeni ṅeiſė jenoho Kózlika daw, zo mów ja z mojimi
Dobrémi ßo poẇeſelicż. Déż pak tónlei twói Séhn, kiż te Swoje z Kurwami
jo pżeżraw, zas pżiſchow jo, ſé jomu nédém tutżne Cżelo zarėzaw. Tón Nan
pak jomu prajeſche: Mói Séhno, té ſé ſtaiṅe pżi mni, ha ſchitko te Moje
jo teiż twoje. Zaleiżi pak ßo, Hoſczinu podżerżecż ha ßo zẇeſelicż,
dokelż tónlei twói Brat bė mordwé, ha jo zas wożiwiw; wón bė zubené, ha
jo ßo zas namakaw.

<pb n="250"/>

Bóh jo tón naidobrocżiwſchi Nan; wón nadṅe hoṙeƀeṙe kóiżdoho Rėſchnika,
kotréż z pokutniwei’ Wutrobu k ṅomu ßo wrócża; ha na tém cżi Jandżelo wo
Ṅeƀeſach, ha ſchiczé pėkni Cżwojekoẇe na Zeṁi ßo zẇeſeleja.

85. Polazuwaṅo.

Tón ṅeſwėrné Schoſar.

Jėzus ktém ſwojim Wutżownikam rétżetſche<marginalia>♣Lc.♠ 16,
1.</marginalia> wo témlei Pżirunaṅu: Be̓ jedén bohaté Cżwojek, kotréż
mėjeſche Schoſaṙa; ha tón be̓ pżed nim wobhaṅené, hako bó te joho Kubwo
rozbrójaw. Ha wón joho powowa, ha ṙekné jomu: Żto ja wot tebe ſwóſchu?
Tżiṅ Rachnonku wot twojoho Schoſarſtwa, wobrachnui mi ſchitko; pżetoż té
ṅebudżeſch dale ſchoſaricż, mi hozpodaricż mócz.

Tón Schoſar ßam pżi ſebi prajeſche: Żto dérbu<marginalia>♣Lc.♠ 16,
3.</marginalia> ja tżinicż, dokelż tón mói Kṅez te Schoſarſtwo wote mṅe
ƀeṙe? Kopacż ha récż ja ṅemóżu, proſécż ßo haṅbuẇu. Ja wėm, żto ja
tżinicż czu, zo woni ṁe, déż ja wot Schoſarſtwa wotſadżené budu, do
ſwojich Domow hoṙewozmu.

Ha wón kſebi zwowa ſchitkich Dówżnikow ſwojoho Kṅeza; ha wopraſcha toho
prėṅoho: Ẇele ſé té mojomu Kṅezei dówżné? Wón wotmoji: Sto Tunow Wolija.
Na to jomu poda te Wopiſmo toho Dowa, kotreż wón hako Schoſar pod ſobu
mėjeſche, prajiczé: Woz twoje Wopiſmo, khe̓czé ſéṅ ßo, ha napiſai
ṗecżdżeſat. Potém wopraſcha jenoho druhoho: Té pak, ẇele ſé té dówżné?
Wón wotmoji: Sto Dre̓ṁeni Pżeṅczé. Ha tomu wón prajeſche: Woz tón twói
Liſt, ha napiſai woſémdżeſat.

Ha tón Kṅez, déż to pótnéw bė, pokwali toho<marginalia>♣Lc.♠ 16,
8.</marginalia> ṅezprawnoho Schoſaṙa, zo jo rozomṅe ztżiṅiw. Pżetoż te
Dżėcżi toho Swėta ſu na te Swoje wo <pb n="251"/>tém Wobſtaraṅu toho
Tżaſnoho rozomniſche, déżli te Dże̓cżi toho Swėtwa wo tém Wobſtaraṅu toho
Wėcżnoho.

Jėzus pżiſtaji: Ha ja wam praju: Tżiṅcże ſebi Pżecżelow z tém Mammonom
teje Ṅezprawnoſcze, zo woni was, déż wó nuzni budżecże, hoṙewozmu do
téch wėcżnéch Hétow.

Mammon jo Swowcżko zteje tedémſcheje Żidowſkeje Rétże, ha na Serbſki
rėka Bohaczſtwo. Te tżaſne Bohaczſtwo Jėzus ṁenuẇe Bohaczſtwo teje
Ṅezprawnoſcze;

1. Dokelż zẇetżoh’ naibóle z Ṅeprawdu ßo romadu nażkraƀe, ha nalichuẇe;
ha jara zrėdka déh jene wilke Bohaczſtwo tak czéle po Prawém jo, zo bó
żadén ṅezprawné Ṗeṅeżk ſobu nutzzmėſchané ṅebów. Tón ſtaré czérkwinſki
Wutżer Hieronymus wupraji: „Kóiżdé Bohaté jo habé ßam ṅezprawné, habé
nédém jenoho Ṅezprawnoho Herba; wón cze ṙecz: Zẇetżoh’ naibółe tak jo.
Kaiż ßo teiż ṙekṅe: „Kóiżdé Handleṙ rad zevże; hacżruniſch tola
zadżiwdże jedén taiki Handleṙ bócż mów, kiż żeni ṅezevże.

2. Dokelż te Bohaczſtwo jo ta Pżileżnoſcz k tei Ṅezprawnoſczi; cżi
Bohacżi ſchelake Rėchi wobóṅdu, kotréchż cżi Khudżi wobóṅcż ṅemóża.

3. Dokelż te tżaſne Bohaczſtwo jara ṅeruṅe jo do Cżwojekow rozdżėlene;
nėkotzi maja ẇele jacz hacż tṙebaja; druzé pak hiżcże to nimaja, żtoż
tṙebaja. Taika Dżėltwa zezdawa ßo nam ṅezprawna, ha bó woprawdże
ṅezprawna bówa, débó Bóh tón Kṅez nas Cżwojekow tuhdé na Zeṁi powṅe
wupwacżaw, ha mó po Sṁercżi żanoho Dopwacżeṅa wottżakuwacż ṅemėli.

Żtoż po Prawdże maſch, wot toho tżiṅ ſebi dobréch Pżecżelow, zatémhacż
cżi wunoſcha, rad nėżto wotedawai tém Khudém, habé teiż do bożoho Domu,
na Skutki teje Bohwſwużownoſcze. Pżetoż ta Jamóżna z toho, żtoż z
Ṅeprawdu ſé na ßo zcżanéw, ta ṅemóże Bohu ßo lubicż; te Ṅezprawne dérbi
bócż wrócżene Tomu, komuż ſwuſcha, tak daloko hacż móżno jo.

Tón Kṅez jo toho hebatoho Schoſaṙa pokwaliw, zo jo rozomṅe tżiṅiw; jo
pokwaliw tu joho rozomnu Prėdk<pb n="252"/>wobladainoſcz, zo jo ßo z
Tżaſom za Pżichodne wobſtaraw; ṅejo pak tola kwaliw tón joho zwó Skutk
toho Wohebaṅa. Tak ßo teiż na Paduchu pokwali ta joho pżeklepana
Wuſchiknoſcz, zo jo ſebi deṙe zaẇeſcz ẇedżaw, zo jo to — ha to — tak
ſchikwaṅe pṙeicżkrédnécż mów. Pżeczé pak tola ßo tama tón zwó Skutk toho
Kraṅeṅa.

Tu rozomnu Prėdkwobladainoſcz toho ṅezprawnoho Schoſaṙa nam Jėzus k
Pżikwadei prėdkpoſtaja, ha nam pżipraja: Pėkṅe z Tżaſom wobſtaraicże
ſebi tu pżichodnu Zbóżnoſcz ze Skutkami teje Miwoſcze, kaiż dowho Bóh te
Tżaſne wo waſchei Ruczé woſtaja; pżetoż na tei waſchei Zamóżnoſczi wó
ṅeiſcże powni Kṅeża, hale Schoſaṙo Boha toho Kṅeza, kotromuż zmėjecże
Rachnuwaṅo dawacż.

Żtó jo ſwėrné Zaſtoinik.

Żtóż wo mawéch Wėczach ſwe̓rné jo, tón jo<marginalia>♣Lc.♠ 16,
10.</marginalia> teiż ſwėrné wo wilkich Wėczach; ha żtóż wo tém Mawém
ṅeſwėrné jo, tón jo teiż wo Wilkim ṅeſwėrné. Scże wó ſwėrni ṅebóli wo
Nawożeṅu toho valſchnoho hebatoho Bohaczſtwa, żtó bó wam te prawo wėrne
Bohaczſtwo dowėriw? Scże ſwe̓rni ṅebóli wo tém, żtoż czuze jo, żtó bó wam
do Moczé podaw to, żtoż waſche jo?

Schė tżaſne Bohaczftwa ſu valſchne, ſu hebate, ſu nam czuze, jenoi na
Kwilu poſchcżene; mó je wobdżerżecż, ze Swėta ſobuzacż ṅemóżemó. Te
prawo wėrne Bohaczſtwa, kotreż budża nas do teje Wėcżnoſcze pżewodżecż,
potaikim naſche ſu, ha naſche woſtanu, to ſu te duchowne Daré, ta Nada
boża, te Swowo boże, Wėra, Nadżija, Luboſcz k Bohu, te kżeſczianſke
Pótſcziwoſcze, rc. Jėzus czéſche tém Varizeeṙam, ha teiż ſobu tém ſwojim
Wutżownikam ṙecz: Wó ṅemóżecże bócż dobri ſwėrni Zaſtoinikoẇe ha
Wotrocżczé bożi wo tém Wutżeṅu bożoho Swowa, wo tém Wudżėleṅu téch
duchownéch Kubwow; joli zo wó ṅeporjadṅe lubuẇecże te hinite Kubwa, ha
ṅechacże teſame po tei Woli bożei k Skutkam teje Miwoſcze nawożecż.

Żadén Wotrocżk ṅemóże dwėmai Kṅczomai<marginalia>♣Lc.♠ 16,
13.</marginalia> ſwużicż; pżetoż wón budże toho jenoho kedżbu ṅemėcż, ha
toho druhoho lubuwacż; habé né<pb n="253"/>dém k tomu jenomu ßo
dżerżecż, ha toho druhoho zadzpėwacż. Wó ṅemóżecże Bohu ſwużicż, ha teiż
ſwużicż tomu Mammonei.

Schitko to ſwóſchachu cżi Varizeeṙo, kiż bėchu naramni, za tém Tżaſném
wodżachu; ha woni ßo jomu ſmėjachu. Jėzus pak jim prajeſche: Wó ſcże
cżi, kiż wó ßami ßo zprawnoſczicże pżed Cżwojekami; hale Bóh pżelada te
waſche Wutrobé; ha żtoż pżed Cżwojekami ne̓zto kraſne jo, to jo pżed
Bohom Żadwawoſcz.

86. Polazuwaṅo.

Te Mandżelſtwo jo ṅerozdżėlnite.

Pżiſtupichu k Je̓zuſei Varizeeṙo, zpótuwachu<marginalia>♣Mth.♠ 19,
3.</marginalia> joho, ha prajachu: Hacż da jo Mużei dowolene tu ſwoju
Żonu wot ßo pużcżicż kaikejeżkuli Winé dla? Wón wotmoji, ha ṙekné jim:
Żto<marginalia>♣Mr.♠ 10, 3.</marginalia> jo wam Moyzes wukazaw? Woni
prajachu: Moyzes jo dowoliw tei Żoṅe jedén Lóz-Liſt napiſacż, ha tak ju
wot ßo pużcżicż. Na to jim Jėzus prajeſche: Ṅeiſcże da wó wo Moyzeſowéch
Knijach<marginalia>♣Mth.♠ 19, 4.</marginalia> teiż to lazuwali, zo Bóh,
kiż wo Zpotżatku toho Cżwojeka ztworiw jo, Muzkoho ha Żónſku jo ztżiniw?
Ha pżez tón Hort Hadama jo prajiw: tohodla<marginalia>♣Gen.♠ 2,
24.</marginalia> budże Cżwojek Nana ha Macż wopużcżicż, ha kſwojei Żoṅe
ßo dżerżecż, ha tei dwai, Muż ha Żona, budżetai jene Mjaſo, t. r.
romadże tak kaiż jedén Cżwojek. Potaikim Muż ha Żona ṅeiſtai jacz dwai
Cżwojekai, hale ſtai jene Mjaſo, jedén Cżwojek romadże. Żtoż da Bóh
zjenoſcziw jo, to ṅech Cżwojek rózno ṅerozdżėla.

Woni jomu prajachu: Pżetżo da jo Moyzes<marginalia>♣Mth.♠ 19,
7.</marginalia> wukazaw Żoṅe jedén Lóz-Liſt dacż, ha tak ju wot ßo
pużcżicż? Wón jim wotmoji: Moyzes jo po <pb n="254"/>tei Tẇerdoſczi teje
waſcheje Wutrobé wam dopużcżiw te waſche Żoné wot ßo pużcżicż; hale wo
Zpotżatku ṅejo tak bówo. Ja wam tohodla praju: Żtóżkuli tu ſwoju Żonu
wot ßo pṙeicżpóſcżele, (khiba toho Mandżelſtwa-Zwamaṅa dla,) ha jenu
druhu ſebi wozṁe, tón Mandżelſtwo waṁe; ha żtóż tu wotpóſuwanu k Żoṅe
ſebi wozṁe, tón teiż Mandżelſtwo waṁe.

Ha potém cżi joho Wutżownikoẇe wo tém<marginalia>♣Mr.♠ 10,
10.</marginalia> Doṁe joho zas wot tejeſameje Wėczé ßo dopraſchuwachu.
Ha wón jim prajeſche: Żtóżkuli tu ſwoju Żonu wot ßo pużcżi, ha jenu
druhu ſebi wozṁe, tón pżecżiwo ji Mandżelſtwo zwaṁe. Ha déż Żona ſwojoho
Muża wopużcżi, ha druhoho ſebi wozṁe, tak Mandżelſtwo zwaṁe. Kóiżdé, kiż
tu ſwoju Żonu wot ßo pużcżi, ha<marginalia>♣Lc.♠ 16, 18.</marginalia>
druhu ſebi wozṁe, Mandżelſtwo wama; ha żtóż tu wot Muża pṙeicźpużcżenu
ſebi wozṁe, tón teiż Mandżelſtwo zwaṁe.

Wo ſtarém Zakoṅu, déż Muż ze ſwojej’ Żonu ßo wobóṅcż ṅemóżeſche, ha wona
jomu jara pżecżiwna bė, móżeſche ju pṙeicż póſuwacż; dérbeſche pak ji
dacż jene Wopiſmo, z kotrémż wón to wuznawaſche ha wobſwėtzeſche, zo
ṅecha jeje déh jacz k ſebi bracż. Potém móżeſche wón ſebi druhu Żonu, ha
teiż wona druhoho Muża bracż. 5. Kn. Moy. 24, 1. To jo tém Żidam
dopużcżene bówo teje jich Lózoſcze dla k Wotwobrocżeṅu ẇetżeje Zwóſcze,
zo tṙebai bóchu Muże te ſwoje ſebi jara pżecżiwne Żoné ṅezacżepali,
débóchu jich hinak lóz bócż ṅemóli, hacż pżez tu Sṁercż.

Nėt pak wo nowém Zakoṅu jo Jėzus Kṙéſtus te Mandżelſtwo k jenomu ſẇatomu
Sakramentei wuzbėnéw; te Zjenoſcżeṅo Muża ha Żoné znaṁeṅa te Zjenoſcżeṅo
Jėzuſa Kréſtuſa z tej ſwojej Czérkẇu, ha tak jo tón Zẇazk toho
Mandżelſtwa ṅerozẇazanité; Muż dérbi ze ſwojej Żonu zjenoſcżené
zwoſtacż, kaiż Kréſtus ze ſwojej Czérkẇu zjenoſcżené woſtaṅe. Tak dṙe jo
nėt ta Cżeża toho Mandżelſtwa pocżeżena; za to pak nēt Mandżelſczé wo
tém Wėruwaṅu z toho ſẇatoho Sakramenta dóſtanu, ha w ſwojim <pb
n="255"/>Tżaſu pżikréduẇu tu Nadu bożu, tulei Cżeżu, ha teiż ſchē druhe
Cżeże toho Mandżelſtwa zkeriſcho zṅeſcz ha pżewiṅecż.

Ważniwéch Winow dla móżetai dṙe teiż nėt Muż ha Żona wot Wobódleṅa,
Blida, ha Woża rózno rozdżėlenei bócż; tola pak, kaiż dowho woboi hiżcże
żiwoi ſtai, żadén wot ṅeju ṅeſṁe do druhoho Mandżelſtwa ſtupacż. 1.
Khor. 7, 11.

Wot Kṅeżniſtwa.

Cżi Wutżownikoẇe ṙeknéchu k Jėzuſei: Déż<marginalia>♣Mth.♠ 19,
10.</marginalia> ta We̓cz toho Muża ze ſwojej’ Żonu tak ßo ma, ṅejo dobre
ßo wożenicż. Wón jim prajeſche: To ṅecha ſchitkim do Wowé, hale jenoi
tém, kotrémż jo z Boha date. Pżetoż, woni ſu Wure̓zani, kiż z macżernoho
Żiwota taiczé ßo narodżili ſu; ha ſu Wurėzani, kiż wot Cżwojekow
wure̓zani ſu; ha ſu teiż Wurėzani, kiż ßami ßo wurėzali ſu toho ṅeƀeſkoho
Kraleſtwa dla. Komuż tolei do Wowé dżo, tón ṅech ſebi je do Wowé wozṁe.

Tżiſte Kṅeżṅiſtwo ßo Bohu woſobṅe deṙe zpodoba. Tu Tżiſtotu vrėinoho
Żtante ṅezraṅenu dżerżecż, ha teiż tżeſnoho Mandżelſtwa ßo zwinécż, to
dṙe ṅejo pżikazane; żtóż pak Bohu k Tżeſczi ze ſwojeje dobṙeje Wole k
tomu ßo podwola, zmėje za to jene jara kraſne Móto wo Ṅeƀeſach.

87. Polazuwaṅo.

Tón bohaté Muż, ha tón Proſcheṙ.

Jėzus taklei pojedaſche: Wón be̓ jedén bohaté Cżwojek,<marginalia>♣Lc.♠
16, 19.</marginalia> kiż ßo wobłekaſche z purpurowej Draſtu, z tém
naiwoſobniſchim cżeṅcżkim ṁechkim Pwatom, ha ſchėdṅe kermuſchuwaſche,
lute wuƀerne kwóżcże Kuſki wużiwaſche. Be̓ pak teiż jedén Proſcheṙ z
Ṁenom Lazarus, kiż pżed joho Durjemi leiżeſche powné Brjódow. Tón ſebi
żadaſche ßo ſécżicż wot téch zbótnéch Dṙebeṅcżkow, kiż wotpaduwachu wot
Blida toho Bohatoho, <pb n="256"/>ha Nichtó je jomu ṅeda; hale te Pſé
kṅomu pżikhadżachu, ha lizachu te joho Rané.

Dóndże ßo, zo tón Proſcheṙ wumṙe; ha ta<marginalia>♣Lc.♠ 16,
22.</marginalia> joho Duſcha bó wot ſẇatéch Jandżelow doṅeſena do
Abrahamowoho Klina. Wumṙe pak teiż tón Bohaté, ha ta joho Duſcha bó do
Hele zaṙebana.

Ne̓t wo tei Heli ha helſkich Matrach — wón tei ſwojei Wotżi pozbėnéwſchi,
wulada wot daloka Abrahama, ha wo joho Kliṅe toho Lazara. Ha wón zawowa:
Wotze Abrahamo, ſme̓l ßo nado mnu, ha póſcżel Lazara, zo bó wón
knaiṁeṅſchom tola Kóncżk ſwojoho Porſta do Wodé tunknéw, ha tón mói
Jazék kuſacżk wokwódżiw; pżetoż telei Pwóṁeṅa ṁe ſuroẇe zprażeja.

Abraham jom prajeſche: Séhno, dopómṅ ßo,<marginalia>♣Lc.♠ 16,
25.</marginalia> zo té te twoje Dobre wo twojim Żtẇeṅu ſé wotebraw, ha
zo Lazar teiż te Zwo wucżerpew jo. Ne̓t wón dóſtawa te Wokżeẇeṅa, té pak
maſch Czẇelu. Ha pżi wſchim tém jo ſreidża ƀez nami jena wilka Hubina
wobtẇerdżena, tak, zo cżi, kiż ne̓dże bochu czéli jow wot nas kwam dele
dóṅcż, tola ṅemóża; ha teiż żadén tam wot was jow knam hoṙe pżiṅcż
ṅemóże.

Ha tón zatamané Bohaté prajeſche: Tak da cże ja proſchu Wotze, póſcżel
té Lazara do toho Domu mojoho Nana; pżetoż ja mam hiżcże ṗecż Bratrow,
kiż teiż taiczé ſu, hako ja bów ſém, zo bó wón jim dopojew ha
wobſwėtkoſcziw, kah mi ßo zeſchwo jo; zo teiż woni do toholei Me̓ſta téch
Matrow bóchu ṅepżiſchli.

Abraham jomu wotmoji: Schak maja woni<marginalia>♣Lc.♠ 16,
29.</marginalia> Moyzeſa, ha téch Provetow, na téch ṅech poſuchaja. Wón
pak prajeſche: Ne̓, Wotze Abrahamo, Moyzeſa ha téch Provetow woni kedżbu
nimaja; hale débó jedén wot téch Wumṙetéch k nim pżiſchow, bóchu woni
pokucżili. Na to Abraham: <pb n="257"/>

Déż woni Moyzeſa ha téch Provetow ṅepoſuchaja, tak teiż ṅebudża wėricż,
bórṅe bó teiż jedén wot Mordwéch ſtanéw.

Oh! kah zatraſchṅe zeudné Kóncz maja toho Swėta Ẇeſela, déż wuṗe ßo
lubuẇu! Ha kah jara zẇeſeliwé Kóncz maja te pżitomne Horja, déż Bohu k
Tżeſczi wo Sczerpnoſczi ßo docżerpja!

Dale pak z toholei Jėzuſowoho Pojedaṅa zjawṅe doſcz ßo pokazuẇe 1., zo
te Duſche téch Wotemṙetéch ṅemóża po ſwojei Woli na Swėt ßo wróeżicż,
khiba jenoi z bożeje Porutżnoſcze, habé z woſobnoho bożoho Dopużcżeṅa.
Ha 2., zo pak Bóh tón Kṅez to tém Duſcham ṅeporutża ha ṅedowola, khiba
jara zrėdka zadżiw déh, déż po Wuznacżu bóizkeje Mudroſcze jena jara
wilka ważniwa Wina ha ſẇate Wotpoladaṅo k tomu jo.

Żto da zmėje rozomné bożomu Swowu wėriwé Kżeſczian, żto zmėje dżerżecż
do téch tak ſchelakich Pojedaṅcżkow wot Scheṙeṅow, wot Wopokazuwaṅa téch
Duſchow? Mawko. Zadżiw déh móże jene taike Pojedaṅo wėrno bócż; ẇetżi
Tjel ſu to Baſnicżki.

88. Polazuwaṅo.

Wot Pżikhada bożoho Kraleſtwa.

Cżi Varizeeṙo Je̓zuſa praſchachu: Déha da<marginalia>♣Lc.♠ 17,
20.</marginalia> pżiṅdże te boże Kraleſtwo? Woni mėṅachu te Kraleſtwo
toho ſlubenoho Meſiaſa, wot kotrohoż ßo nadżijachu, zo budże jich z toho
Rómſkoho Podanſtwa wumóżicż, ha tuhdé na Zeṁi wo ſwėtnei Hordoſczi
kraluwacż. Potaikim woni Jėzuſa żpotuwachu teje joho Khudobé ha
Poniżnoſcze dla, hako bóchu ṙekli: Té prajiſch, zo te Kraleſtwo boże ßo
zpżibliżiwo jo; déha da budżeſch zpotżecż kraluwacż, ha tu twoju
Hordoſcz wopokazuwacż?

Jėzus jim wotmoji: Te boże Kraleſtwo ṅepżiṅdże z wonkocżnej Kraſnoſczu;
wone teiż ṅebudże prajene: Lei tuhlei jo; habé, lei tamlei jo; pżetoż
leicże te Kraleſtwo boże jo wo was nutzi. Żtóż do Jėzuſa wėri, tu joho
Wutżbu dopelṅa, ha tak Bo<pb n="258"/>hu na ſebi kraluwacż da; tón ma wo
ſebi te Kraleſtwo bożeje Nadé, ha budże po Sṁercżi pżeſadżené do toho
Kraleſtwa ṅeƀeſkeje Zbóżnoſcze.

Tém ſwojim Wutżownikam pak Je̓zus prajeſche:<marginalia>♣Lc.♠ 17,
22.</marginalia> Pżiṅcż budża taike Dné, wo kotréchż budżecże wó
pożadacż jenoi lutki jedén Dżeṅ toho cżwojetżoho Séhna woladacż, hale wó
joho woladacż ṅebudżecże. Hako bó ṙek: Po mojim Do-Ṅeƀes-Zpėcżu budżecże
wó tżaſto wo wilkich Téſchnoſcżeṅach żadacż jenoi na jedén Dżeṅ zo mnu
porétżecż, ṁe za Radu wopraſchecż mócz; hale podarmo.

Ha woni budża k wam prajicż: Leicże tuhlei<marginalia>♣Lc.♠ 17,
23.</marginalia> jo, leicże tamlei jo tón Meſias! Ṅeṅdżcże tam,
ṅepoſkaicże na ṅich. Ẇele taikich Hebawczow jo pobówo, kiż ſu ßo za toho
Meſiaſa wondawali, ha téch Żidow narétżeli napżecżo tém Rómſkim ßo
zbėhacż; hale ſchiczé cżiſami ſu hubené Kóncz zali.

Pżetoż, kaiż tón Bóſk horku pod Ṅebjom ßo<marginalia>♣Lc.♠ 17,
24.</marginalia> zaſwe̓tli, ha ſchitko, żtoż delku pod Ṅebjom jo,
wobſwe̓tli; tak budże tón cżwojetżi Séhn wo tém ſwojim Dṅu. Na tón ſudné
Dżeṅ budże Kréſtus pżiṅcż nahle, tola pak zjawṅe, budże deṙe k widżeṅu,
ṅebudże tṙeba żanoho Pojedaṅa ha Pokazuwaṅa. Hale pṙedé dérbi wón ne̓t
ẇele cżerṗecż, ha zacżiſṅené bócż wot toholei Zplahwa.

Kaiż wone be̓ wo tém Tżaſu toho Noe, tak<marginalia>♣Mth.♠ 24,
37.</marginalia> budże tón Pżikhad toho cżwojetżoho Séhna. Pżetoż, kaiż
tedém pżed tei Lijeṅczu Ludżo jėdżachu ha pijachu, ßo żeṅachu ha
wudawachu hacż do toho Dṅa, wo kotrémż Noe do toho Kachcża nutzdżėſche,
ha je ṅezpóznachu, hacż ta Lijeṅcza jich napadże, ha jich ſchitkich
zkónczuwa; tak budże teiż tón Pżikhad toho cżwojetżoho Séhna.

Kaiż jo ßo ſtawo wo tém Tżaſu toho Lota;<marginalia>♣Lc.♠ 17,
28.</marginalia> woni je̓dżachu ha pijachu, woni kupuwachu ha pżedawachu,
woni żcżėpjachu ha twaṙachu; wo tém Dṅu pak, hacż Lot ze Sodomé
woteṅdże, <pb n="259"/>potża Woheṅ ha Schwabél z Ṅebja padacż, ha
zkónczuwa jich ſchitkich. Taklei budże teiż wo tém Dṅu, déż tón Séhn
toho Cżwojeka ßo wozjeẇicż budże.

Tedém, żtóż ßam horku na Tze̓ſche budże, te<marginalia>♣Lc.♠ 17,
31.</marginalia> joho Zmachi pak delku wo Doṁe, ton ṅech dele ṅele̓ze
teſame ſebi zebracż; ha żtóż budże wonku na Polu, tón ṅech ßo teiż
ṅewrócża po to, żtoż zadé ßo ma. Zpominaicże na tu Lotowu
Żonu,<marginalia>♣Gen.♠ 9, 26.</marginalia> kotraż, déż ßo woladné, na
Blaku mordwa ſtejo woſta. Hako bó ṙek: Schitka Staroſcz za te Tżaſne
budże tedém tżiſcże podarmo; tak da jenoi k Bohu ßo wowaicże, ha
ſtaraicże ßo za tu Zbóżnoſcz.

Żtóż za tém póṅdże te ſwoje tżaſne Żiẇeṅo ſebi<marginalia>♣Lc.♠ 17,
33.</marginalia> wuhajicż, tón budże je wotbócż; żtóż pak do bożeje Wole
zpodwolané te ſwoje Żiẇeṅo ſém podacż budże, tón budże ſebi ktomu
prawomu Żiẇeṅu dopomhacż.

Ja wam praju: Wo teiſamoi Noczé budżetai dwai wo jeném Wożu; tón jedén
budże k Nadże zaté, ha tón druhi budże wopużcżené. Dwe̓ budżetei romadże
mlėcż: (tedém te Żoné ṁelachu z rutżnémi Móncżkami;) ta jena budże k
Nadże zata, ha ta druba budże wopużcżena. Dwai budżetai romadże na Polu;
tón jedén budże k Nadże zaté, ha tón druhi budże wopużcżené. Wot Téch,
kiż nėt tuhdé na Swėcże romadże wobkhadżuẇu, budża nėkotzi zbóżni,
nėkotzi zatamani, zatém hacż ſebi żadén zaſwużiw jo.

Cżi Wutżowniczé joho wopraſchachu: Kṅeże, dże,<marginalia>♣Lc.♠ 17,
36.</marginalia> na kotrém Mėſcże to budże? Ha wón jim ṙekné: Dżeiżkuli
te Cże̓wo jo, tam te Hodleṙe ßo zromadżeja. Nėkotre Hodleṙe jėdża jenoi
żiwo Zwėṙata, ha te maja tak wótre Widżeṅo, zo tu ſwoju Czérobu wot
daloka widża; nėkotre Hodleṙe teiż mordwo jėdża, ha te maja tak dobru
Tżuchawu, zo tu ſwoju Czérobu wot daloka tżuja. Kréſtus czéſche ṙecz:
Tón mói Pżikhad k tomu zromadnomu Sudei Nikomu zakhowané woſtacż
ṅebudże. <pb n="260"/>Dżeiż Ja tón Sudnik budu, tam budża teiż nédém
ſchiczéṙeṅe zromadżeni, kaiż Hodleṙe k Cżėwu.

Dokelż Jėzus pódla toho Mėſta Jėruzalem kżiżuwané, ha tam te joho Cżėwo
wo tém Hroẇe poleiżawo jo; ma ßo za to: zo teiż tam wo tém dowhim
ſchėrokim Dołe Jozavat tón zromadné Sud budże.

Nėkotzi Piſma-Rozomni te nēt wopiſane Swowa Jėzuſowo zwożuẇu na te
Zahuƀeṅo ha Zapuſcżeṅo toho Mėſta Jėruzalem, ha toho Żidowſ koho Kraja;
żtoż z bożoho Zeſchikuwaṅa ßo ſtawo jo woſém ha tziczécżi Lėt po
Kréſtuſowém Cżerṗeṅu. Jara, jara ẇele Żidow jo tedém Kóncz zawo. Cżi
Kżeſczieṅo pak ſu z Tżaſom ſtronu woteṅſchli.

89. Polazuwaṅo.

Ta Wudowa ha tón lózé Sudnik.

Jėzus tém ſwojim Wutżownikam jene Pżirunaṅo<marginalia>♣Lc.♠ 18,
1.</marginalia> pre̓dkpżiṅeſe wot toh’, kah maja pżeczé Boha proſécż, ha
to ßo jim woſtudżicż ṅedérbi. Wón taklei pojedaſche: Wo jeném Me̓ſcże be̓
jedén Sudnik, kotréż ßo Boha ṅebojeſche, ha teiż pżed Cżwojekami ßo
ṅehaṅbuwaſche. Be̓ pak teiż wo tém Me̓ſcże jena Wudowa; ha ta k ṅomu
khodżeſche, ha na ṅoho wowaſche: Wuſudż mi te Prawo na mojoho
Napżecżnika.

Ha wón dowho ṅechaſche. Potém pak ßam pżiſebi taklei ſebi rétżeſche:
Hacżruniſch ja Boha ßo ṅebóju, ha Cżwojekow ßo ṅehaṅbuẇu, tola, dokelż
talei Wudowa mi ẇele Ṅeme̓ra natżiṅi, czu ji te Prawo wuſudżicż; zo bó
ƀez Kóncza ṅebe̓jawa ṁe czẇeluwacż, ha na Poſłetku z lózémi Swowami do
mṅe ßo ṅedawa.

Ha tón Kṅez Jėzus jim pżipraji: Poſuchaicże,<marginalia>♣Lc.♠ 18,
6.</marginalia> żto tón lózé Sudnik prajiw jo. Bóh tón Kṅez pak, kiż
zprawné ha ſmėlné jo, hacż ṅebudże wobaracż ha tei Zwóſcżi wutornécż
téch ſwojich Wuzwolenéch, kiż wodṅo ha noczé k ṅomu ßo wo<pb
n="261"/>waja? Hacż budże te jich Potwótżeṅo dowho cżerṗecż? Ja wam
praju: Wón budże w prawém Tżaſu po nich ßo hoṙebracż. Hale déż tón Séhn
toho Cżwojeka pżiṅcż budże, hacż budże wón teiż We̓ru na Zeṁi namakacż?

Tón Varizeer ha tón Czwónik.

Jėzus pak teiż k ne̓kotrém taikim, kiż ßami<marginalia>♣Lc.♠ 18,
9.</marginalia> na ßo ẇele twaṙachu hako bóchu zprawni bóli, ha téch
druhich zadzpėwachu, prajeſche telei Pżirunaṅo: Dwai Cżwojekai
hoṙedże̓ſchtai do toho Templa ſo modlicż; jedén be̓ Varizeer, tón druhi
pak Czwónik. Tón Varizeer ſtejiczé ßam pżiſebi tolei zpe̓waſche: Bożo, ja
ßo cżi dżakuẇu, zo ja ṅeiſém taiki hako druzé Cżwojekoẇe Rubeżniczé,
Ṅezprawni, Mandżelſtwa-Wamaṙo, teiż nicz hako tónlei Czwónik. Ja ßo
poſcżu dwóiczé za Tédżeṅ; ha wotedawam tón Dżeſatk wot ſchitkoho, żtoż
mam. Tón Czwónik pak nazdala zaſtaṅſchi, ṅezważi ßo hiżcże tei ſwojei
Wotżi k Nebju pozbe̓nécż, ha bijeſche ßo na te ſwoje Wutrobṅo, prajiczé:
Bożo, bódż mi Re̓ſchnikei nadné!

Ja wam praju: Tonlei jo wuzprawṅené do ſwojoho Domu deleſchow pżed tém
Tamóm. Pżetoż, kóiżdé, kiż ßo powóſcha, budże zponiżené; ha żtóż ßo
poniża, Tón budże powóſchené.

Jėzus mawo Dżėcżi k ſebi pużcża.

Woni pak teiż mawe Dże̓cżatka k Jėzuſei pżiṅeſechu,<marginalia>♣Lc.♠ 18,
15.</marginalia> zo Je̓zus bó je podotkaw, na nje Ruczé powożiw, ha ßo
pomodliw. Cżi Wutżowniczé<marginalia>♣Mth.♠ 19, 13.</marginalia> to
widżiwſchi, ſwaṙachu jich, ha rożachu tém Noſcheṙam. Hacż Je̓zus to
wulada, wozné jim zazwo,<marginalia>♣Mr.♠ 10, 13. ♣Lc.♠ 18,
10.</marginalia> ha téch Noſcheṙow kſebi zawowaiſchi, ṙekné: Daicże
ſchak tém Mólicżkim ke mni pżiṅcż, ha ṅewobaraicże jim; pżetoż Taikich
jo te Kraleſtwo boże. Zawe̓rno praju ja wam: Żtóż toho bożoho Kraleſtwa
ṅewozṁe kaiż jene Dżėcżo, tón do ṅoho ṅepżiṅdże.

<pb n="262"/>

Zo té z tej Wėru do Jėzuſa mów ſtupicż do teje joho Czérkẇe, kotraż jo
te boże Kraleſtwo na Zeṁi, jo cżi nuzṅe trėbna ta Poniżnoſcz; zo mów
doſtupicż do teje Zbóżnoſcze, kotraż jo te boże Kraleſtwo wo Ṅeƀeſach,
jo cżi nuzṅe trėbna ta Ṅewinoitoſcz habé Tżiſtoſcż wot Rėchow; kaiż te
mawo Dżėcżi poniżne ha ṅewinoite ſu.

Ha Je̓zus te Dże̓cżatka wokoſchuwaſche, ha<marginalia>♣Mr.♠ 10,
16.</marginalia> tei ſwojei Ruczé na ṅe kwadżiczé żonuwaſche je.

90. Polazuwaṅo.

Tón bohaté Modżentz.

Déż Jėzus na Pucż wondżėſche, pżibėiża jedén<marginalia>♣Mr.♠ 10, 17.
♣Lc.♠ 18, 18.</marginalia> woſobné Modżentz, pżed nim na Kolena padże,
proſcheſche joho, prajiczé: Dobré Miżtéṙe, żto mam ja Dobroho tżinicż,
zo bóch te we̓cżne<marginalia>♣Mth.♠ 19, 16.</marginalia> Żiẇeṅo dóſtaw?
Jėzus jomu wotmoji: Żto ṁe praſcheſch za tém Dobrém? Ha żto ṁe
Dobroho<marginalia>♣Mr.♠ 10, 18.</marginalia> ṁenuẇeſch? Nichtó ṅejo
dobré hacż Bóh tón jenicżki.

Kóiżdé Cżwojek ma te ſwoje Brachi; tak żadén powṅe dobré ṅejo. Dokelż
tónlei Modżentz Jėzuſa wo ſwojei Wutroƀe za Boha ṅemėjeſche, ṅechaſche
Jėzus wot ṅoho dobré ṁenuwané bócż.

Czeiſch pak k Żiẇeṅu nutzhicż, dżerż te Kazṅe.<marginalia>♣Mth.♠ 19,
17.</marginalia> Na to tón Modżentz: Kotre Kazṅe? Jėzus jomu wotmoji:
Schak we̓ſch te Kazṅe: Té ṅedérbiſch<marginalia>♣Mr.♠ 10,
19.</marginalia> Mandżelſtwa wamacż, ṅedérbiſch morduwacż; ṅedérbiſch
kranécż; ṅedérbiſch valſchnoho Swe̓tzeṅa dawacż; ṅedérbiſch Nikoho
wobżkhodżicż; dérbiſch Nana ha Macż tżeſczicż; ha
ſwojoho<marginalia>♣Mth.♠ 19, 19.</marginalia> Bliſchoho lubuwacż kaiż
ßo ßamoho.

Tón Modżentz wotmoji: Miżtéṙe, ſchitke telei Kazṅe ſém ja wot mojeje
Mawoſcze ſém dżerżaw;<marginalia>♣Mr.♠ 10, 21.</marginalia> żto mi
hiżcże brachuẇe? Jėzus na ṅoho ladaſche, mėjeſche joho lubo, ha ṙekné
jomu: Jene<marginalia>♣Mth.♠ 19, 21.</marginalia> cżi hiżcże brachuẇe;
czeiſch-li dozpowné bócż, <pb n="263"/>dżi, ropżedai ſchitko żtoż
zamóżiſch, rozdawai je do Khudéch, ha té zmėjeſch Pokwad wo Ṅeƀeſach; ha
potém pżiṅdż zas, ha khodż za mnu.

Hacż tón Modżentz telei Swowa be̓ ſwóſchaw, woteṅdże wón zrudné; pżetoż
wón me̓jeſche ẇele Kubwow.

Déż pak Jėzus widżeſche, zo wón ßo zrudżiw<marginalia>♣Lc.♠ 18, 24.
♣Mr.♠ 10, 23.</marginalia> be̓, wokopoladuiczé prajeſche ktém ſwojim
Wutżownikam: Oh! kah cżeżczé cżi, kiż Bohaczſtwa maja, do bożoho
Kraleſtwa nutzpóṅdu! Zawėrno<marginalia>♣Mth.♠ 19, 23.</marginalia>
praju wam ja: Zcżeżka budże jedén Bohaté do ṅeƀeſkoho Kraleſtwa pżiṅcż.

Na telei joho Swowa cżi Wutżowniczé jara<marginalia>♣Mr.♠ 10,
24.</marginalia> ßo ſtróżichu; ha Je̓zus zas k nim prajeſche: Ja wam je
hiżcże jón praju, o moje Dżėcżi, oh! kah cżeżko wone jo, zo cżi, kiż ßo
dowe̓ṙa na te ſwoje Bohaczſtwo, do bożoho Kraleſtwa pżiṅcż móli! Lóżije
jo, zo jedén Kaṁel pżez te Wuſchko jeṅeje Jowé pżele̓ze, hacż zo jedén
Bohaté do bożoho Kraleſtwa pżiṅdże.

Déż cżi joho Wutżowniczé tolei ſwóſchachu,<marginalia>♣Mth.♠ 19, 25.
♣Mr.♠ 10, 26.</marginalia> hiżcże ẇele jacz ßo pżeſtróżachu, ha ƀeſobu
prajachu: Ha żtóha da móże zbóżné bócż? Jėzus na nich ladaiczé ṙekné
jim: Pola Cżwojekow jo to ṅemóżne, tola pak nicz pola Boha; pżetoż pola
Boha ha z bożej Pomoczu jo ſchitko móżno.

Nėt Pėtér do Rétżi padże, ha prajeſche k Jėzuſei:<marginalia>♣Mth.♠ 19,
27.</marginalia> Lei mó ſmó ſchitkoṙeṅe wopużcżili, ha ſmó za tobu
woteṅſchli; żto da nam za to budże? Je̓zus jomu wotmoji: Zawėrno wam ja
praju: Wó, kiż wó ṁe ſczėhuwali ſcże, budżecże wo tém Znowa-Narodżeṅu,
po tém Hoṙezeſtawaṅu na tón ſudné Dżeṅ, déż tón Séhn toho Cżwojeka
ſeidżecż budże na tém Stole teje ſwojeje Majeſtoſcze, hai wó budżecże
teiż ſobu ſeidżecż na dwanacżich Stowach, ha ſudżicż te dwanacże Swóibé
Izraela.

<pb n="264"/>

Ha wón żadén ṅejo, kotréż moje dla, habé toho<marginalia>♣Mr.♠ 10,
29.</marginalia> Evangelium dla wopużcżi Khe̓iżu, habé Bratrow, habé
Sotré, habé Nana, habé Macż, habé Żonu, habé Dże̓cżi, habé Pola; żadén
ṅejo, kiż bó za to ne̓t wo témlei Tżaſu na Sto krótż ṅedóſtaw Khe̓iże, ha
Bratrow, ha Sotré, ha Macżeṙe, ha Dżėcżi, ha Pola wo téch Pżeſczėhach;
ha wo tém pżichodném Swe̓cże te wėcżne Żiẇeṅo. Ẇele pak wot téch, kiż nėt
cżi pre̓ṅi ſu, budża cżi poſleṅi; ha kiż nėt cżi poſleni ſu, budża cżi
prėṅi.

Cżi prėṅſchi Kżeſczieṅo po tei Jėzuſowei Kazni ƀeſobu jara ßo lubuwachu.
Déż bóchu nėkotzi wot nich teje ſẇateje Wėré dla wot ſwojich
naibliſchich Kṙeje-Pżecżelow zaſtortżeni, wopużcżeni, ſcheje Zamóżnoſcze
wuróbeni, Taikim druzé Kżeſczieṅo, kotréchż ſchudżom ẇele bė, po wſchei
Móżnoſczi Dobrotu tżiṅachu; ha tak cżi Pżeſczėhani wo téch Pżeſczėhach
namakuwachu Sto krótż jacz Nanow, Macżerow, Bratrow ha Sotrow, hacż
wopużcżili bėchu. Ha Bóh ßam jim wo tei wonkocżnei Nuzé znutzka tu
Wutrobu tak zpokojeſche ha rozẇeſeleſche, zo bėchu nėt Stokrótż
zpokoiniſchi, ẇeſelſchi hacż déhpṙedé.

Kaṁel jo jene horbate Zkocżo ẇetże hacż Kóṅ; zo taike Zkocżo pżez tu
Dżėrku jeṅeje Jowé pżelėſcz dérbjawo, to jo tżiſcże ṅemóżno. Hacż da jo
teiż tak ṅemóżno, zo mów jedén Bohaté zbóżné bócż? Hai, joli zo wón te
ſwoje Bohaczſtwo lubuẇe, tu Wutrobu na nje wėſcha, tu Dowėrnoſcz na nje
ſtaja, tak na Boha zabówa, ha te Bohaczſtwo za ſwojoho Boha ma.

Hale ta Nada boża móże teiż tomu Bohatomu tu Wutrobu tak roſwėtłecż ha
zhnuhacż, zo wón toho Bohaczſtwa wuṗe ṅelubuẇe, po tei Woli bożei deṙe
je nawoża k Skutkam teje Miwoſcze, pżeczé tak wotmóſlené, zo cze teiż
ſchitke ſwoje Bohaczſtwa pużcżicż ha wotbócż, radſcho tola, hacż bożu
Kazṅu pżeſtupicż. Taiki Bohaté jo khudé po tém Duchu, ha budże zbóżné.

Taiczé Bohacżi ſu bóli wo ſtarém Zakoṅu cżi ſẇacżi Wótſczoẇe Abraham,
Izaak, Jakub, Job rc., kotrémż bė Bóh jara wilku tżaſnu Zamóżnoſcż
wobradżiw. Wo no<pb n="265"/>wém Zakoṅu jo teiż ƀez Vėrżtami ẇele
taikich bówo, kiż te ſebi do Rukow podate Bohaczſtwo k bożei Tżeſczi
jara deṙe ſu nawożeli.

Dokelż pak tola ƀez témi Bohatémi wele jaczé jo Taikich, kiż te
Bohaczſtwa wuṗe lubuẇu, naramni ha zkupi ſu, habó nédém wopaki je
nawożeja; tak pżeczé jo ha woſtaṅe wėrno te Jėzuſowo Wuprajeṅo „Zo cżi
Bohacżi zcżeżka zbóżni budża. Té, kiż té khudé ſé, dżakui ßo Bohu, zo jo
cżi z Pucża zrumuwaw jedén ſtraſchné Zadżėwk teje Zbóżnoſcze, ha cżi
wotewzaw tu Pżileżnoſcz k ẇele Rėcham.

Jėzus tomu Modżentzei ṅejo prajiw: Czeiſch-li zbóżné bócż, wopużcż
ſchitko —, nė; wón jo jenoi jomu prajiw: czeiſch-li dozpowné bócż, ha
jene woſobniſche Móto wo Ṅeƀeſach dóſtacż —. Po taikim, zo dérbjaw jedén
tu ſwoju tżaſnu Zamóżnoſcż tżiſcże wopużcżicż —, to Jėzus ṅejo pżikazaw
hako jenu Kazṅu, hale to jo jenoi wuradżiw hako jenu dobru Radu. Telei
Jėzuſowo Wuradżeṅo ſu wo prėṅſchich Tżaſach toho Kżeſczianſtwa dopelṅeli
naipṙedé cżi Jėzuſowi Wutżownikoẇe, ha po jich Pżikwadże cżi prėṅi
Wėriwi wo Jėruzaleṁe, kiż tu ſwoju Zamóżnoſcz tém Japożtowam k Noham
kwadżechu, ha k Zdżerżeṅu teje Zromadżizné wotedawachu, kaiż piſa
Lukaſch wo Japożtowſkich Stawiznach 4, 34.; potém dale pak cżi Putniczé,
kotréchż wo ſtaréch Tżaſach jara ẇele bówo jo. Wo poſleṅſchich Tżaſach
ſu te Jėzuſowo Wuradżeṅo dopelṅeli, ha hiżcże je dopelṅeja te klóżtérſke
Kṅeżné, cżi klóżtérſczé Duchowni, kiż ſcheje tżaſṅeje Zamóżnoſcze ßo
wotṙeknu, tak, zo żadén wot ṅich ßam za ßo żaṅeje Zamóżnoſcze mėcż
ṅemóże; hacżruniſch te Klóżtéré Kubwa ha Nutzpżiṅdżeṅa maja, z kotréchż
budża woni ſchiczé pżezjene zeżiẇani. Tém, déż te ſwoje dżerża, Bóh ßam
tu Wutrobu tak zpokoja, zo woni, hacżruniſch nitżo wo ſwojei Moczé
nimaja, tola Sto krótż mėrniſchi, zpokoiniſchi, ha ẇeſelſchi ſu, déżli
Druzé pżi ſwojich Nukniczach, ha Dobrotach toho Swėta.

Pėtér ha druzé joho ruṅa Wutżownikowe bėchu Rébakoẇe bóli, ta jich
Zamóżnoſcz bė bówa nėkotre Tżowmiki ha Sétże. Kah móżeſche wón k Jėzuſei
ṙecz: Mó ſmó ſchitko wopużcżili, hako bóchu htó wė kaike Nukniczé
wopużcżili? Déż woni tola zkoroiſch nitżo ſu ṅemėli. Hale <pb
n="266"/>Bóh widżi ha ważi tu Mós teje Wutrobé. Tón khudé Khėżkar tu
ſwoju żpatnu Hėtu, tu ſwoju mólicżku Zamóżnoſcz runiſch tak, ha tṙebai
hiżcże jaczé lubuẇe, déżli tón Bohaté Zemjank te ſwoje Rodé ha Tawzénté;
ha déż mawo ma, żada ha próczuẇe ßo zatém, zo bó jaczé dóſtaw. Cżi
Wutżownikoẇe pak ſu to, żtoż ſu mėli, pużcżili, ha teiż ſu pużcżili tu
Żadoſcz za jaczé; woni ſu ſchoho tak ßo zdali, zo na Swėcże nitżo jacz
mėcż ṅechachu. Tak ſu woni woprawdże ſchitko wopużcżili.

91. Polazuwaṅo.

Dżėwacżeṙo wo tei Winczé.

Jėzus taklei rétżeſche: Porunoſcżene jo te Kraleſtwo<marginalia>♣Mth.♠
20, 1.</marginalia> téch Ṅebes jenomu Cżwojekei Hozpodarei, kotréż nédém
rano wondżėſche Dże̓wacżeṙow do ſwojeje Winczé najimacż. Ha déż wón ztémi
Dżėwacżeṙemi pżez jene pżiſchow bė jim dacż po Dżeſatniku na Dżeṅ,
póſuwa wón jich do ſwojeje Winczé. Ha zas wundżiwſchi woko teje tzecżeje
Żtundé toho Dṅa, wulada na Torożcżu druhich próznéch ſtejaczéch, ha
ṙekné jim: Dżicże teiż wó do mojeje Winczé, ha ja czu wam dacż, żtoż
praẇe jo. Ha woni woteṅdżechu do teje joho Winczé. Zas wundże wón woko
teje ſchėſteje, ha woko teje dżeẇateje Żtundé toho Dṅa, ha teiż tak
ztżini. Wón pak teiż hiżcże wundże woko teje jėdnateje Ztundé toho Dṅa,
t. r. tu poſleṅu Żtundu do Swóncza, habé pżed ßamóm Ẇetżorom, natṙechi
druhich ſtejaczéch, ha ṙekné jim: Żto wó tuh tón czéwé Dżeṅ prózni
ſtejicże? Woni jomu wotmojichu: Dokelż nas Nichtó ṅejo najaw. Ha wón jim
praji: Dżicże teiż wó do mojeje Winczé.

Déż bė ßo zẇetżoriwo, prajeſche tón Kṅez teje Winczé tomu ſwojomu
Wobſtaricżerei: Za<pb n="267"/>wowai téch Dżėwacżeṙow, ha dai jim tu
Zdu, zpótżniwſchi wot téch Poſlenich hacż k tém Prėnim. Déż da
pżiṅdżechu cżi, kiż be̓chu woko teje jėdnateje Żtundé zapotżeli dżėwacż,
dóſtachu kóiżdé po Dżeſatniku. Déż pak pżiṅdżechu cżi Pre̓ṅi, mėṅachu
woni, zo budża nėżto jacz krédnécż; hale woni teiż kóiżdé po Dżeſatniku
krédżechu.

Ha woznéwſchi tón Dżeſatnik morkotachu na toho<marginalia>♣Mth.♠ 20,
11.</marginalia> Hozpodaṙa, prajiczé: Cżilei poſleṅi ſu jenu Żtundu
podże̓wali; ha té ſé jich zrunoſcziw Nam, kiż mó tu Cżeżkotu toho czéwoho
Dṅa, ha tu Horczotu zṅeſli ſmó.

Wón pak jenomu wot nich wotmoji, ha prajeſche: Pżecżelo, ja cżi Kżiwdé
ṅetżiṅu; hacż ṅeiſé té wot jedén Dżeſatnik zo mnu pżezjene pżiſchow? Woz
żtoż twoje jo, ha dżi twói Pucż; ja pak czu tomulei Poſleṅomu teiż tak
dacż, kaiż tebi. Habé ṅejo da wo mojei Moczé, tżinicż żtoż ja czu? Hacż
jo te twoje Woko zwo ze Zawiſcże, tohodla zo ja dobré ſém z Miwoſcze?

Tak budża cżi Poſleni pre̓ṅi, ha cżi Pre̓ni budża poſleṅi. Pżetoż ẇele jo
jich powowanéch, mawo pak wuzwolenéch.

Bóh cze, zo bóchu ſchiczé Cżwojekoẇe k Zpóznacżu teje Wėrnoſcze pżiſchli
ha zbóżni bóli, 1. Timoth. 2, 4. Potaikim Schiczé ſu k tei Zbóżnoſczi
powowani. Hale wone jo ẇele Taikich, kiż ṅechadża bożomu Swowu wėricż,
habé nédém ṅechadża tak ßo hoṙeẇeſcz, kaiż ta Wėra wukazuẇe; cżi, kaiż
dowho taiczé zwoſtanu, ṅeiſu k tei Zbóżnoſczi wuzwoleni.

Ródné Dżėwacżeṙ za Pów Dṅa jacz nadżėwa, hacż lėṅi Dżėwacżeṙ za czéwé
Dżeṅ. Jo jedén pozdżiſcho potżaw dżėwacż, móże te zakomdżene nakwatacż
ha zarunacż. Tola pak wo tém wonkocżném Skutku, taiki, kiż jo tón czéwó
dowhi Dżeṅ prózné ſtaw, budże z cżeżka mócz wo tei jenei poſleṅei
Żtundże te zakomdżene ſcho nakwatacż ha zarunacż. Hale wo tei
Bohwſwużownoſczi jo hinak. Bóh ṅelada tak <pb n="268"/>na tu Mnohotu
téch wuſkutkuwanéch Skutkow, déżli ẇele jacz na tu dobru Wolu, na tu
Luboſcz ha Nuternoſcz teje Wutrobé. Ma jedén tak praẇe tżiſtu zahoṙenu
Luboſcz k Bohu, tón móże pżed Bohom za jenu Żtundu jacz zaſwużicż, hacż
nėkotré druhi za dowhi Tżas. Ha tak móże jedén Cżwojek, kotréż pozdże,
zkrótka pżed Sṁercżu zpotżaw jo Bohu ſwużicż, joli zo tón hiżcże zbótné
krótki Tżas ſwojoho Żiẇeṅa z jenej tak praẇe nutérnej Luboſczu Bohu
poſwużi, móże woprawdże wo tei Zbóżnoſczi zrunoſcżené bócż Taikomu, kiż
jo dowho Bohu ſwużiw, hale ze ſwabſcheju Luboſczu.

Żidża bėchu wot Mawoſcze wo bożim Swoẇe rozwutżuwani, ha k tei
Bohuſwużownoſczi dżerżani. Pohaṅo pak hacż do Jėzuſowoho Wozjeẇeṅa
budżachu wo wupéch Pżiwėrkach, ha woſtaiſchi toho jenicżkoho wėrnoho
Boha ſwużachu tém Pżiboham. Témſamém Żidam, kiż do Jėzuſa wėṙachu, ßo to
wopaki zezdawaſche, zo cżi Pohaṅo, kiż tu Jėzuſowu Wutżbu hoṙeƀeṙechu,
jim bóchu ruṅa dżerżani, tuſamu Nadu bożu, tuſamu Zbóżnoſcz podawanu
krédżechu, hako woni. Ha tém woſobṅe pwacżachu te Swowa: Ṅejo da wo
mojei Moczé, tżinicż żtoż ja czu? Hacż jo te twoje Woko zwo, tohodla zo
ja dobré ſém?

92. Polazuwaṅo.

Tón wumṙeté Lazar hoṙeſtaṅe.

Wón bė jedén Khoré z Menom Lazar wot Bethanije<marginalia>♣Jo.♠ 11,
1.</marginalia> z toho Mėſtażka teje Marje ha jeje Sotré Marthé. To bė
taſama Marja, kotraż jo toho Kṅeza z tej woṅatej Żawbu żawbuwawa, ha tei
joho Nozé ze ſwojimi Woſami tre̓wa; teje Brat Lazar be̓ khoré. Tei joho
Sotze póſuwaſchtei k Jėzuſei, ha daſchtei jomu prajicż: Kṅeże, lei
kotrohoż té lubuẇeſch, tón jo khoré. Jėzus to ſwóſchiwſchi ṙekné: Talei
Khoroſcz ṅejo na Sṁercż, hale k Tżeſczi bożei, zo bó tón Séhn bożi pżez
ṅu hordoſcżené bów; dokelż wón czéſche to<pb n="269"/>ho wumṙetoho zas
zbudżicż. Je̓zus pak lubuwaſche tu Marthu, ha tu jeje Sotru Marju, ha
toho Lazara.

Déż da bė Jėzus ſwóſchaw, zo tón Lazar khoré<marginalia>♣Jo.♠ 11,
6.</marginalia> jo, zwoſta wón tedém na témſamém Mėſcże hiżcże dwai
Dnai, ha ƀeztém Lazar wumṙe. Potém pak ṙekné wón ſwojim Wutżownikam:
Dżimó zas do Żidowſkeje. Cżi Wutżownikoẇe jomu ṙeknéchu: Lubé Miżtéṙe,
ṅedawno czéchu cże tam cżi Żidża kaṁenuwacż, ha té tam zaſé dżoiſch?
Jėzus wotmoji: Hacż nima Dżeṅ dwanacże Żtundow? Żtóż wodṅo khodżi, tón
ßo ṅepoſtortżi, dokelż wón te Swe̓two toholei Swėta widżi; żtóż pak noczé
khodżi, tón ßo z lóchka poſtortżi, dokelż te Swėtwo wo nim ṅejo. Hako bó
ṙek: Kaiż tón Dżeṅ Kóncza nima, pṙedé hacż ſchitke dwanacże Żtundé
wubėiżawo ṅelſu; tak Nichtó ṅebudże mócz mojomu Żiẇeṅu Kóncz ztżinicż
pṙedé hacż wubėiża ſchitke Żtundé, kotreż mi wo tei bóizkei Radże
pżizpėte ſu. Żidża ṅemóża ṁe zkónczuwacż pṙedé hacż ja ßam zeczu. Kaiż
dowho hiżcże ṅeiſu wubėiżawo te Żtundé toho Dṅa mojoho Żiẇeṅa; tak dowho
wó nitżo ßo bojecż nimacże. Hale déż budże naſtupicż ta Nócz, tón wot
Boha poſtajené Tżas mojeje Sṁercże, tedém budżecże wó ze Strachom ßo
kiwkacż ha popaduwacż.

Ha potém jim prajeſche: Lazar naſch Pżecżel<marginalia>♣Jo.♠ 11,
11.</marginalia> ſpi, hale ja du joho z toho Spaṅa zbudżicż. Na to woni:
Kṅeże, déż wón ſpi, tak budże wotkhoṙecż. Jėzus be̓ to wot joho Sṁercże
prajiw; woni pak mėṅachu, zo wón rétżi wot Wuſṅeṅa habé Wotpotżnika toho
Spara. Tohodla jim Jėzus ruṅewon prajeſche: Lazar jo wumṙew. Ja ßo
zẇeſelu, zo ſém tam ja ṅebów; ha to waſche dla, zo bóſchcże wó we̓rili,
t. r. wo tei Wėṙe wobkrucżeni bóli. Hale dżimó k ṅomu.

Domaſch, kiż rėka Didymus (na Serbſki Tón z Druhim ſobu narodżené),
ṙekné k tém ſwojim <pb n="270"/>Sobu-Wutżownikam: Dżimó teiż mó, zo z
Nim wumṙemó. Woni je ẇedżachu, zo wo Żidowſkei Jėzuſei za Żiẇeṅom
dżėchu.

Pżiṅdże da Jėzus do Bethanije, ha namaka toho<marginalia>♣Jo.♠ 11,
17.</marginalia> Lazara hiżo żtéri Dné w Hroẇe leiżaczoho. Bethanija pak
be̓ pżi Jėruzaleṁe, na pjatnacże Honow, t. r. dobre Pów Żtundé
wotleiżane. Wot téch Jėrozolmſkich Żidow pak bė jich ẇele pżiſchwo k tei
Marcże ha k tei Maṙi, zo bóchu jej tróżtuwali toho jej wumṙetoho Bratra
dla. Pżetoż wonei bėſchtai zamóżnei ha deṙe widżanei.

Ta Martha, nédém hacż zaſwóſcha, zo Je̓zus<marginalia>♣Jo.♠ 11,
20.</marginalia> dżo, bėiżeſche jomu napżecżo; Marja pak doma ſeidżo
woſta. Martha, hacż k Jėzuſei dóṅdże, ṙekné kṅomu: Kṅeże, débė tuh té
bów, tón mói Brat ṅebe̓ wumṙew; hale teiż nėtkoi, ja we̓m, zo, żtożkuli té
wot Boha budżeſch żadacż, to tebi Bóh dacż budże. Je̓zus ji wotmoji: Twói
Brat budże zas hoṙeſtanécż. Martha jomu prajeſche: Ja we̓m, zo budże zas
hoṙeſtanécż wo tém Zas-Hoṙeſtawaṅu na tón poſleṅi Dżeṅ toho Swėta. Jėzus
ji prajeſche: Ja ſém te Zas-Hoṙeſtawaṅo, ha te Żiẇeṅo, z mojeje Moczé
budża nėdé ſchitke mordwo Cżėwa zas hoṙeſtawacż, ha Ja teiż tém Duſcham
dawam te Żiẇeṅo bożeje Nadé; żtóż do mṅe we̓ri, ton, hacżruniſch teiż
wumṙe, budże tola żiwé, ta joho Duſcha budże wo tém Żiẇeṅu teje
Zbóżnoſcze; ha kóiżdé, kiż żiwé jo ha do mṅe we̓ri, ṅebudże do We̓cżnoſcze
wumṙecż, ṅebudże woptacż teje Sṁercże toho Zatamaṅa. Wėriſch té to? Wona
jomu praji: Ach hai Kṅeże, ja je we̓ṙu, zo té ſé Kréſtus tón Séhn toho
żiwoho Boha, kiż té do toholei Swe̓ta pżiſchow ſé.

Hacż Martha to wurétża, woteṅdże wona,<marginalia>♣Jo.♠ 11,
28.</marginalia> ha tu ſwoju Sotru Maṙu ṁeltżo zawowa, prajiczé: Tón
Miżtér tuh jo, ha wón cże wowa. <pb n="271"/>Marja to wuſwóſchiwſchi,
khėczé ſtaże, ha pżiṅdże k Jėzuſei won. Pżetoż Jėzus hiżcże ṅebe̓ do toho
Mėſtażka nutzdóſchow, hale bė hiżcże na témſamém Blaku, dżeiż bė jomu ta
Martha napżecżo pżibe̓iżawa. Cżi Żidża pak, kiż z tej Marju wo Doṁe nutzi
be̓chu, ha ju tróżtuwachu, déż ju nahle ſtanécż ha wonbėiżecż widżachu,
za ṅej wondżėchu, prajiczé: wona ktom Hrowei dżo, zo bó tam pwakawa.

Pola Żidow wo tedémſchim Tżaſu mėjachu zamóżni Ludżo te ſwoje Poṙebó
kóiżdé na ſwojim Sedliżcżu, habé wo Zarodże, habé na Polu, habé na jeném
Ladku. Tón Poṙeb pak bė jena murwana, habé teiż do Skawó wurubana
Komorka, habé Pincżka, do kotṙejeż te Cżėwa téch ſwojich Wumṙetéch nutz
ſtajachu, ha tam tżaſto wonkhodżachu pże ṅich popwakacż.

Déż da Marja tam dóṅdże, dżeiż Jėzus ſtejeſche,<marginalia>♣Jo.♠ 11,
32.</marginalia> nédém hacż joho wulada, k joho Nohomai delepadże ha
ṙekné: Kṅeże, be̓-li tuh té bów, tón mói Brat ṅebė wumṙew. Je̓zus, déż
widżeſche, zo wona pwatże, zo teiż pwakaja cżi Żidża, kiż zṅeju pżiſchli
be̓chu, wo ſwojim Duchu ßo zazwobi, ßam ßo ßamoho zarudżi, ha ṙekné: Dże
ſcże joho powożili? Woni jomu prajachu: Kṅeże, pói, woladai. Ha Je̓zus
popwakuwaſche.

Merzaṅo, Nėw, Zwobé, Hrawocżiwoſcz, Téſchnoſcz, Zrudoba, Pwatż, ha toho
ruṅa Zhnuhaṅa ha Zhibaṅa teje naſcheje Naturé — nas ſwabéch kipréch
Cżwojekow ṅeẇatki nahle napanu; mó je woſebi wutżuwamó naibóle pżecżiwo
naſchei Woli, ha tak tżaſto ßo ṁerzamó, rudżimó, pwakamó, bórṅe ßo
ṁerzacż, rudżicż, ha pwakacż ṅechali. Taikim Swaboſczam Jėzus żeni ṅejo
podcżiſṅené bów. Jėzus ßo żeni ṅeṁerzaſche ha ṅerudżeſche, hacż jenoi
tedém, déż ze zprawnéch Winow z Prėdkzacżom czéſche ßo poṁerzacż ha
porudżicż. Ha tak wón tuhdé wo ſwojim Duchu ßo zazwobi ha zarudżi na tón
Rėch, kotréż jo tu Sṁercż do Swėta pżiṅes, ha kotrohoż dla teiż wón ßam
wo krótkim tu hórku Sṁercż cżerpecż zmėje. Pżetoż Ha<pb n="272"/>dam jo
ṅeſṁertné ztwoṙené bów; hale déż jo zrėſchiw, jo ze wſchimi ſwojimi
Dżėcżimi do teje Sṁercże dopanéw.

Jėzus teiż deṙe widżeſche tu zwóſcziwu Wutrobu téch tedém tam pżitomnéch
Żidow, kiż joho jara zlė ſudżachu; wón je do Tżaſa widżeſche, kah, déż
wón toho Lazara zbudżicż budże, nėkotzi wot ṅich pobėnu to tei Żidowſkei
Wóſokei-Radże pojedżecż; ha kah ta Rada habén tohodla wobzanknécż budże
„joho ſtronu ſchavuwacż ha zkónczuwacż. Ha to, To bė Jėzuſei jara
pżecżiwne, na to wón ſo zazwobi ha zarudżi. Potaikim bė to jedén ſẃaté
Nėw, jene ſẇate Porudżeṅo.

Cżi Żidża, déż widżachu Jėzuſa popwakuwacż, ha<marginalia>♣Jo.♠ 11,
36.</marginalia> z joho Wotżow Sélzé wotkapuwacż, prajachu: Leicże, kah
wón toho Wumṙetoho jara lubo mėw jo. Nėkotzi wot nich pak ṙeknéchu: Hacż
da tónlei Jėzus, kotréż tomu wot Naroda Słepomu tei Wotżi wotewriw jo,
hacż wón ṅemóżeſche ztżinicż, zo bó tónlei Lazar ṅewumṙew?

Na to Jėzus zas znowa ßam wo ſebi ßo zazwobi, ha pżiṅdże k tomu Hrowei.
To be̓ jena Jama, jena wumurwana, habé do Skawó wurubana Pincżka, ha bė
zapowożena z jeném Kaṁeṅom. Tón wurunané ha do Dżėré zpoßuwané Kameṅ bė
mėſto dṙeẇanéch Duricżkow. Je̓zus ṙekné: Zmicże tón Kaṁeṅ pṙeicż. Martha
ta Sotra toho wumṙetoho jomu prajeſche: Kṅeże, wón żno ſṁerdżi; pżetoż
wón tuh hiżo żtéri Dné leiżi. Je̓zus ji wotmoji: Ṅeiſém cżi ja prajiw:
joli zo we̓riſch, budżeſch widżecż tu Hordoſcz bożu.

Ne̓t woni tón Kaṁeṅ pṙeicż zachu. Je̓zus<marginalia>♣Jo.♠ 11,
41.</marginalia> pak tei Wotżi hoṙezbe̓néwſchi prajeſche: Wotze, Dżak ja
tebi praju, zo té ṁe wuſwóſchaw ſé. Ja dṙe je deṙe ẇedżach, zo té ṁe
wėcżṅe wuſwóſchiſch; hale toho pódla ſtejaczoho Ludu dla rétżu ja to, zo
bóchu woni wėrili, zo té ṁe póſuwaw ſé. Déż wón to prajiw bė, zawowa z
wilkim Woſom: Lazaṙe, pói won. Ha nédém tón wumṙeté <pb
n="273"/>wonpżiṅdże na Rukomai ha na Nohomai wujazané z témi poṙebnémi
Bantami, ha te joho Woblitżo be̓ z Rubiżkom zajazane. Ha Jėzus jim ṙekné:
Wotẇeżcże joho, ha daicże jomu woteṅcż.

Tedém bohacżi Ludżo te Cżėwa téch ſwojich Wumṙetéch krucżiſcho
powijachu, ha wujazuwachu, hacż nėt te mólicżke Dżėcżi ßo powijeja ha
wujazuẇu. Wot cżeṅcżkoho rubjanoho Pwatu rėzachu woni dowhe Banté, z
taikimi Bantami bó nimale kóiżdé Stawcżk woſebe wobwité, ha potém te
czéwo Cżėwo do bėwoho Ruba zawalene.

Ẇele wot téchſaméch Żidow, kiż bėchu ktei Maṙi, ha ktei Marcże pżiſchli,
ha ſcho to, żtoż Je̓zus tżiniw jo, ßami z Wotżomai widżeli, wėṙachu do
ṅoho.

93. Polazuwaṅo.

Żidża na Jėzuſa Radu dżerża.

Nėkotzi wot téch, kiż bėchu widżeli, kah jo Jėzus toho<marginalia>♣Jo.♠
11, 46.</marginalia> Lazara zbudżiw, woteṅdżechu ktém Varizeeṙam, ha
wupojedachu jim, żto Je̓zus ztżiniw bė. Na to cżi Wóſchi-Me̓ſchnikoẇe ha
Varizeeṙo zromadżichu tu Wóſoku-Radu, ha ƀeſobu ſebi rétżachu: Żto mamó
mó tżiṅicż, dokelż tónlei Cżwojek Jėzus tżiṅi jara ẇele Czeichow? Damó
mó jomu dale tak hicż, budża ſchiczé do ṅoho wėricż; ha cżi Rómſczé
budża pżiṅcż, ha zahubicż tón naſch Krai, ha tón naſch Lud.

Tón jich wupé Técht bė: Tón czéwé Lud budże ſebi toholei Jėzuſa za
ſwojoho Krala ſtajicż, ha to tón Rómſki Kheiżor cżerpecż ṅezecze.

Jedén wot nich, Khaivas, kiż teſame Lėto Naiwóſchi-Mėſchnik bė, ṙekné
knim: Wó nitżo ṅerozemicże, ha to ſebi ṅerozmóſlicże, kah za nas lėṗe
jo, zo jedén wumṙe za wſchich, zo bó <pb n="274"/>tón czéwé Lud
ṅezahinéw. To pak wón ṅeprajeſche ßam ze ßo, hale dokelż wón teſame Lėto
Naiwóſchi-Me̓ſchnik bė, tak wón provecżeſche, zo budże Jėzus wumṙecż za
tón Lud, ha to nicz jenoi za tón Żidowſki Lud, hale zo bó ſchitke po
Swėcże rozperſchene Dżėcżi boże ze wſchich Ludow teje Zemje zromadżiw
dojenoh’, t. r. Żidow ha Pohanow zromadżiw do teje jenicżkeje ſwojeje
Czérkẇe.

Khaivas po ſwojei Wupoſczi ha Lózoſczi mėṅeſche: Ṅech Jėzus wumṙe, zo bó
joho dla tón Żidowſki Lud wot Kheiżora zahubenė ṅebów. Ḃeztém tón Duch
Sẇaté, kotréż jomu te pomėṅene Swowa na Jazék powożi, pżez tón joho Hort
to wupraji: Jėzus budże za tón czéwé cżwojetżi Zplahw wumṙecż. Tak
Khaivas provecżeſche, ha wuzna tu prėṅu Wėrnoſcz teje kżeſczianſkeje
Wėré, ƀeztém hacż ßam ṅeẇedżeſche, żto provecżi.

Ha wot toho Dṅa zradżuwachu ſebi woni,<marginalia>♣Jo.♠ 11,
53.</marginalia> kah bóchu Je̓zuſa morili. Tohodla Je̓zus jacz zjawṅe ƀez
Żidami wokoṅekhodżeſche; hale wón woteṅdże do toho Kraja blizko pżi tei
Puſcziṅe do jenoho Me̓ſta, kotreż re̓kaſche Evrem, ha tam ze ſwojimi
Wutżownikami zwoſtawaſche.

Blizko pak be̓chu te Jutré téch Żidow; ha z tohoſamoho Kraja jich ẇele
pżed Jutrami do Tżaſa hoṙedże̓ſche do Jėruzalema, zo bóchu ßo tam k tei
prėdkſtejaczei Sẇatocżnoſczi wutżiſcżili. Ludżo pak wo Jėruzaleṁe za
Jėzuſom ßo napraſchuwachu, ha wo tém Templu ſtejiczé ƀeſobu ſebi
rétżachu: Żto mėnicże, pżetżo wón ktomu ſwatocżnomu Dnei ṅepżiṅdże? Cżi
Żidowſczé Wóſchi pak ha Varizeeṙo be̓chu tu Porutżnoſcz wondali: Żtóż
budże ẇedżecż habé zonicż, dże Je̓zus jo, dérbi to pojedżecż, zo móli
woni joho pżijecż.

Jėzus zas wot ſwojeje Sṁercże rétżi.

Jėzus naſtupi tón Pucż do Je̓ruzalema, cżi<marginalia>♣Mr.♠ 10,
32.</marginalia> joho Wutżowniczé bėchu z nim, wón pṙedé ṅich dże̓ſche,
woni ßo zpodżiwachu, ha za nim kro<pb n="275"/>tżachu powni Stracha ha
Bojoſcze. Ha wón zas téch dwanacżich Japożtowow k ſebi woznéwſchi, potża
jim pojedacż, żto ßo jomu ſtacż budże; ha<marginalia>♣Lc.♠ 18,
31.</marginalia> prajeſche jim: Leicże mó hoṙedżomó do Jėruzalema, ha
wone budże ſchitko dopelṅene, żtoż pżez téch Provetow jo piſane wot
Séhna toho Cżwojeka. Wón budże podaté tém
Wóſchim-Me̓ſchnikam<marginalia>♣Mth.♠ 20, 18.</marginalia> ha
Piſma-Wutżeném, ha cżi budża joho k Sṁercżi zaſudżicż; ha budża joho
podacż tém Pohanam k wuſme̓ſcheṅu, k ſchwikaṅu, ha kżiżuwaṅu. Cżi Pohaṅo
budża joho wuſmėſchicż,<marginalia>♣Mr.♠ 10, 34.</marginalia> zapluwacż,
roſchwikacż, ha budża joho moricż; ha tón tzecżi Dżeṅ budże wón zas
hoṙeſtanécż. Woni pak nitżo to ṅezrozemichu, talei Jėzuſowa Rétż be̓ pżed
nimi jena Pótainoſcz, woni do toho ṅepżiṅdżechu, żto jim prajene jo.

Zo wo Jėruzaleṁe cżi Żidża Jėzuſei za Żiẇeṅom du, to woni deṙe ẇedżachu;
ha tohodla bėchu Jėzuſei hiżo pṙedé wotradżeli, zo bó do Jėruzalema
ṅeſchow. Hale zo budże Jėzus tém Pohanam, t. r. tém Rómſkim Wojakam do
Moczé daté, wot nich kżiżuwané, ha na tzecżi Dżeṅ zas hoṙeſtanécż, do
toho woni tedém pżiṅcż ṅemóżachu.

Jakub ha Jan czetai tei Prėnei bócż.

Tedém k Je̓zuſei pżiſtupi ta Macż teju Zebedejuſowej<marginalia>♣Mth.♠
20, 20.</marginalia> Séhnow, ha kṅomu ßo modliwſchi czéſche ne̓żto wot
ṅoho proſécż. Teiż Jakub ha<marginalia>♣Mr.♠ 10, 35.</marginalia> Jan
tei Zebedejuſowei Séhnai ßamoi ſobu pżiſtupiſchtai, ha prajeſchtai:
Miżtéṙe, mói czemoi, zo té, żtożkuli mói wot tebe żadacż budżemoi, namai
bó zwoliw ha ztżiniw. Jėzus jimai ṙekné: Żto da czetai, zo ja wamai bóch
ztżiniw? Ta jeju Macż ṙekné jomu: Porutż té, zo teilei mojei
dwai<marginalia>♣Mth.♠ 20, 21.</marginalia> Séhnai wo tém twojim
Kraleſtẇe bóſchtai ſeidżawoi jedén ktwojei Prawiczé, ha jedén k twojei
Liwiczé.

Je̓zus wotmoji: Wói ṅewėſtai, żto wói ża<pb n="276"/>datei. Hacż móżetai
wói picż tón Kheluch, kotréż<marginalia>♣Mr.♠ 18, 38.</marginalia> ja
picż budu? Ha ßo dacż kcżicż z tej Kcżeṅczu, zkotṙeju ja ßo kcżicż dam?
Wonei prajeſchtai: Hai, mói móżemoi. Na to jimai Jėzus prajeſche: Tón
Kheluch, kotréż ja piju, budżetai dṙe wói picż, budżetai teiż keżenei z
tej Kcżeṅczu, z kotṙejuż<marginalia>♣Mth.♠ 20, 23.</marginalia> ṁe
kcżija; te Seidżeṅo pak k mojei Prawiczé, ha kmojei Liwiczé mi ṅezaleiżi
dacż wamai, hale tém, kotrémż jo wot mojoho Wótſcza pżihotuwane.

Jakub ha Jan bėſchtai Kṙeje-Pżecżelai Jėzuſowoi po joho Macżeri; ha tak
wonei hako joho blizkei Wujei żadaſchtei druhim do Prėdka ſtajenei bócż.
Jėzus pak czéſche jimai ṙecz: Wuj habé Ṅewuj, kotréżkuli tuhdé Boha dla
jacz wucżerpi, ha ztém Cżerṗeṅom jene wóſche Mėſto wo Ṅeƀeſach ſebi
zaſwużi, tón budże je wot toho zprawnoho Boha dóſtacż.

Jėzus zakazuẇe horde Kṅeżeṅo.

Déż pak cżi dżeſacżo druzé Japożtoẇe to ſwóſchachu,<marginalia>♣Mr.♠ 10,
41.</marginalia> potżachu ßo ne̓wacż na Jakuba ha Jana. Je̓zus jich ſche̓ch
kſebi zwowa, ha prajeſche jim: Wó we̓ſcże, zo cżi, kiż mėṅa tém Ludam
porutżecż me̓cż, na nimi hordże kṅeża; ha cżi jich Ve̓rżtoẇe z nimi tżiṅa
po ſwojei Moczé. Ḃez wami pak ṅedérbi tak bócż; hale kotréż ƀez wami tón
wulki bócż cze, tón dérbi bócż tón waſch Swużownik, ha kotréż cze ƀez
wami tón pre̓ṅi bócż, tón zme̓je ſchitkim hoṙeſwużicż. Pżetoż teiż tón
Séhn toho Cżwojeka ṅejo ktomu pżiſchow, zo bó ſebi daw ſwużicż, hale zo
bó ßam ſwużiw, ha podaw te ſwoje Żiẇeṅo k Wotpwacżeṅu za ẇele Cżwojekow.
Ha woni pżiṅdżechu k tomu Mėſtu Jericho.

94. Polazuwaṅo.

Jedén Słepé Widżeṅo dóſtaṅe.

Hacż pak Je̓zus k Jerichu ßo pżibliżuwaſche, ſei<pb
n="277"/>dżeſche<marginalia>♣Lc.♠ 18, 35.</marginalia> tam jedén Słepó
pżi Pucżu, ha proſcheſche. Tón, ſwóſchiwſchi tón Lud nimo hicż,
napraſchuwaſche ßo, żto to jo. Woni jomu pojedżechu, zo Jėzus tón
Nazareiſki nimo dżo. Ha nédém wón zawowa: Je̓zuſo, té Séhno Davidowé,
ſmėl ßo nado mnu! Cżi pak, kiż w Pre̓dku dżėchu, ſwaṙachu joho, zo bó
ṁeltżaw. Wón pak hiżcże bóle wowaſche: Té Séhno Davidowé, ſme̓l ßo nado
mnu!

Je̓zus zaſta, ha kazaſche joho k ſebi pżiẇeſcz.<marginalia>♣Lc.♠ 18,
40.</marginalia> Ha déż wón k Jėzuſei ßo zpżibliżiw be̓, wopraſcha joho
Je̓zus: Żto té czeiſch, zo bóch ja tebi ztżiniw? Wón ṙekné: Kṅeże, zo
bóch ja widżecż mów. Je̓zus jomu prajeſche: Bódż widżiwé; ta twoja Wėra
jo cżi zpomhawa. Ha nédém wón widżeſche, dże̓ſche za Jėzuſom, ha
kwaleſche Boha. Ha tón czéwé Lud, to widżiwſchi, dawaſche Bohu tu Kwawu.

Jėzus hozpoduẇe pola Zacheja.

Ha Je̓zus do Jericho nutzzaṅdże, ha dże̓ſche<marginalia>♣Lc.♠ 19,
1.</marginalia> pżez te Me̓ſto. Ha leicże, jedén Muż z Ṁenom Zachejus,
tón be̓ Wóſchi téch Czwónikow, ha be̓ bohaté. Ha wón jara żadaſche Jėzuſa
woladacż, kaiki tola jo; ha ṅemóżeſche pżez tón Lud, dokelż wón po
Żtawtnoſczi mawé be̓. Ha bėiżiwſchi do Pre̓dka, hoṙezale̓ze na jedén dżihi
Vikowncz, zo bó joho woladaw, dokelż wón tam nimo hicż me̓jeſche.

Déż pak Jėzus ktomuſamomu Blakei dóṅdże, hoṙepoladaiſchi — joho wulada,
ha ṙekné k ṅomu: Zachejo, kwataiczé zle̓z dele; pżetoż dżentz mam ja wo
twojim Doṁe hozpoduwacż. Ha wón kwataiczé delezle̓ze, ha z Ẇeſowoſczu
Jėzuſa do ſwojoho Domu hoṙewozné.

Ha to widżiwſchi, ſchiczé morkotachu, prajiczé: zo wón kjenomu
Cżwojekei, kotréż Rėſchnik <pb n="278"/>jo, na Hozpodu jo zaſchow.
Zachejus pak pżed tém Kṅezom ſtejiczé prajeſche: Lei Kṅeże, Powoiczu
mojeje Zamóżnoſcze dam ja tém Khudém; ha ſém-li ja Koho żto wohebaw,
wrócżu ja to żtéri krótż. Je̓zus prajeſche: Dżentza jo ßo tomulei Domoi
Zbóżnoſcz ſtawa, ztoho, zo teiż wón jo jedén Séhn Abrahama. Pżetoż tón
Séhn toho Cżwojeka jo pżiſchow, pótacż ha zbóżne tżinicż to, żtoż be̓
zahubene.

Pżirunaṅo wot pżidżėlenéch Puntow.

Déż cżi Pżitomni na to poſuchachu, pżiſtaji hiżcże<marginalia>♣Lc.♠ 19,
11.</marginalia> Jėzus jene Pżirunaṅo, tohodla, zo wón k Jėruzaleṁe ßo
pżibliżuwaſche, ha woni po ſwojim Zdacżu za to mėjachu, zo tam nėt
zmolom te hordozne Kraleſtwo boże ßo wozjeẇicż budże.

Wón taklei prajeſche: Jedén Cżwojek z wóſokoho Naroda cżeṅeſche do
jenoho daloko wotleiżanoho Kraja, zo bó ſebi jene Kraleſtwo nadobów, ha
potém zas pżiſchow. Tónſamé kſebi powowaiſchi dżeſacżoch ſwojich
Swużownikow, poda jim dżeſacż Puntow Słėbéra, ha pżipraji jim: Wikuicże,
hacż ja zas pżiṅdu, t. r. jedén kóiżdé wot was ṅech ßo próczuẇe, ṅech z
témilei wote mṅe dóſtatémi Ṗeṅezami cżėri taiki Handél ha Schavt, pżi
kotrémż ßo dobṙeje Warbizné nadżije.

Cżi joho Krajowniczé pak jomu hraṁachu, póſuwachu Poſelſtnikow za nim,
ha prajachu: mó ṅechamó, zo tónlei bó na nami kraluwaw.

Hacż wón te Kraleſtwo nadobów be̓, pżiṅdże<marginalia>♣Lc.♠ 19,
15.</marginalia> wón zas, ha da kſebi zwowacż téch ſwojich Swużownikow,
kotrémż bė te Ṗeṅezé podaw, zo bó woladaw, żto żadén nawikuwaw jo.

Pżiſtupi tón pre̓ni, ha ṙekné: Kṅeże, tón twói Punt jo dżeſacż Puntow
pżiṅes. Ha tomu wón prajeſche: Deṙe, o té dobré Swużowniko, dokelż té wo
tém Mólicżkim ſé ſwe̓rné ha ródné <pb n="279"/>bów; tak ja tebe poſtaju
na dżeſacż Me̓ſta. Pżiſtupi tón druhi, ha ṙekné: Kṅeże, tón twói Punt jo
ṗecż Puntow pżiṅes. Ha tomu wón prajeſche: Ha tebe ja poſtaju na ṗecż
Mėſta.

Pżiſtupi pak teiż jedén, ha prajeſche: Kṅeże,<marginalia>♣Lc.♠ 19,
20.</marginalia> lei, tuhlei jo tón twói Punt, kotréż ſém ja w Rubiżku
zkhowané me̓w. Pżetoż, ja ßo cże bojach, dokelż té jedén ſurowé Cżwojek
ſé; té ƀeṙeſch, żtoż ṅeiſé romadu kwad, ha żnėjeſch, żtoż ṅeiſé wuſéwaw.
Tomu wón wotmoji: Z toho twojoho Horta cże ja ſudżu, té ṅeporadné
Swużowniko; té je ẇedżeſche, zo ja ſurowé Cżwojek ſém, kiż ja ƀeru, żtoż
ṅeiſém romadu kwad, ha żnėju, żtoż ṅeiſém wuſéwaw; pżetżo da ṅeiſé te
moje Ṗeṅezé, joli zo woprawdże żanoho wużitnoho Schavta z nimi
zapotżecż, ha żto warbuwacż ſebi ṅewėṙeſche, knaiṁeṅſchom tém Pżeme̓ṅeṙam
na Daṅ daw, zo mów ja nėt, déż zas pżiſchow ſém, teſame z Dobu, habé
tola z nėkaikim Wużitkom zas bracż?

Ha wón kazaſche tém Pódla-ſtejaczém: Zmicże<marginalia>♣Lc.♠ 19,
24.</marginalia> jomu pṙeicż tón Punt, ha daicże jón tomu, kotréż
dżeſacż Puntow ma. Woni ṙeknéchu: Kṅeże, Tón ma hiżo tak dżeſacż Puntow.
Ja pak wam praju: Kóiżdomu, kotréż ma, budże pżidawane, zo bó nadobṅe
mėw; Tomu pak, kotréż nima, budże teiż to, żtoż ma, hiżcże wotewzate.

Ne̓t pak pżiẇedżcże jow téchſaméch mojich Ṅepżecżelow, kiż ṅechachu mi na
ſebi kraluwacż dacż, ha zakónczuicże jich pżedo mnu. Ha to wuprajiwſchi
Jėzus do Prėdka ſtupi, tón prėṅi dże̓ſche hoṙedóṅcż do Je̓ruzalema; tak
tei hórkei Sṁercżi, kotruż wo Jėruzaleṁe cżerṗecż mėjeſche, wutrobṅe
napżecżo dżėſche, ƀeztém hacż cżi joho Wutżownikoẇe z Bojoſczu tak kaiż
ṅeradżi za nim krotżachu.

Cżi Żidża, ha teiż cżi Jėzuſowi Wutżowniczé tedém hiżcże pżeczé to ſebi
móſlachu, zo tón Zbóżnik budże tuhdé <pb n="280"/>na Zeṁi kraluwacż hako
jedén jara hordozné Kral; ha woni mėṅachu, zo Jėzus habén nėt w
Jėruzaleṁe te ſwoje hordozne Kraluwaṅo zapotżecż budże. Wo témlei
Pżirunaṅu pak jim Jėzus k zrozeṁeṅu da, zo wón te ſwoje hordozne
Kraluwaṅo ṅezmėje na Zeṁi, hale wo Ṅeƀeſach, ha tu ſwoju Majeſtoſcz
haklei nēdé na tón ſudné Dżeṅ ſchitkimṙeṅe wopokazacż budże.

Nėt ƀeztém Jėzus tém ſwojim Wėriwém ſchelake Daré ha Nadé pżidżėla;
kotziż te dóſtate Nadé ródṅe nawożeja k Skutkuwaṅu toho Dobroho, cżi
budża wot ṅoho wo Ṅeƀeſach wuzbėṅeni, jaczé habé ṁeṅe, zatém hacż jaczé
habé ṁeṅe dobréch Skutkow ſebi naromadżili ſu. Kiż pak zaṅechaja te
dóſtate Nadé k Skutkuwaṅu toho Dobroho tṙebacż, cżi je wotbódu, nimaja
ßo Móta nadżijecż, hale Żtravé ßo bojecż.

Déż wo tém Pżirunaṅu rėka: Cżi joho Krajowniczé prajachu, mó ṅechamó, zo
tónlei bó na nami kraluwaw; ha zas: Pżiẇedżcże jich jow, ha zakónczuicże
jich pżedo mnu; telei Swowa pwacżachu témſamém Żidam, kiż ṅechachu do
Jėzuſa wėricż, kotrémż tohodla Jėzus te jich zjawne Zaſudżeṅo ha
Zatamaṅo na tón ſudné Dżeṅ do Tżaſa pżipoje.

Dwai Słepoi dóſtaṅetei Widżeṅo.

Déż Jėzus ha joho Wutżownikoẇe nazaitra ztoho<marginalia>♣Mth.♠ 20,
29.</marginalia> Mėſta Jericho zas woncżeṅechu, jara ẇele Ludżi za
Jėzuſom dże̓ſche. Ha lei, dwai Słepoi ſeidżeſchtai tam pżi Pucżu; jedén
wot ṅeju rėkaſche Bartimejus,<marginalia>♣Mr.♠ 10, 46. ♣Mth.♠ 20,
30.</marginalia> kiż bė Séhn toho Tiṁeja, ha tam proſcheſche. Woboi
teilei Słepoi, ſwóſchiwſchi zo Jėzus nimo dżo, wowaſchtei: Kṅeże té
Séhno Davidowé, ſme̓l ßo nad namai! Ludżo pak jei ſwaṙachu, zo bóſchtai
ṁeltżawoi; hale wonei pżeczé bóle wowaſchtei: Kṅeże, té Séhno Davidowé,
ſmėl ßo nad namai!

Je̓zus zaſta, ha da jei k ſebi zawowacż. Ha<marginalia>♣Mr.♠ 10,
49.</marginalia> nėkotzi prajachu tomu Bartiṁejei: bódż dobṙeje Nadżije,
ſtaṅ, wón cże wowa. Nédém wón wot ßo cżiſné tu ſwoju Sukṅu,
hoṙepoſkotżi, <pb n="281"/>ha bó k Je̓zuſei doẇedżené. Hacż tei Słepoi
woboi<marginalia>♣Mth.♠ 20, 32.</marginalia> pżed Jėzuſom ſtejeſchtai,
wopraſcha jej Jėzus: Żto wói czetai, zo ja wamai bóch ztżiniw? Ha wonei:
Kṅeże, zo namai bóchu te Wotżi wotewṙene bówo. Jėzus jej żelnoſcziẇe
powobżaruwa, ha te jej Wotżi podótka; nédém be̓chu te jej Wotżi widżiwo,
ha wonei ſobu dże̓ſchtai za Je̓zuſom.

Druhoh’ Stawa Pjaté Rozdże̓lk.

Te poſleṅe ſche̓ſcz Dné

Jėzuſowoho Wutżerſtwa.

95. Polazuwaṅo.

Marja Jėzuſa żawbuẇe.

Schėſcz Dnów do Jutrow pżiṅdże Jėzus do<marginalia>♣Jo.♠ 12,
1.</marginalia> Bethanije, dżeiż ßo hoṙedżerżeſche tónſamé Lazar,
kotrohoż bė Jėzus wot Mordwéch zbudżiw. Ha woni Jėzuſei pżihotuwachu
Hoſczinu<marginalia>♣Mth.♠ 26, 6.</marginalia> wo tém Doṁe Sémana toho
Wuſadnoho; Martha hoṙeſwużeſche; Lazar pak bė jedén wot téch z Jėzuſom k
Blidu ſeidżaczéch.

Tedém Marja ta Sotra teje Marthé ha toho Lazara<marginalia>♣Mr.♠ 14, 3.
♣Jo♠ 12, 3.</marginalia> woznéwſchi jene alabaſtrowo Sudowcżko napelṅene
z Puntom jara woſobnoho nardowoho Wolija, habé woṅateje Wodé, k Je̓zuſei
pżiſtupi, z tejſamoj Wodu żawbuwaſche tei Je̓zuſowei Nozé, ha wutre̓ jomu
tei joho Nozé ze ſwojimi Woſami. Ha rozwamaiſchi te Sudowcżko, wuliné te
zbótne<marginalia>♣Mr.♠ 14, 3. ♣Mth.♠ 26, 7. ♣Jo.♠ 12, 3.</marginalia>
Je̓zuſei na joho Wowu, ƀeztém hacż wón za Blidom ſeidżeſche; ha tón czéwé
Dom bó napelṅené z tej luboznej Wóṅu toholei woſobnoho Wolija.

Cżi Wutżownikoẇe to widżiwſchi, ßo zaṁerzachu, ha prajachu: K tżomu
telei poprózném <pb n="282"/>Brójeṅo? To dże̓ móżeſche droho pżedate, ha
te Ṗeṅezé tém Khudém date bócż. Woſobṅe jedén<marginalia>♣Jo.♠ 12,
4.</marginalia> wot ṅich, Judaſch Iżkariot, tónſamé, kotréż potém Je̓zuſa
pżeradżiw jo, Hubu tṙebaſche, prajiczé: Pżetżo tónlei Wolij ṅejo radſcho
pżedaté za tzi Sta Dżeſatnikow, ha te Ṗeṅezé tém Khudém pżizpėte? To pak
wón rétżeſche, nicz hako bó woprawdże Staroſcz me̓w za téch Khudéch; hale
dokelż wón Paduch be̓; wón me̓jeſche tu ṗeṅeżnu Móſchnu pod ſobu, wón to
pżi ſebi khowaſche, żtoż dobri Ludżo Jėzuſei nadawachu; ha wot toho
tżaſto nėżto ṁeltżo za ßoßamoho ſebi na Bok wotkwaduwaſche.

Je̓zus te jich Moſkotaṅo deṙe ẇedżiwſchi, knim<marginalia>♣Mth.♠ 26,
10.</marginalia> prajeſche: Żto wó teilei Żónſkei Cżeżu tżiṅicże? Wona
jo jedén dobré Skutk na mni poſkutkuwawa. Pżetoż Khudéch zmėjecże wó
pżeczé pżiſebi,<marginalia>♣Mr.♠ 14, 7.</marginalia> ha déż zeczeicże,
móżecże jim Dobrotu tżinicż; ṁe pak pżeczé ṅezme̓jecże. Wona jo tżiniwa,
żtoż jo zamóżiwa; do Tżaſa jo wona te moje Cże̓wo k Poṙebaṅu wużawbuwawa.
Zawe̓rno praju ja wam: dżeiżkuli telei Evangelium budże pre̓duwane po
czéwém Swe̓cże, tam budże teiż k jeje tżeſcziwomu Wopómṅecżu ſobupojedane
to, żtoż wona tżiniwa jo.

Żidża czeidża Lazara zkónczuwacż.

Wone do Ludżi pżiṅdże, zo Jėzus wo Bethaniji<marginalia>♣Jo.♠ 12,
9.</marginalia> jo; ha wilke Cżródé Żidow tam wonpżiṅdżechu, nicz jenoi
Je̓zuſa ſamoho dla, hale teiż, zo bóchu woladali toho Lazara, kotrohoż
Je̓zus bė wot Sṁercże zbudżiw. Cżi Wóſchi-Me̓ſchnikoẇe pak za tém
ſtejachu, zo bóchu teiż toho Lazara zkónczuwali; dokelż johodla ẇele
Żidow tam wonkhodżeſche, ha do Je̓zuſa we̓ṙachu.

O! Kah tola cżi Lózi wo tei ſwojei Lózoſczi woſłepeja! Jo Jėzus toho
wumṙetho Lazara k Żiẇeṅu zbudżiw, hacż <pb n="283"/>da ṅebė runiſch tak
lóchczé toho zkónczuwanoho zas zbudżicż mów? Hale Bóh jim ṅedopużcżi na
Lazaru tu ſwoju Lózoſcz. dokoṅecż.

96. Polazuwaṅo.

Jėzus zjawṅe do Jėruzalema cżeṅe.

Nazaitra, déż Jėzus ze ſwojimi Wutżownikami k
Je̓ruzaleṁe<marginalia>♣Jo.♠ 12, 12. ♣Mth.♠ 21, 1. ♣Lc.♠ 19, 29. ♣Mr.♠
11, 2.</marginalia> ßo pżibliżuwaſche, ha woni z Bethanije pżiṅdżechu do
Betvage k tei Wolijowei-Hoṙe; póſuwa Je̓zus wot ſwojich Wutżownikow
dẇejoch, ha prajeſche jimai: Dżitai do teje Wſé, kiż tuhlei napżecżo
wamai leiżi; ha nutzpżiṅdżiwſchi, budżetai zmolom natṙechicż pżiẇazanu
jenu Wóſliczu, ha pżi ṅej Żre̓bjo, na kotrémż hiżcże żadén Cżwoik
poſeidżaw ṅejo; wotẇeżtai ha pżiẇedżtai jej ke mni. Ha dérbjaw wamai żtó
prajicż: Żto wói tuh tżiṅitai? ṙektei jomu: Tón Kṅez ma jeju tṙeba; ha
nédém budże wón wamai jej pużcżicż.

Schitko to pak jo ßo ſtawo, zo bó ßo dopelniwo,<marginalia>♣Mth.♠ 21,
3.</marginalia> żtoż jo bówo prajene pżez toho Provetu, kiż praji:
Ṅekcże tei Dżówczé Sion, lei tón twói Kral ktebi pżiṅdże pokorné,
ſeidżiczé na jenei<marginalia>♣Zach.♠ 9, 9.</marginalia> Wóſliczé, ha na
tém modém Żre̓bju teje Pżawneje.

Tei Wutżownikai dże̓ſchtai, tżiṅeſchtai kaiż jimai Jėzus kazaw bė. Wonei
natṙechiſchtai<marginalia>♣Mr.♠ 11, 4.</marginalia> tu Wóſliczu ha te
Żrébjo wonku na jeném Rozpucżu k Rotam pżiẇazanei; ha wotẇazaſchtai jej.
Hacż pak wonei tei Zkocżecżi wotẇazuwaſchtei, ṙeknéchu<marginalia>♣Lc.♠
19, 33. ♣Mr.♠ 11, 5.</marginalia> cżi, kotrémż wonei ſwuſcheſchtai,
knimai: Żto wói tuh tżinitai? pżetżo jej wotẇazuẇetai? Wonei
wotmojiſchtai, kaiż jimai Je̓zus porutżiw be̓: tón Kṅez ma jeju tṙeba. Ha
woni jimai tei Zkocżecżi wotpużcżichu.

<pb n="284"/>

Ha wonei tu Wóſliczu ha te Żrėbjo k Je̓zuſei<marginalia>♣Mth.♠ 21, 7.
♣Jo.♠ 12, 12.</marginalia> pżiẇedżeſchtai. Ḃeztém wilke Cżródé
Żidowſkoho Ludu, kiż k tei jutrownei Sẇatocżnoſczi do Jėruzalema ßo
zeſchow bė, hacż ſwóſchachu, zo Je̓zus na Pucżu jo do Jėruzalema,
nabrachu ſebi bominowo Hawzé, cżeṅechu jomu napżecżo, ha wowachu:
Hoſanna, kwalené bódż, kiż pżiṅdże wo tém Ṁeṅe toho Kṅeza, tón Kral
Izraela!

Cżi Jėzuſowi Wutżownikoẇe na tu Wóſliczu ha<marginalia>♣Mth.♠ 21,
7.</marginalia> na te Żre̓bjo zkwadżechu tu ſwoju Draſtu mėſto Sedwa, ha
Je̓zuſa hoṙeſadżichu, kaiż jo piſane:<marginalia>♣Jo.♠ 12,
14.</marginalia> Ṅebói ßo té Dżówka Siona, lei tón twói Kral pżiṅdże
ſeidżiczé na tém Żre̓bju jeneje Wóſliczé. Na to dṙe tedém cżi
Wutżownikoẇe ſebi ṅemóſlachu; hale potém, déż Jėzus hiżo hordoſcżené be̓,
t. r. déż bė wot Sṁercże ſtanéw, ha do Ṅeƀes zpėw, potém haklei woni na
to ßo dopómnichu, zo wot Je̓zuſa pżez toho Provetu Zacharija tak jo do
Tżaſa piſane; ha zo woni to tżinili ſu.

Tei dwai Sczenikai Mark ha Lukaſch jenoi to pojedatei, kah jo Jėzus na
tém Żrėbju ſeidżaw. Ze ſẇatoho Sczenika Mattheja pak ßo zjawṅe doſcz
pokazuẇe, zo teiż na tei ſtarei Wóſliczé poſeidżaw jo; potaikim porjadu
na wobimai, naipṙedé Kwilu na tei Wóſliczé, ha potém nėżto dlėje na tém
Żrėbju.

Wo tém pak cżi ſtari czérkwinſczé Wótſczoẇe jenu Pótainoſcz wuladaja. Ta
pżawna Wóſlicza bė Znaṁo téch Żidow, kiż bėchu hiżo wot dowhoho Tżaſa
ſém noſéli tón cżeżki Pżahw Moyzeſowoho Zakoṅa. Te Żrėbjo, na kotrémż
hiżcże żeni Nichtó poſeidżaw ṅebē, bė Znaṁo téch Pohanow, kiż hacż do
toho Tżaſa wot teje praweje Bohwſwużownoſcze tżiſcże nitżo ṅeẇedżachu,
hai ẇetżi Tjel toho jenicżkoho wėrnoho Boha haklei ṅezpóznawachu. Jėzus
pak jo téch Żidow, ha teiż téch Pohanow do ſwojeje Czérkẇe zromadżiw, ha
ſchitkim tu prawu zbóżnoſcziwu Wutżbu z Ṅebja pżiṅes.

Te Cżródé Ludu pak ſcżelechu ha rozpżėſtré<pb
n="285"/>wachu<marginalia>♣Mth.♠ 21, 8.</marginalia> te ſwoje Draſté na
tón Pucż, po kotrémż Jėzus na tém Wóſliku raituwaſche; druzé Hawzé wot
Żtomow rėzachu, ha na tón Pucż je poṁetuwachu.<marginalia>♣Lc.♠ 19,
37.</marginalia> Ha déż Je̓zus ßo zpżibliżi tam, dżeiż tón Pucż po tei
wolijowei Hoṙe dełe dżo, potża ta czéwa Zromadżizna téch joho
Wutżownikow ẇeſełe z wilkim Woſom Boha kwalicż za wſchitke te zpodżiwne
Skutki, kotreż be̓chu woni widżeli Jėzuſa ſkutkuwacż, ha wowachu: Wóſoko
kwalené bódż tón Kral, kiż pżiṅdże wo Ṁeṅe toho Kṅeza! Pokoi wo
Ṅeƀeſach, ha Hordoſcz wo Wóſoknoſczach! Ha te Cżródé Ludu, kiż k Tjelu
pṙedé, k Tjelu<marginalia>♣Mth.♠ 21, 9.</marginalia> zadé Je̓zuſa dże̓chu,
romadu wowachu: Hoſanna tomu Séhnei Davidowomu! Kwalené bódż, kiż
pżiṅdże wo Ṁeṅe toho Kṅeza! Żonuwane bódż te<marginalia>♣Mr.♠ 11,
10.</marginalia> Kŕaleſtwo toho naſchoho Wótſcza Davida, kotreż jo nėt
dóſchwo; Hoſanna wo Wóſoknoſczach!

Hoſanna ze Żidowſkeje Rétże na Serbſki móże rėkacż: Pomhai Bożo! To bė
hako bóchu wowali: Dai Bóh Zbożo! z Boha ṅech te Zpomóżeṅo pżiṅdże
tomulei Jėzuſei, kiż wón jo tón ſluƀené Meſias z Davidoweje Kṙeje, ha
pżez ṅoho ṅech te Zpomóżeṅo teiż nam ſchitkim dóṅdże!

Woni mėṅachu, zo nėt Jėzus tuhdé na Zeṁi budże zapotżecż te ſwoje
Kraluwaṅo, ha tak te nėdawſche Davidowo Kraleſtwo, kotreż hiżo dawno
zaſchwo bė, nėt zas hoṙewuzbėnécż; ha tak Jėzuſei hako tomu ſwojomu
nowotnomu Kralei Zbożo wintżuwachu.

Tolei jo ßo ſtawo w dwaczétém Mėrczu, wo kotrémż Tżaſu wo tém tżopwém
Żidowſkim Kraju te Żtomé hiżo zelene Wopena maja. Tak ßo zrozemi, kah
tedém cżi Ludżo zelene Matuſchcża rėzali, habé wotwamali, ha Jėzuſei k
Tżeſczi na Pucż ſwali ſu.

Jėzus, kiż hewak wėcżṅe pėſchi khodżiw jo, czéſche tónmól do Jėruzalema
raituwacż, z taikim Ẇeſelom ha Juſkaṅom nutzdoẇedżené bócż, k wopokazaṅu
„zo wón radé ha z Ẇeſowoſczu napżecżo dżo tei hórkei Sṁercżi, kotruż za
ṗecż Dnów wo Jėruzaleṁe cżerpecż mėjeſche k Wumóżeṅu toho cżwojetżoho
Zplahwa.

<pb n="286"/>

Zawiſcz téch Varizeeṙow.

Pżitém pak woſobṅe Jėzuſa wuzbėhuwachu, ha jomu<marginalia>♣Jo.♠ 12,
17.</marginalia> dobre Swe̓tzeṅo dawachu cżiſami Ludżo, kiż wóndé bėchu
pódla bóli, hacż wón toho Lazara z toho Hrowa wonzawowaw, ha joho wot
Mordwéch zbudżiw jo. Tohodla jomu teiż tón Lud napżecżo pżiṅdże, dokelż
be̓chu ſwóſcheli, zo wón taiki Dżiw ztżiniw jo. Ne̓t cżi Varizeeṙo ƀeſobu
ſebi rétżachu: Widżicże, zo mó nitżo ṅewuréchtuẇemo? Leicże, tón czéwé
Swe̓t za nim be̓iżi. Ha ne̓kotzi Varizeeṙo, kiż tam ſobu ƀez tém
Ludom<marginalia>♣Lc.♠ 19, 39.</marginalia> be̓chu, ṙeknéchu k Je̓zuſei:
Miżtéṙe, naſwaṙ téch twojich Wutżownikow, kazai jim ṁeltżecż. Ha wón jim
wotmoji: Ja wam praju, budża-li woni ṁeltżecż, tak budża te Kaṁeṅe
wowacż.

Jėzus pwatże.

Déż Jėzus k Jėruzaleṁe ßo zpżibliżi, polada<marginalia>♣Lc.♠ 19,
41.</marginalia> wón na te Mėſto, pwakaſche na nje, ha prajeſche: Oh!
débó teiż té zpóznawo to, żtoż tebi k Pokojei, k tżaſnomu ha k wėcżnomu
Wozbóżeṅu jo, ha knaiṁeṅſchom dżentz wo témlei twojim tebi z Nadé
popżatém Dṅu to zpóznawo! Hale to jo ne̓t pżed twojimi Wotżimi zakhowane.

Wilka Nada za téch Wobódleṙow Jėruzalema bė to „widżecż, kah te Cżródé
Ludu Jėzuſa hako toho ſlubenoho Meſiaſa kwala, ha kah Jėzus na jeném
Wóſliku ſeidżiczé k nim pżiṅdże, ruṅe tak, kaiż tón Proveta Zacharias do
Tżaſa to wopiſaw bė; pżetoż, z toho móżachu woni do ßo pżiṅcż, móżachu
Jėzuſa za toho ſlubenoho Zbóżnika zpóznacż; ha to bė za nich te naiẇetże
Zbożo bówo. Hale dokelż woni ṅechachu to zpóznacż, dokelż Jėzuſa
zacżiſnéchu ha k Sṁercżi podachu, dopelnichu woni tu Mėru ſwojich
Rėchow, tżaſne ha wėcżne Zahubeṅo ßami ſebi pżicżeżechu.

Pżiṅcż budża na tebe te Dné toho naizatraſchniſchoho<marginalia>♣Lc.♠
19, 43.</marginalia> Huƀenſtwa; twoji Ṅepżecżelo budża cże z Murju
wobzanknécż, budża cże woblėhnécż, ha budża cże cże̓ſnoſczicż wo wſchich
Stronow. Ha <pb n="287"/>woni budża cże k Zeṁi zpowalecż, ha te twoje
Dżėcżi wo tebi zacżepacż; ha woni ṅebudża wo tebi Kaṁeṅa na Kaṁeṅu
woſtajicż, tohodla, zo té ṅeiſé zpóznawo tón Tżas toho twojoho
Domapótaṅa. To jo dopelṅene woſém ha tziczécżi Lėt po Kréſtuſowém
Cżerpeṅu, hacż cżi Rómſczé Jėruzalem pżemoczuwali ha zahubili ſu.

Ha déż Jėzus do Je̓ruzalema nutzcżeṅeſche,<marginalia>♣Mth.♠ 21,
10.</marginalia> hibaſche ha zbe̓haſche ßo te czéwo Me̓ſto, kóiżdé ßo
napraſchuwaſche: Żtó da Tónlei jo? Te Cżródé Ludu, kiż Jėzuſa
pżewodżachu, wotmojachu: To jo Je̓zus tón Proveta, kiż jo wot Nazaretha z
Galileiſkeje.

97. Polazuwaṅo.

Jėzus druhi krótż téch Pżedawaṙow z toho Templa wonhoni. Ladai do 16.
Pol.

Ha Je̓zus pżiṅdże do toho Templa, ha potża<marginalia>♣Lc.♠ 19, 45. ♣Mr.♠
11, 15.</marginalia> wonhonicż téch, kiż tam wo tém Dwoṙe toho Templa
pżedawachu ha kupuwachu; wón teiż zpowrócża te Blida téch, kiż tam
Peṅezé wotmėṅachu, ha te Budé téch, kiż tam Hoibje napżedaṅ me̓jachu; ha
wón ṅepżida Komu żane Sudoẇo pżez tón Tempél pżeṅeſcz. Wón tam
wutżeſche, ha prajeſche jim: Piſane jo, mói Dom dérbi re̓kacż ha bócż Dom
toho Modleṅa ſchitkim Ludam; wó pak ſcże jón ztżinili k Jaṁe téch
Mordaṙow.

To ſwóſchiwſchi cżi Piſma-Wutżeni ha Wóſchi-Me̓ſchnikoẇe za tém dżėchu,
kah móli joho moricż; bojachu pak ßo, dokelż tón czéwé Lud zpodżiwaſche
ßo na tei joho Wutżƀe.

Jėzus Słepéch ha Kroméch wuhoji.

Wo tém Templu pak k Je̓zuſei pżiſtupuwachu<marginalia>♣Mth.♠ 21,
14.</marginalia> Słepi ha Kromi, ha wón jim zpomha. Cżi <pb
n="288"/>Wóſchi-Me̓ſchnikoẇe ha Piſma-Wutżeni, widżiwſchi te Dżiwé,
kotreż wón tżiṅeſche, ha ſwóſchiwſchi te Dżėcżi wo tém Templu wowacż
„Hoſanna tomu Séhnei Davidowomu” rozwobichu ßo, ha prajachu k Je̓zuſei:
Swóſchiſch, żto cżilei wowaja? Je̓zus jim wotmoji: Wėzo
ſwóſchu;<marginalia>♣Pſ.♠ 8, 3.</marginalia> ṅeiſcże da wó żeni wo
ſẇatém Piſṁe lazuwali te Swowa „ztoho Horta téch Mólicżkich ha
cże̓ſchnéch Dże̓cżi ſé té o Bożo tu Kwawu zdozpownoſcziw?

Pohaṅo żadaja Jėzuſa woladacż.

Ḃez témi Ludżimi pak, kiż be̓chu k tei jutrownei<marginalia>♣Jo.♠ 12,
20.</marginalia> Sẇatocżnoſczi do Jėruzalema pżiſchli k Bohu ßo
pomodlicż, be̓chu teiż ne̓kotzi Pohaṅo, taiczé z pohanſkoho Zplahwa
rodżeni, kiż toho jednitkoho wėrnoho Boha téch Żidow zpóznawachu, ha
Jomu tam Wopóré wopruwachu. Pżetoż do toho prėṅoho wilkoho wonkocżnoho
Dwora toho Templa móżachu teiż Pohaṅo nutzhicż; ha teiż te wot Pohanow
pżiṅeſene ha podawane Wopóré cżi Mėſchnikoẇe hoṙebeṙechu, ha za ṅich je
wopruwachu, t. r. na tém wilkim zełezném Wóhniżcżu k bożei Tżeſczi je
palachu.

Cżilei Pohaṅo pżiſtupichu k Vilipei, kiż be̓<marginalia>♣Jo.♠ 12,
12.</marginalia> wot Bethſajidé z Galileiſkeje, ha proſchachu joho
prajiczé: Kṅeże, mó czéli radżi Je̓zuſa woladacż. Vilip pżiṅdże ha póje
to Handrijei; potém Handrij ha Vilip romadże to Jėzuſei wozjeẇiſchtai.

Je̓zus jimai wotmoji: Wona pżiṅdże ta Żtunda, zo tón Séhn toho Cżwojeka
budże wokraſnoſcżené ƀez témi Pohanami. Zawe̓rno, zawe̓rno praju ja wam:
te żitne Zorno, kotreż do Zemje paṅe, joli zo ṅewumṙe, ßamolutke
woſtaṅe, żanoho Pwodu ṅepżiṅeſe; déż pak wumṙe, tak ẇele Pwodu pżiṅeſe.
Te do Zemje wuſéte Zorna w Zeṁi nabubṅa, rozeṅdu, ßo rozpukaja; tak z
ṅich Stẇelcza, Kóſki, ha wo téch Kóſkach ẇele druhich Zornow zroſcże.
Jėzus czéſche ṙecz: Ṅebóch-li ja wumṙew, bóch ja ßamlutki tu ṅeƀeſku
Zbóżnoſcz mėw; déż pak ja za wſchich Cżwojekow tu hórku Sṁercż
wucżerpju, budże jich pżezo mṅe jara wele k tei <pb n="289"/>Zbóżnoſczi
doſanécż. Żtóż pak cze pżezo mṅe k tei Zbóżnoſczi doſanécż, dérbi k tom’
ßo podwolecż, Boha dla, Bohu k Tżeſczi teiż ßam wo témlei Żiẇeṅu nėżto
pocżerpecż.

Żtóż te ſwoje Żiẇeṅo lubuẇe, tón budże je<marginalia>♣Jo.♠ 12,
25.</marginalia> zubicż; ha żtóż te ſwoje Żiẇeṅo wo témlei Swėcże
zadzpėje ha hidżi, tón budże je k tom’ wėcżnomu Żiẇeṅu wobkhowacż. Cze
Nėchtó mi ſwużicż, tón ṅech ṁe ſczėhuẇe, po mojim Pżikwadże ṅech Bohu k
Tżeſczi te ſwoje tżaſne Żiẇeṅo ſém poda; ha dżeiż ja ſém, tam budże teiż
tón mói Swużownik. Żtóż mi ſwėrṅe ſwużi, toho budże tón mói Wótſcz k
Tżeſczi wuzbėnécż.

Wós z Ṅebja paṅe.

Nėt jo ta moja Duſcha jara zrudżena —, ha<marginalia>♣Jo.♠ 12,
27.</marginalia> żto mam prajicż? Wotze, pomhai mi z tejelei Żtundé toho
mi prėdkſtejaczoho hórkoho Cżerpeṅa! Hale ſchak ſém ja habén tohodla k
teilei Żtundże dóſchow, dokelż ſam k tomu ßo podwoliw ſém, k Wumóżeṅu
téch Cżwojekow ſchitko wucżerpecż. Wotze, wokraſnoſcż te twoje Ṁeno! Na
to pżiṅdże jedén Wós z Ṅebja: Ja żno ſém wokraſnoſcżiw, ha budu hiżcże
wokraſnoſcżicż.

Tedém bė tón ṅeƀeſki Wótſcz te ſwoje Meno t. r. tu bóizku Mócz ha
Miwoſcz hiżo wokraſnoſcżiw, habé Cżwojekam wozjawnoſcżiw pżez tu Wutżbu
Jėzuſowu, ha pżez te Dżiwé, kotreż bė Jėzus na Zeṁi hiżo wuſkutkuwaw.
Potém pak jo te boże Ṁeno hiżcże jacz wokraſnoſcżene pżez tu Jėzuſowu
Sṁercż, pżez te joho Hoṙeſtacżo ha Do Ṅeƀes-Zpėcżo, pżez te Pżipóſuwaṅo
toho Sẇatoho-Ducha, pżez te wilke Dżiwé, kotreż ßo ſtawachu pżi
Jėzuſowei Sṁercżi, ha pżez te Dżiwé, kotreż cżi Japożtoẇe wo Jėzuſowém
Ṁeṅe tżiṅachu, ha te po Swėcże rozperſchene pohanſke Ludé do teje
Jėzuſoweje Czérkẇe zromadżichu. Ha tak bó teiż Jėzus wokraſnoſcżené,
tomu Swėtei wozjawnoſcżené hako tón wėrné Séhn bożi.

Tón pódla ſtejaczé Lud, tón Wós ſwóſchiwſchi,<marginalia>♣Jo.♠ 12,
29.</marginalia> ṙekné: Wone zarimota, Ṅeẇedro déri. Druzé ṙeknéchu:
Jedén Jandżel jo kṅomu rétżaw. <pb n="290"/>Je̓zus wotmoji ha prajeſche:
Tónlei Wós ṅejo ßo ſtaw moje dla, hale waſche dla, zo bóſchcże wó k tom’
zhnucżi bóli do mṅe wėricż. Nėt pżindże te Sudżeṅo toho Swėta, nėt budże
tón Ve̓rżta toholei Swėta wonwuṁetané.

Wo jeném zprawném Sudżeṅu tón lózé Zwóſcznik tu zawiṅenu Żtravu
pżiſudżenu krédṅe, tón boji Podcżiżcżané pak dóſtaṅe te ſwoje Wumóżeṅo
—. Tón Swėt t. r. cżi Swėta-Wobódleṙo ſu dwozé; nėkotzi ßo woṗeraja
bożomu Swowu wėricż, tu ſwoju Wolu po tei Woli bożei zibuwacż; nėkotzi
pak k tomu ßo podwoleja. Tém lózém woṗeratém Dżėcżom toholei Swėta ta
Jėzuſowa Sṁercż te jich Zatamaṅo pocżeżi; téch zibnitéch Cżwojekow pak
wumóżi z toho Podanſtwa toho Djabowa, kotréż jich podcżiżcżaw bė, kotréż
hako Vėrżta kṅeżeſche na témlei Swėcże; pżetoż ſchitke pohanſke Ludé wo
téch ſwojich Pżibohach tżeſcżachu toho Djabowa. Na te Zaſwużbé teje
Jėzuſoweje Sṁercże pak ſu cżi Pohaṅo k Zpóznacżu toho jenicżkoho wėrnoho
Boha doẇedżeni; ƀeztém hacż cżi Żidża teje ſwojeje zapeṅtżiteje Ṅewėré
dla wot Boha wopużcżeni, tżaſṅe ha wėcżṅe żtravuwani ſu.

Ha ja, déż ja wot teje Żeṁe powóſchené budu,<marginalia>♣Jo.♠ 12,
32.</marginalia> czu ja ſchitko t. r. ſchitkich Pohanow ke mṅe zcżanécż.
Tolei pak Jėzus prajeſche kzrozeṁeṅu dacż, kaikeje Sṁercże wumṙecż
budże, zo budże na tón Kżiż hoṙewuzbėṅené.

Tón żidowſki Lud jomu wotmoji: Mó ſmó z toho Zakoṅa ſwóſcheli, zo
Kréſtus tón nam ſlubené Meſias do We̓cżnoſcze woſtaṅe; kah da té
prajiſch: Tón Séhn toho Cżwojeka dérbi powóſchené bócż? Żtó, kaiki Séhn
toho Cżwojeka to jo?

Wo téch Piſmach téch Provetow jo woprawdże to piſane, zo Kréſtus do
wſcheje Wėcżnoſcze kraluwacż budże; jo pak tam tola teiż piſane, zo
pṙedé ẇele cżerpecż ha k tei hórkei Sṁercżi ßo podwolicż budże. Te prėṅe
ßo jim lubeſche, te druhe jim do Wowó ṅechaſche.

Jėzus jim wotmoji: Hiżcże mawu Kwilku<marginalia>♣Jo.♠ 12,
35.</marginalia> pola was woſtaṅe te Swe̓two, to ſém ja, te Swėtwo toho
Swėta; nó da khodżcże, kaiż dowho hiż<pb n="291"/>cże te Swe̓two macże,
zo bó was ṅewobcżanéwa ta Tżma; ha tón, kiż wo tei Tżmė khodżi, ṅewe̓,
dże dżo. Déż te Swe̓two macże, wėrcże do toho Swe̓twa, zo bóſchcże Dżėcżi
toho Swėtwa bóli. Hacż Jėzus telei Swowa wurétżaw bė, na Kwilu ſtronu
wotſtupi, ha ztżini ßo jim ṅewidomnoho.

Zapeṅtżitoſcz téch Ṅewėriwéch, Bojaznoſcz téch Wėriwéch.

Hacżruniſch pak Je̓zus tak ẇele Dżiwow pżed<marginalia>♣Jo.♠ 12,
37.</marginalia> nimi tżiniw be̓, woni tola do ṅoho ṅewe̓ṙachu; ha tak na
nimi ßo dopelni ta Rétż Proveté Izajija, kotruż wón do Tżaſa prajiw jo:
Kṅeże, żtóha<marginalia>♣Isa.♠ 53, 1.</marginalia> wėri tomu, żtoż wot
nas ſwóſchi? ha ta móczna Ruka toho Kṅeza komu jo wozjeẇena? Tohodla
ṅemóżachu woni we̓ricż, zatém hacż Izajijas<marginalia>♣Isa.♠ 6,
9.</marginalia> zas prajiw jo: Wón jo te jich Wotżi zaſlepiw, ha jo
ztẇerdżiw tu jich Wutrobu, zo bóchu z Wotżimi ṅewidżeli, ha z Wutrobu
ṅezrozemili; zo bóchu ßo ṅepżewobrocżili, ha ja jim ṅepomhaw. Tak jo
prajiw Izajijas, hacż wón tu Jėzuſowu Hordoſcz wo tém Duchu do Tżaſa
widżaw, ha wot ṅoho rétżaw jo.

Żtóż tu ſebi podawanu Nadu bożu zadzpėwa, tomu Bóh pżichodṅe te
Roſwėtleṅa ha Pohnuhaṅa ſwojeje Nadé dlėje ha bóle wotcżahuẇe; ha tak
tón Lózé wo tei ſwojei Lózoſczi woſlepi ha ztẇerdṅe.

Ḃeztém pak tola teiż ẇele wot téch Wóſchich<marginalia>♣Jo.♠ 12,
42.</marginalia> do Jėzuſa we̓ṙachu; hale téch Varizeerow dla k ṅomu
zjawṅe ßo ṅewuznawachu, zo bóchu z teje Synagogé wuſtortżeni ṅebóli;
pżetoż woni jacz lubuwachu tu Tżeſcz pżed Cżwojekami, déżli tu Tżeſcz
pżed Bohom.

Jėzus jich wótze napomina.

Je̓zus pak wótze wowaiczé prajeſche: Żtóż do<marginalia>♣Jo.♠ 12,
44.</marginalia> mṅe we̓ri, tón ṅewėri do mṅe, hale wón wėri do Toho,
kotréż ṁe póſwaw jo. Ha żtóż ṁe wi<pb n="292"/>dżi, tón widżi Toho,
kotréż jo ṁe póſwaw. Ja, kiż ja ſém te Swėtwo, ſém do toho Swėta
pziſchow, zo kóiżdé, kiż do mṅe we̓ri, bó ṅezwoſtaw wo tei Tżme̓. Swóſchi
jedén te moje Swowa, ha tola je ṅedżerżi, toho ja ṅeſudżu; pżetoż ja
ṅeiſém pżiſchow tón Swe̓t ſudżicż, hale ton Swe̓t wozbóżnoſczicż. Żtóż ṁe
zadzpe̓je, ha te moje Swowa hoṙeṅebeṙe, tón żno ma toho ſwojoho Sudnika;
te Swowa, kotreż ja rétżaw ſém, te budża joho na tón ſudné Dżeṅ ſudżicż,
ha zatamacż. Pżetoż ja ſchak ṅeiſém ßam ze ßo rétżaw; hale tón Wótſcz,
kiż ṁe póſuwaw jo, Tón jo mi hoṙedaw, żto prajicż, żto rétżecż mam. Ha
ja je we̓m, ta joho Porutżnoſcz jo te we̓cżne Żiẇeṅo, t. r. żtoż Bóh
porutża, to k wėcżnomu Żiẇeṅu ẇedże. Żtoż da ja rétżu, to rétżu tak,
kaiż je mi tón Wótſcz kazaw jo.

Żtoż Jėzus hako widomné Cżwojek rétżaw jo, ſchitko to pżindże wot toho
ṅewidomnoho ṅeƀeſkoho Wótſcza, zkotrémż wón po tei ſwojei bóizkei Natuṙe
jedén ha tónſamé Bóh jo.

Déż ßo zẇetżoriwo bė, Jėzus wo tém Dwoṙe<marginalia>♣Mr.♠ 11, 11. ♣Mth.♠
21, 17.</marginalia> toho Templa na wſchich do Kowa woko poladaiſchi,
woſtaiſchi ṅich wuṅdże z Me̓ſta won, ha ztémi dwanacżimi Japożtowami
dżėſche do Bethanije, ha tam pżez Nócz woſta.

98. Polazuwaṅo.

Jėzus poklėje jenu Vikowṅu.

Nazaitra rano, hacż woni z Bethanije zas do<marginalia>♣Mth.♠ 21, 18.
♣Mr.♠ 11, 12.</marginalia> toho Me̓ſta Je̓ruzalem dżėchu, bė Je̓zus wódné.
Ha wot nazdala wuladaiſchi jenu Vikowṅu pżi Pucżu, kotraż zelene Woṗena
mėjeſche, dżėſche kṅi, hacż tṙebai bó żadén Pwód na ṅei namakaw. Hale
kṅi dóṅdżiwſchi nitżo ṅena<pb n="293"/>maka, déżli Woṗena; pżetoż wone
hiżcże Tżas ṅebė, zo Vihi bócż dérbjawo. Ha Je̓zus ṙekné ktei Vikowṅi: do
Wėcżnoſcze ṅech nidé Nichto jacz żanoho Pwodu z tebe ṅewopta! Nidé żadén
Pwód ṅech na tebi jacz ṅeroſcże! Ha to cżi joho Wutżownikoẇe ſwóſchachu.
Ha ta Vikowṅa zmolom wuſkné.

Zo ta Vikowṅa w Mėrczu jėdne Vihi mėwa ṅejo, na tém ṅejo ßo dżiwacż,
dokelż te Vihi haklei wlėcże ha nazému zraẇa. Tón Cżwojek pak móże ha
dérbi kóiżdé Tżas Pwodé pėknoho Hoṙeẇedżeṅa noſécż, tak deṙe wo tém
Nałecżu hako wo tém Nazéṁu ſwojoho Żiẇeṅa. Nėkotré modé Cżwojek jo
tṙebai krobwé doſcz pżi ſebi prajicż: Nėt wo tém Nałecżu mojoho Żiẇeṅa
móżu ſebi ja ſchónt nėżto jacz dowolicż; na ſtaré Dżeṅ wo tém Nazéṁu
mojoho Żiẇeṅa budu Pokutu tżinicż ha Bohu ſwużicż. Té —, kiż té tak
rétżiſch —, wėſch té, hacż té te Nazéṁo dotżakacż budżeſch? Kah ſtraiż
mów té habén tejelei twojeje Pżezważnoſcze dla wot Boha poklaté do Tżaſa
wumṙecż —.

Jėzus ze ſwojimi Wutżownikami pżindże zas<marginalia>♣Lc.♠ 19,
47.</marginalia> do Je̓ruzalema. Ha wón wo tém Dwoṙe toho Templa ſchėdṅe
wutżeſche tón Lud. Cżi Wóſchi-Me̓ſchnikoẇe pak, cżi Piſma-Wutżeni, ha cżi
Prėdkſtejicżeṙo toho Ludu pótachu joho zkónczuwacż; ha woni ṅenamakachu,
kah móli jomu żto ztżinicż, dokelż tón czéwé Lud na nim wiſaſche, ha be̓
kaiż zatorṅené, déż na ṅoho poſuchaſche.<marginalia>♣Mr.♠ 11,
19.</marginalia> Naẇetżor Je̓zus zas z Je̓ruzalema dżėſche do Bethanije,
ha cżi joho Wutżownikoẇe z nim.

Nazaitra rano, hacż zas do Mėſta nutzdżėchu, duczé po Pucżu ßo
doladachu, zo ta Vikowṅa hacż<marginalia>♣Mth.♠ 21, 20.</marginalia> do
Koṙeṅa wuſknéwa jo. Woni ßo zpodżiwachu prajiczé: Kah jo ta Vikowṅa
nédém wuſknéwa! Ha Pėtér ßo dopómṅi na te tżoraiſche Jėzuſowo
Swowa,<marginalia>♣Mr.♠ 11, 21.</marginalia> ha ṙekné kṅomu: Miżtéṙe,
lei, ta Vikowṅa, kotruż té poklaw ſé, ta jo wuſknéwa. Je̓zus wotmoji, ha
prajeſche jim: Me̓icże ſélnu Wėru <pb n="294"/>k Bohu; zawe̓rno praju ja
wam, zmėjecże-li wó<marginalia>♣Mth.♠ 21, 21.</marginalia> ſélnu Wėru,
ha ṅebudżecże wo tei Wėṙe kiwkacż, wó budżecże dokoṅecż mócz nicz jenoi
tohoruṅa, żtoż na teilei Vikowṅi ßo ſtawo jo; hale teiż, déż wó k teilei
Hoṙe ṙecz budżecże: Pżezbe̓ṅ ßo, ha cżis ßo do toho Morja, — budże to ßo
ſtacż.<marginalia>♣Mr.♠ 11, 23.</marginalia> Żtóżkuli budże kteilei Hoṙe
ṙecz: Pżezbe̓ṅ ßo, ha zrócż ßo do toho Morja; ha wo ſwojei Wutroƀe
ṅebudże czwévéluwacż, hale we̓ricż, zo ſchitko, żtoż praji, ßo ſtacż
budże —; tomu budże ßo woprawdże ſtacż żtoż praji.

Tohodla praju ja wam: Żtożkuli wó wo Modleṅu<marginalia>♣Mr.♠ 11,
25.</marginalia> proſécże, jenoi we̓rcże, zo budżecże je dóſtacż —, ha
wone budże ßo wam ſtacż. Hale, déż wó na tém ſtejicże „k Bohu ßo
modlicż, wot Boha żto ſebi proſécż —, wodaicże, macże-li żto pżecżiwo
Komu, wodaicże ſebi wó ƀeſobu, zo teiż tón waſch Wótſcz wo Ṅeƀeſach wam
te waſche Rėchi wodaw bó. Joli zo pak wó ṅewodacże, tak teiż tón waſch
Wótſcz wo Ṅeƀeſach wam te waſche Re̓chi ṅebudże wodacż.

Z dżeſém Jėzus tu ſwoju Mócz ma.

Ha woni zas do Je̓ruzalema pżindżechu. Ha<marginalia>♣Lc.♠ 20,
1.</marginalia> déż Je̓zus wo tém Dwoṙe toho Templa khodżeſche, tón Lud
wutżeſche, ha te Evangelium wozjeẇeſche; pżiſtupichu kṅomu
Wóſchi-Me̓ſchnikoẇe, Piſma-Wutżeni, ha Starſczé toho Ludu, ha ṙeknéchu
kṅomu: Prai ſchak nam tola, wo tżejei Moczé té tolei tżiniſch, habé Żtó
jo Tón, kiż Tebi tulei Mócz daw jo, zo té taike We̓czé tżiniſch? Je̓zus
jim wotmoji: Ja czu was teiż nėżto wopraſchecż, ha wó mi wotmoicże;
potém czu ja wam teiż pojedżecż, wo tżejei Moczé ja to tżiṅu. Ta
Janowa<marginalia>♣Mth.♠ 21, 25.</marginalia> Kcżeṅcza, zdżeſém wona be̓?
Be̓ wona z Ṅeƀes, habé bé wot Cżwojekow? Jo Jan téch Ludżi kcżiw z bożeje
Porutżnoſcze, habé z cżwojetżoho Zmóſłeṅa? wotmoicże mi na to.

<pb n="295"/>

Woni pak ſebi móſlachu, ha pżi ſebi prajachu: Rekṅemó mó, ta Janowa
Kcżeṅcza jo z Ṅeƀes bówa, budże wón nam prajicż: Pżetżo da wó Janei
ṅeiſcże wėrili? Ṙekṅemó pak, wona jo wot Cżwojekow bówa, mamó mó toho
Ludu ßo bojecż; tón czéwé Lud budże nas kaṁenuwacż;<marginalia>♣Lc.♠ 20,
6.</marginalia> pżetoż ſchiczé ſu pżi ſebi pżepokazani, zo Jan Proveta
jo. Woni tohodla wotmojichu: Mó je ṅewėmó, z dżeſém ta Janowa Kcżeṅcza
bówa jo.

Ha ne̓t jim Jėzus prajeſche: Tak teiż ja wam ṅepojem, z kaikeje Moczé ja
to tżiṅu.

Jan bė pżede wſchim Ludom Jėzuſei te Swėtzeṅo wotedaw, zo Jėzus jo tón
wot Boha na Swėt póſuwané Zbóżnik; ha wo téch wilkich Dżiwach, kotreż
Jėzus ſkutkuwaſche, ta bóizka Mócz zjawṅe ßo wopokazuwaſche. Potaikim bė
te jich Praſcheṅo podarmo. Hale woni ßo ṅepraſchachu z teje Żadoſcze wot
Jėzuſa tu Wėrnoſcz dopojedżenu krédnécż, nė; hale z teje zẇeje Żadoſcze
wo tém joho Wotmojeṅu namakacż nėkaiki Zapżijecżk, zo móli joho
deletżinicż ha wobzkorżicż. Ha tohodla jich Jėzus tak zapwacżi.

99. Polazuwaṅo.

Pżirunaṅo wot dwej Séhnow.

Jėzus pak ktém Wóſchim dałe rétżeſche, ha prajeſche:<marginalia>♣Mth.♠
21, 28.</marginalia> Wėſté Cżwojek mėjeſche dwej Séhnow; ha
pżiſtupiwſchi ktomu prėṅomu ṙekné: Mói Séhno, dżi ha dże̓wai dżentz wo
mojei Winczé. Tón Séhn wotmoji: Ja ṅecham, ha ṅepóndu. Potém pak tola ßo
kajeſche, zo bė tomu Nanei tak ßo powoperaw, ha wón dżėſche do teje
Winczé dżėwacż. Ḃeztém tón Nan runiſch tak tomu ſwojomu druhomu Séhnei
kazaſche. Tón tomu Nanei wotmoji: Hai, Kṅeże Nano, ja zmolom du. Wón pak
tola ṅeṅdżeſche. Kotré wot tej dwej jo tu Wolu toho Nana dopelniw? Woni
jomu wotmojichu: Tón pre̓ni.

<pb n="296"/>

Ha ne̓t jim Je̓zus prajeſche: Zawėrno praju<marginalia>♣Mth.♠ 21,
31.</marginalia> ja wam, Czwóniczé ha Kurwé do bożoho Kraleſtwa
zkeriſcho pżiṅdu, déżli wó. Pżetoż Jan jo k wam pżiſchow na tém Pucżu
teje Zprawnoſcze, ha jo ſchitkich k Pokucże napominaw; ha wó Janei
ṅeiſcże we̓rili. Czwóniczé pak ha Kurwé ſu jomu we̓rili, ha ſu pokucżili.
Hale wó, kiż wó to ſchitko widżeli ſcże, po wſchim tém tola ṅeiſcże do
ßo ſchli, zo bóſchcże jomu wėrili.

Pżirunaṅo wot Winczaṙow.

Swóſchcże jene druhe Pżirunaṅo. Wón bė<marginalia>♣Mth.♠ 21,
33.</marginalia> jedén Hozpodar, tón ſebi naſadża jenu Winczu, zapwocżi
ju z Pwotom, wukopa teiż wo ṅei jenu Praßu, natwari tam Tórm, ha
pżenahja tu Winczu we̓ſtém Winczaṙam; ßam pak na Krai<marginalia>♣Lc.♠
20, 9.</marginalia> woteṅdże na dowhi Tżas.

Déż pak ßo zpżibliżiw bė tón Tżas téch Pwodow, póſwa wón ktém Winczaṙam
jenoho ſwojoho Wotrocżka, zo bó wot nich te Pwodé teje Winczé wotewzaw.
Woni pak joho doſażechu,<marginalia>♣Mr.♠ 12, 2.</marginalia> nabichu
joho, ha wotpóſuwachu joho próznoho. Ha wón zas jenoho druhoho Wotrocżka
k nim póſwa; do toho woni z Kaṁeṅemi ṁetachu, Dżėru do Wowó jomu
wurazéchu, zlózémi Swowami joho pżeſépachu, ha tak woṅetżeſcżenoho
pṙeicż wotehnachu. Wón zas jenoho druhoho Wotrocżka póſwa; ha toho woni
zabichu. Tón<marginalia>♣Mth.♠ 21, 36.</marginalia> Hozpodar hiżcże ẇele
jaczé Wotrocżkow k nim ſcżeleſche; hale woni jim teiż ruṅe tak
tżiṅachu;<marginalia>♣Mr.♠ 12, 5. ♣Lc.♠ 21, 13.</marginalia> ne̓kotréch
nabichu, ne̓kotréch zabichu.

Nėt tón Kṅez teje Winczé ṙekné: Żto da bóch tżiniw? Ja czu mojoho luboho
Séhna póſuwacż; kah ſtraiż joho widżiwſchi budża ßo
ſtrachuwacż?<marginalia>♣Mr.♠ 12, 6.</marginalia> Tak da wón, kiż wón
jenoho jenicżkoho Séhna me̓jeſche, ha jara joho lubuwaſche, wón hiżcże
teiż toho na wſchim Poſletku knim póſuwa, pżi<pb n="297"/>ſebi prajiczé:
woni budża tola pżed mojim Séhnom ßo zaſtrachuwacż.

Hale cżi Winczaṙo, hacż toho Séhna wuladachu,<marginalia>♣Mth.♠ 21,
38.</marginalia> pżiſebi prajachu, ƀeſobu ßei rétżachu: Tónlei jo tón
Herba, póimó, zkónczuimo joho, ha te joho Herbſtwo budże naſche. Ha woni
joho pżijachu, wuſtorkachu joho z teje Winczé, ha zkónczuwachu joho.

Déż da tón Kṅez teje Winczé pżiṅcż budże,<marginalia>♣Mth.♠ 21,
40.</marginalia> żto da budże tola témlei Winczaṙam tżinicż? Cżi
Mėſchnikoẇe wotmojichu: Wón budże téch Zwóſcznikow jenei zwei Sṁercżi
podacż, ha budże tu ſwoju Winczu pżenahjecż druhim Winczaṙam, kiż jomu
wſwojim Tżaſu te Pwodé wotedawaja. Hai, pżiſtaji Jėzus, hai wón budże
ßam pżiṅcż, budże<marginalia>♣Lc.♠ 20, 16.</marginalia> téchlei
Winczaṙow zakónczuwacż, ha budże tu ſwoju Winczu druhim podacż.

Déż woni to ſwóſchachu, ha zmėrkuwachu, zo to jim pwacżi, ṙeknéchu woni:
Zwarnui Bóh, tak ṅech ßo ṅeſtaṅe. Je̓zus pak wótṙe na ṅich poladaiſchi,
prajeſche: Ṅeiſcże da wó żeni wo tém<marginalia>♣Mth.♠ 21,
42.</marginalia> Piſṁe lazuwali telei Swowa: Tón Kaṁeṅ, kotréż cżi
Twaricżeṙo ſu wotcżiſnéli, tónſamé jo ztżiṅené<marginalia>♣Pſ.♠ 117,
22.</marginalia> k Róſchknomu-Kaṁeṅei; wot toho Kṅeza jo to tak
ztżiṅene, ha jo zpodżiwne pżed naſchimi Wotżimi. Tohodla ja wam praju:
Te boże Kraleſtwo budże wam wotewzate, ha budże date taikomu Ludei, kiż
budże z ṅoho Pwodé noſécż. Ha żtóż na tónlei Kaṁeṅ budże panécż, tón
budże ßo rozrazécż, ha na kohoż tónlei Kaṁeṅ panécż budże, toho budże
roztowcz.

Bóh tón Kṅez jo tu ſwoju Winczu t. r. tu prawu bożu Wutżbu habé tu ſwoju
Czérkei pżez Moyzeſa podaw tém Żidam. Woni pak żpatṅe Bohu ſwużachu, te
wot ṅich żadane Pwodé ṅepżiṅeſechu. Bóh k nim ſcżeleſche téch ſẇatéch
Provetow, kiż jich k Dobromu napominachu; hale woni téchſaméch <pb
n="298"/>woṅetżeſcżachu, hai teiż zacżepachu. Na Poſletku Bóh k nim
póſuwa ſwojoho Séhna Jėzuſa Kréſtuſa, ha toho woni kżiżuwachu. Tónlei
wot ṅich zacżiſṅené Jėzus jo tón Róſchkné-Kaṁeṅ, kiż Żidow ha Pohanow wo
jenei Czérkwi zjenoſczi, kaiż tón do Róſchka zapowożené wilki Kaṁeṅ dwė
Scżėṅe romadu jeże ha zjenoſczi. Wot téch Żidow jo jich mawo do Jėzuſa
wėriwo, w̓ele pak, jara ẇele wot téch Pohanow; ha tak bó ta boża Wincza
tém Pohanam podata. Tém Żidam pak jo Bóh pżez téch Rómſkich te jich
Mėſto Jėruzalem ha tón Tempél rozṁetaw, jich ßaméch pak k Tjelu
zamorduwaw, k Tjelu po czéwém Swėcże rozehnaw, kaiż hiżcże rozehnacżi
ſu.

Cżi Wóſchi-Mėſchnikoẇe ha Varizeeṙo te Jėzuſowo<marginalia>♣Mth.♠ 21,
45.</marginalia> Pżirunaṅa ſwóſchiwſchi, zpóznachu je, zo Jėzus wot ṅich
rétżi; ha woni za tém dże̓chu joho pżijecż, hiżcże tuſamu Żtundu Ruczé na
ṅoho<marginalia>♣Lc.♠ 20, 19.</marginalia> powożicż; hale toho Ludu ßo
bojachu, dokelż tón Lud me̓jeſche Jėzuſa za Provctu.

Tón kralowſki Kwas.

Jėzus pak jim hiżcże telei Pżirunaṅo prėdkpżiṅeſe: Te<marginalia>♣Mth.♠
22, 1.</marginalia> ṅeƀeſke Kraleſtwo ßo porunoſcża jenomu Kralei,
kotréż ſwojomu Séhnei Kwas hotuwaſche. Ha wón wupóſuwa téch ſwojich
Swużownikow, zo bóchu téch Pżeproſchenéch na tu kwaſnu Hoſczinu wowali;
ha woni ṅechachu pżiṅcż. Zas póſwa wón druhich Swużownikow prajiczé:
ṙekcże tém Proſcheném, leicże tón mói Woƀed ſém ja pżihotuwaw, te moje
Wowé, ha te korṁene Zkocżata ſu zare̓zane, ha ſchitko jo hotowo; póicże
na tón Kwas. Woni pak to kedżbu ṅemėwſchi, woteṅdżechu nėkotzi na te
ſwoje Nukniczé, ne̓kotzi k tém ſwojim Schavtam. Druzé pak pżijachu téch
joho Swużownikow, ha, potémhacż jich rozṅe woṅetżeſcżili bėchu, jich
zamorduwachu.

Déż tón Kral to ſwóſcheſche, roznėwa ßo, póſwa<marginalia>♣Mth.♠ 22,
7.</marginalia> te ſwoje Wóiſtwa, zakónczuwa téchſaméch Mordaṙow, ha
zapali te jich Mėſto. Potém <pb n="299"/>prajeſche tém ſwojim
Swużownikam: Tón Kwas jo dṙe pżihotuwané; hale cżi, kiż proſcheni bėchu,
ṅeiſu hódni bóli. Dżicże tohodla won na te Rozpucże, ha kotréchżkuli wó
natṙechicże, téch powowaicże na tón Kwas.

Cżi Swużownikoẇe wundżechu na te Pucże, zromadżichu ſchitkich, kotréchż
natṙechichu, Zwéch ha Dobréch; ha te kwaſne Me̓ſta bóchu ſchitke z
Hoſcżemi wobſadżene.

Tón Kral pak nutzdżėſche woladacż téch k Blidu ſeidżaczéch; ha wón tam
wulada Cżwojeka, kiż ṅebė z kwaſnej Draſtu wobletżené. K tomu wón ṙekné:
Pżecżelo, kah ſé té jow nutzpżiſchow, ha nimaſch kwaſṅeje Draſté? Wón
pak wonėmi. Nėt tón Kral k tém ſwojim Swużownikam prajeſche: Zẇazaicże
jomu Ruczé ha Nozé, ha wucżiſcże joho do teje wonkocżṅeje Tżmó; tam
budże Pwatż ha Kżipeṅo téch Zubow. Pżetoż ẇele jo jich powowanéch, hale
mowo wuzwolenéch.

Wo témlei Pżirunaṅu tón Kral znaṁeṅa toho ṅeƀeſkoho Wótſcza, kotrohoż
Séhn jo Jėzus Kréſtus, ha ta Jėzuſowa Ṅewėſta jo ta Czérkei. Te Żpizé
teje kwaſṅeje Hoſcziné ſu te Jėzuſowe rjane Wutżbé, te wo téch ſẇatéch
Sakramentach podawane Nadé boże, te znutznite Roſwėtleṅa, Pohnuwaṅa,
Wokżeẇeṅa teje Wutrobé wo témlei Żiẇeṅu, na kotreż po Sṁercżi ſczėhuẇu
te wėcżne ṅeƀeſke Ẇeſela.

K teilei kwaſnei Hoſcziṅe bóchu cżi Żidża cżi naiprėni pżeproſcheni;
hale woni wot ṅu ṅerodżachu, dokelż żadoſcżachu za tżaſnémi Kubwami, ha
za ſwėtnei Hordoſczu; woni téch Jėzuſowéch Japożtowow woṅetżeſcżachu,
ha, déż móżachu, teiż kónczuwachu. Bóh tón Żidowſki Lud, ha te jich
Mėſto Jėruzalem pżez te Rómſke Wóiſtwa zahubi; ha z bożeje Porutżnoſcze
cżi Jėzuſowi Japożtoẇe do Swėta ßo rozeṅdżechu, Jėzuſa tém Pohanam
wozjejachu. Ẇele Pohanow do Jėzuſa wėṙeſche, ha tak te pohanſke Ludé na
tu kwaſnu Hoſczinu pżiṅdżechu.

Hale ta ſamitkowna Wėra Cżwojeka k tei Zbóżnoſczi <pb
n="300"/>ṅedoẇedże; k tei Wėṙe dérbi bócż ztowarſchena wėrna Luboſcz k
Bohu, kotraż ma ßo wopokazuwacż wo tém Dżerżeṅu téch Kazṅow, wo jeném
ṅewoblakuwaném Hoṙeẇedżeṅu, habé nédém tola wo jenei wėrnej
Pokutniwoſczi.

Potaikim ta kwaſna Draſta znaṁeṅa jene k naiṁeṅſchom wot ſchoho cżeżkoho
Rėcha wutżiſcżene Swėdoṁo. Żtóż tejelei kwaſneje Draſté wo tei Żtundże
ſwojeje Sṁercże ṅezmėje, tón budże ƀe wſcheje Miwoſcze wucżiſṅené do
wėcżnoho Zatamaṅa.

100. Polazuwaṅo.

Kheiżorei ma ßo te joho wotedawacż.

Tón Rómſki Kheiżor bė tém Żidam, hako jenomu wo Wóiṅe pżedobótomu Ludei,
wóſche téch ſchelakich druhich Wotedawaṅow, teiż hoṙepowożiw jenu Daṅ na
kóiżdu Wowu; talei Daṅ po naſchich Ṗeṅezach wutżini pozdacżu Pów
Schėſnaka; ha dérbeſche Lėto wot Lėta wot kóiżdeje Wowé wotedawana bócż;
ẇeleż Wowow, teiko Pów Schėſnakow.

To ßo tém Żidam jara ṅelubeſche; hai nėkotzi Piſma-Rozomni ruṅe won
taklei wutżachu: „Wone jenomu praẇe-wėriwomu Żidei haklei dowolene ṅejo
tomu pohanſkomu Kheiżorei tulei Daṅ wot ſwojeje Wowé dawacż. Pżetoż
kóiżda Wowa ſwuſcha Bohu; Bohu do toho Templa dérbi wot kóiżdeje Wowé
dawane bócż, hale nicz tomu Kheiżorei. Żtóż Kheiżorei tulei Daṅ dawa,
tón ma joho za Boha; to jo pżecżiwo bożei Kazni, to jo Rėch.”

Talei Wutżba ẇele Ludżom jara ßo lubeſche, dokelż woni tu wuſtajenu Daṅ
ṅeradżi dawachu; ha tohodla bėchu ßo hiżo wilke Rokocżeṅa zazbėnéwo,
woſobṅe wo Galileiſkei, dżeiż bė ßo Jėzus naibóle hoṙedżerżaw. Ḃeztém
druzé, kiż za toho Kheiżora ſtejachu, krucże na to dżerżachu, zo talei
Daṅ dérbi tomu Kheiżorei wotedawana bócż; cżi bóchu ṁenuwani
Herodianaṙo, po témſamém Kralu Herodeſu, kotréż jo te Hóltżatka
zkónczuwacż daw; pżetoż tónlei Herodes jo bów tón prėni tém Żidam wot
Kheiżora ſtajené Kral, ha jo téch Żidow jara k tomu honiw tomu Kheiżorei
tu wuſtajenu Daṅ wotedawacż.

<pb n="301"/>

Na to cżi Varizeeṙo woteṅdżechu, ha Radu<marginalia>♣Mth.♠ 22, 15. ♣Lc.♠
20, 20. ♣Mr.♠ 13, 13.</marginalia> dżerżachu, kah bóchu Je̓zuſa na Rétżi
popanéli. Ha woni wupóſuwachu Zkuſchuwaṙow, kiż bóchu na Je̓zuſa
kedżbuwali; ne̓kotzi wót téch Wupóſuwanéch bėchu Varizeeṙo, nėkotzi pak
Herodianaṙo. Cżi dérbjachu ßo za Zprawnéch wonkwaſcz, zo bóchu Je̓zuſa na
tei joho Rétżi popanéli; zo woni potém móli joho tei Wóſoknoſczi ha tomu
Bohotei Pilatei do Moczé podacż.

Ha woni jomu pre̓dkpoſtajichu telei Praſcheṅo:<marginalia>♣Mth.♠ 22,
16.</marginalia> Miżtéṙe, mó je wėmó, zo té zprawné ha we̓rnoſcziwé ſé,
ha zo té tón Pucż bożi wutżiſch wo Wėrnoſczi, ha Nikoho kedżbu nimaſch;
pżetoż té ṅeladaſch na te Parſchóné téch Cżwojekow; hako bóchu ṙekli:
żanéch Kṅeżich, hai teiż toho Kheiżora ßo té ṅeſtrachuẇeſch, déż na to
pżiṅdże tu prawu Wėrnoſcz wuznacż. Pójes da nam té, żto ßo tebi zda,
hacż jo, habé ṅejo dowolene tomu Kheiżorei tu Daṅ dawacż?

Woni jara żadachu z Jėzuſowoho Horta wuſwóſchecż jenoi nėkaike Swowcżko,
kotreż bó na to wonpadawo, zo ta Daṅ ṅedérbi dawana bócż; zo móli joho
hako Rebelleṙa wobzkorżicż.

Je̓zus pak, te jich Schibawſtwo deṙe zpóznaiſchi,<marginalia>♣Mth.♠ 22,
18.</marginalia> ṙekné: Żto ṁe zpótuẇecże, wó Tajenczé? Pokażcże mi
jedén Ṗeṅez wot téch, kotreż za Daṅ dawacże. Ha woni jomu jedén
Dżeſatnik podachu. Ha wón jich wopraſcha: Tżeje jo telei Znamjo, ha te
Napiſmo? Woni wotmejichu: Toho Kheiżora. Ha Jėzus jim prajeſche: Daicże
da, żtoż kheiżorowo jo, tomu Kheiżorei, ha żtoż boże jo, Bohu. Hako bó
ṙek: Ma tón Kheiżor wo waſchim Kraju te Prawo Ṗeṅezé bicż, tak jo wón
tón waſch Kraja-Kṅez. Ha déż wó te z tém joho Znamjom ha Napiſmom
czeichuwane Ṗeṅezé hoṙebeṙecże, tak wó za joho Podanow ßami ßo
wuznawacże. Podaṅo dérbja ſwojomu Kraja-Kṅezei te wuſtajene Dawki
wotedawacż. Nó da teiż wó tomu Kheiżorei je wotedawaicże; pżi tém pak
tola ṅezabódżcże <pb n="302"/>teiż ſchitko to wotwożecż, żtoż k tei
Bohwſwużownoſczi ſwuſcha.

To ſwóſchiwſchi, ṅemóżachu woni Je̓zuſei na żaném Swoẇe pżed tém Ludom
żto wuſtajicż;<marginalia>♣Lc.♠ 20, 26.</marginalia> woni na tém joho
Wotmojeṅu ßo zpodżiwachu, wotṁeltżachu ßo, ha woſtaiſchi ṅoho pṙeicż
woteṅdżechu.<marginalia>♣Mth.♠ 22, 22.</marginalia>

Wot Hoṙeſtacża téch Mordwéch.

Wo témſamém Dṅu k Jėzuſei pżiſtupichu nėkotzi<marginalia>♣Lc.♠ 20,
27.</marginalia> Saduczeeṙo, kiż na te Hoṙeſtacżo ṅewėṙachu, praſchachu
joho prajiczé: Miżtéṙe, Moyzes jo nam napiſaw tu Kazṅu; Déż Komu Brat
wumṙe, kotréż jo żeṅté bów, ha ƀez Dżėcżi wumṙew, tak ṅech tón żiwé Brat
toho Wumṙetoho Żonu ſebi k Żoṅe wozṁe, ha ṅech tomu ſwojomu Bratrei
Sémjo zbudżi. Talei Kazṅa jo napiſana 5. Kn. M. 25, 5. Po teilei Kazni
dérƀeſche tón prėni Hólcz, kiż z taikoho Mandżelſtwa narodżené bó, z tém
Ṁenom toho wumṙetoho Bratra ṁenuwané, ha za joho Séhna dżerżané bócż.

Woni pak be̓chu ſédéṁo Bratzja. Tón prėṅi<marginalia>♣Lc.♠ 20,
29.</marginalia> wza ſebi Żonu, ha wumṙe ƀez Dżėcżi. Tón druhi tu joho
Wudowu k Żoṅe wza, ha wón teiż ƀez Dżėcżi wumṙe. Potém wza ju tón
tzecżi; ha tak ſchiczé ſédéṁo po Rjedże. Woni ſchiczé ſédéṁo zemṙechu,
ha żadén żanéch Dżėcżi ṅewoſtaji. Po ṅich ſchitkich wumṙe teiż ta Żona
naipoſłedé. Wo tém Hoṙeſtawaṅu pak, kotré wot ṅich mów ju k Żoṅe mėcż,
dokelż, ſchiczé ſédéṁo ſu ju k Żoṅe ṅe pomėli?

Jėzus jim wotmoji: Hacż ṅejo tomu tak, zo<marginalia>♣Mr.♠ 12,
24.</marginalia> wó bwudżicże, dokelż toho Piſma praẇe ṅezrozemicże, ha
teje bóizkeje Moczé ṅezpóznajecże? Pżetoż cżi wot Mordwéch zeſtawani
ṅebudża ßo żenicż, ṅebudża ßo wudawacż, hale woni budża hako Jandżelo wo
Ṅeƀeſach. Te Dże̓cżi toholei<marginalia>♣Lc.♠ 20, 34.</marginalia> Swėta
ßo żeṅa, ha wudawaja ßo; hale cżi, kiż <pb n="303"/>budża doſtoini
namakani dóſtacż tón tamné Swėt, ha te hordozne Hoṙeſtacżo wot Mordwéch,
ṅebudża ßo wudawacż, ṅebudża ßo żenicż; pżetoż woni dale jacz ṅemóża
wumṙecż, hale ſu zrunoſcżeni tém Jandżelam; ha dokelż ſu Dżėcżi toho
Hoṙeſtacża, ſu Dżėcżi boże, Bohu porunoſcżeni, ha na Boha zpodobnoſcżeni
wo tei Ṅeſṁertnoſczi ha Hordoſczi.

Tżeſni Mandżelſczé móża ßo teiż wo tém Mandżelſtẇe Bohu lubicż. Jacz pak
tola Bohu ßo lubja cżi Vréini, kiż tón ſwói vréłné Żtant tżiſté dżerża,
pżetoż cżi ſu hiżo nėt na Zeṁi taiczé, kaiczéż nėdé wo Ṅeƀeſach budża,
ſu hako Jandżelo. Hale Wólnitżeṙo, kiż wo zakazanéch mjaſnéch Lóżtach ßo
panczaja, — cżi ßo Zkocżatam runaja, ha ſu Bohu jara pżecżiwni.

Jėzus pżiſtaji: Zo pak cżi Mordwi woprawdże hoṙeſtawacż<marginalia>♣Lc.♠
20, 37.</marginalia> budża, to teiż Moyzes wobſwėtzi. Hacż da ṅeiſcże wó
wo Moyzeſowéch Knijach lazuwali,<marginalia>♣Mr.♠ 12, 26.</marginalia>
kah Bóh z toho cżerṅoho Kerka k Moyzeſei rétżaw jo: Ja ſém tón Bóh
Abrahama, tón<marginalia>♣Ex.♠ 3, 6. ♣Lc.♠ 20, 38. ♣Mr.♠ 12,
27.</marginalia> Bóh Izaaka, ha tón Bóh Jakuba. Bóh pak ṅejo téch
Mordwéch, hale téch Żiwéch Bóh; pżetoż pżed Bohom ſu ſchiczé żiwi.
Potaikim wó jara bwudżicże.

Cżi Saduczeṙo ṅewėṙachu, zo te cżwojetże Duſche ṅeſṁertne ſu; ha tohodla
teiż ṅewėṙachu, zo te zemṙete Cżėwa déh jacz wożiwicż budża. Tak da jim
Jėzus z téch Knijow toho Moyzeſa, do kotrohoż teiż woni ẇele dżerżachu,
pokaza, zo te Duſche ṅewumru, hale żiwo woſtanu; ha zo potaikim, dokelż
kóiżda Duſcha zdżerżi tu naturſku Żadoſcz k tomu ſwojomu Cżėwu, teiż te
Cżėwa w ſwojim Tżaſu zas wożiwicż budża. Tedém, hacż Bóh k Moyzeſei
rétżaw jo, bėchu cżi ſẇacżi Wótſcżoẇe Abraham, Izaak, ha Jakub hiżo
dawno zemṙecżi po tém Cżėle; ṅebėchu — li te jich Duſche hiżcże żiwo
bówo, tak ṅebė Bóh prajicż mów: Ja ſém tón jich Bóh. Pżetoż, bó-li
Cżwojek tżiſcże zahinéw, ha pżeſtaw bócż, tak — zo bó czéle nitżo jacz
wot ṅoho wóſche ṅewoſtawo; tak teiż Bóh ṅemów jacz bócż joho Bóh. Żadén
<pb n="304"/>Kṅez ṅejo, ha ṅemóże jacz bócż Kṅez téchſaméch Cżwojekow,
kiż dṙe pṙedé nėdé joho Podani bóli ſu, hale tola nėt jacz ṅeiſu, dokelż
ſu hiżo dawno zemṙeli, ha wón teje Moczé nima jich zas żiwéch ztżinicż,
habé na nimi te ſwoje Kṅeztwo wopokazacż. Żtoż czéle tżiſcże zaſchwo jo,
ha jacz ṅejo, to Nikomu ṅeſwuſcha, to żanoho Kṅeza nima.

Na to ne̓kotzi z téch Piſma-Wutżenéch k Jėzuſei<marginalia>♣Lc.♠ 20, 39.
♣Mth.♠ 22, 33.</marginalia> ṙeknéchu: Miżtéṙe, té ſé praẇe duſchṅe
rétżaw. Ha teiż tón Lud to ſwóſchiwſchi, jara ßo zpodżiwaſche na tei
joho Wutżƀe.

101. Polazuwaṅo.

Ta wilka Kazṅa.

Déż cżi Varizeeṙo ſwóſchachu, zo Jėzus tém<marginalia>♣Mth.♠ 22,
34.</marginalia> Saduczeeṙam tak tu Hubu zatékaw bė, zeṅdżechu ßo
romadu; ha jedén wot nich, kiż be̓ Wutżer toho Zakoṅa, pżiſtupi k Je̓zuſei
joho zpótuwacż, ha praſcheſche joho: Miżtéṙe, kotra jo ta naiẇetża
naiważniſcha Kazṅa wo tém Zakoṅu,<marginalia>♣Mr.♠ 12, 28.</marginalia>
ta prėṅa ƀe wſchitkimi?

Jėzus jomu wotmóji: Ta prėṅa Kazṅa ƀe wſchitkimi jo talei: Poſuchai
Izraelo, tón Kṅez<marginalia>♣Deut.♠ 6, 4.</marginalia> twói Bóh jo
jenicżki Bóh. Ha té dérbiſch Boha twojoho Kṅeza lubuwacż z czéwoje
twojeje Wutrobé, zczéwoje twojeje Duſche, z czéwoje twojeje Moßé, ha ze
wſcheje twojeje Moczé. To jo<marginalia>♣Mth.♠ 22, 38.</marginalia> ta
naiẇetża, ha ta prėṅa Kazṅa. Ta druha pak teilei prėnei porunoſcżena jo
talei: Té dérbiſch twojoho Bliſchoho lubuwacż kaiż ßo ßamoho. Wona żana
druha Kazṅa ṅejo, kiż bó ẇetża bówa,<marginalia>♣Mr.♠ 12, 31. ♣Mth.♠ 22,
40.</marginalia> hacż teilei dwe̓. Na témailei dwe̓mai Kazṅomai wiſé tón
czéwé Zakóṅ, ha cżi Provetoẇe. Schitko, żtoż tón Zakóṅ ha cżi Provetoẇe
wukazuẇu, ſchitko pada na to, zo dérbiſch lubuwacż naipṙedé Boha wóſche
ſchoho, ha potém twojoho Bliſchoho lubuwacż kaiż ßo ßamoho, ha to Boha
dla, dokelż Bohu tak ſo lubi.

<pb n="305"/>

Tedém bė ƀez témi Piſma-Rozomnémi ẇele taikich, kiż ṅewuſtatni doſcz
bėchu ruṅe won wutżicż taklei: „Ta prėṅa naiẇetża Kazṅa, ha ƀe wſchimi
naiważniſcha jo talei: Té dérbiſch Bohu Wopóré wopruwacż. Jenoi zo pėkṅe
Wopóré wopruẇeſch, tak jo dobre, bórṅe bó teiż twojim Bliſchim, hai
Nanei ha Macżeri wo jich Nuzé zawutwicż daw. Ladai do 55. Pol.

Ha tón Piſma-Wutżené k Je̓zuſei prajeſche:<marginalia>♣Mr.♠ 12,
32.</marginalia> Jara duſchṅe Miżtéṙe, té ſé tu Wėrnoſcz rétżaw; pżetoż
wón jo jenoi jedén Bóh, ha pódla ṅoho żadén druhi ṅejo. Ha, Boha
lubuwacż z czéwoje Wutrobé, zczéwoho Rozoma, ha z czéwoje Duſche, ha ze
wſcheje Moczé —, ha ſwojoho Bliſchoho lubuwacż kaiż ßo ßamoho, — to jacz
pwacżi, hacż ſchitke kaikeżkuli Wopóré.

Déż Je̓zus widżeſche, zo wón tak rozomṅe wotmoji, prajeſche k ṅomu: Té
ṅeiſé daloko wot bożoho Kraleſtwa. Ha Nichtó jacz ßo ṅezważi Jėzuſei
Praſcheṅa pre̓dkpoſtajecż.

Jėzus Davida Séhn ha Kṅez.

Déż pak cżi Varizeeṙo zromadżeni bėchu, wopraſcha<marginalia>♣Mth.♠ 22,
41.</marginalia> jich Je̓zus prajiczé: Żto ßo wam wot Kréſtuſa t. r. toho
ſlubenoho Mefiaſa zda? Tżeji Séhn wón jo? Woni jomu wotmojichu: Davidowé
Séhn. Jėzus jim prajeſche: Kah da David joho wo tém Duchu t. r.
Nutzdawaṅa Sẇatoho<marginalia>♣Lc.♠ 20, 42.</marginalia> Ducha ſwojoho
Kṅeza ṁenuẇe, déż wo Knizé téch Pſalmow praji: Tón Kṅez jo prajiw mojomu
Kṅezei, ſeidż k mojei Prawiczé, hacż ja powożu téch twojich Ṅepżecżelow
k Wawczé twojimai Nohomai. Déż da David joho Kṅeza ṁenuẇe, kah da jo wón
joho Séhn? Ha Nichtó ṅemóżeſche jomu Swowcżka wotmojicż. Ha wot toho Dṅa
Nichtó jacz ßo ṅezkróbli joho żto praſchecż.

Nan jo Kṅez na ſwojim Dżėſcżu: Dżėcżo ṅejo Kṅez na ſwojim Naṅe. Cżi
ſẇacżi Provetoẇe bėchu piſali, zo Kréſtus tón ſlubené Meſias budże
Davidowé Séhn, z <pb n="306"/>Davidoweje Kṙeje rodżené; bėchu pak teiż
piſali, zo budże Davidowé Kṅcz, wėrné Bóh. Jėzus jo Davidowé Séhn, z
Davidoweje Swóibé narodżené hako wėrné Cżwojek; jo pak tola teiż
Davidowé Kṅez hako wėrné Bóh wot Wėcżnoſcze rodżené z toho ṅeƀeſkoho
Wótſcza.

102. Polazuwaṅo.

Dobra Wutżba, ṅedobre Skutki.

Na to Jėzus rétżeſche k tomu Ludei, ha k tém<marginalia>♣Mth.♠ 23,
1.</marginalia> ſwojim Wutżownikam, ha prajeſche: Cżi Piſma-Wutżeni ha
Varizeeṙo ſeidża na tém Stoẇe Moyzeſowém, t. r. woni ſu jedénmól k tomu
ſtajeni wam te boże Kazṅe prėdknoſécż ha rozpojeduwacż. Dżerżcże tohodla
ha tżiṅcże ſchitko, żtoż wam po téch bożich Kazṅach k dżerżeṅu
pre̓dknoſcha; hale po téch jich Skutkach wó ṅetżiṅcże. Pżetoż, woni dṙe
wukazuẇu, żto ma ßo tżinicż; hale ßami je ṅetżiṅa. Woni najazuẇu cżeżke
Drėṁeṅa, kiż lėdém ſu k ṅeſeṅu, ha kwadu je Cżwojekam na Raṁeṅa; ßami
pak ṅechadża je z Porſtom pohibnécż. Schitke ſwoje Skutki pak woni
tżiṅa, zo bóchu wot Cżwojekow<marginalia>♣Mr.♠ 12, 38. ♣Mth.♠ 23,
5.</marginalia> widżani bóli. Woni radżi khodża wo rjanéch dowhich
Sukṅach; woni ſebi ſchėroke tżiṅa te ßwoje nazpómniwo Czedéle, ha
wilkoſcża te Wobrubé na ſwojich Draſtach.

Wo tedémſchim Tżaſu Żidża, knaiṁeṅſchom cżi, kiż czéchu wo tei
Bohwſwużownoſczi nuterniſchi bócż, mėjachu kożane habé pergomanowo Banté
habó Czedle, na kotreż bėchu hoṙenapiſane wėſte ważniwo Swowa ze ſẇatoho
Piſma, habó wėſte boże Kazṅe. Telei Banté habó Czedle ſebi woni
pżijazuwachu na Tżowo, habé teiż na Rukaw, zo bóchu na te boże Wukazaṅa
żeni ṅezabóli, habé nédém tola telei Banté jim te boże Pżikazṅe zas
nazpómniwo. Telei Banté ſebi cżi Varizeeṙo hacż nanaiſchėrſche tżiṅachu.

Wo 4. Kn. Moy. 15, 38. bė ſchitkim Żidam pżiporutżene „na ſwojich
Sukṅach delku k tei Kroṁe, habé k tomu Wobrubei pżiſchite mėcż módre
Schnórki. Telei módre <pb n="307"/>Schnórki dérbjachu jim bócż jene
Nazpómṅeṅo, zo bóchu woni na wſchitke boże Wukazaṅa pėkṅe ßo dopómṅeli.
Po Żidowſkim Waſchṅu jo teiż Jėzus Kréſtus na ſwojei Sukṅi delku na
Kroṁe taike módre Schnórki pżiſchite noſéw; ha to jo habén taſama Kroma
teje Jėzuſoweje Draſté, kotrejeż jena pohanſka Żónſka ßo zadótknéwa, ha
z toholei Zadótkṅeṅa wot ſwojeje żadwaweje Khoroſcze wuſtroẇena jo.
Math. 9, 20. Hale cżi Varizeeṙo, zo bóchu za Sẇacżiſchich dżerżani bóli,
telei Schnórki ẇele ẇetże ha ſchėrſche ſebi tżiṅachu, déżli druzé. Tak
woni z témi wonkocżnémi Czeichami teje Bohwſwużownoſcze hordżachu, nutzi
wo Wutrobe pak wot Boha ṅerodżachu, hale za cżwojetżei Tżeſczu
żadoſcżachu.

Woni lubuẇu te prėṅe Me̓ſta na Hoſczinach,<marginalia>♣Mth.♠ 23,
6.</marginalia> ha te prėṅe Seidżeṅa wo téch Synagogach; jim ßo lubja te
Poſtroẇeṅa ha Pokwoṅeṅa, z kotrémż ſu potżeſcżeni na zjawnéch Haſach, ha
radżi je ſwóſcha wot Cżwojekow ṁenuwani bócż Rabbi Rabbi t. r. wilczé
Wutżeṙo. Woni wuczéruẇu te Domé<marginalia>♣Mr.♠ 12, 40.</marginalia>
téch Wudowow, déż z tém ßo wondawaja, zo dowhe Pacżeṙe zpe̓waja, ha za to
deṙe ßo pwacżicż dadża; cżi zmėja jedén jara ſurowé Sud.

Wó pak, ṅedaicże ßo Rabbi ṁenuwacż;<marginalia>♣Mth.♠ 23,
8.</marginalia> pżetoż jedén jo tón waſch Wutżeṙ, tón jo Kréſtus; wó pak
ſcże ſchiczé Bratzja. Ha Nikoho na Zeṁi ṅeṁenuicże waſchoho Wótſcza;
pżetoż jedén jo tón waſch Wótſcz, Tón, kiż wo Ṅeƀeſach jo. Ṅedaicże ſebi
teiż re̓kacż Miżtér; pżetoż jedén jo tón waſch Miżtér, Tón jo Kréſtus.
Kotréż ƀez wami tón ẇetżi jo, tón ṅech wam hoṙeſwużi. Pżetoż, żtóż ßam
ßo powóſcha, tón budże zponiżené; żtóż pak ßam ßo poniża, tón budże
powóſchené.

Wone dṙe Kżeſczianei deṙe pżiſteji, ſwojomu Paſtérei, Wutżerei,
Zpojednikei rėkacż „Kṅez Miżtér, duchowné Wotze” ha to k Tżeſczi tomu
Kṅezei Jėzuſei, kotrohoż Wotrocżk wón jo. Hale ta Dowėrnoſcz ma ßo
ſtajecż na toho Kṅeza, nicz na toho Wotrocżka, Ha tón Wotrocżk <pb
n="308"/>ṅech ẇuṗe ṅehordżi na tei ſebi — toho ſwojoho Kṅeza dla —
podawanei Tżeſczi, déż tṙebai te tżeſcziwo Poṁenuwaṅo joho zpodobṅe
zwoſkocze.

To bė tón poſleni Krótż, zo Jėzus k tém Piſma-Wutżeném ha Varizeeṙam
rétżaw jo, tu Wutoru pżed ſwojei Sṁercżu. Tedém jo wón hiżcże jón zas
jim poporokuwaw te jich Rėchi, hiżcże jón zas na ṅich wuprajiw teſame
Bėda, kotreż hiżo wo 76. Pol. wopiſane ſu. ♣Confer Luc.♠ 11. ♣cum Math.♠
23.

Mawé Dar pżed Bohom wilki.

Potém ßo Jėzus poſéné napżecżo tomu wopornomu<marginalia>♣Mr.♠ 12,
41.</marginalia> Kachcże, ha pżiladuwaſche, kah Ludżo do toho wopornoho
Kachcża Ṗeṅezé ṁetachu. Wone bė ẇele Bohatéch, kiż ẇele nutzṁetachu.
Pżiſtupi pak teiż jena khuda Wudowa, ha nutzcżiſné dwai mawoi Ṗeṅeżkai,
pozdacżu Pów Kroſchika.

Ha Je̓zus k ſebi zawowa téch ſwojich Wutżownikow, ha prajeſche jim:
Zawe̓rno, ja wam praju, talei khuda Wudowa jo naijaczé nutzcżiſwa ƀe
wſchimi témi, kiż do toho wopornoho Kachcża ſu nutzṁetali. Pżetoż
ſchiczé ſu nutzṁetali wot toho, żtoż jim nadobówaſche ha zbótne be̓; wona
pak jo wot ſwojeje Khudobé wotedawa ſchitko żtoż jo me̓wa, tu czéwu ſwoju
Zamóżnoſcz, potaikim tu ſwoju Czérobu. Bóh ṅelada na tu Wilkoſcz toho
Dara, hale na tu Wilkoſcz teje Luboſcze, z kotṙejuż tón Dar ßo da.

103. Polazuwaṅo.

Jėzus provecżi toho Templa Zpowaleṅo.

Je̓zus z toho Templa wundże, ha dże̓ſche ſwói<marginalia>♣Mth.♠ 24,
1.</marginalia> Pucż. Cżi joho Wutżowniczé k ṅomu pżiſtupichu, ha
pokazuwachu jomu te wilke woſobne Twaṙenżcża toho Templa; ha ne̓kotzi
prajachu,<marginalia>♣Lc.♠ 21, 5.</marginalia> zo tón Tempél tola wot
jara rjanéch Kaṁeṅi ztwaṙené, ha z woſobnémi Darami wudéƀené jo; ha <pb
n="309"/>jedén z téch joho Wutżownikow ṙekné: Miżtéṙe,<marginalia>♣Mr.♠
13, 1.</marginalia> lei ſchak, kaike tolei Kameṅe, kaike tolei
Twaṙenżcża ſu.

Tón Tempél ßam, habé tón tak ṁenuwané Sẇaté Dom bė dṙe jenoi
ſchėſczdżeſat Wóchcżi dowhi, ha dwaczécżi ſchėroki, ha znutzka horku ha
delku, ha teiż po Bokach ze zwocżanémi Tavlami wutavéluwané; ha do
tejelei Sẇatnoſcze ſmėdżachu jenoi cżi Mėſchniczé nutzhicż. Hale w
Prėdku bėchu ſchelake jara rumne Dworé, z wóſokimi Murjemi ha Hallami
wobzankṅene; ha do Kowa woko bėchu ſchelake wilke Twaṙeṅżcża ha Komoré,
wo kotréchż bóchu te czérkwinſke Wėczé khowané, wo kotréchż cżi Wutżeṙo
wutżachu, wo kotréchż teiż cżi Mėſchnikoẇe ha Levitoẇe, kaiż dowho wo
tém Templu ſwużachu, tón ſwói Lėhw mėjachu. Schitke telei Twaṙeṅżcża
bėchu z wóſokimi Murjemi wobcżeṅene, ha tak zjenoſcżene. Scho romadże
rėkaſche tón Tempél; kotréż potaikim ze wſchim romadże ẇetżi bė, hacż
nėkotre czéwo Mėſto. Schitko bė ztwaṙene wot wilkich, tẇerdéch,
wobtżeſanéch, wurunanéch, ha wupóliruwanéch Kaṁeṅi. Tam bėchu Kaṁeṅe
żtérczécżi Wóchcżi dowhe, dwanacże Wóchcżi wóſoke, ha woſém Wóchcżi
ſchėroke. Tón naiṁeṅſchi Kaṁeṅ bė tola hiżcże dżeſacż Wóchcżi dowhi,
woſém Wóchcżi wóſoki, ha ſchėſcz Wóchcżi ſchėroki. Tak bė ta
naiwuſcziſcha Murja tola hiżcże ſchėſcz Wóchcżi ſchėroka.

Jėzus jim prajeſche: Widżicże wó ſchitko tolei?<marginalia>♣Mth.♠ 24,
2.</marginalia> Ja pak wam wo We̓rnoſczi praju: tuhlei ṅebudże woſtacż
Kaṁeṅ na Kaṁeṅu, kiż bó rozbité ṅebów. Hai pżiṅcż budża te Dné, zo
tuhlei<marginalia>♣Lc.♠ 21, 6.</marginalia> Kaṁeṅ na Kaṁeṅu woſtajené
ṅebudże.

Woſémhatziczécżi Lėt po Jėzuſowém Cżerpeṅu ſu cżi Rómſczé Wojaczé tónlei
Tempél naipṙedé zapalili, ha potém teiż te Murje zpowaleli. Ha déż po
Tżaſu tón pṙedé kżeſczianſki, potém pak wot toho Kżeſczianſtwa wotpaṅené
Kheiżor Julian, telei Jėzuſowo Provecżeṅo knitżom ztżinicż czéſche, ha
tohodla porutżi tón Tempél zas hoṙetwaricż —; jo ßo ta Zemja
zatżaſuwawa, Woheṅ jo ze Zemje ſapaw, ha tak ſu tedém teiż hiżcże teſame
Kaṁeṅe, kiż bėchu pṙedé, tohodla zo huboko leiżachu, woſtajene bówo, <pb
n="310"/>teiż te ſu hiżcże wuṁetane ha rozṁetane. Ha tak jo te Jėzuſowo
Provecżeṅo powṅe dopelṅene.

Jėzus provecżi, żto budże ßo ſtawacż

pṙedé Zahubeṅa toho Mėſta Jėruzalem.

Déż potém Je̓zus ſeidżeſche na tei woljowei<marginalia>♣Mr.♠ 13,
4.</marginalia> Hoṙe napżecżo tomu Templei, Pėtér, Jakub, Jan, ha
Handrij k ṅomu pżiſtupiwſchi, joho woſeƀe praſchachu: Pójes ſchak nam,
déha budże ßo to ſtacż? ha kaiki budże Czeich, zo tolei budże potżecż ßo
dopelṅecż? ha kotré, kaiki budże tón<marginalia>♣Mth.♠ 24,
3.</marginalia> Czeich toho twojoho Pżikhada, ha toho Swėta Zkóntżeṅa?

Cżi Wutżowniczé tedém hiżcże za to dżerżachu, zo po tém Zahubeṅu
Jėruzalema nédém teiż tón Swėt ſwói Kóncz zmėje, ha Jėzus pżiṅcż budże
ſchitkich zjawṅe ſudżicż. Tohodla telei tzoje, te Zahubeṅo Jėruzalema,
te Zkóntżeṅo toho Swėta, ha tón Jėzuſowé Pżikhad k tomu Sudei, to woni
ſcho romadu mėſchachu. Jėzus pak ṅechaſche jim pójedżecż, kah daloko tón
ſudné Dżeṅ wot Zahubeṅa Jėruzalema hiżcże woteſtawa; wón jim na te jich
tzoje Praſcheṅo jenoi to wotmoji, żtoż jim ha teiż nam wużitne bócż
móże.

Wón jim prajeſche: Ladaicże ßo, zo bó was<marginalia>♣Mth.♠ 24,
4</marginalia> Nichtó ṅezaẇed; pżetoż ẇele budże jich pżiṅcż na moje
Meno, ha budża prajicż: Ja ſém Kréſtus; ha woni budża ẇele Ludżi
zaẇeſcz; tónlei Tżas<marginalia>♣Lc.♠ 21, 8.</marginalia> jo blizko;
paſcże ßo za nimi woteṅcż.

Woprawdże ſu po Jėzuſowei Sṁercżi ſchelaczé Hebawczoẇe pozpótuwali ßo
wondawacż za toho tém Izraelitam ſlubenoho Meſiaſa, ſu ẇele Żidow
zaẇedli, ha z témiſamémi hubené Kóncz zali, déż woni na to dżėchu tu
Kwakélu toho kheiżorſkoho Podanſtwa ze ſwojich Schijow wottżaſcz, ha tak
jene ſwėtne Kraleſtwo pótachu; woni ſu wot téch Rómſkich Wóiſtwow
zabicżi.

Déż pak wó budżecże ſwóſchecż wot Wóinow<marginalia>♣Lc.♠ 21,
9.</marginalia> ha Ludu-Zpjeruwaṅow, ṅeſtróżeicże ßo; pżetoż to ma ßo
pṙedé ſtacż; hale wón hiżcże ṅejo zmolom Kóncz. Zbe̓hacż ßo budże Lud na
Lud, Kraleſtwo na Kraleſtwo, t. r. jedén Krai napżecżo druhomu <pb
n="311"/>Krajei; tam ha ſém budża wilke Zemje-Zarżeṅa, Wód, ha Mór; teiż
wilke traſchiwo Czeichi z Ṅebja budża k widżeṅu. Scho to pak jo haklei
tón Zapotżatk téch boloſcziwéch Horjow.

Wóiné, Rokocżeṅa, ha druhe wot Jėzuſa provecżene Zwóſcze ſu woprawdże
ſchitke dóſchwo pṙedé toho Zahubeṅa Jėruzalema. Wot téch Czeichow z
Ṅebja pak tón wóſoko wutżené Żidowſki Mėſchnik ♣Flavius Josephus,♠
kotréż jo ßam pódla bów, taklei piſa: „Horku na Ṅebju wóſche Jėruzalema
ßo wopokazuwaſche jedén ſwėtliwé Ṁetż; wo Lovcże bėchu k widżeṅu, ha
teiż k ſwóſcheṅu wojerſke Wozé ha móczne Wóiſtwa, kiż ƀe ſobu ßo
cżepechu. Pżi tém Templu jedénmól noczé na Pów-Żtundé dowho ßo
ſwėtleſche taike Swėtwo, hako bó te naijaſniſche Swónczo ſwėcżiwo. Tedém
jedén Wów, kiż tam bó k wopruwaṅu pżiẇedżené, wo tém Dwoṙe toho Templa
jene Jeṅo porodżi. Te wilke moſazne Rota toho Templa, kotreż hewak żtéri
ha dwaczécżo Mużoẇe wotżiṅecż ha zatżiṅecż dérbjachu, ßamo ßo
wotżiṅichu. Sẇatki noczé cżiſami Mėſchnikoẇe, kiż tedém wo tém Templu
Swużƀu mėjachu, wuſwóſchachu — naipṙedé wilke Rjepotaṅo nutzi wo tém
bożim Doṁe, ha potém wot znutzka wonpżiṅdże tónlei Wós: Dżimó wot jow
pṙeicż; hako bóchu cżi ſẇacżi Jandżelo Pėſtoṅo ƀe ſobu ſebi prajili:
Wopużcżmó tónlei poklaté, ha wot Boha zacżiſṅené Blak. ♣Joseph de bell.
Jud. l. 7. C.♠ 12.

Wone jo kzpodżiwaṅu, zo taike Czeichi tém Żidam tola ṅeiſu te jich Wotżi
wotewriwo. Hale habén tuh ßo pokaże, kaike jo te Zaſlepeṅo, kaika ta
Zaṗeṅtżitoſcz téch Rėſchnikow, kiż wo tei ſwojei Lózoſczi ha Zwóſczi
wokrutnéli ſu.

Jėzus provecżi ſwojim Wutżownikam, kah jim ßo póṅdże.

Pṙedé ſchoho toho pak budża woni te ſwoje<marginalia>♣Lc.♠ 21,
12.</marginalia> Ruki na was powożicż, budża was pżeſczėhacż, was do
Synagogow podawacż, do Jaſtwow ſadżecż, was pżed Kralow ha Bohotow
wodżicż<marginalia>♣Mr.♠ 13, 9.</marginalia> toho mojoho Ṁena dla.
Ladaicże ßo; pżetoż woni budża was podawacż do Radnéch-Khe̓iżow, ha
Synagogow; wó budżecże ſchwikani, budżecże prėdkpoſtajani Ve̓rżtam ha
Kralam moje dla, <pb n="312"/>jim k Wobſwe̓tkoſcżeṅu; to pak budże wam
ßo<marginalia>♣Lc.♠ 21, 13.</marginalia> ſtacż, zo bóſchcże wó woto mṅe
zjawne Swėtzeṅo wotpowożili. Zapowożcże da ſebi to do waſchich Wutrobow;
déż budża woni was wodżicż ha podawacż,<marginalia>♣Mr.♠ 12,
11.</marginalia> ṅeſtaraicże ßo, do Tżaſa ſebi ṅerozmóſleicże, żto
bóſchcże wó rétżeli; hale żtoż wam wo tei ſamoi Żtundże nutzdate budże,
to rétżcże.<marginalia>♣Lc.♠ 12, 15.</marginalia> Pżetoż ja czu wam dacż
taiku Wurétż, taiku Mudroſcz, kotreiż ṅebudża mócz ßo zprėcż, ṅebudża
mócz napżecżo ßo ſtajicż ſchiczé waſchi Napżecżnikoẇe. Pżetoż, wó je
ṅeiſcże, kiż wó rétżicże,<marginalia>♣Mr.♠ 12, 11.</marginalia> hale tón
Duch Sẇaté budże rétżecż wo was ha pżez was.

Budże pak Brat Bratra k Sṁercżi podacż, ha Nan Séhna; Dżėcżi budża
ſtawacż na ſwojich Starſchich, ha jich tei Sṁercżi
podawacż.<marginalia>♣Lc.♠ 21, 16.</marginalia> Teiż wó budżecże
podawani wot waſchich Starſchich ha Bratrow, wot Swakow ha
Kṙeje-Pżecżelow; ha nėkotréch wot was budża woni moricż. Ha ſchiczé
budża na was hrom déricż toho mojoho Ṁena dla; tola pak anicz jedén Wóſk
z waſcheje Wowé wotpanécż ṅebudże ƀez bożeje Wole.

Tedém budże ßo jich ẇele zpohórſchicż; woni<marginalia>♣Mth.♠ 24,
10.</marginalia> budża ƀe ſobu ßo pżeradżecż, ha ƀe ſobu ſebi hramicż.
Budże teiż hoṙeſtawacż ẇele valſchnéch Provetow; ha cżi budża ẇele Ludżi
zaẇeſcz. Ha teje tak nadobówaczeje Zwóſcze dla budże wo ẇele Cżwojekach
ta Luboſcz woliwknécż ha wozémnicż. Żtóż pak budże wondótracż hacż do
Kóncza,<marginalia>♣Lc.♠ 21, 19.</marginalia> tón budże zbóżné. Wo tei
waſchei Sczerpnoſczi budżecże wó te waſche Duſche
nadobócż,<marginalia>♣Mth.♠ 24, 14.</marginalia> te waſche Żiẇeṅo
wobkhowacż. Ha telei Evangelium bożoho Kraleſtwa budże prėduwane po tém
czéwém Swėcże, k Wobſwe̓tkoſcżeṅu ſchitkim Pohanam. Ha potém pżiṅdże ton
Kóncz.

<pb n="313"/>

Tón Kóncz na Jėruzalem jo pżiſchow tedém, hacż cżi Jėzuſowi Wutżownikoẇe
tu joho Wutżbu hiżo pżez dwaczécżi Lėt dowho po Swėcże roznoſchuwachu,
ha hiżo ẇele Tawzént Pohanow do Jėzuſa wėṙeſche. Tón Kóncz toho Swėta
pak ṅebudże dóncż pṙedé, hacż budże ta Jėzuſowa Wutżba po czéwém Swėcże
powṅe rozṅeſena, tak, zo na Swėcże żadén Krai jacz ṅebudże, wo kotrémż
bó te ſẇate Evangelium żeni poprėduwane ṅebówo. Teiż to jo hiżo nimale
dopelṅene; wone jo mawo Krajow, wo kotréchż bó te ſẇate Evangelium
hiżcże żeni wozjeẇane ṅebówo.

104. Polazuwaṅo.

Jėzus provecżi te Woblėhṅeṅo, ha Zahubeṅo Jėruzalema.

Tón ſẇaté Proveta Daniel bė na ṗecż Stów Lėt do Tżaſa<marginalia>♣Dan.♠
9, 26. 27.</marginalia> z bożoho Nutzdawaṅa hoṙenapiſaw te Provecżeṅo
„Zo jedén czuzé Lud budże te Mėſto Jėruzalem, ha tón ſẇaté Dom bożi
zpowałecż; ha zo wo tém Templu budże Żadwawoſcz toho Zapuſcżeṅa. Telei
Provecżeṅo potżinaſche ßo dopelṅecż tedém, déż te Rómſke Wóiſtwa tón
Tempél zwonka woblėhnéchu, ha tam na téch ſwojich Khoṙejach te ſwoje
pohanſke Sẇecżata hoṙe wuzbėhuwochu, znutzka pak cżi Żidża ßami tón
ſẇaté Blak rozṅe woṅetżeſcżachu, ha z cżwojetżej Kṙeju zapanczachu.
Pżetoż tedém bėchu wo Jėruzaleṁe nutzi cżi Żidża ßami do tzjóch Portow
rozdżėleni, ha ƀe ſobu ßo pocżepachu. Jena wot téch tzjóch Portow
mėjeſche tón ſwói Lėhw wo téch Hallach toho Templa; ha déż cżi druzé
tżaſto tam na ṅich ſadżachu, ha tón Tempél do ſwojeje Moczé krédnécż
pozpótuwachu, woni pak ſélṅe ßo wobarachu; tak bó tam ẇele cżwojetżeje
Kṙeje pżelate.

Na telei Provecżeṅo Daniela czéſche Jėzus téch Swojich kedżbnéch
ztżiṅicż, ha taklei prajeſche:

Déż budżecże wó widżecż Je̓ruzalem woble̓hṅene<marginalia>♣Lc.♠ 21,
20.</marginalia> wot Wóiſtwow, tedém zpóznaicże, zo te joho Zahubeṅo ßo
zpżibliżiwo jo. Ha déż wó tu<marginalia>♣Mth.♠ 24, 15.</marginalia>
Żadwawoſcz toho Zapuſcżeṅa, kotraż jo provecżena wot Proveté Daniela,
budżecże widżecż <pb n="314"/>ſtacż na tém ſẇatém Me̓ſcze; (żtóż je
lazuẇe, ṅech je rozemi,) tedém ṅech cżi, kiż wo Żidowſkei ſu, na te Horé
cżėkaja; ha kiż naſreidża Kraja<marginalia>♣Lc.♠ 21, 21.</marginalia>
ſu, ṅech z Tżaſom ſtronu woteṅdu; ha kiż wo pobocżnéch Krajach ßo
hoṙedżerża, ṅech haklei do Żidowſkeje<marginalia>♣Mr.♠ 13,
15.</marginalia> nutzṅeṅdu. Żtóż tedém horku na Tze̓ſche budże, tón ṅech
do ſwojoho Domu dełeṅelėze, ṅech haklei nutzṅeṅdże nėżto ze ſwojoho Domu
ſebi ſobuzacż. Ha żtóż wonku na Polu budże, tón ṅech ßo haklei do Zadé
ṅewrócża tu ſwoju Draſtu ſebi zebracż.

Telei Pżiſwowa wo Żidowſkei Rétżi tak ẇele rėkachu, hako bó ṙek:
Kwataicże, ƀe wſchoho Pokomdżeṅa, woſtaiſchi ſchoho kwataicże zkeṙe ha
lėṗe cżeknécż, zo jenoi ze Żiẇeṅom pṙeicż pżiṅdżecże. Po témlei
Jėzuſowém Wukazaṅu ſu cżi do Jėzuſa wėriwi Żidża habé Kżeſczieṅo ſchiczé
z Jėruzalema ha ze Żidowſkeje z Tżaſom pṙeicż woteṅſchli, pṙedé hacż te
wilke Horja teje Wóiné dóſchwo ſu.

Zpe̓waicże pak Pacżeṙe, zo te waſche Cże̓kaṅo<marginalia>♣Mth.♠ 24,
20.</marginalia> bó ßo ṅeſtawo w Zéṁe, habé na Sabbath. Wo ſtar. Zakoṅu
Żidża Sobotu ṅeſmėdżachu dlėſchi Pucż ztżinicż hacż mawo Pów-Żtundé. Ha
teiż cżi do Jėzuſa wėriwi Żidża tulei Kazṅu zprėṅa hiżcże dżerżachu.

Pżetoż to ſu te Dné teje zprawṅeje Rachi bożeje,<marginalia>♣Lc.♠ 21,
22.</marginalia> zo bó dopelṅene bówo ſchitko, żtoż piſane jo. Zo na tón
lózé Żidowſki Lud bóchu dóſchwo ſchitke te Poklecża, kotreż Moyzes ßam
na téch Ṅeporadnéch wuprajiw jo, ha ſu wopiſane wo 5. Kn. Moy. 28, 15.
rc.

Bėda pak tém Cżeżko-żiwotném, ha tém<marginalia>♣Lc.♠ 21,
23.</marginalia> Cże̓ſchaczém wo téchſaméch Dnach; pżetoż jara wilka
budże ta Nuza na Zeṁi, jara wilki tón Nėw na tónlei Lud. Ha woni budża
padacż z Ṁetżemi porubani, ha budża jecżi wotẇedżeni do wſchich Ludow
habé Krajow; ha Jėruzalem budże poteptuwane wot Pohanow, hacż ßo dopelṅa
te Tżaſé téch Pohanow. Pżetoż wo téchſaméch<marginalia>♣Mr.♠ 13,
19.</marginalia> Dnach budże taike Horjo, kaikeż wot Zpotżatka <pb
n="315"/>téch Ztwoṙeṅow, kotreż Bóh ztworiw jo, hacż do nėtka jo ṅebówo,
ha teiż pżichodṅe ṅebudże. Ha ṅebė-li Bóh wo tei ſwojei bóizkei Radże
telei Dné pżikrótziw, tak żadén Cżwojek ṅebó Żiẇeṅa zdżerżaw; hale wón
jo telei Dné pżikrotziw téch Wuzwolenéch dla, kotréchż wón ſebi wuzwoliw
jo.

Te zjawne Rokocżeṅa téch Żidow wo Żidowſkim Kraju, ha te Horja teje
Wóiné, zo cżi Rómſczé Wojaczé tón Krai rubjachu, palachu, téch Żidow
zacżepachu, ſu warnuwawo tzi Lėta. Te Mėſto Jėruzalem pak, kotreż cżi
Rómſczé haklei pżi Poſletku woblėhnéli ſu, ṅejo hiżcże powne Pów-Lėta
woblėhṅene bówo; pżetoż Jutré ſu je woblėhnéli, ha pżed Nazémjom ſu je
pżemoczuwali, zpowaleli, rozṁetali.

Zprėṅa, hacż te Rómſke Wóiſtwa hiżcże pżed Mėſtom ṅeſtejachu, cżi Żidża
nutzi, do tzjóch Portow rozdżėleni, ßami ƀe ſobu ßo zacżepachu. Potém
tón Wodżicżeṙ téch Rómſkich Wóiſtwow, Titus toho Kheiżora Veſpaziana
Séhn, porutżi te Mėſto woblėhnécż ruṅe tedém, hacż ze wſchich Stronow
toho Swėta ẇele Stów Tawzént Żidow do Jėruzalema k tei jutrownei
Sẇatocżnoſczi ßo romadu zeſchwo bė. Ha nėt cżi Rómſczé żanomu Cżwoikei
jaczé won ha nutz ṅedachu. Tak bė wo krótkim wo tém Mėſcże wilka Nuza,
Wód, ha Mór. Dżeṅwotedṅa po Tawzéntach Zawutẇeni mordwi leiżo
woſtawachu. Cżi Żiwi téch Mordwéch doṙebacż ṅemóżachu; te Cėżwa bóchu
pżez Murju wonṁetane, ha te Ṙebje woko Mėſta bėchu powne Cżėwow.

Tédém jo wo Jėruzaleṁe jena woſobna Żidżina z Wótroſcze toho Wodu te
ſwoje Dżėcżo ſebi zarėzawa, woṗekwa, ha jėdwa. Cżi, kiż noczé z toho
Mėſta won ßo ważichu, k nėkaikomu Wolożeṅu toho ſwojoho Wodu Trawu ha
Rorużki ſebi pótacż, bóchu wot téch Rómſkich Wojakow zwójeni, ha na
Kżiże zwėſchani. Wone bó tedém pak ẇele Żidow kżiżuwanéch, zo te Dṙewo k
tém Kżiżam na val dżėſche.

Cżi Rómſczé Wojaczé ſu teiż nėkotrém z toho Mėſta wucżekṅeném Żidam
żiwém te Bruchi hoṙerėzali, ha te Tżrowa róznopróli z teje Nadżije,
Zwote wo nich namakacż; <pb n="316"/>dokelż bė jim k Wėdomoſczi
pżiſchwo, kah nėkotzi Zidża nėkotre romadu zkulane Zwote bėchu do ßo
zpóżerali, ha po Tżaſu pżi tém Wuprózṅeṅu ſwojoho Żiwota wo tém Ṅeṙedże
je pótali.

Tón Rómſki Wodżicżer Titus, wot Naturé jedén ſmėlné Cżwojek, te
zatraſchne Horja widżiwſchi, bó ßam zhnuté, wón popwakuwaſche, ha jaczé
Krótż tém Żidam Nadu, ha Wodacżo ſchoho zaṅdżenoho podawaſche, jenoi zo
czéli do ßo hicż, ha zdobrém k Mėrei ßo podacż. Hale woni ṅechachu. Tak
cżi Rómſczé Hwawt tṙebachu; naipṙedé tón Tempél, kiż pżed Mėſtom wonku
ſtejeſche, ha potém teiż te Mėſto pżemoczuwachu. Ha dokelż cżi Żidża jim
hiżcże ßo ſtajachu, tak cżi rozwobeni Wojaczé zprėṅa ſcho, żtoż jim do
Rukow pżiṅdże, Muże, Żoné, Dżėcżi, ſcho pżez Wowu pocżepachu ha
zacżepachu. Tón dobrocżiwé Titus jo pak jich tola teiż hiżcże ẇele
ponadżiw.

Tedém jo jėdnacże Stów Tawzént Żidow moṙenéch; ſédém ha dżeẇecż dżeſat
Tawzént ſu jecżi, do czuzéch Krajow rozẇedżeni, ha kaiż Zkót
ropżedawani. Jara ẇele wot téch Jatéch ſu teiż po pohanſkim Waſchṅu na
Keklijach, tomu Ludei k Ẇeſelu, tém dżijim Zwėṙatam k roztorhaṅu
prėdkṁetani; habé ſu dérbeli ßami ƀe ſobu na Żiẇeṅo ßo zpótuwacż, ha
jedén toho druhoho kónczuwacż.

Bė-li talei Wóina do Dowhoté ßo cżanéwa, tak tedém żadén Żid żiwé woſtaw
ṅebė. Hale Bóh jo te Dné toho Horja pokrótziw téch Wuzwolenéch dla, t.
r. téchſaméch Żidow dla, kiż tedém hiżo do Jėzuſa wėṙachu, ha za téch
ſwojich zaſłepenéch Krajownikow Boha proſchachu, habé, kiż z téchlei
Horjow Rozoma nadobóli, potém hiżcże do ßo ſchli, ha k tei ſẇatei Wėṙe
ßo pżewobrocżili ſu.

Cżi zbótni, wo tei Ṅewėṙe zatẇerdṅeni, Żidża ſu dṙe po Tżaſu jacz krótż
pozpótuwali te Mėſto Jėruzalem zas hoṙetwaricż; hale tu jich Próczu ha
Nadżiju jo czéle knitżom ztżiniw tón pohanſki Rómſki Kheiżor Hadrian,
kiż jo te Mėſto daw pżetwaricż na jedén druhi Blak bóle k Ẇetżorei, na
tu kalvarſku Horu, dżeiż tón naſch Kṅez Jėzus Kréſtus jo kżiżuwané bów,
ha wo tém Hroẇe poleiżaw; ha jo porutżiw, zo telei znowa ztwaṙene Mėſto
ṅedérbi jacz ṁenuwane bócż Jėruzalem, hale Aelia Kapitolina. Wón jo
telei nowotne Mėſto wobſadżiw z pohanſkimi Wobódleṙami. <pb
n="317"/>Nėkotzi Kżeſczieṅo bóchu dṙe wo nim cżerpeni, hale żadén, anicz
jedén Żid. Pżetoż zjawṅe bė wondata, ha ſchitkim wėdoma ztżiṅena ta
khėiżorſka Porutżnoſcz „Zo, budże-li ßo jedén Żid zważicż k tomulei
Mėſtu blizko pżiſtupicż, zmolom na Blaku dérbi zkónczuwané bócż.

Tónſamé Blak pak, dżeiż bė pṙedé na tei Hoṙe Moria pżed Mėſtom wonka tón
Tempél ſtaw, jo tónſamé Kheiżor daw z Pwuhom poworacż, ha ze Selu
poſépacż, k Czeichei toho Poklecża, zo tam nidé nitżo jacz twaṙene bócż
ṅedérbi. To jo ßo ſtawo pozdacżu Sto Lėt po Jėzuſowém Cżerpeṅu.

Tak bó Jėruzalem wot Pohanow poteptuwane hacż te Tżaſé téch Pohanow ßo
dopelṅichu. To jo warnuwawo na tzi Sta Lėt dowho. Pżetoż te prėṅe tzi
Sta Lėt toho Kżeſczianſtwa cżi Pohaṅo teiż téch Kżeſczianow jara
cżiżcżachu, pżeſcżėhachu, tżaſto teiż kónczuwachu.

Potém pak jo tón Rómſki Kheiżor Konſtantinus ßam k tomu Kżeſczianſtwu ßo
wuznaw. Ha wot toho Tżaſa jo te Mėſto — zas ze ſwojim pṙedawſchim Ṁenom
ṁenuwane Jėruzalem. Tónlei Kheiżor, ha ta joho Macż Helena ſtei tam
rjane kżeſczianſke Czérkẇe twaricż dawoi, tu naiwoſobniſchu na tónſamé
Blak, dżeiż jo Jėzus Kréſtus wo tém Hroẇe poleiżaw. Ha nėt wo Jėruzaleṁe
dowhi Tżas Kżeſczieṅo kṅeżachu.

Hale wo tém Lėtu 1187. ſu telei Mėſto cżi Turkoẇe do ſwojeje Moczé
krédli, ha cżi je hiżcże maja. Tola pak ſu tam nėkotzi Kżeſczieṅo
cżerpeni; ha pżi tém Jėzuſowém Hroẇe maja cżi Boßé-Miſcha z toho Rjada
ſẇ. Franciſkuſa jedén Klóżtér, ha tam po kżeſczianſkim khatólſkim
Waſchṅu ſchėdṅe boże Swużbé dżerża.

Je̓ruzalem budże wot Pohanow poteptuwane, hacż ßo dopelṅa te Tżaſé téch
Pohanow; telei Jėzuſowo Swowa Piſma-Rozomni teiż taklei wukwaduẇu: „Cżi
Żidża budża wo tei ſwojei Ṅewėṙe zacżiſṅeni woſtacż, hacż cżi k tei
kżeſczianſkei Wėṙe pżewobrocżeni Pohaṅo te ſwoje Tżaſé wubudu, ha tón
ſudné Dżeṅ blizko budże; zkrótka pṙedé ſudnoho Dṅa pak budża cżi tedém
na Swėcże żiwi Żidża, cżi Potomniczé téch nėt wo ſwojim Zaſlepeṅu po
Swėcże bwudżaczéch Żidow, Jėzuſa za ſwojoho Zbóżnika zpóznacż, ha k tei
kżeſczianſkei Wėṙe ßo pżewobrocżicż. Rómſk, 11, 25.

<pb n="318"/>

Te Zahubeṅo Jėruzalema duſchṅe znamuẇe te Zahubeṅo toho Swėta zkrótka
pṙedé toho ſudnoho Dṅa. Potaikim, żtoż jo Jėzus wuprajiw wot téch
Horjow, kotreż mėjachu téch Żidow potṙechicż pżed Zahubeṅom Jėruzalema,
hodżi ßo teiż zrozemicż wot téch Horjow, kotreż budża pṙedé ſudnoho Dṅa
téch tedém na Swėcże żiwéch Cżwojekow potṙechicż. Pżetoż cżi Japożtoẇe
bėchu wot Zahubeṅa Jėruſalema, ha wot Zkóntżeṅa toho Swėta Jėzuſa namól
praſcheli; ha Jėzus jim na woboi dwoje namól wotmojeſche.

105. Polazuwaṅo.

Wot Kréſtußowoho Pżikhada.

Tedém, budże-li wam Nėchtó prajicż: Lei tuhlei<marginalia>♣Mth.♠ 24,
23.</marginalia> jo Kréſtus, habé, tamlei jo; ṅewėrcże. Pżetoż,
hoṙeſtawacż budża valſchni Kréſtuſoẇe, ha valſchni Provetoẇe, ha budża
tżinicż wulke Czeichi ha Dżiwé, tak, zo bóchu do Bwuda zaẇedżeni bóli,
débó ßo ſtacż mówo, teiż cżi Wuzwoleni.

Ṅezabódż, zo cżi Japożtoẇe wot Zahubeṅa Jėruzalema, ha wot Zkóntżeṅa
toho Swėta namól ßo praſcheli ſu, ha zo Jėzus na woboi dwoje jim namól
wotmojaw jo.

Pżed Zahubeṅom Jėruzalema ſu ſchelaczé Hebawczé za Kréſtußa ßo
wondawali, ha tón Żidowſki Lud ſlepili z tém Lubeṅom, zo budża jich z
toho Rómſkoho Podanſtwa wumóżicż.

Pżed Zkóntżeṅom toho Swėta budże jedén lózé Cżwojek, kotréż wo ſẇ. Piſṁe
jo ṁenuwané tón Antikréſt, za Kréſtuſa ßo wondawacż. Tónſamé Antikréſt
ha cżi joho Pomóczniczé, budża na boże Dopużcżeṅo, z Pomoczu toho
Djabowa, ſchelake na Zdacżo wilke Dżiwé tżinicż, ha ẇele Ludżi
zaſlepicż. 2 Theſ. 2, 9.

Ḃercże da ßo nakedżbu, leicże, ja ſém wam<marginalia>♣Mr.♠ 13, 23.
♣Mth.♠ 24, 26.</marginalia> ſcho do Tżaſa prajiw. Tohodla, déż budża wam
prajicż, leicże, Kréſtus jo wonku wo tei Puſcziṅe, ṅeṅdżcże won; habé
prajicż, leicże, wón jo nutzi <pb n="319"/>wo Komoṙe, ṅewe̓rcże. Pżetoż
kaiż tón Bóſk wundże wot Raṅa, ha jo joho widżecż hacż do Ẇetżora, tak
budże tón Pżikhad toho cżwojetżoho Séhna. Dżeiżkuli pak te Cżėwo jo, tam
te Hodleṙe ßo zromadża. To jo rozpojedżene wo tém 88. Pol. Stron. 258 ha
259.

Nédém pak po tém Horju téchſaméch Dnów<marginalia>♣Lc.♠ 21,
25.</marginalia> budża ßo ſtawacż Czeichi na Swónczu, na Mėſaczu, ha na
Ve̓zdach. Te Swónczo budże wotżėmnicż,<marginalia>♣Mth.♠ 24,
29.</marginalia> tón Mėſacz ṅebudże ſwojoho Swėtwa dawacż, te Vėzdé
budża z Ṅebja padacż, ha te Moczé téch Ṅeƀes budża zbibane. [1]⁾ Ha na
Zeṁi<marginalia>♣Lc.♠ 21, 25.</marginalia> budże Stéſk ha Téſchnoſcz
Ludżi pze̓wzacż pżed wilkim Schuṁeṅom toho Morja ha téch Zmohow; ha
Cżwojekoẇe budża ſknécż z Bojoſcze, ha z téſchniwoho Wottżakuwaṅa, żto
hiżcże pżiṅcż ma na tón czéwé Swe̓t.

Ha tedém budże na Ṅebju k widżeṅu tón Czeich<marginalia>♣Mth.♠ 24,
30.</marginalia> toho Séhna toho Cżwojeka; to jo tón Czeich toho Kżiża.
Ha tedém budża żawoſczicż ſchitke Swóibé teje Zemje; ba woni budża
widżecż toho cżwojetżoh’ Séhna pżiṅcż wo téch Mrótżelach toho Ṅebja z
wilkej Moczu ha Majeſtoſczu. Ha wón budże póſuwacż téch ſwojich
Jandżelow z tej Trubu, ha z jeném wilkim Woſom; ha woni budża téch joho
Wuzwolenéch zromadżicż wot téch żtéṙoch Wėtrow, t. r. wo wſchich Swėta -
Stronow, wot Ẇerchow téch Ṅeƀes hacż do jich Ṁezow, t. r. wot jenoho
Kóncza k druhom’.

<pb n="320"/>

Déż pak telei Wėczé budża ßo ſtawacż zpotżecż,<marginalia>♣Lc.♠ 21,
28.</marginalia> da poladuicże hoṙe, ha pozbe̓huicże te waſche Wowé,
dokelż jo ßo zpżibliżiwo te waſche Wumóżeṅo ze wſchich Horjow. Ha wón
ṙekné jim jene Pżirunaṅo: Poladaicże na tu Vikowṅu, ha na wſchitke
Żtomé. Déż na Vikowṅi te Hawzé<marginalia>♣Mth.♠ 24, 32.</marginalia>
hiżo womódniwo ha woṁechcziwo ſu; déż na Żtomach te Pupki hiżo ßo
pukaja; to widżiwſchi<marginalia>♣Lc.♠ 21, 30.</marginalia> wó
zpóznajecże, zo te Lėcżo blizko jo. Tak teiż, déż budżecże widżecż
ſchitko to ßo ſtawacż, żtoż ja wam nėt do Tżaſa prajiw ſém, macże
ẇedżecż, zo tón Kóncz blizko jo pżed Durjemi, ha zo te boże Kraleſtwo jo
ßo zpżibliżiwo.

Zawe̓rno praju wam ja: Telei Zplahuwaṅo<marginalia>♣Mr.♠ 13,
30.</marginalia> ṅebudże zaṅcż, hacż ſchitko to ßo ſtaṅe. Ṅebjo ha Zemja
budżetei zaṅcż; te moje Swowa pak ṅebudża zaṅcż. Telei Zplahuwaṅo
ṅebudże zaṅcz rc. To ßo hodżi na dwoje zrozemicż. Naipṙedé taklei:
Cżiſami Cżwojekoẇe, kiż nėt na Swėcże żiwi ſu, ṅebudża ſchiczé zemṙecż,
pṙedé hacż ßo dóṅdże ſchitko to, żtoż ja wot Zahubeṅa Jėruzalema prajiw
ſém. Woprawdże jo jich ẇele bówo, kiż to dotżakali, ha za woſém ha
tziczécżi Lėt ze ſwojimi Wotżimi widżeli ſu. Potém pak teiż taklei: Tón
Żidowſki Zplahw ṅebudże zaṅcż, hacż do Swėta Zkóntżeṅa budża pżeczé
Żidża zwoſtacż, ha wot ſchitkich druhich Ludow teje Zemje woſebe ßo
ſchelakoſczicż.

Wone jo woprawdże k zpodżiwaṅu, zo, déż ſchitke druhe wo ſtaréch Piſmach
wopiſane Ludé dawno zaſchli, habé do druhich Ludow zmėſchane ha
pżemėſchane ſu, zo tola cżi Żidża, kiż nėt ßami za ßo żanoho Kraja, ha
żanoho Ẇercha nimaja, hale po Swėcże rozperſcheni pod czuzémi Ẇerchami
ſteja, tola pżeczé wot ſchitkich druhich Ludow ßo ſchelakoſcza, te ſwoje
Podawizné ha ſtare Waſchṅa zdżerża, do druhich Ludow ßo ṅemėſcheja.

To ßo ſtawa z bóizkeje Radé, ha dérbi tak bócż. Pżetoż cżi Żidża ſu te
naizjawniſche Dopokazaṅo, zo ta kżeſczianſka Wėra woprawdże z Boha
pżindże. Cżi jich Wótſczoẇe ſu Jėzuſa morili, ha woni ßami ſu hiżcże
Ṅepżecżelo toho <pb n="321"/>Kżeſczianſtwa; tola pak hiżcże pżeczé
khowaja, ha wo wilkei Tżeſczi dżerża te Piſma toho ſtaroho Zakoṅa, wo
kotréchż Piſmach Jėzus pżipojeduwané ha wopiſané jo. Z téchlei jich
Piſmow, kotreż woni wo tém ſwojim Zaſlepeṅu ßami ṅezrozeṁeja, mó
Kżeſczieṅo dopokazamó, zo Jėzus jo tón ſlubené Wumȯżnik.

Débóchu nėt żani Żidża jacz ṅebóli, hale jenoi mó Kżeſczieṅo ßami te
Piſma ſtaroho Zakoṅa wo naſchich Rukach mėli; móli tṙebai nėt, déż tak
ẇele Stów Lėt hiżo wubeiżawo jo, cżi Ṅewėriwi toholei Swėta prajicż: Żtó
wė, z dżeſém telei Piſma ſu? Kah ſtraiż ſu haklei po Tżaſu wumóſlene
habé zvalſchuwane? Hale tak, déż hiżcże na Swėcże ſu cżiſami Ludżo,
kotréchż Wótſczam teſame Piſma wot Boha podate ſu, ha woni ßami,
hacżruniſch cżi naiẇetżi Ṅepżecżelo toho Kżeſczianſtwa, za boże Swowo je
tżeſcża —, tak ßo to prajicż ṅeda.

Tón ſudné Dżeṅ ṅedérbi ẇedżané bócż.

Wot tohoſamoha Dṅa pak, ha wot teje Żtundé<marginalia>♣Mr.♠ 13,
32.</marginalia> Nichtó ṅewė, teiż nicz cżi Jandżelo wo Ṅeƀeſach, teiż
nicz tón Séhn, hale jenoi tón Wótſcz. Bóh Wótſcz, Séhn, ha S. Duch ſu
romadże jedén Bóh, maja romadże jenu ha tuſamu Schohowėdomoſcz. Teiż tei
cżwojetżei Duſchi Jėzuſowei jo ſchitka Wėdomoſcz ſobudżėlena. Khol. 2,
3. Ḃeztém Jėzus hako tón naſch Wutżer, tón wot toho Wótſcza k nam
póſuwané Poſelſtnik, Wozjeẇicżeṙ ha Dopojeduwar teje bożeje Wole —, ṅebė
k tom pżiſchow nam pójedżecż, déh tón ſudné Dżeṅ budże. Tak dṙe je wón
ẇedżeſche ßam za ßo; tola pak je ṅeẇedżeſche za nas, dokelż je nam
pójedżecż ṅedérbeſche. Tón Zpójednik, kotromuż té te twoje Rėchi wuznaw
ſé, tón dṙe je ßam wė; dokelż pak je pójedżecż ṅeſṁe, za druhich je
ṅewė. Kóiżdoṁu, kiż joho praſcha, móże ha dérbi wotmojicż: ja nitżo
ṅewėm, Bóh je wė. Ha to jo wėrno; dokelż té ſé jomu te twoje Rėchi
wuznaw nicz hako Cżwojekei, hale hako Zaſtejicżerei Boha toho Kṅeza,
prajiczé „wam duchowné Wotze mėſto Boha.

Tohodla wobladaicże ßo, wachuicże, modlcże<marginalia>♣Mr.♠ 13,
33.</marginalia> ßo k Bohu, dokelż wó ṅewe̓ſcże, déh tón Tżas dóṅdże.
Kedżbuicże ſebi, zo te waſche Wutrobé<marginalia>♣Lc.♠ 21,
34</marginalia> <pb n="322"/>bóchu ṅebówo wobcżeżene z tej
Ṅepome̓rnoſczu, z tém Wopijeṅom, z témi Staroſczami za telei Żiẇeṅo, ha
tónlei Dżeṅ was nahle ṅepżekwataw. Pżetoż, kaiż połetżena Sétż budże wón
ṅeẇatki zajecż ſchitkich na Zeṁi Bódlaczéch. Wachuicże tohodla kóiżdé
Tżas, ha proſchcże Boha, zo bóſchcże wó doſtoini namakani bóli
wucżeknécż ſchitkim tém Zwóſczam, kiż ßo dóṅcż budża, ha wobſtacż pżed
Séhnom toho Cżwojeka.

Tón bóizki Sudnik ßo zadżerżi kaiż jedén Cżwojek,<marginalia>♣Mr.♠ 13,
34.</marginalia> kiż jo na Krai woteṅſchow, tón ſwói Dom zawoſtajiw, ha
tém ſwojim Swużownikam do Moczé podaw, kóiżdomu te joho Dżėwo
pżipokazaw, ha tomu Rótnikei pżiporutżiw, zo dérbi wachuwacż. Wachuicże
da; pżetoż wó ṅewe̓ſcże, déh tón Kṅez toho Domu pżiṅcż budże, hacż z
Ẇetżora, hacż wo Pówneeżé, hacż pżi Zazpe̓waṅu toho Honatża, habé hacż na
Raṅo. Wachuicże, zo wón, tṙebai nahle pżiṅdżiwſchi, bó was ſpjaczéch
ṅenatṙechiw. Żtoż pak ja wam praju, to ja ſchitkim ſobupraju: Wachuicże!

Cżwojetże! Tón ſudné Dżeṅ za tebe budże tón Dżeṅ toho twojoho Wumṙecża.
Kaikiż té nėt wumṙeſch, taiki budżeſch na tón ſudné Dżeṅ tomu czéwomu
Swėtei pokazané; ha teſamo Wotſudżeṅo, kotreż zmolom po Sṁercżi
dóſtaṅeſch, budże tedém tam zjawṅe wobkrucżene.

Ze S. Mattheja ßo pokaże, zo Jėzus wo teilei Pżileżnoſczi tém ſwojim
Japożtowam hiżcże jón zas wopómniw jo teſame Warnuwaṅa ha Napominaṅa,
kotreż hiżo wo tém 78. Pol. Str. 233. ha 234. rc. wopiſane ſu.

106. Polazuwaṅo.

Pżirunaṅo wot dżeſacż Kṅeżnow.

Tedém budże te ṅeƀeſke Kraleſtwo zporunoſcżene<marginalia>♣Mth.♠ 5,
1.</marginalia> dżeſacż Kṅeżnam, kotreż, woznéwſchi <pb n="323"/>te
ſwoje Lampé, wondże̓chu tomu Nawożeṅi ha tei Ṅewėſcże napżecżo. Ṗecż wot
ṅich pak bė ṅemudréch, ha ṗecż rozomnéch. Te Ṅemudre wzachu dṙe te ſwoje
Lampé, ṅewzachu pak ſebi Wolija ſobu. Te Rozomne pak z témi ſwojimi
Lampami teiż ſobu wzachu Wolij wo ſwojich Sudoẇcżkach habé Błeſchkach,
zo potém w ſwojim Tżaſu do Lampó pżiluwacż mówo.

Déż pak tón Nawożeṅa ßo komdżeſche, zadrėmnéchu<marginalia>♣Mth.♠ 25,
5.</marginalia> wone ſchitke, ha wuſnéchu. Sre̓dż Noczé pak ſta ßo te
Wowaṅo: Leicże, tón Nawożeṅa dżo, dżicże jomu napżecżo. Nato zeſtawachu
ſchitke teſame Kṅeżné, ha pżihotuwachu te ſwoje Lampé. Te Ṅemudre pak
ṙeknéchu tém Mudrém: Wotedaicże nam wot waſchoho Wolija, dokelż te
naſche Lampé haſuẇu. Te Rozomne wotmojichu: Zo tṙebai bó nam ha wam
ṅezbrachnéwo, dżicże wó radſcho k tém Pżedawaczém, ha kupcże ſebi.

Déż pak wone dżėchu kupuwacż, pżiṅdże tón<marginalia>♣Mth.♠ 25,
10.</marginalia> Nawożeṅa; ha kotreż hotowo be̓chu, te z nim nutzdżėchu
na tón Kwas, ha te Durje bóchu zawṙene.

Na Poſłetku pak pżiṅdżechu teiż te druhe Kṅeżné, ha wowachu: Kṅeże,
Kṅeże, wotewṙ nam. Hale wón wotmoji: Zawe̓rno praju ja wam, ja was
ṅeznaju.

Jėzus hiżcże pżiſtaji: Wachuicże tohodla, dokelż wó ṅewėſcże toho Dṅa,
anicz teje Żtundé, déh tón Séhn toho Cżwojeka pżiṅcż budże.

Wo tedémſchim Tżaſu bė te Waſchṅo, zo tón Nawożeṅa ze ſwojimi Pżecżelemi
z Ẇetżora dżėſche po tu ſebi ſlubenu Ṅewėſtu do toho Domu jeje
Starſchej, tuſamu ſebi wothólwacż do ſwojoho Domu, wo kotrémż bó potém
te kwaſne Ẇeſelo dżerżane. Te mode Towarſchki habé Drużki, kotreż czéchu
Nawożeṅu ha Ṅewėſtu pżewodżecż, po Bokach wottżakuwachu, ha na to
wakachu, déh ßo tón Nawożeṅa <pb n="324"/>z tej Ṅewėſtu pżicżanécż
budże; ha, dokelż to noczé ßo ſtawaſche, dérbeſche kóiżda taika kwaſna
Drużka zaſwėcżenu Lampu w Ruczé dżerżecż.

Ta Lampa znaṁeṅa tu Wėru do Jėzuſa; tón Wolij pak taike Hoṙeẇedżeṅo,
taike Skutki, kaikeż Jėzus wukazuẇe. Tónlei Wolij maſch ſebi z Tżaſom
wobſtaracż. Ta Wėra ƀez téch Skutkow jo mordwa, ruṅa Lamṗe ƀez Wolija.

Pżirunaṅo wot pżidżėlenéch Talentow.

Jedén Cżwojek, kiż czéſche na Krai woteṅcż,<marginalia>♣Mth.♠ 25,
14.</marginalia> zawowa téch ſwojich Swużownikow, ha poda jim tu ſwoju
Zamóżnoſcz. Jenomu da ṗecż Talentow habé Czéntnaṙow Slėbéra, druhomu da
dwai Talentai, hiżcże jenomu druhomu pak jedén Talent, zatém hacż kóiżdé
podobné ha zroſcżené bė. Ha wón nédém woteṅdże.

Kotréż bė ṗecż Talentow dóſtaw, dżėſche ha wikuwaſche z nimi, ha nadobó
druhe ṗecż Talentow. Runiſch tak, kotréż be̓ dwai dóſtaw, nadobó dwai
druhei. Tón pak, kiż jedén dóſtaw be̓, woteṅdżiwſchi zaṙeba jón do Zemje,
ha zakhowa te Ṗeṅczé ſwojoho Kṅeza.

Po dowhim Tżaſu tón Kṅez téchſaméch Swużownikow<marginalia>♣Mth.♠ 25,
19.</marginalia> zas pżiṅdże, ha dżerżeſche Rachnuwaṅo z nimi. Ha tón,
kiż bė ṗecż Talentow doſtaw, pżiſtupiwſchi pżiṅeſe druhe ṗecż Talentow,
prajiczé: Kṅeże, té ſé mi ṗecż Talentow dowėriw, lei, ja ſém druhe ṗecż
z nimi pżidobów. Tón Kṅcz jomu prajeſche: Ai té dobré ha ſwėrné
Swużowniko, té ſé na tém Mólicżkim ſwėrné bów, tebe czu ja na Ẇele
poſtajicż, dżi nutz do teje Radoſcze twojoho Kṅeza. Pżiſtupi pak teiż
tón, kiż be̓ dwai Talentai dóſtaw, ha prajeſche: Kṅeże, té ſé mi dwai
Talentai podaw, ha lei, ja ſém dwai druhei z nimai pżidobów. Ha tón joho
Kṅez jomu prajeſche: Ai té dobré ha ſwe̓rné Swużowniko, té ſé na
Mólicżkim ſwe̓rné bów, tebe czu <pb n="325"/>ja na Ẇele poſtajicż, dżi
nutz do teje Radoſcze twojoho Kṅeza.

Wón pak teiż pżiſtupi tón, kiż be̓ jedén Talent<marginalia>♣Mth.♠ 25,
24.</marginalia> dóſtaw, ha prajeſche: Kṅeże, ja cże znaju, zo té tẇerdé
Cżwojek ſé, té żne̓jeſch, dżeiż ṅeiſé żto wuſéw, té romadu zbėraſch,
dżeiż ṅeiſé roſéwaw. Tohodla ja nabojané dże̓ch ha zaṙebach tón twói
Talent do Zemje; lei, tuhlei maſch żtóż Twoje jo. Tón Kṅez jomu wotmoji:
Oh té ṅeporadné ha le̓hni Swużowniko, té je ẇedżeſche, zo ja żṅu, dżeiż
ṅeiſém żto wuſéw, zo romadu zbėram, dżeiż ṅeiſém roſéwaw; tak da ſé té
dérbjaw te moje Ṗeṅezé tém Wotṁeṅeṙam na Daṅ wudawacż, zo bóch ja, zas
pżiṅdżiwſchi, te Moje z Dobu habé z Wużitkom zas dóſtaw.

Ha tón Kṅez porutżi: Zmicże jomu pṙeicż tón joho Talent, ha daicże jón
tomu, kiż dżeſacż Talentow ma. Pżetoż tomu, kiż ma, budże pżidawane, ha
wón zmėje nadobṅe; tomu pak, kiż nima, budże teiż to, żtoż ma, hiżcże
wotewzate. Ha toho ṅewużitnoho Swużownika wucżiſcże do teje wonkocżṅeje
Tżmó, tam budże Pwatż ha Zubow Kżipeṅo.

Telei Pżiruṅo tṙechuẇe ßo z tém wot téch pżidżėlenéch Puntow, kotreż wo
94. Pol. rozpojedżene jo Str. 278.

107. Polazuwaṅo.

Tón poſleni Sud.

Déż pak tón Séhn toho Cżwojeka pżiṅcż budże<marginalia>♣Mth.♠ 25,
31.</marginalia> wo tei ſwojei Majeſtoſczi, ha ſchiczé Jandżelo z nim,
tedém budże wón ſeidżecż na tém Stołe ſwojeje Hordoſcze. Ha pżed nim
budża zromadżene ſchitke Ludé teje Zemje; ha wón budże jich pżez téch
ſwojich Jandżelow rózno rozdże̓lecż, kaiż Paſtér te Wowczé rozdże̓la wot
téch Kozowow. Te <pb n="326"/>Wowczé budże poſtajicż k ſwojei Prawiczé,
te Kozowé pak k ſwojei Liwiczé.

Tedém budże wón, tón Kral ſchėch Kralow, tón Kral Ṅebja ha Zemje,
prajicż k tém, kiż k joho Prawiczé ſu: Póicże, wó żonuwani toho mojoho
Wótſcza, wobſéṅcże te Kraleſtwo, kotreż wam pżihotuwane jo wot Zpotżatka
toho Swėta. Pżetoż ja ſém wódné bów, ha wó ſcże mi jėſcz dawali; mi jo
ßo picż czéwo, ha wó ſcże mi picż podawali; ja ſém czuzowné bów, ha wó
ſcże ṁe hozpoduwali; ja ſém nahi bów, ha wó ſcże ṁe wodżewali; ja ſém
khoré bów, ha wó ſcże ṁe wopótali; ja ſém wo Jaſtẇe bów, ha wó ſcże ke
mni pżiſchli.

Tedém budża jomu cżi Zprawni wotmojicż,<marginalia>♣Mth.♠ 25,
37.</marginalia> ha prajicż: Kṅeże, déha da ſmó mó tebe wódnoho widżeli,
ha ſmó cże naſécżeli? habé Picża-tradaczoho, ha ſmó ßo cżi napicż dali?
Déha da ſmó mó tebe czuzownoho widżeli, ha ſmó cże hozpoduwali? habé
najoho, ha ſinó cze wodżeli? Déha da ſmó mó tebe khoroho habé jatoho
widżeli, ha ſmó k tebi pżiſchli?

Ha tón Kral budże jim wotmojicż, ha prajicż: Zawe̓rno praju ja wam,
déżkuli wó to tżiṅili ſcże jenomu wot téchlei mojich naiṁeṅſchich, ſcże
je wó Mi tżiṅili.

Tedém budże wón teiż prajicż k tém, kiż k joho<marginalia>♣Mth.♠ 25,
41.</marginalia> Liwiczé budża: Dżicże pṙeicż wote mṅe, wó zaklecżi, do
toho we̓cżnoho Woheṅa, kotréż jo pżihotuwané tomu Tżertei, ha tém joho
Jandżelam. Pżetoż, ja ſém wódné bów, ha wó mi ṅeiſcże poje̓ſcz dali; mi
jo ßo picż czéwo, ha wó ṅeiſcże mi ßo napicż dali; ja ſém czuzowné bów,
ha wó ṁe ṅeiſcże hozpoduwali; ja ſém nahi bów, ha wó ṁe ṅeiſcże wodżeli;
ja ſém khoré ha jaté bów, ha wó ṅeiſcże ke mni poladacż pżiſchli.

Tedém budża teiż cżi jomu wotmojicż ha prajicż: <pb n="327"/>Kṅeże, déha
da ſmó mó tebe wódnoho, habé Picża-tradaczoho, habé czuzownoho, habé
najoho, habé khoroho, habé jatoho widżeli, ha ſmó cżi ṅeſwużili.

Ha wón budże jim wotmojicż ha prajicż: Zawėrno praju ja wam, déż ſcże wó
to zapojeli ha ṅetżiṅili jenomu wot téchlei naiṁeṅſchich, tedém ſcże je
teiż Mi zapojeli ha ṅetżiṅili. Ha cżilei póṅdża do teje wėcżṅeje Matré,
cżi Zprawni pak do toho wėcżnoho Żiẇeṅa.

Budża wot toho zprawnoho Sudnika te Zatamaṅo pżiſudżene krédnécż cżi,
kiż téch ſwojich Bliſchich ſu ṅelubuwali, ha jim Dobroté ṅetżinili —;
kah ẇele jacz taiczé, kiż ſu tém ſwojim Bliſchim hramili, Kżiwdu,
Zwóſcz, Żkodu tżinili, rubili, hebali, te czuze na ßo cżanéli?

Telei poſleṅe Dné ſwojoho Żiẇeṅa Jėzus wodṅo<marginalia>♣Lc.♠ 21,
37.</marginalia> pżeczé wo tém Dwoṙe toho Templa wutżeſche; na Nócz pak
wonkhodżeſche, ha zwoſtawaſche na tei Hoṙe, kotraż rėkaſche ta woljowa
Hora. Ha tón czéwé Lud nédém rano zaje kwataſche k ṅomu do toho Templa
na ṅoho poſuchacż.

108. Polazuwaṅo.

Żidża ſebi zradżuẇu, kah móli Jėzuſa zkónczuwacż.

Pżibliżuwaſche ßo ta Sẇatocżnoſcz téch ṅekiſanéch<marginalia>♣Lc.♠ 22,
1.</marginalia> Kle̓bow, ṁenuwana Jutré. Ha Jėzus prajeſche k tém ſwojim
Wutżownikam: Wó<marginalia>♣Mth.♠ 26, 2.</marginalia> we̓ſcże, zo za dwai
Dné Jutré budża, ha tón Séhn toho Cżwojeka budże podaté, zo bó bów
kżiżuwané.

Tedém cżi Wóſchi-Me̓ſchnikoẇe, ha cżi Starſchi<marginalia>♣Mth.♠ 26,
3.</marginalia> toho Ludu ßo zromadżichu do Dwora toho
Naiwóſchoho-Me̓ſchnika, kiż Khaivas re̓kaſche; ha woni Radu dżerżachu, kah
bóchu Jėzuſa z Leſcżu pżijeli ha morili. Woni pak ƀe ſobu ſebi <pb
n="328"/>prajachu: Nicz na tón Sẇatocżné-Dżeṅ, zo
tṙebai<marginalia>♣Lc.♠ 22, 2.</marginalia> ƀez tém Ludom Hara bó ßo
ṅeſtawa. Pżetoż toho Ludu ßo woni bojachu.

K tei jutrownei Sẇatocżnoſczi bė jara ẇele Ludżi do Jėruzalema ßo
naſchwo. Zawėſczi bė ƀez nimi teiż ẇele taikich, kiż bėchu hiżo pṙedé te
Jėzuſowo Dżiwó widżeli, ha wot ṅoho Dobroté dóſtali. Tak ßo cżi Wóſchi
zprėṅa bojachu, zo mów tón Lud, kiż do Jėzuſa ẇele dżerżeſche, Haru
zapotżecż, ha jim wo jich Prėdkmėcżu Zadżėwki kwaſcz; ha tohodla
ṅechachu Jėzuſa ruṅe na Jutré pżijecż. Hale woni ſu potém hinak ßo
rozmóſlili, ſnadṅe tohodla, dokelż tak dobra Pżileżnoſcz jim ßama do
Rukow pżiṅdże, zo jedén wot joho Japożtowow, tón Judaſch, jim lubeſche
Jėzuſa ƀe wſcheje Haré z Łeſcżu do Moczé podacż. Ta Wola boża pak bė, zo
dérbeſche Jėzus ruṅe Jutré kżiżuwané bócż, kaiż je Jėzus ßam hiżo prajiw
bė.

Talei Rada, wo kotreiż jo ta Jėzuſowa Sṁercz wobzankṅena, jo dżerżana
Sṙedu; ha tohodla cżi prėṅſchi Kżeſczieṅo Sṙedu ßo poſcżachu.

Judas tu ſwoju Pżeradu zapżedże.

Tón Sathan pak bė zajėw do Judaſcha, kotréż<marginalia>♣Lc.♠ 22,
3.</marginalia> ßo ṁenuwaſche Iżkariot, ha bė jedén wot téch Dwanacżich.
Tón woteṅdżiwſchi, rétżeſche z témi Wóſchimi-Mėſchnikami, ha z témi
Pre̓dkſtejicżeṙami, ha prajeſche jim: Żto czeicże mi
dacż,<marginalia>♣Mr.♠ 14, 11.</marginalia> ha ja czu wam joho podacż?
Woni to ſwóſchiwſchi, zẇeſelichu ßo, ſlubichu jomu Ṗeṅezé dacż, ha
pome̓nichu jomu tziczécżi Slėbérnikow, to po naſchich Ṗeṅezach wutżini
woko dwaczécżi Toleṙ. Ha<marginalia>♣Lc.♠ 22, 26.</marginalia> wón jim
na wėſte ſlubi; ha wot ne̓tka ladaſche wón za dobrej Pżileżnoſczu, zo bó
jim joho podaw ƀe wſcheje Haré, tak, zo bó tón Lud pódla ṅebów, ha żana
Hara ƀez tém Ludom ßo ṅeſtawa.

109. Polazuwaṅo.

Ta jutrowna Ẇetżer.

Tón prėṅi Dżeṅ téch ṅekiſanéch Klėbow, wo kotrémż<marginalia>♣Mth.♠ 26,
17. ♣Lc.♠ 22, 7.</marginalia> Dṅu te jutrowne Jeṅo dérbeſche zarėzane
<pb n="329"/>bócż, pżiſtupichu cżi Wutżownikoẇe k Jėzuſei, ha prajachu:
Dże té czeiſch, zo mó tebi pżihotuẇemó te jutrowne Jeṅo jėſcz? Je̓zus pak
póſuwa<marginalia>♣Mr.♠ 14, 13. ♣Lc.♠ 22, 8.</marginalia> dẇejoch wot
ſwojich Wutżownikow, Pe̓téra ha Jana, ha prajeſche jimai: Dżitai,
pżihotuitai nam te Jutré t. r. te jutrowne Jeṅo, zo móli mó je je̓ſcz.
Wonei ṙeknéſchtai: Dże té czeiſch, zo mói je pżihotuẇemoi? Wón jimai
prajeſche: Dżitai do toho Me̓ſta Jėruzalem, leitai, kaiż
wói<marginalia>♣Mr.♠ 14, 14. ♣Lc.♠ 22, 10.</marginalia> do Mėſta
nutzpżiṅcż budżetai, budże wai zetékacż jedén Cżwojek, kiż Karan Wodé
poṅeſe; za tém dżitai do toho Domu, dżeiż wón nutzpóṅdże, ha ṙektai tomu
Kṅezei toho Domu: tón naſch Miżtér cżi da prajicż, tón mói Tżas jo
blizko, pola tebe<marginalia>♣Mth.♠ 26, 18. ♣Mr.♠ 14, 14.</marginalia>
czu ja z mojimi Wutżownikami te Jutré dżerżecż; dże da jo ta hóſtna
Stwa, wo kotreiż bóch ja z nimi te jutrowne Jeṅo jėd? Ha wón budże wamai
pżipokazacż jenu wilku wudébenu k Jėdżi pżihotuwanu Stwu, ha tam wói za
nas pżihotuitei.

Tei Wutżownikai woteṅdżeſchtai, pżiṅdżeſchtai do toho Me̓ſta,
namakaſchtei ſcho tak, kaiż wón jimai prajiw bė, ha pżihotuwaſchtei te
jutrowne Jeṅo. Ha déż ßo zẇetżoriwo be̓, pżiṅdże Je̓zus z témi Dwanacżimi.
Snadṅe ſtai Pėtér ha Jan, potémhacż ſcho pżihotuwawoi bėſchtai, Jėzuſei
napżecżo ſchwoi, ha tak jo Jėzus że wſchimi Dwanacżimi pżiſchow.

Déż pak be̓ dóſchwa ta Żtunda, ſéné ßo Je̓zus<marginalia>♣Lc.♠ 22,
14.</marginalia> k Blidu, ha cżi dwanacżo Japożtoẇe z nim. Ha wón jim
prajeſche: Zjenej jara wilkej Żadoſczu ſém ja żadaw telei Jutré z wami
je̓ſcz, pṙedé hacż ja cżerpju. Pżetoż ja wam praju, wot ne̓tka ja wot toho
jutrownoho Jeṅecża ṅebudu jacz je̓ſcz, hacż wone wo tém Kraleſtẇe bożim
budże dopelṅene.

Te k Jutram rėzane Jeṅo znamuwaſche ha do Tżaſa pżipojeduwaſche te Jeṅo
boże, kiż budże w ſwojim Tżaſu za wſchich Cżwojekow moṙene. Telei Jeṅo
bė Jėzus ßam. Z tém Jėzuſowém Cżerpeṅom ha Wumṙecżom bó te Znamuwaṅo <pb
n="330"/>toho jutrownoho Jeṅecża dopelṅene. Ha nėt wo tém bożim
Kraleſtẇe t. r. wo tei Jėzuſowei Czérkwi mó telei Jeṅo jėmó na jene
ṅekrawne Waſchṅo wo tém ſẇatém Wopraẇeṅu.

Ha Jėzus wozné tón Kheluch, wo kotrémż Wino<marginalia>♣Lc.♠ 22,
17.</marginalia> bė, Dżak prajeſche, ha ṙekné: Zmicże tolei, ha dże̓lcże
ƀeſobu; pżetoż ja wam praju: wot Pwodu toho winoho Ṗeṅka ja ṅebudu jacz
picż, hacż pżiṅdże te Kraleſtwo boże. Tżohoż Jėzus nėt ßo napiw bė, ha
żtoż tém Japożtowam podawaſche, to bė Wino. Żtoż pak po Kwili naipṙedé
ßam piw, ha potém teiż tém Japożtowam podaw jo, to ṅebė jacz Wino, hale
bė ta joho Krei pod Żtawtnoſczach toho Wina, hako zkoro pójedane budże.

♣NB.♠ Te Żidowſke Jutré wėcżṅe padżechu na tón pjatnaté Dżeṅ toho
prėṅoho nalėtṅoho Mėſacza, kotréż wo jich Rétżi rėkaſche Nizan. Déż
nalėto Dżeṅ ha Nócz ßo runaſchtei, na tón prėṅi powné Mėſacz bėchu
Jutré. Pżetoż ruṅe tedém ſu cżi Izraelitoẇe z Egypſkeje wucżanéli; ha
kdżakownomu Wopómṅeczu tejelei jim wopokazaṅeje Dobroté dérbjachu woni
te Jutré ſẇecżicż, dérbjachu teiż zas tak, kaiż je cżi jich Wótſczoẇe wo
Egypſkei tżiṅili bėchu, jene woṗetżene Jeṅatko jėſcz, ha to tón żtérnaté
Dżeṅ toho pomėṅenoho Mėſacza ẇetżor. Pżetoż ſchitke jich Sẇate-Dné z
Ẇetżorom ßo zpotżinachu, ha teiż zas z Ẇetżorom ſo zkóntżachu.

K tomu ṗetżenomu Jeṅatku woni jėdżechu hórke zelene Wopeżka, habé dżiju
Soloitju, ha ṅekiſané ſwódki Klėb. Tónlei ſwódki Klėb pak dérbjachu woni
jėſcz ſédém Dnów zaſobu, habé tón czéwé jutrowné Tédżeṅ, ha ṅeſmėſche wo
żaném Doṁe anicz jedén Kuſk kiſanoho Klėba namakané bócż.

Potaikim, tón prėni Dżeṅ téch ṅekiſanéch Klėbow bė tón Dżeṅ pżed
Jutroṅcżku; dokelż tónſamé Dżeṅ ẇetżor te ṅekiſane Klėbó jėſcz
potżinachu. To pak ßo ſtawaſche k Wopómṅecżu, kah tedém, hacż cżi jich
Wótſczoẇe ſu z Egypſkeje wucżanéli, nėkotzi na Ẇetżor pṙedé bėchu Muku
do Dżėiże rozmėſéli, ha tuſamu Nócz, dokelż jara kwatacż dérbjachu, te
Cżėſto, pṙedé hacż zakiſawo bė, zas wonbrali, wo Rubach ha Zowożcżach na
Kribecże ſebi ſobuṅeſli, ha wot tohoſamoho potém na Wulu ſwódke
Woſuſchki ſebi ṗekli ſu.

<pb n="331"/>

Kaiż cżi naiduſchniſchi Piſma - Rozomni wurachnuẇu, jo teſamo Lėto ta
Żidowſka Jutroṅcżka na Pjatk panéwa. Potaikim jo Jėzus ruṅe tu Żidowſku
Jutroṅcżku kżiżuwané bów; Żtwórtk ẇetżor pṙedé pak jo ze ſwojimi
dwanacżimi Japożtowami po Żidowſkim Waſchṅu te jutrowne Jeṅo jėd z témi
zelenémi Wopeżkami. Ha wot toho jo tónlei Żtwórtk hacż do dżentziſchoho
Dṅa ṁenuwané Zelené-Żtwórtk.

Jėzus ſwojim Japożtowam Nohi móje.

Pżed tém Sẇatém-Dṅóm téch Jutrow Je̓zus,<marginalia>♣Jo.♠ 13,
1.</marginalia> deṙe ẇedżiwſchi, kah nėt ta joho Żtunda dóſchwa jo, zo z
toholei Swėta bó pżeſchow k tomu Wótſczei, kaiż wón téch Swojich, kiż wo
tém Swe̓cże ſu, pżeczé lubuwaw be̓, tak jich hacż do Kóncza lubuwaſche, tu
ſwoju Luboſcz jim wopokazuwaſche.

Ha po dokoṅanei Ẇetżeri, po zjėdżeném jutrowném Jeṅatku, déż hiżo tón
Djabow Judaſchei Séhnei toho Sémana Iżkarioté to do Wutrobé daw bė, zo
bó joho tém Żidam podaw, Je̓zus, deṙe ẇedżiwſchi, zo tón Wótſcz jomu
ſchitko do Rukow podaw jo, ha zo jo wot Boha wuſchow, ha nėt zas k Bohu
dżo, ſtané wot Ẇetżeṙe, wotpowożi tu ſwoju zẇerſchinu Draſtu, wozné ſebi
jenu Valu, ha wobẇaza ßo. Potém wón liné Wodu do Dóṅcżki; ha potża tém
Wutżownikam te Nohi mócż, ha je wottre̓wacż z tej Valu, z kotṙejuż
wobẇazané bė.

Wón pżiṅdże naipṙedé k Sémanei Pėtérei. Ha Pe̓tér jomu ṙckné: Kṅeże, Té
czeiſch mi Nohi mócż? Je̓zus wotmoji, ha prajeſche jomu: Żtoż ja tżiṅu,
to té ne̓t ṅerozpóznajeſch, budżeſch pak je potém rozpóznacż. Jėzus to
tżiṅeſche, zo bó jim z tém ſwojim Pżikwadom pokazaw, z kaikej wutrobnej
Poniżnoſczu ha Luboſczu teiż woni ƀe ſobu jedén tom druhom’
hoṙepoſwużicż zmėja. Wo témlei widomném Wotmówaṅu czéſche jim pżed Wotżi
ſtajicż, kah tedém, déż k bożomu Blidu pżiſtupicż zeczeidża, zmėje
kóiżdé te ſwoje Swėdoṁo <pb n="332"/>wotmówacż, wuṙedżecż, ha
wutżiſcżecż z wėrnej Pokutniwoſczu. Telei pótaine Winé toho Jėzuſowoho
Tżiṅeṅa Pėtér tedém hiżcże ṅeẇedżeſche, jo pak je potém deṙe zpóznaw.

Pėtér jomu prajeſche: Ja ſebi nidé ṅedam wot<marginalia>♣Jo.♠ 13,
8.</marginalia> tebe Nohi mócż. Je̓zus jomu wotmoji: Ṅewotmóju ja tebe,
tak té ṅezmėjeſch Tjela zo mnu, t. r. ṅebudżeſch mói Pżecżel. Nėt Séman
Pėtér jomu prajeſche: Kṅeże, nicz jenoi tei mojei Nozé, hale teiż tei
mojei Ruczé, ha tu moju Wowu mi wotmói, zo jenoi bóch z tobu Tjel mėw,
twói Pżecżel bów. Na to jomu Jézus wotmoji: Żtóż wumóté jo, tomu żto
jaczé tṙeba ṅejo, hacż jenoi tei Nozé wotmócż, hewak jo hiżo czéwé
tżiſté.

Jo jedén wukupané, taiki jo tżiſté hacż do Nohow; pżetoż z tém
Wuſtuṗeṅom ha Woteṅdżeṅom z teje Kuṗele tei ſwojei Nozé k naiṁeṅſchom
delku zas tróſchku ſebi womaże, kotreż Womazaṅo pak z lóchkim zas ßo
wotmóje. Ta Kuṗel, wo kotreiż te wilke cżeżke Rėchi ßo wotmówacż maja,
jo za kcżenéch Kżeſczianow tón Sakrament teje Zpójedże. Te naſche
ſchėdne Swaboſcze ha Pótkṅeṅa pak, zo mó tém naſchim Nakhilnoſczam
ṅeẇatki powichṅemó, ha tak ſebi wo duchowném Żrozeṁeṅu te Nohi
zapróſchimó, te nam Bóh rad wodaẇe, nédém hacż joho żelnoſcziẇe za
Wodacżo poproſémó, déż jenoi mó z Wutrobé ßo zponiżamó, naipṙedé pżed
Bohom, ha potém Boha dla teiż pżed Cżwojekami.

Jėzus pżiſtaji: Ha teiż wó ſcże tżiſcżi, hale nicz<marginalia>♣Jo.♠ 13,
10.</marginalia> ſchiczé. Pżetoż wón ẇedżeſche toho ſwojoho Pżeradnika;
tohodla wón ṙekné: wó ṅeiſcże ſchiczé tżiſcżi.

Potém hacż wón jim te Nohi wotmów bė, wza zas tu ſwoju Draſtu, ba zas k
Blidu ßo ſénéwſchi, prajeſche jim: We̓ſcże wó, żto ja wam tżiniw ſém? Wó
mi rėkacże Miżtér ha Kṅez, ha to macże wó praẇe, pżetoż ja je teiż ſém.
Déż da ja, tón waſch Kṅez ha Miżtér, wam te Nohi mów ſém, tak dérbicże
teiż wó jedén tomu druhomu Nohi mócż, t. r. z Poniżnoſczu rad
hoṙepoſwużicż. <pb n="333"/>Pżetoż ja ſém wam tón Pżikwad daw, zo, kaiż
ja wam tżiṅiw ſém, bóſchcże teiż wó tak ƀe ſobu ſebi tżinili.

Nutzſtajeṅo toho naiſ. Sakramenta.

♣NB.♠ Po dojėdżeném jutrowném Jeṅecżu teiż druhe Żpizé ßo hoṙejėdżachu;
pżetoż wot jenoho mólicżkoho Jeṅatko ṅemóżeſche ßo ẇele Cżwojekow
naſécżicż; ha ta jutrowna Ẇetżeṙ bė pola Żidow tak kaiż Kermuſcha.

Déż pak woni ẇetżeṙachu, wza Je̓zus tón<marginalia>♣Mth.♠ 26, 26. ♣Lc.♠
22, 19.</marginalia> Kle̓b, Dżak prajeſche, pożonuwaſche, ha wamaſche
jón, ha dawaſche tém ſwojim Wutżownikam, prajiczé; Wozcże, ha jėſcże.
Tolei jo te moje Cże̓wo, kotreż budże za was podate. Tolei wó tżiṅcże k
mojomu Wopómṅecżu.

Runiſch tak po tei Ẇetżeri wza teiż tón Kheluch,<marginalia>♣Lc.♠ 22,
20. ♣Mth.♠ 26, 27.</marginalia> Dżak prajeſche, ha da jón jim, prajiczé:
Pijcże ſchiczé z toholei Khelucha; pżetoż tolei jo ta moja Krei toho
nowoho Wotkazaṅa, kotraż za was, ha za ẇele t. r. za wſchich Cżwojekow
budże pżelata k Wodawaṅu téch Re̓chow. Ha woni z tohoſamoho ſchiczé ßo
napichu.[2]⁾

Schiczé ſẇacżi Wótſczoẇe ha khatólſczé Wutżeṙo maja to za wėſte, zo
Jėzus tón prėni Kuſk toho pżeżonuwanoho Klėba ßam zjėd, ha teiż z toho
pżeżonuwanoho Khelucha ßam tón prėṅi ßo napiw jo.

110. Polazuwaṅo.

Jėzus rétżi wot ſwojoh Pżeradnika.

♣NB.♠ Matthej ha Mark te Swowa Jėzuſowoho wot ſwojoh’ Pżeradnika
ſtajitai pṙedé, Lukaſch pak zpoſleda toho Nutzſtajeṅa toho
naiſẇacżiſchoho Sakramenta. Jan pak, kiż te Rétże wot toho Pżeradnika
hóle na dróbne dopojeduẇe, <pb n="334"/>wot Nutzſtajeṅa toho
naiſẇacżiſchoho Sakramenta czéle ṁeltżi. Ha tak mó ṅemóżemó na wėſte
ẇedżecż, déh wot toho Pżeradnika rétżane jo, hacż pżi Prėdku, hacż na
Sreidża, hacż na Poſletku teje Ẇetżeṙe. Naizkeriſcho jo ta Rétż wot toho
jaczé Krótż zazbėhuwana bówa.

Rozomni Piſma-Wukwaduwaṙo maja za to, zo ſchitko jo ßo ſtawo wo
taikimlei Rjedże: Naipṙedé ſu romadże jėdli te jutrowne Jeṅo; ha to bė
ta prėṅa Sẇata Ẇetżer po tém Waſchṅu ſtaroho Zakoṅa. Potém ſu wot
druhich Żpizow ßo dojėduwali; ha to bė ta druha hṁeṅ Ẇetżer. Pżi teilei
druhei Ẇetżeri jo Jėzus hoṙeſtanéw, ha jim te Nohi mów. Ha zas k nim ßo
ſénéwſchi, jo potżaw zarétżuwacż wot toho ſwojoho Pżeradnika. Potém jo
tón naiſẇacżiſchi Sakrament nutzſtajiw, ha jich wopraẇiw. Ha talei
tzecża Naiſẇacżiſcha - Ẇetżeṙ jo taſama, kotruż mó na bożei Mſchi, ha wo
tém ſẇatém Wopraẇeṅu wopominamó, ha teiż ſobu wużiwamó. Po teilei
naiſẇacżiſchei Ẇetżeri jo Jėzus zas zazbėnéw tu ſwoju pṙedawſchu Rétż
wot toho Pżeradnika. Potaikim jo tedém teiż Judaſch te ſẇate Wopraẇeṅo
ſobu dóſtaw, hale ṅedoſtoiṅe. Judaſchei ßo runaja, kiż nėt ßo zważa z
jeném zmazaném Swėdomjom k bożomu Blidu hicż.

Żtoż cżi żtéṙo ſẇacżi Sczenikoẇe, jedén to, ha druhi druhe, wot toho
Pżeradnika hoṙenapiſali ſu, ſcho to jo tuh romadu zeſtajane, ha zaſobu
namól pżed Wotżi ſtajene.

Jėzus k tém ſwojim Wutżownikam taklei rétżeſche:
Zawe̓rno,<marginalia>♣Jo.♠ 13, 16.</marginalia> zawėrno praju ja wam: tón
Swużownik ṅejo w̓etżi, hacż tón joho Kṅez, ha tón Poſelſtnik ṅejo ẇetżi,
hacż tón, kotréż joho póſuwaw jo. To ẇedżiwſchi — zbóżni wó budżecże,
déż budżecże za tém tżiṅicż, tak ßo poniżecż, kaiż ja pżed waſchimi
Wotżimi ßo poniżaw ſém. Ja ṅepraju to wot was ſchitkich; pżetoż ja deṙe
znaju téch, kotréchż ja k mojim Japożtowam wuzwoliw ſém, do Tżaſa ſém je
ja ẇedżaw, kaiki żadén po Tżaſu budże. Hale, zo bó doṗelṅene bówo te
Piſmo „Tón, kotréż<marginalia>♣Ps.♠ 40, 10.</marginalia> zo mnu Kle̓b je̓,
jo tu ſwoju Pjatu na mṅe zbe̓haw „ſém ja teiż jenoho valſchnoho Cżwojeka
do toho Rjada mojich <pb n="335"/>Japożtowow hoṙezaw. Ja wam to ne̓t
praju, pṙedé hacż ßo ſtaṅe, zo wó, déż ßo ſtacż budże, bóſchcże we̓rili,
t. r. wobkrucżeni bóli wo tei Wėṙe, zo ja ſém tón Meſias, tón
ſchohowėdomé Séhn bożi. Zawe̓rno, zawe̓rno praju ja wam: Żtóż hoṙewozṁe
toho, kotrohoż ja póſcżelu, tón ṁe hoṙewozṁe; żtóż pak ṁe hoṙewozṁe, tón
hoṙewozṁe toho, kiż ṁe póſuwaw jo, toho Wótſcza.

To wupraiſchi bó Jėzus wo tém Duchu zrudżené.<marginalia>♣Jo.♠ 13, 21.
♣Mr.♠ 14, 18.</marginalia> Ha déż woni k Blidu ſeidżachu, ha je̓dżachu,
ṙekné wón: Zawe̓rno praju ja wam, jedén wot was, kotréż zo mnu jė, budże
ṁe podacż.

Woni jedén na druhoh’ poladuwachu, ha ṅeẇedżachu,<marginalia>♣Jo.♠ 13,
22. ♣Mth.♠ 26, 23.</marginalia> wot kotroho wón rétżi. Ha jara zrudżeni
potżachu jedén po druhim kóiżdé woſeƀe joho praſchecż: Kṅeże, hacż
tṙebai ſém ja tónſamé?<marginalia>♣Mr.♠ 14, 20.</marginalia> Wón jim
wotmoji: Jedén z téch Dwanacżich, kiż zo mnu tu Ruku dó Zkle̓
rozpżėſtṙewa, ha tón ſwói Kuſk ſebi matża, tón je jo, kiż ṁe podacż
budże.<marginalia>♣Mth.♠ 26, 23. ♣Lc.♠ 22, 22.</marginalia> Ha tón Séhn
toho Cżwojeka dṙe podwolṅe dżo k tei Sṁercżi, zatém hacż to wobzankṅene
jo wo bóizkei Radże, ha wot ṅoho piſane ſteji; hale tola
bėda<marginalia>♣Mth.♠ 26, 24.</marginalia> tomu Cżwojekei, pżez
kotrohoż budże tón Séhn toho Cżwojeka podaté; lėṗe bó jomu bówo, débó
tónſamé Cżwojek narodżené ṅebów.

Ne̓t Judaſch, tónſamé, kotréż joho podaw jo, k Jėzuſei ṙekné: Miżtéṙe,
hacz ſém ja tónſamé? Jėzus jomu wotmoji: Té ſé je prajiw. Telei Swowa jo
Jėzus naizkeriſcho tak z cżicha ṁeltżo k Judaſchei prajiw, zo je cżi
druzé ṅeiſu wuſwóſcheli, habé nédém ſu je ṅedozrozemili, dokelż hiżcże
dale wot toho ßo napraſchuwachu.

Ha woni potżachu ßami ƀe ſobu ßo praſchecż,<marginalia>♣Lc.♠ 22,
23.</marginalia> kotré wot ṅich mów tónſamé bócż, kiż to
tżinicż<marginalia>♣Jo.♠ 13, 23.</marginalia> budże. Jedén pak wot joho
Wutżownikow Jan, kotrohoż Je̓zus lubo me̓jeſche, tak k Blidu ſeidżeſche,
<pb n="336"/>zo bė wo Je̓zuſowém Kliṅe. Na toho Séman Pe̓tér kiwaſche, zo
bó wón Jėzuſa ßo wopraſchaw, kotré tón jo, wot kotrohoż wón rétżi.

Déż da Jan tu ſwoju Wowu na te Je̓zuſowoh’<marginalia>♣Jo.♠ 13,
25.</marginalia> Wutrobṅo złenéw bė, ṙekné jomu ṁeltżo: Kṅeże, kotré jo?
Je̓zus jomu teiż ṁeltżo wotmoji: Tón je jo, kotromuż ja womatżané Kuſk
Klėba podacż budu. Ha nédém Jėzus jedén Kuſk womatża w Żkli wo tei
Juſchczé, habé tṙebai teiż w Kheluchu wo tém Wiṅe, ha poda jón
Judaſchei.

Kah tedém Żidża po Kraja Waſchṅu k Blidu na pow leiżeli ſu, jo hiżo wo
44. Pol. prajene; ha z toho jo deṙe k zrozeṁeṅu, kah jo Jan wo Jėzuſowém
Kliṅe bów, ha tak tu ſwoju Wowu na te joho Wutrobṅo zlenécż mów.

Hacż Judaſch tón Kuſk wzaw be̓, nédém tón Sathan do ṅoho zaṅdże. Ha Je̓zus
jomu ṙekné: Żtoż tżiṅiſch, tżiṅ zaſobu. Hako bó ṙek: Ja tei twojei
Lózoſczi nėt tu Woteiſchku pużcżu, ṅekomdż ßo tu twoju Pżeradu wuẇeſcz,
ṅebói ßo, zo bóch cżi ja żadén Zadżewk kwad.

Żadén pak wot téch k Blidu ſeidżaczéch ṅeẇedżeſche,<marginalia>♣Jo.♠ 13,
28.</marginalia> na tżo jomu Je̓zus to prajiw be̓. Pżetoż ne̓kotzi mėṅachu,
dokelż Judaſch tu Móſchnu pod ſobu mėjeſche, zo jomu Jėzus jo kazaw:
Nakup te Wėczé, kotreż na tón Sẇatocżné-Dżeṅ tṙebamó; habé jomu porutżiw
ne̓żto do Khudéch rozdżėlicż.

Déż da Judaſch tón Kuſk wzaw be̓, zmolom<marginalia>♣Jo.♠ 13,
30.</marginalia> wondże̓ſche. Be̓ pak Nócz. Ha potémhacż wón wuſchow be̓,
prajeſche Jėzus: Ne̓t jo tón Séhn toho Cżwojeka wokraſnoſcżené, ha Bóh jo
wokraſnoſcżené wo nim. Déż pak Bóh wo nim wokraſnoſcżené jo, tak budże
teiż joho Bóh wo ſebiſamom wokraſnoſczicż, hai nédém budże joho
wokraſnoſczicż.

Z tém Jėzuſowém Cżerpeṅom, kotreż nėt ßo zapotżecż mėjeſche, jo
wokraſnoſcżena t. r. nam Cżwojekam wozjawnoſcżena <pb n="337"/>ta
zpodżiwna Miwoſcz ha Prawda boża. Jėzus ßam pak jo wokraſnoſcżené z tej
ſwojej zpodżiwnej Podwolnoſczu ha Sczerpnoſczu, ha z témi wilkimi
Dżiwami, kotreż pżi tei joho Sṁercżi, ha potém dale ßo ſtawo ſu.

Jėzus jo Judaſcha do ſwojoho Towarſtwa hoṙezaw, jo joho tzi Lėta
ſczerpṅe zṅes, ha hacż do wſchoho Poſłetka z Pokornoſczu ha z Luboſczu
wutżiw ha napominaw, hacżruniſch wón ẇedżeſche, zo ſchitka joho Luboſcz
ha Prócza na témlei Ṅeporadniku tola zubena budże. Tak Jėzus nam pokaza,
kah mamó mó téch Lózéch wo Sczerpnoſczi pżeṅeſcz, ha ṅepżeſtawacż wo
Pokornoſczi ha Luboſczi jich napominacż, dokelż mó je tola ṅewėmó, hacż
ſtraiż hiżcże do ßo ṅepóṅdża —.

Jėzus toho Judaſcha, kaiż dowho te joho djabowſke Prėdkmėcżo hiżcże
ṁeltżacze bė, ṅechaſche tém druhim Japożtowam wozjawnoſczicż, zo bó joho
ṅewobhaṅbiw, zo woni na ṅoho bóchu ṅeſtawali, do ṅoho ßo ṅedali; ha déż
Judaſch bė woteṅſchow, Swowcżka dale wot ṅoho ṅeprajeſche. Wot toholei
Jėzuſowoho Pżikwada, o kah rozṅe woteſtawa te Zadżerżeṅo Téch, kiż tém
ſwojim Napżecżnikam zjawṅe do Wotżow lózéch Swowow nawėſcheja, habé, déż
to ſebi ṅewėṙa, zadé Kribeta tón ſwói Nėw wutżaſuẇu, druhim na nich
zkorża, jich hacż nanaitżorniſchich tżiṅa, ƀeztoh, zo bó jim to żto
pomhacż mówo.

Zo Judaſch tak lózé bów, wo tei Lózoſczi zaṗeṅtżité zwoſtaw, ha potém ßo
woibeſéw jo —, to ṅemóże anicz Jėzuſei, anicz druhim Japożtowam k
Ṅetżeſczi pżirachnuwane bócż. Tak teiż nėt, déż wo jeném Doṁe, wo jenei
Zromadżizṅe ƀez témi Pėknémi nėkotzi Ṅepėkni ßo namakaja, ṅedérbja
tohodla cżi druzé ſudżeni ha zadzpėwani bócż, déż woni pżez to ṅemóża.

111. Polazuwaṅo.

Hordé Żtrét téch Japożtowow.

Po tei Ẇetżeṙi jo Jėzus z témi Jėdnacżimi wuzpėwaw<marginalia>♣Mth.♠ 26,
30.</marginalia> tón kwalbné Khėrluſch, kaikiż tedém po tei jutrownei
Ẇetżeṙi zpėwacż wo Waſchṅu bė.

Zazbėné pak ßo ƀez nimi jedén Żtrét wot toho,<marginalia>♣Lc.♠ 22,
24.</marginalia> kotré wot ṅich mów tón ẇetżi t. r. ſchėm druhim do <pb
n="338"/>Prėdka ſtajené bócż. Tak ṅedozpowni woni tedém hiżcże bėchu.
Pżeczé jim w Woẇe tzeſche to, żtoż wot Mawoſcze bėchu pojedacż
ſwóſcheli, zo tón Meſias budże tuhdé na Zemi hordozṅe kraluwacż; ha
dokelż woni Jėzuſa za toho Mefiaſa zpóznawachu, czéſche kóiżdé pola ṅoho
do Prėdka ſtajané bócż.

Je̓zus pak jim prajeſche: Cżi ſwe̓tni Kraloẇe<marginalia>♣Lc.♠ 22,
25.</marginalia> na ſwojimi Podanami kṅeża, na nimi te ſwoje Kṅeztwo
wopokazuẇu, jim Swużbé ha Dawki hoṙekwadu; ha cżi, kiż druhich pod
ſwojei Moczu maja, budża ṁenuwani nadni Kṅeża. Wó pak ṅedérbicże taiczé
bócż; hale kotréż ƀez wami Ẇetżi budże, tón ṅech ma ßo ßam za Ṁeṅſchoho,
ha kotréż budże do Prėdka ſtajené, tón ṅech tżini hako tón
Hoṙeſwużicżer. Pżetoż, żtó da jo ẇetżi, tón, kiż za Blidom ſeidżi, habé
tón, kiż hoṙeſwużi? Hacż nicz tón, kiż za Blidom ſeidżi? Ja pak ſém
ſreidża ƀez wami tak ßo zadżerżaw, kaiż tón Hoṙeſwużicżeṙ, woſobṅe, hacż
ja wam Nohi mów ſém.

Wó pak je ſcże, kiż wó pżi mni ſcże wudżerżeli<marginalia>♣Lc.♠ 22,
28.</marginalia> wo téch mojich Zpótuwaṅach habé Pżeſczėhach; ha ja du
pżez te moje Cżerṗeṅo wam pżihotuwacż, kaiż mi tón Wótſcz pżihotuwaw jo,
te Kraleſtwo, zo bóſchcże wó wo tém mojim Kraleſtẇe za mojim Blidom
je̓dli ha pili, ha ſeidżeli na wóſokich Stowach, ha ſudżili te dwanacże
Swóibé Izraela.

Jėzus jim tu ṅeƀeſku Zbóżnoſcz prėdkpoſtaja pod tém Znamju taikeje
Hoſcziné, na kotreiż budża woni ſchiczé z nim za jeném Blidom ſeidżecż,
dżeiż ſchiczé dóſcz zmėja, dżeiż jedén tomu druhomu ṅebudże zadżėwacż,
dżeiż potaikim Zawiſcz ha Wotſtorkuwaṅo ṅebudże, kaiż tuhdé na Zemi jo.
Hako bó ṙek: Podarmo jo tón waſch Żtrét „kotré jo tón ẇetżi; Pżetoż, tam
móżecże wó ſchiczé wilczé habó ẇetżi bócż. Jacz budże jedén kóiżdé tuhdé
mi ßo zporunoſczicż, ha wo tém Pocżerpeṅu, ẇetżi tam budże.

Ha tón Kṅez Jėzus prajeſche k Pėtérei: Sémaṅe,<marginalia>♣Lc.♠ 22,
31.</marginalia> Sémaṅe, lei, tón Sathan jo was żadaw, zo <pb
n="339"/>mów was pżeſahuwacż kaiż tu Pżeṅczu; hale za tebe ſém ja
proſéw, zo ta twoja We̓ra bó ṅewokipriwa, ha té wſwojim Tżaſu, déż
budżeſch ßam pżewobrocżené, pokrucżei teiż téch twojich Bratrow.

Ke wſchim romadże pak prajeſche: Lubo Dżėcżatka,<marginalia>♣Jo.♠ 13,
33.</marginalia> jenu mawu Kwilku ja hiżcże pżi was woſtanu; wó budżecże
ṁe pótacż —, ha kaiż ja wóndé tém Żidam prajach: dżeiż ja du, tam wó
ṅemóżecże pżiṅcż; to ne̓t teiż wam praju. ♣NB.♠ Tedém woni k tei
Zbóżnoſczi hiżcże ṅebėchu dózraẇeni.

Jenu nowu Kazṅu wam ja pżiporutżam, zo<marginalia>♣Jo.♠ 13,
34.</marginalia> bȯſchcże wó ƀeſobu ßo lubuwaki; kaiż ja was lubuwaw
ſém, zo teiż wó jedén toho druhoho lubuẇecże. Na tém budża je ſchiczé
zpóznacż, zo wó moji Wutżowniczé ſcże, déż wó ƀeſobu jedén kdruhomu
Luboſcz zme̓jecże.

Jėzus provecżi Pėtérei, ha teiż ſchim druhim te jich Pokiwkṅeṅo.

Séman Pėtér ṙekné k Je̓zuſei: Kṅeże, dże da<marginalia>♣Io.♠ 13,
36.</marginalia> té dżoiſch? Je̓zus jomu wotmoji: Dżeiż ja du, tam té ne̓t
ṅemóżeſch ṁe ſczėhuwacż; po Tżaſu pak budżeſch ṁe ſczėhuwacż. Woprawdże
jo Pėtér potém za ṗecż ha tziczécżi Lėt kżiżuwané bów. Pėtér zas ṙekné:
Pżetżo ṅedjaw ja mócz tebe nėt ſczėhuwacż?

Ne̓t Jėzus ke wſchim romadże prajeſche: Wó<marginalia>♣Mth.♠ 26,
31.</marginalia> ſchiczé budżecże wo teilei Noczé na mni ßo
zpohórſchicż; pżetoż wone jo piſane: „Ja czu toho
Paſtéra<marginalia>♣Zach.♠ 13, 17.</marginalia> podéricż, ha te Wowczé
toho Stadwa budża ßo rozperſchicż. Po mojim Zas - Hoṙeſtacżu pak póndu
ja pṙedé was do Galileiſkeje.

Pėtér jomu wotmoji: Ṅech bóchu teiż ſchiczé na tebi ßo pohórſcheli, ja
tola nidé ṅebudu na tebi<marginalia>♣Jo.♠ 13, 37. ♣Lc.♠ 22,
33.</marginalia> ßo pohórſchecż. Te moje Żiẇeṅo ja za tebe ſadżu; pżetoż
Kṅeże, ja ſém k tom hotowé z tobu do Jaſtwa, ha k tei Sṁercżi hicż.

<pb n="340"/>

Je̓zus jomu wotmoji: Te twoje Żiẇeṅo czeiſch<marginalia>♣Jo.♠ 13, 38.
♣Mr.♠ 14, 30.</marginalia> té za mṅe ſadżicż? Zawėrno praju ja tebi,
dżentz wo teilei Noczé, pṙedé hacż tón Honatż dwóiczé zazpėwa, budżeſch
té ṁe tzi krótż zaprecż. Pėtér pak hiżcże bole nuterniſcho rétżeſche: ha
bórṅe bóch ja teiż z tobu wumṙecż dérbjaw, ja cże tola nidé zaprėcż
ṅebudu. Tak teiż ſchiczé druzé rétżachu.

Ta jich Wutroba deṙe mėṅeſche; hale tón jich wilki Valeṙ bė wo tém, zo
woni ſebiſamém ẇele wėṙachu, mėſto toho, zo bėchu dérbeli, tu ſwoju
ſamotnu Swaboſcz zpóznaiſchi, wo poniżnei Bojaznoſczi Boha za
Krutobnoſcz proſécż. Żtóż na ßo ſamoho ẇele twari, tón ßo zaṗera ha
polėhuẇe na ẇerbowu Schwipku, ha jo zhebané.

Ne̓t jim Jėzus prajeſche: Tedém hacż ja was<marginalia>♣Lc.♠ 22,
34.</marginalia> wupóſuwach ƀez Móſchné, ƀez Kobełe, ƀez Tżriji, hacż
ſcże wó na ne̓tżim Nuzu cżerpeli? Woni ṙeknéchu: Nė, na nitżim. Ha wón
jim prajeſche: Hale nėt, kotréż Móſchnu ma, ṅech ſebi ju ſobuwozṁe, ha
runiſch tak tu Koƀel, ha kotréż żanéch Ṗeṅez nima, tón ṅech tu ſwoju
Sukṅu pżeda, ha ṅech ſebi jedén Ṁetż kupi. To bė jene pótaine
Provecżeṅo, hako bó ṙek: Nėt na was cżeṅe ſélné Wichor ṅepżecżelſkich
Napadow; wó z wilka rétżicże, zo ṁe wopużcżicż ṅechacże; hale, bórṅe
bóſchcże wó teiż deṙe wubróṅeni, ha ze wſchim dobṅe zaſtarani bóli, wó
tola hiżcże ṅebóſchcże móli ßo ßaméch dowobaracż, ẇele ṁeṅe ṁe.

Pżetoż ja wam praju, teiż hiżcże to dérbi na<marginalia>♣Lc.♠ 22, 37.
♣Isa.♠ 53, 12.</marginalia> mni ßo dopelṅicż, żtoż jo piſane: „Ha wón jo
ƀez téch Zwóſcznikow rachnuwané. Pżetoż to, żtoż wote mṅe piſane jo, ne̓t
kſwojomu Kónczei dżo.

Woni jomu wotmojichu: Kṅeże, lei, tuhlei ſtei dwai Ṁetżei. Wón pak jim
ṙekné: To jo doſcz. Snadṅe ſtei teilei dwai Ṁetżei ſwuſchawoi tomu
Kṅezei toho Domu, ha ſtei tam na Sczėṅe wiſawoi. Na dwėmai Ṁetżomai bė
doſcz, dokelż Jėzus ṅechaſche wobarané <pb n="341"/>bócż. Wón pak jim
tola dopużcżi teilei dwai Metżei ſobuzacż, hacżruniſch jim potém zakaza
teiſamoi k Wobaraṅu tṙebacż.

112. Polazuwaṅo.

Poſleṅe luboſcziwo Rozwutżeṅa, kotreż Jėzus tém Japożtowam dawaw jo po
tei Ẇetżeri.

Ta waſcha Wutroba ṅech ßo ṅeſtróża; wėricże<marginalia>♣Jo.♠ 14,
1.</marginalia> wó do Boha, da wėrcże teiż do mṅe, ſtaicże tu waſchu
Dowėrnoſcz na mṅe, kiż ja z tém Wótſczom ha Sẇatém-Duchom jedén Bóh ſém.
Wo tém Doṁe mojoho Wótſcza jo ẇele Wobódleṅow. Débó tak ṅebówo, bėch ja
wam je prajiw; dokelż ja du wam Mėſto pżihotuwacż. Ha potémhacż ja
woteṅcż budu, ha pżezo mṅe wam te Me̓ſto pżihotuwane budże, pżiṅdu ja
zas, ha czu was ke mṅe ſamomu wzacż, zo bóſchcże teiż wó tam bóli, dżeiż
ja ſém.

Ha dże ja du, to wó wėſcże, ha tón Pucż teiż we̓ſcże. Hako bó ṙek: Z
toho, żtoż ja wam hiżo prajiw ſém, móżecże wó je ẇedżecż, zo ja po tém
Pucżu teje hórkeje Matré ha Sṁercże du k mojomu Wótſczei do Ṅeƀes. Habén
z tém mojim Cżerpeṅom budu ja te hacż tuhdé zankṅene Ṅebjo wotanknécż,
tak za was wo Ṅeƀeſach Mėſta pżihotuwacż; na kotreż Mėſta, zo wó kóiżdé
w ſwojim Tżaſu bóſchcże dóſchli, zmėjecże wó za mnu krotżicż po tém
Pucżu téch tżaſnéch Pocżerpeṅow. Scho to bė jim Jėzus hiżo prajiw; hale
woni bėchu je powṅe ṅedozrozemili, tak zas z Móſlow pużcżili, ha
pozabóli.

Domaſch jomu ṙekné: Kṅeże, mó ṅewe̓mó,<marginalia>♣Jo.♠ 14,
5.</marginalia> dże té dżoiſch, ha kah móżemó mó tón Pucż ẇedżecż?
Snadṅe Domaſch pożadaſche ẇedżecż, dże, ha kaike jo te Ṅebjo, do
kotrohoż ßo Jėzus réchtuwaſche tam jim Mėſta pżihotuwacż, ha kah tola
teſame Mėſta wonladaja. Na tulei Cżipnoſcz pak Jėzus nitżo ṅewotmoji.

Wón jomu prajeſche: Ja ſém tón Pucż, ha <pb n="342"/>ta We̓rnoſcz, ha te
Żiẇeṅo; Nichtó ktomu Wótſczei ṅepżiṅdże, dézli pżezo mṅe. Hako bó ṙek:
Żtoż ja was z Hortom wutżiw, ha z mojimi Pżikwadami wam pokazuwaw ſém,
to jo ta prawa Wėrnoſcz, to jo tón jenicżki prawé runé Pucż k tomu
wėcżnomu Żiẇeṅu, kotreż zmėja cżi Zbóżni pola toho Wótſcza. Ha do
tejelei Zbóżnoſcze Nichtó hinak doſanécż ṅemóże, déżli z tém, zo do mṅe
wėri, ha tu moju Wutżbu dżerżi.

Débėſchcże wó ṁe praẇe powṅe zpóznali, bėſchcże wó teiż toho mojoho
Wótſcza zpóznali; ha z ne̓tka budżecże wó joho zpóznacż, ha wó ſcże joho
widżeli wo mni, ha wo mojich Skutkach.

Woni dṙe Jėzuſa znajachu tak daloko, zo joho woprawdże mėjachu za toho
ſlubenoho Meſiaſa, za Kréſtuſa toho Séhna bożoho, kaiż je Pėtér wo tém
Ṁeṅe ſchėch druhich hiżo dawno wuznaw bė. Hale te Pótainoſcze, kotreż wo
témlei Ṁeṅe „Kréſtus tón Séhn bożi” ſobuwobjate ſu, hako, zo wón jo wot
Wėcżnoſcze z toho Wótſcza rodżené, zo z tém Wótſczom jenu ha tuſamu
bóizku Naturu, jenu ha tuſamu bóizku Schohomócz, ha ſchitke druhe bóizke
Dozpownoſcze pżezjene ma —, zo wón z tém Wótſczom ha Sẇatém - Duchom
jedén ha tónſamé wėcżné Bóh jo —, telei Pótainoſcze teje naiſẇacżiſcheje
Trojiczé bėchu hiżcże tedém pżed nimi tak kaiż do jenoho Kubaſchka
romadu zawite, woni je na dróbne ṅezpóznawachu. Wo krótkim pak, hacż tón
Duch-Sẇaté do ṅich pżiṅdże, ſu je zpóznali, ſu je teiż druhim wozjeẇeli;
ha nėt ta ſẇata khatólſka Czérkei je zpóznawa ha wuznawa.

Vilip jomu ṙekné: Kṅeże, pokazai nam toho<marginalia>♣Jo.♠ 14,
8.</marginalia> Wótſcza, ha jo nam doſcz. Na to Je̓zus: Taiki Tżas ſém ja
z wami, ha wó ṅeiſcże ṁe zpóznali? Vilipe, żtóż ṁe widżi, tón widżi teiż
toho mojoho Wótſcza. Kah da té prajiſch, pokazai nam toho Wótſcza? Hacż
da wó ṅewėricże, zo ſém ja wo tém Wótſczu, ha zo tón Wótſcz wo mni jo?
Te Swowa, kotreż ja k wam rétżu, ṅerétżu ja ßam wot ßo, hale tón Wótſcz,
kotréż wo mni zwoſtawa, tón tżiṅi te Skutki, kotreż wó ṁe tżinicż <pb
n="343"/>widżeli ſcże. Ṅewėricże wó na moje Swowo, zo ſém ja wo tém
Wótſczu, ha zo tón Wótſcz wo mni jo, we̓rcże je knaiṁeṅſchom téchſaméch
Skutkow dla.

Bóh jo tón naitżiſcżiſchi Duch, ha ṅemóże z cżėwnémi Wotżimi widżané
bócż. Wo Ṅeƀeſach te zbóżne Duſche z bóizkim Swėtwom wobſwėtlene widża
Boha taikoho, kaikiż wón jo; tak Bóh na Zeṁi widżané bócż ṅemóże. Tola
pak móżemó mó z tém duchowném Wokom naſchoho Rozoma teiż tuhdé Boha
widżecż wo téch joho Skutkach, tak, kaiż tón Miżtér ha ta Wuſchiknoſcz
toho Miżtéra ßo widżi wo tém wot ṅoho natwaṙeném Twaṙeṅu. Woni bėchu
widżeli Jėzuſa téch Khoréch ze Swowom wuſtroẇecż, tém Słepém te Widżeṅo
wudżėlecż, téch Mordwéch k Żiẇeṅu wubudżecż; wo téchlei Skutkach bėchu
woni widżeli toho Wótſcza, habé tu bóizku Schohomócz, kotruż tón Wótſcz,
tón Séhn, ha tón Duch-Sẇaté romadże pżez jene maja.

Zawe̓rno, zawe̓rno praju ja wam: Żtóż do<marginalia>♣Jo.♠ 14,
12.</marginalia> mṅe we̓ri, tón budże te Skutki, kotreż ja tżiṅu, teiż
tżiṅicż, ha hiżcże ẇetże, hacż te moje ſu, budże tżiṅicż, dokelż ja k
tomu Wótſczei du. Lukaſch wo Jap. Staw. 5, 15. pojeda, kah cżiſami
Khori, kotréchż jenoi tón Pėtérowé Sczin pżeſchow jo, ſu nédém
wuſtroweni bóli. To wot Jėzuſa ṅejo klazuwaṅu; tola pak teiż to pżiṅdże
k Tżeſczi nicz tak Pėtérei, déżli ẇele jacz Jėzuſei, kotrohoż Zaſtoinik
Pėtér bė, ha wo kotrohoż Ṁeṅe ſchitko tżiṅeſche.

Ha żtożkuli wó toho Wótſcza proſécż budżecże wo mojim Ṁeṅe, to czu ja
tżiṅicż, zo bó tón Wótſcz hordoſcżené bów wo tém Séhnu. Hai, budżecże wó
ne̓żto proſécż wo mojim Ṁeṅe, Ja czu to tżiṅicż. Lubuẇecże wó ṁe, da
dżerżcże te moje Kazṅe.

Czeiſch - li mudriſchi bócż hacż Salomon bów jo, proſch z Wutrobé
taklei: „Ṅeƀeſki Wotze, wo Jėzuſowém Ṁeṅe proſchu cże, dai mi tu Nadu,
zo bóch ja ſchitke Kazṅe praẇe dżerżaw, tebi ßo lubiw, zbóżṅe wumṙew, ha
k tebi do teje Zbóżnoſcze dóſchow!

<pb n="344"/>

113. Polazuwaṅo.

Dale jacz z téch Jėzuſowéch poſleṅich Rozwutżeṅow.

Ja budu toho Wótſcza proſécż, ha wón budże<marginalia>♣Jo.♠ 14,
16.</marginalia> wam za mṅe jenoho druhobo Tróżtaṙa dacż, zo bó wėcżṅe
pola was zwoſtaw, toho Ducha-Sẇatoho, toho Ducha teje Wėrnoſcze,
kotrohoż tón Swe̓t, t. r. te ṅepėkne Dżėcżi toholei Swėta, dóſtacż
ṅemóże; pżetoż wón joho ṅewidżi, ha ṅeznaje joho. Wó pak budżecże joho
zpóznacż; pżetoż wón budże pżi was zwoſtawacż, ha wo was wón budże.

Kah tón Duch - Sẇaté Cżwojekei z nutzka tu Wutrobu roſwėtlja, zhnuha, ha
wokżeja, to Nichtó ẇedżecż ṅemóże, hacż jenoi tón, kiż je ßam wo ſebi
wutżuwa, ha toho Ducha-Sẇatoho wo ſebi ma. Tak tón pėkné Boha lubuwaczé
Cżwojek toho Ducha - Sẇatoho deṙe znaje; tón ṅepėkné Lózé pak, kaiż
dowho taiki woſtaṅe, joho nidé zpóznacż ṅemóże.

Ja was ṅebudu woßérocżenéch woſtajicż, ja<marginalia>♣Jo.♠ 14,
18.</marginalia> budu kwam pżiṅcż, naipṙedé po mojim Hoṙeſtacżu budu ßo
wam k widżeṅu poſtajicż; potém po mojim Do-Ṅeƀes - Zpėcżu budu wam
póſuwacż toho Ducha - Sẇatoho, ha teiż ßam budu z mojej Pomoczu k wam
pżikhadżecż; ha w ſwojim Tżaſu budu po was pżiṅcż, was ke mni do Ṅeƀes
wothólwacż.

Wona jo hiżcże mawa Kwila, ha tón Swe̓t ṁe ṅebudże jacz widżecż; wó pak
budżecże ṁe widżecż wot Sṁercże ſtaṅenoho; dokelż ja żiwé ſém, budżecże
teiż wó żiwi, jara zẇeſeleni budżecże jene nowo Żiẇeṅo nadobócż. Na
tónſamé Dżeṅ budżecże je wó praẇe zpóznacż, zo ja ſém wo tém mojim
Wótſczu z nim jedén Bóh, ha zo wó wo mni ſcże z Wėru ha z Dowėrnoſczu ke
mni, ha zo ja wo was ſém z mojej Nadu ha Pomoczu.

Żtoż te moje Kazṅe ma, ha je dżerżi, tón je<marginalia>♣Jo.♠ 14,
21.</marginalia> jo, kiż ṁe lubuẇe. Żtóż pak ṁe lubuẇe, tón budże wot
mojoho Wótſcza lubuwané, ha ja budu <pb n="345"/>joho lubuwacż, ha jomu
ßam ßo wozjawnoſczicż.

Judas, nicz tón Jżkariot, kiż bė hiżo woteṅſchow, hale Judas Thaddej
jomu prajeſche: Kṅeże, kaika jo toho Wina, zo budżeſch té ßam ßo
wozjawnoſczicż nam, ha nicz tomu Swėtei?

Je̓zus wotmoji: Lubuẇe ṁe Ne̓chtó, tón budże te moje Swowo dżerżecż, ha
tón mói Wótſcz budże joho lubuwacż, ha mó, tón Wótſcz, ja tón Séhn, ha
tón Duch - Sẇaté, mó budżemó k ṅomu pżiṅcż, ha pola ṅoho Wobódleṅo
tżiṅicż.

Żtóż Boha woprawdże lubuẇe, tón ma joho woſebi nutzi, ta joho Wutroba jo
jedén Tempél, wo kotrémż ta naiſẇacżiſcha Trojicza bódli ze Zpodobaṅom,
kaiż Pżecżel ze Zpodobaṅom jo pola dobroho Pżecżela. Zdéch: Ach! zo ta
moja Wutroba bó bówa ha zwoſtawa taiki Tempél!

Żtóż pak ṁe ṅelubuẇe, tón te moje Swowa<marginalia>♣Jo.♠ 14,
24.</marginalia> ṅedżerżi, ha tomu ßo ja wozjawnoſczicż ṅebudu. Ha te
Swowa, kotreż wó woto mṅe ſwóſcheli ſcże, te ṅeiſu moje, hale ſu Toho,
kotréż ṁe póſuwawjo, toho Wótſcza.

To ſém ja k wam rétżaw, hacż ja hiżcże pżi<marginalia>♣Jo.♠ 14,
25.</marginalia> was zwoſtawach. Tón Tróżtar pak tón Duch-Sẇaté,
kotrohoż tón Wótſcz póſuwacż budże wo mojim Ṁeṅe, tón budże was ſchitko
nawtżicż, ha budże wam nazpominacż ſchitko to, żtożkuli ja wam déh
prajiw ſém, ha wó tedém ṅeiſcże powṅe ṁe dozrozemili, habé nédém zas je
pozabóli.

Ja wam woſtaju tón Pokoi, tón mói Pokoi<marginalia>♣Jo.♠ 14,
27.</marginalia> ja wam dam; ja wam toho Pokoja tak ṅedawam, kaiż jón
tón Swėt daẇe. Tón Swėt tón Pokoi zwonka tak daẇe, zo tola nutzi ta
Wutroba pżeczé ṅedoſécżena ha ṅezpokoiṅa woſtaṅe; pżetoż ſchitke
kaikeżkuli Dobroté toholei Swėta tola nidé te Żadoſcze teje cżwojetżeje
Wutrobé wupelnicż ṅemóża. Tón Pokoi pak, kotréż Jėzus daẇe, jo te
dozpowne Zpodwoleṅo do teje naiſẇacżiſcheje Wole bożeje; ha te tu
Wutrobu zpokoji, hai tżaſto zpodżiwṅe rozẇeſela.

<pb n="346"/>

Ta waſcha Wutroba ṅech ßo ṅerudżi, ṅech ßo<marginalia>♣Jo.♠ 14,
28.</marginalia> ṅeſtrachuẇe. Wó ſcże ſwóſcheli, zo ja wam prajiw ſém:
ja pṙeicż du, ha ja zas k wam pżiṅdu. Débóſchcże wó ṁe praẇe po Rozoṁe
lubuwali, bóſchcże ßo wó teiż na tém zẇeſelili, zo ja k tomu Wótſczei du
po tei mojei cżwojetżei Natuṙe; pżetoż tón Wótſcz jo ẇetżi déżli ja hako
Cżwojek. Jėzus po tei ſwojei bóizkei Natuṙe tedém k tomu Wótſczei
ṅeṅdżeſche, hale wón hiżo bė ha pżeczé zwoſtawaſche wo tém Wótſczu, z
nim jedén ha tónſamé Bóh.

Ha ne̓t ſém ja wam to prajiw, pṙedé hacż ßo<marginalia>♣Jo.♠ 14,
29.</marginalia> ſtaṅe, zo wó, déż ßo ſtacż budże, bóſchcże we̓rili, wo
tei Wėṙe do mṅe zkrucżeni bóli. Ne̓t ja ṅebudu ẇele jacz zwami rétżecż;
pżetoż wón dżo, tón Vėrżta toholei Swėta; wón dṙe na mni nitżo nima;
hale zo bó je tón Swėt zpóznaw, zo ja toho Wótſcza lubuwu, ha zo tak
tżiṅu, kaiż mi tón Wótſcz porutziw jo, ſtawaicże, dżimó wot jow.

Tedém tón Djabow, kiż kṅeżi na témi lózémi Dżėcżimi toho Swėta, z
témiſamémi ßo hotuwaſche Jėzuſa wupżijecż. Wón dṙe na Jėzuſu nitżo wot
toho Swojoho, t. r. żanoho, anicz toho naiṁeṅſchoho Rėcha namakacż
ṅemóżeſche, ha tak żanoho Zapżijecżka na nim ṅemėjeſche; hale z Luboſcze
ßo Jėzus podwoli k tomu Cżerpeṅu, ha tomuſamomu napżecżo kwataſche.
Tohodla ṙekné: ſtawaicże, dżimó wot jow won do teje Zarodé, dżeiż woni
po mṅe pżiṅcż budża.

♣NB.♠ Nėt woni wot Blida zeſtawachu. Jėzus bė tak kaiż na Zkóku wonhicż
do teje Zarodé. Tola pak z Luboſcze k ſwojim Wutżownikam wón hiżcże na
Kwilu tam zaſta, ha woni ſtejachu woko ṅoho. Potaikim te ſczėhuwacze
Napominaṅa jo jim Jėzus hiżcże tam wo teiſamei Stwė dawaw. Móżno pak
tola jo, zo ſu woni nédém z teje Stwó wuſtupili, pomólcżku ßo
woncżanéli, ha tak Jėzus te ſcżėhuwacze Napominaṅa jim duczé dawaw jo.

<pb n="347"/>

114. Polazuwaṅo.

Hiżcże dale jacz Rozwutżeṅow. Tón Winowé-Peṅk.

Jėzus jim prajeſche: Ja ſém tón prawé Winowé-Ṗeṅk,<marginalia>♣Jo.♠ 15,
1.</marginalia> ha mói Wótſcz jo tón Winczar. Kóiżdé Winowé-Prut, kiż na
mni Pwodu ṅeṅeſe, budże wón wotrėzacż, ha kóiżdé, kiż Pwód pżiṅeſe,
budże wón tżiſcżicż, zo bó jaczé Pwodu ṅes. Tón do Jėzuſa wėriwé, kiż po
tei Wėṙe ßo hoṙeṅeẇedże, jo wo Straſche teiż tu Wėru wotbócż, jo wo
Straſche ṅeẇatki wo Rėchach wumṙecż, ha, kaiż wotrėzané Prut, cżiſṅené
bócż do toho helſkoho Wóhṅa. Kotréż pak pėkṅe ßo hoṙeẇedże, tomu Bóh
jaczé Nadow pżidaẇe, deṙe joho lada, ha wobradża jomu taike
Pżileżnoſcze, zo wo tém Dobrém pżeczé pżibówa.

Wó ſcże ne̓t tżiſcżi téch Swowow dla, kotreż ja kwam rétżaw ſém. Te
Jėzuſowe dobre Wutżbé, kotreż woni pżeczé radżi hoṙeƀeṙechu, bėchu hiżo
z téch jich Wutrobow wuhnali ſchelake wupe Móſle ha Żadoſcze, teiż
zahnali tu ṅepomėrnu Zrudobu ha Mawomóſnoſcz, ha wo ṅich zażelili tu
dobru Zadoſcz Bohu ßo lubicż. Tak bėchu woni, nicz jenoi wot wilkich
Rėchow tżiſcżi, hale teiż wutżiſcżeni wot ẇele Ṅedozpownoſczow, kotreż
pṙedé bėchu na ſebi mėli. Żtóż te Swowo boże rad ſwóſchi, tomu te
ſwóſchane Swowo tu Wutrobu wutżiſcża.

Woſtaṅcże wó wo mni z tej Wėru, z tej Dowėrnoſczu,<marginalia>♣Jo.♠ 15,
4.</marginalia> z tej Podwolnoſczu te moje Wukazaṅa dżerżecż, ha ja
woſtanu wo was z tej mojej Nadu ha Pomoczu. Kaiż tón Winowé-Prut ßam wot
ßo żanoho Pwodu pżiṅeſcz ṅemóże, khiba zo na tém Ṗeṅku zwoſtaṅe, tak
teiż wó nicz, khiba zo wó wo mni zwoſtaṅecże. Ja ſém tón Winowé-Ṗeṅk, ha
wó ſcże te Winowe-Pruté; kotréż wo mni zwoſtaṅe, ha ja wo nim, tón ẇele
Pwodu pżiṅeſe; pżetoż ƀezo mṅe wó tżiſcże nitżo ṅemóżecże tżinicż.
Ṅewoſtaṅe jedén wo mni, tón jo wucżiſṅené hako <pb n="348"/>jedén
wotrėzané Prut, ha wón wuſkṅe, ha zbėṅe ßo, ha cżiſṅe ßo do Woheṅa, ha
pali ßo.

Woſtaṅecże wó wo mni, ha woſtanu te moje Swowa wo was, da móżecże ſebi
wó proſécż żtożkuli zeczeicże, ha wone budże ßo wam ſtacż. Wo tém budże
tón mói Wótſcz hordoſcżené, zo wó praẇe ẇele Pwodu pżiṅeſecże, ha tak wo
tém Skutku moji mi porunoſcżeni Wutżowniczé budżecże.

Jėzus jim Luboſcz pżiporutża.

Kaiż ṁe tón Wótſcz lubuwaw jo, tak ſém ja<marginalia>♣Jo.♠ 15,
9.</marginalia> was lubuwaw. Zwoſtaṅcże wo tei mojei Luboſczi. Budżecże
wó te moje Kazṅe dżerżecż, tak budżecże zwoſtacż wo tei mojei Luboſczi;
kaiż ja dżerżaw ſém te Kazṅe mojoho Wótſcza, k tomu podwolné ſchė joho
Porutżnoſcze dopelnicż, teiż tu hórku Sṁercż wucżerpecż, ha wo tei joho
Luboſczi woſtanu. To ſém ja k wam rétżaw, zo ta moja Ẇeſowoſcz wo was bó
zwoſtawa, ha ta waſcha Ẇeſowoſcz bó ßo zpownoſcziwa. Hako bó ṙek: Zo
bóch ja na wami hako na mojimi poradnémi Wutżownikami pżeczé tu moju
Ẇeſowoſcz mėw, ha tak teiż ta waſcha Ẇeſowoſcz pżeczé pżibėrawa, hacż
powṅe ßo zpownoſczi wo Ṅeƀeſach, dżeiż budżecże wėcżṅe ßo zẇeſelecż na
tei waſchei Zbóżnoſczi, ha teiż woſobṅe ßo zẇeſelecż na tei Zbóżnoſczi
ſchitkich téch, kotrémż wó tuhdé z tej waſchej Próczu do Ṅeƀes pomhali
ſcże.

To jo ta moja Kazṅa, zo wó ƀeſobu ßo lubuẇecże,<marginalia>♣Jo.♠ 15,
12.</marginalia> kaiż ja was lubuwaw ſém. Déżkuli wo twojei Wutrobe
nėkaika Hramota na twojoho Bliſchoho ßo zazbėhuẇe, dopómṅ ßo na tulei
Kazṅu, ha prai ſebi ßam: „Ja dérbu toho mojoho Bliſchoho lubuwacż tak
kaiż Jėzus ṁe lubuwaw jo.

Jeneje ẇetżeje Luboſcze Nichtó nima, hacż ta<marginalia>♣Jo.♠ 15,
13.</marginalia> jo, zo jedén te ſwoje Żiẇeṅo ſadżi za ſwojich
Pżecżelow. Wó ſcże moji Pżecżelo, déż tżiṅicże, żtoż ja wam porutżam. Ja
ṅebudu was dale jacz <pb n="349"/>ṁenuwacż Swużownikow; pżetoż Swużownik
je ṅewe̓, żto tón joho Kṅez tżinicż Móſłe ma. Was pak ja Pżecżelow
ṁenuw̓u; dokelż ja ſcho, żtoż ſém wot mojoho Wótſcza ſwóſchaw, wam we̓domo
ztżiniw ſém. Wó ṅeiſcże ṁe wuzwolili, hale ja ſém was wuzwoliw, ha
poſtajiw, zo bóſchcże wó ſchli, ha Pwód pżiṅeſli, ha tón waſch Pwód
woſtaw; zo, żtożkuli wó toho Wótſcza proſécże wo mojim Ṁeṅe, wón wam bó
je daw.

To ja wam pżiporutżam, zo wó ƀeſobu ßo<marginalia>♣Jo.♠ 15,
17.</marginalia> lubuẇecże. Hrami wam tón Swe̓t, macże ẇedżecż, zo wón ṁe
pṙedé was w Hramocże mėw jo. Bóſchcże-li wó wot toho Swėta bóli, bó tón
Swe̓t te Swoje lubuwaw; dokelż pak wó wot toho Swe̓ta ṅeiſcże, hale ja was
z toho Swe̓ta wuzwoliw ſém, tohodla hrami wam tón Swe̓t.

Zpominaicże na te Swowo, kotreż ja wam prajiw ſém: Tón Swużownik ṅejo
ẇetżi, hacż tón joho Kṅez. Su ṁe pżeſczėhali, budża teiż was
pżeſcze̓hacż. Su nėkotzi te moje Swowo dżerżeli, cżi budża teiż te waſche
dżerżecż.

Hale ſcho to budża woni wam tżinicż toho mojoho Ṁena dla, dokelż ṅeznaja
ha znacż ṅechadża Toho, kotréż ṁe póſuwaw jo. Débe̓ch ja ṅepżiſchow, ha
knim ṅerétżaw, bóchu woni Rėcha ṅemėli; ne̓t pak tón jich Re̓ch
kwuzamojeṅu ṅejo.

Żtóż mi hrami, tón teiż hrami tomu mojomu Wótſczei. Ṅebe̓ch-li ja pżed
nimi tżiniw taike Skutki, kaikeż Nichtó druhi żeni tżiniw ṅejo, bóchu
woni Rėcha ṅeme̓li; ne̓tkoi pak, woni ſu te moje Skutki widżeli, ha tola
hraṁa wobimai, mi, ha mojomu Wótſczei. Hale tak jo ßo ſtawo, zo bó ßo
dopelniwo te Wuprajeṅo, kotreż jo napiſane wo tém jich Zakoṅu: Ḃez Winé
ſu ṁe w Hramocże me̓li. ♣Pſ.♠ 24, 19.

<pb n="350"/>

Déż pak budże pżiṅcż tón Tróżtar, kotrohoż<marginalia>♣Jo.♠ 15,
26.</marginalia> ja wam póſuwacż budu wot toho Wótſcza, toho Ducha teje
We̓rnoſcze, kiż z toho Wótſcza wondżo, tón budże woto mṅe Swe̓tzeṅo
dawacż; ha teiż wó budżecże Swėtzeṅo dawacż, dokelż wó wot Zpotżatka zo
mnu ſcże.

Z témi zpodżiwnémi Darami, kotreż tón Duch-Sẇaté jo wulinéw do téch
Jėzuſowéch Wutżownikow ha prėṅſchich Kżeſczianow —; z tej wontrajaczej
Wutrobnoſczu, z kotṙejuż cżi Japożtoẇe Jėzuſa za wėrnoho Boha
wuznawachu, ha zjawṅe prajachu: „Mó ſmó joho z naſchimi Wotżimi widżeli
wot Sṁercże ſtaṅenoho, ſmó joho z naſchimi Rukami wobmaſuwali, ſmó z nim
jėdli, ſmó joho widżeli do Ṅeƀes hoṙezpėjaczoho” — ha nato te ſwoje
Żiẇeṅo ſtajichu, ke wſchim ſṁertném Matram ßo podwolachu radſcho hacż
bóchu pżeſtali to ſchudżom zjawṅe pojedacż —; z tém bó doſwėtzene, ha
doſcz dopokazane, zo Jėzus woprawdże jo tón ſlubené bóizki Meſias.

115. Polazuwaṅo.

Pżeczé hiżcże jaczé Rozwutżeṅow.

Jėzus jim Pżeſcżėhe pżipojeduwe, lubi pak teiż dobroho Tróżtaṙa, toho S.
Ducha.

To ſém ja k wam rétżaw, zo wó ṅebóſchcże ßo<marginalia>♣Jo.♠ 16,
1.</marginalia> pohórſchuwali. Woni budża was ztéch Synagogow
wuſtorkacż. Pżiṅdże pak teiż ta Żtunda, zo kóiżdé, kiż was zkónczuẇe,
budże ṁenicż z tém Bohu dobru Swużbu wopokazacż. Ha to budża wam
tżinicż, dokelż woni ṅeznaja toho Wótſcza, ha teiż ṁe ṅeznaja.

To pak ſém ja k wam rétżaw, zo wó, déż ta Żtunda dóṅcż budże, na to ßo
dopómnili bóſchcże, kah ja wam ſcho do Tżaſa prajiw ſém; ha tak ßami pżi
ſebi ßo pżepokazali, zo ja, kaiż ja po tei mojei bóizkei
Schohowėdomoſczi ſchitko do Tżaſa ẇedżaw ſém, tak teiż po tei mojei
bóizkei Schohomócznoſczi zawėſczi móżu ha budu wam Zkit, ha Sélnoſcz k
wutracżu pżidawacż.

<pb n="351"/>

Pṙedé zpre̓ṅa pak ṅeiſém ja wam to prajiw, dokelż ja ßam pżi was be̓ch.
Hako bó ṙek: Kaiż dowho wó ṁe ſwojoho Miżtéra ha Radnika widomnoho pżi
ſebi mėjeſchcże, tṙeba ṅebė wam to tak na dróbne dopojeduwacż. Nėt pak,
déż ja na tém ſém wot was woteṅcż, nėt wam ja te na was zawożene
Pżeſczėhe do Tżaſa wozjawnoſczam; ſlubju pak wam teiż jenoho dobroho
Tróżtaṙa ha Pomócznika, toho Ducha-Sẇatoho; zo bóſchcże wó pėkṅe z
Tżaſom ßo wubroṅeli z tej Wėru ha Dowėrnoſczu k Bohu, ha k tomu ßo
hotowéch dżerżeli, wo zeleznei Sczerpnoſczi wutracż te Kżiwdé ha
Zwóſcze, kiż wam pżichodṅe tżiṅene budża.

Ne̓t pak ja du k Tomu, kotréż jo ṁe póſuwaw,<marginalia>♣Jo.♠ 16,
5.</marginalia> ha Nichtó wot was ṁe ṅepraſcha, dże té dżoiſch? Hale,
dokelż ja wam to rétżaw ſém, jo Zrudoba tu waſchu Wutrobu napelniwa.
Woni, to ſwóſchiwſchi, zo Jėzus wot ṅich póṅdże, jara ßo rudżachu, mėſto
toho, zo bėchu dérbeli joho ßo napraſchuwacż „dże, do kaikeje Hordoſcze
wón dżo, kaiki Wużitk z toho joho Woteṅdżeṅa teiż jim pżipanécż budże,
déh budża z nim zas ßo widżecż.

Hale ja wam tu We̓rnoſcz praju, wam jo to wużitne, zo ja woteṅdu; pżetoż,
ṅewoteṅdu ja, tak tón Tróżtar tón Duch-Sẇaté k wam ṅepżiṅdże; woteṅdu
pak ja, budu ja joho k wam póſuwacż. Po tei Woli bożei woni toho
Ducha-Sẇatoho wo pownei Mėṙe dóſtacż ṅemóżachu, pṙedé hacż bė Jėzus tón
Skutk toho Wumóżeṅa powṅe dokoṅaw. Woni dṙe mėjachu hiżo tedém toho
Ducha-Sẇatoho wo ſebi, tak kaiż ſchiczé Zprawni wot cżeżkich Rėchow
tżiſcżi Cżwojekoẇe joho wo ſebi maja. Tola pak bė tón jich Rozom hiżcże
tupé ha potżėmṅené, ta jich Wutroba zémna ha bojazna. Potém pak jo tón
Duch-Sẇaté z nutzka jim tón Rozom powṅe roſwėtljaw, ha tu Wutrobu
zpodżiwṅe zapórjaw.

Ha déż budże tón Duch-Sẇaté pżiṅcż, budże<marginalia>♣Jo.♠ 16,
8.</marginalia> wón tón Swe̓t żtravuwacż toho Re̓cha dla, teje Zprawnoſcze
dla, ha toho Sudu dla. Toho Re̓cha dla, dokelż ṅeiſu do mṅe we̓rili. Teje
<pb n="352"/>Zprawnoſcze dla, dokelż ja k tomu Wótſczei du, ha wó ṁe
dale widżecż ṅebudżecże. Toho Sudu dla, dokelż tón Ve̓rżta toholei Swe̓ta
hiżo ſudżené jo.

Cżi Żidża ṅebėchu czéli do Jėzuſa wėricż. Tón Duch-Sẇaté jo jich tohodla
żtravuwaw, ha jich pżepokazaw, zo z tejlei ſwojej Ṅewėru jara ſu ßo
zrėſchili, ha, zo teiż te druhe ſwoje Rėchi ſchitke hiżcże na ſebi maja;
dokelż żadén Rėch hinak wodaté bócż ṅemóże, déżli na Jėzuſowo Zaſwużbó,
ha ta Wėra do Jėzuſa k Wodacżu téch Rėchow naitrėbniſcha jo.

Woni ſu Jėzuſa k Sṁercżi zaſudżili hako Ludżi-Zaẇednika, kiż żto jacz
ṅejo hacż żpatné ſṁertné Cżwojek, ha za Boha ßo wondaẇe. Tón Duch-Sẇaté
jo jich tohodla żtravuwaw, ha jich pżepokazaw, zo ſu jara ṅezprawṅe
ſudżili; zo Jėzus woprawdże jo bów tón naizprawniſchi, tón Kużow ſcheje
Zprawnoſcze, tón naiſẇacżiſchi Bóh-Cżwojek, tón wėcżné Séhn bożi, wot
toho Wótſcza k tomu na Zemju póſuwané, zo bó wo tém ſwojim ſṁertném
Cżėłe za wſchich Cżwojekow wumṙew, tak nas z Bohom wuhednaw ha
wuzprawnoſcziw; nėt pak wo tém ſwojim hoṙeſtaṅeném ṅeſṁertném Cżėłe zas
ßo wrócżiw jo k tomu ſwojomu Wótſczei do Ṅeƀes, dżeiż k bożei Prawiczé
ſeidżi; pżez kotrohoż mó ſchiczé móżemó wuzprawnoſcżeni, ha Bohu lubi
ztżiṅeni bócż, ƀez kotrohoż pak Nichtó zprawné bócż, ha Bohu ßo lubicż
ṅemóże.

Cżi Pohaṅo hacż do tohoſamoho Tżaſa wo téch ſwojich Pżibohach ſwużachu
tomu Djabowei, kiż hako Vėrżta kṅeżi na témi bohazabótémi Dżėcżimi
toholei Swėta. Téch jo tón Duch-Sẇaté żtravuwaw ha pżepokazaw, zo jo
jenoi lutki jedén wėrné Bóh, kiż w ſwojim Tżaſu zawėſczi budże ſchitkich
po tei Prawdże ſudżicż; kaiż jo po tei Prawdże ſudżiw toho Djabowa ha
téch joho Jandżelow, déż jo jich z Ṅebja wuſtortżiw do toho Zatamaṅa, ha
ruṅe tedém jich teiż wuſtorkuwaſche z toho Swėta ha z téch Wutrobow téch
Cżwojekow; pżetoż na te Prėduwaṅa téch Jėzuſowéch Japożtowow cżi Pohaṅo
po Tawzéntach wopużcżachu te ſwoje Pżibohé, k tei kżeſczianſkei Wėṙe
pżipaduwachu, ha tak wot toho zaſudżenoho Djabowa ßo wrócżachu k Bohu
ſwojomu Ztworicżerei.

<pb n="353"/>

Scho to jo tón Duch - Sẇaté ſkutkuwaw pżez téch Jėzuſowéch Japożtowow,
déż jo jim, tém ṅewutżeném bojazném Rébakam, dawaw tu Mudroſcz, tu
Wurétż, tu Wutrobnoſcz te Jėzuſowo Wutżbó wozjawnoſcżecż; ha jim teiż
pżidawaw tu Mócz ſchelake wilke Dżiwé ſkutkuwacż, hako, zo woni ſchitke
Rétże rétżachu, téch Khoréch ze Swowom wuſtroẇachu, teiż Mordwéch k
Żiẇeṅu wubudżachu. Jėzus tón jich Miżtér bė wot ṅich pṙeicż woteṅſchow k
tomu Wótſczei, woni ßami nėt joho jacz ṅewidżachu; ha tola za ṅoho, ha
za tu joho Wutżbu te ſwoje Żiẇeṅo ſtajichu, ke wſchim ſṁertném Matram ßo
podwolachu; żtoż woni nidé tżiṅili ṅebėchu, débėchu tak praẇe na wėſte
wėſczi ṅebóli, zo wón woprawdże jo wot Sṁercże ſtanéw, do Ṅeƀes zpėw, ha
tam k bożei Prawiczé ſeidżi.

Nėkotré, déż joho wėſtoho Valeṙa dla żtravuẇeſch ha pżepokażeſch, do ßo
dżo, ha tón Valeṙ poṙedżi. Nėkotré pak, bórṅe doſcz pżepokazané bów,
tola zaṗeṅtżité woſtaṅe. Déż tón Duch-Sẇaté te lóze Dżėcżi toho Swėta na
te nėt rozpojedżene Waſchṅo zwonka żtravuwaſche ha pżepokazuwaſche,
tedém wón teiż ẇele Cżwojekam znutzka tón Rozom tak roſwėtleſche, tu
Wutrobu tak zhnuhaſche, zo woni ſu do ßo ſchli; hako zmolom na te prėṅe
Prėduwancżko Pėtéra tzi tawzént Żidow ßo pżewobrocżiwo jo. Kotziż pak wo
tei Lózoſczi zatẇerdṅeni zwoſtachu, tém bó k naiṁeṅſchom ta Huba tak
zatékana, zo nitżo rozomne napżecżo zṅeſcz ṅemóżachu.

Hiżcże ẇele mam ja wam prajicż, hale wó je<marginalia>♣Jo.♠ 16,
12.</marginalia> ne̓tkoi zṅeſcz ṅemóżecże. Déż pak pżiṅcż budże tón Duch
teje Wėrnoſcze, tón budże was ſchitku Wėrnoſcz nawtżicż. Tedém woni
hiżcże ṅemóżachu praẇe zrozemicż ha wo Poṁatku wobdżerżecż te bóizke
Pótainoſcze; teiż nicz te Wukazaṅa, kah zmėja ſchitkim Pohanam
prėduwacż, kah tu ſẇatu Czérkei po czéwém Swėcże hoṙeẇeſcz, kah Biſkopow
ha Mėſchnikow ſẇecżicż, kah te boże Swużbé dżerżecż, kah te ſẇate
Sakramenté wudżėlecż rc. Scho to pak jo jich potém tón Duch-Sẇaté w
ſwojim Tżaſu wutżiw, ha powṅe dowutżiw. To dṙe ṅejo ſchitko do teje
Biblije hoṙenapiſane bówo; tola pak ſu je woni z tém Hortom wutżili, wo
tém Skutku ßami je dżerżeli, tei ſẇatei Czérkwi je podali, ha poſebi
zawoſtajili. Ha to ſu te Japożtowſke <pb n="354"/>Podawizné, te ṅepiſane
Swowo boże, kotreż ta ſẇata Czérkei khowa. Tón Duch-Swaté pak teiż tu
Czérkei wutżi ha wodżi, ha ji zmólicż ṅeda. Tak jo kóiżdé winwaté, ha
teiż be wſchoho Stracha zecher móże, wo Wėczach teje ſẇateje Wėré tomu
Wuprajeṅu teje Czérkẇe ßo podcżiſnécż.

Pżetoż wón, tón Duch-Sẇaté, ṅebudże wam<marginalia>♣Jo.♠ 16,
13.</marginalia> żto ze ßoſamoho rétżecż, hale żtożkuli wón woto mṅe ha
wot toho Wótſcza ſwóſchecż budże, to budże rétżecż; ha żtoż za pżichodne
ßo dóṅcż ma, to budże wam do Tżaſa wopojeduwacż. Ṁe budże wón
wokraſnoſcżecż; pżetoż wot toho Mojoho budże je wón bracż, ha wam je
wozjeẇecż. Schitko, żtożkuli tón Wótſcz ma, jo teiż moje; tohodla ſém ja
wam prajiw, wot toho Mojoho budże je bracż, ha wam je wozjeẇecż.

Bóh Wótſcz, Séhn, ha Swaté-Duch ſu romadże jedén Bóh. Déż Kréſtus praji:
„Tón Duch-Sẇaté budże je wot toho Wótſcza ha woto mṅe ſwóſchecż, budże
wot toho Mojoho bracż” — to ma telei Zrozeṁeṅo: „Tón Duch-Sẇaté wot
Wėcżnoſcze ſém wundże z toho Wótſcza ha ze mṅe, wón ma tu bóizku Naturu
z toho Wótſcza ha ze mṅe, tak ma teiż tu Schohowėdomoſcz ha ſchitko
druhe wot toho Wótſcza ha woto mṅe. Kaiż mó romadże jedén Bóh ſmó, tak
mamó teiż romadże jenu Schohowėdomoſcz, jenu Wolu, ſchitko mamó mó
romadże pżezjene.

116. Polazuwaṅo.

Wobzankṅeṅo téch Rozwutżeṅow po tei Ẇetżeri.

Jėzus jim prajeſche: Mawa Kwilka, ha wó ṁe<marginalia>♣Jo.♠ 16,
16.</marginalia> ṅebudżecże widżecż; ha zas mawa Kwilka, ha wó budżecże
ṁe widżecż, dokelż ja du k tomu Wótſczei. Hako bó prajiw: Za nėkotre
Żtundé budu ja pżijaté, jutze budu moṙené, ha do Hrowa powożené. Hale na
tzecżi Dżeṅ budu zas hoṙeſtanécż, ha wó budżecże ṁe zas pżi ſebi
widżecż. Tola pak nicz dowho; <pb n="355"/>pżetoż za żtérczécżi Dnów
budu do Ṅeƀes woteṅcż. Hale zas po mawoi Kwili, déż wó kóiżdé te ſwoje
tżaſne Żiẇeṅo budżecże dokoṅecż, budżecże ṁe zas widżecż wo Ṅeƀeſach. Ha
po tém ſudném Dṅu budżecże wó ha ſchiczé Pėkni teiż z waſchimi cżėwnémi
Wotżimi ṁe wo Ṅeƀeſach widżecż na wėcżne. Potaikim, tón czéwé Tżas toho
Żiẇeṅa na Zeṁi, hai teiż tón czéwé Tżas hacż do Zkóntżeṅa toho Swėta,
Kréſtus ṁenuẇe mawu Kwilku; dokelż teiż ẇele tawzént Lėt, k tei
Wėcżnoſczi pżirunane, ſu tola jara mawa Kwilka.

Na to nėkotzi joho Wutżownikoẇe ƀeſobu ſebi prajachu: Żto to jo, zo wón
praji, mawa Kwilka, ha wó ṁe ṅebudżecże widżecż, ha zas mawa Kwilka, ha
wó budżecże ṁe widżecż, ha żto to rėka, dokelż ja du k tomu Wótſczei?
Tohodla prajachu ſebi woni: Żto to jo, zo wón praji, mawa Kwilka? Mó
ṅewėmó, żto wón rétżi.

Jėzus, ẇedżiwſchi, zo joho praſchecż czéchu, prajeſche jim: Wot toh’ wó
ƀeſobu ßo napraſchuẇecże, zo ſém ja prajiw: Mawa Kwilka, ha wó ṁe
ṅebudżecże widżecż, ha zas mawa Kwilka, ha wó budżecże ṁe widżecż.
Zawėrno, zawėrno praju wam ja: wó budżecże żawoſczicż ha pwakacż, tón
Swėt pak budże ßo ẇeſelicż. Wó budżecże ßo rudżicż; hale ta waſcha
Zrudoba budże do Ẇeſela pżewobrocżena. Jena Żónſka, déż porodża, ma
Zrudobu, dokelż ta jeje Żtunda jo dóſchwa. Potém pak hacż te Hóltżatko
porodżiwa jo, na tu Stéſknoſcz dale ṅezpomina teje Ẇeſowoſcze dla, zo jo
ßo Cżwojek na Swe̓t narodżiw. Ha wó dṙe macże teiż ne̓tkoi wilku Zrudobu;
hale ja budu was zas widżecż, ha ta waſcha Wutroba budże ßo zẇeſelicż,
ha toho waſchoho Ẇeſela Nichtó wot was pṙeicż zacż ṅebudże.

Pżi tei Jėzuſowei Sṁercżi bóchu woni jara zrudżeni, hale z toho joho
Hoṙeſtacża bóchu teiż zas jara zẇeſeleni. <pb n="356"/>Potém dale
mėjachu dṙe na Zeṁi ẇele Pżeſczėhe ha Zrudżeṅa pżecżerpecż; hale nėt
hiżo dawno pżi Jėzuſu wo Ṅeƀeſach ßo zẇeſeleja.

Na tónſamé Dżeṅ ṅebudżecże ṁe wó dale żto<marginalia>♣Jo.♠ 16,
23.</marginalia> praſchecż, habé za ne̓żto proſécż. Cżi Zbóżni wo
Ṅeƀeſach ſchitko ẇedża, ſchitko maja, żtoż żadaja; tak tṙeba nimaja żto
praſchecż habé proſécż.

Ḃeztém pak, kaiż dowho tuhdé woſtaṅecże, zawėrno, zawėrno praju ja wam,
budżecże wó nėżto wot toho Wótſcza żadacż wo mojim Ṁeṅe, budże wón wam
je dacż. Hacż do toholei Tżaſa wó nitżo ṅeiſcże wo mojim Ṁeṅe żadali.
Żadaicże, ha wó budżecże dóſtacż, zo bó te waſche Ẇeſelo powne bówo.
Jėzus jo k naſchomu Wozbóżnoſcżeṅu tu ſwoju Krei pżelaw, ha tu hórku
Sṁercż wucżerpew. Wo joho Ṁeṅe proſécż rėka „na tu joho Krei, pżez tu
joho hórku Sṁercż porſécż za to, żtoż nam k tei Zbóżnoſczi trėbne ha
wużitne jo.” Hacż tuhdé cżi Wutżowniczé hiżcże ṅebėchu zpóznali teje
Pótainoſcze toho joho Cżerpeṅa; ha tak hiżcże ṅebėchu wo joho Ṁeṅe, t.
r. na tu joho Krei żto proſéli.

To ſém ja k wam rétżaw wo Pżiſwowach;<marginalia>♣Jo.♠ 10,
25.</marginalia> pżiṅdże ta Żtunda, zo ja ṅebudu dale wo Pżiſwowach k
wam rétżecż, hale nazjawne ruṅe won budu wam wot toho Wótſcza
wopojeduwacż. Na tónſamé Dżeṅ budżecże wó wo mojim Ṁeṅe żadacż; ha ja
ṅepraju, zo ja toho Wótſcza za was proſécż czu; pżetoż tón Wótſcz was
ßam lubuẇe, dokelż ſcże wó ṁe lubuwali, ha we̓rili, zo ja wot Boha
wuſchow ſém. Wot toho Wótſcza ſém ja wuſchow, ha ſém do toho Swe̓ta
pżiſchow; zas woſtaju ja tón Swe̓t, ha du ktomu Wótſczei.

Na to cżi joho Wutżownikoẇe jomu prajachu: Lei, nėt té nazjawne
rétżiſch, ha ṅeprajiſch żanoho Pżiſwowa. Ne̓t mó zpóznajemó, zo té
ſchitko wėſch, ha ṅejo cżi tṙeba, zo bó cże żtó praſchaw. Na to mó
we̓rimó, zo té wot Boha wuſchow ſé.

Woni bėchu czéli joho praſchecż, żto rėkaja te Swowa, <pb n="357"/>mawa
Kwilka —, ha ja du ktomu Wótſczei. Wón pak, toho jich Praſcheṅa
ṅedotżakaiſchi, jim prajeſche: Wot toho Wótſcza ſém ja do toho Swe̓ta
pżiſchow, ha nėt woſtaju tón Swėt, ha zas du k tomu Wótſczei. Tak bóchu
woni ßami wo ſebi pżepokazani, zo wón teiż te jich Móſłe wė, ha zo
potaikim jena bóizka Wėdomoſcz wo nim jo.

Jėzus jim wotmoji: We̓ricże wó ne̓t? Leicże,<marginalia>♣Jo.♠ 16,
31.</marginalia> ta Żtunda pżiṅdże, ha jo hiżo dóſchwa, zo budżecże wó
ßo rozperſchicż kóiżdé do toho ſwojoho Kuta, ha ṁe ßamoho woſtajicż.
Hale ja ßam ṅeiſém; pżetoż tón Wótſcz jo zo mnu. Déż bó Jėzus pżijaté,
woni ſchiczé rozcżėkachu.

Telei Wėczé pak ſém ja wam prajiw, zo bóſchcże wó wo mni tón Pokoi me̓li.
Wó zmėjecże na Swe̓cże ẇele Te̓ſchnoſcżeṅa; hale bódcże dobreje Nadżije,
ja ſém tón Swe̓t pżedobów.

Jėzus jo tón Swėt pżedobów z tej Sczerpnoſczu, déż po tei Woli bożei tém
Zwóſcznikam do Moczé ßo podaw, ke wſchim Woṅetżeſcżeṅam ha Matram ßo
podwoliw jo. Ha z tém jo wón nam zaſwużiw tu Pomocz bożu, zo móżemó teiż
mó z tej Sczerpnoſczu ſcho pżedobócż. Te Wopominaṅo ha Rozpominaṅo toho
Jėzuſowoho Pżikwada nam tu téſchnu Wutrobu woloża ha zpokoja. Ha déż
tṙebai mó z naſcheje Swaboſcze ṅeẇatki ßo pótkṅemó, ruṅa tém
Wutżownikam, kiż ze Stracha rozcżėkali ſu; ṅebudże nas tola tón naſch
Jėzus zacżiſnécż, jenoi zo zas ßo hoṙeṙebamó.

117. Polazuwaṅo.

Ta Jėzuſowa Modlitwa.

Wón proſé za te ſwoje Wokraſnoſcżeṅo.

Potémhacż Je̓zus to wurétżaw bė, zbe̓né wón<marginalia>♣Jo.♠ 17,
1.</marginalia> tei ſwojei Wotżi k Ṅebju hoṙe, ha prajeſche: Wotze, ta
Żtunda jo dóſchwa, wokraſnoſcż toho twojoho Séhna, zo bó teiż tón twói
Séhn tebe wokraſnoſcżiw, t. r. Tżiṅ, zo Cżwojekoẇe Ṁe zpóznaja za toho
jenicżkoho Zbóżnika, ha tak pżezo mṅe tebe kwala! <pb n="358"/>Kaiż té
jomu daw ſé tu Mócz na wſchitkich Cżwojekow, zo bó wón te we̓cżne Żiẇeṅo
daw ſchitkim tém, kotréchż té jomu ſé podaw. Te wėcżne Żiẇeṅo pak t. r.
tón Pucż k wėcżnomu Żiẇeṅu jo to, zo zpóznaja tebe toho jenicżkoho
we̓rnoho Boha, ha Je̓zuſa Kréſtuſa, kotrohoż té póſuwaw ſé.

Ja ſém tebe na Zeṁi wokraſnoſcżiw; ja ſém dokoṅaw to, żtoż té mi hoṙedaw
ſé, zo bóch je tżiniw. Ha nėt, wokraſnoſcż ṁe té Wotze pżi tebi ßamom z
tej Kraſnoſczu, kotruż ja pżi tebi me̓jach, pṙedé hacż tón Swėt bė. Hako
bó ṙek: Ta Kraſnoſcz, kotruż ja hako Bóh wot Wėcżnoſcze mam, ta ṅech ßo
teiż ſobudżėli mi hako Cżwojekei pżez te Hoṙeſtacżo, Do-Ṅeƀes-Zpėcżo, ha
Seidżeṅo k tei twojei Prawiczé. Ha tulei moju Kraſnoſcz ṅech teiż
Cżwojekoẇe zpóznawaja, ṅech ṁe hako toho wėcżnoho Séhna bożoho
hordoſcża!

Jėzus proſé za téch ſwojich Wutżownikow.<marginalia>♣Jo.♠ 17,
6.</marginalia>

Ja ſém te twoje Ṁeno wozjawnoſcżiw tém Cżwojekam, tém mojim Wutżownikam,
kotréchż té mi wot toho Swėta daw ſé. Woni be̓chu twoji, ha té ſé jich mi
daw, ha woni ſu te twoje Swowo dżerżeli. Ne̓t ſu je woni zpóznali, zo
ſchitko, żtoż té mi daw ſé, wot tebe jo. Pżetoż te Swowa, kotreż té mi
daw ſé, te ſém ja jim podaw; ha woni ſu je hoṙezali, ha ſu je woprawdże
zpóznali, zo ja wot tebe wuſchow ſém, ha ſu je we̓rili, zo té ṁe póſuwaw
ſé. Ja za ṅich proſchu. Ja ṅeproſchu za tón Swėt, hale za téch, kotréchż
té mi daw ſé, dokelż woni twoji ſu. Ha ſchitko te Moje jo twoje, ha
ſchitko te Twoje jo moje; ha ja ſém wo ṅich wokraſnoſcżené. Cżi
Wutżownikoẇe ſu Jėzuſa wokraßnoſcżeli habén z tém, zo woni z joho Horta
te boże Swowo radżi ſwóſcheli, ha teiż dżerżeli ſu. Tak móżemó ha
dérbimó teiż mó Jėzuſa ha toho Wótſcza wokraſnoſcżecż z tém, zo te Swowo
boże radżi ſwóſchimó, ha teiż dżerżimó.

<pb n="359"/>

Ja ne̓t dale na Swe̓cże ṅewoſtanu, woni pak na Swėcże woſtanu, ha ja du k
tebi. Sẇaté Wotze, zdżerż wo twojim Ṁeṅe téch, kotréchż té mi daw ſé, zo
bóchu woni jene bóli kaiż mó. Bóh Wótſcz, Bóh Séhn, Bóh Duch-Sẇaté maja
romadże jenu Naturu, ha jenu Wolu. Jėzus żada, zo cżi joho Wutżowniczé
bóchu ƀe ſobu pżezjene bóli, ha pżezjene zwoſtawali, zo żana Zwada, żana
Ṅepżezjenoſcz ƀez nimi bó ṅebówa; hale zo bóchu woni wo tei Moßé ſwojeje
Wutrobó ſchiczé tak z jenoho bóli, hako bóchu romadże jenoi jenu Wolu
mėli; ha z tejlei Pżezjenoſczu tei naiſẇacżiſchei Trojiczé ßo
porunoſcżeli.

Hacż ja z nimi na Swe̓cże be̓ch, zdżerżuwach jich ja wo twojim Ṁeṅe.
Kotréchż té mi daw ſé, téch ſém ja deṙe wobladaw; ha wón żadén wot ṅich
zahinéw ṅejo, hacż te Dże̓cżo toho Zatamaṅa tón Ṅeporadnik Judaſch, zo bó
te Piſmo dopelṅene bówo. Ne̓tkoi pak ja k tebi du; ha tolei rétżu ja na
Swe̓cże, zo bóchu woni tu moju Ẇeſowoſcz wo ſebiſaméch zpownoſcżenu me̓li;
zo ta Ẇeſowoſcz, kotruż woni hacż tuhdé na mni mėjachu, bó pżiberawa z
toho twojoho nadnobo Zkita; zo woni zo mnu ſobu bóchu ßo zẇeſeleli na
tei mojei ṅeƀeſkei Hordoſczi, teiż ßo zẇeſeleli wo tei Nadżiji, zo budża
wo krótkim ke mni do teje ṅeƀeſkeje Hordoſcze pżeſtupicż.

Ja ſém jim te twoje Swowo podaw, jim ſém<marginalia>♣Jo.♠ 17,
14.</marginalia> hoṙedaw tu twoju Wolu teiż druhim Cżwojekam
wopojeduwacż; ha tón Swe̓t jo jim zahramiw, dokelż woni wot toho Swėta
ṅeiſu, kaiż teiż ja wot toho Swe̓ta ṅeiſém. Ja ṅeproſchu, zo bó jich té
ze Swėta zaw, habé jich wot toho Swėta pżeſczėhacż ṅedaw; hale zo bó
jich zwarnuwaw pżed tém Zwóm, pżede wſchim Rėchom, zo bóchu tém
Pżeſczėham ha Zpótuwaṅam ṅepodleiżeli.

Woni ṅeiſu wot toho Swėta, kaiż teiż ja wot toho Swe̓ta ṅeiſém.
Woſẇatoſcżei jich wo tei We̓rnoſczi. Twoje Swowo jo ta We̓rnoſcz. t. r.
Dlėje, ha bóle jich zkrucżei ha dozpownoſcżei wo tei <pb
n="360"/>Sẇatoſczi pżez te twoje ſẇate Swowo, kotreż woto mṅe dóſtali
ſu.

Kaiż té ṁe do toho Swe̓ta póſuwaw ſé, tak ſém ja teiż jich do toho Swėta
póſuwaw, k tomu jich powowaw, zo bóchu wſwojim Tżaſu tu moju Wutżbu po
Swėcże roſéṁeṅeli; ha za ṅich ja ßam ßo woſẇatoſcżam, k ſw̓atomu Woporei
ßo podam, tei Sṁercżi ßo podwolu, zo teiż woni bóchu woprawdże
woſẇatoſcżeni bóli.

Jėzus proſé za nas za wſchich.

Ja pak proſchu nicz jenoi za ṅich, hale teiż za<marginalia>♣Jo.♠ 17,
20.</marginalia> wſchitkich téch, kiż pżez jich Swowo habé Prėduwaṅo do
mṅe wėricż budża wo pżichodnéch Tżaſach hacż do Zkóntżeṅa toho Swėta; zo
bóchu ſchiczé jene bóli, kaiż té Wotze wo mni, ha ja wo tebi, zo teiż
woni bóchu wo nas jene t. r. zpżezjenoſcżeni bóli; zo bó tón Swėt we̓riw,
zo té ṁe póſuwaw ſé.

Ta prėṅa, tém do Jėzuſa Wėriwém nainuzniſcha Pżezjenoſcz, jo ta
Pżezjenoſcz wo Wėczach teje Wėré. Ta jo wo tei khatólſkei Czérkwi wėcżṅe
bówa, ha hiżcże jo. Cżi prėni Kżeſczieṅo za boże Swowo hoṙebeṙechu, ha
ƀe wſchoho Woperaṅa wėṙachu to, żtoż Pėtér ha cżi z Pėtérom zjenoſcżeni
Japożtoẇe jim k wėṙeṅu prėdkkwadżechu. Ha hiżcże nėt ſchiczé po czéwém
Swėcże rozperſcheni khatólſczé Kżeſczieṅo za boże Swowo hoṙeberu, ha ƀe
wſchoho Woperaṅa wėṙa ſcho to, żtoż tón Pėtérowé Naſtupnik, tón Rómſki
Biſkop habé Bamuż, ha cżi z nim zjenoſcżeni Biſkopoẇe hako Naſtupniczé
téch Japożtowow k wėṙeṅu prėdkkwadu. Kóiżdé woprawdże khatólſki
Kżeſczian z Wutrobó wuznawa, ha praji: Ja wėṙu czéle, żtoż ta khatólſka
Czérkei wėricż porutża.

Talei wobſtaiṅa wontrajacza Pżezjenoſcz ƀez témi po czéwém Swėcże rozp
rſchenémi khatólſkimi Kżeſczianami jo tón naiziawniſchi ha naiwėſcziſchi
Czeich, zo ta khatólſka Wėra ta prawa jo; zo na khatólſkich Kżeſczianach
hiżcże pżeczé ßo dopelṅa to, żtoż Jėzus pżed ſwojei Sṁercżu jim proſéw,
ha teiż wuproſéw jo. Pżetoż zwonka teje khatólſkeje Czérkẇe taika
Pżezjenoſcz wo tei Wėṙe nidże wo żanei Ztomadżizṅe k namakaṅu ṅejo.

<pb n="361"/>

Dale pak Jėzus wot téch Swojich teiż żada tu Pżezjenoſcz wo tei
Luboſczi, zo ƀe ſobu deṙe bóchu ßo zṅeſli, ßo ṅehadruwali —. Zpodżiwṅe
dozpowna bė talei Pżezjenoſcz wo téch naiprėṅſchich Kżeſczianach, wot
kotréchż Lukaſch wo Jap. Staw. 4, 32. piſa: Ta czéwa Zromadżizna
mėjeſche jenu Wutrobu, ha jenu Duſchu. Ḃez nami ṅedozpownémi Cżwojekami
talei Pżezjenoſcz tżaſto ßo narani, déż kóiżdé po fwojei Woẇe jėdże, te
Swoje za praẇe ma, na druhoho pak ßo roznėwa. Hale pėkné Kżeſczian budże
kwatacż taiku Hórkoſcz zkeṙe ha lėṗe ze ſwojeje Wutrobó zas wuhnacż,
Boha dla ßam ßo pżewiṅecż, kóiżdomu tola ſchitko zas wodacż ha ßo
wuhednacż; ha to woſobṅe tedém, déż na tém jo „wo tém naiſẇacżiſchim
Sakraṁencże k ſebi zacż Jėzuſa Kréſtuſa, kotréż jo tón naſch ſchėch
Zbóżnik ha Kṅez, wo kotrémż mamó mó ƀeſobu ßo zjenoſcżicż, zo bóchmó
teiż z nim ha pżez ṅoho z tém ṅeƀ. Wótſczom zjenoſcżeni bóli.

Wo Ṅeƀeſach pak budże talei Pżezjenoſcz powṅe zdozpownoſcżena; tam budża
ſchjczé Boha ha tu Wolu bożu zjawṅe widżecż, do teje zjawṅe widżaṅeje
Wole bożeje budża ßo ſchiczé radżi luƀe z Ẇeſowoſczu podawacż, tak z
Bohom zjenoſcżeni, budża teiż ƀeſobu powṅe zpżezjenoſcżeni, zmėja
ſchiczé jenu Wolu, dokelż ſchiczé zeczeidża to ha tak, żtoż ha kaiż Bóh
cze.

Ha tu Kraſnoſcz, kotruż té mi daw ſé, ſém<marginalia>♣Jo.♠ 17,
22.</marginalia> ja jim daw, zo bóchu woni Jene bóli, kaiż mó Jene ſmó.
Ja wo ṅich, ha té wo mni, zo bóchu woni zdozpownoſcżeni bóli na Jene, t.
r. dozpowṅe zjenoſcżeni; zo bó je tón Swe̓t zpóznaw, zo té ṁe póſuwaw ſé,
ha zo té jich lubuẇeſch, kaiż ṁe lubuẇeſch.

Tón Wótſcz jo Jėzuſei daw tu Kraſnoſcz, zo wón jo tón joho jenicżki
Séhn. Jėzus pak jo nam daw tu Kraſnoſcz, zo pżez ṅoho teiż mó ſmó Dżėcżi
boże. Jėzus jo ha woſtaṅe tón jenicżki wėcżné naturſki Séhn toho
Wótſcza; mó pak ſmó pżez Jėzuſa wot toho Wótſcza z Nadé k Dżėcżom
hoṙezacżi.

Stari czérkwinſczé Wutżeṙo ſu telei Swowa teiż taklei wukwaduwali:
„Jėzus ma wot toho Wótſcza tu Kraſnoſcz, <pb n="362"/>zo wón jo wėrné
Bóh. Tulei ſwoju Kraſnoſcz t. r. ßo ßamoho ha tu ſwoju bóizku Majeſtoſcz
jo wón nam daw ha zawoſtajiw wo tém naiſẇacżiſchim Sakraṁeṅcże, wo
kotrémż mó Jėzuſa toho Boha-Cżwojeka dóſtawamó.

Zo pak bóchmó mó woprawdże Dżėcżi boże bóli, ha Jėzuſa doſtoiṅe
dóſtawali, wo tém Wopraẇeṅu z nim, ha pżez ṅoho z tém Wótſczom
zjenoſcżeni bóli; mamó teiż ƀeſobu dżerżecż tu Pżezjenoſcz, kaiż Bratzja
ha Sotré, kaiż tomu ṙecz Dżėcżi jenoho ṅeƀeſkoho Nana ƀeſobu ßo
lubuwacż.

Wotze, za téch, kotréchż té mi daw ſé, żadam<marginalia>♣Jo.♠ 17,
24.</marginalia> ja ha czu, zo, dżeiż ja ſém, teiż woni zo mnu bóchu
bóli, zo bóchu widżeli tu moju Kraſnoſcz, kotruż té mi daw ſé; pżetoż té
ſé ṁe lubuwaw, pṙedé hacż tón Swe̓t ztworené jo. Z témilei Swowami jo
Jėzus tu ṅeƀeſku Zbóżnoſcz proſéw, ha teiż wuproſéw mi, tebi, ha
ſchitkim tém, kiż teiż ßami na woprawſke czeidża zbóżni bócż, ha za tém
ßo próczuẇu. Zdéch: Ach Jėzuſo! zo bó talei twoja Próſtwa z mojeje Winé
na mni pṙeicż cżiſṅena ṅebówa!

Zprawné Wotze, tón Swe̓t tebe ṅejo zpóznaw;<marginalia>♣Jo.♠ 17,
25.</marginalia> ja pak ſém cże zpóznaw, ha teiż cżilei ſu je zpóznali,
zo té ṁe póſuwaw ſé. Ha jim ſém ja te twoje Ṁeno wozjawnoſziw, ha budu
je hiżcże wozjawnoſcżecż, zo ta Luboſcz, zkotṙejuż té ṁe lubuẇeſch, bó
bówa wo ṅich, ha ja wo ṅich zwoſtawaw.

Tzecżi Staw.

Cżerṗeṅo, Sṁercż, ha Poṙeb Jėzuſa Kréſtuſa.

118. Polazuwaṅo.

Jėzus wo tei Zarodże.

Déż Je̓zus to wurétżaw be̓, wundże wón ze<marginalia>♣Jo.♠ 18,
1.</marginalia> ſwojimi Wutżownikami pżez tu Re̓ku Cedron, <pb n="363"/>k
tei woljowei Hoṙe, ha pżiṅdże z nimi do<marginalia>♣Mth.♠ 26, 30.
36.</marginalia> teje Nukniczé, kotraż rėkaſche Gethſemani, Dów téch
Wolijowṅow; tam bė jena Zaroda, do kotṙejeż Je̓zus ha joho Wutżownikoẇe
nutzzaṅdżechu. Tónlei Blak pak me̓jeſche teiż Judaſch tón joho Pżeradnik
deṙe zpóznaté, dokelż Je̓zus ha joho Wutżownikoẇe hiżo tżaſto tam ßo
romadu zeſchli bėchu.

Ha Je̓zus jim ṙekné: Poſéṅcże ßo tuhlei, hacż<marginalia>♣Lc.♠ 22,
40.</marginalia> ja tamlei dóṅdu, ha ßo pomodlu. Teiż wó czéli ßo
modlicż, zo bóſchcże tomu Zpótuwaṅu ṅepodleiżeli. Wón pak k ſebi wozné
Pėtéra, ha Jakuba,<marginalia>♣Mr.♠ 14, 33.</marginalia> ha Jana; ha wón
potża jara ßo téſchnoſczicż ha rudżicż, ha ṙekné jim: ta moja
Duſcha<marginalia>♣Mth.♠ 26, 38.</marginalia> jo zrudna hacż k Sṁercżi,
mi ßo zeczuẇe, tak zlė mi jo, hako bóch hiżo mrėw; potżakaicże wó
tuhlei, ha wachuicże zo mnu.

Jėzus ßo modli, Krei ßo pocżi.

Ha tróſchku dale woteṅdżiwſchi —, wot ṅich<marginalia>♣Mth.♠ 26, 39.
♣Lc.♠ 22, 41. ♣Mr.♠ 14, 35.</marginalia> ßo wotcżeże tak daloko hako z
Kaṁeṅom ßo docżiſnécż hodżi, poklakné na Kolena, padże na ſwoje
Woblitżo, ha modleſche ßo, zo, jo-li móżno, bó ta Żtunda wot ṅoho nimo
ſchwa, ha prajeſche: Abba mói Wotze, ſchitko jo tebi móżno, woz pṙeicż
woto mṅe tónlei Kheluch toho mi prėdkſtejaczoho Cżerpeṅa, tola pak nicz
kaiż ja czu, hale kaiż té czeiſch. Hai Wotze, czeiſch-li, woz
pṙeicż<marginalia>♣Lc.♠ 22, 42.</marginalia> woto mṅe tónlei Kheluch,
tola pak nicz ta moja, hale ta twoja Wola ṅech ßo ſtaṅe!

Ha wón pżiṅdże k tém ſwojim Wutżownikam,<marginalia>♣Mth.♠ 26,
40.</marginalia> ha namaka jich ſpjaczéch, ha ṙekné k Pe̓térei: Sémaṅe,
ſpiſch? Tak wó ṅeiſcże jeneje Żtundé zo<marginalia>♣Mr.♠ 14,
37.</marginalia> mnu pżewachuwacż móli? Wachuicże, ha k Bohu ßo
wowaicże, zo tomu Zpótuwaṅu ṅepodleiżicże. Tón Duch jo dṙe podwolné,
hale te Mjaſo jo ſwabo.

<pb n="364"/>

Ha wón zas druhi krótż woteṅdże, ha modleſche<marginalia>♣Mth.♠ 26,
42.</marginalia> ßo prajiczé: Wotze mói, ṅemóże-li tónlei Kheluch woto
mṅe woteṅcż, khiba zo ja jón wupiju, ſtaṅ ßo ta twoja Wola! Ha zas
pżiṅdżiwſchi namaka jich pżeczé zaſé ſpjaczéch; pżetoż te jich Wotżi
be̓chu zcżeżene, ha woni ṅeẇedżachu, żto<marginalia>♣Mr.♠ 14, 40. ♣Mth.♠
26, 44.</marginalia> jomu wotmojicż.

Ha woſtaiſchi ṅich zas woteṅdże, modleſche ßo tón tzecżi krótż, ha
wrócżeſche zas teſamo Swowa. Wozjeẇi pak ßo jomu jedén
Jandżel<marginalia>♣Lc.♠ 22, 43.</marginalia> z Ṅebja, kiż joho
poſélṅeſche. Ha wón, wo ſṁertném Stéſku be̓dżiczé, pżeczé dle̓je ha
nuterniſcho ßo modleſche. Pót pak z ṅoho wonpżecżepaſche kaiż Krepó
Kṙeje, kiż na Zemju dele wotpaduwachu.

Nas ſwabéch Cżwojekow Téſchnoſcz ha Zrudoba tżaſto pżecżiwo naſchei Woli
pżewozṁe; Jėzus pak jo tedém ze Zamſom czéw tu naiẇetżu Téſchnoſcz ha
Zrudobu wo ſebi pomėcż. Ladai do 92. Pol. Str. 271.

Te Jėzuſowo Rudżeṅo pżiṅdże z téchlei zprawnéch Winow:

1. Wot teje bóizkeje Schohowėdomoſcze bóchu tedém tei joho cżwojetżei
Duſchi namól zjenémdobom prėdkpoſtajene ſchitkeṙeṅe Woṅetżeſcżeṅa ha
Matré, kotreż wón nazaitra wucżerṗecż mėjeſche. Ta joho cżwojetża Natura
ßo réchſaméch po naturſkim żadwaẇeſche; tak ßo jomu pżed nimi
zeczuwaſche. Wón pak ßo tola ke wſchim témſamém podwoleſche.

2. Tedém bóchu Jėzuſei teiż z jenémdobom namól prėdkpoſtajene ſchitke
Rėchi, kiż déh na Swėcże wobóṅdżene ſu, ha wobóṅdżene budża. Schitke
Rėchi ſchitkich Cżwojekow zromadṅe, ha kóiżdżicżki Rėch kóiżdżicżkoho
Cżwojeka woſeƀe mėjeſche wón tedém pżed ſwojimai Wotżomai. Schitke bėchu
tak ṙecz na ṅoho zwalene; dokelż wón mėjeſche je ſchitke zapokucżicż. Tu
Roznoſcz ha Zwóſcz téchlei Rėchow widżeſche wón hacż nanaizjawniſcho.
Kah jara pżecżiwne telei Rėchi Bohu ſu —, to wón, tón Bóh-Cżwojek,
widżeſche ha dozpóznawaſche tak powṅe, hako je nidé żadén <pb
n="365"/>druhi Cżwojek widżecż ha dozpóznacż ṅemóże. Tak wón teiż na
wſchitke telei Rėchi hacż nanaibóle ßo zrudżeſche, ſchitke z jenej hacż
nanaibóle napjatej Żelnoſczu wobżelnoſcżeſche, tei bóizkei Majeſtoſczi
je wotproſchuwaſche, ha k hódnomu Zapokucżeṅu téchſaméch ßam ßo ke
wſchim Matram podawaſche. Ha telei Jėzuſowo Rudżeṅo te naſche Porudżeṅo,
t. r. tu naſchu wutrobnu Pokutu tak wuzbėhuẇe ha doſtoinoſcża, zo mó
pżez tuſamu téch Rėchow Wodacżo dóſtaṅemó. Cżwojetże! Teiż te twoje
Rėchi jo Jėzus tedém widżaw —, wone ſu joho zrudżawo. — Déż té dżentz z
twojeje zweje Wole do Rėcha ßo podaẇeſch, talei twoja, tedém wot Jėzuſa
teiż widżana, zwa Wola jo jomu tu joho Zrudobu pocżeżawa. Ha na telei
Rozpómṅecżo, kah cżi ta twoja Wutroba ṅedjawa woṁechcżicż? Kah czéw té
tak ṅehaṅbité bócż „ſmėiſchi Hubu ßo podawacż do toho, żtoż tedém Jėzuſa
tak nimo Mėré zrudżawo, ha zrażuwawo jo?

3. Jara Jėzuſei tedém k Wutroƀe dżėſche tón prėdkwidżané Ṅedżak téch
Cżwojekow. Pżetoż wón je widżeſche, kah nicz jenoi cżi Ṅewėriwi, hale
teiż cżi do ṅoho wėriwi Kżeſczieṅo, te joho Cżerṗeṅo za ṅich mawo kedżbu
zmėja; kah jara ẇele budże jich ze ſwojeje ßamotṅeje Lózoſcze tola
zatamanéch, ha te czéwo joho Cżerṗeṅo na ṅich pṙeicż cżiſṅene.

4. Tedém Jėzus teiż do Tżaſa namól widżeſche ſchitke Matré, Boloſcze,
Horja, Pżeſczėhe, ha Zpótuwaṅa, kotreż cżi do ṅoho Wėriwi tuhdé na Zemi
déh cżerṗecż zmėja. Jėzus jo ta Wowa, cżi do ṅoho Wėriwi ſu te joho
Stawé. Tedém ta Wowa na ßo wozné ha wo ſebi wutżuwaſche te Boleṅa
ſchitkich Stawow. Ze wſchitkimi, ha za wſchitkich — Jėzus tedém ſchitko
ſobucżerṗeſche wo tei ſwojei Duſchi; te Bołeṅa téch ſwojich Lubéch jomu
tak zlė tżiṅachu, hako bó je ßam cżerṗew. Tak wón ſchitkim zaſwużi tu
Nadu ha tu Sélnoſcz, zo mów kóiżdé te ſwoje wutrobṅe pżecżerṗecż,
ſchitke Zpótuwaṅa pżedobócż. Tohodla bė wón zkrótka pṙedé k tém Swojim
prajim: Wó zmėjecże na Swe̓cże ẇele Téſchnoſcżeṅa, hale mėicże Dowe̓rnoſcz
ke mni, ja ſém tón Swėt pżedobów, ha ze mṅe wó Moczé nadobówacże teiż
ſchitkoṙeṅe pżedobócż.

Tém ſẇatém Martraṙam Jėzus wo téch jich wonkocżnéch Matrach znutzka tu
Wutrobu wolożeſche ha wokżeẇeſche. Tak hiżcże nėt tém Swojim, kiż ẇele
nakwaduwane <pb n="366"/>maja, tu Wutrobu woloża ha wokżeẇa. Sebi ſamomu
pak wón tedém te znutznite Wolożeṅo ha Wokżeẇeṅo zapoje; ta joho bóizka
Natura tedém tu joho cżwojetżu Naturu wo taikei Suchocże woſtaji, zo
anicz jena Kapcżicżka znutznitoho Tróżta do ṅeje ṅewotkapné. Wón pak
tola tei Woli toho Wótſcza pżeczé ßo podwoleſche, tu ſwoju Téſchnoſcz na
Hwawt pżewiṅeſche, ha telei hwawtuwane Pżewiṅeṅo z toho joho Cżėwa tón
krawé Pót woncżiżcżeſche.

Déż pak Jėzus Kréſtus ßam hako Bóh ſebi hako Cżwojekei te Wokżeẇeṅo
znutzka czéle zapojeduwaſche, tedém jedén Jandżel joho zwonka
poſélṅeſche, t. r. jomu prėdkpoſtajeſche tón Wużitk toho joho Cżerṗeṅa,
kah budże wón pżez teſamo wo Ṅeƀeſach ßam k bożei Prawiczé wuzbėṅené, ha
teiż ſchitkim druhim, hewak zubeném, Cżwojekam te Ṅeƀeſa wotewricż —. Ha
telei Poſélṅeṅo Jėzus tedém wo tém Żtancże toho ſwojoho dobrowolnoho
Zponiżeṅa wot toho Jandżela hoṙewozné. Wo Zrudoƀe ha Téſchnoſczi
podawaimó ßo do teje bożeje Wołe, ha cżi ſẇacżi Jandżelo budża nas
poſélṅecż.

Po tém ſwojim tzecżim Modleṅu Jėzus tu Téſchnoſcz, do kotṙejeż ßo z
dobṙeje Wołe podaw bė, zas wotpowożi. Nėt do bożeje Wołe zpodwolané
mėjeſche mėrnu ha zpokojenu Wutrobu.

Ha Jėzus ktzecżom zas pżiṅdże k tém ſwojim<marginalia>♣Mr.♠ 14,
41.</marginalia> Wutżownikam, ha prajeſche jim: Spicże ne̓t ha
wotpotżuicże; doſcz jo; ta Żtunda jo dóſchwa. Leicże tón Séhn toho
Cżwojeka budże podaté do téch Rukow téch Re̓ſchnikow. Stawaicże, dżimó;
leicże, zpżibliżiw ßo jo tón, kiż ṁe podacż budże.

Judaſch Jėzuſa pżeradżi.

Hacż wón to hiżcże rétżeſche, pżiṅdże Judaſch<marginalia>♣Jo.♠ 18,
3.</marginalia> Iżkariot jedén z téch Dwanacżich. Wón be̓ wot téch
Wóſchich-Mėſchnikow ha Varizeeṙow ſobu krédnéw Romadu Wojakow, ha teiż
Swużownikow;<marginalia>♣Mth.♠ 26, 47.</marginalia> tak be̓ z nim wilka
Cżróda Ludżi z Metżemi, ha ze Sochorami, z Latarṅami, z Vakulami, ha ze
ſchelakej Bróṅu. Tón Pżeradnik <pb n="367"/>pak be̓ jim wumėniw tón
Czeich: Kotrohoż ja<marginalia>♣Mr.♠ 14, 44.</marginalia> hubicżkuwacż
budu, tónſamé je jo, wupżijeicże joho, ha wotẇedżcże joho z Kedżbnoſczu.

Judaſch bė w Prėdku, wón pṙedé ṅich dżėſche; ha<marginalia>♣Lc.♠ 22, 47.
♣Mth.♠ 26, 49.</marginalia> nédém k Jėzuſei doſtupiwſchi, ṙekné jomu:
Bódż powitané Rabbi! Ha pohubicżkuwa joho. Jėzus jomu prajeſche:
Pżecżelo, na tżo ſé té pżiſchow?<marginalia>♣Lc.♠ 22, 48.</marginalia>
Judaſcho, z Hubicżku té toho Séhna toho Cżwojeka podaſch?

Wo tedémſchim Tżaſu bė to tón Czeich teje tżeſcziweje Luboſcze jenoho
Wutżownika k ſwojomu Miżtérei, zo tón Wutżownik, déż bė pṙeicż pobów, ha
zas pżiṅdże, tomu Miżtérei na Tżowo Hubicżku da —; ha potém tón Miżtér
toho Wutżownika teiż zas pohubicżkuwa. Tónlei Czeich bė Judaſch tém
Wójeṙam pomėniw, zo tṙebai bóchu woni, dokelż Nócz bė, jenoho Wopacżnoho
ṅepżijeli. Jėzus wot Judaſcha tu valſchnu pżeradżiwu Hubicżku z
Pokornoſczu hoṙeza, ha wrócżi jomu Hubicżku wėrṅeje Luboſcze, z kotrejuż
toholei wot ſwojeje ſamotṅeje Zwóſcze zaſleṗenoho Cżwojeka
wobżaruwaſche.

Judaſch bė ze Zamſom pṙedé téch Wójeṙow nėkotre Krotżele do Prėdka
zaſchow, zo bó na Zdacżo tak wonpadawo, hako bó wón téchſaméch ſém
ṅepżiẇed, hale to ṅeẇatki tak ßo tṙechiwo, zo jo ruṅe znimi k Jėzuſei
pżiſchow. Jėzuſa dṙe ßo wón ṅebojeſche, dokelż tu joho zpodżiwnu
Pokornoſcz deṙe zpóznatu mėjeſche; wón pak ßo tola bojeſche téch
Wutżownikow, zo tṙebai bóchu woni z Nachwoſczu do ṅoho ßo ṅewalili.
Potémhacż bė Jėzuſa pohubicżkuwaw, wotſtupi wón dozadé k tei Cżródże
téch Wójeṙow, ha jim kiwaſche, zo czéli toho wot ṅoho pohubicżkuwanoho
wupżijecż; hale woni kaiż zaſleṗeni ſtejachu, ha ſtejo woſtachu. Ha
ſnadṅe bó nėt tón pżi nimi ſtejaczé Judaſch teiż ßam tak zaſleṗené, zo
dale jacz ṅemóżeſche Jėzuſa wot druhich ſchelakoſczicż.

Jėzus jich ſchėch k Zeṁi powożi.

Je̓zus pak deṙe ẇedżiwſchi ſchitko, żtoż na<marginalia>♣Jo.♠ 18,
4.</marginalia> ṅoho pżiṅcż budże, ßam wonwuſtupi, ha ṙekné jim: Koho wó
pótacże? Woni jomu wotmojichu: <pb n="368"/>Jėzuſa toho Nazareiſkoho.
Je̓zus jim prajeſche: Ja je ſém. Wón pak teiż Judaſch tón joho Pżeradnik
z nimi ſtejeſche.

Nédém hacz Je̓zus jim prajiw bė, Ja je ſém, woni dozadé poſtupuwachu, ha
znak padżechu na Zemju dele. Jėzus czéſche jim wopokazacż, zo woni joho
ṅebóchu wupżijecż móli, débó wón ßam ṅechaw ßo wupżijecż dacż.

Je̓zus jich zas wopraſcha: Koho wó pótacże?<marginalia>♣Jo.♠ 18,
7.</marginalia> Woni zas prajachu: Je̓zuſa toho Nazareiſkoho. Jėzus
wotmoji: Ja ſém wam prajiw, zo ja je ſém; pótacże wó ṁe, tak daicże
témlei mojim Wutżownikam woteṅcż. Zo bó ßo dopelniwa ta Rétż, kotruż wón
prajiw bė: Kotréchż té mi daw ſé, wot téch ja żanoho zubiw ṅeiſém. ♣Jo.♠
17, 12.

Teje Jėzuſoweje Zakazṅe bėchu dṙe woni kedżbu ṅemėli; hale ta bóizka
Mócz jich tak zadżerżuwaſche, zo woni żanoho z téch joho Wutżownikow
pżijecż ṅemożachu, teiż nicz Pėtéra, kotréż z tém Ṁetżom do ṅich porubaw
bė.

Jėzus ßo da wupżijecż.

Ne̓t woni pżiſtupichu, cżiſnéchu Ruczé na ṅoho,<marginalia>♣Mth.♠ 26, 50.
♣Lc.♠ 22. 49.</marginalia> ha dżerżachu joho. Déż pak cżi Wutżownikoẇe,
kiż woko ṅoho bėchu, widżachu, na tżo to zawożene jo, ṙeknéchu woni
jomu: Kṅeże, dérbimó<marginalia>♣Jo.♠ 18, 10.</marginalia> mó z Ṁetżom
do ṅich rubacż? Ha Séman Pėtér, kiż jedén Metż me̓jeſche, toho Jėzuſowoho
Wotmojeṅa ṅetżakaiczé, nédém jón wucżeże, rubné do jenoho Swużownika
toho Wóſchoho-Me̓ſchnika, ha wotrubné jomu te joho prawo Wucho. Te Meno
toho Swużownika be̓ Malchus.

Jėzus wotmoji ha ṙekné: Daicże bócż, ṅech<marginalia>♣Lc.♠ 22, 51. ♣Jo.♠
18, 11.</marginalia> jo z tém doſcz, ṅechali ṁe dale wobaracż. Ha wón ßo
toho joho Wucha dótkné, ha zahoji joho. Ha prajeſche Pe̓térei: Ték tón
twói Ṁetż do Nóżnow; pżetoż ſchiczé, kiż Ṁetż tṙebaja, budża z Ṁetżom
kónczzacż. Ṅedérbu da ja wupicż toho Khelucha, kotréż mi tón Wótſcz
podaw jo? <pb n="369"/>Habé mėniſch té, zo ja ṅemóżu mojoho
Wótſcza<marginalia>♣Mth.♠ 26, 53.</marginalia> proſécż, zo bó mi wón ne̓t
jacz hacż dwanacże Legionow Jandżelow póſuwaw? Hale kah da bó te Piſmo
doṗelṅene bówo? Pżetoż, wone ſchak dérbi tak ßo ſtacż.

Nėt ßo Jėzus wobrocżi k témſamém Wóſchim-Me̓ſchnikam,<marginalia>♣Lc.♠
22, 52.</marginalia> Prėdkſrejicżeṙam toho Templa, ha Starſkim toho
Ludu, kiż ze Żadoſcze za tej joho Kṙeju, z tej wupóſuwanej Cżródu teiż
ßami ſobu won pżiſchli bėchu,<marginalia>♣Mth.♠ 26, 55.</marginalia> ha
prajeſche ke wſchim romadże: Kaiż na Mordaṙa ſcże wó z Ṁetżemi ha ze
Sochorami wonſchli ṁe wupżijecż. Schak ja ſche̓dṅe pżi wami ſédach ha
wutżach wo tém Templu; ha wó ṁe ṅeiſcże dżerżeli. Hale talei jo ta
waſcha Żtunda, ha ta<marginalia>♣Lc.♠ 22, 53.</marginalia> Mócz teje
Tże̓mnoſcze, nėt ja tei waſchei Lózoſczi tu Woteiſchku pużcżu, nėt ßo wam
do Moczé dam.

Na to ta wojerſka Romada, tón Hauptman,<marginalia>♣Jo.♠ 18,
12.</marginalia> ha cżi Swużownikoẇe téch Żidow Jėzuſa pżijachu, ha
wujazachu joho ze Żtrékami ha z Ṙecżazami. Cżilei Wojaczé ha tón jich
Hauptman ſu Rómſczé Pohaṅo bóli. Pżetoż tedém wo Żidowſkim Kraju, ha
woſobṅe wo Jėruzaleṁe Rómſczé Wojaczé ſtejachu. Jena wėſta Cżróda
téchlei Wojakow pżeczé wobwachuwaſche te wonkocżne Murje toho Templa, zo
bó tam tón pżiſtoiné Rjad wobdżerżané bów, żana Hara, żane Rokocżeṅo ßo
tam ṅezazbėnéwo, habé tola zmolom zas zpoduſchene bówo. Pżetoż tam
tżaſto, woſobṅe na te wilke Sẇatocżnoſcze ẇele tawzént Ludżi ßo romadu
zeṅdże. Cżilei Wojaczé, kaiż dowho pola toho Templa tu Wachu mėjachu,
dérbja@u tém Mėſchnikam Prėdkſtejicżeṙam toho Templa k Swużƀe ha k
Pomoczé bócż.

Schitko to pak jo ßo ſtawo, zo bóchu te Piſma<marginalia>♣Mth.♠ 26,
56.</marginalia> téch Provetow doṗelṅene bówo. Tedém cżi Wutżowniczé
ſchiczé woſtaiſchi Je̓zuſa rozcże̓kachu. Dże̓ſche pak za nim jedén
Modżentz, kiż be̓ na nahi<marginalia>♣Mr.♠ 14, 51.</marginalia> Żiwot z
jeném rubjaném Kitelom wodżeté; toho woni pżijachu; wón pak tón Kitel
pużcżiwſchi, <pb n="370"/>cżekné nahi wot ṅich. Tónlei Modżentz jo
ſnadṅe bōw jedén Doṁaczé z toho tam blizko leiżaczoho Dwora, kiż te
Hawtuwaṅo wuſwóſchiwſchi —, bė z Woża wuzkotżiw, ha ſém pżibėiżaw
woladacż, żto ßo tżiṅi. To tón S. Mark ſobu zpómni, zo móli je mó
zpóznacż: kah ſtraſchne tedém bówo jo „pżi Jėzuſu bócż; kah ſu cżi
wupóſuwani Wójeṙo pżiporutżene mėli, téch Jėzuſowéch Wutżownikow teiż
ſobu zwójicż, ha jich wėſczi wupżijeli bėchu, ṅebė-li jena ṅewidomna
bóizka Mócz téchſaméch zakitawa.

119. Polazuwaṅo.

Jėzus wo tei Radże ſudżené.

Ha woni Jėzuſa wujazanoho ẇedżechu naipṙedé k<marginalia>♣Jo.♠ 18,
13.</marginalia> tomu Annaſei; pżetoż wón be̓ Pżichodné-Nan toho
Khaivaſa, kotréż bė teſamo Lėto tón Naiwóſchi-Me̓ſchnik. Khaivas pak be̓
tónſamé, kotréż be̓ tém Żidam wuradżiw: Wone jo le̓ṗe, zo jedén Cżwojek za
tón Lud wumṙe. Ladai do 93. Pol. Str. 273. ha 274.

Snadṅe jo tón Annaſowé Dom jim na Pucżu ſtaw; tak woni Jėzuſa duczé na
Pokazaṅo doẇedżechu k tomu Annaſei, joho zẇeſelicż, dokelż wón jara za
tém żadaw bė, zo jenoi bó Jėzus wupżijaté bów. Móże teiż bócż, zo
Judaſch tuhdé te ſluƀene tziczécżi Slėbérniki wot toho Annaſa jo
wupwacżene krédnéw.

Potém Je̓zuſa doẇedżechu k tomu Khaivaſei,<marginalia>♣Mth.♠ 26, 57.
♣Mr.♠ 14, 52.</marginalia> kotréż be̓ tón Naiwóſchi-Mėſchnik, dżeiż
ſchiczé Me̓ſchniczé, Piſma-Wutżeni, ha Starſczé t. r. Radni-Kṅeża ßo
zeſchli bėchu. Woni tam tuſamu Nócz wachuwachu, ha na to tżakachu, déh
cżi wupóſuwani Wójeṙo Jėzuſa pżiẇeſcz budża.

Pėtér pak be̓ wot nazdala za Jėzuſom ſchow,<marginalia>♣Mth.♠ 26, 58.
♣Jo.♠ 18, 15.</marginalia> ha z Pėtérom hiżcże jedén druhi Wutżownik.
Tónlei druhi Wutżownik be̓ tomu Naiwóſchomu-Me̓ſchnikei deṙe znaté, ha wón
za Je̓zuſom ſobu nutzzaṅdże do Dwora toho Naiwóſchoho-Mėſchnika. Pe̓tér
pak wonka pżed Duṙemi ſtejeſche. Tohodla <pb n="371"/>tón druhi
Wutżownik, kiż tomu Naiwóſchomu-Me̓ſchnikei deṙe znaté be̓, zas won
dóṅdże, porétża z tej Rótniczu, ha pżiẇedże Pe̓téra nutz.

Tónlei druhi Wutżownik jo naizkeriſcho bów jedén ṁeltżaczé Wutżownik
Jėzuſowé. Dokelż wón wo tém Khaivaſowém Doṁe dobre Zpóznacżo mėjeſche,
tak jomu ta ſwużowna Dżówka, kotraż pżi Darjach Wachu dżerżeſche, dowoli
ſobu nutzhicż; ha na joho Swowo potém teiż Pėtéra nutzpużcżi. Hale za
Pėtéra bė lėṗe bówo, zo bė tam nutzpużcżené ṅebów, hako wo krótkim ßo
pokazacż budże.

Potém hacż Jėzus do teje Radé doẇedżené bė, bóchu cżi Wojaczé zas pṙeicż
póſuwani, ha jenoi cżi Swużownikoẇe ha Tżeladnikoẇe téch Radnéch -
Kṅeżich na Dwoṙe wottżakuwachu.

Woni be̓chu ſebi tam ſre̓idż Dwora Woheṅ<marginalia>♣Lc.♠ 22, 55. ♣Mr.♠
14, 54. ♣Mth.♠ 26, 58.</marginalia> ztżinili, ha woko toh’ Woheṅa
ſeidżachu. Pe̓tér be̓ ßo teiż tam ƀez ṅich ſėnéw, ha woṙewaſche ßo pżi tém
Woheṅu, zo bó tón Kóncz widżaw, t. r. wón czéſche radé dotżakacż, kah
budże tola z Jėzuſom wonwupanécż.

Horku pak wo tei Radnei - Stwė tȯn Naiwóſchi-Mėſchnik<marginalia>♣Jo.♠
18, 19.</marginalia> Jėzuſa wupraſchuwaſche wot joho Wutżownikow, ha wot
teje joho Wutżbó. Je̓zus jomu wotmoji: Ja ſém zjawṅe rétżaw pżed tém
Swėtom; ja ſém pżeczé wutżiw wo Synagogach, ha wo tém Templu, dżeiż
ſchiczé Żidża ßo romadu zeṅdu, ha wo zkradżném ja nitżo ṅeiſém rétżaw.
Żto da ṁe praſcheſch za tei mojei Wutżbu? Praſchei téch, kiż je
ſwóſcheli ſu, żto ſém ja k nim rétżaw; lei, cżi je ẇedża, żto ja prajiw
ſém.

Hacż wón to wupraji, jedén wot téch pódla ſtejaczéch Swużownikow Je̓zuſa
do Woblitża kłeſné, prajiczé: Tak té wotmojeſch tomu
Naiwóſchomu-Mėſchnikei? Jėzus jomu wotmoji: Sém ja wopaki rétżaw, da
dopokazai te wopacżne; ſém pak praẇe rétżaw, żto ṁe cżeṗeſch?

<pb n="372"/>

Cżi Wóſchi-Me̓ſchnikoẇe pak, ha ta czéwa<marginalia>♣Mth.♠ 26,
59.</marginalia> Rada pótachu valſchne Swe̓tzeṅo na Jėzuſa, zo móli joho
tei Sṁercżi podacż; ha woni żanoho ṅenamakachu, hacżruniſch bė ẇele
valſchnéch Swėtkow ſém pżiſtupiwo. Pżetoż wone be̓ jich<marginalia>♣Mr.♠
14, 56.</marginalia> ẇele, kiż na ṅoho valſchṅe ſwėtzachu, hale te jich
Swe̓tżeṅa pżez jene ṅepżiṅdżechu, romadu ßo ṅetṙechuwachu.

Na Poſletku pak pżiṅdżeſchtai dwai valſchnei<marginalia>♣Mth.♠ 26, 60.
♣Mr.♠ 14, 57.</marginalia> Swe̓tkai; tei hoṙepoſtanéſchtai, pżetoż wonei
bėſchtai wot téch tam ſeidżaczéch Radnéch Kṅeżich, valſchne Swėtzeṅo na
ṅoho dawaſchtai, ha prajeſchtai: Mói ſmoi ſwóſchawoi joho prajicż:
Tónlei wot cżwojetżich Rukow ztwaṙené Tempél budu ja zpowalecż, ha za
tzi Dné czu ſtajicż jedén druhi, kiż ṅebudże wot cżwojetżich Rukow
ztwaṙené. Tak wupraji tón jedén Swėtk. Tón druhi pak taklei:
Wón<marginalia>♣Mth.♠ 26, 61. ♣Mr.♠ 14, 59.</marginalia> jo prajiw: Ja
móżu tón Tempél bożi zpowalicż, ha za tzi Dné zas natwaricż. Hale teiż
telei Swe̓tzeṅo ṅebe̓ zjenoho, ha k tomu ṅedoſawaſche Jėzuſa k Sṁercżi
zaſudżicż. Pżetoż, bė, li teiż woprawdże Jėzus to prajiw bów, wón tola
nidé nitżo tomu jich Templei tżiṅiw ṅebė; ha knaijaczé móżachu woni to
za jene prózne Mużeṅo wondawacż. Kah pak Jėzus prajiw bė, ladai do 16.
Pol. Str. 51.

Ha tón Naiwóſchi-Mėſchnik hoṙeſtanéwſchi,<marginalia>♣Mr.♠ 14,
60.</marginalia> do Sreidża wuſtupi, ha ṙekné na Jėzuſa: Ṅewotmojeſch té
nitżo, żto cżilei na tebe ſwėtza? Jėzus pak ṁeltżeſche, ha nitżo
ṅewotmoji. Zas tón Naiwóſchi-Me̓ſchnik joho praſcheſche: Sé té Kréſtus
tón Séhn toho wóſoczé - kwalenoho Boha?<marginalia>♣Mth.♠ 26,
63.</marginalia> Ja tebe wobpżiſaham na toho żiwoho Boha, zo té nam
pojeſch, hacż té ſé Kréſtus tón Séhn bożi, tón ſluƀené Meſias? Je̓zus
jomu wotmoji: Té ſé je prajiw. Po tém Waſchṅu teje Żidowſkeje Rétże
bė<marginalia>♣Mr.♠ 14, 62.</marginalia> to tak ẇele, hako bó ṙek: Hai,
ja je ſém. Tohodla <pb n="373"/>praju ja wam, z nėtka budżecże wó toho
cżwojetżoho<marginalia>♣Mth.♠ 26, 64.</marginalia> Séhna widżecż
ſeidżaczoho k Prawiczé bóizkeje Moczé, ha pżiṅdżaczoho wo Mrótżelach
toho Ṅebja. Hako bó prajiw:

Zo ja tón Séhn Bożi ſém, to wó nėt ṅechacże wėricż, hai to ßo wam woto
mṅe te naihórſche Zawineṅo zda, zo ja, jedén żpatné huƀené Cżwojek, za
Boha ßo wondawam; habén tohodla wó ṁe k Sṁercżi zaſudżecże. Hale na tón
ſudné Dżeṅ budżecże wó to widżecż, ha ƀezdżak zpóznacż dérbecż, déż ja
pżiṅcż budu ſchitkich, ha teiż was ſudżicż. Tedém budżecże wó pżedo mnu
tżepotacż.

Na to tón Naiwóſchi-Me̓ſchnik tu ſwoju Draſtu<marginalia>♣Mth.♠ 26,
65.</marginalia> roztorże habé natorże prajiczé: Wón jo Boha leſtéruwaw!
Żto hiżcże Swėtkow tṙebamó? Leicże, nėt ſcże wó te joho Leſtéruwaṅo
ſwóſcheli. Żto ßo wam zda? Woni wotmojichu: Sṁercż jo zawinéw. Tedém bė
pola Żidow te Waſchṅo: Déż jedén nutzi wo Wutroƀe jara wilku Zrudobu ha
Boloſcz, habé Hrawotu ha Żadwaẇeṅo pżed nėtżim mėjeſche, to teiż zwonka
wopokaza z tém, zo tu Draſtu na ſwojim Cżėłe z wobimai Rukomai zapżimné,
natorné, ha tróſchku rózdṙe.

Telei naiṅezprawniſche Zaſudżeṅo Jėzus z tej naiponiżniſchej
Podwolnoſczu hoṙeza, dokelż wón, hacżruniſch za ſwoju Parſchónu czéle
ṅewinwaté, te naſche ſchėch Rėchi na ßo zloduwane mėjeſche, ha teſame
tei bóizkei Prawdże ze ſwojej Sṁercżu wotpwacżicż czéſche. Lei, tuh
maſch pokazane, kah té te na tebe zawożene Sudżeṅa wo Pokornoſczi zṅeſcz
dérbiſch.

Nėt Jėzuſei do Wobłetża pluhachu, ha z Pjaſczemi<marginalia>♣Mth.♠ 26,
67.</marginalia> do ṅoho cżeṗechu; druzé pak joho ƀez Wotżi placzachu.
Ha cżi Muſczé, kiż joho wujazanoho<marginalia>♣Lc.♠ 22, 63.</marginalia>
dżerżachu, wuſme̓ſchachu joho, ha bijachu do ṅoho. Ha woni jomu tei Wotżi
zajazachu, do Wobłetża joho bijachu, praſchachu joho, ha
prajachu:<marginalia>♣Mth.♠ 26, 68.</marginalia> Provetui nam Kréſtuſo,
zhudai, prai, kotré cże ne̓t déri? Ha hiżcże ſchelake druhe Leſtéruwaṅa
do ṅoho wuſépuwachu.

Cżi Kṅeża Sudniczé, potém hacż na Jėzuſa bėchu wuprajili, <pb
n="374"/>zo tu Sṁercż zawinéw jo, nėt po Pównoczé rózno dżėchu kóiżdé do
ſwojoho Domu, na nėkotre Żtundé ßo łenécż ha póſpacż. Jėzuſa pak ƀeztém
k Wobwarnuwaṅu do Moczé podachu tém Swużownikam, ha Tżeladnikam. Kaiż S.
Mark 14, 65. k zrozeṁeṅu da, ſu nėkotzi wot téch Radnéch-Kṅeżich tón
Zpotżatk ztżinili do Jėzuſa pluhacż ha bicż. Ha po témlei jich Pżikwadże
ſu potém cżi Swużowniczé tak jara ṅewuſtatṅe z Jėzuſom zakhadżeli, ha to
tu czéwu zbótnu Nócz hacż do Raṅa. Tedém ſu jomu teiż tu Brodu
wontorhali. Iza. 50, 6.

Jėzus pak wot toholei wólbérnoho Paku tak pżeſczėhané czéſche nam na
ſebi prėdkpoſtajicż jedén Pżikwad zełezneje Sczerpnoſcze. Zwonka wón
żanoho Czeicha teje Ṅezpokoinoſcze wot ßo ṅeda; nutzi wo Wutroƀe pak
teje jich Wupoſcze ha Lózoſcze dla jara jich wobżaruwaſche, ha za ṅich
Boha proſcheſche. Lei, kah maſch ßo zadżerżecż, déż tṙebai wupé lózé
Cżwojek Ṅetżeſcz ha Kżiwdu cżi tżiṅi.

120. Polazuwaṅo.

Pėtér Jėzuſa tzi krótż zaprėje.

Te prėṅe Zaprėcżo.

Ḃeztém hacż cżi Kṅeża wo tei ſudnei Stwė nutzi Jėzuſa<marginalia>♣Mr.♠
14, 66.</marginalia> ſudżachu, Pėtér wonku deleka na Dwoṙe ſeidżeſche;
pżiṅdże jena wot téch ſwużownéch Dżówkow toho Naiwóſchoho-Mėſchnika,
taſama Rótnicza,<marginalia>♣Jo.♠ 18, 17.</marginalia> kotraż bė joho
pṙedé nutzpużcżiwa, ha wuladaiſchi Pėtéra tam ßo woṙewaczoho, ha pżi
tém<marginalia>♣Lc.♠ 22, 56.</marginalia> Woheṅu ſeidżaczoho, kedżbṅe
jomu do Wotżow polada, ha prajeſche: Teiż tónlei bė z nim. Ha k Pėtérei
ßo wobrocżiwſchi ṙekné: Hacż ṅeiſé teiż té jedén wot téch Wutżownikow
toholei Cżwojeka?<marginalia>♣Mth.♠ 26, 69.</marginalia> Té ſchak be̓ſche
z Je̓zuſom tém Galileeṙom.

Pe̓tėr pre̓jeſche pżede wſchimi, ha prajeſche:<marginalia>♣Lc.♠ 22, 57.
♣Mr.♠ 14, 68.</marginalia> Żónſka, ja joho ṅeznaju. Ja ṅeiſém żadén joho
Wutżownik. Ja ṅewėm ha ṅerozeṁu, żto té rétżiſch.

<pb n="375"/>

Stejachu pak tam Wotrocżczé ha Swużownikoẇe<marginalia>♣Jo.♠ 18,
18.</marginalia> pżi żeliwém Wulu, dokelż zéma bė, ha woṙewachu ßo;
Pėtér teiż pódla ṅich ſtejeſche, ha ßo woṙewaſche. Snadṅe bė Pėtér na te
Rétże teje<marginalia>♣Mr.♠ 14, 68.</marginalia> Dżówki hoṙepoſtanéw. Ha
wón dżėſche pżed Dwór won do toho pṙótṅoho Dwórcżka; ha tón Honatż
zazpe̓wa. Potaikim jo telei prėṅe Prėcżo ßo ſtawo zkoro po Pównoczé;
pżetoż tedém Honatże tón prėni krótż zazpėwaja.

Te druhe Zaprėcżo.

Déż pak Pėtér z Duṙi wondże̓ſche, wulada<marginalia>♣Mth.♠ 26,
71.</marginalia> joho jena druha Dżówka, ha prajeſche k tém, kiż tam
be̓chu: Tónlei be̓ teiż z Je̓zuſom tém Nazareiſkim. Ha po mawoi Kwilczé,
hacż Pėtér zas<marginalia>♣Lc.♠ 22, 58.</marginalia> ßo nutzwrócżiw bė,
dokelż bė jomu zéma, ha wón radé Kóncza dotżakacż czéſche, jedén druhi,
joho widżiwſchi, ṙekné: Ha té ſé teiż jedén wot ṅich.
Déż<marginalia>♣Jo.♠ 18, 25.</marginalia> da Pe̓tér tam ſtejeſche, ha ßo
woṙewaſche, cżi pżitomni jomu prajachu: Ṅeiſé té teiż jedén z téch joho
Wutżownikow?

Ha Pe̓tér zas pre̓jeſche z Rocżeṅom, ha prajeſche:<marginalia>♣Mth.♠ 26,
72. ♣Jo.♠ 18, 25.</marginalia> Ja ſchak ṅeiſém żadén joho Wutżownik; ja
toho Cżwojeka ṅeznaju.

Te tzecże Zaprėcżo.

Ha déż ne̓dże Żtunda ßo pominéwa bė, we̓ſté<marginalia>♣Lc.♠ 22, 59. ♣Jo.♠
18, 26.</marginalia> druhi, jedén z téch Wotrocżkow toho
Naiwóſchobo-Mėſchnika, Wuj tohoſamoho, kotromuż bė Pėtér te Wucho
wotrubnéw, tón je wobkrucżeſche, ha prajeſche: Zawe̓rno, tónlei be̓ teiż z
nim, pżetoż wón jo Galileer. Ha wón Pėtérei do Wotżow prajeſche: Żto?
Ṅeiſém ja tebe znim widżaw wo tei Zarodże? Ha cżi pódla ſtejaczé Pe̓téra
wobſtupichu,<marginalia>♣Mth.♠ 26, 73.</marginalia> ha prajachu jomu:
Zawe̓ſczi, té ſé jedén wot ṅich; pżetoż teiż ta twoja Rétż cże
pżeradża,<marginalia>♣Mr.♠ 14, 70.</marginalia> zo té jedén Galileer ſé.

Kaiż nėt jedén Serb wot Buduſchna nėżto hinak rétżi, hacż jedén Serb wot
Kulowa; tak tedém cżi Żidża wot <pb n="376"/>Galileiſkeje nėżto hinak
rétżachu, hacż cżi woko Jėruzalema.

Cżilei Swużownikoẇe bėchu pżepokazani, zo Pėtér woprawdże jedén Jėzuſowé
Wutżownik jo; ha tola joho ṅepżijachu, dokelż jena bóizka Mócz jich
wotdżerżuwaſche.

Pe̓tér pżeczé zas pre̓jeſche, wón potża ßo tamacż<marginalia>♣Jo.♠ 18, 27.
♣Mr.♠ 14, 71. ♣Lc.♠ 22, 60.</marginalia> ha rocżicż: ja ſchak ṅeznaju
toholei Cżwojeka, wot kotrohoż wó rétżicże; ja ṅewėm, żto wó prajicże.
Ha nédém, hacż Pėtér hiżcże rétżeſche, zazpe̓wa tón Honatż zas druhi
krótż.

Ha tón Kṅez ßo wobrocżi, ha polada na Pėtéra; ha Pe̓tér ßo dopómni na te
Swowo toho Kṅeza: Pṙedé hacż tón Honatż dwóiczé
zazpėwa,<marginalia>♣Mr.♠ 14, 72.</marginalia> budżeſch té ṁe tzi krótż
zaprėcż. Ha Pe̓tér wundże won, ha pwakaſche hórczé.

Snadṅe bėchu cżi Swużownikoẇe, nėt po rózno rozeṅdżenei Radże, z tém
wujazaném Jėzuſom na Dwór won ßo pżicżanéli, tam, dżeiż Pėtér ſtejeſche;
ha tak jo Jėzus ſnadṅe teiż z témai ſwojimai cżėwnémai Wotżomai na
Pėtéra poladaw. Zawėſczi pak jo tola na ṅoho poladnéw z tém duchowném
Wokom ſwojeje Nadé, t. r. jo jomu tu Wutrobu k Żelnoſczi zhnuw.

Pėtér jo cżeżczé zrėſchiw, nicz dṙe pżecżiwo tei Wėṙe, hako bó nutzi wo
Wutroƀe tu Wėru do Jėzuſa wotpowożiw, ha joho ßo wotṙek, nė, hale
pżecżiwo tei Swėṙe, ha Winoitoſczi tu Wėru teiż zwonka pżed Cżwojekami
wuznawacż.

Tak huboko Kréſtus Pėtérei panécż da, 1. k Żtrave toho joho hordoho
Mużeṅa, zo bė ßam na ßo ẇele twariw. 2. k Żtrave teje joho Ṅekedżbnoſcze
ha Króbwoſcze, zo wón do toho lózoh’ wólbérnoh’ Paku ßo mėſcheſche. Pżi
téch Ṅepėknéch teiż tón hewak Pėkné dowho pėkné ṅewoſtaṅe. 3. z toho
nadnoho Wotpoladaṅa, zo Pėtér, tón wot ṅoho hiżo zladané prėṅi naiwóſchi
duchowné Paſtér, z toho ſwojoho Pada ha Rėcha bó nawuknéw druhich teiż
huboko paṅenéch Rėſchnikow wobżaruwacż; ha zo bó wón ßam na ſebi
ſchitkim prėdkpoſtajiw tón Pżikwad praweje Pokuté.

Ha to jo Pėtér tżiniw. Te ṗecż ha tziczécżi Lėt, kotreż wón hiżcże żiwé
bów jo, wėcżṅe, déżkuli dże jenoho <pb n="377"/>Honatża jo zazpėwacż
wuſwóſchaw, nédém jo, wo żelnoſcziwém Dopómṅecżu na tón ſwói nėdawſchi
Rėch, potżaw hórczé pwakacż. Wot tak tżaſczownoho Pwakaṅa ſtei tei joho
Wotżi wotżerẇeniwoi, ha te pżeczé wotkapuwacze Sélzé bėchu na joho
Woblitżu te Mjaſo pżekuſawo.

Tónſamé Pėtér, kiż pṙedé tak jara ßo bojaw bė nėkaikeje Dżówki, ha
druhich Swużownikow toho Khaivaſa, potém hacż bė toho Sẇatoho-Ducha
dóſtaw, toho Khaivaſa ßamoho, ha teje czéweje Wóſokeje-Radé dale ßo
ṅebójeſche, wón pżede wſchimi Jėzuſa wuznawaſche. Ha na wſchim Poſletku
w Roṁe wot téch Pohanow Jėzuſa dla k Sṁercżi toho Kżiża zaſudżené, z
Ẇeſowoſczu k tomu ßo podwoleſche. Na Pėtéru ßo pokaże: kah ṅemóczné tón
Cżwojek jo ßam ze ßo, kah móczné pak z tej Nadu toho Schohomócznoho.

121. Polazuwaṅo.

Jėzuſa ẇedu k Pilatei.

Ha nédém hacż zas Dżeṅ ßo zapotżaw bė, rano<marginalia>♣Lc.♠ 22,
66.</marginalia> zaje cżi Starſczé toho Ludu, cżi Wóſchi-Me̓ſchnikoẇe ha
Piſma-Wutżeni romadu ßo zeṅdżechu, ha dachu Je̓zuſa do ſwojeje Radé
pżiẇeſcz.

Woni dṙe bėchu hiżo zaṅdżenu Nócz wo tém Doṁe Khaivaſa te Wuprajeṅo
ztżiṅili, zo Jėzus tu Sṁercż zawinéw jo; woni bėchu ha zwoſtachu krucże
wotmóſleni joho tei Sṁercżi podacż; tola pak, pżed tém Ludom ßo
zprawnoſczicż, zo Jėzus ṅejo z nahwoho Pżekwataṅa, hale po dobrém
Roſudżeṅu zaſudżené —, rano hiżcżé jón zas do Radé ßo zromadżichu, zo
bóchu te pṙedawſche nóczne Wuſudżeṅo ſchiczéṙeṅe pokrucżili, teiż cżi,
kiż tṙebai noczé pódla bėchu ṅebóli.

To bė ta Wóſoka-Rada téch Żidow, ṁenuwana Zaṅedrim. Wo teilei Radże
ſeidżachu dwai ha ſédémdżeſacżo Sudnikoẇe, zwuberani z téch
naitżeſczowniſchich Żidow. Wone jo k wėṙeṅu, zo tón Arimatheiſki Jozev
ha Nikodemus, dwai ṁeltżaczei Wutżownikai Jėzuſowoi, wo teilei Radże
ſobu ſeidżawoi, ha pozpótawoi ſtai za Jėzuſa <pb n="378"/>rétżecż; hale
widżiwſchi, zo wonei dwai ßamoi pżecżiwo ſchitkim druhim nitżo
wuréchtuwacż ṅemóżetai, ſtai ṁeltżawoi, habé ſtraiż pṙeicż woteṅſchwoi.
Luc. cap. 23. v. 51.

Cżi do Radé zromadżeni k Jėzuſei prajachu: Sé-li<marginalia>♣Lc.♠ 22,
66.</marginalia> té Kréſtus tón ſluƀené Meſias, da prai nam to ruṅe won.
Je̓zus jim wotmoji: Praju je ja wam, wó mi we̓ricż ṅebudżecże; ha bóch-li
ja was żto praſchaw, k mojomu Zamojeṅu żto prajiw, hai teiż dobre Swowa
wam dawaw, wó mi ṅebudżecże wotmojicż, ha pużcżicż ṁe wó ṅebudżecże. Z
nėtka pak budże tón Séhn toho Cżwojeka ſeidżecż k Prawiczé bóizkeje
Moczé. Woni ſchiczé ṙeknéchu: Sé da té tón Séhn bożi? Wón jim wotmoji:
Wó je prajicże, zo ja je ſém. Po Żidowſkim Wuprajeṅu to tak ẇele rėka,
hako bó ṙek: Hai, ja je ſém. Ne̓t woni ƀeſobu prajachu: Żto bó nam jacz
Swe̓tzeṅa tṙeba bówo? Pżetoż ne̓t ſmó je mó ßami z toho joho Horta
ſwóſcheli, zo wón za Boha ßo wondawa.

Ha woni ſebi na Je̓zuſa zradżachu, kah, na<marginalia>♣Mth.♠ 27, 1. ♣Lc.♠
23, 1. ♣Mr.♠ 15, 1.</marginalia> kaike Waſchṅo bóchu joho tei Sṁercżi
podali. Ha ſchiczé z Romadu hoṙeſtanéchu, dachu Jėzuſa znowa zas
wujazacz z dowhimi Żtrékami ha Ṙecżazami, kaiż tedém Waſchṅo bė téch k
Sṁercżi zaſudżenéch Zwóſcznikow<marginalia>♣Jo.♠ 18, 28.</marginalia>
wujazacż, ha tak wujazanoho ẇedżechu joho wot Khaivaſa k tomu Rodei toho
Rómſkoho Bohota, kotréż Ród bó teiż ṁenuwané ta Sudna-Khėiża, ha
podachu<marginalia>♣Mth.♠ 27, 2.</marginalia> joho tomu Bohotei Póncziei
Pilatei.

Tedém tón czéwé Zidowſki Krai ſtejeſche pod Rómſkim Kheiżorom. Ta
Żidowſka Rada móżeſche dṙe kóiżdoho Pżeſtupeṙa toho ſẇatoho Zakoṅa
ſudżicż, ha teiż wuprajicż, zo tu Sṁercż zawinéw jo; ṅeſmėſche pak tola
Koho k tei Sṁercżi wotſudżicż ha zkónczuwacż dacż, hale dérbeſche toho
Zaſudżenoho podacż tomu kheiżorſkomu Bohotei, kotréż mėjeſche te poſleṅe
Wotſudżeṅo ztżiṅicż. Potaikim woni dérbjachu Jėzuſa Pilatei podacż. To
pak woni jara radżi tżiṅachu, zo tón Lud, kiż bė do Jėzuſa ẇele dżerżaw,
bó ſłeṗené <pb n="379"/>bów, ha mėniw, zo tón kheiżorſki Bohot Jėzuſa
hako Rebelleṙa jo zkónczuwacż daw. Bė teiż ta jutrowna Sẇatocżnoſcz;
woni ṅechachu za to dżerżane mėcż, zo woni tulei Sẇatocżnoſcz z tém
Zkónczuwaṅom jenoho Cżwojeka wohidżili ſu. Pilatus pak, ha cżi Rómſczé
Wojaczé teje jutrowṅeje Sẇatocżnoſcze ſobu ṅedżerżachu.

Judaſch ßo kaje, ha zaczwovéluẇe.

Judaſch, kiż joho podaw bė, nėt, déż widżeſche,<marginalia>♣Mth.♠ 27,
3.</marginalia> zo Je̓zus zaſudżené jo, kajeſche ßo; ha wón zas pżiṅeſe
te tziczécżi Slėbérniki tém Wóſchim-Me̓ſchnikam ha Starſkim, prajiczé: Ja
ſém zrėſchiw, zo ſém ja tu zprawnu ṅewinoitu Krei podaw. Woni pak
ṙeknéchu: Żto to nas ſtara? Té ladai. Ha wón te Slėbérniki wo tém Templu
wot ßo cżiſné, zas ßo wrócżi, ha woteṅdżiwſchi woiƀeſé ßo za Żtrék na
jedén Żtom. Tón joho Żiwot ßo rozpukné, ha ſchitṙe joho Tżrowa ßo
wukinéchu. Jap Staw. 1, 18.

Snadṅe bė ſebi Judaſch pṙedé ṁeltżo móſliw, zo Jėzus ßo wurétżecż, habé
tola z jich Rukow ßo wuzwinécż budże —. Hale nėt, déż widżeſche, zo na
Sṁercż z nim dżo, z toho Poroka ſwojoho Swėdoṁa te Ṗeṅezé tém
Wóſchim-Mėſchnikam zas pżiṅeſe. Naizkeriſcho jo k nim pżiſchow do Domu
toho Khaivaſa, habé jo za nimi bėiżaw k tomu Rodei toho Bohota. Hale wot
ṅich wotpokazané —, jo potém ſchow do toho Templa, do kotrohoż ƀeztém
hiżo teiż nėkotzi wot téchſaméch Wóſchich-Mėſchnikow pżiſchli bėchu, na
tón ſẇatocżné Dżeṅ tu mėſchniſku Swużbu wotwożecż.

Bė-li Judaſch pokutniwé k Jėzuſel ßo pżibliżiw, bė teiż wón Wodacżo
dóſtaw. Hale dokelż wón na bożei Miwoſczi zaczwovéluwaſche, tak bė ta
joho Pokuta ṅewużitna. Hórſchi hacż Judaſch, ha bóle wo tei Zwóſczi
zatẇerdṅeni bėchu cżi Żidowſczé Wóſchi, kiż te Judaſchowo Zaczwovéluwaṅo
widżachu, ha tola pżi ſwojim woſtachu.

Cżi Wóſchi-Mėſchnikoẇe zachu te Slėbérniki,<marginalia>♣Mth.♠ 27,
6.</marginalia> ha prajachu: Wone ßo ṅehodżi je do toho ſẇatoho Kachcża
powożicż, dokelż to ſu za Krei zapwacżene Ṗeṅezé. Zradżichu pak ſebi, ha
kupichu <pb n="380"/>za nje jene Pólko habé Ladko jenoho Horntżeṙa k
Poṙebaṅu téch Czuzownéch. Pżetoż do Jėruzalema pżeczé jara ẇele
Czuzownikow pżikhadżeſche, ha drudé nėkotzi tam ṅeẇatki wumṙechu. Pola
Żidow mėjeſche kóiżdé Dom tón ſwói Poṙeb za téch Swojich; téch
Czuzownéch do ſwojoho Poṙeba hoṙebracż kóiżdé ßo wobaraſche.

Tohodla jo telei Polo habé Ladko ṁenuwane Hakeldama, to jo, Polo teje
Kṙeje, hacż do dżentziſchoho Dṅa. Tón S. Sczenik Matthej jo to piſaw
pozdacżu woſém Lėt po Jėzuſowém Cżerpeṅu. Tedém bó hiżcże tónſamé Blak
wo Żidowſkei Rétżi ṁenuwané Hakeldama, żtoż na Serbſki rėka „Polo teje
Kṙeje.

Tedém jo doṗelṅene, żtoż prajene jo pżez toho Provetu, kiż praji: Woni
ſu zali te tziczécżi Slėbérniki, tu Hotowiznu, z kotṙejuż jo zapwacżené
bów tón Wotſchaczuwané, kotrohoż ſu kupili, wot Dżėcżi Jzraela, ha ſu je
dali za te Polo jenoho Horntżeṙa, kaiż je tón Kṅez mi poſtajiw jo.
Zachar. 11, 12.

Naizkeriſcho ſu woni pṙedé telei Slėbérniki z toho czérkwinſkoho Kachcża
brali, déż ſu Judaſchei tu joho Pżeradu pwacżili. Ha nėt cżilei Tajenczé
ṅechachu z témilei Ṗeṅezami toho ſẇatoho Kachcża woṅetżeſczicż, tohodla,
zo je Judaſch za tu pżedatu Kréſtuſowu Krei zwikwaw bė, ƀeztém pak nitżo
z toho ſebi ṅetżiṅachu, tu Kréſtuſowu Krei pżełecż.

122. Polazuwaṅo.

Jėzus pżed Pilatom, ha Herodeſom.

Déż cżi Żidowſczé Wóſchi z Jėzuſom k tomu Rodei toho<marginalia>♣Jo.♠
18, 28.</marginalia> Bohota ßo pżicżanéli bėchu, ṅeṅdżechu woni nutz do
teje Sudṅeje-Khe̓iże, zo bóchu ßo ṅewoṅeſchwarnili, hale te Jutré habó
jutrowne Wopóré je̓ſcz móli.

Tedém, déż jedén Żid k jenomu Pohanei do Domu nutzſtupi, bó za
woṅeſchwarṅenoho dżerżané, ha ṅeſmėſche tónſamé Dżeṅ do toho Templa
hicż, ṅeſmėſche nitżoho ſẇecżenoho <pb n="381"/>ßo dótknécż. Na tón
ſẇatocżné Dżeṅ bóchu wo tém Templu ſchelake Wopóré wopruwane, wot
kotréchż Wopórow cżi Mėſchniczé wo tém Templu jėdżechu, druzé pak teiż
ſobu domoi kréduwachu, ha z témi Swojimi je doma jėdżachu.

Nėkotzi Piſma-Wukwaduwaṙo za to dżerża, zo cżi Żidowſczé Wóſchi tónſamé
Pjatk ẇetżor te Jutrowne-Jeṅo jėdli ſu, potaikim Dżeṅ pozdżiſcho, hacż
Druzé, ha to wėſteje Winé dla, k Pż. tohodla, zo Żtwórtk ẇetżor k tomu
bėchu Kwiłe ṅemėli, dokelż jara nuzne ſebi tżiṅachu Jėzuſa wupżijecż ha
zaſudżicż.

Tak da Pilatus k nim wondóṅdże, ha prajeſche:<marginalia>♣Jo.♠ 18,
29.</marginalia> Kaiku Zkórżwu macże wó na toholei Cżwojeka
pre̓dkpżiṅeſcz? Woni jomu wotmojichu: Débó wón jedén Zwóſcznik ṅebów, mó
ṅebėchmó wobzankli joho tebi podacż. Pilatus ṙekné: Zmicże da joho wó,
ha po waſchim Zakóṅu ſudżcże joho. Cżi Żidża pak prajachu: Nam ṅejo
dopużcżene Koho zkónczuwacż; hako bóchu prajili: Té hako kheiżorſki
Bohot maſch ztżiṅicż te poſleṅe Wotſudżeṅo k Sṁercżi. Bó-li pak teiż té
czéw tulei twoju Mócz na tón Mól nam wotſtupicż, mó je hoṙeṅeƀeṙemó. Te
jich Móſłe bėchu: Ṅech ƀez tém Ludom tak rėka, zo tón kheiżorſki
Zaſtoinik Jėzuſa hako Rebelleṙa jo zkónczuwacż daw. Zo bó doṗelṅena bówa
ta Rétż Jėzuſowa, kotruż wón prajiw be̓, déż czéſche k zrozeṁeṅu dacż,
kaikeje Sṁercże budże wumṙecż. Wón ƀė taklei prajiw: „Woni budża joho
tém Pohanam podacż kwuſmėſcheṅu, k ſchwikaṅu, ha kżiżuwaṅu. Math. 20,
19.

Ne̓t woni potżachu Je̓zuſa wobzkorżecż prajiczé:<marginalia>♣Lc.♠ 23,
2.</marginalia> Mó ſmó na nim to namakali, zo wón tón naſch Lud kazé
habó hoṙemucżi, zo zakazuẇe Kheiżorei te Dawki dawacż, ha praji, zo wón
jo Kréſtus tón Kral.

Na to Pilatus zas nutzzaṅdże do toho Sudnoho-Domu,<marginalia>♣Jo.♠ 18,
33. ♣Mth.♠ 27, 11.</marginalia> ha da Je̓zuſa k ſebi pżiẇeſcz. Déż da
Jėzus pżed tém Bohotom ſtejeſche, praſcheſche joho tón Bohot: Sé té Kral
téch Żidow? Je̓zus <pb n="382"/>wotmoji: Té je prajiſch. Hale rétżiſch té
to<marginalia>♣Jo.♠ 18, 34.</marginalia> ßam wot ßo, habé ſu cżi to
druzé woto mṅe pojedali? Pilatus wotmoji: Sém da ja Żid? Ja ẇele wėm, na
kaikoho Meſiaſa habé Krala wó Żidża tżakacże. Tón twói Lud ha cżi
Wóſchi-Mėſchnikoẇe ſu tebe mi podali; żto ſé tżiniw? Jėzus wotmoji: Te
moje Kraleſtwo ṅejo z toholei Swėta; débó te moje Kraleſtwo z toholei
Swėta bówo, bóchu cżi moji Swużownikoẇe za mṅe wojuwali, zo bóch ja tém
Żidam do Moczé ṅepżiſchow. Hale te moje Kraleſtwo ṅejo z tuhdé.

Pilatus ṙekné k ṅomu: Tak té ſé Kral? Je̓zus wotmoji: Té je prajiſch, zo
ja Kral ſém. Ja ſém k tomu narodżené, ha k tomu ſém ja do toho Swe̓ta
pżiſchow, zo bóch tei Wėrnoſczi Swe̓tzeṅo dawaw. Kóiżdé, kiż z teje
We̓rnoſcze jo, ha tu Wėrnoſcz lubuẇe, poſucha na tón mói Wós. Pilatus
ṙekné k ṅomu: Żto jo ta Wėrnoſcz? Ha to wuprajiwſchi, dżėſche zas won k
tém Żidam.

Pilatus z teje Wėrnoſcze ṅebė, wot tu Wėrnoſcz ṅerodżeſche, tak
Wotmojeṅa ṅetżakaſche, ṅechaſche dopojedżene mėcż, żto ta Wėrnoſcz jo.
Te krótke Wobjecżo ſcheje Wėrnoſcze, kotruż Jėzus wutżeſche, jo telei:
„Wón jo lutki jedén wėrné Bóh. Tónlei jenicżki Bóh jo Cżwojekam tu ſwoju
Wolu wozjawnoſczicż daw pżez toho ſwojoho na Swėt póſuwanoho Séhna. Toho
Cżwojeka Zbóżnoſcz jo te Doṗelṅeṅo bożeje Wołe; pżetoż tak ßo dóṅdże k
wėcżnei Radoſczi.

Żtoż cżi Żidża na Jézuſa vżachu, zo wón tón Lud kazé, ha zakazuẇe Dawki
dawacż —, to Pilatus kedżbu ṅemėjeſche, deṙe ẇedżiwſchi, zo wėrno ṅejo.
Hale, zo Jézus za Kréſtuſa toho Krala ßo wondawa —, wot toho ßo wón
dopraſchuwaſche, kah habé żto. Zawėſczi bė jomu k Wėdomoſczi pżiſchwo,
zo Jėzus wilke Dżiwé jo tżiniw; ha ſnadṅe bė teiż nėżto wot toh’
zaſwóſchaw, kah tedém cżi Żidża tżakachu na taikoho Kréſtuſa, kiż budże
tuhdé na Zeṁi jedén jara wilki móczné Kral —. Ha wón ſebi Staroſcz
tżiṅeſche, zo tṙebai bó Jézus po Tżaſu tomu Kheiżorei <pb n="383"/>te
joho Kraje ṅewotdobów, téch joho Podanow ṅewotẇed. Déż pak wón z toho
Jézuſowoho Wotmojeṅa tak ẇele dozrozemi, zo Jézus żadén ſwėtné Kral ṅejo
ha ṅebudże, ha tak tón Kheiżor wot ṅoho nitżo ßo bojecż nima, bė wón
zpokojom. Kah pak Jézus kraluwacż budże na téch Wutrobach téchſaméch,
kiż z joho Horta tu Wėrnoſcz ſwóſcha, wot toh’ wón dale ṅerodżeſche.

Pilatus zas won pżiṅdżiwſchi, k tém Wóſchim-Mėſchnikam<marginalia>♣Lc.♠
23, 4.</marginalia> ha k tomu Ludei prajeſche: Ja na témlei Cżwojeku
żanoho Zawiṅeṅa ṅenamakam.

Déż pak bó Jėzus wot téch Wóſchich-Mėſchnikow<marginalia>♣Mth.♠ 27, 12.
♣Mr.♠ 15, 3.</marginalia>ha Starſkich jara ẇele wobzkórżuwané, ṅewotmoji
wón nitżo. Pilatus joho zas wopraſcha, prajiczé: Ṅeſwóſchiſch, kaike
Wėczé woni na tebe rétża? Ṅewotmojiſch da té czéle nitżo? Jėzus pak
Swowcżka jacz ṅewotmoji, tak, zo Pilatus jara ßo zpodżiwaſche.

Jézus ṅechaſche ßo zamojecż, dokelż wón czéſche za nas tu Sṁercż
wucżerṗecż, ha z témlei ſwojim Wotṁeltżeṅom zapokucżicż ſchitke te
Rėchi, kotreż mó Cżwojekoẇe z tej naſchej Ẇele-Rétżniwoſczu wobóṅdżemó,
teiż ze ſwojim Pżikwadom nam pokazacż, kah mamó tón naſch Jazék
zahuzdżecż.

Woni pak bóle wowachu, prajiczé: Wón tón<marginalia>♣Lc.♠ 23,
5.</marginalia> Lud hoṙemucżi, wón wutżi pżez czéwu Żidowſku, wo
Galileiſkei jo zpotżaw, ha hacż tuhlei do Jéruzalema jo pżiſchow. Wo
Galileiſkei bė tedém jene Paſmo taikich Rebelleṙow, kiż ßo wobarachu
Kheiżorei Dawki dawacż. Woni czéchu Pilata narétżecż, zo Jézus jo jedén
wot téch Żtżuhaṙow.

Déż Pilatus wot Galileiſkeje zaſwóſcha, wopraſcha ßo wón, hacż tónlei
Cżwojek jedén Galilejer jo. Ha déż dopojedżene krédże, zo wón z toho
Herodeſowoho Podanſtwa jo, wotpóſuwa joho k Herodeſei, kotréż ruṅe
teſamo Dné w Je̓ruzaleṁe ßo hoṙedżerżeſche k ſẇecżeṅu téch Jutrow.

Tónlei Herodes bė Jana zkónczuwacż daw. Wón bė Séhn tohoſamoho Herodeſa,
kiż jo te Hóltżatka zamorduwacż <pb n="384"/>daw; wón ßo k tei Żidowſkei
Wėṙe wuznawaſche, ha bė wot Kheiżora na Galileiſku za Krala ſtajené.

Herodes Jėzuſa wuladaiſchi —, jara ßo zaẇeſeli; pżetoż wot dowhoh’ Tżaſa
ſém mėjeſche wón tu Żadoſcz Jėzuſa woladacż, dokelż bė ẇele wot ṅoho
ſwóſchaw, ha nadżijeſche ßo, zo budże joho widżecż jedén Dżiw ztżiṅicż.

Z prózneje Cżipnoſcze wón żadaſche wot Jėzuſa jedén Dżiw woladacż.
Taikei Cżipnoſczi Kekleṙo howduẇu, hale nicz Bóh tón Kṅez, kiż te Dżiwé
ze ſẇatéch wużitnéch Wotpoladaṅow tżiṅi.

Herodes Jėzuſa na ſchelako napraſchuwaſche;<marginalia>♣Lc.♠ 23,
9.</marginalia> Jėzus pak jomu tżiſcże nitżo ṅewotmoji. Cżi
Wóſchi-Mėſchnikoẇe pak ha Piſma-Wutżeni ſtejachu, ha ṅepżeſtawachu joho
wobzkórżecż. Herodes z témi Swojimi, kiż woko ṅoho bėchu, Jėzuſa hako
jenoho wupoho Cżwojeka zadzpė, poſtaji joho k wuſmėſcheṅu, da jomu jenu
bėwu Draſtu nawobłecz, ha póſuwa joho zas k Pilatei. Ha wo témſamém Dṅu
Herodes ha Pilatus romadu ßo zepżecżeliſchtai; pżetoż pṙedé bėſchtai
wonei ƀeſobu Ṅepżecżelai bówoi.

123. Polazuwaṅo.

Pilatus pozpótuẇe Jėzuſa pużcżicż.

Pilatus téch Wóſchich-Mėſchnikow, téch
Prėdkſtejicżeṙow,<marginalia>♣Lc.♠ 23, 13.</marginalia> ha tón Lud
romadu zwowaiſchi, prajeſche k nim: Wó ſcże toholei Cżwojeka ke mni
pżiẇedli hako bó wón tón Lud wot Prawnoſcze wotwobrocżaw; ha leicże, ja,
déż joho pżed wami ſém wupraſchaw ha pżeſwóſchaw, na témlei Cżwojeku
ṅenamakam żanoho Zawiṅeṅa wo wſchim tém, żtoż wó na ṅoho zkorżicże. Ha
teiż Herodes nicz; pżetoż ja ſém was k ṅomu póſuwaw, ha leicże, nitżo jo
ßo jomu ṅeſtawo, żtoż bó na to pokazuwawo, zo wón joho za Sṁercże
winwatoho <pb n="385"/>dżerżi. Tak da czu ja joho wot-żtravuwacż, czu
joho naſchwikacż dacż, ha potém czu joho zas pużcżicż.

Pilatus na Jézuſu tżiſcże żanoho Zawiṅeṅa ṅenamaka —, ha tola czéſche
joho naſchwikacż dacż ſamotṅe Jim k Woli, zo bóchu te jich Zwobé
wukhiluwane bówo. Hale, déż wón jim jedénmól nochuwacż potża, bó wón
zkoro czéle pżemóżené.

Bė pak te Waſchṅo, zo tón Bohot na tón<marginalia>♣Mth.♠ 27, 15. ♣Lc.♠
23, 17.</marginalia> Sẇatocżné-Dżeṅ téch Jutrow tomu Ludei mėjeſche
pużcżicż jenoho wot téch Jatéch, kiż na Sṁercż ſeidżachu, kotrohoż woni
pużcżenoho mėcż czéchu. Wón pak me̓jeſche tedém wo Jaſtẇe jenoho
wuwowanoho Zwóſcznika, kiż re̓kaſche Barabbas,<marginalia>♣Jo.♠ 18, 40.
♣Mr.♠ 15, 7.</marginalia> ha be̓ Mordar. Tón be̓ z témi Rokocżeṙami
pżijaté ha ſadżené, ha be̓ wo tei Haṙe toho Rokocżeṅa Mordarſtwo
wobóṅſchow.

Teſamo Raṅo, nédém hacż do Ludżi pżiṅdże, zo tón po czéwém Kraju
wuwowané wilki Proveta Jézus jo wupżijaté, ha k tomu Sudnikei Pilatei
doẇedżené —, tón cżipné Lud z Cżródami ßo waleſche, ha kwataſche k tomu
Rodei toho Pilata.

Tam zromadżené tón Lud potża Pilata proſécż,<marginalia>♣Mth.♠ 27, 17.
♣Mr.♠ 15, 8.</marginalia> zo bó jim k Jutram jenoho Jatoho pużcżiw, kaiż
wón jim to pżeczé tżiṅeſche.

Pilatus jim prajeſche: Ja na Jézuſu żanoho<marginalia>♣Jo.♠ 18,
38.</marginalia> Zawiṅeṅa ṅenamakam. Wone pak jo pola was te Waſchṅo, zo
ja wam na Jutré jenoho Jatoho pużcżu; czeicże da, zo bóch ja wam Jézuſa
toho<marginalia>♣Mth.♠ 27, 17.</marginalia> Krala téch Żidow pużcżiw?
Habé kotroho wot tejlei dẇejoch czeicże wó woto mṅe pużcżenoho me̓cż,
Barabbaſa, habó Jézuſa, kiż jo ṁenuwané Kréſtus? Pżetoż wón je deṙe
ẇedżeſche, zo cżi<marginalia>♣Mr.♠ 15, 10.</marginalia>
Wóſchi-Mėſchnikoẇe Jézuſa ze Zawiſcze podali bėchu.

Jenoho Jatoho do Vréjoté ſtajicż, habé wuprajicż, zo dérbi pużcżené bócż
—, to bė Potżiṅk ſudniſkoho Zaſtacża; <pb n="386"/>tohodla ßo nėt
Pilatus delepoſéné na tón Sudné-Stów, kotréż ſtejeſche na jenei
powóſchenei Runiṅe, tak zo tón delku zromadżené Lud toho Sudnika widżecż
móżeſche. To bė jena murwana, ha z tżeſanémi Kaṁeṅemi wupleſtéruwana
Altana, na kotruż po Tṙepenach ßo hoṙekhodżeſche, ha bė pod nahim Ṅebjom
kaiż Różté.

Déż pak Pilatus na tém Sudném-Stoẇe<marginalia>♣Mth.♠ 27,
19.</marginalia> ſeidżeſche, póſuwa k ṅomu joho Mandżelſka, ha da jomu
prajicż: Ṅemėi té nitżo z témlei Zprawném; pżetoż ja ſém dżentz wo
nóczném Widżeṅu joho dla ẇele cżerpewa.

Telei Dżecżo jo ji wot Boha pżipóſuwane bówo. Wone ſu ſtare Pojedaṅa, zo
taſama Żona jo rėkawa Klaudija Prokula, ha zo jo po Tżaſu k tei
kżeſczianſkei Wėṙe pżiſtupiwa, potém hacż tón jeje Muż Pilatus tu
kheiżorſku Nadu zubiw, ha pṙeicż zapóſuwané bów jo.

Cżi Wóſchi-Mėſchnikoẇe pak, ha cżi Starſczé<marginalia>♣Mth.♠ 27,
20.</marginalia> narétżachu ha nażtżuhachu tón Lud, zo bóchu radſcho
Barabbaſa lóz żadali, Jėzuſa pak zkónczuwacż dali.

Tón Bohot prajeſche k tomu Ludei: Kotroho wot tej dweju czeicże wó zo ja
wam lóz dam?<marginalia>♣Lc.♠ 23, 18.</marginalia> Tón czéwé Lud romadu
zawowa: Pṙeicż ze Swėta z témlei, ha pużcż nam Barabbaſa.

Pilatus, kiż czéſche rad Jėzuſa pużcżicż, zas znowa k nim rétżeſche, ha
prajeſche: Żto da czeicże,<marginalia>♣Mr.♠ 15, 12. ♣Mth.♠ 27, 22. ♣Lc.♠
23, 21.</marginalia> zo ja bóch tżiṅiw tomu Kralei téch Żidow Jézuſei,
kotréż jo ṁenuwané Kréſtus? Woni zas wowachu: Kżiżui joho, kżiżui joho.

Pilatus zas k tzecżom k nim rétżeſche, ha prajeſche: Żto da jo wón Zwoho
tżiṅiw? Ja ſchak żaneje Winé k Sṁercżi na nim ṅenamakam. Czu da joho
dacż naſchwikacż, ha potém joho pużcżicż. Hale woni Nocha ṅedachu z
ṅemdrém Wowaṅom żadacż, zo Jézus bó kżiżuwané bów. Te jich Wowaṅa
pżibówachu, woni pżeczé bóle wowachu:<marginalia>♣Mr.♠ 15,
14.</marginalia> Kżiżni joho.

<pb n="387"/>

Oh! Kaika Ṅetżeſcz ßo Jézuſei ſta, zo bó wón z jeném Mordaṙom do Pora
ſtajené, ha hiżcże teiż tomu dozadé woſtajené! Jézus wo tém ſwojim
Poniżeṅu teiż to ſebi lubicż da. Kah da ṅechaw té Jézuſei k Luboſczi wo
Sczerpnoſczi zṅeſcz, déż tṙebai nėkotre ṅezawiṅene Woṅetżeſczeṅa ßo cżi
ſtawaja?

Barabbas ze Żidowſkeje Rétże na Serbſki rėka Séhn toho Nana, to jo, Séhn
Hadama toho ſchėch prėṅoho Nana. Lei tuh jenu wilku Pótainoſcz. Schitke
Hadamowo Dżėcżi tei wėcżnei Sṁercżi wucżeknéchu, déż bó Jėzus za wſchich
tei Sṁercżi podaté.

Tón Żidowſki Lud bė za Jėzuſom bėhaw, ha joho wuzbėhuwaw, kaiż dowho bė
Wuſtroẇeṅa, Klėb, ha druhe tżaſne Dobroté wot ṅoho dóſtawaw. Nėt, déż
Jėzuſa wupżijatoho widżachu, joho zadzpėjachu; ha ẇele wot téchſaméch,
kiż pżed ṗecżimi Dnami zaṅdżenu Ṅeƀżilu bėchu joho kaiż ſwojoho Krala
wóſoczé kwalili, ha z Juſkaṅom do Jėruzalema nutz ẇedli, nėt, wot téch
ſwojich Wóſchich nażtżuhani, ſobu wowachu: kżiżui joho. Oh! Kah ßo Ludżo
z lóchka pżewobrocżeja ruṅa jenei Khoroicżczé na Tzėſche! Schitka Tżeſcz
wot Cżwojekow jo Nitżo. Ta prawa Tżeſcz, kotraż cżi wėcżṅe woſtaṅe, jo
ta Tżeſcz „wot Boha lubuwané bócż; pżetoż teje cżi Nichtó zacż ṅemóże,
khiba zo ſebi ju ßam pṙeicż cżiſṅeſch.

124. Polazuwaṅo.

Jėzuſa ſchwjkaja, z Cżerṅemi krónuẇu.

Pilatus porutżi tém ſwojim Wojakam Jėzuſa zacż ha<marginalia>♣Jo.♠
10, 1. ♣Mr.♠ 15, 16.</marginalia> ſchwikacż. Cżi Wojaczé Jėzuſa
wotẇedżechu nutz do toho Dwora teje Sudṅeje-Khėiże, ha tam ſu joho
ſchwikali.

Ta Wola boża ṅejo bówa, zo bóchu cżi ſwacżi Sczenikoẇe bóle na dróbne
wopiſali, kah ha z tżim woni Jėzuſa ſchwikali, ha kah żawoſṅe jara joho
rozczéchnuwali ſu. Stare Wėré hódne Podawizné pojedaja, zo Jėzus, czéle
tżiſcże do Najoté wuſlėtżené, za Nozé ha za Ruczé jo bów do zeleznéch
Rénkow zpiṅené, ha pżijazané k jenomu kaṁeṅtomu nizkomu Stowpikei, tak,
zo wot Zadé, ha wot Prėdka do ṅoho bicż móżachu.

<pb n="388"/>

Cżi Żidowſczé Wóſchi, deṙe ẇedżiwſchi, żto bė Pilatus ṙek: „Ja czu joho
dacż naſchwikacż, potém czu joho pużcżicż, ſu ſuadṅe tém Wojakam nėżto
tékli, zo bóchu woni Jėzuſa hacż nanaihóṙe pżebili, ha tak wón, bó-li
pużcżené bów, tola wot téch dóſtatéch Razow wo krótkim wumṙecż dérbjaw.
Ta Jėzuſowa zpodżiwna Sczerpnoſcz, zo wón ṅezażawoſczi —, żanoho Zuka
wot ßo ṅeda, jo ſnadṅe téch lózéch Wojakow zahėczuwawa; woni ſu pżeczé
bóle ha bóle do ṅoho bili, zo jenoi bóchu tola nėkajki Zuk z ṅoho
wuſwóſcheli. Hale kaiżkuli woni cżepechu, tola żanoho Zuka ṅedobichu.

Naizkeriſcho ſu ßo cżi Wojaczé pżeṁeṅeli, tak, zo pżeczé dwai ha dwai
nowotnei pżiſtupwaſchtei, nédém hacż tei pṙedawſchei dwai potżinaſchtei
wuſtawacż.

Hacż pak ſu do Jėzuſa bili z brėzowémi habé z ẇerbowémi Prutami? Habé z
cżerṅowémi Hawzami? Habé z Ṙeṁeṅemi, kotrémż na Kóncżkach zelezne
Hozdżiki ha Hócżki pżitżiṅene bėchu? Habé tṙebai z Ṙecżazkami?
Naizkeriſcho ze wſchimi, pa z témi, pa z tamémi, zatém hacż jich
zalóżtuwa tu ſwoju ṅemdru Lózoſcz na ṅoho wutżaſcz, ha wuſépacż.

Zawėſczi ſu Cżwaki Mjaſa wot Jėzuſowoho Cżėwa wotpaduwawo, ha z téch
wubitéch Dżėrow te naje Ṙebwa ha Koſcże wonkukawo. Lei! Taklei jo Jėzus
na tém ſwojim kṅeżṅaczém ṅewinwatém Cżėłe wotcżerṗecż mėw te ṅekmane
Lóżté ha Wozkotaṅa, z kotrémiż cżi zaſłepeni Wólnitżeṙo pżecżiwo bożei
Zakazṅi tomu ſwojomu Cżėwu howduwacż ßo ṅehaṅbuẇu.

Potém ßo woko Jėzuſa zromadżi ta czéwa<marginalia>♣Mth.♠ 27,
27.</marginalia> Romada Wojakow, kiż pola Pilata Wachu dżerżachu; woni
joho wuſle̓kachu, ha poiſnéchu jedén purpurowé Mantél na ṅoho; to bė
ſnadṅe jedén ſtaré wotpowożené tżorlachowé habó tżerẇené wojerſki
Mantél. Ha woni zpłecżechu jedén Wėncz habé jenu Krónu wot Cżerṅow,
tuſamu jomu na Wowu ſtajichu; ha do joho praweje Ruki dachu jenu Scżinu;
ha kwoṅachu Kolena pżed nim, ha ſmėſchachu joho; ha<marginalia>♣Mr.♠ 15,
18.</marginalia> potżachu joho poſtroẇecż, prajiczé: Witai, bódż <pb
n="389"/>ſtrowé ha ẇeſowé té Kralo téch Żidow! Ha
Blinki<marginalia>♣Jo.♠ 19, 3.</marginalia> jomu dawachu. Ha tu Scżinu
jomu z Ruki wutornéwſchi, bijachu z teiſamoj do joho Wowó,
wopluwachu<marginalia>♣Mr.♠ 15, 19.</marginalia> joho, ha na Kolena
poklakuiſchi — modlachu ßo k ṅomu.

Pilatus bė tém ſwojim Wojakam jenoi porutżiw Jėzuſa naſchwikacż —. Woni
pak, habé ze ſwojoho Lózéſnoa, habé z Nażtżuhaṅa téch Żidowſkich
Wóſchich ẇele jacz tżiṅachu, hacż porutżene mėjachu. Woni z Jėzuſom tak
ßo norjachu hako z jeném bwazénſkim Kralom. Mėſto kralowſkeje Króné
ſtajichu jomu cżerṅowė Wėncz; mėſło kralowſkoho Purpura napoiſnéchu jomu
jedén wobdrėné tżerẇené Mantél; mėſto kralowſkoho Sczeptaṙa dachu jomu
tu Scżinu; ha mėſto kralowſkoho Stowa ſadżichu joho na jedén Kaṁeṅ habé
na nėkaiku Wawku. Pilatus pak jim to ṅewobaraſche, dokelż ßo
nadżijeſche, zo tak te Zwobé téch Żidow zkeriſcho wukhiluwane, ha woni
zmėruwani budża. Pżetoż wón bė hiżcże pżeczé na to zmóſlené „Jėzuſa tola
zkónczuwacż ṅedacż.

Wot téch dowhich Kóchcżow téch Cżerṅow bó ta Jėzuſowa Wowa czéwa
rozkawana, te joho Woblitżo, ta Broda, te Woſé, ſcho bė z Kṙeju
zabėiżane, ha tei joho Wotżi tak zalėṗenei, zo móżeſche jej z wilkej
Nuzu lėdém tróſchku powotewricż.

Scho tolei Jėzus cżerṗeſche wo cżichim Wotṁelkṅeṅu z Luboſcze k ſwojomu
Wótſczei, tém cżwojetżim Duſcham k Zbóżnoſczi. Wón żanoho Swowcżka,
żanoho Pożawoſcżeṅa, tżiſcże żanoho Zuka wot ßo ṅepużcżi. Ach Jėzuſo!
Déż ja tulei twoju Sczerpnoſcz rozpominam, kah mam ßo ja teje mojeje
Ṅedótkliwoſcze zahaṅbuwacż?

125. Polazuwaṅo.

Pilatus hiżcże jón pozpóta Jėzuſa pużcżicż.

Pilatus Jėzuſa ſobuẇedżiczé dżėſche zas won k tém<marginalia>♣Jo.♠ 19,
4.</marginalia> Żidam, ha prajeſche: Leicże, ja wam joho wonẇedu, zo
bóſchcże wó zpóznali, zo ja żaṅeje Winé na nim ṅenamakam. Tak Jėzus
wonpżiṅdże <pb n="390"/>z toho Dwora teje Sudṅeje-Kheiże z tej cżerṅowei
Krynu na Woẇe, nawobłetżené z tém purpurowém Mantélom. Ha Pilatus k nim
prajeſche: Woleicże jenoho Cżwojeka, ladaicże, hacż hiżcże na Cżwojeka
podobné jo?

Cżi Wóſchi-Me̓ſchnikoẇe ha jich Swużowniczé, hacż be̓chu Je̓zuſa woladali,
wowachu: kżiżui joho, kżiżui joho! Snadṅe bė druhim ta Wutroba
woṁechcżiwa; tak nėt cżi Mėſchnikoẇe z témi ſwojimi Swużownikami jenoi
ßami wowachu. Pilatus jim ṙekné: Wozcże joho wó, ha kżiżuicże joho;
pżetoż ja na nim Winé ṅenamakam. Woni wotmojichu: Mó mamó tón naſch
Zakóṅ, ha po tém naſchim Zakóṅu dérbi wón wumṙecż, dokelż jo ßo k
Bożomu-Séhnei tżiṅiw, za Boha ßo wondawaw.

Telei Swowa ſwóſchiwſchi — Pilatus hiżcże<marginalia>♣Jo.♠ 19,
8.</marginalia> jacz ßo zboja. Wón na Jézuſu jenu jacz hacż cżwojetżu
Wutrobnoſcz ha Sczerpnoſcz widżeſche; ha tak ßo jomu to kwėṙeṅu zdaſche,
zo nėżto bóizke wo nim jo. Ha zas nutz ßo wrócżiwſchi do toho
Sudnoho-Domu, wopraſcha Je̓zuſa: Zwotkel té ſé? Je̓zus pak jomu żanoho
Wotmojeṅa ṅeda. Ṙekné jomu Pilatus: Ke mni té ṅerétżiſch? Ṅewėſch té, zo
ja tu Mócz mam tebe dacż kżiżuwacż, ha teiż tu Mócz mam cże pużcżicż?
Jėzus wotmoji: Té bó żaneje Moczé na mṅe ṅeme̓w, ṅebó-li cżi to z Ṅeƀes
date bówo. Tohodla, żtóż ṁe tebi podaw jo, tón ma ẇetżi Re̓ch.

Ha wot ne̓tka Pilatus ſélṅe na to dżėſche Jėzuſa pużcżicż. Cżi Żidża pak
wowachu, prajiczé: Pużcżiſch té toholei, da ṅeiſé té Pżecżel toho
Kheiżora; pżetoż kóiżdé, kiż ßo za Krala wondawa, tomu Kheiżorei ßo
napżecżo ſtaja.

Pilatus telei Rétże ſwóſchiwſchi, da Jėzuſa<marginalia>♣Jo.♠ 19,
13.</marginalia> wonpżiẇeſcz, ha ſéné ßo na tón Sudné-Stów <pb
n="391"/>na tém Mėſcże, kiż rėkaſche Lithoſtrotos, wo Żidowſkei Rétżi
pak Gabbatha. Lithoſtrotos jo Swowo Gṙekſkeje Rétże, wo kotreiż tón S.
Sczenik to wopiſaw jo, ha na Serbſki rėka z Kaṁeṅemi poſadżene; Gabbatha
pak rėka powóſchene wóſoke Mėſto. Ladai Str. 386.

Bė pak Dżeṅ toho Pżihotuwaṅa k Jutrownomu Sabbathei, ha wone dżėſche na
tu ſchėſtu Żtundu toho Dṅa. Na Sabbath, habé na Sobotu Żidża ṅeſmėdżachu
jėſcz waricż, ſcho dérbeſche Pjatk do Tżaſa zwaṙene ha pżihotuwane bócż.
Tohodla bó pola ṅich Pjatk ṁenuwané Dżeṅ toho Pżihotuwaṅa.

Schėſta Żtunda toho Dṅa bė pola ṅich taſama, kotraż pola nas rėka ta
dwanata habé Pówṅo. Wone na ſchėſtu Żtundu dżėſche to rėka: bė dopówṅa,
te Pówṅo ßo pomolcżku pżibliżuwaſche.

S. Mark piſa: Wona bė ta tzecża Żtunda toho Dṅa. Ta tzecża Żtunda pola
ṅich bė taſama, kotraż pola nas ta dżeẇata raṅſcha rėka.

Ta tzecża ha ta ſchėſta Żtunda bóſchtei tedém wo tém Templu wontrubenei.
Tak Mark pomėni tu hiżo wubėiżanu ha wottrubenu Żtundu; Jan pak pomėni
tu hiżcże bėiżaczu Żtundu, kotraż nėt zkoro dérbeſche wutrubena bócż. Jo
ßo nėżto ſtawo wot żtérjoch hacż do ṗecżich, tak nėkotré ṙekṅe: „to jo
ßo ſtawo w żtérjoch″ ha mėni tu hiżo wubėiżanu żtwórtu Żtundu; nėkotré
pak ṙekṅe: „to jo ßo ſtawo w ṗecżich″ ha mėni tu hiżcże bėiżaczu pjatu
Żtundu.

Pilatus na toho wonpżiẇedżenoho Jézuſa pokazuiczé<marginalia>♣Jo.♠ 19,
14.</marginalia> ṙekné k tém Żidam: Leicże, tón waſch Kral! Snadṅe
czéſche wón tak ẇele ṙecz: Kotré rozomné Cżwoik mów to wėricż, zo tónlei
tak rozbité Cżwojek k waſchomu Kralei ßo zbėhacż, ha tak tomu Kheiżorei
żkódné bócż dérbjaw? Ḃeztém Pilatus, ßam ṅeẇedżiwſchi żto rétżi, wupraji
tu Wėrnoſcz, zo Jézus woprawdże jo tón tém jich Wótſczam ſluƀené Meſtas
ha Kral.

Woni pak wowachu: Pṙeicż z nim, k Sṁercżi z nim, kżiżui joho. Pilatus
jim ṙekné: Dérbu <pb n="392"/>da ja toho waſchoho Krala kżiżuwacż? Cżi
Wóſchi-Me̓ſchnikoẇe wotmojichu: Mó żanoho druhoho Krala nimamó, déżli
toho Kheiżora.

Déż Pilatus widżeſche, zo nitżo ṅedokoṅa,<marginalia>♣Mth.♠ 27,
24.</marginalia> hale zo pżeczé ẇetża Hara ßo zbėha, da ſebi wón Wodu
pżiṅeſcz, ha pżed tém Ludom tei ſwojei Ruczé ſebi wotmó, prajiczé: Ja
ſém ƀez Winé na tei Kṙeji toholei Zprawnoho, wó ßo ladaicże, kah
budżecże je zamojicż mócz. Ha tón czéwé Lud wotmoji prajiczé: Ta joho
Kṙei ṅech pżiṅdże na nas, ha na naſche Dżėcżi!

To jo ßo jim ſtawo. Za tu rozlatu Kṙei Jėzuſowu ſu woni ſuroẇe
żtravuwani, ha te jich Dżėcżi tu Żtravu hiżcże cżerpja.

Praimó teiż mó „Ta joho Kṙei ṅech pżiṅdże na nas, hale wo teilei Moßé:
Ṅech wo nas ſkutkuẇe wėrnu Pokutu k Wodacżu naſchich Rėchow, ha k
Dóſtacżu teje Zbóżnoſcze!

Pilatus Jézuſa zaſudżi.

Nėt Pilatus, zo bó tomu Ludei Wolu ztżiniw,<marginalia>♣Mr.♠ 25, 15.
♣Lc.♠ 23, 24.</marginalia> te ſudne Wuprajeṅo ztżiṅi, zo dérbi ta jich
Żadoſcz dopelṅena bócż. Wón jim pużcżi toho, kotrohoż woni żadachu, toho
Barabbaſa, kiż bė Rokocżeṅa ha Mordarſtwa dla do Jaſtwa
ſadżené<marginalia>♣Mth.♠ 27, 36.</marginalia> bów. Je̓zuſa pak, kotrohoż
hiżo pṙedé be̓ ſchwikacż daw, toho jim nėt poda, zo bó kżiżuwané bów.

Kóiżdé, kiż dérbeſche kżiżuwané bócż, bó pṙedé ſchwikané, zo, dokelż
tżiſcże nahi na Kżiżu wiſaſche, bó te joho Cżėwo z Ranami ha z Kṙeju
pocżeṅene, ha tak ta Haṅbicżiwoſcz ṁeṅe raṅena bówa. Dokelż pak Jézus
hiżo pṙedé bė doſcz roſchwikané ha zakraẇené, tak nėt te Schwikaṅo
preicżwoſta.

126. Polazuwaṅo.

Jézus ſebi tón ſwói Kżiż wonṅeſe.

Cżi Wojaczé, potémhacż Jėzuſa doſcz wuſmėſchili<marginalia>♣Mr.♠ 15,
20.</marginalia> <pb n="393"/>bėchu, wotewzachu zas z ṅoho tón purpurowé
Mantél, wobłetżechu joho z tej joho ſamotnej Draſtu, ha ẇedżechu joho
won k tomu Kżiżuwaṅu.<marginalia>♣Jo.♠ 19, 17.</marginalia> Jėzus ſebi
tón ſwói Kżiż ßam ṅeſeſche, ha dże̓ſche won na tón Blak, kiż re̓kaſche
Kalvarſka-Hora, po Hebreiſkim Golgotha, to na Serbſki pżiṅdże
Nopowſchcżo, dokelż tam bė ẇele Nopow wot Wowow téch zkónczuwanéch
Zwóſcznikow.

Ha déż woni joho wonẇedżechu, duczé natṙechichu<marginalia>♣Lc.♠ 23, 26.
♣Mth.♠ 27, 32. ♣Mr.♠ 15, 21.</marginalia> jenoho Cżwojeka wot Cyrene z
Ṁenom Sémana, to be̓ tón Nan toho Alekzandra, ha toho Ruva, kiż ruṅe z
pólneje Nukniczé pżiṅdżiwſchi tam nimo dżėſche. Toho woni pżimoczuwachu
tón Jėzuſowé Kżiż ṅeſcz, ha woni jomu tón Kżiż napowożichu, zo bó jón za
Je̓zuſom ṅes.

Woni ßo bojachu, zo tón hiżo jara woſwabené Jézus bó jim duczé ṅewumṙew,
tohodla jomu Pomocznika pżidachu. Zprėṅa Séman to ṅeradé tżiṅeſche, ha
bė ṅemawo ṁerzaté. Hale Jézus jomu tu Wutrobu żnutzka zhnu, ha potém je
wón radé tżiṅeſche. Wón jo po Tżaſu do Jézuſa wėriwſchi — k tém joho
Japożtowam ßo dżerżaw. Tón S. Sczenik Mark tej joho dwej Séhnow ſobu
poṁenuẇe ſnadṅe tohodla, zo tedém hacż Mark te ſwoje Sczeṅo piſaſche,
wonei hiżcże żiwoi, ha ƀez Kżeſczianami wóſoko ważenei bėſchtai.

Prai hacż ṅechaw té tomu woſwabenomu Jézuſei k Wolóżnoſczi tón joho Kżiż
ṅeſcz pomhacż? — Ṅes wo Sczerpnoſczi za Jézuſom tón tebi napowożené
ſchėdné Kżiżik —, to ßo Jézuſei runiſch tak lubi, hako bó té Joho
wolożaw.

Jézus wutżi te pwakacze Żónſke.

Dże̓ſche pak za Jézuſom wilka Cżróda Ludżi,<marginalia>♣Lc.♠ 23,
27.</marginalia> ha Żónſke, kotreż joho wobżaruwachu ha wopwakuwachu.
Jézus, k tém Żónſkim ßo wobrocżiwſchi, prajeſche: Wó Dżówki z
Jėruzalema, ṅepwakaicże pże mṅe, hale pwakaicże ßame na ßo, ha na te
waſche Dże̓cżi; pżetoż leicże, pżiṅcż budża te Dné, wo kotréchż budże
prajene: Zbóżne te Ṅepwódne, zbóżne te Żiwoté, kiż ſu ṅeporodżiwo, <pb
n="394"/>zbóżne te Nadra, kiż ſu ṅecże̓ſchiwo. Tedém budża potżecż ṙecz k
tém Horam: Zpadaicże na nas! ha k tém Hórkam: Zepżikréwaicże nas!
Pżetoż, tżiṅa woni tolei na zeleném Dṙeẇe, żto budże ßo ſtacż na tém
ſuchim? Hako bó prajiw: Déż ta bóizka Prawda na mni Ṅewinwatém te czuze
Rėchi, kotreż ja na ßo ƀeru, tak ſuroẇe żtravuẇe, kah haklei budże w
ſwojim Tżaſu żtravuwacż téch winwatéch ṅepokutnéch Zwóſcznikow?

Telei Jézuſowo Swowa bėchu woſobṅe zwożene na te zatraſchne Horja,
kotreż na téch Żidow pżiṅcż mėjachu wo tém Zahubeṅu toho jich Kraja, wot
kotréchż hiżo wo 104. Pol. prajene jo.

Jene ſtare Pojedaṅo jo, zo ƀez témilei Żónſkimi jo jena bówa z Ṁenom
Bernice habé po watżonſkim Veronica, kotraż k Jézuſei bliże
pżiſtupiwſchi, jo jomu jene bėwo Rubiżko podawa, zo bó ſebi te ſwoje z
Kṙeju ha z Potom wobėiżane Woblitżo wóttrėw; ha zo Jézus na teſame
Rubiżko te Znamjo ſwojoho Woblitża woznamiw, ho potém je ji zas daw jo.
Telei Rubiżko ßo nėt w Roṁe w S. Pėtérowei Czérkwi khoẇe, ha kóiżdé
Wilki-Pjatk tomu kżeſczianſkomu Ludei ßo pokazuẇe.

Jézuſa kżiżuẇu.

Bóſchtai pak teiż ſobuẇedżenei dwai druhei,<marginalia>♣Lc.♠ 23, 32.
♣Mr.♠ 15, 22. ♣Mth.♠ 27, 33.</marginalia> kiż Zwóſcznikai be̓ſchtai, zo
bóſchtai z Jézuſom ſobu kónczuwanei bówoi. Tak woni Jézuſa pżiẇedżechu
na tón Blak Golgotha, to ßo pżewoża, Blak téch Nopow habé Nopowſchcżo.
Ha woni jomu k napicżu podachu Wino, kotreż be̓ z Maru, ha ze Żowdżom
name̓ſchane. Wón pak je woptaiſchi — ṅechaſche picż.

Bė Waſchṅo, tém Zaſudżeném pżed tém Kżiżuwaṅom dobroho Wina ßo napicż
dacż k Wokżeẇeṅu ha k Poſélṅeṅu. Hale Jézuſei woni z Lózoſcze Kruſchki
wuſuſchenoho Żowdża do Wina nutzcżiſnéchu, te Wino pokazécż ha ṅeſwódne
ztżiṅicż.

Tam na tei Kalvarſkei-Hoṙe kżiżuwachu woni Je̓zuſa,<marginalia>♣Jo.♠ 19,
18.</marginalia> ha z nim hiżcże dwej druhej, kiż be̓ſchtai <pb
n="395"/>Zwóſcznikai, toho jenoho k Prawiczé, toho
druhoho<marginalia>♣Lc.♠ 23, 33. ♣Mr.♠ 15, 28.</marginalia> k Liwiczé,
Je̓zuſa pak doſreidża; ha bó dopelṅene te Piſmo, kotreż praji: Wón jo ƀez
téch Zwóſcznikow rachnuwané. Jza. 53, 12.

Jacz cżi ſẇacżi Sczenikoẇe wot toho Jézuſowoho Kżiżuwaṅa wopiſali ṅeiſu.
Dokelż pak k tomuſamomu jara ẇele Ludżi pódla bė pżiladuwawo, tak ſu cżi
prėṅſchi Kżeſczieṅo wot toho nėżtożkuli zhonicż ha ßo dopraſchecż móli,
żtoż mó nėt jacz ṅemóżemó. Ze ſtaréch Piſmow ſu rozomni
Piſma-Wukwaduwaṙo hudawaiczé taklei ẇele wupótali:

1. Jėzus jo na Kżiżu wiſaw tżiſcże nahi.

2. Naizkeriſcho jo pżibité bów ze żtérimi ſélnémi zeleznémi Hozdżemi,
tak, zo kóiżda Noha woſeƀe jo pżibita bówa; kaiż te naiſtarſche
Boże-Matré woznaṁeṅene ſu.

3. Tei Jézuſowei Ruczé ſtei wo tei Dwóṅi z Hozdżomai pżibitei, wóſche
Wóchcża pak teiż hiżcże ze Żtrékami habé z Ṙecżazkami k tomu Kżiżei
pżizpiṅenei bówoi.

4. Nėkotzi maja za to, zo na tém Zdónku delku jo jedén dṙejané Podnóżk
bów, ha zo ſtei tei Nozé k tomu Podnóżkei pżibitei bówoi; habé, zo jo
delku do toho Zdónka Dólcżk ztżiṅené, zo tei Pjacże do toho Dólcżka
pżiſchwoi, ha tak tei Nozé deṙe ſtei mówoi pżibijanei bócż.

5. Wo tém Zdónku naſreidża jo wontzjaw jedén ſélné dṙejané Hózdż, kiż
rėkaſche te Sedwo toho Kżiża. Tónlei Hózdż tomu Kżiżuwanomu ruṅe niże
Klina ƀez Nohi pżiṅdże, zo tak kaiż na nim ſeidżeſche, habé do ṅoho ßo
zarėzuwaſche; pżetoż wón bė raṅté, na dwė habé na tzi Rané dżėwané, ha
ta horṅa Kroma do Wótróſcze ztruhana kaiż Nóż, tomu Kżiżuwanomu k ẇetżei
Boloſczi.[3]⁾

<pb n="396"/>

6. Wo tém Kżiżuwaṅu ſu Jézuſei ſchitke Stawé z Moczu rozcżeṅene, ha ze
ſwojich Zibadwow wuwiṅene bówo. Tak wón cżerpeſche Boloſcze, kiż k
wuprajeṅu ṅeiſu.

7. Tón Kżiż jo bów powoſéma Wóchcżi dowhi habé wóſoki, to rėka, tón
Zdónk; ta prėtżna Rjada pak jo bówa pówżtworta Wóchcżi; ha to bė ta
Schėrokoſcz toho Kżiża.

8. Ta Hora, na kotreiż jo Jézus kżiżuwané, jo bówa mawo Pów-Żtundé pżed
Mėſtom wonku k Ẇetżoru; ha Jézus jo na tém Kżiżu k Ẇetżoru ladaw, k
Jéruzaleṁe pak tón Kribet wobrocżené mėw; to bė Znamjo, zo téch
ṅewėriwéch Żidow wopużcża, ha k tém Pohanam ßo wobrocża. Na teiſamoi
Hoṙe bė dawno pṙedé Abraham toho ſwojoho Jzaaka wopruwacż czéw.

9. Te Kżiżuwaṅo bė tedém ƀe wſchimi ta naiṅetżeſniſcha Sṁercż, pżizpėta
tém naiwólbérniſchim naihórſchim Zwóſcznikam, hako Rubeżnikam, Mordaṙam,
ha woſobṅe Rokocżeṙam, ha Rebelleṙam napżecżo tei Kraja Wóſoknoſczi, do
kotréchż cżi Żidża Jézuſa czéchu rachnuwanoho mėcż. Po Tżaſu pak jo tón
prėni kżeſczianſki Kheiżor Konſtantin k Tżeſczi toho kżiżuwanoho Jėzuſa
zakazaw, zo żadén Cżwojek dale ṅeſṁe kżiżuwané bócż.

127. Polazuwaṅo.

Jézus na Kżiżu żiwé.

Jézus na tém Kżiżu prajeſche: Wotze, wodai jim,<marginalia>♣Lc.♠ 23,
34.</marginalia> pżetoż woni ṅeẇedża, żto tżiṅa. Ta Mócz tejelei Próſtwé
jo ßo wo krótkim wopokazawa, déż na te prėṅe Prėduwaṅcżko Pėtérowo ẇele
Żidow do ßo ſchli ha ßo pżewobrocżili ſu.

Pilatus pak teiż na jenu dṙejanu Tavélku napiſa<marginalia>♣Jo.♠ 19, 19.
♣Mth.♠ 27, 37. ♣Mr.♠ 15, 26.</marginalia> jedén Napiſk, ha da jón na tón
Kżiż poiſnécż wóſche Jézuſoweje Wowé. Tam be̓ napiſana ta Wina toho joho
Kżiżuwaṅa taklei: Jézus Nazareiſki Kral téch Żidow.

Tónlei Napiſk lazuwaſche jich ẇele wot téch<marginalia>♣Jo.♠ 19,
20.</marginalia> Żidow; pżetoż tón Blak, dżeiż jo Jézus kżiżuwané, <pb
n="397"/>bė blizko pżi Mėſcże, ha bė tón Napiſk tzi któtż, habé wo
tzjóch Rétżach piſané, wo Hebreiſkei t. r. Żidowſkei, wo Gṙekſkei, ha wo
Watżonſkei Rétżi. Prajachu cżi Wóſchi-Mėſchnikoẇe k Pilatei: Ṅepiſai
Kral téch Żidow, hale, zo wón ßam je prajiw jo, ja ſém Kral téch Żidow.
Pilatus wotmoji: Żtoż ſém piſaw, to ſém piſaw, ha to piſane woſtaṅe.

Jézus woprawdże bė tón tém Żidam ſlubené Kral, Meſias, ha Zbóżnik toho
Swėta. Ta Ruka boża ẇedżeſche tu Ruku Pilatowu, zo wón tulei Wėrnoſcz
tomu Swėtei wopoje ha wozjawnoſczi wo téch tzjóch tedém na Swėcże
naibóle nadobówaczéch Rétżach; ƀeztém hacż wón teje Pótainoſcze toho
ſwojoho Piſma ßam ṅezpózna.

Cżi Wojaczé, potém hacż Jézuſa zekżiżuwali<marginalia>♣Jo.♠ 19,
23.</marginalia> bėchu, wzachu tu joho Draſtu, rozdżėlichu ha rozpróchu
ju na żtéri Kruchi, za kóiżdoho Wojaka jedén Kruch; ha kwadżechu Loßé,
żto habé kotré Kruch<marginalia>♣Mr.♠ 15, 24.</marginalia> jedén kóiżdé
ſebi wzacż zmėje. Woni teiż wzachu tu joho zpódṅu Sukṅu; ta pak ṅebė
romadu ſchita, hale wot horṅeje Kromé pżezczéwo zetkana habé
zeżtrékuwana. Tohodla woni ƀeſobu prajachu: Ṅerėzaimó jeje rózno, hale
loßuimó wot ṅu, na kotrohoż paṅe, toho budże. Zo bó doṗelṅene
bówo<marginalia>♣Ps.♠ 21, 19.</marginalia> te Piſmo, kiż praji: Woni ſu
tu moju Draſtu ƀeſobu dżėlili, ha wot tu moju Sukṅu ſu Lós ṁetali. Ha
cżi Wojaczé to tak tżiṅachu. Ha ſénéwſchi ßo, wobwachuwachu joho tam, zo
tṙebai bó Nėchtó ṅepżiſchow joho ze Kżiża dele wzacż.

Z toho ßo ßamo zrozeṁi, zo ſu żtéṙo Wojaczé bóli, kiż Jézuſa kżiżuwali
ſu.

Kah ẇele teje Jézuſoweje Draſté bówo jo, to jo ṅewėſte. Snadṅe ſu jenoi
telei tzi Wobłetżeṅa bówo:

1. Ta zpódṅa Sukṅa na nahi Żiwot mėſto Koſchłe. Ta bė z czéwoho zetkana
habé zeżtrékuwana naizkeriſcho wot teje joho naiſẇacżiſcheje Macżeṙe;
pżetoż taike Sukṅe tkacż habé żtrékuwacż bė wo tedémſchim Tżaſu żónſke
Dżėwo. Ha tejelei Sukṅe cżi Wojaczé ṅechachu rózno rėzacż, dokelż <pb
n="398"/>te rozrėzane Kruchi k nitżomu bóchu ṅebówo, kaiż nėt te wot
jeneje Żtrémpó wotrėzane Kruchi k nitżomu ṅejſu.

2. Ta ſreidżina Sukṅa, ta ṅebė jara ſchėroka, ha ſnadṅe bė teiż nėżto
krótziſcha.

3. Ta zẇerſchina Sukṅa; ta bė dowha, ſchėroka, vawdoita ruṅa Mantélei.
Teilei dwė Sukṅi bėſchtai ze żtérjoch Kruchow romadu zeſchitei, ha ſtei
teiż zas na żtéri Kruchi róznorėzanei habé rozprótei bówoi.

Laczé, Kholowé, ha Żtrémpó tedém pola Żidow wo Waſchṅu ṅebėchu. Te Sukṅe
pak bėchu dowhe, zkoroiſch taike, kaikeż nėt te Khapé klóżtérſkich
Michow ſu.

Wo duchowném Zrozeṁeṅu tu ṅerozdżėlnitu Jėzuſowu Sukṅu róznorėzaja Cżi,
kiż wot teje jenicżkeje ſchėchzromadniczkeje Jézuſoweje Czérkẇe ßo
rozdżėleja, nowo Wutżbé, ha nowotne Zromadżizné hoṙeẇedu.

Cżi pak, kiż tam nimo dżėchu, leſtéruwachu<marginalia>♣Mth.♠ 27,
39.</marginalia> Jézuſa, zatżaſuwachu te ſwoje Wowé prajiczé: Pvui, Té,
kiż té tón Tempél zpowalecż, ha za tzi Dné tónſamé zas natwaricż mócz ßo
huchtuwaw ſé, pomhai ſebi ſamomu. Sé-li té tón Séhn bożi, zlėz ze Kżiża
dełe.

Tón Lud tam ſtejeſche ha pżiladuwaſche; cżi<marginalia>♣Lc.♠ 23, 35.
♣Mth.♠ 27, 41.</marginalia> Wóſchi-Mėſchnikoẇe z témi Piſma-Rozomnémi ha
Starſkimi joho wuſme̓ſchachu, prajiczé: Druhim jo pomhaw, ſebi ſamomu
pomhacż ṅemóże. Jo-li wón tón Kral Izraela, ṅech ne̓t ze Kżiża dele
ſtupi, ha mó czemó jomu we̓ricż. Druhim jo pomhaw, ṅech nėt ſebi ſamomu
pomha, joli zo wón woprawdże jo Kréſtus tón Wuzwolené bożi. Ṅech ſchak
nėt ze Kżiża dele zlėze, zo bóchmó to<marginalia>♣Mr.♠ 15,
32.</marginalia> widżeli, ha jomu we̓rili. Wón jo ßo na Boha zpużcżaw,
ṅech joho ne̓t Bóh wumóżi, ma-li<marginalia>♣Mth.♠ 27, 43.</marginalia>
Zpodobaṅo na nim. Pżetoż wón jo prajiw: Ja ſém Bożi-Sėhn.

Teiż cżi Wojaczé joho wuſmėſchachu, pżiſtupiwſchi<marginalia>♣Lc.♠ 23,
36.</marginalia> Kiſawo jomu podawachu, ha prajachu: Sé té tón Kral téch
Żidow, pomhai ſebi.

<pb n="399"/>

Ze Zawiſcze ha djabowſkeje Zwóſcze bėchu cżi Żidża Jézuſa zaſudżili.
Bė-li wón teiż ze Kżiża ſtupiw, woni tola ṅebėchu wėrili, runiſch kaiż
wėrili ṅeiſu, déż jo z toho Hrowa hoṙeſtanéw; hale bėchu ṙekli: Tón
Tżert jo joho ze Kżiża lózuwaw. Wo tei bóizkei Radże pak bė wobzankṅene,
zo Kréſtus za wſchich tu Sṁercż wucżerpecż mėjeſche; habén tohodla,
dokelż Jézus tón ſlubené Kréſtus habé Meſias bė, ṅechaſche wón ze Kżiża
dele, hale czéſche dowiſacż ha wumṙecż. Podwolei ßo teiż té k tomu
„docżerpecż te Pżecżiwnoſcze, kiż tebi pżizpėte ſu; ṅeżadai ſebi z toho
Kżiża dełe.

Jedén wot tej Zwóſcznikow, kiż tam wiſaſchtai,<marginalia>♣Lc.♠ 23,
39.</marginalia> Jézuſa teiż leſtéruwaſche, prajiczé: Sé-li té Kréſtus,
da pomhai ſebi ſamomu, ha namai teiż. Tón druhi pak wotmoji, ha naſwaṙe
joho prajiczé: Ha teiż té Boha ßo ṅebójiſch, kiż té ruṅe wo témſamém
Zaſudżeṅu ſé? Ha mói dwai dṙe ſmoi po tei Prawdże zaſudżenei; pżetoż po
Prawdże dóſtaṅemoi mói to, żtoż z nai Skutkami zaſwużiwoi ſmoi. Tónlei
pak jo nitżo Zwoho ṅetżiṅiw.

Ha wón prajeſche k Jézuſei: Kṅeże, zpómṅ na mṅe, déż té do toho twojoho
Kraleſtwa pziṅdżeſch. Ha Jézus jomu ṙekné: Zawėrno praju ja tebi, dżentz
budżeſch té zo mnu wo Paradizu, t. r. tam, dżeiż wotpotżuẇu te Duſche
téch wotemṙetéch Zprawnéch; dżeiż teiż ta cżwojetża Duſcha Jézuſowa,
nédém hacż z toho Cżėwa wuſtupi, deleſtupiwa jo.

Telei Mėſto bó ṁenuwane tón Abrahamowé Klin, teiż ta Prėdkhela. Jézus
pak je nėt ṁenuẇe Paradiz, ha tak k zrozeṁeṅu da, zo nėt ta Prėdkhela
budże ßo pżewobrocżicż do Paradiza; dokelż pżez tu joho Sṁercż témſamém
ſẇatém Duſcham budże dóṅcż ta tak dowho wottżakuwana Żtunda „widżecż ha
wużiwacż te boże Woblitżo.

Matthej ha Mark piſatai: Teiż tei z nim kżiżuwanei Mordarei jomu
wuṁetuwaſchtei. Móżno dṙe jo, zo zprėṅa woboi dwai Jézuſa pożpotuwawoi
ſtei, ha potém haklei tón jedén do ßo ſchow. Tola pak hodża ßo <pb
n="400"/>te pomėṅene Swowa praẇe deṙe na jenoho ſamoho wukwaſcz; runiſch
kaiż, déż Lukaſch piſa: Cżi Wojaczé jomu Kiſawo podawachu, to tak ßo
zrozemi, zo jedén wot téch Wojakow jomu te Kiſawo podawaw jo. Schak teiż
mó nėt tak rétżimó. k Pż. Déż dwė Dżėſcżi romadże ſtei, ha jene wot ṅej
nėżto zpakoſczi, ṙekṅe ßo: Tei Dżėſcżi ſtei to zpakoſcziwoi. Tón
Hozpodar ṙekṅe: Wojaczė ſu mi Wokna wubili, hacżruniſch tṙebai ze
ẇſchich Wojakow, kotréchż pohozpoduwaw jo, jenoi jedén jo to tżiṅiw.

Jena woſobna Nada boża jo tedém toho Mordaṙa Wutrobu znutzka roſwėtliwa
ha zhnuha, zo wón Jézuſa za toho Meſiaſa zpóznaw, ſchitkich ſwojich
Rėchow Boha dla dozpowṅe ßo pokajiw, ha tak hiżcże wo téch poſleṅich
Żtundach ſwojoho Żiẇeṅa hako wėrné Pokutnik tu Zbóżnoſcz ſebi zaſwużiw
jo.

Pódla toho Je̓zuſowoho Kżiża pak ſtejeſche ta<marginalia>♣Jo.♠ 19,
25.</marginalia> joho Macż, ha ta Sotra t. r. blizka Cżeta joho Macżeṙe
Marja ta Kleovaſowa Mandżelſka, ha Marja Madlena. Jėzus wuladaiſchi tu
ſwoju Macż, ha pżi ṅei ſtejaczoho toho Wutżownika, kotrohoż wón
lubuwaſche, Jana, ṙekné k tei ſwojei Macżeri: Żónſka, lei, to ṅech jo
twói Séhn! Ha potém ṙekné k tomu Wutżownikei: Lei, to ṅech jo twoja
Macż. Ha wot teje ſamoje Żtundé wza ju tón Wutżownik do toho Swojoho, t.
r. wza ju k ſebi pod ſwoje Wobſtaraṅo.

S. Marja jo hiżcże, kaiż nėkotzi wurachnuẇu, pjatnacże, habé kaiż druzé
wurachnuẇu tzi ha dwaczécżi Lėt na Zemi zwoſtawa, ha pżeczé jo ßo k
Janei dżerżawa. Dżeiż Japożtow Jan bė, tam bė teiż wona pżi nim, ta
naitżiſcziſcha Kṅeżna pżi tém kṅeżṅaczém Japożtoẇe; pżetoż Jan jo
ṅeżeṅté k Jėzuſei pżiſchow, ha po Jézuſowém Wuradżeṅu ṅeżeṅté zwoſtaw.

Ze wſchitkich Jézuſowéch Wutżownikow Jan tón jenicżki tedém tam
ſtejeſche; ha tak Jan tedém zaſtejeſche tu czéwu Zromadżiznu ſchitkich
do Jézuſa Wėriwéch; potaikim, żtoż Janei prajene jo, to jo wo duchowném
Zrozeṁeṅu ſchitkim ſobu prajene. Lei jenu Pótainoſcz! Jézuſei jo ßo
nadṅe lubiwo téch ſwojich Wutżownikow ha Wėriwéch <pb n="401"/>ṁenuwacż
ſwojich Bratrow; ha nėt wón na tém ſwojim ſṁertném Wożu toho Kżiża tu
ſwoju Macż Schitkim k Macżerj wotkaże.

Jedén Cżwojek móże dṙe na ſwojim ſṁertném Wożu ſwojomu dobromu Pżecżelei
tu ſwoju Macż k Macżeri wotkazacż, móże tei Macżeri joho k jeje Séhnei
pomėnicż ha poporutżecż, móże teiż jomu pżikazacż ju za Macż mėcż;
ṅemóże pak tola tei ſwojei Macżeri do Wutrobó nutzzaſadżicż taikeje
Luboſcze ha Dobrocżiwoſcze k tomuſamomu Cżwojekei, kaikuż jena Macż k
ſwojomu Dżėſcżu ma; ṅemóże teiż do teje joho Wutrobó nutzzaſadżicż
taikeje Luboſcze ha Dowėrnoſcze k ṅi, kaikuż jene Dżėcżo k ſwojei
Macżeri ma. Ha tak pola Cżwojekow taike Wotkazaṅa tżaſto téch pożadanéch
Sczėhwkow nimaja.

Hale Jézus jo ßam do ſwojeje Macżeṙe zapowożiw tu macżernu Luboſcz ha
Dobrocżiwoſcz ke wſchim Praẇe-Wėriwém; wón ßam jo teiż do téch Wutrobow
téch Praẇe-Wėriwéch zapowożiw tu dżėcżowſku Luboſcz ha Dowėrnoſcz k tei
ſwojei Macżeri. Ha talei jo ta prawa Wina, zo khatólſczé Kżeſczieṅo,
kaiż z téch Piſmow téch ſtaréch Wótſczow widżecż jo, wot Zpotżatka ſém
wėcżṅe ſẇatu Marju jara lubuwali, tżeſczili, tomu jej Zaſtupeṅu ßo
porutżeli ſu, ha hiżcże tak tżiṅa.

Żtóż wo ſwojei Wutroƀe nutzi żaneje taikeje Luboſcze ha Dowėrnoſcze k
ſẇatei Maṙi nima, toho ja wobżaruẇu, dacż pak jeje jomu ṅemóżu; pżetoż
naſche cżwojetże Mudréwaṅa, Dopokazuwaṅa ha Wurétżuwaṅa taikeje Luboſcze
ha Dowėrnoſcze ṅeporodżeja, hale ta Nada boża —; ha tu ja ſchitkim
pżeju.

S. Marja pod tém Kżiżom tak ßo woznaṁeṅa, hako bó tu Wutrobu z Ṁetżom
pżekótu mėwa. To jo Znamjo teje ṅewuṙekniteje Boloſcze, kotruż wona
tedém wo ſebi pomėwa jo, déż jo Jėzuſa na Kżiżu widżawa, zatémhacż ji
tón Simeon provecżiw bė. Hai wo ſwojei Duſchi jo wona tedém jacz
wucżerpewa, hacż déh żadén Martrar pocżerpew jo. Tola pak bė wona do
bożeje Wole zpodwolana, dozpowniſcho hacż Abraham, déż na tém bė toho
ſwojoho Jzaaka Bohu wopruwacż. Wona, pżeczé ßo ßamoje móczna, tu Matru
ſwojoho Séhna, ha teiż tu ſwoju Sobu Boloſcz tomu ṅeƀeſkomu Wótſczei z
Luboſczu wopruwaſche. <pb n="402"/>Ha tak wona ṅejo do Rėżcżeṅa, do
wupéch Żtawtuwaṅow ßo rozpużcżiwa, kaiż hewak te Żónſke wo wilkei
Zrudoƀe radé tżiṅa, nė; żanoho ṅepżiſtoinoho Potżiṅka na ṅej widżecż
ṅebė, nutzi wo Wutroƀe nimo Mėré zrudna —, tola zwonka zkwadṅe ßo
zadżerża; ha tohodla tón S. Sczenik Jan, kiż jo je ßam pódla widżaw,
piſa: Wona ſtejeſche.

Be̓ pak nimałe ta ſche̓ſta Żtunda toho Dṅa, habé<marginalia>♣Lc.♠ 23,
44.</marginalia> Pówṅo, ha bó Tżma po czéwoi Zeṁi hacż do
dżeẇateje<marginalia>♣Mth.♠ 27, 46.</marginalia> Żtundé toho Dṅa, t. r.
hacż dó tzjóch popówṅu; pżetoż te Swónczo ßo zatżėmṅi. Ha woko teje
dżeẇateje Żtundé toho Dṅa, t. r. woko tzjóch popówṅu zawowa Jėzus z
wilkim Woſom: Eli, Eli, Lamma Sabakthani! to jo, Mói Bożo, mói Bożo,
pżetżo ſé té ṁe wopużcżiw! Nėkotzi pak, kiż tam ſtejachu, ha je
ſwóſchachu, ṙeknéchu: Wón Eliaſa na Pomocz wowa. To bėchu taiczé, kiż
teje tedémſcheje Żidowſkeje Rétże deṙe ṅerozeṁachu, ha ṅeẇedżachu, zo
Eli rėka mói Bożo.

Te Swónczo drudé po naturſkim k Tjelu wotżėmṅi, déż je tón Mėſacz nam
zaſtupi ha zazkhila. To pak ßo tola żeni wo powném Mėſaczu ſtacż ṅemóże.
Te Jutré bóchu wėcżṅe wo powném Mėſaczu ſẇecżene. Potaikim bė telei
Wotżėmṅeṅo toho Swóncza zjawné Dżiw bóizkeje Moczé. Bóh czéſche, zo
dérbi te Swónczo toho ſwojoho na Kżiżu wiſaczoho Ztworicżeṙa pożaruwacż.

Ze wſchoho ßo pokaże, zo Jézus na tón Kżiż pżibijané bów jo nėdże Żtundu
pżed Pówṅom. Na Kżiżu wiſaiczé jo zmolom pżi Prėdku tzi krótż rétżaw.
Potém, hacż te Swónczo bė wotżėmniwo, ha z toho cżi Żidża poſtróżeni
pżeſtali bėchu joho dale leſtéruwacż, teiż Wón ßam nitżo wótzje
ṅerétżeſche, hale ṁeltżo ßo modleſche, ha zmėrom wiſaſche wo taikich
Boloſczach, kiż k wuprajeṅu ṅeiſu. Po tzjóch Żtundach potża wowacż: Mói
Bożo, pżetżo ſé té ṁe wopużcżiw! Z témlei Pożawoſcżeṅom czéſche nam k
zrozemeṅu dacż, kah żawoſṅe jara cżeżko jomu te naſche Wumóżeṅo pżiſchwo
jo. Kréſtus tón wėrné Bóh, z tém Wótſczom jedén ha tónſamé Bóh, jo tedém
Kréſtuſa toho wėrnoho Cżwojeka wopużcżiw, to rėka, tu ſwoju cżwojetżu
<pb n="403"/>Naturu ſchėm Boloſczam ha tei Sṁercżi podcżiſnéw; pżetoż
hewak wón ṅebė wumṙecż mów.

128. Polazuwaṅo.

Jézus na Kżiżu wumṙe.

Potém Jézus, ẇedżiwſchi, zo ne̓t ſchitko dokoṅane<marginalia>♣Jo.♠ 19,
28.</marginalia> jo, zo bó te Piſmo doṗelṅene bówo, ṙekné: Mi cze ßo
picż. Stejeſche pak tam jene Sudoẇo<marginalia>♣Mth.♠ 27,
48.</marginalia> z Kiſawom naṗelṅene; ha nédém jedén wot ṅich bėiżeſche,
wza jedén Schwom, naṗelṅi jón z Kiſawom, tékné jón na jenu hyſopowu
Scżinu t. r. Kijeżk, dawaſche jomu picż, ha ṙekné:
Tżakaicże,<marginalia>♣Mr.♠ 15, 36. ♣Mth.♠ 27, 49.</marginalia> ladaimó,
hacż Elias pżiṅcż budże joho delebracż. Cżi druzé teiż prajachu: Dai
bócż, czemó ladacż, hacż Elias pżiṅcż budże joho wumóżicż.

Potém hacż Jézus te Kiſawo k ſebi wzaw be̓,<marginalia>♣Jo.♠ 19, 30.
♣Mth.♠ 27, 50.</marginalia> ṙekné wón: Wone jo dokoṅane. Ha zas z wilkim
Woſom zawowa prajiczé: Wotze, do twojej Rukow ja porutżam mojoho Ducha!
Ha to wupraiſchi, tu Wowu zkhili, ha toho Ducha poda.

Zaſtaṅ, ha prai: Ach Jézuſo, kiż té za mṅe wumṙew ſé, dai mi w ſwojim
Tżaſu zbóżṅe wumṙecż! Ja czu, hai, czu za tém tżiṅicż, zo ta twoja
Sṁercż na mni podarmo bó ṅebówa. Pżez tu Hórkoſcz, kotruż té wucżerṗew
ſé, déż ta twoja Duſcha z toho Cżėwa ſtupaſche, poſwótzei mi tu Hórkoſcz
teje mojeje Sṁercże, ha ſmėl ßo na mojei Duſchi, déż budże z mojoho
Cżėwa wuſtupicż.

Ha lei, tón Zawe̓ſchk wo tém Templu, ta<marginalia>♣Mth.♠ 27,
51.</marginalia> woſobna, ṙeṅe wupiſana, dowha Pwachta, kotraż nutzi na
tém ſẇatém Mėſcże pżed Durjemi wiſaſche, roztorże ßo na dwai Kruchai wot
Ẇercha hacż dele, ta Zemja ßo zatżaſuwaſche, ha te Skawé ßo
rozkwe̓kuwachu, ha te Hrowé ßo wotewrichu, ha ẇele Cżėwow téch tam
wotpotżuwaczéch Sẇatéch <pb n="404"/>ſtażechu; ha po tém Jézuſowém
Hoṙeſtacżu z téch Hrowow wundżiwſchi, ſu pżiſchli do toho ſẇatoho Mėſta,
ha ſu ßo ẇele Ludżom wozjeẇili.

Te ſchelake krawne Wopóré ſtaroho Zakoṅa do Tżaſa znamuwachu, kah budże
w ſwojim Tżaſu tón ſluƀené Meſias ßam ßo wopruwacż, tu ſwoju Krei
pżełecż, ha wumṙecż. Zo da, nédém hacż Jézus wumṙe, tón ſẇaté Zawėſchk
wo tém Templu ßo roztorże, to tak ẇele rėkaſche: „Nėt bóchu ſchitke
pótaine Znamja doṗelṅene; ta Bohwſwużownoſcz ſtaroho Zakoṅa jo k ſwojomu
Kónczei dóſchwa; tónlei Tempél pżeſtaṅe tón Dom bożi bócż, wo krótkim
budże zpowalané.

Te Hrowé, kiż po Żidowſkim Waſchṅu naibóle kaṁeṅte habé do Skawó
wurubane Pincżki bėchu, ſu ßo wo Jézuſowei Sṁercżi wotewriwo; cżi wo
téch Hrowach Leiżaczi pak ſu haklei potém po Jézuſowém Hoṙeſtacżu teiż
hoṙe zeſtawali, z téch Hrowow wuſchli, ha ẇele Ludżom ßo wozjeẇili k
Wobſwėtkoſczeṅu toho Jézuſowoho Hoṙeſtacża, ha k Wobkrucżeṅu teje Wėré,
zo teiż mó ſchiczé nėdé hoṙeſtawacż budżemó.

Hacż ſu cżiſami po Kwili zas do ſwojich Hrowow ßo wrócżili, habé wo téch
ſwojich wożiẇenéch Cżėwach żiwi zwoſtaṅſchi, potém z Jézuſom ſobu do
Ṅeƀes zpėli —, to tón ſẇaté Sczenik ṅedopraji, ha tak je mó ẇedżecż
ṅemóżemó. Hako teiż nicz, kotzi, kaiczé ſu to Sẇacżi bóli; hacż tṙebai
Abraham, Jzaak, Jakub, Jzaijas, Jonas, Zacharias, Hilzbeta, Simeon,
Hanna, Jozev tón Jézuſowé Zeżiwicżer, rc.?? Hodżi dṙe ßo po Rozoṁe tak
hudawacż, tola pak nitżo za wėſte wondawacż. Schak nam tṙeba ṅejo to
ẇedżecż.

Tón Hauptman, kiż tam pódla napżecżo Jėzuſei<marginalia>♣Mr.♠ 15, 39.
♣Lc.♠ 23, 47.</marginalia> ſtejeſche, ha widżeſche, żto ſo ſtawa, ha zo
wón tak wowaiczé wumṙe, déż tola hewak żadén Mrėjaczé wótzje wowacż
ṅemóże, kwaleſche Boha, ha ṙekné: Zawėrno, tónlei Cżwojek be̓ zprawné,
wón<marginalia>♣Mth.♠ 27, 54.</marginalia> woprawdże bė tón Séhn bożi.
Ha teiż cżi, kiż z tém Hauptmanom bėchu, ha Jėzuſa wobwachuwachu,
widżiwſchi te Zatżaſuwaṅo teje Zemje, ha ſcho żtoż ßo ſtawaſche, jara ßo
zbojachu, ha prajachu: Zawėrno, tónlei bė tón Séhn bóżi.

<pb n="405"/>

Cżilei pohanſczé Wojaczé je ẇedżachu, kah cżi Żidża Jézuſa bėchu tei
Sṁercżi podali tohodla, zo wón za toho ſlubenoho Meſiaſa ha Séhna bożoho
ßo wuznaw bė; ha nėt cżilei Pohaṅo ßami to wėṙa ha wuznaja, ƀeztém hacż
cżi Żidża hiżcże ṅewėriwi woſtanu. Woprawdże k zpodżiwaṅu jo ta
Zapeṅtżitoſcz taikich Wutrobow, kiż wo tei Lózoſczi ha Zwóſczi jedénmól
zatẇerdṅene ſu. Bóh czéw kóiżdoho pżed taikei Zapeṅtżitoſczu nadṅe
zwarnuwacż!

Ha ſchitke Cżródé Ludżi, kiż tam ſobu pódla<marginalia>♣Lc.♠ 23,
48.</marginalia> be̓chu ha pżiladuwachu, déż widżachu, żto ßo ſtaṅe,
bijachu ßo na ſwoje Wutrobé, ha wrócżachu ßo domoi. Tak bó teiż tón
Żidowſki Lud zhnuté, hale nicz cżi Wóſchi ha Piſma-Wutżeni.

Cżi Je̓zuſowi Znajowni pak ſchiczé wot nazdala<marginalia>♣Lc.♠ 23,
49.</marginalia> ſtejachu, ha teiż teſame Żónſke, kotreż bėchu z
Galileiſkeje za nim ſchwo, ha na wſcho to ſobu pżiladuwachu. Ḃez témi be̓
Marja Madlena,<marginalia>♣Mr.♠ 15, 40.</marginalia> Marja Jakuba toho
Meṅſchoho ha Jozeva Macż, ha Salome ta Macż tej Séhnow
Zebedeja.<marginalia>♣Mth.♠ 27, 56. ♣Mr.♠ 15, 41.</marginalia> Telei
Żónſke bėchu teiż hiżo pṙedé za Je̓zuſom khodżiwo, hacż wón wo
Galileiſkei bė; ha wone jomu hoṙeſwużachu, te tżaſne Pótrėbnoſcze
Jézuſei ha joho Wutżownikam pżinoſchuwachu ha podawachu. Be̓ teiż pódla
hiżcże ẇele druhich Żónſkich, kotreż be̓chu z nim ſobu do Je̓ruzalema
pżiſchwo.

Cżi Jézuſowi Wutżownikoẇe z Bojoſcze pżed témi Wóſchimi ṅewėṙachu ſebi
tam ßo pokazacż; te Żónſke pak ṅetṙebachu ßo bojecż; pżetoż cżi Wóſchi
bėchu dṙe porutżili pżimacż téch Jézuſowéch Wutżownikow, tola pak nicz
te Żónſke. Zo pak Japożtow Jan ṅejo pżimṅené bów —, to bė jene woſobne
boże Zwarnuwaṅo.

Cżi Żidża, dokelż be̓ Dżeṅ toho Pżihotuwaṅa<marginalia>♣Jo.♠ 19,
31.</marginalia> t. r. Pjatk, zo te Cżėwa na Sabbath bóchu na Kżiżu
ṅewoſtawo, (pżetoż tónſamé Sabbathné-Dżeṅ wo tém Jutrowném Tédżeṅu bė
wulki ha jara ſẇatocżné,) proſchachu Pilata, zo bóchu tém Kżiżuwaném te
Koſcże pżewamane, ha woni dele zacżi bóli.

<pb n="406"/>

Cżi Kżiżuwani wot toho Kżiżuwaṅa zmolom ṅewumṙechu, hale dérbjachu na
tém Kżiżu wiſajo wo ſwojich Boloſczach pomólżku domrėcż. Bė pak wėſta
Wina taikim tu Sṁercż pozpėſchicż, bóchu jim naipṙedé te Viżdżele, ha
potém teiż druhe Koſcże z Hamorami, habé ze zełeznémi Sochorami
pżerażene, ha tak bóchu k Sṁercżi dobicżi.

Pżiṅdżechu da cżi Wojaczé, ha zwamachu te<marginalia>♣Jo.♠ 19,
32.</marginalia> Koſcże tomu prėṅomu ha teiż tomu druhomu Mordarei, kiż
z nim kżiżuwanei bėſchtai, ha wo kotrémai hiżcże Żiẇeṅo ßo
wopokazuwaſche, ha tak jei dokónczuwachu. Déż pak woni k Jėzuſei
pżiṅdżechu, ha widżachu, zo wón hiżo mordwé jo, ṅewamachu jomu te
Koſcże; hale jedén wot téch Wojakow tu joho Stronu zjenej Łebju pżekó ha
wotewri, ha nédém Krei ha Woda wonbėiżeſche.

Ha tón, kiż jo je widżaw, jo to wobſwėtkoſcziw, Jan ßam jo to wopiſaw;
ha te joho Wobſwėtzeṅo jo wėrne. Ha tónſamé wė, zo wón Wėrnoſcz rétżi,
zo teiż wó bóſchcże wėrili. Pżetoż ſcho to jo ßo tak ſtawo, zo bó
doṗelṅene bówo te Piſmo: Wó ṅedérbicże na nim żaneje Koſcże zwamacż. Ha
zas jene druhe Piſmo praji: Woni budża widżecż, Koho pżekóli ſu. Zach.
12, 10.

Żidam bė zakazane, na tém jutrowném Jeṅecżu żaneje Koſcże ṅezwamacż, 2
Kn. Moy. 12, 46. Te jutrowne Jeṅo pak bė te Znamjo toho Bożoho, Jeṅecża
Jézuſa Kréſtuſa; ha na nim teiż żana Kóſcż ṅedérbeſche zwamana bócż.

Piſma-Rozomni maja za to, zo tón Wojak tu Łebju do Jézuſoweje Stroné jo
zawożiw wot prawoho Boka, ha tuſamu tak huboko nutzdóhnaw, zo ta czéwa
Wutroba jo pżekóta bówa, ha tón żpitżité Kóncżk teje Łebje na liwém Boku
wonpżecżepaw jo. To pak jo wón tżiniw, dokelż woni czéchu tak praẇe
wėſcżi bócż, zo Jézus woprawdże mordwé jo. Talei Rana jo wilka ha rumna
bócż dérbjawa, hewak Domaſch ṅebė mów ſwojeje Ruki do tejeſamoje
téknécż.

<pb n="407"/>

129. Polazuwaṅo.

Jézuſowé Poṙeb.

D. M. Żidam bė na Sobotu ſchitke Dżėwo, potaikim teiż te Poṙebaṅo,
krucże zakazane. Hai Sobotu woni hiżcże ṅeſmėdżachu jėſcz waricż, hale
na Sobotu dérbeſche ſcho pżihotuwane bócż Pjatk popowṅu, ha to za
Swónczo; pżetoż, nédém hacż te Swónczo bė dele zeſchwo, ha ta prėṅa
Vėżka na Ṅebju ßo wopokaza, zpotżinaſche ßo tón jich Sabbath, ha
warnuwaſche hacż zas do prėṅeje Vėżki nazaitra ẇetżor. Tohodla dérbeſche
z tém Poṙebaṅom toho Jézuſowoho Cżėwa kwatane bócż, zo bó do Ẇetżora
ſcho dokoṅane bówo.

Potém, déż hiżo tón Ẇetżor ßo pżibliżuwaſche,<marginalia>♣Mr.♠ 15,
42.</marginalia> dokelż bė Dżeṅ toho Pżihotuwaṅa, to jo, tón Dżeṅ pżed
Sabbathom, pżiṅdże jedén bohaté<marginalia>♣Mth.♠ 27, 57. ♣Lc.♠ 23,
50.</marginalia> Cżwojek z Ṁenom Jozev, jedén tżeſczowné Radné-Kṅez,
jedén pe̓kné ha zprawné Cżwojek; wón ṅebė ſobu zwoliw do teje Radé, ha do
toho Skutka Téch, kiż ſu Jézuſa zaſudżili; tónſamé bė z toho Żidowſkoho
Me̓ſta Arimatbeja, ha wón teiż ßam wottżakuwaſche te boże Kraleſtwo, t.
r. toho ſlubenoho Meſiaſa, ha be̓ jedén Wutżownik
Jézuſowé,<marginalia>♣Jo.♠ 19, 38.</marginalia> Jézuſa za toho Meſtaſa
zpóznawaſche, hale ṁeltżo, z Bojoſcze pżed témi Żidami hacż tuhdé z tém
ßo wondaw ṅebė.

Tónlei Jozev nėt ßo zważi, ha wutrobṅe k<marginalia>♣Mr.♠ 15,
43.</marginalia> Pilatei nutzdżėſche, ha żadaſche te Cżėwo Jėzuſowo, ha
proſcheſche Pilata, zo mów je pṙeicżzacż<marginalia>♣Jo.♠ 19,
38.</marginalia> ha poṙebacż.

Pilatus ßo dżiwaſche, zo dérbjaw Jézus hiżo<marginalia>♣Mr.♠ 15,
44.</marginalia> wumṙeté bócż; ſnadṅe bė wón mėniw, zo Jézuſa ṅebudża
moricż mócz. Ha wón da k ſebi wowacż toho Hauptmana, kiż bė z tej
wojerſkej Wachu ſobu wonka bów, ha praſcheſche joho, hacż jo woprawdże
hiżo wumṙew. Ha wot toho Hauptmana zoniwſchi, zo jo wumṙew, da te
Jézuſowo Cżėwo Jozevei do<marginalia>♣Mth.♠ 27, 58.</marginalia> Moczé,
ha porutżi, zo dérbi jomu date bócż.

<pb n="408"/>

Pżiṅdże da Jozev te Cżėwo Jėzuſowo ze Kżiża<marginalia>♣Jo.♠ 19,
38.</marginalia> dele bracż. Pżiṅdże pak teiż Nikodemus, tónſamé, kiż be̓
zpre̓ṅa pżed tzjómi Lėtami noczé k Je̓zuſei pżiſchow; ha wón pżiṅeſe Marhu
ha Alohe zmėſchanu na ſto Puntow.

Jozev be̓ kupiw jedén tżiſté cżeṅcżki bėwó Rub;<marginalia>♣Mr.♠ 15,
46.</marginalia> ha wón z tém Nikodemom te Jėzuſowo Cżėwo dele wza; ha
wonei woznéwſchi te Cżėwo, wobjazaſchtei<marginalia>♣Jo.♠ 19,
40.</marginalia> je z Rubami, potém hacż je z drohimi Zelami ha woṅatémi
Wodami wubolzomiwoi bėſchtai, kaiż pola Żidow Waſchṅo bė téch Woſobnéch
ṙebacż.

Pżi témſamém Blaku pak, dżeiż Jėzus jo<marginalia>♣Jo.♠ 19,
41.</marginalia> kżiżuwané bów, bė jena Zaroda, ha wo teilei Zarodże
jedén nowé Hrów, do kotrohoż hiżcże<marginalia>♣Mth.♠ 27,
60.</marginalia> Nichtó ṅebė powożené bów. Do toholei Hrowa, kotréż bė
ſebi tón Jozev tam za ßo ßamoho do jeneje Skawó wurubacż daw, wonei
Jėzuſa nutzpowożiſchtai, dokelż bė blizko, ha bė Dżeṅ toho Pżihotuwaṅa,
tón Sabbath na Schiju dżėſche, ha tak tón Poṙeb Dlijeṅa ṅecżerpeſche.

Ha Jozev z Nikodemom ha z druhimi Pomócznikami<marginalia>♣Mth.♠ 27,
60.</marginalia> pżiwali jedén wilki Kaṁeṅ do Duṙi t. r. do teje Dżėré
toho Hrowa, ha woteṅdże. Ha tón Sabbath<marginalia>♣Lc.♠ 23,
54.</marginalia> ßo zapotżinaſche. Lėdém bó tón Poṙeb dokoṅané, potżachu
Vėżki na Ṅebju k widżeṅu bócż.

Pṙedé pak, hacż Jozev ha Nikodemus te Jėzuſowo Cżėwo<marginalia>♣Lc.♠
23, 55.</marginalia> do Hrowa ṅeſeſchtai, dżėchu za nimai te Żónſke,
kotreż bėchu z Jézuſom z Galileiſkeje ſobu do
Jėruzalema<marginalia>♣Mth.♠ 27, 60.</marginalia> pżiſchwo; ƀez témi bė
Marja Madlena, ha hiżcże jena druha Marja; wėſczi jo teiż Marja ta
Jézuſowa Macż pżi téchlei Żónſkich bówa. Telei Żónſke tam napżecżo tomu
Hrowei ſeidżachu, ha pżiladuwachu,<marginalia>♣Mr.♠ 15, 47.</marginalia>
dże ßo te Cżėwo kwadże; wone wobladachu tón Hrow, ha kah te Cżėwo
powożene<marginalia>♣Lc.♠ 23, 55.</marginalia> bó. Ha potém ßo wrócżichu
do Jėruzalema na ſwoju Hozpodu, ha nėt bė ta jich Staroſcz ſebi
pżihotuwacż <pb n="409"/>woſobne Zela ha woṅate Wodé, z kotrémiż te
Jėzuſowo Cżėwo wużawbuwacż habé wubolzomicż Móſłe mėjachu; tola pak pżez
tón Sabbath wone wotpotżuwachu haſẇecżachu, kaiż wo Moyzeſowém Zakoṅu
pżiporutżene bė.

Nazaitra pak po tém Dṅu toho Pżihotuwaṅa,<marginalia>♣Mth.♠ 27,
62.</marginalia> t. r. Sobotu rano zeṅdżechu ßo cżi Wóſchi-Me̓ſchnikoẇe
ha Varizeeṙo k Pilatei, ha prajachu: Kṅeże, mó ſmó ßo dopómnili, zo tón
Zaẇednik, hacż wón hiżcże żiwé bė, prajiw jo: Po tzjóch Dnach budu ja
zas hoṙeſtanécż. Pżikazai tohodla tón Hrów wobwarnuwacż hacż na rzecżi
Dżeṅ, zo tṙebai cżi joho Wutżowniczé noczé ṅepżiṅdu, ha kranu joho, ha
ṙeknu tomu Ludei: Wón jo wot Mordwéch hoṙeſtanéw; ha budże ta poſłeṅa
Mólka hórſcha hacż ta prėṅa.

Pilatus jim ṙekné: Wo macże tu Wachu, ja wam téch mojich Wojakow, kiż
joho ſu k Sṁercżi ẇedli, wo waſchei Moczé woſtaju, dżicże, wobwarnuicże,
kaiż ßami nailėṗe wėſcże. Ha woni dżėchu, ha wobwarnuwachu tón Hrów z
wojerſkej Wachu, ha zazégluwachu tón Kaṁeṅ.

Tón Hrów jo bów jena do Skawó z Boka wurubana Pincza habé Komora, kotraż
bė nutzi zas do dwej Komorkow rozdżėlena. Ta prjótṅa prėṅa Komorka bė
wot Raṅa k Ẇetżoru dowha ṗecż Wóchcżi ƀez Bėrtélka, ha wot Pówṅa k
Pównoczé ſchėroka pówpjata Wóchcżi. Te Durje <pb n="410"/>nutz bėchu wot
Raṅa, pówżtwórta Wóchcżi wóſoke, ha teiż rumne. Z tejelei prėṅeje
prjótṅeje Komorki pżiṅdże ßo do teje druhehe zadṅeje Komorki, kotraż bė
jenoi tzi Wóchcże dowha wot Raṅa k Ẇetżoru, ha żtéri Wóchcże wóſoka. Te
Duricżka, z teje prjótṅeje do teje zadṅeje Komorki bėchu mólicżke, jena
żtéri-raṅta Dżėra dobre pówdra Wóchcża wóſoka, ha lėdém Wóchcż ſchėroka.
Déż z tejlei Dżėru ßo nutzpżiṅdże do teje zadṅeje Komorki, bė na prawu
Ruku k Pównoczé jene powóſchene Mėſto, kaiż Wawa habé Khonopei, ſcho
kaṁeṅte z teje Skawó tak wudżėwane. Talei Wawa pżez czéwu Komorku
dżėſche wot Raṅa k Ẇetżoru, ha bė, kaiż ta Komorka, dowha tzi Wóchcże;
ſchėroka pak bė pówdra Wóchcżi, ha wóſoka, t. r. wot Dna hoṙewuzbėṅena
nėżto pżez pówdra Wóchcżi. Ha telei Mėſto jo tón Lėhw habó te Wożo, na
kotreż jo te Jézuſowo Cżėwo wotpowożene bówo, z Wowu k Raṅu, ha z
Nohomai k Ẇetżoru, tak, zo te tam leiżacze Cżėwo k Ẇetżoru ladawo jo.

Cżi ſẇacżi Sczenikoẇe, déż rétża wot toho do Duṙi pżiwalenoho Kaṁeṅa,
ruṅe won ṅedopraja, hacż tón Kaṁeṅ jo bów zwalené do téch prėṅich
wonkocżnéch Duṙi, habé do téch druhich znutznitéch Duricżkow. Ze wſchoho
pak ßo tola pokaże, zo te prėṅe wonkocżne wilke Durje ſu tżiſcże
wotżiṅene woſtawo; te znutznite Duricżka pak, to rėka, ta Dżėra, z
kotṙeju z teje prjótṅeje do teje zadṅeje Komorki ßo pżiṅcż mėjeſche, jo
bówa zaſadżena z tém Kaṁeṅom, kotréż na żtéri Rané wottżeſané ha tak
zpoſuwané bė, zo tu Dżėru powṅe wuṗelṅeſche, hako bó zamuruwana bówa;
potaikim żanoho druhoho Zaẇeraṅa, habó dṙeẇanéch Duricżkow tṙeba ṅebė.
Tónlei Kaṁeṅ ſu cżi Żidowſczé Wóſchi zazégluwali, ha, kaiż nėkotzi za to
dżerża, wonku wot jeneje Stroné k druhei z Ṙecżazom pocżanéli.

Pokazuwar Jézuſowoho Cżerpeṅa.

Lubuẇeſch té Jėzuſa, tak zmėjeſch teiż te joho Cżerpeṅo tżaſto pżi ſebi
powopominacż. Telei Wopominaṅo budże cże wot Rėchow wotdżerżuwacż, wo
tebi tu Luboſcz ha Dowėrnoſcz k Jėzuſei zkrucżecż, ha tu twoju Wutrobu
cżi wokżeẇicż.

Te Jézuſowo Cżerpeṅo wopominacż pak lóżije pżiṅdże <pb n="411"/>Tomu,
kiż je wė, wo kotrei Żtundże Jézus To habé Tamo tżiniw ha cżerṗew jo.
Lei da te Żtundé po Réncżku:

Zelené Żtwórtk na Ẇetżor

W ſcheſczich jo Jézus ze ſwojimi Japożtowami pżiſchow do toho hóſtnoho
Domu te jutrowne Jeṅo jéſcz.

W ſédémich jo tém Japożtowam Nohi mów.

W woſémich jo tón naiſẇ. Sakrament poſtajiw.

Po dżeẇecżich jo wonſchow do teje Zarodé.

W dżeſatei ha jėdnatei Żtundże jo ßo tzi krótż modliw, jara rudżiw, ha
Krei pocżiw.

Wo dwanatei Żtundże jo wot Judaſcha pżeradżené, ha wot téch wupóſuwanéch
Wójeṙow wupżijaté bów, ha ẇedżené naipṙedé k Annaſei, ha potém k tom’
Khaivaſei. Po Pównoczé

W prėṅei Żtundże jo wo tei Radże ſudżené, ha k Sṁercżi zaſudżené.

W dwėmai jo tém Swużownikam k wobwachuwaṅu podaté, ha wot toholei
wólbérnoho Paku ṅewuſtatṅe pżeſczėhané hacż do Raṅa tzi Żtundé dowho.

Po ṗecżich rano zas hiżcże jón do teje Radé ẇedżené. Te joho Zaſudżeṅo
bó wobkrucżene, ha woni joho ẇedżechu k Pilatei.

W ſédémich Pilatus joho k Herodeſei póſuwa; Herodes pak joho hako Noru
zas póſuwa.

W woſémich jo ſchwikané ha z Cżerṅemi krónuwané.

W dżeẇecżich wot Pilata tém Żidam pokazané, ha potém k Sṁercżi toho
Kżiża wotſudżené.

W dżeſacżich jo ſebi tón Kżiż won ṅes.

W jėdnacżich ſu jomu te ze Żowdżom namėſchane Wino dawali, tu Draſtu z
ṅoho torhali, ha joho na tón Kżiż pżibijeli.

Do dwanacżich jo Jėzus na Kżiżu wiſaw, jo wo ṅewuṙeknitéch Boloſczach
pżez tzi Żtundé ziwé zwoſtaw, ha ſédém krótż rétżaw.

W tzjóch popówṅu jo toho Ducha podaw.

W żtéṙoch jo ta joho Strona wotewṙena.

W ṗecżich jo te joho Cżėwo do Hrowa ṅeſene.

Rozwutżeṅcżko za Ṅewutżenéch.

Jėzus jo na Kżiżu woprawdże wumṙew, to rėka, ta joho cżwojetża Duſcha jo
z toho joho Cżėwa wuſtupiwa. Ta <pb n="412"/>joho bóizka Majeſtoſcz pak,
habé ta druha Parſchóna teje naiſẇacżiſcheje Trojiczé —, ta jo
zjenoſczena zwoſtawa z tej wuſtupenej Duſchu, ha teiż zjenoſcżena
zwoſtawa z tém nėt mordwém Cżėwom, kotreż tohodla ṅemóżeſche tei
Hinitoſczi podcżiſṅene bócż, ha teiż ṅejo żaṅeje taikeje Wóṅe wot ßo
dawawo, hako druhe Cżėwa.

Ta z Cżėwa wuſtupena Duſcha jo, kaiż wo tei Wėṙe zpėwamó, k Helam
deleſtupiwa, to rėka, jo pżiſchwa k tém Duſcham téch wotemṙetéch
Zprawnéch, te jo zẇeſeliwa ha wozbóżnoſcziwa z tém Pokazaṅom teje
ſwojeje bóizkeje Jaſnoſcze, ha tak jo tu Prėdkhelu pżewobrocżiwa do
Paradiza, kaiż Jėzus tomu Mordarei ſlubiw bė: Dżentz budżeſch zo mnu wo
Paradizu. Jo teiż k wėṙeṅu, zo ta Jėzuſowa Duſcha teiż tón Tżiſcż
wopótawa, ha te tedém tam zadżerżane Duſche ſchitke wumóżiwa jo. Tém
Zatamaném wo tei Heli pak żadén Tróżt ṅejo pżipanéw, hale te jich
zprawne Zatamaṅo jo wobkrucżene.

Ta Jėzuſowa Duſcha jo wo tei Prėdkheli woſtawa na ſedém ha tziczécżi
Żtundow, te Cżėwo pak wo tém Hroẇe poleiżawo na żtéri ha tziczécżi
Żtundow. Pżetoż hacżruniſch wo tém ſẇatém Sczeṅu ṅejo ruṅe won pomėṅena
ta Żtunda, wo kotrei Jėzus Ṅedżilu rano hoṙeſtanéw jo, tola zẇetżoh
ſchiczé Piſma-Rozomni za to dżerża, zo jo ſtanéw zkrótka pṙedé Switaṅa,
to rėka, rano woko żtérjoch.

Déż pak hewak ßo praji: „Jėzus jo tzi Dné w Hroẇe leiżaw, to ṅejo k
zrozeṁeṅu wot tzjóch pownéch Dnów, hale taklei: Tón Kóncz habé poſłeṅe
Żtundé Pjatka ſu rachnuwane za tón prėṅi Dżeṅ. Sobota jo tón druhi Dżeṅ.
Tón Zpotżatk habé te prėṅe Żtundé Ṅedżiłe ſu rachnuwane za tón tzecżi
Dżeṅ.

Żtwórté Staw.

Jėzuſowo Hoṙeſtacżo, Do-Ṅeƀes-Zpėcżo.

130. Polazuwaṅo.

Żónſke k Hrowei pżiṅdu.

Ha déż tón Sabbath ßo pominéw bė, Marja<marginalia>♣Mr.♠ 16,
1.</marginalia> Madlena, Marja ta Jakubowa Macż, Salome, <pb
n="413"/>Joanna, ha hiżcże nėkotre druhe Żónſke<marginalia>♣Lc.♠ 24,
10.</marginalia> nakupichu ſebi woṅatéch Zelow ha Wodow, zo bóchu ſchwo
te Jėzuſowo Cżėwo wubolzomicż habé wużawbuwacż. Ha wo tém prėṅim Dṅu
Tédżeṅa t. r. Ṅedżilu nédém rano zaje, hacż hiżcże<marginalia>♣Jo.♠
20, 1. ♣Mr.♠ 16, 2.</marginalia> Tżmicżka bė, wondżėchu, ha dóṅdżechu k
tomu Hrowei, déż te Swónczo ruṅe zezkhadżawo bė. Wone ſebi duczé ƀeſobu
rétżachu: Żtó budże nam tón Kaṁeṅ wot toho Hrowa Duṙi wotwalicż?

Tón Żidowſki ſẇaté Sabbath k ſwojomu Kónczei dóṅdże Sobotu ẇetżor ze
Swóncza-Zkhowaṅom. Tedém zmolom ſebi te Żónſke kupuwachu ha pżihotuwachu
te woṅate Wėczé, noczé romadże zwoſtachu, ha na Raṅo zaje wondżėchu, te
Jėzuſowo Cżėwo po tedémſchim Waſchṅu wubolzomicż; ha tak Toho, kotrohoż
żiwoho jara bėchu zaṅcż mėwo, nėt teiż mordwoho tżeſcżachu. Wone dṙe
bėchu Pjatk pżed Ẇetżorom widżawo, zo Jozev ha Nikodemus te Cżėwo hiżo
wubolzomiwoi ſtai, hale z Kwatkom; tak czéchu wone te ſwoje teiż
ztżiṅicż, ha nėt z dobrej Kwilu je hiżcże jón bóle ha lėṗe wubolzomicż.

Talei jich dobra Wutroba dė Bohu zpodobna; tola pak telei jich
Prėdkmėcżo pżeradża, zo ta jich Wėra na Jėzuſowo Zas-Hoṙeſtacżo jo jara
ſwaba bówa. Ha tohodla S. Marja ta Macż Jėzuſowa ṅejo k ṅim ßo
ztowarſchiwa; dokelż wona na wėſte wėṙeſche, zo Jėzus na tón tzecżi Dżeṅ
zawėſczi hoṙeſtanécż budże.

Telei Żónſke bėchu tón Sabbath ſẇecżiwſchi wonṅepżiſchwo, ha tak jim
wėdomo ṅebė, kah cżi Żidowſczé Wóſchi Sobotu rano tón Hrów zazégluwali,
ha z wojerſkej Wachu wobſadżili bėchu; pżetoż, débėchu wone to ẇedżawo,
bė jim te Zazégluwaṅo ha ta wojerſka Wacha jacz Staroſcze tżiṅiwa, déżli
tón Kaṁeṅ.

Ḃeztém bė Jézus na Raṅo pżed Switaṅom hiżo hoṙeſtanéw, ha z toho Hrowa
wuſchow, tak, zo tón Hrów zawṙené, ha tón Kaṁeṅ zazėgluwané woſta;
runiſch kaiż jo pṙedé wo tém ſwojim Narodże z toho macżernoho Żiwota
wuſtupiw tak, zo tón Żiwot ṅejo powotewṙené, ha potém k tém Wutżownikam
dói Stwu nutzſtupiw, tak, zo te Durje ṅeiſu powotżiṅene.

<pb n="414"/>

Po Kwili, hacż Jézus z toho Hrowa wuſchow bė, zo te joho Hoṙeſtacżo bó
teiż wozjawnoſcżene bówo, ſta ßo<marginalia>♣Mth.♠ 28, 2.</marginalia>
jene ſélne Zarżeṅo teje Zemje; pżetoż jedén Jandżel toho Kṅeza z Ṅebja
ſtupi, ha pżiſtupiwſchi wotwali tón Kaṁeṅ wot toho Hrowa Duṙi, ha poſéné
ßo na ṅón. Te joho Woblitżo be̓ kaiż tón Bóſk, ha ta joho bėwa Draſta ßo
poſwėtleſche kaiż tón Snėj. Cżi Waichtaṙo z Bojoſcze ßo pżeſtróżachu, ha
bóchu pomoṙeni, kaiż Mordwi k Zeṁi padachu.

Potém pak, hacż zas k ſebi pżiſchli ha ßo zṙebali bėchu, ſu ſnadṅe
rozcżėkali, ha nėkotzi tam po Bokach zadé Pwotow ßo zkhowali; tak te
Żónſke jich tam pżi tém Hroẇe ṅenatṙechichu.

Hacż te Żónſke k tomu Hrowei dóṅdżechu, tam poladaiſchi<marginalia>♣Mr.♠
16, 4.</marginalia> — doladachu ßo, zo tón Kaṁeṅ wotwalené jo; pżetoż
wón bė jara wilki. Ha wone nutzdżėchu do toho Hrowa, t. r. do teje
prjótṅeje Komorki, ha tam wuladachu jenoho Modżentza, kiż na prawu
Stronu ſeidżeſche na tém wotwaleném Kaṁeṅu, ha bė z bėwej ſwėtliwej
Draſtu nawobletżené, ha jara ßo ſtróżichu. Tón Jandżel
jim<marginalia>♣Mth.♠ 28, 5.</marginalia> prajeſche: Ṅeſtróżeicże ßo ha
ṅebóicże ßo wó; ja je wėm, wó pótacże Jézuſa Nazareiſkoho toho
kżiżuwanoho. Tón jow jacz ṅejo; pżetoż wón jo hoṙeſtanéw, kaiż wón wam
to pṙedé prajiw jo. Póicże, woleicże te Mėſto, dżeiż bėchu woni joho
powożili, ha dżeiż tón Kṅez poleiżaw jo. Ha kwataiczé dżicże ha poẇeſcże
to tém joho Wutżownikam,<marginalia>♣Mr.♠ 16, 7.</marginalia> ha woſobṅe
Pėtérei, zo wón jo hoṙeſtanéw, ha pṙedé was budże wón wo Galileiſkei;
tam budżecże wó joho widżecż, kaiż wón wam je prajiw jo.

Cżi Wutżowniczé bėchu zẇetżoh’ ſchiczé Galilejeṙo, ha do Galileiſkeje
mėjachu woni ßo wrócżicż po wodżerżanei jutrownei Sẇatocżnoſczi, kotraż
woſém Dnów warnuwaſche.

<pb n="415"/>

Jėzus bė jim pżed ſwojei Sṁercżu ſlubiw: Po mojim Hoṙeſtacżu ja pṙedé
was do Galileiſkeje póndu, Math. 26, 32. Wo Galileiſkei bėchu woni, kaiż
tomu ṙecz doma pola ſwojich Pżecżelow ha Znatéch, bóle ƀez Staroſcze;
tam móżachu ßo romadu zkhadżuwacż, déż, dżeiż, ha kaiż jim ßo lubeſche.
Wo Jėruzaleṁe pak bėchu kaiż tomu ṙecz wo Czuzƀe; woni ſtaroſcziwi
tżepotachu z Bojoſcze pżed témi Żidowſkimi Wóſchimi. Tak da jim Jėzus
ſlubi „wo Galileiſkei zas k nim pżiṅcż, tam z dobrej Kwilu z nimi ßo
dorétżecż, ha ſcho, żtoż tṙeba budże, jim doprajicż.

Dokelż pak woni z teje Jėzuſoweje Sṁercże jara bóchu zrudżeni ha
zmóleni, tohodla tón dobrocżiwé Jėzus, tak ṙecz do Tżaſa, hiżcże wo
Jėruzaleṁe, ha to zmolom tón prėni Dżeṅ, jich na Kwilu wopóta,
potróżtuwa, ha zẇeſeli; hako zkoro pojedane budże.

Te Żonſke na te Kazaṅo toho prėṅoho Jandżela „póicże<marginalia>♣Lc.♠
24, 3.</marginalia> woleicże te Mėſto” nutzzaṅdżechu do teje zadṅeje
Komorki, ha ṅenamakachu tam toho Kṅeza Jėzuſa Cżėwo. Déż pak wone na to
wo ſwojei Wutroƀe zrażene ha ſtaroſcziwe bėchu, lei, da ſtejeſchtai pżed
nimi dwai Muzkei wo ſwėtliwéch Draſtach. Te Żónſke ßo ſtróżichu, ha
pokhilichu te ſwoje Woblitżo k Zeṁi; wonei pak k nim prajeſchtai: Żto wó
toho Żiwoho ƀez témi Mordwémi pótacże? Wón ſchak jow ṅejo, wón jo
hoṙeſtanéw. Dopómṅcże ſchak ßo, kah wón wam rétżeſche, hacż wón hiżcże
wo Galileiſkei bė, prajiczé: Tón Séhn toho Cżwojeka dérbi Cżwojekam
Rėſchnikam do Rukow podaté, ha kziżuwané bócż; ha na tzecżi Dżeṅ budże
wón hoṙeſtanécż. Ha te Żónſke ßo dopómṅichu na te Jėzuſowo Swowa.

Ha wone zpėſchṅe z toho Hrowa wuṅdżechu<marginalia>♣Mth.♠ 28,
8.</marginalia> z Bojoſczu ha teiż z wilkej Ẇeſowoſczu, ha bėiżachu to
tém Jėzuſowém Wutżownikam wopojedżecż.<marginalia>♣Mr.♠ 16,
8.</marginalia> Duczé po Pucżu Nikomu nitżo wot toh’ ṅeprajachu; <pb
n="416"/>pżetoż wilka Rózwa bė je pżėwzawa,<marginalia>♣Lc.♠ 24,
9.</marginalia> ha wone ßo bojachu. Tém jėdnacżim Japożtowam pak, ha
ſchitkim druhim Wutżownikam wupojedachu wone ſchitko to, żtoż pola toho
Hrowa widżawo ha ſwóſchawo bėchu. Hale te jich Pojedaṅa zdachu ßo
témſamém wupo Bacża, ha woni jim ṅewėṙachu. Marja Madlena k Pėtéri ha k
Janei ṙekné:<marginalia>♣Jo.♠ 20, 2.</marginalia> Tak ſu toho Kṅeza z
toho Hrowa pṙeicżzali, ha mó je ṅewėmó, dże joho powożili ſu.

Na te prėṅe Wozjeẇeṅo téch Jandżelow, ha na téchſaméch prėṅe Póſwo wot
Jézuſowoho Hoṙeſtacża, te Żónſke hiżcże ßamo praẇe ṅewėṙachu. Wone bėchu
zmólene, powne Stracha; te ſwóſchane dobre Póſwo je dṙe jara zaẇeſeli,
tola pak ſchelake Pomóſleṅa wo jich Woẇe ßo pżekżiżnwachu. Hako k Pż.
„Kah ſtraiż jo Nėchtó te Cżėwo wotṅes —? Kah ſtraiż mówo to, żtoż mó
widżawo ha ſwóſchawo ſmó, ha za Jandżelſke Wozjeẇeṅo mamó, kah ſtraiż
mówo to nėkaike Słeṗeṅo bócż —? Ha nėt, déż cżi Wutżowniczé, kotréchż
wone hako Muzkich za rozomniſchich mėjachu, te jich Pojedaṅa ruṅe won za
wupo Bacża wuznachu, nėt ta jich Wėra hiżcże bółe woſwabi. Ha tohodla
Madlena prajeſche: Woni ſu toho Kṅeza pṙeicżzali rc. Hako bó prajiwa:
Ṅech ſu teiż te naſche Pojedaṅa wot widżanéch ha ſwóſchanéch Jandżelow
wupo Bacża, ṅech jo ze wſchim druhim, kaiż cze; tak ẇele jo tola wėſte:
te Cżėwo jo z Hrowa pṙeicż, dże pak jo, to mó ṅewėmó.

131. Polazuwaṅo.

Pėter ha Jan k Hrowei bėiżitai.

Na to Pėtér ha Jan wondże̓ſchtai, ha pżiṅdżeſchtai<marginalia>♣Jo.♠ 20,
3.</marginalia> k tomu Hrowei. Wonei woboi romadże be̓iżeſchtai, hale Jan
Pėtérei do Prėdka zabėiża, ha wón tón pre̓ṅi k tomu Hrowei dobėiża. Ha
wón ßo zkhiliwſchi z témi nizkimi Duricżkami do teje zadṅeje Komorki
nutzladaſche, ha widżeſche tam leiżacze te Rubé, do kotréchż bė te
Jézuſowo Cżėwo wuzawalane ha wujazane bówo; tola pak nutzṅeṅdżeſche.

<pb n="417"/>

Ḃeztém teiż Séman Pe̓tér za nim dóṅdże; ha tón nutzdżėſche do toho Hrowa,
ha widżeſche tam te Rubé powożene. Ha te Rubiżko, z kotrémż ta Jėzuſowa
Wowa bė wobjazana bówa, te ṅebe̓ powożene z témi druhimi Rubami ha
Wobwijakami, hale romadu zawalene na jeném druhim Blaku woſeƀe
leiżeſche.

Nėt teiż Jan, kiż bė pre̓ṅi ktomu Hrowei pżiſchow, nutzzaṅdże; ha wón je
widżeſche, ha we̓ṙeſche, zo wėrno jo, żtoż bė Marja Madlena prajiwa, zo
te Cżėwo pṙeicż jo. Pżetoż wonei hiżcże ṅerozeṁeſchtai toho Piſma, zo
Je̓zus wot Mordwéch ſtanécż dérbi.

Ha wonei zas woteṅdżeſchtai na ſwoju Hozpodu kſwojim Towarſcham do
Mėſta. Ha Pėtér<marginalia>♣Lc.♠ 24. 12.</marginalia> pżiſebi ßo
zpodżiwaſche na tém, żtoż ßo ſtawo bė.

Zo te Rubé, te Wobwijaki, ha te Rubiżko, tak ṙeṅe rjadṅe zkwadżene,
kóiżde na ſwojim Mėſcże leiżeſche —, z toho zjawṅe ßo pokazuwaſche, zo
te Cżėwo ṅejo dże drudże pżenoſchuwane, ẇele ṁeṅe ṁeltżo kraṅene. Pżetoż
cżi Pżenoſchuwaṙo bėchu je taike, kaikeż bė, do Rubow wuzawalane
pżeṅeſli; ha Paduch ſebi teiż wėſczi ṅebė taikeje zbótneje Próczé
tżiniw, te Rubé ha Wobwijaki, kiż toho wużawbuwanoho Cżėwa ßo dżerżachu,
ha kṅomu zlėpene bėchu, wotwijecż, pṙeicż torhacż, te Rubiżko woſebe
romadu zawałecż. Móże bócż, zo Jan tolei pżi ſebi rozpómṅſchi —, jo
potżaw wėricż, zo dṙe Jėzus tola woprawdże hoṙeſtanéw jo.

Jėzus ßo wopokaże Maṙi Madleṅe.

Hacż Pėtér ha Jan ktomu Hrowei wonbėiżeſchtai, Marja Madlena ha te druhe
Żónſke teiż za nimai zas wondżėchu. Déż pak Pėtér ha Jan wot toho Hrowa
zas do Mėſta ßo wrócżiſchtai, Marja Madlena lutkaſama pola toho Hrowa
zawoſta, te druhe Żónſke pak pomólcżku za nimai ßo cżeṅechu.

Marja Madlena wonku wo tei prjótnei Komorczé<marginalia>♣Jo.♠ 20,
11.</marginalia> ſtejeſche pżed tém Hrowom, ha popwakuwaſche. Tak
popwakuiczé zkhili ßo, ha do toho Hrowa <pb n="418"/>nutzpolada z témi
nizkimi Duricżkami, ha wulada dwej Jandżelow wo be̓wéch Draſtach, kotreiż
ſeidżeſchtai jedén pola Wowé, ha tón druhi pola Nohow, tam, dżeiż te
Je̓zuſowo Cże̓wo bė leiżawo. Ha wonei k ni ṙeknéſchtai: Żónſka, żto
pwatżeſch? Wona wotmoji: Mojoho Kṅeza ſu pṙeicżzali, ha ja ṅewėm, dże ſu
joho powożili.

To wupraiſchi, wobrocżi ßo wona dozadé, dokelż pótné, zo Nėchtó zadé
ṅeje ſteji; ha wona wulada Jėzuſa tam wo tei prjótnei Komorczé
ſtejaczoho, ṅeẇedżeſche pak, zo to Jėzus jo. Jézus k ni ṙekné: Żonſka,
żto pwatżeſch? Koho pótaſch: Wona mėṅiwſchi, zo to jo tón Zarodnik, t.
r. tón Dżėwacżer ha Wobſtaricżer teje Zarodé, prajeſche kṅomu: Kṅeże,
ſé-li té joho pṙeicż wotṅes, pójes mi, dże ſé joho wotpowożiw, ha ja czu
ſebi joho wzacż.

Jézus ßo kußacżk dlijeſche na to ji wotmojicż, ha
ƀeztém<marginalia>♣Jo.♠ 20, 16.</marginalia> ßo wona wot ṅoho
wotwobrocżi. Potém Jėzus z tej ſwojej ſwódkei ji deṙe znatej Rétżu na
nju zarétża: Marja! Nédém wona joho z teje Rétże zpózna, ha k ṅomu ßo
wobrocżiwſchi prajeſche: Rabboni, to jo, Mói Miżtéṙe! Ha dele panéwſchi,
potża tei joho Nozé wokoſchuwacż.

Jėzus ji prajeſche: Ṅepżimai ṁe, pżetoż ja hiżcże ṅeiſém hoṙezpėw k
mojomu Wótſczei. Hako bó prajiw: Ṅekomdż ßo nėt z tém Wokoſchuwaṅom
mojich Nohow, k tomu jo Tżaſa doſcz, ja hiżcże żtérczécżi Dnów na Zeṁi
woſtanu, ha té budżeſch ṁe hiżcże jacz krótż widżecż; nėtkoi pak kwatai
tém mojim Wutżownikam, kotréchż ja kaiż Bratrow lubuẇu, doṅeſcz te
ẇeſowo Poẇeſtwo, zo ṁe widżawa, ha zo mnu rétżawa ſé. Dżi k témlei mojim
Bratram, ha prai jim woto mṅe: Ja ſém na tém, hoṙezpe̓cż k tomu mojomu
Wótſczei, kotréż teiż tón waſch Wótſcz jo, ha k mojomu Bohu, kiż teiż
tón waſch Bóh jo.

<pb n="419"/>

Tak Je̓zus, déż wón tón pre̓ni Dżeṅ Tédżeṅa<marginalia>♣Mr.♠ 16,
9.</marginalia> rano hoṙeſtanéw be̓, naipṙedé ßo wopokaza Marji Madleṅe,
zkotrejeż bė wón ſédém Djabowow wuhnaw. Te z Madlené wuhnate ſédém
Djabowé ſu te ſchelake wilke Rėchi, z kotrémiż wona pṙedé nėdé bė
zapanczana bówa, kotreż pak pżi Jėzuſowémai Nohomai wopwakawa, ha wodate
krédwa jo. Móże pak tola teiż bócż, zo woprawdże jo teiż na ſwojim Cżėłe
wot téch zwéch Duchow wobſéṅena pobówa, ha wot Jėzuſa wumóżena.

Jézus ßo wopokaże tém Żónſkim.

Marja Madlena, potém hacż Jėzuſa woladawa ha z nim porétżawa bė, ha
Jézus ji zas ßo zubi, ẇeſowa zpėſchṅe bėiżeſche za témi druhimi
Żónſkimi, kiż bėchu pṙedé ṅeje wot toho Hrowa woteṅſchwo, ha wo ſwojei
ſtaroſcziwei Zrudoƀe pomólcżku krotżachu. Wona je dóſcżeże, ha
pojedaſche jim, zo Jėzuſa woladawa jo.

Déż nėt te Żónſke romadże dże̓chu to tém Wutżownikam<marginalia>♣Mth.♠
28, 9.</marginalia> wopojedżecż, leicże, Jėzus jim napżecżo pżiṅdże, ha
ṙekné: Bódżcże powitane, zẇeſelcże ßo! Ha wone joho zpóznaiſchi,
pżiſtupichu, zapżimuwachu tei joho Nozé, ha k ṅomu ßo modlachu. Je̓zus
jim prajeſche: Ṅebóicże ßo, dżicże, wopojeſcże to tém mojim Bratram, zo
bóchu do Galileiſkeje woteṅſchli, ha tam budża ṁe widżecż.

Pżiṅdże Marja Madlena, ha pojedaſche tém<marginalia>♣Jo.♠ 20,
18.</marginalia> Wutżownikam, zo jo toho Kṅeza widżawa, ha zo wón ji to
ha to prajiw jo. Woni pak bėchu<marginalia>♣Mr.♠ 16, 10.</marginalia>
zrudni ha wo Żawoſczi; ha déż ſwóſchachu, zo Jėzus zas żiwé jo, ha zo
wona joho jo widżawa, ṅewe̓ṙachu ji.

Zawėſczi ſu teiż te druhe Żónſke pojedawo, kah ſu Jézuſa duczé na Pucżu
woladawo. Hale cżi Wutżownikoẇe jim teiż ṅewėṙachu; woni mėṅachu, zo tém
Żonam nėżto jo ſo zedżawo, habé zo wo Woẇe zmólene ſu.

Żidża wobtékaja téch Waichtaṙow.

Ḃeztém ne̓kotzi wot téch Waichtaṙow, kiż<marginalia>♣Mth.♠ 28,
11.</marginalia> <pb n="420"/>ſnadṅe zprėṅa tam wo tei Zarodże z
Bojoſcze ßo zkhowali, ha wot nazdala pżiladuwali bėchu, żto pola toho
Hrowa dale ßo ſtawa, potém pak, hacż Pėtér, Jan, ha te Żónſke ſchė
pṙeicż bėchu, teiż ſami tón wotewṙené Hrów wobladali ſu, pżiṅdżechu do
toho Me̓ſta, ha wupojedachu tém Wóſchim-Mėſchnikam ſchitko, żtoż ßo ſtawo
bė.

Cżi Wóſchi-Me̓ſchnikoẇe do Radé ßo zeṅdżechu z témi Starſkimi, ha
potémhacż ſebi zradżili be̓chu, dachu tém Wojakam doſcz na doſcz Ṗeṅez,
ha prajachu jim: Praicże wó taklei: Cżi joho Wutżownikoẇe ſu noczé
pżiſchli, ha ſu joho kranéli, hacż mó ſpjachmó. Ha budże-li to pżed toho
Bohota pżiṅcż, zo wó ſpali ſcże, ha joho wotṅeſcz dali, mó ßami czemó
joho narétżecż ha tak zpokojicż, zo wó ƀez Żtravó woteṅdżecże.

Cżi Wojaczé wzachu te Ṗeṅezé, ha tżiṅachu, kaiż mėjachu wukazane. Ha
talei Rétż jo ƀez Żidami roznoſchuwana hacż do dżentziſchoho Dṅa. To tón
ſẇaté Sczenik piſaſche, pozdacżu ſédém Lėt po Jėzuſowém Hoṙeſtacżu; ha
tedém cżi Żidża, dokelż prėcż ṅemóżachu, zo bó te Cżėwo z Hrowa pṙeicż
ṅebówo, prajachu: „Wone jo kraṅene.

Kóiżdomu pak tón ſwói ſtrowé Rozom ßam taklei praji: Su cżi Wojaczé
woprawdże ſchiczé tak krucże ſpali, zo nitżo ſu ṅepótnéli, kah da móli
ẇedżecż, dże jo te Cżėwo woſtawo? Su pak je pótnéli, pżetżo ṅeiſu
wobarali —? Ḃeztém to tém, tedém hiżcże z Bojoſcze tżepotaczém,
Wutżownikam żeni haklei do Móſlow pżiſchwo ṅejo, pżez tu wojerſku Wachu
ßo zważicż, tón zazégluwané Hrów hoṙewamacż hicż.

Cżi Wojaczé te Ṗeṅezé radżi woznéwſchi, ſu dṙe Ludżom rétżeli, kaiż
mėjachu wukazane; Pilatei pak tola, ha ſnadṅe teiż Druhim po Boku ſu
teiż to pojeli: „Mó ſmó Ṗeṅezé krédli, zo dérbimó tak ha tak prajicż.

Pilatus jo potém do Roma piſaw, ha tomu tedémſchomu Kheiżorei, kiż
Tiberius rėkaſche, ſchitko, żtoż z Jézuſom ßo ſtawo bė, wėdomo ztżiniw.
Kheiżor Tiberius jo tulei <pb n="421"/>Wėcz tei Rómſkei Radże k
Roſudżeṅu podaw. Témlei Pohanam, kiż do téch Dobrotow ha Lóżtow toholei
Swėta zalubuwani bėchu, ta Jézuſowa Wutżba na tón jich Póſk ṅebė. Tak
jim ta Wėdomoſcz ha te Pżepokazaṅo, zo Jézus woprawdże hoṙeſtanéw jo,
dale żanoho Wużitka ṅepżiṅeſe. To pak mėjeſche tola tón ſwói Wużitk za
tu Jézuſowu Czérkei.

Pżetoż, kaiż dowho hiżcże Pilatus wo Żidowſkei Bohot zwoſta, na żtéri
Lėta, ṅewėṙachu ſebi cżi Żidowſczé Wóſchi téch do Jézuſa Wėriwéch tak
ſuroẇe pżimacż, hako jich pżimali bėchu, ṅebėchu-li toho Bohota ßo
bojeli. Ha teiż Kheiżor Tiberius jo zakazaw téch do Jézuſa Wėriwéch teje
jich Wėré dla wobzkorżecż. ♣Tertullian. apol. C.♠ 5. ♣Euſeb. hiſtor. l.♠
2. ♣C.♠ 2.

Tak ta Jézuſowa Czérkei zmolom pżi Prėdku zkeriſcho Koṙeṅe nadobó, ha te
Kżeſczianſtwo ßo rozmnohoſcżeſche. Déż pak za żtéri Lėta Pilatus tu
kheiżorſku Nadu zubi, ha wot ſwojeje Zaſtoinoſcze wotſadżené bó, ha wo
krótkim potém teiż tón Kheiżor Tiberius wumṙe, ṅejo tola Bóh teje
ſẇateje Czérkẇe wopużcżiw.

132. Polazuwaṅo.

Jézus ßo wopokaże dwėmai Wutżownikomai.

Tónſamé Dżeṅ dwai wot Jėzuſowéch Wutżownikow<marginalia>♣Lc.♠ 24,
13.</marginalia> dżėſchtai z Jéruzalema do jenoho Me̓ſtażka, kotreż bė
ſche̓ſczdżeſacż Honow, to jo pówtzecża Żtundé, wotleiżane, z Ṁenom
Emmaus.

Ha wonei ƀeſobu rétżeſchtai wot ſchoho toho, żtoż ßo z Jézuſom ſtawo bė.
Déż pak wonei tak ßo rozrétżuwaſchtei, ha jedén toho druhoho ßo
wupraſchuwaſchtei, zpżibliżi ßo Je̓zus, ha dżėſche z nimai. Wón pak ßo
jimai wopokaza wo<marginalia>♣Mr.♠ 16, 12</marginalia> jenei ṅeznatei
Żtawtnoſczi, ha jimai ßo zdaſche bócż jedén Czuzownik, kiż wot teje
jutrowneje Sẇatocżnoſcze z Jéruzalema zas domoi dżo. Pżetoż te jej’
Wotżi bóchu<marginalia>♣Lc.♠ 24, 16.</marginalia> zadżerżane, zo joho
ṅezpóznaſchtei.

Wón na ṅej’ zarétża: Kaike ſu to Rétże, kotreż wói duczé ƀeſobu matei,
ha ſtei zrudnei? <pb n="422"/>Jedén z Ṁenom Kleovas jomu wotmoji: Sé té
tón jenicżki Czuzownik, kiż té w Jéruzaleṁe ſé pobów, ha ṅewe̓ſch, żto
telei Dné tam ßo ſtawo jo? Hako bó ṙek: Schiczé, kiż tam bóli ſu, je
ẇedża, ha té ßam lutki je ṅewėſch? Wón jimai ṙekné: Żto da jo ßo ſtawo?

Wonei wotmojiſchtai: To dżė z Je̓zuſom Nazareiſkim, kiż be̓ jedén wilki
Proveta, móczné wo Skutkach ha wo Swowach, pżed Bohom ha pżede wſchim
Ludom; kah joho cżi naſchi Wóſchi-Mėſchnikoẇe ha Kṅeża ſu podali do
Zaſudżeṅa k tei Sṁercżi, ha ſu joho kżiżuwali. Mó pak ßo nadżijachmó, zo
wón tón Izraelſki Lud wumóżicż budże. Woni mėṅachu te tżaſne Wumóżeṅo
wot toho cżeżkoho Rómſkoho Podanſtwa. Ha wóſche ſchoho toho jo ne̓t
dżentza tón tzecżi Dżeṅ, hacż to ßo ſtawo jo. Snadṅe ßo wonei deṙe na to
dopómniſchtai, zo Jėzus prajiw bė: Na tzecżi Dżeṅ budu hoṙeſtanécż. Hale
wonei mėṅeſchtai, zo budże tón hoṙeſtaṅené Jézus zjawṅe pżede wſchim
Ludom ßo prėdkpoſtajicż, ha nédém te ſwoje hordozne Kraluwaṅo tuhdé na
Zeṁi zapotżecż. Ha dokelż to ßo ſtawo ṅebė, ha tón tzecżi Dżeṅ k Kónczei
dżėſche, tak ta jej’ Wėra ha Nadżija woſwaƀeſche.

Wonei hiżcże pżiſtajiſchtai: Su pak nam teiż nėkotre Żónſke wot téch
naſchich Zpodżiwaṅa ha Stracha natżiṅiwo; wone ſu do Swe̓twa pola toho
Hrowa pobówo, ha ṅeiſu toho joho Cżėwa namakawo; ha ſu pżiſchwo ha
prajiwo, zo ſu teiż widżawo jene Wozjeẇeṅo téch Jandżelow, kiż praja, zo
wón żiwé jo. Ha nėkotzi wot téch naſchich, ſu k tomu Hrowei ſchli, ha ſu
tak namakali, kaiż je te Żónſke prajiwo ſu; joho pak ṅeiſu widżeli.

Ha wón knimai prajeſche: O wó ſcże ƀez<marginalia>♣Lc.♠ 24,
25.</marginalia> Rozoma, ha ta waſcha Wutroba ßo komdżi we̓ricż <pb
n="423"/>ſchitko to, żtoż cżi Provetoẇe rétżeli ſu. Hacż da Kréſtus tón
ſlubené Meſias, po tém Pżipojeduwaṅu téch Provetow ṅedérbeſche ſcho
tolei cżerpecż, ha tak nutzhicż do teje ſwojeje Hordoznoſcze —? Ha
zpótżniwſchi wot Moyzeſa, pżeṅdże ſchitkich Provetow, ha wukwadże jimai
to, żtoż wo téch Piſmach wot ṅoho be̓ piſane.

Ha woni ßo zpżibliżichu k tomu Mėſtażku, dżeiż dże̓chu; ha wón tżiṅeſche,
hako bó dale hicż czéw. Ha wonei joho moczuwaſchtei k nimai na Hozpodu
hicż, prajiczé: Woſtaṅ pola nas, dokelż wone ßo k Ẇetżoru pżibliżuẇe, ha
tón Dżeṅ jo ßo hiżo nakhiliw. Te joho Swowa jimai jara ſwódſczé
ſwodżachu, ha wonei żadoſcżeſchtai dlėje na ṅoho poſuchacż.

Ha wón k nimai nutzzaṅdże. Ha wone ßo ſta, hacż wón z nimai za Blidom
ſeidżeſche, wza wón tón Kle̓b, pożonuwa, wamaſche, ha podawaſche jón
jimai. Ha te jej’ Wotżi bóchu wotewṙene, ha wonei joho zpóznaſchtei. Ha
nédém wón z jeju Wotżow ßo zubi. Ha nėt wonei ƀeſobu rétżeſchtai: Hacż
ta nai Wutroba wo namai ßo ṅezahoṙeſche, hako wón duczé po Pucżu k namai
rétżeſche, ha namai te Piſma wukwaduwaſche?

Na témailei Wutżownikomai tak praẇe na Piſmik ßo zwėrnoſczi te Jézuſowo
Wuprajeṅo „Dżeiż ſtei dwai romadże wo mojim Ṁeṅe, tam ſém ja ſreidża ƀez
nimai. Wonei wot Jėzuſa rétżeſchtai, wo tém ſwojim Zmóleṅu dṙe wuṗe ha
ṅelėṗe rétżeſchtai, tola pak deṙe mėṅeſchtai; tak Jéſus k nimai ßo
ztowarſchi, jej’ rozwutżi, ſwódſczé potróżtuwa. Déż Kżeſczieṅo wot
Jézuſa, wot bożoho Swowa ſebi pojedaja, ṅech bó teiż ta jich Wuſtoinoſcz
jara kuſcha bówa, ha potaikim te jich Pojedaṅa ẇele Duchṅebówo, jenoi zo
wo Wutrobe ta Luboſcz k Jézuſei jo, budże ßo Jézus k nim ztowarſchicż.
Kiż pak prózne Bacża, ṅepėkne Żwacża ƀeſobu maja, — wot taikich ßo Jézus
zdalokoſcża; ha żtó ßo k nim ztowarſcha? żtó? — Tón lózé żadwawé Tżorné.

<pb n="424"/>

Jézus jo ßo Pėtérei wopokazaw.

Ha wonei wo teiſamoi Żtundże ſtanéſchtai,<marginalia>♣Lc.♠ 24,
33.</marginalia> wrócżiſchtai ßo do Jėruzalema, ha namakaſchtai
zromadżenéch téch Jėdnacżich Japożtowow, ha Téch, kiż z nimi be̓chu; ha
cżi jimai prajachu: Tón Kṅez jo woprawdże hoṙeſtanéw, ha jo ßo Sémanei
Pėtérei wopokazaw.

Nėt teiż wonei jim pojedaſchtei, żto ßo jimai na Pucżu ſtawo jo, ha kah
joho na Wamaṅu<marginalia>♣Mr.♠ 16, 13.</marginalia> toho Klėba
zpóznawoi ſtei. Woni pak jimai teiż hiżcże ṅewe̓ṙachu.

Kaiż dowho jenoi Marja Madlena ha te druhe Żónſke pojedachu, zo ſu
Jézuſa woladawo, cżi Wutżownikoẇe nitżo na to ṅetwaṙachu, hale mėjachu
te jich Pojedaṅa za żoṅacze Bacża. Déż pak tón hoṙeſtaṅené Jézus teiż
Pėtérei ßo wopokazaw bė, ha Pėtér tém Druhim wobſwėtkoſcżeſche
prajiiczé: „Jézus jo pola ṁe pobów; potżinachu nėkotzi k wėṙeṅu ßo
nakhilecż; ha cżiſami ſu témai dwėwai prajili: Tón Kṅez jo woprawdże
hoṙeſtanéw, ha jo ßo Pe̓térei wopokazaw. Nėkotzi pak teiż na te Pėtérowo
Wobſwėtkoſcżeṅo hiżcże ṅewėṙachu, ha cżiſami teiż témai dwėmai na te
jej’ Pojedaṅo ṅewėṙachu.

133. Polazuwaṅo.

Jézus ßo wopokaże tém zromadżeném Wutżownikam.

Tónſamé Dżeṅ, kiż be̓ prėni toho Tédżeṅa,<marginalia>♣Jo.♠ 20,
19.</marginalia> t. r. tuſamu Ṅedżilu, hacż Jézus rano bė wot Mordwéch
ſtanéw, déż hiżo pozdże bė, pżed ßamóm Ẇetżorom, ha cżi Japożtoẇe ha
druzé Wutżownikoẇe romadu zromadżeni, te Durje mėjachu zezankane, z
Bojoſcze pżed témi Żidami, ha ƀeſobu wot toh’ rétżachu, żto ßo wot
Jézuſowoho Hoṙeſtacża pojeda; pżiṅdże Jėzus, ha, ƀez toh’ zo bóchu żane
Durje powotżiṅene<marginalia>♣Lc.♠ 24, 36.</marginalia> habé hibṅene
bówo, ſtejeſche ſreidża ƀez nimi, ha ṙekné: Tón Pokoi bódż z wami, ja je
ſém, ṅeboicże ßo.

<pb n="425"/>

Woni bėchu zromadżeni wo témſamém Doṁe, ha wo tei Komoṙe, dżeiż bė Jézus
z témi Japożtowami tu poſleṅu Ẇetżer dżerżaw. Toho Domu Kṅez jo rėkaw
Jan Mark, ha jo bów jedén zamóżité Cżwojek. Tónſamé do Jézuſa ẇele
dżerżeſche, ha wón wo ſwojim Doṁe tém joho Wutżownikam Zkhów ha Zakit
podawaſche.

Woni pak, wuladaiſchi Jézuſa, kiż bė pżez te zawṙene<marginalia>♣Lc.♠
24, 37.</marginalia> Durje k nim nutz pżiſchow, zmóleni ha zaſtróżeni
me̓ṅachu, zo jenoho Ducha widża. Je̓zus pak prajeſche k nim: Żto ſcże wó
zaſtróżeni, ha żto taike Móſle do waſchich Wutrobow hoṙeſtupaja?
Wobladuicże tei mojei Ruczé, ha tei mojei Nozé, ha zpóznaicże, zo je ja
ßam ſém. Dótkaicże, pżimaicże ṁe, ha ladaicże; pżetoż Duch nima Mjaſa ha
Koſcżow, hako wó widżicże, zo ja mam. Ha to wupraiſchi, pokazuwaſche jim
tei ſwojei Ruczé<marginalia>♣Jo.♠ 20, 20.</marginalia> ha Nozé, ha tu
ſwoju Stronu.

Na tém hoṙeſtaṅeném Jézuſowém Cżėłe bėchu ſchitke druhe Rané czéłe
zażite; jenoi te ṗecż Rané jo wón wotewṙene zdżerżecż czéw. Ha hiżcże
nėt zdżerżi je wotewṙene wo Ṅeƀeſach; tam wón teſamo tomu Wótſczei za
nas pokazuẇe, tak wot bóizkeje Prawdé za nas żada ha pomina tu Nadu ha
Miwoſcz, kotruż wón nam zaſwużiw jo.

Ha cżi Wutżowniczé ßo zẇeſelichu, déż toho<marginalia>♣Lc.♠ 24,
41.</marginalia> Kṅeza widżachu. Déż pak woni zwilkeje Weſowoſcze hiżcże
tola ṅewėṙachu, ha jara ßo zpodżiwachu, ṙekné Jėzus: Macże tuh żto k
Je̓dżi? Ha woni jomu podachu Kruch ṗetżeṅeje Rébó, ha Pwaſt Ṁedu. Ha déż
wón pżed nimi poje̓d be̓, woznéwſchi te Zbótki, dawaſche je jim.

Wo tei cżwojetżei Natuṙe to leiżi, zo Cżwojek, déż jene jara zpodobne ha
zẇeſeliwe Póſwo pojedacż ſwóſchi, zprėṅa je ṅewėṙi. Habén te jara wilke
Zpodobaṅo ha Zẇeſeleṅo na tei pojedanei Wėczé tżini jomu teiż tu
ṁeltżaczu Staroſcz: „hacż to tola woprawdże wėrno jo —? Tak Jakub, déż
bó jomu prajene: Twói Jozev jo żiwé, ha wón wo Egypſkei kraluẇe —,
zprėṅa to ṅewėṙeſche. Tak Pėtér, hacż wot toho Jandżela z toho Jaſtwa
hiżo wuẇedżené bė, <pb n="426"/>hiżcże tola ṅewėṙeſche, zo to woprawdże
tak jo —; hale wón mėṅeſche, zo ßo jomu tak dżije.

Jézus po ſwojim Hoṙeſtacżu Czérobé ha Napoja dale pótrėbné ṅebė; jenoi
tém ſwojim Wutżownikam k Dobrocże wón z nimi teiż jėdżeſche ha pijeſche,
kaiż je pṙedé tżiṅiw bė, zo woni z téch joho ſebi deṙe znatéch Potżiṅkow
dlėje ha lėṗe bóchu joho zpóznali, ßami pżi ſebi ßo pżepokazali, zo to
jo tón jich lubé Miżtér; tak tu ſwoju Pwóſchiwoſcz wotpowożili, jacz
Wutrobé ha Dowėrnoſcze nadobóli.

Je̓zus pak jim zas prajeſche: Tón Pokoi bódż<marginalia>♣Jo.♠ 20,
21.</marginalia> zwami. Kaiż ṁe tón mói Wótſcz póſuwaw jo, tak teiż ja
was póſcżelu. Ha to wupraiſchi, zaduhné wón, ha prajeſche jim: Zmicże
toho Ducha - Sẇatoho; kotrémż wó te Rėchi wodacże, tém ſu wodate, ha
kotrémż wó je zdżerżicże, tém ſu zdżerżane.

Tak Jézus téch ſwojich Wutżownikow, ha wo ṅich — téch ſẇecżenéch
Mėſchnikow poſtaji k Sudnikam, ladacż ha roſudżecż, kotrém maja te Rėchi
wodacż, kotrém ṅewodacż habé zdżerżecż —. Hacż pak móże jedén Sudnik
Koho ſłeṗe ſudżicż, déż ṅewė, żto jo zawinéw, teiż ṅewė, hacż toho
ſwojoho Zawiṅeṅa ßo kaje —, hacż je wupoṙedżecż ha zarunacż cze habé
ṅecha?

Tak da jo tón Rėſchnik winoité tomu poſtajenomu Sudnikei tu ſwoju
Wutrobu wotewricż, te ſwoje Rėchi ßam na ßo wuznacż, teiż pojedżecż,
hacż —, ha tżohodla ßo jich kaje; hacż cze — habó ṅecha — to — ha tamo —
zalubicż, te Czuze wrócżicż, tu Żkodu dorunacż, rc. Pżetoż, żtóż te
ſwoje Rėchi ṅewuznaje —, habé téchſaméch ßo ṅekaje —, je zalubicż ha
zarunacż ṅecha, tomu ṅemóża bócż wodate, hale dérbja bócż zdżerżane;
dokelż tón poſtajené Sudnik dérbi ſudżicż po bożim Wukazaṅu, hewak
ṅepwacżi; wón ṅemóże to dowolicż, żtoż Bóh zakazuẇe.

Ha to jo tón Sakrament teje Pokuté. Ṅejo - li nutzi wo Wutrobe prawa
Swėra, budże te Wonkocżne ſcho podarmo. Zpojednika dṙe. móżeſch zhebacż,
hale tola nicz Boha.

Domaſch ßo woṗera wėricż.

Domaſch pak jedén z téch Dwanacżich, ṁenuwané<marginalia>♣Jo.♠ 20,
24.</marginalia> <pb n="427"/>Didymus t. r. z Porom rodżené, ṅebe̓ pżi
téch druhich Wutżownikach tedém déż Je̓zus k nim pżiſchow jo. Prajachu
jomu tohodla cżi druzé Wutżownikoẇe: Mó ſmó toho Kṅeza widżeli. Wón pak
jim prajeſche: Khiba zo ja wo joho Rukomai tu Ranu teju Hozdżow widżu,
ha powożu tón moi Porſt do toho Mėſta teju Hozdżow, ha powożu tu moju
Ruku do teje joho Stroné, da ṅebudu ja wėricż.

Ha po woſém Dnach bėchu cżi joho Wutżownikoẇe zas nutzka, ha Domaſch
znimi. Pżiṅdże Je̓zus pżi zawṙenéch Durjach, ſtejeſche ſreidża ƀez nimi,
ha ṙekné: Tón Pokoi bódż zwami. Potém prajeſche k Domaſchei: Powoż jow
tón twói Porſt, ha wobladai tei mojei Ruczé; ha podai jow tu twoju Ruku,
ha powoż ju do teje mojeje Stroné; ha ṅebódż ṅewe̓riwé, hale we̓riwé.

Domaſch wotmoji ha ṙekné jomu: Mói Kṅez, ha mói Bóh! Jėzus jomu
prajeſche: Dokelż té ṁe widżaw ſé Domaſcho, ſé té wėriw; zbóżni, kiż
ṅewidża, ha tola we̓ṙa.

Snadṅe jo Domaſch nėt, déż na to pżiṅdże —, z Poſtrachuwaṅa ßo wobaraw
te Rané wobmaſuwacż; hale ſnadṅe jo teiż Jézus, tu joho Ruku
pżimnéwſchi, tón joho Porſt do téch ſwojich Ranow —, ha tu Dwóṅ joho
Ruki do teje ſwojeje Stroné ßam nutz zwożuwaw.

Do taikeje tẇerdeje Ṅewėré pak jo Domaſchei pṙedé dopanécż daw k
naſchomu Pżepokazaṅu, zo móli mó wot toho joho Hoṙeſtacża tak praẇe
wėſcżi bócż, ha zo ṅemówo nas te Móſle poſcheṙecż: „Kah tṙebai ſu cżi
Wutżownikoẇe, kiż ṅewutżeni krótka-widżiwi Ludżo bėchu, z lóchka-wėriwi
ßo ſłepicż dali —?

Woni dérbjachu te ſwoje Żiẇeṅo na to ſadżicż —. Tak jim ṅejo za zwo
dżerżecż, zo żadachu „naipṙedé ßami tak praẇe powṅe hacż nanaiwėſcziſcho
ßo pżepokazacż —. Po dobrém Rozoṁe móżachu, hai dérbjachu to żadacż.
Woni ſu tak pżepokazani bóli, ha ſu teiż woprawdże ſchiczé te ſwoje <pb
n="428"/>Żiẇeṅo na to ſadżili. Ha habén to jo za nas te naiwėſcziſche
Pżepokazaṅo. Pżetoż, hacż da bėchu woni za jenoho Cżwojeka, kiż bė hako
Zwóſcznik ſreidża dwej Mordaṙow na Kżiż poiſṅené bów, ha dawno wumṙew,
hacż bėchu woni za Taikoho te ſwoje Żiẇeṅo ſadżili, ṅebėchu-li joho
woprawdże zas żiwoho widżeli?

Te Jézuſowe Hoṙeſtacżo jo tak ṙecz te Zazégluwaṅo ha poſłeṅe Wobkrucżeṅo
ſchitkich joho pṙedawſchich Skutkow ha Swowow. Wón ßam bė jacz krótż
prajiw: Za tzi Dné budu ja hoṙeſtanécż. Ṅebė-li tolei tak ßo ſtawo, ha,
zo ßo ſtawo jo, powṅe doſwėtzene bówo, tak bė te druhe ſchitko ṅewėſte
woſtawo.

Żtó bó ſebi ṅemóſliw, zo tón hoṙeſtaṅené Jézus zawėſczi tola teiż tei
ſwojei lubei Macżeṙi ßo wopokazaw jo, ha to pṙedé Druhich —? To pak ſu
cżi ſẇacżi Sczenikoẇe ṅewopómnili, dokelż te Swėtzeṅo, kotreż Macż
ſwojomu Dżėſcżu dawa, po cżwojetżim Waſchṅu ßo hoṙeṅeƀeṙe; ha tohodla jo
tṙebai teiż wona ßama wot toh’ ṁeltżawa.

Hale teiż te Wozjeẇeṅa, kiż ſchelakim Druhim ßo ſtawo ſu, ṅeiſu cżi
ſẇacżi Sczenikoẇe ſchitke wopiſali, hale z téchſaméch jenoi ne̓kotre
woſeƀe pomėnili, kotreż k Doſwėtkoſcżeṅu tejelei Wėrnoſcze dobṅe
doſawaja. Ha tohodla tón ſẇaté Sczenik Jan pżiſtaji telei Swowa:

Jėzus jo dṙe teiż ẇele druhich Czeichow tżiṅiw<marginalia>♣Jo.♠ 20,
30.</marginalia> pżed Wotżimi téch ſwojich Wutżownikow, kotreż wo
téchlei Knijach ṅeiſu wopiſane. Telei pak ſu wopiſane, zo bóſchcże wó
wėrili, zo Jėzus jo Kréſtus tón ſlubené Meſias, ha to we̓riwſchi te
Żiẇeṅo me̓li wo joho Ṁeṅe.

134. Polazuwaṅo.

Jézus ßo wopokaże Pėtérei, ha ſcheſczim druhim Wutżownikam.

♣NB.♠ Te hacż tuhdé wupojedane Wopokazaṅa ſu ßo ſtawo wo Jėruzaleṁe,
dżeiż cżi Wutżowniczé tu jutrownu Sẇatocżnoſcz, kotraż woſém Dnów
warnuwaſche, ſu powṅe wondodżerżeli. Potém pak ſu woni ßo wrócżili do
ſwojoho narodnoho Kraja, do Galileiſkeje.

<pb n="429"/>

Potém wopokaza ßo Je̓zus zas ſwojim Wutżownikam<marginalia>♣Jo.♠ 21,
1.</marginalia> pżi tém Tiberiaſkim Morju. Wopokaza pak ßo jim taklei:
Romadże bėchu Séman Pe̓tér, ha Domaſch rėkané Didymus, ha Nathanael z
Khané Galileiſkeje, ha tei dwai Séhnai Zebedeja Jakub ha Jan, ha hiżcże
dwai druhei Wutżownikai.

Séman Pe̓tér tém druhim ṙekné: Ja du Rébó wójicż. Woni kṅomu: Teiż mó z
tobu dżomó. Tak wondźėchu, ſtupichu zmolom do jenoho Tżowma, ha wo
teiſamoi Noczé nitżo ṅedoſażechu.

Tón Tżas tżiſcże poprózném pżetżinicż —, to za ṅich ṅebė. Dokelż da nėt
nitżo druhe za Dżėwo ṅemėjachu, dżėchu do Rébow. Snadṅe ſu teiż potżeli
teje Czérobé nuzṅe trėbni bócż, dokelż nėt pṙeicż wotpaduwachu te dobne
Jamóżné, kotreż dobri Ludżo pṙedé, hacż hiżcże pżi Jézuſu bėchu, k nim
noſchachu.

Déż pak hiżo bėwó Dżeṅ bė, ſtejeſche tam Je̓zus na Hacżeṅach; tola pak
cżi Wutżownikow̓e joho ṅezpóznachu, ha ṅeẇedżachu, zo bó to Je̓zus bów.
Zarétża da Jézus na ṅich: Hólczé, hacż macże wó żto k Je̓dżi, t. r. hacż
macże żane Rébó napżedaṅ? ſcże ẇele nawojili? możecże mi żane woſtajicż?
Woni wotmojichu: Ne̓, nitżo nimamó.

Wón pak jim prajeſche: Wucżiſcże ſchak tu Sétż na prawé Bok toho Tżowma,
ha budżecże zkrédnécż. Woni tu Sétż wucżiſnéchu, ha nédém bó wo ṅei tak
ẇele Rébow, zo jeje docżanécż ṅemóżachu.

Ne̓t tón Wutżownik, kotrohoż Je̓zus lubuwaſche, k Pėtérei ṙekné: To jo tón
Kṅez. Pėtér ſwóſchiwſchi, zo to tón Kṅez jo, zwobleka ßo, pżetoż wón be̓
nahi, ha pużcżi ßo do toho Moria.

Pżi tém Dżėłe bė Pėtér wuſłekané hacż do teje naizpódniſcheje Suknicżki,
kotraż tedém mėſto Koſchłe bė. <pb n="430"/>Taiki wón k Jėzuſei dóṅcż
ṅechaſche; tohodla khėczé rabné ha na ßo cżißné tu ſwoju, pṙedé wo tém
Tżowṁe wotpowożenu, zẇerſchinu Sukṅu. Tón Tżowm pomólcżku dżėſche,
dokelż woni tu z teiko Rébami naṗelṅenu Sétż ſobu za ſobu cżeṅechu, ha
lėdém docżanécż móżachu. To Pėtérei dowho warnuwaſche, wón czéſche
khėczé k Jézuſei. Tak do Wodé zkotżi. Hacż jo k tém Hacżeṅam doplowaw,
habé hacż jo pżez tu tam niwſchu Wodu do Koleṅ, do Paſa wo Wodże
krotżiw, habé hacż ſtraiż z Jézuſoweje Moczé joho ta Woda dżerżawa jo,
to tón ſẇaté Sczenik ṅejo doprajiw, ha tak je ẇedżecż ṅemóżemó.

Cżi druzé Wutżownikoẇe pak na tém Tżowṁe<marginalia>♣Jo.♠ 21,
8.</marginalia> k Hacżeṅam dojėdżechu; pżetoż woni ṅebėchu daloko wot
Zemje, hale jenoi pozdacżu dwė Scżė Wóchcżi. Ha woni tu Sétż z témi
Rébami za ſobu cżeṅechu. Hacż woni na Zemju be̓chu wuſtupili, wuladachu
tam żeliwo Wulo zkwadżene, ha jenu Rébu na nje hoṙepowożenu, kotraż ßo
ṗetżeſche, ha pódla teiż Kle̓b. To bė Jézus jim ze ſwojeje bóizkeje
Schohomócznoſcze k Pojėdżi wobſtaraw. Lei jene Znaṁjo, kah Jėzus téch
ſwojich Rébakow, kiż te Duſche za ṅoho wója, t. r. druhich rozwutżeja ha
k tei Bohwſwużownoſczi nawodżuẇu, kah wón ßam jich zwonka z témi
tżaſnémi Pótrėbnoſczami wobſtara, ha jim teiż znutzka tu Wutrobu
wokżeẇa.

Je̓zus jim ṙekné: Pżiṅeſcże ſém teiż nėkotre wot téch Rébow, kotreż wó
ne̓t doſanéli ſcże. Na to Séman Pe̓tér dele dóṅdże, ha wucżeże tu Sétż na
Zemju won. Ta Sétż be̓ powna Rébow, wone be̓ jich Sto tzi ha ṗecżdżeſat.
Ha hacżruniſch jich tak ẇele be̓, tola ßo ta Sétż ṅeroztorże. Snadṅe ſu
woni na Jézuſowo Kazaṅo nėkotre wot téch doſaṅenéch Rébow k tei tam
pṙedé na Wulu leiżaczei Réƀe pżipowożili, zo móli ſchiczé powṅe ßo
najėſcz.

Potém Je̓zus k nim ṙekné: Póicże, powobeduicże. Woni ßo zeſédachu. Żadén
pak wot téch Zeſédanéch ßo ṅezważi joho wopraſchecż: Żtóha té ſé? Pżetoż
woni je ẇedżachu, zo to tón Kṅez <pb n="431"/>Jézus jo. Je̓żus k nim ßo
poſénéwſchi wozné tón Klėb, ha podawaſche jón jim, ha tak teiż tu
ṗetżenu Rébu. To bė nėt hiżo tón tzecżi Krótż, zo tón wot Mordwéch
ſtaṅené Jėzus tém ſwojim Wutżownikam ßo wopokaza.

Tón prėni Krótż bė ßo jim wopokazaw tón Dżeṅ toho Hoṙeſiacża na Ẇetżor.
Tón druhi Krótż po woſém Dnach, kaiż hiżo pojedane jo. Tuh pak ſu mėṅene
taike Wozjeẇeṅa, kiż tém Wutżownikam ßo ſtawo ſu tedém hacż jich ẇele
romadże bė; potaikim te Wozjeẇeṅo, kotreż bė ßo ſtawo Pėtérei
ſamomulutkomu, teiż te, kotreż bė ßo ſtawo témai dwėmai na tém Pucżu,
hako teiż te Wozjcẇeṅa, kotreż tém Żónſkim ßo ſtawo ſu, ṅeiſu
ſoburachnuwane.

Jézus Pėtérei poda te ſwoje Stadwo.

Potém hacż bėchu powobeduwali, ṙekné Je̓zus<marginalia>♣Jo.♠ 21,
15.</marginalia> k Sémanei Pėtérei: Sémaṅe té Séhno Jonaſa, lubuẇeſch ṁe
té jaczé, déżli cżilei? Wón jomu wotmoji: Hai Kṅeże, té je we̓ſch, zo cże
ja lubuẇu. Ṙekné jomu Jėzus: Pas te moje Jeṅata.

Jėzus zas druhi krótż joho wopraſcha: Sémaṅe té Séhno Jonaſa, lubuẇeſch
té ṁe? Wón jomu wotmoji: Hai Kṅeże, té je wėſch, zo cże ja lubuẇu. Je̓zus
jomu ṙekné: Pas te moje Jeṅata.

Jėzus hiżcże tón tzecżi Krótż kṅomu prajeſche: Sémaṅe té Séhno Jonaſa,
lubuẇeſch té ṁe? Pėtér ßo zarudżi z toho, zo wón tzecżi krótż k ṅomu
praji, lubuẇeſch ṁe? ha ṙekné jomu: Kṅeże, té ſchitko we̓ſch, té je
wėſch, zo cże ja lubuẇu. Je̓zus jomu prajeſche: Pas te moje Wowczé.

Jézus bė Pėtérei ſlubiw te Klutże, to rėka, tu naiwóſchu duchownſku Mócz
wo tei Czérkwi, kaiż wo 59. Pol. pojedane jo. Ha nėt jomu tulei Mócz
podaẇe, tzi krótż prajiczé: Pas te moje Jeṅata, pas te moje Jeṅata, pas
te moje Wowczé. Hako bó prajiw: Nėt ja tebe na moje Mėſto ſadżu, tebi ja
podam ſchitkich do <pb n="432"/>mṅe Wėriwéch, teiż ſchitkich mojich
Wutżownikow, ha druhich Japożtowow; bódż té tón Nan, tón Paſtér, tón
Réchtar, tón Ẇednik ſchitkich druhich, té ßo za wſchich ſtarai, kaiż
Paſtér za ſwoje Wowczé, ha ſchiczé ṅech tebe poſuchaja, kaiż Wowczé
ſwojoho Paſtéra.

Tolei jo wo Pėtéru kóiżdomu Bamużei ſobuprajene. Kóiżdé Bamuż jo mėſto
Jézuſa tón widomné Ẇerch teje Czérkẇe, tón Paſtér ſchitkich druhich
Paſtérow, tón Zẇazk toho Zjenoſcżeṅa; pżetoż déż ſchiczé pod jeném
Paſtérom ſteja, tak ſchiczé do jenoho Stadwa ſwuſcheja, ha romadże jenu
Czérkei wutżiṅa.

Pėtér bė pṙedé, ßam na ßo twariwſchi, ßo mużiw, ha k Jézuſei prajiw:
Bórṅe bóchu teiż ſchiczé na tebi ßo zpohórſchili, ja tola nidé ṅebudu ßo
pohórſchicż. Hale z toho ſwojoho Pada mudré zcżiṅené, nėt, wot Jézuſa
praſchané, lubuẇeſch ṁe jaczé hacż druzé? ṅezważi ßo, druhim ßam ßo do
Prėdka ſtajicż, hale to tei Jézuſowei Schohowėdomoſczi podaiſchi —,
ṙekné: Hai Kṅeże, té je we̓ſch, zo cże ja lubuẇu. Ha dale praſchané —,
zboja ßo, ßam ſebi jacz ṅewėṙeſche, móſleſche ſebi: „Kah ſtraiż Jézus wo
mni nėżto ṅeprawo widżi, na tżoż ja ßam ßo ṅedoladam —. Ha z tejlei
poniżnej Staroſcziwoſczu ßo wón Jézuſei naijacz lubeſche.

O kah jara lubo dérbi tola Jézus mėcż te ſwoje Wowcżki, kiż wón Pėtérei
tak krucże pżikazuẇe, tu Luboſcz, kotruż Pėtér kṅomu ma, wo tém
wopokazuwacż, zo te joho Wowczé paße! Hako bó prajiw: Tu Swużbu ha
Dobrotu, kotruż mojim Wowcżkam tżiṅiſch, ja tak hoṙeƀeru, hako bó ju mi
ſamomu tżiṅiw.

Jézus Pėtérei tu joho Sṁercż provecżi.

Jézus dale k Pėtérei prajeſche: Zawe̓rno, zawėrno<marginalia>♣Jo.♠ 21,
18.</marginalia> praju ja tebi: Hacż té modé be̓, wopaſuwaſche ßo té ßam,
ha dże̓ſche, dżeiż czéſche; déż pak té zeſtaricż budżeſch, tedém budżeſch
té tei twojei Ruczé rozpże̓ſtre̓wacż, jedén druhi budże cże wopaſuwacż, ha
poẇedże tebe tam, dżeiż tebi po naturſkim ßo ṅecha. To pak Jėzus
prajeſche k zrozeṁeṅu dacż, z kaikej Sṁercżu wón Boha hordoſczicż <pb
n="433"/>budże; zo budże w ſwojim Tżaſu tei ſwojei Ruczé na ton Kżiż
pżėſtéracż, ha na Kżiżu wumṙecż. To jo ßo za ṕecż ha tziczécżi Lėt
woprawdże tak ſtawo.

To wupraiſchi Jėzus poſtané ha k Pe̓térei ṙekné: Pói za mnu, ſcze̓hui ṁe.
Hako bó ṙek: Bódż ha zwoſtaṅ k tomu podwolné ṁe ſczėhuwacż wo tei
Sṁercżi, na Kżiżu wumṙecż, kaiż ja na Kżiżu wumṙew ſém.

Pe̓tér to deṙe zrozemiwſchi, wobrocżi ßo, ha wulada zadé ßo toho
Wutżownika, kotrohoż Je̓zus lubuwaſche, Jana, kiż teiż pżi tei Ẇetżeri na
te Jėzuſowo Wutrobṅo ßo złenéw bė, ha prajiw: Kṅeże, kotré da jo tón,
kiż tebe podacż budże? Toho wuladaiſchi — Pe̓tér ṙekné k Je̓zuſei: Kṅeże,
żto pak tónlei? t. r. kaikeje Sṁercże budże Jan wumṙecż?

Je̓zus jomu wotmoji: Czu ja, zo wón tak woſtaṅe, hacż ja pżiṅdu, żto to
tebe naſtupa? Té ṁe ſcze̓hui. Z toho wundże ta Rétż ƀez témi Bratrami:
Tónlei Wutżownik ṅewumṙe. Je̓zus pak ṅebe̓ k Pe̓térei prajiw, wón ṅewumṙe,
hale bė prajiw: Czu ja, zo wón tak woſtaṅe, hacż ja pżiṅdu, żto to tebe
naſtupa?

Schiczé Jézuſowi Japożtoẇe ſu teje ſẇateje Wėré dla zkónczuwani. Jan
ſamlutki jo pżez dżeẇecżdżeſat Lėt ſtaré wo tém Mėſcże Evezus wo Mėṙe
wumṙew, déż te Mėſto Jéruzalem hiżo dawno zpowalane bė. Ha ztoho ſamo ßo
pokaże, kah te Jézuſowo Swowa k zrozeṁeṅu ſu; Jézus czéſche ṙecz: „Jan
ṅech woſtaṅe, hacż ja ßam z tej naturſkej Sṁercżu po ṅoho pżiṅdu.

To jo tónſamé Wutżownik, kotréż telei We̓czé<marginalia>♣Jo.♠ 21,
24.</marginalia> wobſwėtkoſcża, ha je wopiſaw jo; ha mó we̓mó, zo te joho
Wobſwe̓tzeṅo we̓rne jo.

135. Polazuwaṅo.

Jézus ßo wopokaże na tei Galileiſkei Hoṙe.

Potém hacż cżi Wutżownikoẇe zas do Galileiſkeje bėchu<marginalia>♣Mth.♠
28, 16.</marginalia> woteṅſchli, zkhadżuwachu ßo woni romadu na <pb
n="434"/>jenu Horu, kotruż jim Jėzus ßam pome̓niw bė, ha ſlubiw, tam k
nim pżiṅcż. Tam bė ßo wilka Cżróda Cżwojekow romadu zeſchwa, ha tón
hoṙeſtaṅené Jézus<marginalia>1. ♣Cor.♠ 15, 6. ♣Mth.♠ 28,
17.</marginalia> bó tam wot jaczé hacż ṗecż Stów Bratrow namól widżané.
Déż pak woni joho widżachu, modlachu ßo kṅomu. Nėkotzi pak hiżcże praẇe
ṅewe̓ṙachu. Hale déż Jézus ze wſchimi luboſcziẇe pojedaſche, bóchu teiż
cżilei powṅe pżepokazani, ha tak ſu potém tola teiż wėrili.

Poſłeṅe Wopokazaṅo.

Potém jo ßo tón hoṙeſtaṅené Jézus hiżcże jón zas woſebe<marginalia>1.
♣Cor.♠ 15, 7.</marginalia> wopokazaw Jakubei; ha na wſchim Poſletku
ſchitkim zromadżeném Japożtowam.

Na Jézuſowo Kazaṅo bėchu woni zas do Jéruzalema ßo zeſchli, ſnadṅe zas
do teje ſwojeje wóndaṅſcheje Hozpodé, do toho Domu toho Jana Marka.

Tam Jėzus tón poſleṅi Krótż k nim pżiṅdże,<marginalia>♣Mr.♠ 16,
14.</marginalia> hacż woni ruṅe za Blidom ſeidżachu; wón jim poporokuwa
tu jich Ṅewėriwoſcz ha Tẇerdoſcz teje Wutrobé, zo tém, kiż joho zas
hoṙeſtaṅenoho widżeli be̓chu, ṅebėchu we̓rili.

Ha wón jim prajeſche: Mi jo data ſchitka<marginalia>♣Mth.♠ 28, 18. ♣Mr.♠
16, 15.</marginalia> Mócz na Ṅeƀeſach ha na Zeṁi; dżicże do toho czéwoho
Swėta, prėduicże te Evangelium ſchitkomu Ztwoṙeṅu t. r. ſchitkim
Cżwojekam ze wſchich Zplahwow, wutżcże ſchitkich Pohanow, ha
kcżijcże<marginalia>♣Mth.♠ 28, 19.</marginalia> jich wo tém Ṁeṅe toho
Wótſcza, ha Séhna, ha Sẇatoho - Ducha; ha wutżcże jich dżerżecż ſchitko,
żtoż ja wam porutżiw ſém. Żtóż wėri,<marginalia>♣Mr.♠ 16,
16.</marginalia> ha kcżené jo, budże zbóżné; żtóż pak ṅewe̓ri, budże
zatamané.

Czeichi pak budża téch, kiż we̓ṙa, telei pżewodżecż: Wo mojim Ṁeṅe budża
te Djabliſtwa wonhonicż; znowémi Jazékami t. r. czuze Rétże budża
rétżecż; Hadé budża zahaṅecż; ha budżali żto ſṁertliwo picż, ṅebudże jim
to żkodżecż; na Khoréch budża Ruczé kwaſcz, ha cziſami budża <pb
n="435"/>wotkhoṙecż. Ha leicże, ja ſém z wami ſchitke<marginalia>♣Mth.♠
28, 20.</marginalia> Dné, hacż do Zkóntżeṅa toho Swe̓ta.

Ha déż wón z nimi ſobujėdżeſche, pżiporutżi<marginalia>♣Act.♠ 1,
4.</marginalia> wón jim, zo ṅedérbja wot Je̓ruzalema pṙeicżhicż, hale tam
dotżakacż te Slubeṅo toho Wótſcza, kotreż, ṙekné wón jim, wó ſwóſcheli
ſcże zmojoho Horta. Pżetoż Jan jo kcżiw z Wodu, wó pak budżecże kcżeni z
tém Duchom - Sẇatém, ha to wokrótkim po téchlei Dnach.

Ha wón jim prajeſche: Telei ſu te Swowa,<marginalia>♣Lc.♠ 24,
44.</marginalia> kotreż ja k wam rétżaw ſém, hacż ja hiżcże z wami bėch,
zo ſchitko dérbi doṗelṅene bócż, żtoż woto mṅe piſane jo wo Moyzeſowém
Zakoṅu, wo téch Provetach, ha wo téch Pſalmach. Do Tżaſa ſém ja wam
prajiw, zo budu ja k Sṁercżi domatruwané, tola pak na tzecżi Dżeṅ zas
hoṙeſtanécż —. Ha nėt je wó ſami widżicże, zo ſchitko tak ßo ſtawo jo.

Ha tedém wón jim tón jich Rozom wotewri k<marginalia>♣Lc.♠ 24,
45.</marginalia> zrozeṁeṅu téch Piſmow, ha prajeſche jim: Tak jo piſane,
ha tak dérbeſche Kréſtus cżerṗecż, ha na tzecżi Dżeṅ hoṙeſtanécż wot
Mordwéch; ha wo joho Ṁeṅe ma ßo prėduwacż ta Pokuta, ha te Wodacżo téch
Rėchow ƀe wſchimi Ludami, zpotżiczé wot Jėruzalema. Wó pak ſcże Swėtſczé
wot ſchoho toho, żtoż ſcże woto mṅe ſami ſwóſcheli, ha widżeli.

Ha leicże, te Sluƀeṅo mojoho Wótſcza, toho Ducha-Sẇatoho, kotrohoż wam
tón Wótſcz pżezo mṅe ſlubiw jo, czu ja k wam póſuwacż; wó pak zme̓rom
zwoſtaṅcże wo tém Me̓ſcże Jėruzalem, hacż budżecże nawobłetżeni z tej
Moczu z Ṅebja dełe.

Ha wón jich won wuẇedże hacż k Bethaniji na tu woljowu Horu. Cżi pak,
kiż tam ßo zeſchli bėchu,<marginalia>♣Act.♠ 1, 6.</marginalia>
wopraſchachu joho, prajiczé: Kṅeże, budżeſch té ne̓t wo témlei Tżaſu te
Izraelſke Kraleſtwo zas hoṙezẇeſcz ha wuzbėnécż? Woni hiżcże pżeczé <pb
n="436"/>ſebi móſlachu, zo budże Jézus Kréſtus tuhdé na Zeṁi hako jedén
hordozné ſwėtné Kral kraluwacż.

Wón jim prajeſche: Wone ßo wam ṅezaleiżi ẇedżecż te Tżaſé, kiż wot Boha
tém Kraleſtwam ha ſchitkim Wėczam toholei Swėta pomėṅene ha wotmėṙene
ſu, kotreż tón Wótſcz ßam pod ſwojei Moczu zdżerżi; hale wó budżecże
dóſtacż tu Mócz toho Sẇatoho-Ducha, kotréż do was ßo wulinécż budże, ha
wó budżecże mi k Swėtkam wo Jėruzaleṁe, ha wo czéwȯi Żidowſkei, ha
Samariſkei, ha hacż do poſłeṅich Kónczow teje Zemje. Hako bó prajiw: Ze
Sẇatém-Duchom naṗelṅeni budżecże wó te moje Ṁeno ha tu moju Wutżbu po
czéwém Swėcże wozjawnoſcżecż, na waſche Swėtzeṅo budże ẇele Ludżi do mṅe
wėricż, ha to budże te moje Kraleſtwo tuhdé na Zeṁi.

136. Polazuwaṅo.

Jézus do Ṅeƀes zpėje.

Ha tón Kṅez Jėzus, potémhacż knim dorétżaw<marginalia>♣Mr.♠ 16, 19.
♣Act.♠ 1, 19. ♣Lc.♠ 24, 50.</marginalia> be̓, bó do Ṅeƀes hoṙezaté, tak,
zo woni pżiladuwachu, ha wón tei ſwojei Ruczé pozbe̓huiczé jich
pożonuwaſche; ruṅe wo tém Pożonuwaṅu pużcżi ßo wón wot ṅich, ha jena
Mrótżel wza joho z jich Wotżow pṙeicż, ha wón bó do Ṅeƀes hoṙe
wuzbėṅené, ha ſeidżi k bożei Prawiczé.

Déż pak woni za nim do Ṅeƀes zpe̓jaczém<marginalia>♣Act.♠ 1,
10.</marginalia> hoṙeladachu, lei, da ſtejeſchtai pódla ṅich dwai Muzkei
wo be̓wéch Draſtach, ha tei knim prajeſchtai: Wó Muſczé Galileiſczé, żto
wó tuh do Ṅeƀes hoṙeladacże? Tónlei Je̓zus, kotréż jo ne̓t wot was do
Ṅeƀes hoṙezaté, budże na tón ſudné Dżeṅ tak zas pżiṅcż, kaiż ſcże wó ne̓t
joho widżeli do Ṅeƀes zpėjaczoho.

<pb n="437"/>

Cżi Wutżowniczé, potémhacż k tomu do Ṅeƀes zpėjajaczomu<marginalia>♣Lc.♠
24, 52.</marginalia> Jėzuſei ßo pomodlili be̓chu, z wilkej Ẇeſowoſczu ßo
wrócżichu do Je̓ruzalema z teje Horé, kotraż re̓kaſche ta woljowa Hora, ha
be̓ blizko pżi Jėruzaleṁe, ßabbathné Pucż wot Mėſta, t. r. kaiż daloko
hicż Żidam teiż na Sabbath dopużcżene bė; to bė dobre Bėrtélk Żtundé.

Po Tżaſu pak, hacż toho Sẇatoho-Ducha dóſtali bėchu,<marginalia>♣Mr.♠
16, 20.</marginalia> rozeṅdżechu ßo woni do Swe̓ta, ha ſchudżom
pre̓duwachu; ha tón Kṅez ſobu ſkutkuwaſche, ha pokrucżeſche te jich Swowo
z Czeichami, kiż pżez ṅich ßo ſtawachu.

Wone pak jo hiżcże jara ẇele druhich Wėczow,<marginalia>♣Jo.♠ 21,
25.</marginalia> kotreż Je̓zus tżiṅiw jo. Bóchu-li teſame ſchitke na
dróbne wopiſane bówo, mam ja za to, zo tón Swėt téch wot toho zpiſanéch
Kniji bó ṅewopżijaw.

Jézus jo do Ṅeƀes zpėw tón żtérczété Dżeṅ po ſwojim Hoṙeſtacżu, Żtwórtk
pżipówṅu w jenei habé dwėmai, ha<marginalia>♣Act.♠ 1, 14.
15.</marginalia> to pżed Wotżimi Sto ha dwaczécżi Cżwojekow, kiż ſu
pódla bóli, ha pżiladuwali; ƀez témiſamémi ſu teiż nėkotre Żónſke bówo z
tej joho naiſwacżiſchej Macżeru.

Jėzus jo ze ſwojimai Nohomai ſtaw horku na tei woljowei Hoṙe; tam bė
Skawa habé Kaṁeṅ, do kotrohoż jo wón tei Stowpai ſwojej’ Nohow
nutzzacżiżcżanei po ſebi zawoſtajiw. Ha z tejlei Stowpow ßo pokaże, zo
jo z Woblitżom k Ẇetżoru, potaikim z Kribetom k Jéruzalemei wobrocżené
bów, k Czeichei, zo woſtaiſchi téch Żidow ßo wobrocża k tém Pohanam.

Na témlei Blaku jo po Tżaſu ta pobożna Helena, Macż toho prėṅoho
kżeſczianſkoho Kheiżora jenu Czérkei ſtajicż dawa. Hale tón Błecżk, na
kotrémż Jézus poſtaw, ha tam tei Stowpai ſwojej Nohow zacżiżcżaw bė,
ṅejo żanoho Pleſtéra cżerṗew; ha teiż hoṙeka wo tém Ẇelƀe ruṅe wóſche
toholei Błecżka jo pżeczé wotewṙena Dżėra woſtawawa, kotṙejeż ṅeiſu móli
zatwaricż; dokelż ſchitko, z jeneje ṅewidomneje Moczé wotſtorkuwane,
pṙeicż wotpaduwawo jo.

Tón Błecżk tej Stowpow delku, ha potaikim teiż ta Dżėra wo tém Ẇelƀe
horku bė naſreidża Czérkẇe. <pb n="438"/>Snadṅe jo z toho pżiſchwo te
Waſchṅo, zo potém, kaiż na ſtaréch Czérkẇach hiżcże k widżeṅu jo, wo
czérkwinſkich Ẇelbach bó ze Zamſom jena rumniſcha Dżėra woſtajena, z
tejlei Dżėru na Boże-Zpėcżo te Znamjo toho Zbóżnika hoṙedocżeṅene, ha
tak tém Ṅewutżeném te Jézuſowo Do-Ṅeƀes - Zpėcżo pżed Wotżi poſtajene.

Dokelż Jėzus z Woblitżom k Ẇetżoru wobrocżené do Ṅeƀes zpėw jo, ha
potaikim na tón ſudné Dżeṅ teiż k Ẇetżoru wobrocżené zas pżiṅcż budże,
zatémhocż tei Jandżelai ṙeknéſchtai: „Tak budże wón zas pżiṅcż; tohodla
ßo te Cżėwa téch Wėriwéch kwadu k Raṅu ladaicze, hako bóchu, na tém
Kerchoẇe te Hoṙeſtacżo wottżakuiczé, tomu pżiṅdżaczomu Jėzuſei żadawo do
Wotżow ladacż. Tola pak te Cżėwa téch ſẇecżenéch Mėſchnikow ßo kwadu k
Ẇetżoru ladaicze, tak, hako bóchu tomu Ludei te Pożonuwaṅo dawali,
dokelż ſu Jėzuſowi Zaſtoiniczé.

Cżi Wutżowniczé na tém Jėzuſowém Woteṅdżeṅu nėt dale ßo ṅerudżachu, hale
jara ßo zẇeſelachu; pżetoż woni ſwojomu lubomu Miżtérei popżejachu tu
ṅeƀeſku Hordoſcz, ha wo jich Wutrobach ßo zahoṙeſche ta Żadoſcz,
zkrucżeſche ßo ta Nadżija „w ſwojim Tżaſu teiż za nim ha kṅomu do Ṅeƀes
pżiṅcż.

Praimó teiż mó: „Ach té naſch lubé Jėzuſo! wużiwai té nėt wo Mėṙe teje
twojeje Kraſnoſcze, ha cżeṅ te naſche Wutrobé kſebi do Ṅeƀes hoṙe, zo
bóchmó mó ƀeztém z tej Żadoſczu ha z tej Nadżiju tżaſto k tebi hoṙe
polėtuwali, ha w ſwojim Tżaſu tam zbóżṅe dołecżeli, ha pżi tebi woſtali
wėcżṅe!

Doſtoinoſcz Jėzuſoweje Parſchóné.

Jene krótke Wobjecżo ſchoho toho, żtoż wot Jėzuſa pojedane jo, móża bócż
te Swowa, z kotrémiż tón ſẇaté Sczenik Jan te ſwoje Sczeṅo zapotżaw jo,
ha ſu telei:

Wo Zpotżatku wot Wėcżnoſcze ſém bė te Swowo, Bóh Séhn, ha te Swowo bė
pola Boha, ha Bóh be̓ te Swowo. Teſame bė wo Zpotżatku pola Boha. Schitke
Wėczé ſu pżez teſame ztżiṅene, ha ƀez tohoſamoho ṅejo nitżo ztżiṅene,
żtoż ztżiṅene jo. Wo témſamém be̓ te Żiẇeṅo, ha te Żiẇeṅo bė Swe̓two téch
Cżwojekow; ha te <pb n="439"/>Swėtwo ſwe̓cżi wo tei Tżmė, ha ta Tżma jo
joho ṅewobjawa, hoṙeṅebrawa, t. r. cżi wot ſwojeje Lózoſcze zatżėmṅeni
Cżwojekoẇe ṅeiſu czéli Jėzuſa zpóznacż.

To bė te we̓rne Swe̓two, kiż roſwe̓tlja kóiżdoho Cżwojeka, kotréż do toho
Swe̓ta pżiṅdże. Wón be̓ na tém Swe̓cże; ha tón Swėt jo pżez ṅoho ztżiṅené;
ha tón Swe̓t jo joho ṅezpóznaw. Wón jo do toho Swojoho pżiſchow, ha cżi
Swoji ſu joho hoṙeṅewzali. Schitkim pak, kiż joho hoṙezali ſu, jo wón
daw tu Mócz Dże̓cżi boże zbówacż, to ſu cżi, kiż na joho Ṁeno we̓ṙa;
kotziż ṅeiſu z teje Kṙeje, ṅeiſu z Wole toho Mjaſa, ṅeiſu z Wole jenoho
Muzkoho, hale ſu z Boha narodżeni.

Ha te Swowo jo ßo Mjaſo ztżiniwo, t. r. Mjaſo nawoblekwo, jo tu
cżwojetżu Naturu, ha potaikim teiż jene wėrne cżwojetże Cżėwo na ßo
zawo, ha jo wo nas bódliwo, jo ƀez nami Cżwojekami na Zeṁi widomṅe
wobkhadżuwawo. Ha mó ſmó tu joho Hordoſcz widżeli, jenu Hordoſcz kaiż
tomu ṙecz toho Jednorodżenoho wot Wótſcza, pownoho Nadé ha Wėrnoſcze.

Ta druha Parſchóna teje naiſẇacżiſcheje Trojiczé Bóh Séhn jo ṁenuwané te
Swowo, dokelż pżez ṅoho tón ṅeƀeſki Wótſcz k nam Cżwojekam rétżaw, nam
tu ſwoju Wolu dopojew jo; woſobṅe pak tohodla, dokelż Bóh Séhn jo te
Swowo, kotreż tón Wótſcz wot Wėcżnoſcze rétżi wo ſebi ſamom ha k ſebi
ſamomu.

Kedżbui. Déż té jenu wėſtu Wėcz z twojim Rozomom pżeladuẇeſch, habé
rozpominaſch, tedém té hako rozomné Cżwojek rétżiſch ßam wo ſebi ha k
ſebi ſamomu, ha taike twoje Pżeladuwaṅo ha Rozpominaṅo móże rėkacż twoje
Swowo, nicz wonkocżne Swowo toho twojoho Horta, hale znutznite Swowo
teje twojeje Moßé.

Bóh Wótſcz wot Wėcżnoſcze ßam wo ſebi ha kſebi ſamomu rétżi te znutznite
Swowo, kotreż Swowo jo tón joho Séhn, jomu czéle ruṅa.

Déż té do Żpihela ladaſch, żto widżiſch? Té widżiſch Tebe ſamoho, habé
taike twoje Znamjo, kotreż tebi zczéwa <pb n="440"/>ruṅa jo. Bóh Wótſcz
wot Wėcżnoſcze lada do ßo ſamoho, ze ſwojim bóizkim Rozomom pżeladuẇe ßo
ſamoho, tak wo ſebi widżi te ſwoje bóizke Znamjo.

Te Sẇecżo habé Woznaṁeṅeṅo, kotreż mó Cżwojekoẇe wo ſebi mamó wot
tejeſamoje Wėczé, kotruż mó wobladuẇemó, żto jacz ṅejo, déżli jene
prózne Sẇecżo, kaiż tón Sczin; hale wo Bohu, déż Bóh Wótſcz ßo ſamoho
pżeladuẇe, jo te Sẇecżo habé Woznaṁeṅeṅo teje ſwojeje bóizkeje
Majeſtoſcze jena bóizka Parſchóna, tón Séhn. Ha tak tón Wótſcz toho
Séhna porodża ze ſwojoho bóizkoho Rozoma; ha tohodla jo tón Séhn
ṁenuwané te Swowo toho Wótſcza.

Toholei Séhna tón Wótſcz lubuẇe, ha teiż tón Séhn lubuẇe toho Wótſcza;
ha talei woboju Luboſcz jo tón Sẇaté-Duch, ta tzecża bóizka Parſchóna.
Tak tón Sẇaté-Duch z toho Wótſcza, ha z toho Séhna wundże, habé po
naſchim cżwojetżim Zrozeṁeṅu rétżecż, habén z tém, zo tón Wótſcz ha tón
Séhn ƀeſobu ßo lubuẇetai, habén z tém wonei toho Ducha-Sẇatoho ze ßo
wudéchuẇetai.

Piſma-Wutżeni móża telei Rozpodżeṅo khėtṙe doſcz zrozemicż. Cżi
Ṅewutżeni pak, kiż tṙebai to zrozemicż ṅemóża, ṅech ßo tohodła ṅezrudża,
ṅech jenoi pżi tém woſtanu: „Wón jo lutki jedén Bóh, ha ſu tzi bóizke
Parſchóné, tón Wótſcz, tón Séhn, tón Sẇaté Duch. Tón Wótſcz jo wot
Wėcżnoſcze ze ßo ſamoho. Tón Séhn jo wot Wėcżnoſcze z toho Wótſcza
rodżené. Tón Sẇaté-Duch jo wot Wėcżnoſcze z toho Wótſcza ha z toho Séhna
wundżiczé. Schė tzi bóizke Parſchóné ſu ſebi wo bóizkei Majeſtoſczi
czéłe ruṅa, ṅeiſu tzjo Bohoẇe, hale jedén Bóh, maja romadże pżezjene
jenu Naturu, jenu Wolu, jenu Mudroſcz, jenu Mócz, jene Kṅeztwo wot
Wėcżnoſcze hacż do Wėcżnoſcze“ Tak wutżi ta khatólſka Wėra.

Prai z Wutrobó: „Tu Pótainoſcz teje naiſẇacżiſcheje Trojjczé, ha teiż
ſchitko druhe, żtoż ja dozrozemicż ṅemóżu, ja tola ſcho tak wėṙu, kaiż
je wėri ha k wėṙeṅu prėdkſtaja ta khatólſka Czérkei, kotruż wo tei Wėṙe
pżeczé wodżi tón Duch-Sẇaté, zkotṙejuż Jėzus Kréſtus woſtaṅe ſchitke Dné
hacż do Zkóntżeṅa toho Swėta.“

Hordoſcz bódż tomu Wótſczei, ha tomu Séhnei, ha tomu Sẇatomu-Duchei.
Kaiż bė wot Zpotżatka, ha nėt, ha pżeczé, ha Wėki na Wėki, amen.

<pb n="441"/>

Pjaté Staw.

Nadne Je̓zuſowo Wobſtaraṅo, zo ta joho Wutżba bó wozjeẇana ha dżerżana
bówa.

♣NB.♠ Te ſczėhuwacze Pojedaṅa ſu wonzate z téch Japożtowſkich Stawiznow,
kotreż wopiſaw jo tón S. Sczenik Lukaſch; ṅeiſu pak tola ruṅe pṙeicż
Swowo wot Swowa ze ſẇatoho Lukaſcha wupiſane, hale tak pżewożene,
pżepiſane, rozpojedżene, ha z taikimi Swowami prėdknoſchene, zo je teiż
cżi Ṅewutżeni zrozemicż móli. Tak tuh dale żana Schelakoſcz téch
Piſmikow ṅejo, hale ſcho jo z témi dróbuiſchimi Piſmikami wotcżiżcżane.

137. Polazuwaṅo.

Cżi Wutżowniczé ßo pżihotuẇu k Dóſtacżu toho Sẇatoho - Ducha.

Po Jėzuſowém Do-Ṅeƀes-Zpėcżu cżi Wutżowniczé romadże<marginalia>♣Act.♠
1.</marginalia> zwoſtawachu w Jėruzaleṁe wo témſamém Doṁe, dżeiż bė
Jėzus z témi Dwanacżimi tu poſleṅu Ẇetżer dżerżaw. Wone bė jich ſchėch
romadże ſto ha dwaczécżi. Bėchu teiż pżi nich nėkotre pobożne Żónſke,
kotreż bėchu pṙedé za Jėzuſom khodżiwo; ha woni mėjachu teiż pżi ſebi tu
naizbóżniſchu Jėzuſowu Macż. Woni ſchiczéṙeṅe z jenoho k Bohu ßo
wowachu, proſchachu, ha ṅepżeſtawachu proſécż za toho ſebi wot Jėzuſa
ſlubenoho Sẇatoho - Ducha.

Mathija k Japożtowei ſtaja.

Tedém Pėtér, kotromuż bė Jėzus te ſwoje Wowczé ha Jeṅata podaw, kiż nėt
tulei ſwoju Zaſtoinoſcz naſtupiw, ha mėſto Jėzuſa tón naiwóſchi widomné
Paſtér ha Ẇerch teje Czérkẇe bė, tu ſwoju prėṅu paſtérſku Staroſcz na to
zwożuwaſche, zo bó te dwanate Japożtowſke Mėſto, kotreż tón ṅeporadné
Judaſch tak ṅezbóżṅe bė wopużcżiw —, zas wobſadżene, ha za Judaſcha
druhi Japożtow ſtajené bów, jedén wot téchſaméch Jėzuſowéch Wutżownikow,
kiż bėchu zmolom pżi Prėdku k Jėzuſei ßo pżiwdali, ha ſtaiṅe z nim
wokokhodżili.

<pb n="442"/>

Pėtér tulei Wėcz tei Zromadżizṅe prėdknoſcheſche; ha woni wubrachu
dw̓ejoch, kotreiż bóſchtai za tei naiduſchniſchei dżerżanei. Jedén
rėkaſche Jozev Barſabas, kiż bė teje ſwojeje znateje Zprawnoſcze dla
pżiṁenuwané tón Zprawné; ha tón druhi rėkaſche Mathij. Ha ṅeẇedżiwſchi,
kotroho wot tejlei dẇejoch, kiż jimai woboi jenak doſtoinei ßo
zdaſchtei, bóchu k Japożtowei pomėnili, Loſé kwadżechu, ha Boha
proſchachu, zo czéw Bóh ßam tón Lós nawodżuwacż na Toho, kotrohoż
kteilei ważniwei Swużƀe ſebi wuzwoliw jo. Tón Lós padże na Mathija, ha
Mathij bó hoṙezaté do toho Rjada téch dwanacżich Japożtowow.

138. Polazuwaṅo.

Tón Sẇaté - Duch pżiṅdże do téch Wutżownikow.

Żidża te ſwoje Jutré ſẇecżachu k dżakownomu Wopómṅecżu, zo cżi jich
Wótſczoẇe z Egypſkeje wucżanéli ſu. Ṗecżdżeſat Dnów po Jutrach ſẇecżachu
te ſwoje Sẇatki, k dżakownomu Wopómṅecżu, zo cżi jich Wótſczoẇe
ṗecżdżeſat Dnów po tém Wucżeṅeṅu z Egypſkeje na tei Hoṙe Sinai tu
Hordoſcz bożu widżeli, ha te Kazṅe dóſtali ſu. Tulei Sẇatocżnoſcz,
kotraż, runiſch kaiż ta jutrowna, ſédém Dnów warnuwaſche, woni ṁenuwachu
tu Sẇatocżnoſcz téch Tédżeṅow, dokelż ſédém Tédżeṅow po Jutrach napadże.

Ruṅe wo teilei Sẇatocżnoſczi, hacż cżi Jėzuſowi
Wutżowniczé<marginalia>♣Act.♠ 2.</marginalia> hiżcże romadże bėchu, wo
tzecżei Żtundże toho Dṅa t. r. dopówṅa woko dżeẇecżich, z jenémdobom ßo
ſta jene ſélne Schuṁeṅo ha Praſkotaṅo z Ṅebja, hako bó jedén jara móczné
Wichor ßo zbėnéw, ha napelni tón czéwé Dom, wo kotrémż woni ſeidżachu.
Wóſche ṅich bėchu k widżeṅu rozdżėlene Jazéki kaiż Woheṅ, ha na jenoho
kóiżdoho wot nich jedén taiki wóchniwé Jazék ßo poſéduwaſche. Ha woni
bóchu ſchiczé z tém Sẇatém-Duchom napelṅeni, ha potżachu rétżecż wo
ſchelakich Rétżach, kaiż je jim tón Sẇaté-Duch wurétżecż nutzdawaſche.

Woheṅ roſwėtlja ha zarėwa. Ta Żtawtnoſcz toho Wóchṅa, wo kotreiż tón
Duch - Sẇaté zwonka na ṅich ßo wopokaza, bė pżiſtoine Znaṁo toho, żtoż
wón wo ṅich <pb n="443"/>nutzka ſkutkuwaſche. Hacż tuhdé bė wo jich
Rozoṁe Tżma ha Ṅewėdomoſcz, wo jich Wutrobach Zéma, Ṅemócz ha
Bojaznoſcz. Tón Duch-Sẇaté wuliné do jich Rozoma te Swėtwo, t. r. te
powne Rozpóznacżo bóizkich Wėrnoſczow, do jich Wutrobow Horczotu t. r.
Nuternoſcz, Sélnoſcz, ha Kurażu.

Pṙedé bėchu woni te Jėzuſowo Rozwutżeṅa tżaſto ṅedozrozemili, habé tola
nédém zas pozabówali; nėt na wſchitke Jėzuſowo Swowa z jenémdobom — tak
praẇe deṙe ßo dopómṅachu, powṅe je dozrozeṁachu, te bóizke Wėrnoſcze wo
Jaſnoſczi widżachu.

Pṙedé bė ta jich dobra Wola — k Wuznawaṅu teje Wėré, ha k Dżerżeṅu téch
Jėzuſowéch Wukazaṅow, tola liwka, ṅemóczna, kipra, woni bėchu bojazne
Zajaczé, tżepotachu kaiż woßowo Liſcżo. Nėt bė ta jich dobra Wola
zapóṙena, rozeżelena, zpodżiwṅe ſkutkniwa, woni bėchu wutrobne Lawó,
Nikoho ha Nitżoho dale ßo ṅeſtrachuwachu.

Ta Żtawtnoſcz téch Jazékow pak to znaṁeṅeſche, zo woni, kiż bėchu pṙedé
żaṅeje Rétże ṅerétżeli, déżli tu jenicżku, kotruż bė kóiżdé wot ſwojeje
Macżeṙe nawuknéw, nėt z jenémdobom ſchitke ſchelake Rétże rozemicż ha
rétżecż móża.

Wo ſchelakich Wóinach zaṅdżenéch Tżaſow bėchu Zidża ha cżi Wuznawaṙo
teje żidowſkeje Wėré po ſchelakich czuzéch Krajach rozperſcheni ha
rozṅeſeni bóli; ha cżi nėt rétżachu jedén kóiżdé tu Rétż tohoſamoho
Kraja, wo kotrémż bódleſche. Ze wſchich Krajow pak bėchu tedém nėkotzi
wo Jėruzaleṁe k tei Sẇatocżnoſczi.

Déż da bó wuſwóſchane te pṙedé pomėṅene Praſkotaṅo-Cżródé Ludżi ßo
romadu zbėiżachu tam, dżeiż bėchu cżi Jėzuſowi Wutżowniczé, kiż nėt z
Domu na zjawne wonſtupachu. Cżilei Ludżo ṅemawo ßo zpodżiwachu, déż jich
rétżecż ſwóſchachu, ha prajachu: Ṅeiſu da ſchiczé cżilei, kiż rétża,
Galilejeṙo? Kah da mó jich rétżecż ſwóſchimó kóiżdé wo tei ſwojei Rétżi?
Nėkotzi pak k tom’ ßo ſmėjachu, ha ṙeknéchu: Cżilei Cżwojekoẇe ſu pjeni
wot modoho Wina.

Pėtérowo prėṅe Prėduwancżko.

Nėt Pėtér, tón wot Kréſtuſa ſtajené Ẇerch téch Wėriwéch, do Prėdka
wuſtupi, cżi jėdnacżo Japożtoẇe ſtejachu woko ṅoho, ha wón tón ſwói Wós
pozbėnéwſchi prajeſche: <pb n="444"/>Poſuchaicże ſchiczéṙeṅe na mṅe!
Cżilei ṅeiſu pjeni, kaiż wó wuṗe ſebi móſlicże; pżetoż wona dżė jo
haklei ta tzecża Żtunda toho Dṅa, (ha żtó bó rano do Woƀeda na Wiṅe ßo
wopiw?) Hale na ṅich ßo dopelṅa to, żtoż do Tżaſa jo pżipojedżene pżez
toho Provetu Joel: Tak praji tón Kṅez —, ja czu toho mojoho Ducha
wulinécż do mojich Swużownikow ha Swużowniczow, ha woni budża provecżicż
—; ha kóiżdé, kiż ßo wowa k tomu Ṁenu toho Kṅeza, budże zbóżné. Joel 2,
30. rc.

Izraelitoẇe, kedżbuicże na moje Swowa! Wó je ßami wėſcże, kaike wilke
Wėczé, kaike Dżiwé ha Czeichi z bóiżkeje Moczé ſreidża ƀez wami
ſkutkuwaw jo Jėzus tón Nazareiſki —. Toholei Jėzuſa ſcże wó, zatém hacż
to wo tei bóizkei Radże wobzankṅene bė, pżez te Ruki téch Ḃezbóżnéch
kżiżuwali ha morili. Hale z bóizkeje Moczé jo wón wot Sṁercże ſtanéw;
pżetoż móżno ṅebė, zo ta Sṁercż joho bó wobdżerżawa. Jomu to pwacżi,
żtoż David praji: Toho Kṅeza mėjach ja<marginalia>♣Ps.♠ 15,
8.</marginalia> pżeczé pżed mojimai Wotżomai, wón jo mi k Prawiczé, zo
bóch ja zpowalené ṅebów. Tohodla ta moja Wutroba ßo zraduẇe, tón mói
Jazék ẇeſele zpėwa, ha teiż te moje Cżėwo budże wo Nadżiji wotpotżuwacż;
pżetoż Té, o Bożo, ṅebudżeſch teje mojeje Duſche wo tei Prėdkheli
woſtajicż, teiż ṅebudżeſch dopużcżicż, zo tón twói Sẇaté bó tu Hinitoſcz
zawoptaw, t. r. wo tém Hroẇe hnicż potżaw. Té ſé mi wozjawnoſcziw Pucże
toho Żiẇeṅa, ha budżeſch ṁe napojicż z Weſowoſczu pżed twojim Woblitżom.

Lubi Bratzja, ṅedżiwaicże, zo ja króbłe ha ruṅe won k wam rétżu. Tón
Patriarcha David jo wumṙew, jo poṙebané, te joho Cżėwo jo wo tém Hroẇe
zhniwo, ha tón joho Hrów hacż do dżentziſchoho Dṅa pola nas zwoſtawa.
Tak da ṅejo David to prajicż mów wot Soßamoho; hale deṙe ẇedżiwſchi, kah
jomu Bóh ßam pżiſahaiczé ſlubiw bė, zo tón Meſias t. r. Kréſtus z joho
Kṙeje budże narodżené, jo wón hako Proveta to wot Jėzuſa Kréſtuſa
provecżiw, jo do Tżaſa pżipojeduwaw te joho Hoṙeſtacżo wot Mordwéch.

Pżetoż ta Jȯzuſowa Duſcha ṅejo wo tei Prėdkheli woſtajena, te joho Cżėwo
ṅejo teje Hinitoſcze zawoladawo. Z bóizkeje Moczé jo Jėzus woprawdże
hoṙeſtanéw; to mó ſchiczé wobſwėtkoſcżamó; dokelż nam jo ßo wón po
ſwojim Hoṙeſtacżu <pb n="445"/>na żtérczécżi Dnów dowho wopokazuwaw, mó
ſmó z nim rétżeli, teiż z nim jėdli ha pili, z naſchimi Rukami ſmó mó
joho wobmaſuwali, ha pżed naſchimi Wotżimi jo wón do Ṅeƀes zpėw. Ha nėt
kbożei Prawiczé powóſchené, jo wón, kaiż nam to ſlubiw bė, wot toho
ṅeƀeſkoho Wótſcza k nam póſuwaw ha do nas wulinéw toho Ducha-Sẇatoho.
Żtoż da wó na nas widżicże, ha znas ſwóſchicże, to ſu Skutkuwaṅa toho
Sẇatoho-Ducha.

David teiż ṅejo do Ṅeƀes zpėw, praji pak tola: Tón<marginalia>♣Ps.♠
109.</marginalia> Kṅez jo prajiw k mojomu Kṅezei: ſeidż k mojei
Prawiczé, hacż ja téch twojich Ṅepżecżelow powożu k Wawczé twojimai
Nohomai. Tak da David to ṅejo rétżaw wot ßo ßamoho, hale wot Kréſtuſa.

Ṅech da ſchiczé Iżraelitoẇe to za wėſte zpóznaja, zo tónſamé Jėzus,
kotrohoż wó kżiżuwali ſcże, woprowdże jo tón tém naſchim Wótſczam
ſlubené Meſias, Kréſtus Kṅez Ṅebja ha Zemje.

Wużitk Pėtérowoh’ prėṅoh’ Preduwaṅa.

Déż woni to ſwóſchachu, dżėſche jim jara k Wutroƀe, ha woni k tém
Japożtowam ṙeknéchu: Lubi Bratzja, żto da mamó tżinicż? Pėtér wotmoji:
Tżiṅcże Pokutu, ha daicże ßo kóiżdé kcżicż wo tém Ṁeṅe Jėzuſo Kréſtuſa k
Wodacżu téch Rėchow; ha teiż wó budżecże tón Dar toho Sẇatoho-Ducha
dóſtacż. Pżetoż te Slubeṅo pwacżi wam, ha waſchim Dżėcżom, ha ſchitkim
kiż hiżcże daloko ſu, kotréchżkuli tón Kṅez naſch Bóh nadṅe zecze
powowacż

Hiżcże z ẇele jacz Swowami Pėtér jim tu Wėrnoſcz wobſwėtkoſcżeſche, ha
napominaſche jich prajiczé: Bódżcże mudri, wotſtupcże wot toholei
rótnoho Zplahwa, ha daicże ſebi k tei Zbóżnoſczi pomhacż.

Wele wot ṅich te Pėtérowo Swowa radżi hoṙeƀeṙechu, ha bóchu wukcżeni. Ha
tónſamé Dżeṅ bó na tzi tawzént Duſchow k tei wėriwei Zromadżizṅe
ztowarſchenéch. Woni wot téch Japożtowow te Rozwutżeṅa radżi
hoṙeƀeṙechu, wo tei jich Wutżƀe wobſtaini zwoſtawachu, romadu dżerżachu,
romadże k ſebi ƀeṙechu tón ſchėdné Klėb, tu Czérobu toho. Cżėwa, ha teiż
tu Czérobu teje Duſche, tón ſẇaté bożi Klėb, t. r. te Jėzuſowo Cżėwo pod
Żtawtnoſczach toho Klėba, ha romadże k Bohu ßo modlachu.

<pb n="446"/>

Pżetoż nėt cżi Japożtoẇe potżinachu te Jėzuſowo Cżėwo pod Żtawtnoſczach
Klėba ha Wina Bohu wopruwacż, ßami je wużiwacż, ha teiż druhim k
wużiwaṅu podawacż, kaiż jim to Jėzus pżi tei poſlenei Ẇetżeri wukazaw ha
pokazaw bė.

Schitkich pak jena ſẇata Bojoſcz wobóṅdże, dokelż pżez téch Japożtowow
ẇele Dżiwow ha Czeichow ßo ſtawaſche. Schiczé Wėriwi bėchu z jenoho, ha
ſcho, żtoż woni mėjachu, romadże pżezjene je mėjachu. Woni te ſwoje
Kubwa, tu ſwoju Zamóżnoſcz pżedawachu, te zwikuwane Ṗeṅezé tém
Japożtowam noſchachu, ha z toho bó potém do wſchich rozdżėlane, zatém
hacż kóiżdé tṙeba mėjeſche.

Woni teiż ſchėdṅe romadże wondżerżachu wo tém Templu, tam ha ſém wo
Domach tón Klėb wamachu, tu ſchėdnu Czérobu toho Cżėwa, ha teiż tu ſẇatu
bożu Czérobu teje Duſche k ſebi ƀeṙechu z jenej jara rozẇeſelenej ha
tżiſtej Wutrobu, kwalachu Boha, ha tón czéwé Lud bė jim dobré, mėjeſche
jich zaṅdż. Z bożeje Nadé pak k tei jich Zromadżizṅe ſchėdṅe jacz ha
jacz Ludżi pżiſtupuwaſche, ha pżeſtupuwaſche na tón Pucż k tei
Zbóżnoſczi.

Tón Duch-Sẇaté jo to tém naiprėṅſchim Kżeſczianam do Wutrobé daw, zo
woni, wot te Tżaſne tżiſcże nitżo jacz ṅerodżiczé, ha jenoi te Wėcżne
pótaiczé —, ze ſwojeje dobreje Wole ſcheje tżaſṅeje Zamóżnoſcze ßami ßo
wuróbjachu, ha wotṙekuwachu, ſchitko te Swoje tém Japożtowam do Moczé
podawachu, ha potém wot ṅich te tżaſne Pótrėbnoſcze tak kaiż k Jamóżṅe
zas dóſtawachu. Tónlei Pżikwad nėt ſczėhuẇu klóżtérſczé Duchowni, ha
klóżtérſke Kṅeżné. Druzé, kiż ktaikomu Żtantei powowani ṅeiſu, móża tu
ſwoju Zamóżnoſcz, kotruż po Tżeſczi ha po Prawdże maja, ƀez Rėcha
wobdżerżecż, ha z Rozomom wużiwacż; zmėja pak tola pżeczé ſebi
kedżbuwacż, zo ta Luboſcz ha Staroſcz za te Tżaſne bó tṙebai wo ṅich
ṅezpoduſéwa teje Luboſcze k Bohu, ha teje Staroſcze za te Wėcżne.

139. Polazuwaṅo.

Pėtér jenoho Kromoho wuſtrowi.

Pėtér ha Jan romadże hoṙedżėſchtai do toho Templa k<marginalia>♣Act.♠
3.</marginalia> Żtundże toho Modleṅa, kotraż bė ta dżeẇata toho Dṅa t.
r. <pb n="447"/>ta tzecża popówṅu. Bė pak wėſté Cżwojek wot macżernoho
Żiwota ſém kromé; tón ßo da noſécż, ha woni joho ſchėdṅe ſadżachu pżed
Durje toho Templa, kiż rėkachu te rjane, zo bó tam wot téch do toho
Templa pżiṅdżaczéch Jamożnu ſebi proſéw. Tónſamé, Pėtéra ha Jana
wuladaiſchi —, proſcheſche jeju za Jamożnu. Wonei wótṙe na ṅoho
ladaſchtai, ha Pėtér jomu ṙekné: Ladai ſchak na nai. Wón kedżbniẇe na
ṅeju ladaſche, wo Nadżiji nėżto wot ṅej krédnécż. Nėt Pėtér prajeſche:
Slėbóra ha Zwotoho ja nimam; żtoż pak mam, to cżi dam. Wo tém Ṁeṅe
Jėzuſa Kréſtuſa toho Nazareiſkoho ſtaṅ ha khodż. Ha wón zapżija tu joho
prawu Ruku, ha pozbėże joho. Ne̓dém wokrutnéchu ha Moczé nadobóchu te
joho Nohi ha Stowpé, wón hoṙepoſkotżi, khodżeſche, ha dżėſche z nimai
nutz do toho Templa, z Ẇeſowoſczu poſkakuiczé Boha kwaleſche.

Schitkón Lud widżeſche joho khodżicż, ha Boha kwalicż; woni joho
zpóznachu —, ha ze Zpodżiwaṅa wopróſtnéchu. Déż pak tón wuſtroẇené Kromé
k Pėtérei ha k Janei ßo dżerżeſche, zbėiża ßo tón czéwé Lud k nim do
teje Halle, kotraż rėkaſche ta Salomonowa, ha woni bóchu ze Zpodżiwaṅom
pżėwzacżi.

Nėt Pėtér k nim prajeſche: Izraelitoẇe, żto ßo dżiwacże, żto na nai
ladacże, hako bóchmoi mói z naj Moczé to ztżiniwoi, zo Tónlei nėt
khodżi? Tón Bóh Abrahama, Izaaka, ha Jakuba, tón Bóh naſchich Wótſczow
jo wohordoznoſcziw toho ſwojoho Séhna Jėzuſa, kotrohoż ſcże wó podali ha
joho ßo wotṙekli pżed Póncziom Pilatom, kiż hako Sudnik joho lózpużcżicż
czéſche. Hale wó ſcże toho Sẇatoho, toho Zprawnoho ßo wotṙekli, ha ſcże
ſebi żadali jenoho Mordaṙa lózpużcżenoho krédnécż; toho Kṅeza ha
Dawacżeṙa toho Żiẇeṅa ſcże wó morili; Bóh pak jo joho wot Mordwéch
zbudżiw, ha na to ſmó mó Swėtſczé. Wo tei Wėṙe na te joho Ṁeno jo tónlei
wam deṙe znaté Cżwojek nėt tżiwé ha tżerſtwé, kaiż wó ſchiczé ßami je
widżicże.

Ha nėt, lubi Bratzja, ja je wėm, z Ṅewėdomoſczu ſcże wó to tżinili, kaiż
teiż cżi waſchi Wóſchi; Bóh pak jo to tak dopużcżiw, zo bó dopelṅene
bówo, żtoż wot ſchitkich bożich Provetow do Tżaſa pżipojeduwane jo, zo
Kréſtus cżerpecż dérbi. Nó da pokucżcże, ha pżewobrocżcże ßo, zo bóchu
te waſche Rėchi zetrėne bówo, ha wó deṙe wobſtali, <pb n="448"/>déż
tónſamé Jėzus Kréſtus, kotrohoż mó nėt wam prėduẇemó, ha kotréż nėt wo
Ṅeƀeſach k bożei Prawiczé ſeidżi, zas na naſchu Zemju pżiṅcż budże
ſchitkichṙeṅe ſudżicż.

Wot Toho jo Bóh rétżaw pżez tón Hort ſchitkich ſwojich ſẇatéch Provetow
wot Swėta Zpotżatka ſém. Moyzes<marginalia>♣Deut.♠ 18, 15.</marginalia>
jo tém naſchim Wótſczam pżiprajiw: Tón Kṅez waſch Bóh budże wam z
waſchoho Zplahwa zbudżicż jenoho Provetu, toho Meſiaſa, kiż budże was
wutżicż, kaiż ja was wutżiw ſém. Poſuchaicże na ṅoho, ha dżerżcże
ſchitko, żtoż wam wukazacż budże. Żtóż pak ṅezecze na tohoſamoho Provetu
poſuchacż, dérbi bócż zahuƀené. Teiż ſchiczé druzé Provetoẇe ſu rétżeli
ha do Tżaſa pżipojeduwali to, żtoż wo naſchich Dnach z Jėzuſom Kréſtuſom
ßo ſtawo jo, ha hiżcże ßo ſtawa.

Wó ſcże Dżėcżi téch Provetow, Dżėcżi téchſaméch Wótſczow, kokrémż Bóh
ßam toho Zbóżnika ſlubiw jo, ha jo Abrahamei prajiw: Wo tém twojim
Sémju, t. r. wo tém z twojeje Swóibé narodżeném Meſiaſu, budża żonuwane
ſchitke Zplahwé teje Zemje. Tak da ſcże teiż wó<marginalia>♣Gen.♠ 12,
3.</marginalia> nėt cżi prėṅi, kotrémż Bóh toho ſwojoho wot Sṁercże
ſtaṅenoho Séhna Jėzuſa, hako toho ſlubenoho Zbóżnika, pżez nas
wozjawnoſcżecż daẇe, k tomu, zo bóſchcże wó pżez ṅoho dóſtali te
Żonuwaṅo ha tu Zbóżnoſcz, jenoi zo kóiżdé wot teje Zwóſcze ßo wrócża, k
wėrnei Pokutniwoſczi ßo zwożuẇe.

140. Polazuwaṅo.

Pėtér ha Jan do Jaſtwa ſadżenei, pżed Sudnikow ſtajenei.

Déż Pėtér ha Jan hiżcże k tomu Ludei rétżeſchtai, pżiſtupichu
Mėſchnikoẇe, Prėdkſtejicżeṙo toho Templa, ha Saduczejeṙo. Tém bė to k
ṁerzaṅu, zo wonei tón Lud wutżitai, ha wo Jėzuſu te Hoṙeſtawaṅo wot
Mordwéch pżipojeduẇetai. Ha woni jeju pżijachu, ha podachu jej’ do
Jaſtwa hacż do jutziſchoh’, pżetoż nėt bė hiżo Ẇetżor. Ẇele pak wot
téch, kiż jej’ ſwóſcheli bėchu, wėṙachu, ha téch wėriwéch Muzkich bė na
ṗecż Tawzéntow.

Nazaitra rano romadu ßo zeṅdżechu cżi Wóſchi, cżi Starſczé, ha Piſma -
Rozomni, teiż Annas ha Khaivas, <pb n="449"/>ha ſchiczé ze Zplahwa téch
Wóſchich - Mėſchnikow; woni dachu Pėtéra ha Jana pżed ßo pżiẇeſcz,
poſtajichu jej’ doſreidża, ha praſchachu jej’: Z kaikeje Moczé, habé wo
tżejim Ṁeṅe ſtai wói to tżiniwoi —? Tón wot ṅej’ wuſtroẇené Cżwojek tam
teiż pżi nimai ſtejeſche.

Pėtér powné Sẇatoho - Ducha wotmoji: Wóſchi toho Ludu ha Izraelſczé
Starſczé! Déż wó nai dżentz ſudżicże teje Dobroté dla, kotruż ſmoi
wopokazawoi tomulei pṙedé hubenomu, nėt tżiwoṁu Cżwojekei, tak bódż wam,
bódż teiż tomu czéwomu Izraelſkomu Ludei wėdome: Wo tém Ṁeṅe Je̓zuſa
Kréſtuſa toho Nazareiſkoho, kotrohoż wó kżiżuwali ſcże, kotrohoż pak Bóh
wot Mordwéch zbudżiw jo, wo tém Ṁeṅe Tohoſamoho tónlei Cżwojek pżed wami
ſtrowé tżerſtwé ſteji. Tónlei Je̓zus jo tón Kaṁeṅ, kotréż wó Twaricżeṙo
wotcżiſli ſcże, kotréż pak jo wot Boha k Różknomu-Kaṁeṅei ztżiṅené —. Ha
wo żaném Druhim ta Zbóżnoſcz ṅejo; pżetoż tém Cżwojekam pod Ṅebjom ṅejo
date żane druhe Ṁeno, wo kotrémż tu Zbóżnoſcz dóſtacż móli.

Woni, déż na Pėtéṙe ha Jeṅe widżachu taiku Wutrobnoſcz, zo kußa ßo
ṅeſtrachuẇetai —, ha ẇedżachu, zo ſtai hewak Piſma-ṅewutżenei ha
ṅewuſtoinei Cżwojekai —, jara ßo zpodżiwachu. Ha woni jej’ zpóznachu, zo
ſtai pżi Jėzuſu bówoi. Ha déż toho wuſtroẇenoho Cżwojeka pódla ṅeju
ſtejaczoh’ widżachu, ṅemóżachu nitżo napżecżo zṅeſcz.

Tak da porutżichu jimai won wotſtupicż, ha ƀeſobu Radu dżerżachu
prajiczé: Żto bóchmó tola z témailei Cżwoj. komai zapotżeli? Pżetoż tón
zjawné Czeich, kiż pżez ṅej’ ßo ſtaw jo, tón jo ſchitkim Wobódleṙam
Jėruzalema wozjawnoſcżené, ta Wėcz jo hiżo do Ludżi pżiſchwa, jo ſchėm
znata —; prėcż ßo ṅeda —, mó je ṅemóżemó prajicż, zo bó tomu tak ṅebówo.
Hale zo talei Wėcz bó hiżcże dale do toho Ludu rozṅeſena ṅebówa, czemó
jimai krucże porozécż, ha zakazacż, zo pżichodṅe k żanomu Cżwojekei dale
wot Jėzuſowoho Ṁena żto prajicż ṅedérbitai.

Ha woni jej’ zas nutz zawowachu, ha pżiporutżichu jimai, nidé nitżo dale
ṅerétżecż ha ṅewutżicż wo Jėzuſowém Ṁeṅe. Pėtér ha Jan wotmojiſchtai:
Sudżcże wó ßami, <pb n="450"/>hacż bó to pżed Bohom praẇe bówo, Wam jacz
poſkacż déżli Bohu. Mói ſchak ṅemóżemoi pżeſtacż rétżecż To, żtoż ſmoi
widżawoi ha ſwóſchawoi.

Woni pak jimai porozéchu, ha pużcżichu jej’; pżetoż woni nitżo Żtravé
hódne na nimai ṅenamakachu, ha ṅewėṙachu ſebi jimai żto tżinicż toho
Ludu dla, dokelż ſchiczé Boha kwalachu za tón Dżiw, kotréż pżez ṅej’ ßo
ſtaw bė. Pżetoż tón Cżwojek, na kotrémż bė ßo tón Czeich toho Wuſtroẇeṅa
ſtaw, bė hiżo pżez żtérczécżi Lėt, ha bė hacż do toho Tżaſa wėcżṅe na
Nohi kromé ha ṅemóczné bów.

Pėtér ha Jan z teje Radé wotpużcżenei pżiṅdżeſchtai k tém ſwojim
Towarſcham, ha pojedaſchtai jim, żto cżi Wóſchi-Mėſchnikoẇe ha cżi
Starſczé jimai prajili bėchu. Woni pak, to ſwóſchiwſchi, ſchiczé z
jenoho pozbėnéchu tón ſwói Wós k Bohu, ha prajachu: Kṅeże, té ſé tón
Bóh, kiż té ztworiw ſé Ṅebjo, ha Zemju, ha Morjo, ha ſchitko żtoż wo
nich jo. Té ſé pżez tón Hort twojoho Swużownika Davida prajiw:
Tżohodla<marginalia>♣Ps.♠ 2, 1.</marginalia> zwobja ßo cżi Pohaṅo, ha
Ludżo prózne wupo Wėczé ſebi wumóſleja? Teje Zemje Kraloẇe ſu
pżiſtupili, ha wilczé Kṅeża ſu ßo ztowarſchili napżecżo Bohu tomu
Kṅezei, ha napżecżo tomu joho Żawbuwanomu, t. r. napżecżo tomu Meſiaſei
Kréſtuſei. Hai woprawdże, Herodes ha Pónczius Pilatus z témi Pohanami ha
z tém Izraelſkim Ludom, ſu wo témlei Mėſcże ßo ztowarſchili napżecżo
tomu twojomu ſẇatomu Séhnei Je̓zuſei, kotrohoż Té żawbuwaw ſé, ha woni ſu
z twojoho Dopużcżeṅa na nim dokoṅeli ſchitko to, żtoż wo tei twojei
bóizkei Radże pṙedé be̓ wobzankṅene, zo ßo ſtacż dérbi. Ha ne̓t o Kṅeże,
lei te jich Rożeṅa, ha Té ßam pżidawai nam twojim Wotrocżkam tu
Wutrobnoſcz, zo bóchmó mó ƀe wſchoho Stracha króbłe rétżeli te twoje
Swowo; ha rozpże̓ſterei tu twoju Ruku, zo hiżcże, dale bóchu <pb
n="451"/>na te Ṁeno toho twojoho Séhna Jėzuſa ßo ſtawawo Wuſtroẇeṅa,
Czeichi, ha Dżiwé.

Po teilei jich Modlitẇe zatżaſné ßo ha zarża te Mėſto, dżeiż woni
zromadżeni bėchu; ha woni bóchu ſchiczé hiżcże zas ze Sẇatém - Duchom
napelṅeni, t. r. tón Duch-Sẇaté jim nutzi do jich Wutrobow zpodżiwnu
Mócz ha Kurażu pżidawaſche, zo te boże Swowo z Dowėrnoſczu rétżachu,
zatraſchicż ßo ṅedachu.

Ha cżi Japożtoẇe wobſwėtkoſcżachu te Hoṙeſtacżo toho Kṅeza Jėzuſa
Kréſtuſa z wilkej Wutrobnoſczu, ha wilka Nada bė wo ṅich wo wſchich. Ha
wo tei czéwei Zromadżizṅe téch Wėriwéch, kotraż nėt hiżo wilka bė,
zwoſtawaſche taika Pżezjenoſcz, hako bóchu ſchiczé romadże jenoi jenu
Wutrobu ha jenu Duſchu mėli. Ḃez nimi anicz jedén ṅebė, kiż bó nėżto wot
toho, żtoż mėjeſche, te Swoje ṁenuwaw, habó ṙek: To mi ſwuſcha; hale
ſchitko mėjachu woni pżezjene. Tak ƀez nimi żadén ṅebė, kiż bó Nuzu
cżerpew; pżetoż, kiż Rołe mėjachu habé Khėiże, pżedawachu je, ha te
zwikuwane Ṗeṅezé ſém pżiṅeſéwſchi —, kwadżechu je tém Japożtowam k
Noham. Z toho bó potém ſchitkim rozdżėlane, zatémhacż kóiżdé tṙeba
mėjeſche.

Bė wėſté Cżwojek z Ṁenom Jozes, wot téch Japożtowow pżiṁenuwané Barnabas
t. r. Séhn toho Tróżta; tón bė z teje Swóibé Levi, rodżené wo
Czypriſkei, ha mėjeſche jene Polo. Te wón pżeda, pżiṅeſe te Ṗeṅezé, ha
powożi je tém Japożtowam k Noham.

♣NB.♠ To jo tónſamé Barnabas, kotréż potém Tżeſcze dla teiż Japożtow jo
ṁenuwané, ha ze ſẇatém Pawowom wokokhodżiw.

141. Polazuwaṅo.

Ṅeſwėré Żtrava nahwa Sṁercż.

Wėſté Muż z Ṁenom Ananias ze ſwojej’ Żonu, kotraż<marginalia>♣Act.♠
5.</marginalia> Savira rėkaſche, pżeda te ſwoje Polo; ha wón z
Wėdomoſczu teje ſwojeje Żoné wot téch zwikuwanéch Ṗeṅez nėżto wotewza ha
ṁeltżo ſebi zkhowa; te druhe pak pżiṅeſe, ha powożi je tém Japożtowam k
Noham. Pėtér jomu prajeſche: Pżetżo ſé ſebi té wot Djabowa tu twoju
Wutrobu zaſlepicż daw, ha czeiſch tomu Sẇatomu - Duchei dacż? Wo tebi jo
<pb n="452"/>Valſch, té ſé ſebi wot téch Ṗeṅez za te Polo nėżto ṁeltżo
wotpowożiw. Żtoż té mėjeſche, hacż ṅebė twoje? Hai, té móżeſche je
zdżerżecż. Ha déż je pżedaw bė, hacż ṅezwoſtachu te zwikuwane Ṗeṅezé wo
twojei Moczé? Té dżė móżeſche je ſchė ßam za ßo khowacż; ſchak cżi
Nichtó ṅejo porutżiw, zo dérbjaw je nam wotedacż. Żto da ſé ſebi té to
do Wutrobó braw, zo czeiſch z twojim Potajeṅom ha Valſchom nas hebacż?
Té ṅeiſé Cżwojekam —, hale Bohu ſé vaw.

Déż Ananias, telei Swowa ſwóſcheſche, padże wón k Zeṁi dele, ha wumṙe.
Ha wiiki Strach wobóṅdże ſchitkich, kiż to fwóſchachu. Nėkotzi
Modżentzoẇe toho nahłe wumṙetoho wotṅeſechu, ha poṙebachu joho.

Nėdże za tzi Żtundé pżiṅdże nutz ta joho Żona, wo tém ṅewėdżiwſchi, żto
ßo ſtawo bė. Pėtér ju wopraſcha: Jo wėrno, ſtei wói woprawdże te Polo za
tak ẇele pżedawoi, kaiż tón twói Muż je wondaw jo? Wona wotmoji: Hai,
wėrno jo, za tak ẇele ſmoi je pżedawoi. Pėtér na ṅu: Żto ſtei ſebi wói
zkazawoi toho Sẇatoho - Ducha zpótuwacż? Lei, cżi, kiż toho twojoho Muża
poṙebali ſu, ſteja pżed Durjemi, ha zmolom teiż tebe wonpoṅeſu. Nédém
wona pżed joho Nohomai delepadże, ha wumṙe. Ha cżi Modżentzoẇe
nutzſtupichu, namakachu ju mordwu, wuṅeſechu ju, ha poṙebachu ju pżi
jeje Mużu. Wilka Bojoſcz ha Rózwa wobóṅdże tu czéwu Zromadżiznu, ha
ſchitkich téch, kiż wot toho pojedacż ſwóſchachu.

Wo ſẇatém Piſṁe ſtaroho Zakoṅa jo ẇele taikich Pżikwadow, zo Bóh téch
Cżwojekow zmolom po wobóṅdżeném Rėchu z nahwej Sṁercżu żtravuwaw jo.
Ananias ha Savira pak ṅech ſtei cżi kPżikwadei, zo to teiż nėt wo nowém
Zakoṅu hiżcże ßo ſtacż móże. Ach! Ṅechaw wėdoṁe do żanoho cżeżkoho Rėcha
ßo podawacż, zo tṙebai bó tebi tak ßo ṅeſtawo.

142. Polazuwaṅo.

Japożtoẇe do Jaſtwa ſadżeni, wot Jandżela wuẇedżeni.

Cżi Japożtoẇe, déżkuli do toho Templa pżiṅdżechu,
romadże<marginalia>♣Act.♠ 5, 12.</marginalia> zwoſtawachu wo tei
Salomonowei Halli, kotraż bė wo tém wonkocżném jara rumném Dwoṙe, do
kotrohoż nutzhicż ſchitkim, teiż Pohanam dopużcżene bė. Tam, dżeiż <pb
n="453"/>naijaczé Ludżi ßo romadu zeṅdże, tam woni tón Lud wutżachu. Wot
téch żidowſkich Wutżeṙow pak żadén ßo ṅezważi jim blizko pżiṅcż; pżetoż
tón Lud do téch Japożtowow jara ẇele dżerżeſche, ha wóſoko jich
kwaleſche.

Ta Zromadżizna téch Wėriwéch bóle ha bóle pżibėraſche, wilke Cżródé
Muzkich ha Żónſkich pżiſtupuwachu k tei Wėṙe do toho Kṅeza Jėzuſa, ha to
woſobṅe z toho, zo pżez te Ruki téch Japożtowow wilke Dżiwé ha Czeichi
ßo ſtawachu. Ludżo téch ſwojich Khoréch na Haßé wonnoſchachu, ha tam
jich dele ſtajachu wo Wożach ha na Noſédwach, zo, déż tam Pėtér nimo
póṅdże, bó knaiṁeṅſchom tón Pėtérowé Sczin jich wobſczėniw, ha tak woni
wuſtroẇeni bóli. Teiż z téch wokownéch Mėſtow ha Wſow Cżródé Ludżi do
Jėruzalema pżikhadżachu, noſchachu tam téch ſwojich Khoréch, ha téch wot
ṅeſchwarnéch Duchow czẇeluwanéch; ha ſchitkim bó zpomhane.

Hale tón Naiwóſchi-Mėſchnik Khaiyas, ha cżi, kiż z nim dżerżachu, (To bė
te Paßmo téch Saduczejeṙow, kiż na żane Hoṙeſtacżo ṅewėṙachu,) déż cżi
Japożtoẇe te Hoṙeſtacżo Jėzuſa Kréſtußa ßélṅe wobſwėtkoſcżachu, bóchu z
Ṁerzaṅom ha ze Zawiſcżu pżėwzacżi; ha woni dachu jich pżijecż, ha do
toho hṁeṅſkoho Jaſtwa zezankacż.

Noczé pak pżiṅdże jedén Jandżel bożi, wotżini te Durje toho Jaſtwa,
wuẇedże jich won, ha prajeſche jim: Dżicże do toho Templa, ha tam
ſtejiczé — króble ƀe wſchoho Stracha rétżcże k tomu Ludei ſchitke Swowa
toho Żiẇeṅa. Tak woni rano zaje do toho Templa pżiṅdżechu, ha tam
wutżachu.

Ḃeztém bėchu, tón Naiwóſchi - Mėſchnik ha cżi kiż z nim dżerżachu, tu
Wóſoku-Radu romadu zwowali. Ha woni do toho Jaſtwa póſuwachu, zo cżi
Japożtoẇe do teje Radé bóchu pżiẇedżeni bóli.

Cżi wotpóſuwani Swużownikoẇe, déż jich wo tém Jaſiẇe ṅenamakachu,
wtócżichu ßo kſwojim Kṅeżim, ha prajachu: Mó ſmó te Jaftwo deṙe ha
krucże zezankane namakali, teiż téch Waichtaṙow pżed Durjemi ſtejaczéch;
hale te Jaſtwo wotżiniwſchi —, nutzi Nikoho namakali ṅeiſmó.

Déż cżi Radni-Kṅeża to ſwóſchachu, bóchu ṅemawo zaſtróżeni ha zmóleni,
ṅeẇedżiwſchi, żto ßo to tżini, habé dże cżi Jecżi woſtali ſu. Pżibėiża
pak jedén z tém Pojeſtwom: Leicże, cżi Muſczé, kotréchż wó do toho
Jaſtwa ſadżili ſcże, ſu wo tém Templu, ha tam ſtejiczé tón Lud wutża.

<pb n="454"/>

Na to tón Prėdkſtejicżer toho Templa ßam z témi Swużownikami dżėſche do
toho Templa, zo bó téch Japożtowow do teje Radé doẇed; tola pak jim
żanoho Hwawta ṅetżiṅeſche, hale z dobrém jich ſoburéchtuwaſche. Pżetoż
tón Lud mėjeſche téch Japożtowow zaṅdż, ha ſchiczé ßo zbojachu, zo
tṙebai bó tón Lud z Kaṁeṅemi do nich ßo ṅedaw, débóchu jich z Moczu
pżimali.

Cżi Japożtoẇe ſobudżėchu, ha bóchu do teje Radé nutzdoẇedżeni. Tón
Naiwóſchi-Mėſchnik taklei na ṅich potża: Ṅeiſmó da mó wam to krucże
zakazali, zo wó wo tém Ṁeṅe Jėzuſa ṅedérbicże żto jacz wutżicż? Ha
leicże, wó, tu naſchu Zakazṅu kedżbu ṅemėwſchi, ſcże Jėruzalem z tej
waſchej Wutżbu napelnili, ha czeicże tu Kṙei toholei Cżwojeka na nas
zẇeſcz, hako bóchmó mó Wina bóli, zo wón ṅewinwaté zkónczuwané jo —.

Pėtér ha cżi druzé Japożtoẇe wotmojichu: Swuſcha ßo Bohu poſuchacż pṙedé
ha jacz déżli Cżwojekam —. Tón Bóh naſchich Wótſczow jo wot Sṁercże
zbudżiw Je̓zuſa, kotrohoż ſcże wó na Kżiż poiſli ha morili. Hai toholei
Je̓zuſa jo Bóh ze ſwojej Prawiczu powóſchiw, ha joho poſtajiw za Kṅeza ha
Zbóżnika, zo mów tón Izraelſki Lud pokucżicż, ha téch Rėchow Wodacżo
dóſtacż. Ha na to ſmó mó joho Swe̓tkoẇe; ha to teiż wobſwėtkoſcża tón
Duch-Sẇaté, kotrohoż Bóh wulinéw jo do téch, kiż jomu poſuſchni ſu.

Woni to ſwóſchiwſchi ſuroẇe ßo rozwobichu, ha zamóſlichu jich
zkónczuwacż. Na to wo tei Radże hoṙepoſtaże jedén Varizejer z Ṁenom
Gamaliel, Wutżer toho Zakoṅa, ha wóſoko-tżeſczowné pżede wſchim Ludom,
ha kazaſche, zo bóchu cżi Japożtoẇe na Kwilku wonwuẇedżeni bóli. Ha
potém k tém do Radé zromadżeném taklei rétżeſche:

Wo Muſczé Izraelitoẇe, ṅepżekwataicże ßo, hale wozcże ßo na Kedżbu ha
deṙe ſebi pżekwadżcże, żto zmėjecże z témilei Cżwojekami tżiṅicż. Wone
ṅejo dowho, hacż ßo hoṙezbėhaſche Theudas, kiż z tém ßo wondawaſche, zo
nėżto wilke na nim jo, t. r. zo wot Boha wuzwolené ha póſuwané jo tón
Izraelſki Lud z toho Rómſkoho Podanſtwa wumóżicż. K ṅomu ßo pżiwdachu na
żtéri Sta Mużoẇe. Hale <pb n="455"/>— wón bó zabité, ha ſchiczé, kiż z
nim dżerżachu, bóchu rozperſcheni, ha wone nitżo jacz wot nich ṅejo.
Potém ßo zbėhaſche Judas tón Galilejer wo téch Dnach toho Wopiſaṅa. Tón
jara ẇele Ludżi k ſebi nawabi; hale wón jo Kóncz zaw, ha ſchiczé, kiż z
nim dżerżachu, ſu rozehnacżi. Ha nėt praju ja wam: Woſtaicże napokoi
téchlei Cżwojekow, ha daicże jim hicż. Pżetoż joli zo to, żtoż woni
prėdkmaja ha zapotżinaja, z cżwojetżoho Zmóſleṅa pżiṅdże, ṅezmėje
Wobſtacża, hale budże zaṅcż. Pżiṅdże pak to z Boha, tak wó ṅebudżecże
mócz je zahnacż. Ṅetżiṅcże da nitżo taike, żtoż bó na to pokazuwawo,
hako bóſchcże wó teiż napżecżo Bohu wojuwacż czéli.

Ha woni ſchiczé dachu Gamalielei praẇe mėcż. Ha nėt téch Japożtowow zas
nutz zawowachu, dachu jich poſchwikacż, ha znowa zas krucże jim
zakazachu, zo wo tém Ṁeṅe Jėzuſa ṅedérbja żto jacz rétżecż. Ha tak jich
pużcżichu.

Cżi Japożtoẇe pak z teje Radé pżiṅdżechu wo Wutroƀe jara rozẇeſeleni, ha
deṙe ßo jim zdaſche, zo ſu tu Nadu ha Tżeſcz pomėli toho Ṁena Jėzuſowoho
dla Kżiwdu ha Ṅetżeſcz pocżerṗecż. Ha woni ṅepżeſtawachu ſchėdṅe wo tém
Templu ha wo Domach wutżicż, ha wopojeduwacż Jėzuſa Kréſtuſa.

Wo téch Japożtowach bė ta Luboſcz k Jėzuſei jara wilka; talei Luboſcz
jim te Hórkoſcze poczokoṙeſche, ha ſwódne tżiṅeſche. Lubui Boha z
Wutrobé, z Luboſcze podawai ßo do joho Wole; ta Luboſcz budże teiż tebi
te na tebe dopużcżene Pżecżiwnoſcze poczokoṙecż.

143. Polazuwaṅo.

Woni ſtaja ſédéṁoch Diakonow, z kotréchż Scżepan tu Nadu ma tón prėni tu
Jėzuſowu Wutżbu ze ſwojej Kṙeju wobſwėtkoſczicż.

♣NB.♠ Cżi wo Żidowſkim Kraju rodżeni Zidża bóchu ṁenuwani cżi
Hebreiſczé; cżi wo druhich czuzéch Krajach rodżeni Żidża pak bóchu
ṁenuwani cżi Gṙekſczé. Cżilei poſleni tola teiż Pobożnoſcze dla tżaſto
do Jėruzalema pżikhadżachu, hai nėkotzi wot nich do Jėruzalema ßo
pżekwaduwachu, <pb n="456"/>ha tam zwoſtawachu. Wot téchſaméch pak jich
ẇele k tei Wėṙe do Jėzuſa ßo podawaſche.

Déż ta Zromadżizna téch Wėriwéch ßo rozmnohoſcżeſche,<marginalia>♣Act.♠
6.</marginalia> zazbėné ßo Morkotaṅo téch Gṙekſkich napżecżo tem
Hebreiſkim, hako bóchu te jich Wudowé wo tém Dżėleṅu téch ſchėdnéch
Pótrėbnoſczow zaſtorkuwane bówo.

Pżetoż tedém, kaiż hiżo prajene jo, cżi Wėriwi tu ſwoju Zamóżnoſcz tei
Zromadżizṅe wotedawachu, woni mėjachu ſcho pżezjene, ha kóiżdé te
ſchėdne Pótrėbnoſcze pżidżėlene kréduwaſche.

Cżi Japożtoẇe tu Zromadżiznu romadu zwowachu, ha prajachu: Nam
ṅepżiſtoji ze Zakomdżeṅom bożoho Swowa k Blidu ſwużicż, z tém
Wobſtaraṅom toho Tżaſnoho ßo komdżicż ha wotdżerżuwacż dacż wot
Prėduwaṅa ha Wutżeṅa. Tohodla wuƀercże wo ƀe ſobu ſédéṁoch Muzkich,
taikich, kiż dobru Kwawu maja, ha powni Sẇatoho-Ducha ha Mudroſcze ſu,
kotrémż bóchmó mó to k Wobſtaraṅu podali. Mó ßami pak czemó zwoſtawacż
pżi Modleṅu ha Wutżeṅu bożoho Swowa.

Talei Rétż ſchitkim ßo lubeſche. Ha woni wuzwolichu Scżepana, kiż bė
powné Wėré ha Sẇatoho-Ducha, ha Vilipa, ha Prochora, ha Nikanora, ha
Timona, ha Parṁenu, ha Mikwawſcha, kiż wo Antiochiji z pohanſkoho
Zplahwa rodżené k tei Izraelſkei Bohwſwużownoſczi pżiſtupiw bė. Téchlei
ſédéṁoch ſtajichu woni pżed téch Japożtowow, ha cżi Japożtoẇe z Modleṅom
Ruczé na nich powożichu, ha tak jich woſẇecżichu.

Cżilei ſédéṁo Diakonoẇe t. r. czérkwinſczé Swużownikoẇe dóſtachu wot
téch Japożtowow tu niſchu duchownſku Sẇecżiznu; pżetoż wóſche toho, zo
dérbjachu tém Wėriwém te tżaſne Pótrėbnoſcze wobſtaracż, ha tu cżėwnu
Czérobu podawacż, bėchu teiż k tomu poſtajeni tém Japożtowam wo
Wudżėleṅu teje duchowṅeje Czérobé k Swużƀe ha k Pomoczé bócż. Sami dṙe
woni bożeje Mſchė dżerżecż ṅemóżachu; tola pak tém Japożtowam k Wowtarei
ſwużachu, ha tomu Ludei te ſẇate Wopraẇeṅo wudżėlachu. Woni teiż
kcżijachu, ha téch, kiż tu Kcżeṅczu żadachu, pṙedé rozwutżuwachu.

Te Swowo boże roſcżeſche, ha ta Zromadżizna téch Wėriwéch <pb
n="457"/>wo Jėruzaleṁe jara ßo rozmnohoſcżeſche; teiż Cżródé Mėſchnikow
tei Wėṙe ßo podcżiſuwachu.

Scżepan pak powné Wėré ha Sélnoſeze tżiṅeſche Dżiwé ha wilke Czeichi wo
tém Ludu. Nėkotzi Piſma - Rozomni zbėżechu ßo, ha podachu ßo ze
Scżepanom do Żtréta wot Jėzuſa. Ha woni ṅemóżachu ßo ſtajicż tei
Mudroſczi, ha tomu Duchei, kiż z ṅoho rétżeſche. Woni pak naſtajichu
nėkotréch Muzkich, kiż na ṅoho bóchu wuprajili: Mó ſmó joho ſwóſcheli
rétżecż leſtéruwacze Swowa napżecżo Moyzeſei, ha napżecżo Bohu.

Ha woni Scżepana wobſtupichu, rabnéchu joho, ha ẇedżechu do teje Radé.
Ha cżi nażtżuhani valſchni Swėtkoẇe na ṅoho ſwėtzachu: Tónlei Cżwojek
ṅepżeſtawa leſtéruwacze Swowa rétżecż na te ſẇate Mėſto, ha na tón naſch
ſẇaté Zakoṅ. Mó ſmó joho ſwóſcheli prajicż: Jėzus tón Nazareiſki, Tón
budże telei Mėſto zahubicż, ha budże pżewobrocżicż te Wuſtajeṅa, kotreż
nam Moyzes podaw jo.

Ha cżi, kiż wo tei Radże ſeidżachu, na Scżepana poladaiſchi —, wuladachu
te joho Woblitżo tak leſne ha lubozne, kaiż te Woblitżo jenoho Jandżela.
Ha tón Naiwóſchi-Mėſchnik Khaivas joho wopraſcha: Jo to tomu
tak,<marginalia>♣Act.♠ 7.</marginalia> kaiż cżilei na tebe wupraja?

Nėt Scżepan z jenej zpodżiwnej Wutrobnoſczu potża rétżecż; wón jim po
dowhim dorétżuwaſche ha dopokazuwaſche, kah cżi jich Wótſczoẇe tżaſto
Bohu ßo woṗerali, ha téch wot Boha k ſebi ſwanéch Provetow kónczuwali ſu
—, ha wobzankné z témilei Swowami: Wo tei Lózoſczi ha Zapeṅtżitoſczi
teje Wutrobé ßo wó tém waſchim Wótſczam runacże, hai wó jich
pżedobówacże. Wó ßo wėcżṅe pżecżiwicże tomu Sẇatomu - Duchei, runiſch
kaiż cżi waſchi Wótſczoẇe. Woni ſu kónczuwali téch ſẇatéch Provetow, kiż
ſu do Tżaſa pżipojeduwali tón Pżikhad tohoſamoho Zprawnoho, t. r. toho
Meſtaſa Jėzuſa Kréſtuſa, kotrohoż Pżeradniczé ha Mordaṙo nėt Wó ſcże.
Tón ſẇaté Zakoṅ jo dṙe wam podaté, hale wó ſcże toho Zakoṅa ṅedżerżeli.

Déż woni to ſwóſchachu, te jich Wutrobé ze Zwobami ßo kwėkachu, ha woni
na ṅoho ze Zubami kżipjachu. Scżepan pak powné Sẇatoho - Ducha k Ṅebju
hoṙepoladné, ha wulada tu Hordoſcz bożu, ha Jėzuſa ſtejaczoh k bóizkei
Prawiczé, ha ṙekné: Leicże, ja te Ṅeƀeſa wotewṙene widżu, <pb
n="458"/>ha toho Séhna toho Cżwojeka ſtejaczoho k bóizkei Prawiczé.

Na to woni z wótrém Woſom romadu zawowachu, zadżerżuwachu ſebi te
Wuſchi, ſchiczé z jenémdobom na ṅoho ßo walichu, wuſtorkachu joho z
Mėſta won, ha kaṁeṅwachu joho.

Po Mvyzeſowém Zakoṅu dérbjachu cżi Swėtſczé, kiż na toho Zaſudżenoho
ſwėtzili bėchu, cżi prėni zpotżecż, z Kaṁeṅemi do ṅoho ṁetacż.

Tak da cżi Swėtſczé, kiż na Scżepana bėchu woſwėtzili, kóiżdé tu ſwoju
zẇerſchinu dowhu vawdoitu Sukṅu ßo wuſletżechu, zo bó jim wo tém Ṁetaṅu
téch Kaṁeṅi ṅezadżewawa; ha tulei ſwoju Draſtu wotpowożichu woni k Noham
jenoho Modżentza, kotréż rėkaſche Saul, ha bė znaté Ṅepżecżel ſchitkich
do Jėzuſa Wėriwéch.

Ha woni Scżepana kaṁeṅwachu —. Scżepan pak wowaſche: Kṅeże Jėzuſo, woz
hoṙe toho mojoho Ducha! Ha nédém na Kolena poklaknéwſchi, z wótrém Woſom
zawowa: Ach Kṅeże, ṅezdżerż jim toholei Rėcha, t. r. ṅedai jim wo témlei
Rėchu zwoſtacż ha zahinécż —, hale dai jim tu Nadu wėrṅeje Pokuté. Ha to
wuprajiwſchi, wuſné t. r. wot jenoho ſṁertnoho Raza zmolom wumṙe.

Schiczé ſẇacżi Wótſczoẇe za to dżerża, zo Scżepan z tejlei ſwojej’
Próſtwu tomu Saulei, kiż potém jo Pawow ṁenuwané bów, tu Nadu toho
Pżewobrocżeṅa wuproſéw jo. Po Jėzuſowém Pżikwadże jo Scżepan za ſwojich
Mordaṙow Boha proſéw —; czeiſch té Bohu ßo lubicż, zpėwai Pacżeṙe za
téch, kiż cżi Kżiwdu ha Zwóſcz tżiṅa. Taike Pacżeṙe Bóh nairadſcho
ſwóſchi.

Po Prawdże cżi Żidża tedém Nikoho ṅeſmėdżachu tei Sṁercżi podacż ƀez
Dowolnoſcze toho kheiżorſkoho Bohota; hale, dokelż bó do Ludżi wuṅeſene,
zo Scżepan jo Moyzeſa ha tón ſẇaté Zakoṅ leſtéruwaw, ha zo woni tohodla
wo Nahwoſczi ze ſẇateje Nutérniwoſcze za tón ſwói Zakoṅ joho kaṁeṅwali
ſu —; tak jim Pilatus to pżez Porſté ladaſche.

<pb n="459"/>

144. Polazuwaṅo.

Pżeſczėhaṅo téch Wėriwéch, Roſéṁeṅeṅo teje Jėzuſoweje Wutżbé.

Ra tei Scżepanowei Sṁercżi mėjeſche te ſwoje Zpodobaṅo<marginalia>♣Act.♠
8.</marginalia> wėſté Cżwojek z Menom Saul, tónſamé Modżentz, kotréż bė
tém Swėtkam tu jich Draſtu khowaw.

♣NB.♠ Wón bė z teje Swóibé Benjamin, rodżené wo tém Mėſcże Tharſis
Cziliczſkoho Kraja; bė pak w Jėruzaleṁe hoṙecżeṅené, ha po Varizeiſkim
Waſchṅu deṙe rozwutżené wot toho woſobnoho Wutżeṙa Gamaliela. Nėt bė wón
nėżto pżez tziczécżi Lėt ſtaré, ha hiżcże ṅeżeṅté; pżetoż cżi Varizejeṙo
pozdże ßo żeṅachu.

Zazbėné ßo wilka Pżeſczėha na tu Zromadżiznu téch Wėriwéch wo
Jėruzaleṁe; ha ſchiczé ßo rozbėiżachu po Żidowſkim ha Samaritſkim Kraju,
jenoi cżi Japożtoẇe ßami w Jėruzaleṁe zwoſtachu. Nėkotzi bohabojazni
Muſczé te Scżepanowo Cżėwo z wilkej Tżeſczu poṙebachu. Tón pomėṅené Saul
pak zahubeſche tu ſẇatu Czérkei; wón po Domach wokokhodżeſche, téch
Wėriwéch hoṙepótaſche, wójeſche ha pżimaſche Muzkich ha Żónſkich, ha
podawaſche jich do Jaſtwa. Cżi Wėriwi z Bojoſcze rozehnacżi —, tam ha
ſém wokokhodżachu, ha ſchudżom wopojeduwachu te Swowo boże.

Samaritanario wėṙa, dadża ßo kcżicż.

Vilip jedén wot téch ſédéṁoch Diakonow pżiṅdże do toho Mėſta Samaria, ha
tam Kréſtuſa prėduwaſche. Cżi Samaritanaṙo ſchiczéṙeṅe jara kedżbniẇe
poſuchachu na te joho Rétże, dokelż ſwóſchachu ha widżachu te zpodżiwne
Czeichi, kotreż wón tżiṅeſche. Pżetoż z ẇele Wobſéhṅenéch te ṅetżiſte
Duchi z Rėżcżeṅom wonwuṅdżechu, teiż bó ẇele Jicżniwéch ha Kroméch
wuſtroẇenéch. Ha wo témſamém Mėſcże bė wilka Ẇeſowoſcz.

Wėſté Cżwojek pak z Ṁenom Simon, kiż tam hiżo pṙedé bė, wot dowhoho
Tżaſa ſém Kuzwarſtwo cżėṙeſche, tón Lud ſleṗeſche, ha z tém ßo
wondawaſche, zo nėżto jara wilke wo ſebi jo. Na Toho bėchu hacż tuhdé
ſchiczéṙeṅe poſuchali, ha wot ṅoho prajili: Tónlei jo ta wilka Mócz boża
—. Nėt pak cżi Samaritanaṙo wėṙachu tomu, żtoż jim Vilip wot bożoho
Kraleſtwa ha wot Jėzuſowoho Mena <pb n="460"/>wopojeduwaſche, ha dachu
ßo kcżicż, Muzczé ha Żónſke. Na to teiż tón Simon ßam k tei Wėṙe
pżiſtupi, bó wukcżené, ha dżerżeſche ßo k Vilipei. Ha widżiwſchi te
wilke Dżiwé, kotreż pżez Vilipa ßo ſtawachu, doſcz ßo nadżiwacż
ṅemóżeſche.

Dóſtanu te Virmuwaṅo.

Déż cżi Japożcoẇe wo Jėruzaleṁe ſwóſchachu, zo cżi Samaritanaṙo te Swowo
boże hoṙezali ſu, póſuwachu woni k nim Pėtéra ha Jana. Pėtér ha Jan tam
pżiṅdżiwſchi, modleſchtai ßo za nich, zo bóchu woni toho Sẇatoho-Ducha
dóſtali. Pżetoż hiżcże żadén wot nich ṅebė toho Sẇatoho-Ducha dóſtaw,
hale woni jenoi bėchu wukcżeni bóli na te Ṁeno Jėzus t. r. z tej wot
Jėzuſa nutzſtajenej Kcżeṅczu. Nėt pak Pėtér ha Jan Nuczé na nich
kwadżeſchtai, ha woni dóſtawachu toho Sẇatoho-Ducha.

Wo tei Kcżeṅczé bėchu dṙe cżi Samaritanaṙo toho Sẇatoho-Ducha hiżo
dóſtali tak daloko, zo bėchu z bożej Nadu woſẇatoſcżeni; nėt pak wo tém
Virmuwaṅu toho Sẇatoho-Ducha dóſtachu wo Pownoſczi k tomu, zo bóchu teiż
tu Wutrobnoſcz ha Sélnoſcz nadobóli tu ſẇatu Wėru ƀez Stracha wuznawacż,
ha, débó bócż dérbjawo, teiż te ſwoje Żiẇeṅo za ṅu ſadżicż.

Tón Sakrament toho Virmuwaṅa móża jenoi Biſkopoẇe wudżėlecż; tohodla
ſtai Pėtér ha Jan k tém Samaritanaṙam dóſchwoi jich virmuwacż, żtoż tón
Diakon Vilip, kiż żadén Biſkop ṅebė, ṅejo tżinicż mów.

Wone jo ßo Bohu lubiwo wo tém prėnim Zpotżatku toho Kżeſczianſtwa tu
ṅewidomnu Mócz téch ſẇatéch Sakramentow teiż widomṅe wopokazuwacż wo
zjawnéch do Wotżow padaczéch Dżiwach —, zo bó ta ſẇata Wėra wo Wutrobach
téch Cżwojekow krucżiſche Koṙeṅe nadobówa. Tak tedém cżi Virmuwani
zmolom po dóſtatém Virmuwaṅu potżachu z czuzémi Rétżemi rétżecż, habé
druhe zpodżiwne Skutki ſkutkuwacż; ha tak bóchu teiż ſchiczé Pżitomni
pżepokazani, zo wo tém Virmuwaṅu woprawdże ſu dóſtali toho
Sẇatoho-Ducha, kiż nėt wo nich ha pżez nich taike Dżiwnoſcze tżini.

Simon tón pṙedé pomėṅené Kuzwar taike Dżiwnoſcze widżiwſchi, podawaſche
Pėtérei ha Janei Peṅezé, ha <pb n="461"/>prajeſche: Daitei ſchak teiż mi
tulei Mócz, zo kóiżdé, na kotrohoż ja tei mojei Ruczé powożu, bó toho
Sẇatoho-Ducha dóſtaw. Pėtér jomu wotmoji: Zaklate ṅech ſu te twoje
Peṅezé ha Té ſobu, dokelż té mėniſch, zo tón Dar bożi za Ṗeṅezé ßo
kupicż hodżi. Té ſchak ṅeiſé k tom podobné wot taikich Sẇatoſczow żto
dóſtacż, dokelż ta twoja Wutroba ṅejo prawa pżed Bohom. Tżiṅ da Pokutu
za tulei twoju Zwóſcz, ha proſch Boha za Wodacżo; pżetoż ja tebe widżu z
jeném jara hórkim Żowdżom naṗelṅenoho, ha wujazanoho wot Zwóſcże. Na to
tón Simon ṙekné: Proſchcże wó za mṅe toho Kṅeza, zo ta wot was mirożena
Żtrava boża bó na mṅe ṅedóſchwa.

♣NB.♠ Tónlei Simon jo zkoro potém zas k tomu ſwojomu Kuzwarſtwu ßo
wrócżiw, ha po Tżaſu jedén hubené Kóncz zaw. Pżetoż hacż wón w Roṁe z
Pomoczu toho Djabowa po Lovcże lėtaſche, ha tón Lud ſleṗeſche, ha
Japożtow Pėtér k tom pżiṅdżiwſchi z krótkim k Bohu ßo pomodli, nédém
Simon delepadże, tei Nozé ha ſchė Stawé ſebi pżerazé, ha na to zderné.

Pėtér ha Jan, hacż téch Samaritanaṙow wo tei Wėṙe bėſchtai pokrucżiwoi,
wrócżiſchtai ßo do Jėruzalema, duczé pak wo ẇele Samaritanſkich Mėſtach
ha Wſach te ſẇate Evangelium wopojeduwaſchtei.

145. Polazuwaṅo.

Komornik Móhrſkeje Kralowné wėri, da ßo kcżicż.

Jedén Jandżel bożi ṙekné k Vilipei tomu Diakonei: Dżi<marginalia>♣Act.♠
8, 26.</marginalia> won na tu Dróhu, kotraż wot Jėruzalema do Gaza
ẇedże. Vilip woteṅdże. Ha lei, jedén Komornik teje Móhrſkeje Kralowné
Khandaczes, jedén jeje wóſoki Zaſtoinik, kiż bė do Jėruzalema pżiſchow k
Bohu ßo modlicż, tón tam, na ſwojim Wozu ſeidżiczé, zas domoi ßo
ẇezeſche, ha lazuwaſche toho Provetu Izaija. Tón Duch ṙekné k Vilipei:
Dżi, ha pżiwdai ßo k tomulei Wozei. Nédém Vilip do Prėdka zabėiża,
wuſwóſcha joho lazuwaczoho, ha potża na ṅoho: Hacż da té teiż zrozemiſch
żtoż lazuẇeſch? Wón wotmoji: Kah mów je zrozemicż, khiba zo bó mi je
Nėchtó wukwad? Ha wón Vilipa proſcheſche, zo bó ßo k ṅomu na Wóz ſénéw.

<pb n="462"/>

Ta Żtucżka toho Piſma pak, kotreż wón lazuwaſche, bė talei: Kaiż jena
Wowcza jo wón k rėzaṅu ẇedżené, ha kaiż jene Jeṅo nėmo jo pżed ſwojim
Tzihaṙom, tak jo wón toho ſwojoho Horta ṅewotewriw .... Ha tón Komornik
ṙekné k Vilipei: Proſchu cże, wot koho da tón Proveta telei Swowa praji,
wot ßo ßamoho, habé wot jenoho druhoho? Vilip jomu rozpoje, zo tón
Proveta Izaijas telei Swowa do Tżaſa jo piſaw wot toho Jėzuſowoho
Cżerṗeṅa, ha dopojeduwaſche jomu hiżcże ẇele jacz wot Jėzuſa Kréſtuſa.

Ḃeztém po tei Drózé ßo cżanéwſchi — pżiṅdżechu k jenei Wodże. Ha tón
Komornik ṙekné: Lei jowlei jo Woda, hacż ṅemów ja jowlei wukcżené bócż?
Vilip wotmoji: Wėriſchli z czéweje Wutrobé, da móże to ßo ſtacż. Na to
wón: Ja wėṙu, zo Jėzus Kréſtus jo tón Séhn bożi. Ha porutżi, zo tón Wóz
bó zaſtaw. Ha wonei woboi do teje Wodé deleſtupiſchtai, ha Vilip toho
Komornika tam wukcżi.

Déż pak z teje Wodé zas hoṙewuſtupiwoi bėſchtai, tón Duch toho Kṅeza
Vilipa pṙeicżrabné, tón Komornik joho daie ṅewolada, ha wón tón ſwói
Pucż dale cżeṅeſche jara rozẇeſelené. Vilip pak ßo namaka wo tém Mėſcże
Azot; ha wón wokokhodżiczé ſchudżom te ſẇate Evangelium wozjeẇeſche,
hacż pżiṅdże do Czezareje.

Bez Ẇednika ha Pokazuwaṙa tón Cżwojek ßam ze ßo te ſẇate Piſmo praẇe
zrozemicż ṅemóże. Żtóż pak tu Wėrnoſcz tak ródṅe ha poniżṅe póta, kaiż
tón czuzé Komornik, tomu budże tón nadné Bóh jenoho prawoho Wutżeṙa
wobradżicż.

146. Polazuwaṅo.

Pżewobrocżeṅo toho Saula, kiż potém Pawow jo ṁenuwané.

Saul, kiż hiżcże lute Rożeṅa ha Morduwaṅa na téch
Wutżownikow<marginalia>♣Act.♠ 9.</marginalia> toho Kṅeza woſebi
waṙeſche, hacż ſcho wot ṅoho ßahṅeſche, wot toho Naiwóſchoho - Mėſchnika
żadoſche ha dóſta — na te Synagogé wo Damażku Liſté habé Wopiſma k
Wobſwėtkoſcżeṅu, zo jomu wot teje Wóſokeje - Radé ta Mócz data jo,
budże - li tam żanéch taikich namakacż, kiż <pb n="463"/>k tei Wėṙe do
Jėzuſa ßo wuznawaja, ṅech ſu Muzczé habé Żónſke, jich wujazanéch do
Jėruzalema doẇeſcz.

Wón ßo na Pucż poda z nėkotrémi Towarſchemi. Ha déż wón k Damażkei ßo
pżibliżuwaſche, z jenémdobom wobſwėtli joho jene Swėtwo z Ṅeƀes; wón k
Zeṁi delepadże, ha wuſwóſcha taikilei Wós: Saule, Saule, pżetżo té ṁe
pżeſczėhaſch? Na to Saul: Kṅeże, żtóha da té ſé? Ha tón Kṅez ṙekné: Ja
ſém Jėzus, kotrohoż té pżeſczėhaſch; cżeżko cżi budże do żpitżitéch
Kóncżkow z Nohomai kopacż. Saul czéwé pżeſtróżané ha na wſchich Stawach
tżepotaiczé ṙekné: Kṅeże, żto da té czeiſch, zo ja tżinicż dérbu? Ha tón
Kṅez prajeſche: Staṅ, dżi do Mėſta nutz, tam budże cżi pojedżene, żto
tżinicż maſch.

Cżi Muzczé, kiż z nim na Drózé bėchu, ſtejachu naſtróżani, ſwóſchachu
dṙe tón Wós, Nikoho pak ṅewidżachu. Saul ßo wot Zemje hoṙezṙeba, ha tei
ſwojei Wotżi wotewriwſchi, nitżo ṅewidżeſche, bė woſłepiw. Woni pak joho
za Ruku wzachu, ha doẇedżechu joho do Damażka, do toho Domu jenoho
Cżwojeka, kiż rėkaſche Judas. Tam tón Saul zwoſta, za tzi Dné wón nitżo
ṅewidżeſche, wón teiż nitżo ṅejėdżeſche ha ṅepijeſche.

Bė pak wo Damażku jedén Wutżownik z Ṁenom Ananias; k tomu tón Kṅez wo
jeném Widżeṅu prajeſche: Staṅ, dżi do teje Haßé, kotraż rėka ta runa, ha
wo tém Doṁe toho Judaſa praſchei ßo za Saulom tém Tarſenſkim; pżetoż
lei, wón ßo modli. (Ḃeztém bó tón Saul, kiż nėt wo tei ſwojei Slepocże
jara k Bohu ßo wowaſche, z taikimlei Widżeṅom ponadżené: Wón toho
Ananiaſa widżeſche k ſebi nutzpżiṅcż, ha Ruku na ßo powożicż, zo bó tu
Widżiwoſcz zas dóſtaw.) Ananias tomu Kṅezei wotmoji: Kṅeże, wot ẇele
Ludżi ſém ja na toholei Muża ſwóſchaw, kah wilke Zwóſcże wón tém twojim
Sẇatém w Jėruzaleṁe tżiniw jo; ha wón ma wot téch Wóſchich - Mėſchnikow
tu Mócz, wujazacż ſchitkich téch, kiż k tomu twojomu Ṁenu ßo wowaja. Tón
Kṅez jomu prajeſche: Té jenoi dżi, pżetoż Wón jo mi jene wuzwolene
Sudoẇo, zo bó te moje Ṁeno wozjawnoſcżaw tém Pohanam, tém Kralam, ha tém
Izraelſkim Dżėcżom. Ha ja czu jomu pokazacż, kah ẇele wón toho mojoho
Ṁena dla cżerpecż zmėje.

<pb n="464"/>

Tak Ananias dżėſche, ha pżiṅdże do toho Domu, dżeiż Saul leiżeſche; ha
wón tei ſwojei Ruczé na ṅoho powożiwſchi — ṙekné: Bratze Saule, tón Kṅez
Jėzus, kotréż tebi na Pucżu ßo wozjeẇiw jo —, Tón jo ṁe k tebi póſuwaw,
zo bó té te Widżeṅo zas dóſtaw, ha ze Sẇatém - Duchom napelṅené bów. Ha
nédém z téch joho Wotżow tak kaiż Schupizné wotpadżechu, ha wón zas
widżeſche. Ha wón ſtaże, ha da ßo wukcżicż. Wón teiż Czérobu k ſebi wza,
ha zas k Moczé pżiṅdże. Wón ßo dżerżeſche k témſamém Jėzuſowém
Wutżownikam, kiż wo Damażku bėchu, ha nėkotre Dné pżi nich zwoſta.

Ha nédém potża Saul wo téch Synagogach Jėzuſa prėduwacż, ha
dopojeduwacż, zo wón woprawdże jo tón Séha bożi. Na tém ſchiczé
zatorṅeni ßo zpodżiwachu, ha prajachu: Ṅejo da to tónſamé, kotréż wo
Jėruzaleṁe téch do Jėzuſa wėriwéch zahubeſche, ha teiż jow na to ſchow
jo, zo bó jich wujazanéch do Jėruzalema wotẇed? Saul pak dlėje ha bóle
móczniſchi —, téch wo Damażku bódlaczéch Żidow zahaṅbeſche, ha jich
pżepokazuwaſche, zo Jėzus woprawdże jo Kréſtus, t. r. tón tém jich
Wótſczam ſlubené Meſias.

Potém Saul (po Tżaſu ṁenuwané Paul, habé Pawow)<marginalia>♣Gal.♠ 1,
17.</marginalia> na Kwilu woteṅdże do Arabſkeje. Ha déż bė zas do
Damażka ßo wrócżiw, ha tam na tzi Lėta ßo hoṙepodżerżaw, zradżichu ſebi
cżi Damażczeṅſczé Żidża joho zkónczuwacż. Woni wobrétżachu toho
kralowſkoho Zaſtoinika, ha te Rota toho Mėſta bóchu wodṅo ha noczé
wobwachuwane, zo bó jim ṅecżeknéw. Tohodla cżi Wutżowniczé joho do
jenoho Korba ſadżichu, ha wo tém Korƀe joho noczé z jeném Wulecżom po
tei Muṙi dele pużcżichu; ha Wón tém jich Rukam woteṅdże. 2. Khor. 11,
32.

Ha Saul dżėſche do Jėruzalema wopótacż ha potżeſczicż<marginalia>♣Gal.♠
1, 18.</marginalia> Pėtéra toho Ẇercha teje Czérkẇe, ha zwoſta pjatnacże
Dnów pola ṅoho. Wo Jėruzaleṁe Saul zmolom pótaſche te Towarſtwo z témi
Jėzuſowémi Wutżownikami; hale zprėṅa ßo joho ſchiczé bojachu, dokelż
hiżcże nawėſte ṅeẇedżachu, zo teiż Wón nėt woprawdże do Jėzuſa wėri.
Barnabas pak joho k tém Japożtowam doẇedże, wupojeda jim te joho
Pżewobrocżeṅo, ha tu joho wilku Nuterniwoſcz wo Wozjawnoſcżeṅu toho Ṁena
Jėzuſowoho. Na to woni z nim ßo zepżecżelichu, ha mėjachu joho kaiż tomu
ṙecz za Bratra.

<pb n="465"/>

Saul wutrobṅe wot Jėzuſa rétżiſche, ha pżepokazuwaſche téch Gṙekſkich
Żidow, kiż wo Jėruzaleṁe ßo hoṙedżerżachu; cżi pak za tém dżėchu joho
zkónczuwacż. Tohodla cżi Bratzja t. r. druzé Jėzuſowi Wutżownikoẇe joho
doẇedżechu do Czezareje, zo z tam bó woteṅſchow do Carſa, to bė te joho
Narodne-Mėſto wo Cziliſkei.

Saul dṙe bė kótżdu Żtundu k tom podwolné za Jėzuſa tu Sṁercż cżerpecż;
hale ta Wola boża bė, zo dérbeſche wón hiżcże ẇele Cżwojekam prėduwacż,
ha jich na tón Pucż k tei Zbóżnoſczi doẇeſcz. Ha tohodla wón tém, kiż
jomu za Żiẇeṅom dżėchu, z Pucża woteṅdże.

147. Polazuwaṅo.

Pėtér Jicżniwoh’ wuſtrowi, Wumṙetu zbudżi.

Hacż tón pżi Scżepanowei Sṁercżi zazbėṅené Wichor<marginalia>♣Act.♠ 9,
31.</marginalia> téch Pżeſczėhow zas wocżichnéw bė, ha ta ſẇata Czérkei
dobré Mėr mėjeſche, Pėtér, kotromuż Jėzus ßam ſchitke ſwoje Wowczé ha
Jeṅata podaw bė, tónlei zpodobné Tżas k tomu nawożi, zo bó wopótaw ha
wobladaw ſchitke tam ha ſém rozperſchene Wowczé ha Jeṅata. Mėſta ha Wſé
pżekhodżuiczé —, pżiṅdże teiż k tém Sẇatém, kiż bódlachu wo tém Mėſcże
Lidda.

Tedém cżi do Jėzuſa Wėriwi rėkachu cżi Sẇacżi, dokelż wo tei ſẇatei
Kcżeṅczé woſẇatoſcżeni tu Jėzuſowu ſẇatu Wutżbu dżerżachu, ha po
teiſamoi jene ſẇate Żiẇeṅo ẇedżechu.

Wo Liddże Pėtér natṙechi jenoho Cżwojeka z Ṁenom Eneja, kotréż hiżo
woſém Lėt na Wożu leiżeſche, dokelż wón bė jicżniwé. K tomu Pėtér ṙekné:
Eneja, Jėzus Kréſtus cże wuſtrowi, ſtaṅ, ha ſcżel ſebi te twoje Wożo
ßam. Ha wón na Mėſcże ſtaże. Ha ſchiczé, kiż wo tém Mėſcże, ha wo
teiſamoi Wokownoſczi bódlachu, ha toholei ſebi deṙe znatoho Cżwojeka nėt
wuſtroẇenoho widżachu, z taikoho Dżiwa zpohnucżi pżewobrocżachu ßo k tei
Wėṙe do Jėzuſa.

Tedém bė wo tém tam ṅedaloko leiżaném Mėſcże Joppe jena do Jėzuſa wėriwa
Żónſka z Ṁenom Tabitha, kotraż jara ẇele dobréch Skutkow ſkutkuwaſche,
ha dobne Jamóżné wudżėleſche. Taſama ruṅe tedém zkhoṙe, ha wumṙe. <pb
n="466"/>Te Cżėwo bó wotmóte, ha ſtajene do horṅeje Komoré. Cżi Wėriwi
wo Joppe, ſwóſchiwſchi, zo Pėtér wo Liddże jo, póſuwachu dẇej’ Mużow k
ṅomu z tej Próſtwu: Ṅedai ſebi cżeżko pżiṅcż zkeṙe ha lėṗe k nam dóṅcż.

Zmolom Pėtér ßo zebra, ha z nimai ſobudżėſche. Ha déż tam dóſchow bė,
doẇedżechu joho hoṙe do teje Komoré, dżeiż te Cżėwo leiżeſche. Tam joho
wobſtupichu ſchitke te Wudowé, kotrémż bė ta Wumṙeta Dobrotu tżiniwa;
wone pwakachu, ha pokazuwachu Pėtérei te Wobletżeṅa, kotreż wona jim
pżihotuwawa bė.

Pėtér ſchitkim kazaſche wonhicż. Potém na Kolena panéwſchi ßo pomodli —,
ha k tomu Cżėwu ßo wobrocżiwſchi ṙekné: Tabitha, ſtawai! Na to wona
Wotżi wotewri, na Pėtéra polada, ha poßéné ßo. Pėtér ji Ruku poda, ha
pozbėże ju. Ha téch Ludżi nutz zawowaiſchi, poſtaji jim nėt tuſamu żiwu.

Tónlei pżez Pėtéra ztżiṅené Dżiw bó po czéwém Mėſcże wozjawnoſcżené, ha
ẇele Ludżi pżipaduwaſche k tei Wėṙe do Jėzuſa. Pėtér khėtṙe dowho zwoſta
wo Joppe, ha hozpoduwaſche pola wėſtoho Cżwojeka, kiż Simon rėkaſche, ha
Kożow-Harwaṙ bė.

Wo Wobodleṅach téch Kożow-Harwaṙow jo dṙe jena ṅezpodobna Wóṅ; hale
taikeje ßnadneje Ṅezpodobnoſcze Pėtér kedżbu ṅemėjeſche, k tom podwolné,
ſcho ẇele ẇetże Pżecżiwnoſcze Jėzuſei k Luboſczi wucżerpecż. Czeiſch
Jėzuſei ßo lubicż? Ṅebódż jara kṅezki —.

148. Polazuwaṅo.

Bóh Pėtérei wo jeném Widżeṅu pokaże, zo nėt teiż Pohaṅo do Jėzuſoẇeje
Czérkẇe dérbja ßo hoṙebracż. Kórneli jedén pohanſki Hauptman jo tón
prėni, kiż tulei Nadu dóſtaṅe.

Wo tém Mėſcże Czezareji bė jedén pohanſki wojerſki<marginalia>♣Act.♠
10.</marginalia> Hauptman z Ṁenom Kórneli, tón bė jedén pėkné
bohabojazné Cżwojek ze ſwojim czéwém Domom, wón ẇele Jamóżnow
wudżėleſche, ha pżeczé k Bohu ßo wowaſche. (Pżetoż ze Żidami
wokokhodżiwſchi — bė wón k Zpóznacżu toho jenicżkoho wėrnoho Boha
pżiſchow.)

<pb n="467"/>

Tónſamé bó wo dżeẇatej Żtundże toho Dṅa, t. r. popowṅu woko tzjóch z
taikimlei Widżeṅom ponadżené: Déż wón ßo poſcżeſche, ha wo ſwojim Doṁe k
Bohu ßo wowaſche, wulada wón zjawṅe k ſebi nutzpżiṅcż jenoho Jandżela wo
ſwėtliwei Draſcże, kotréż na ṅoho zarétża: Kórnelijo! Wón na toho
Jandżela poladaiſchi, czéwé zaſtróżené ṙekné: Żto da jo Kṅeże? Ha tón
Jandżel jomu prajeſche: Te twoje Modleṅa ha te twoje Jamóżné ſu
hoṙedoſtupiwo pżed boże Woblitżo, Bóh jo ßo z Nadu na tebe dopómniw.
Póſcżel nėt Poſelſtnikow do Joppe, ha dai k ſebi pżiṅcż toho Sémana, kiż
jo pżiṁenuwané Pėtér; wón jo na Hozpodże pola Simona jenoho Kożow -
Harwaṙa, kotrohoż Khėiża pżi Morju ſteji. Tón budże cżi dopojedżecż, żto
té tżinicż maſch.

Zmolom hacż tón Jandżel wot ṅoho woteṅdże, zawowa wón dwej doṁaczej
Wotrocżkow, ha jenoho pėknoho Wojaka, wupojeda jim te ſwoje pomėte
Widżeṅo, ha póſuwa jich do Joppe. Woni zmolom na Pucż ßo dachu. Wot
Czezareje do Joppe bė woko ſédém Mili.

Nazaitra hacż woni k Joppe ßo pżibliżuwachu, zeṅdże Pėtér na horṅu
Huibju hoṙe Pacżeṙe pozpėwacż. (Ta horṅa Huibja bė tam po Kraja Waſchṅu
mėſto Tzėchi pod nahim Ṅebjom.) Pėtér bė jara wódné, ha czéſche nėżto
pojėſcz. Beztém pak hacż woni jomu tu Jėdż pżihotuwachu, bó wón wo
ſwojim Duchu zatorṅené. Wón widżeſche te Ṅebjo wotewṙene, ha wóſche ßo
jene Sudoẇo, kaiż jedén wilki Rub, dele pżiṅcż; wone na téch żtéṙoch
Różkach wiſaſche, ha bó z Ṅebja na Zemju dele popużcżane. Wo nim bėchu
jara ſchelake żtéri - nohate Zkocżata, teiż dżije Zwėṙata, po Zeṁi
ważate Zwėṙatka, ha Ptaki toho Lovta. Ha wón wuſwóſcha jedén Wós, hako
bó Nėchtó na ṅoho zawowaw: Pe̓téṙe, ſtaṅ, rėzai, ha je̓s. Pėtér wotmoji:
Nėſchak Kṅeże, ja dżė biżcże żeni nitżo ṅetżiſte jėd ṅeiſém. (wo ſtar.
Zakoṅu ſchelake Zkocżata ha Zwėṙata ṅeſmėdżachu jėdżene bócż; te
zakazane woni ṅetżiſte ṁenuwachu.) Na to wón zas druhi Krótż wuſwóſcha
tónlei Wós: Żtoż Bóh wutżiſcziw jo, to té ṅechaw ṅetżiſte ṁenuwacż. To
pak ßo tzi krótż za ſobu tak ſta; ha potém bó te Sudoẇo zas do Ṅeƀes
hoṙe zcżeṅene.

Déż Pėtér zas k ſebi pżiſchow bė, ha pżi ſebi móſleſche, na tżo tola
telei Widżeṅo pokazuwacż mówo, lei cżi tzjo wot <pb n="468"/>Kórnelija
póſuwani Mużoẇe delku pżed Durjemi ſtejachu, ha praſchachu ßo: Hacż ṅejo
jow na Hozpodże Séman pżiṁenuwané Pėtér? Ha tón Duch k Pėtérei, kiż
hiżcże pżeczé te ſwoje Widżeṅo ſebi rozmóſleſche, prajeſche: Lei tzjo
Mużoẇe cże pótaja, ſtaṅ, dóṅdż dele, ha króbłe z nimi dżi; pżetoż ja ſém
jich póſuwaw.

Pėtér k nim dele dóṅdże, ha ṙekné jim: Leicże, ja ſém tónſamé, kotrohoż
wó pótacże; kaikeje Winé dla ſcże wó ke mṅe pżiſchli? Woni wotmojichu:
Tón Hauptman Kórneli, jedén pėkné bohabojazné Cżwojek, kotromuż tón
czéwé Żidowſki Lud dobre Swėtzeṅo dawa, jo wot Boha pżez jenoho Jandżela
kazane krédnéw, Tede do ſwojoho Domu wowacż ha wot tebe ßo rozwutżicż
dacż. Na to jich Pėtér k ſebi na ſwoju Hozpodu nutzdoẇedże; ha woni pżez
Nócz tam woſtachu.

Nazaltra rano zaje Pėtér z nimi na Pucż ßo pużcżi; ha nėkotzi Bratzja t.
r. Wėriwi wot Joppe joho pżewodżachu. Ha woni romadże pżiṅdżechu do
Czezareje.

Kórneli, kiż z wilkej Żadoſczu na nich tżakaſche, bė k ſebi do ſwojoho
Domu romadu zwowaw téch ſwojich bliſchich Pżecżelow ha znatéch Dobréch.
Nédém hacż Pėtér do Domu nutzzaſtupi, Kórneli jomu napżecżo pżibėiża, ha
k joho Noham dele panéwſchi k ṅomu ßo modleſche —. Pėtér joho pozbėné
prajiczé: Stawai, pżetoż ja teiż żto jacz ṅeiſém déżli Cżwojek. Ha déż z
nim pojedaiczé nutzdóṅdże, natṙechi tam ẇele Ludżi romadu zeṅdżenéch.

Pėtér ke wſchim Zromadżeném prajeſche: Wó je ßami deṙe wėſcże, kah jara
jedén Żid toho ßo żadwawi ha paße, zo k tém Czuzowném bó ßo
ṅetowarſchiw, k nim ṅeſchow —. Mi pak jo Bóh tón Kṅez pokazaw, zo ja
toho Zplahwa dla żanoho Cżwojeka za ṅetżiſtoho dżerżecż ṅedérbu.

Żidża téch Pohanow za ṅetżiſtéch dżerżachu, ha za Rėch ſebi rachnuwachu
z nimi wokokhodżicż, runiſch kaiż za Rėch mėjachu wot téch ṅetżiſtéch
Zkocżatow żto jėſcz. Woboi dwoje bė jim wo Moyzeſowém Zakoṅu zakazane,
ha tak daloko bė to woprawdże hacż do toho Tżaſa za nich Rėch bówo. Hale
wo tém pomėṅeném Widżeṅu bó Pėtérei pokazane, zo talei Zakazṅa nėt
wotkazana jo.

Pėtér dale prajeſche: Tohodla ſém teiż ja, hacż wó ṁe k ſebi żadaſchcże,
ƀe wſchoho Woṗeraṅa zmolom ſchow. Ha <pb n="469"/>nėt was praſcham:
Ktżemu da ſcże wó ṁe k ſebi wowacż dali? Korneli zjawṅe wupojeda te
ſwoje pomėre Widżeṅo, ha pżiſraji: Mó ſchiczé ſmó nėt tuhlei pżed Bohom
k tomu zromadżeni, zo czemó ſwóſchecż ſchitko to, żtoż té wot Boha
porutżene maſch nas wutżicż.

Na to Pėtér potża rétżecż taklei: Nėt je ja zjawṅe zpóznaju, zo Bóh
ṅelada na te Parſchoné; hale kóiżdé, ṅech jo z kaikohożkuli Zplahwa —,
jenoi zo Bohabojazné jo ha tu Prawnoſcz ſkutkuẇe, jo jomu lubé ha
zpodobné. Wó je wėſcże, żto ßo wo Żidowſkim Kraju ſtawo jo. Jėzus
Kréſtus tón Nazareiſki, kotréż jo tón Kṅez ſchitkich, kotrohoż Bóh
wużawbuwaw jo ze Sẇatém-Duchom ha zbóizkej Moczu, Tón jo tém Izraelſkim
Dżėcżom tu prawu Zbóżnoſcz wopojeduwaw; ſchudżom wokokhodżiczé jo wón
lute Dobroté tżiniw, jo wumóżaw ha wuſtroẇaw ſchitkich wot Djabowa
pżemóżenéch —. Ha mó ſmó Swėtſczé na wſcho to, żtoż wón tżiniw jo. Toho
ſu woni na Kżiż poiſli ha morili; Bóh pak jo joho na tzecżi Dżeṅ zas
zbudżiw, ha po tei Woli bożei jo ßo wón zas żiwoho wopokazaw, nicz dṙe
tomu czé. womu Ludei, hale tém wot Boha zladaném Swėtkam, Nam, kiż mó po
joho Hoṙeſtacżu z nim jėdli ha pili ſmó. Ha wón jo nam porutżiw, wo joho
Ṁeṅe tomu Ludei prėduwacż, ha wobſwėtkoſcżecż to, zo wón jo tón wot Boha
poſtajené Sudnik Żiwéch ha Mordwéch. Tomulei Jėzuſei teiż Swėtzeṅo
dawaja ſchiczé ſẇacżi Provetoẇe, zo wo joho Ṁeṅe móże téch Rėchow
Wodacżo dóſtacż kóiżdé, kiż do ṅoho wėri.

Hacż Pėtér to hiżcże rétżeſche, padże tón Duch-Sẇaté na wſchich téch,
kiż na te joho Swowa poſuchachu; ha woni nédém potżachu czuze Rétże
rétżecż, ha wulkocżṅe Boha kwalicż.

Ha cżi Wėriwi ze Żidowſkoho Zplahwa, kiż z Pėtérom ſobu bėchu pżiſchli,
jara ßo zpodżiwachu, zo teiż do Pohanow tón Dar toho Sẇatoho - Ducha
wuliṅené jo. Ha nėt Pėtér ṙekné: Hacż da budże żtó mócz Wodu
zapojedżecż, zo bóchu cżilei wukcżeni ṅebóli, kiż woni toho Ducha -
Sẇatoho — runiſch tak kaiż mó — dóſtali ſu? Ha wón porntżi jich wukcżicż
na te Ṁeno toho Kṅeza Jėzuſa. Woni pak joho proſchachu, zo bó tola
nékotre Dné pola nich woſtaw.

<pb n="470"/>

149. Polazuwaṅo.

Nėkotzi zprėṅa morkotaja, potém pak Boha kwala, zo teiż Pohanam te Durje
do Jėzuſoweje Czérkẇe wotewṙene ſu.

Déż Pėtér zas do Jėruzalema pżiṅdże, nėkotzi na ṅoho<marginalia>♣Act.♠
11.</marginalia> ßadżachu, ha prajachu: Té ſé k tém Ṅewobrėzaném do Domu
nutzſchow, ha ſe z nimi jėd. Pėtér jim tu pṙedawſchu Stawiznu na dróbne
wupojeda, ha pżiſtaji: Déż ja widżach, zo tón Duch-Sẇaté do nich panéw
jo runiſch tak hako zprėṅa do nas —, dopómnich ßo ja na te Swowa toho
Kṅeza Jėzuſa, kah wón nam prajeſche: Jan jo kcżiw wo Wodże, wó pak
budżecże kcżeni ze Sẇatém-Duchom. Déż da Bóh ſam tém Pohanam tohoruṅa
Dar daw jo, kaikiż jo nam daw, żtó da ja ſém, zo bóch mów Bohu napżecżo
ßo ſtajecż? To ſwóſchiwſchi — bóchu zpokojeni, kwalachu Boha, ha
prajachu: Tak jo Bóh teiż Pohanam popżaw tu Nadu k Pokucżeṅu, zo móli
kwėcżnomu Żiẇeṅu doſanécż.

Wot toho Tżaſa bó ſchudżom teiż tém Pohanam te ſẇate Evangelium
wozjeẇane. Nėkotzi Mużoẇe wot Téch, kiż wo tei toho Scżepana dla
zazbėṅenei Haṙe ha Pżecżiwnoſczi bėchu rozehnacżi bóli, ha hacż do toho
Tżaſa wot Jėzuſa k Nikomu nitżo ṅerétżeli, déżli jenoi k Żidam,
pżiṅdżechu nėt do toho jara wilkoho pohanſkoho Mėſta Antiochija, ha tam
teiż tém Pohanam wopojeduwachu toho Kṅeza Jėzuſa. Ta Ruka toho Kṅeza bė
z nimi, wone bė jich ẇele, kiż wėṙachu, ha k tomu Kṅezei ßo
pżewobrocżichu.

Hacż te Pojedaṅo wot toho dóṅdże k tei ſẇatei Czérkwi, kotraż wo
Jėruzaleṁe bė, póſuwachu woni toho Barnabaſa do Antiochije. Barnabas tam
pżiṅdżiwſchi, ha widżiwſchi tu Nadu bożu, jara ßo zẇeſeli, ha
napominaſche ſchitkich, zo bóchu z wobſtainej Wutrobu pżi tém Kṅezu
zwoſtali. Pżetoż Barnabas bė jedén pėkné zprawné Cżwojek, powné
Sẇatoho-Ducha ha Wėré. Ha wilka Mnohota Ludu bó k tei ſẇatei Wėre
ztowarſchena.

Potém Barnabas woteṅdże do Tarſa, pótacż toho Saula; ha déż bė joho
namakaw, ſobu joho pżiẇedże do Antiochije. Tam wonei jene czéwo Lėto
romadże zwoſtaſchtei, ha jara ẇele Ludżi wutżeſchtai. Tam wo Antiochiji
bóchu teiż cżi Wėriwi naipṙedé ṁenuwani Kréſczianſczé <pb n="471"/>wot
Kréſtuſa, (habé kaiż mó nėt wo naſchei Rétżi prajimó, Kżeſczieṅo.)

Tedém pżiṅdżechu z Jėruzalema do Antiochije nėkotzi taiczé, kiż tón Dar
toho Provetſlwa mėjachu; ha jedén wot nich z Ṁenom Agabus provecżeſche,
zo budże na czéwu Zemju jedén wilki Wód pżiṅcż, kotréż teiż potém
woprawdże pżiſchow jo za Kheiżora Klaudija. Tohodla cżi Wėriwi wo
Antiochiji, kóiżdé po ſwojei Zamóżnoſczi, romadu dawachu za téch ſwojich
wo Żidowſkei bódlaczéch Bratrow, kiż te ſwoje Żiwnoſcze bėchu ropżedali,
ha ſcho pżezjene mėjachu, zo bóchu jim tu prėdkſtejaczu Nuzu wolożili.
Te romadu nadawane póſuwachu woni tém Starſtim z Barnabaſom ha ze
Saulom.

150. Polazuwaṅo.

Jakub moṙené, Pėtér z Jaſtwa wuẇedżené.

♣NB.♠ Po Kréſtuſowém Do - Ṅeƀes - Zpėcżu jo Pónczins Pilatus hiżcże
żtéri Lėta wo Żidowſkei za Bohota zwoſtaw, ha potém jo wot Kheiżora
Tiberija wotſadżené. Za Pilatom jo jedén druhi z Ṁenom Petronius nėkotré
Tżas za Bohota pobów. Potém pak jo wot Kheiżora Klaudija Żidowſkei za
Krala ſtajené Herodes Aggrippa, Séhna Séhn tohoſamoho Herodeſa, kotréż
jo te Dżėcżi zkónczuwacż daw. Tónlei Herodes Agrippa wuznawaſche ßo k
tei Żidowſkei Wėṙe, ha tak ßo wonkwadżeſche, hako bó za tu Żidowſku
Bohwſwużownoſcz jara wilku Nuterniwoſcz mėw, zo bó hako nowotné Kral tak
tu jich Luboſcz z Łeſcżu k ſebi cżanéw.

Herobes tém Żidam k Woli pżeſczėhaſche téch do Jėzuſa<marginalia>♣Act.♠
12.</marginalia> Wėriwéch, ha wón Japożtowei Jakubei, tomu Bratrei
Japożtowa Jana, da Wowu wotrubacż.

Tak mėjeſche Jakub pżiṁenuwané tón Ẇetżi tu Tżeſcz ƀe wſchimi
Japożtowami tón naiprėni za Jėzuſa te ſwoje Żiẇeṅo ſadżicż. Ha to bė
jomu k Ẇeſowoſczi. Tónſamé Cżwojek, kiż joho pṙedé Herodeſei pżeradżiw
ha podaw bė, nėt, déż tu joho zpodżiwnu Wutrobnoſcz widżeſche, bó z
bożeje Nadé tak zhnuté, zo na Mėſcże ßam k tei Wėṙe do Jėzuſa zjawṅe ßo
wuzna; ha wón bó hadén <pb n="472"/>tohodla z Jakubom ſobu k Sṁercżi
ẇedżené. Po Pucżu wón Jakuba za Wodacżo proſcheſche; Jakub pak joho z
Luboſczu wokoſcha. ♣Refert Eubſeb. hiſt. l. 2. c.♠ 9.

Na tém Zamorduwaṅu Jakuba mėjachu cżi Żidża wilke Zpodobaṅo; to
widżiwſchi Herodes —, da teiż Pėtéra pżijecż. Bėchu pak ruṅe te Dné téch
ṅekiſanéch Klėbow habé ta jutrowna Sẇatocżnoſcz, kotraż czéwé Tédżeṅ
warnuwaſche. Tak da Herodes da Pėtéra do Jaſtwa ſadżicż, ha poda joho k
wobwachuwaṅu ſchėſnacżom Wojakam, kiż po żtérjoch na mól pżi nim tu
Wachu dżerżachu, ha mėjeſche Móſłe po Jutrach joho zjawṅe pżede wſchim
Ludom k Sṁercżi doẇeſcz dacż.

Tak bó Pėtér wo Jaſtẇe dżerżané; ha ta Zromadżizna téch Wėriwéch ƀez
Pżeſtacża za ṅoho k Bohu ßo wowaſche. Déż pak Herodes na tém bė joho k
Sṁercżi wuẇeſcz dacż, tuſamu Nócz pṙedé Pėtér nutzi wo tém Jaſtẇe
ſpaſche ſreidża ƀez dwėmai Wojakomai, wuzankoné z dwėmai Ṙecżazomai; ha
teiż pżed Durjemi wonku Waichtaṙo ſtejachu.

Tedém bė te Waſchṅo téch Jatéch na dowhi Ṙecżaz zankacż, tak, zo jedén
Kóncz toho Ṙecżaza bó pżizankṅené k tei Ruczé toho Jatoho, tón druhi
Kóncz toho Ṙecżaza pak pżizankṅené k tei Ruczé toho Waichtaṙa. Pėtér pak
bė na dwai Ṙecżazai zankṅené, z kóiżdej Ruku na jedén, wón mėjeſche dwei
Waichtaṙow, ha kóiżdoho Ṙecżaza Kóncz bė k jenomu Waichtarei
pżizankṅené. Herodes bė Pėtéra tak wobwarnuwacż daw, zo po cżwojetżim
żana Móżnoſcz ṅebė cżeknécż. Hale Bohu nitżo ṅemóżne ṅejo.

Ha lei, jedén Jandżel bożi ſtejeſche pżed Pėtérom, ha jene Swėtwo
roſwėtli te Jaſtwo. Tón Jandżel Pėtéra do Boka ſtortżi, wubudżi joho, ha
ṙekné: Khėczé ſtawai. Ha tei Ṙecżazai z joho Rukow wotpanéſchtai. Zas
tón Jandżel k Pėtérei: Wopaßai ßo, ha wobói ßo twoje Zandalije. To Pėtér
ztżini. Tón Jandżel dale: Wobłetż ßo twoju Draſtu, ha pói za mnu. Pėtér
za tém Jandżelom wondżėſche, ha wón ṅeẇedżeſche, zo to woprawdże tak ßo
ſtawa; jomu ßo zdaſche, zo ßo jomu tak dżije, ha zo jene Widżeṅo widżi.

Wonei pżeṅdżeſchtai tu prėṅu, ha teiż tu druhu Wachu, ha pżiṅdżeſchtai k
tém zelezném Durjam, kiż k Mėſtu ẇedżechu; <pb n="473"/>telei Durje ßo
jimai ßamo wotżinichu. Ha wonei wonwuṅdżeſchtai, ha dżėſchtai jenu Haßu
daloko, ha tón Jandżel ßo jomu zjenémdobom zubi —. Ha Pėtér k ſebi
pżiṅdżiwſchi ṙekné: Nėt je ja zpóznaju, zo Bóh woprawdże ſwojoho
Jandżela póſuwaw jo, ha jo ṁe wutohrnéw z Ruki Herodeſa, wutohrnéw
ſchomu tomu, żtoż tón Żidowſki Lud wottżakuwaſche.

Ha déż ßo rozmóſliw bė, dżėſche ha pżiṅdże k tomu Domei tejeſameje
Marje, kotraż bė ta Macż toho Jana Marka; tam bė ẇele Bratrow
zromadżenéch, ha woni ßo tam modlachu. Pėtér potża do khėiżinéch Duṙi
kwapacż. Pżiṅdże won jena Holcza z Ṁenom Rhode, poſuchacż ha ßo
praſchecż, żtó ßo tam kwaṗe. Nédém hacż Pėtér Zuk wot ßo da, wona, joho
na Żtéṁe zpóznaiſchi, z Ẇeſowoſcze zabó na te Wotżiṅeṅo, pżibėiża nutz
prajiczé: Pėtér pżed Khe̓iżu wonka ſteji. Woni ji ṙeknéchu: Té ſé wupa,
nėżto bajeſch. Wona je wobkrucżeſche, zo woprawdże tomu tak jo. Woni
ṙeknéchu: Da jo to Pėtérowé Jandżel Pėſtoṅ.

Déż pak Pėtér dale kwapaſche, ha woni jomu wotżinichu, joho widżiwſchi —
ze Zpodżiwaṅa wopróſtnéchu. Pėtér jim z Ruku pokiwa, zo bóchu ṁeltżeli,
ha potża jim pojedacż, kah jo joho Bóh z toho Jaſtwa wuẇed, ha ṙekné:
Wupojedaicże to Jakubei, ha druhim Bratram. Ha wón zas woteṅdże na jedén
druhi Blak, zo bó ßo Herodeſei zkhowaw.

Japożtow Jakub tón Ṁeṅſchi, Brat Judaſcha Thaddeja, Jėzuſowé blizki
Kṙeje. Pżecżel, ha tohodla teiż ṁenuwané Brat toho Kṅeza, jo wo
Jėruzaleṁe za Biſkopa woſtaw.

Nazaitra nédém hacż Dżeṅ bó, bė ṅemawa Mólka ha Hara ƀez témi Wojakami,
dże tola Pėtér woſtaw jo —. Herodes da krute Pżeſwóſcheṅo dżerżecż na
téchſaméch Wojakow, kiż bėchu tu Wachu mėli, ha porutżi jich z
kónczuwacż.

Po tém Pżikwadże téch naiprėṅſchich Kżeſczianow, kiż za Pėtéra hako za
ſwojoho Nana ha Wercha teje Czérkẇe ſchiczé k Bohu ßo wowali ſu, hiżcże
nėt za toho Pėtérowoho Naſtupnika, t. r. za toho Bamuża ha Ẇercha teje
Czérkẇe, wo ſchitkich khatólſkich Czérkẇach zjawṅe ßo proſé.

<pb n="474"/>

Tedém, déż Kral Herodes Agrippa potżaw bė téch Japożtowow pżimacż, ſu
cżi Japożtoẇe Żidowſku wopużcżili, do Swėta ßo rózno rozdżėlili. To bė
te jėdnate Lėto po Kréſtuſowém Cżerpeṅu; ha woko toholei Tżaſa jo Pėtér
tón prėni Krótż do Roma pżiſchow, w Roṁe tón Bamżowſki Stów zaſadżiw.
Lutki jedén wot téch Japożtowow Jakub tón Ṁeṅſchi jo w Jėruzaleṁe
woſtaw.

Herodeſa hubené Kóncz.

Kral Herodes pżekwadże ßo do Czezaṙeje, ha tam ßo<marginalia>♣Act.♠ 12,
19.</marginalia> hoṙedżerżeſche. Wón bė ßo wėſteje Winé dla jara
roznėwaw na téch Tyriſkich ha Sidonſkich. Woni pak ſchiczé z jenoho tam
k ṅomu pżiṅdżechu; ha déż bėchu wobrétżeli ha na ſwói Bok zcżanéli
jenoho joho wóſokoho Zaſtoinika, kotrohoż Meno bė Blaſtus, proſchachu za
Nadu, dokelż tón jich Krai Klėb ha Czérobu dóſtawaſche z toho joho
Kraja. Herodes jim pomėni wėſté Dżeṅ, wo kotrémż cze jim te Wotmojeṅo
zjawṅe dacż.

Na tón pomėṅené Dżeṅ zwobleka ßo Herodes tu ſwoju jara woſobnu kralowſku
Draſtu, ßéné ßo na tón ſwói kralowſki Stów, ha rétżeſche k nim
dobrocżiwo Swowa. Tón Lud jara zẇeſelené potża wowacż: To ṅejo Wós
jenoho Cżwojeka, hale to jo Wós jenoho Boha Tak woni z ṅerozomnoho
Liżtżeṅa jomu bóizku Tżeſcz podawachu, hako bóchu joho za Boha mėli.
Jomu ßo to lubeſche, wón ßo toho ṅewobaraſche. Nédém pak jedén Jandżel
bożi joho porazé z jenej’ jara zwej’ ha żadwawej’ Khoroſczu; Tżėṙe joho
roztotżichu, wón zdérné, ha wudécha tu ſwoju Duſchu.

151. Polazuwaṅo.

Barnabas ha Saul k tém Pohanam póſuwanei.

Barnabas ha Saul, potém hacż bėſchtai tu wot téch
Antiocheṅſkich<marginalia>♣Act.♠ 12, 25. 13, 1.</marginalia> Wėriwéch
romadu nadawanu Jamóżnu w Jėruzaleṁe wotedawoi, ha Kwilu tam pobówoi,
wrócżiſchtai ßo zas do Antiochije, ha wzaſchtai ſobu toho Jana Marka. Wo
tei Antiocheṅſkei Czérkwi pak bėchu Provetoẇe ha Wutżeṙo. Déż cżiſami
tomu Kṅezei ſwużachu ha ßo poſcżachu, ṙekné tón Duch - Sẇaté: Wubėrcże
mi woſebe <pb n="475"/>Barnabaſa ha Saula, ha wotpóſcżelcże jej’ k tomu
Dżėwu, na kotreż ja jej’ powowaw ſém. Na to woni wo Poſcżeṅu ha Modleṅu
Ruczé na ṅej’ powożichu, t. r. k Biſkopomai jej’ woſẇecżichu, ha
wotpóſuwachu jej’ do Swėta, zo bóſchtai tu Jėzuſowu Wutżbu pohanſkim
Ludam wozjeẇawoi.

Piſma - Rozomni za to dżerża, zo wo témlei Tżaſu tomu k Biſkopei
woſẇecżenomu Saulei, (kiż zkoro potém jo ſebi rėkacż daw Paul habé
Pawow,) ßo ſtawo jo to, żtoż wón ßam wot ßo pojeda 1. Khor. 12., zo
zatorṅené po tém Duchu jo do Ṅeƀes pżeſtupiw, ha widżaw Pótainoſcze, kiż
Cżwojekam ßo pojedacż ṅedadża.

Pawow jenoho Kuzwaṙa ze Słepotu podéri.

Tak Barnabas ha Saul wot Sẇatoho - Ducha wupóſuwanei, pżekhodżuwaſchtai
ſchelake Mėſta, ha wozjeẇeſchtai te boże Swowo. Wonei mėjeſchtai pżiſebi
toho Jana Marka, kiż jimai ſwużeſche, t. r. k Pomoczé bė, ha te tżaſne
Pótrėbnoſcze zaſtaraſche.

Pżiṅdżeſchtai pak teiż do toho Mėſta Pavus wo tei
Inzuli<marginalia>♣Act.♠ 13, 6.</marginalia> Czyprus. Tam ßo
hoṙedżerżeſche tón kheiżorſki Wóſchi-Zaſtoinik z Ṁenom Paulus Sergius
jedén rozomné Muż. Tón da Barnabaſa ha Saula k ſebi pżiṅcż, ha żadaſche
wot nej’ te Swowo boże ſwóſchecż. Bė pak tam teiż pola toho kheiżorſkoho
Zaſtoinika nėkaiki Kuzwar ha valſchné Proveta, wot Naroda jedén Żid,
kotrohoż Ṁeno bė po Żidowſkei Rétżi Barjezu, po Czypriſkei Rétżi pak
Elimas. Tón ßo jimai jara napżecżo ſtajeſche, ha zpótuwaſche toho
Zaſtoinika wot teje Wėré wotwobrocżicż. Hale Saul, wot nėtka ṁenuwané
Pawow, powné Sẇatoho-Ducha wótṙe jomu do Wotżow poladaiſchi —,
prajeſche: Oh té Dżėcżo toho Djabowa, powné Valſcha, powné ſcheje
Lózoſcze, Ṅepżecżelo ſcheje Prawnoſcze, hacż ṅechaſch pżeſtacż
pżewobrocżecż te prawo Pucże toho Kṅeza? Ha nėt lei, ta Ruka toho Kṅeza
jo na tebe zawożena; té budżeſch ſłepó, ṅebudżeſch toho Swóncza widżecż
hacż do wėſtoho Tżaſa —. Nédém bóſchtei tei joho Wotżi zatżėmṅenei, ha
wón tam ha ſém poſtupuiczé pótaſche ha maſaſche za Nėkim, kiż bó joho za
Ruku ẇed. To widżiwſchi tón kheiżorſki Zaſtoinik —, wėṙeſche wón, ha
jaṙa ßo zpodżiwaſche na tei Wutżƀe toho Kṅeza.

♣NB.♠ Wot nėtka tón Saul ßo potża ṁenuwacż Paul, <pb n="476"/>habé po
ſerbſkim Wuprajeṅu Pawow. Kah ſtraiż jo k taikomu Pżemėṅeṅu toho Ṁena to
ta Pżileżnoſcz bówa, zo tón pomėṅené kheiżorſki Zaſtoinik teiż Paul
rėkaſche? Te Ṁeno Saul bė bóle znate tém Żidam, te Ṁeno Paul pak bóle
znate tém Pohanam, z kotrémiż wón nėt jacz Wokokhodżeṅa mėjeſche.

Pawow ẇele Ludżi k tei Wėṙe doẇedże; Cżi Ṅewėriwi joho pżeſczėhaja.

Potém Pawow ha Barnabas pżiṅdżeſchtai do toho<marginalia>♣Act.♠ 13,
14.</marginalia> Mėſta Antiochia wo Piſidſkim Kraju. Tón Jan Mark bė
jej’ wopużcżiw, ha zas domoi do Jėruzalema ßo wrócżiw. (Snadṅe bėchu ßo
jomu te Cżeże tak dowhich Pucżow woſtudżiwo.) Wo témſamém Mėſcże bė teiż
ẇele Żidow. Na Sabbathné-Dżeṅ Pawow ha Barnabas z druhimi Żidami ſobu
nutz zaṅdżeſchtai do teje Synagogé. Tam bó prėdklazuwane z Moyzeſa ha z
téch Provetow. Potémhacż wulazuwane bė, dachu jimai cżi Prėdkſtejicżeṙo
teje Synagogé z jeném Swużownikom prajicż: Lubei Bratrai, matai-li wói
żto rétżecż, ha tón Lud ponapominacż, da rétżtai.

Pola Żidow bė to wo Waſchṅu, zo, déż do jeṅeje Synagogé Hoſcżo t. r.
czuzi Piſma-Rozomni ſobu nutzpżiṅdżechu, cżi Prėdkſtejicżeṙo Tżeſcze dla
jich k tomu pżeproſchuwachu, zo bóchu nėżto k Rozwutżeṅu ha k
Hoṙepokubuwaṅu prėdkuoſéli, tak, kaiż nėt nėkotré Varar drudé Hoſcża
habé czuzoho Duchownoho k tomu pżeproſé, zo bó mėſto ṅoho Kemſche habó
Prėduwaṅo dżerżaw. Pawow ha Barnabas bėſchtai wo jich Mėſcże hiżo
nėkotre Dné wubówoi, ha wone bė hiżo do Ludżi pżiſchwo, zo wonei wot
bożoho Swowa ẇele ha duſchṅe rétżecż wėſtai; tak bó jimai ta Tżeſcz
podawana.

Nėt Pawow hoṙepoſtané, z Ruku kiwaſche, zo bóchu ſchiczé zmėrom bóli, ha
prajeſche: Izraelitoẇe, ha ſchiczé Bohabojazni, poſuchaicże na mṅe!

Żidża do ſwojich Synagogow k ſwóſcheṅu bożoho Swowa teiż ſobu nutz
pużcżachu taikich Pohanow, kiż tomu Pżibohwſtwu wotṙeknéwſchi, zjawṅe ßo
wuznawachu k tei Wėṙe do lutkoho jenoho Boha, hacżruniſch te Waſchṅa ha
Czeremonije téch Żidow ſobuṅedżerżachu. Cżi bóchu ṁenuwani Bohabojazni.

<pb n="477"/>

Potém Pawow powopomina: Kah jo Bóh tón Izraelſki Lud woſebe ſebi
wuzwoliw, ha ſlubiw toho Zbóżnika z Davidoweje Kṙeje —; kah jo Jan tón
Kcżenik toho Zbóznika pżipojeduwaw, ha Jėzuſei te Swėtzeṅo wotedaw, zo
wón jo tón ſlubené Zbóżnik —; kah ſu cżi Jėrozolmſczé Wóſchi Jėzuſa tei
Sṁercżi podali —; kah jo Jėzus do Hrowa powożené, hale zas żiwé
hoṙeſtanéw —, ha tém ſwojim Wutżownikam ßo wopokazuwaw —; ha wobzankné
taklei: Lubi Bratzja, ṅech da jo wam wėdomo z tżiṅene, zo pżez toholei
Jėzuſa wam téch Rėchow Wodacżo podawane jo —; kóiżdé, kiż do ṅoho wėri,
budże wuzprawnoſcżené. Kedżbuicże ſebi, zo bó was ṅepotṙechiwo to, żtoż
wo téch Provetach<marginalia>♣Hab.♠ 1, 5.</marginalia> prajene jo: Wó,
kiż wó dobre Napominaṅa zadzpėjecże, ladaicże, zpodżiwaicże ßo, ha
bódżcże zahubeni; pżetoż wo waſchich Dnach ſkutkuẇu ja taiki Skutk,
kotrohoż wėricż ṅezeczeicże, déż wam wopojeduwané budże.

Déż Pawow ha Barnabas z teje Synogogé zas wondżėſchtai, proſchachu jej’,
zo bóſchtai na pżichodné Sabbath zas pżiſchwoi, ha zas wot toho k nim
rétżawoi. Potém pak hacż ta Zromadżizna ßo rozeſchwa bė, ẇele Żidow, ha
teiż ẇele Bohabojaznéch, kiż bėchu k tei jich Wėṙe pżiſtupili, dżėchu za
Pawowom ha Barnabaſom; téch wonei rozwutżuwaſchtei ha napominaſchtai, zo
bóchu tei Nadże bożei ſwėrni zwoſtali.

Pżiṅdże zas Sobota, ha nimale te czéwo Mėſto ßo romadu zeṅdże te Swowo
boże ſwóſchecż. Hale cżi Żidża, déż widżachu te wilke Cżródé, ƀez
kotrémiż ẇele Pohanow bė, bóchu ze Zawiſczu pżėwzacżi; woni ze wſcheje
Moczé Pawowei napżecżo rétżachu, ha leſtéruwachu. Pawow ha Barnabas
króbłe prajeſchtai: Wam naipṙedé mėjeſche ßo te Swowo boże wopojeduwacż;
dokelż pak wó je wot ßo ſtorkacże, ha tak toho wėcżnoho Żiẇeṅa ßami ßo
za ṅedoſtoinéch wuznajecże, leicże, mó ßo k tém Pohanam wobrocżamó.
Pżetoż tak jo nam tón Kṅez porutżiw, ha tak jo tón
Proveta<marginalia>♣Isa.♠ 40, 6.</marginalia> Izajias wot toho Zbóżnika
provecżiw, prajiczé: Ja ſém tebe poſtajiw kjenomu Swėtwei za téch
Pohanow, zo bó bów k Wozbóżnoſcżeṅu ſchitkim Ludam hacż do Kónczow teje
Zemje.

Déż cżi Pohaṅo to ſwóſchachu, zẇeſelichu ßo jara, hordoſcżachu te Swowo
toho Kṅeza, ha woni wėṙachu ſchiczé, <pb n="478"/>kaiż ẇele jich k
wėcżnomu Żiẇeṅu wuzwolenéch bė. Ha te Swowo toho Kṅeza bó rozṅeſene pżez
tuſamu czéwu Wokownoſcz.

Cżi ṅewėriwi Żidża pak wobrétżachu ha nażtżuhachu nėkotre bohabojazne ha
tżeſczowne Żónſke, ha pżez teſame teiż téch Prėdkſtejicżeṙow toho Mėſta,
ha naréchtuwachu Pawowei ha Barnabaſei Pżeſczėhe; ha woni jej’ ze
ſwojich Ṁezow wuſtorkachu. Wonei pak tón Próch ze ſwojich Nohow na nich
wottżaſeſchtai, ha woteṅdżeſchtai do toho Mėſta Ikoni. Ha ſchiczé Wėriwi
bóchu napelṅeni z Ẇeſowoſczu ha ze Sẇatém - Duchom.

Wo tém Mėſcże Ikoni ẇele Żidow, ha teiż ẇele Pohanow<marginalia>♣Act.♠
14, 1.</marginalia> na jej’ Prėduwaṅo wėṙachu. Hale cżi ṅewėriwi Żidża
téch Pohanow na nej’ żtżuhachu, żtoż móżachu. Wonei pak tam tola ẇele
Tżaſa zwoſtaſchtei, ƀez Stracha rétżeſchtai wot Jėzuſa, ha Bóh ßam tém
jej’ Swowam dobre Swėtzeṅo dawaſche z tém, zo pżez jej’ Ruczé Czeichi ha
Dżiwé ßo ſtawachu. Wot téch Mėſcżeṅow bėchu nėkotzi za nej’, ṅekotzi pak
z témi Żidami napżecżo jimai; cżilei poſleṅſchi Haru zazbėnéchu, ha
bėchu ſebi zkazali jej’ kaṁeṅuwacż. Wonei pak, to pótniwſchi,
cżeknéſchtai do toho Mėſta Lvſtra wo Lykaonſkim Kraju, ha wo teilei
Wokownoſczi te boże Evangelium wopojeduwaſchtai.

152. Polazuwaṅo.

Pawow ha Barnabas za Bohow dżerżanei.

Wo Lyſtri bė jedén Muż, na Nohi czéle ṅemóczné, wón<marginalia>♣Act.♠
14, 8.</marginalia> dérbeſche pżeczé ſeidżecż, dokelż bė wot macżernoho
Żiwota ſém kromé, ha nidé bė ṅepokhodżiw. Tónſamé na te Pawowo Rétże
kedżbuwaſche. Pawow na ṅoho poladaiſchi, ha widżiwſchi, zo wón tu k
Dóſtacżu toho Wuſtroẇeṅa trėbnu Wėru ma, z wótrém Woſom zawowa: Staṅ, ha
ſtei ruṅe hoṙe na twojimai Nohomai! Ha wón hoṙeſkotżi, ha khodżeſche.
Déż tón Lud to widżeſche, ſchiczé wo tei Rétżi ſwojoho Kraja potżachu
wowacż: Bohoẇe ſu wo cżwojetżei Żtawtnoſczi z Ṅebja dele k nam pżiſchli.
Ha woni po ſwojim pohanſkim Waſchṅu Barnabaſa <pb n="479"/>ṁenuwachn
Jupitera, Pawowa pak Merkurija, dokelż Pawow te Swowo ẇedżeſche.

Pohaṅo bėchu wupi doſcz ẇele Bohow wėricż. Toho Naiwóſchoho ƀez témi
Bohami ṁenuwachu woni Jupitera. Merkurija pak ṁenuwachu toho Poſelſtnika
ha Rėtżnika, pżez kotrohoż, kaiż woni za to dżerżachu, tón Jupiter tu
ſwoju Wolu wėdomu tżiṅi.

Tam bė pżed Mėſtom wonku jedén Tempél tomu Jupiterei k Tżeſczi ztwaṙené.
Tón pohanſki Mėſchnik toholei Templa ſém pżiẇedże Hojadwa z Wėnczami
wudéƀene, zaſta pżed Durjemi teje Khėiże, dżeiż Pawow ha Barnabas
bėſchtai, ha wón z tém Ludom czéſche jimai hako Bohomai Wopóré
wopruwacż. Wonei to widżiwſchi, k zjawnomu Czeichei teje ſwojeje
Ṅezpodobnoſcze na tém, tu ſwoju Draſtu na ſebi roztorżeſchtai, do toho
Ludu ſkotżiſchtai, ha wowaſchtai: Lubi Ludżo, żto wó tola zapotżinacże?
Mói ſchak ſmoi teiż ruṅa wam ſṁertnei Cżwojekai —, ha wam to
wopojeduẇemoi, zo dérbicże wó pużcżicż téch waſchich bwazénſkich Bohow,
ha ßo wobrocżicż k tomu żiwomu Bohu, kiż jo ztworiw Ṅebjo ha Zemju ha
Morjo, ha ſchitko żtoż wo nich jo. Tónſamé jo dṙe wo zaṅdżenéch Tżaſach
ſchitkim Pohanam hicż daw te ſwoje Pucże, ṅejo jim ſobudżėliw te ſwoje
woſobne boże Wozjeẇeṅa; jo pak tola tu ſwoju bóizku Mócz ha
Dobrocżiwoſcz ſchitkim, kiż bėchu czéli ſwojoho Rozoma wużiwacż, pżeczé
zjawṅe doſcz wobſwėtkoſcżaw, déż żeni jo ṅepżeſtaw ſchitkim Dobrotu
tżinicż, z Ṅebja dele dawacż Deżcżiki ha pwódne Tżaſé, ſchitkich
naſécżecż, ha tak te Wutrobé z Ẇeſowoſczu napelṅecż —.

Wonei mėjeſchtai doſcz tżinicż, zo z taikimi Rétżemi tón Lud
zpokojiſchtai, ha wot toho Wopruwaṅa wotdżerżeſchtai.

Pawow nimale moṙené.

Pżiṅdżechu pak tam nėkotzi Żidża wot Antiochije<marginalia>♣Act.♠ 14,
19.</marginalia> ha wot Ikonija; cżi tón Lud tak nażtżuhachu, zo woni
Pawowa kaṁeṅuwachu, ha joho za mordwoho z Mėſta won wucżeżechu. Hale
Pawow, hacż cżi joho Wutżow, niczé, t. r. cżi kiż na joho Swowo bėchu k
tei Wėṙe pżiſtupili, joho wobſtupichu, zas ſtaże, ha dżėſche z nimi zas
do Mėſta nutz.

Ha nazaitra z Barnabaſom woteṅdże do toho Mėſta Derben. Potémhacż tam
ẇele Cżwojekow bėſchtai rozwutżiwoi, <pb n="480"/>wrócżiſchtai ßo zas do
Lvſtré, do Ikonija, ha do Antiochije. Schudżom wonei téch wóndé k tei
Wėṙe doẇedżenéch pokrucżeſchtai, jich k tei Wobſtainoſczi
napominaſchtai, ha z tém jich tróżtuwaſchtai: Zo pżez ẇele Hoṙow ma ßo
nutzhicż do bożoho Kraleſtwa. Wonei tém nowotném wėriwém Woſadam
prėdkpoſtajiſchtai Biſkopow ha Mėſchnikow, kotréchż wo Modleṅu ha
Poſcżeṅu woſẇecżiſchtai; ha porutżeſchtai jich Bohu tomu Kṅezei, do
kotrohoż bėchu wėrili.

Hiżcże wo ſchelakich Mėſtach wonei te ſẇate Evangelium prėduwaſchtai; ha
potém ßo zas wrócżiſchtai do Antiochije Syrſkoho Kraja k Témſamém,
kotziż bėchu jej’ wupóſuwali k tomu Dżėwu, kotreż ſtai z bożej Nadu
dokoṅawoi. Tém wonei pojedaſchtei, kaike Wėczé Bóh pżez nej’ tżiniw jo,
ha kah ẇele Pohanow jo k tei Wėṙe doẇedżenéch.

153. Polazuwaṅo.

Prėṅa czérkwinſka Rada w Jėruzaleṁe dżerżana.

Déż Pawow ha Barnabas hiżcże wo Antiochiji
zwoſtawaſchtai,<marginalia>♣Act.♠ 15.</marginalia> pżiṅdżechu tam
nėkotzi Wėriwi ze Żidowſkeje, ha woni tém z toho Pohanſtwa
pżewobrocżeném Wėriwém rétżachu: Joli zo wó ßo ṅedacże po Moyzeſowém
Wuſtajeṅu wobrėzacż, da wó ṅemóżecże zbóżni bócż. Taikim Rétżam Pawow ha
Barnabas jara ßo napżecżo ſtajeſchtai; ha zazbėné ßo ṅemawa Hara ha
Wurétżuwaṅo. Woni tohodla wobzanknéchu, zo dérbja, Pawow, ha Barnabas,
ha hiżcże nėkotzi Druzé wot nich ßo pużcżicż do Jėruzalema k tém
Japożtowam ha Starſkim, ha jim tónlei Żtrét k Wotſudżeṅu podacż. Tedém
bė Pėtér zas do Jėruzalema pżiſchow, ha tam ßo hoṙedżerżeſche.

Cżi Wótpóſuwani do Jėruzalema pżiṅdżiwſchi, bóchu wot teje wėriweje
Zromadżizné, wot téch Japożtowow ha Starſkich z Luboſczu hoṙezacżi.
Pawow ha Barnabas pojedaſchtai, kaike Wėczé Bóh z nimai ha pżez nej
tżiniw jo, kah ẇele Pohanow jo k tei Wėṙe pżiſtupiwo. Nėkotzi taiczé,
kiż bėchu pṙedé z témi Varizejeṙami dżerżeli, ha nėt do Jėzuſa wėṙachu,
ruṅe won prajachu: Déż Pohaṅo k tei Wėṙe <pb n="481"/>pżiſtupeja, dérbja
ßo dacż wobrėzacż, ha ma ßo jim pżiporutżicż, tón Moyzeſowó Zakoṅ
dżerżecż.

Na to cżi Japożtoẇe ha Starſczé romadu ßo zeṅdżechu, zo bóchu tulei Wėcz
roſudżili, ha wuprajili, kah ma ßo dżerżecż. Potémhacż ẇele wot toho
wurétżane bė, poſtaże Pėtér hako Ẇerch teje Czérkẇe, ha prajeſche: Lubi
Bratzja, wó je wėſcże, kah Bóh biżo dawno ƀez nami ṁe k tomu wuzwoliw
jo, zo z mojoho Horta cżi Pohaṅo (tón Hauptman Kórneli ha joho Pżecżelo)
te Swowo toho ſẇatoho Evangelium bóchu ſwóſcheli, ha k tei Wėṙe
pżipużcżeni bóli. Ha Bóh ßam, kiż ſchėch Wutrobé zpóznate ma, jo jim te
Swėtzeṅo wotedaw z tém, zo jim toho Sẇatoho-Ducha runiſch tak kaiż nam
ſobudżėliw jo, ha jo żanoho Schelakoſcżeṅa ṅetżiniw ƀez nami ha ƀez
nimi, déż jo te jich Wutrodé z tej Wėru wutżiſcziw. Żto da czéli wó nėt
Boha zpótuwacż, ha tém Wėriwém na Schiju kwaſcz jedén tak wobcżeżné
Pżahw, kotréż noſécż tém naſchim Wótſczam ha też nam cżeżko doſcz
pżiſchwo jo, ha ſmó ſebi zdali pżecżeżeni bócż? Mó dżė wėrimó, zo nam
ßamém ta Zbóżnoſcz dóṅdże pżez tu Nadu toho Kṅeza Jėzuſa Kréſtuſa, ha
nicz z téch Czeremonijow Moyzeſowoho Zakoṅa —; budże da teiż jim taſama
Noda k Zbóżnoſczi doſawacż.

Na to ta czéwa Zromadżizna ßo wotṁelkné; ha woni poſuchachu na Barnabaſa
ha na Pawowa, kotreiż pojedaſchtei, kaike Czeichi ha Dżiwé Bóh pżez ṅei
ƀez Pohanami tżiniw jo.

Potém Japożtow Jakub pżiṁenuwané tón Ṁeṅſchi, kiż w Jėruzaleṁe za
Biſkopa bė, potża rétżecż. Wón dopokaza, zo te Pėtérowo Wuprajeṅo ßo
tṙechuẇe z témi Wuprajeṅami téch ſẇatéch Provetow, ha pżiſtaji: Tohodla
jo ta moja Mos talei: Cżi, kiż z toho Pohanſtwa k tei ſẇatei Wėṙe ßo
pżewobrocżeja, ṅedérbja ßo ṅetṙebaiſchi pżecżeżicż, hale wone ma jim
jenoi to ßo wukazacż, zo pérbja ßo wotdżerżecż wot taikich Pojėdżow, kiż
Pżiboham powopruwane ſu, wot Kurẇeṅa, wot Kṙeje, ha teiż wot
zaduſchenoho Mjaſa, z kotrohoż ta Kṙei ṅejo wubėiżawa.

Pohaṅo Zkocżata, ha druhe jėdne Wėczé tżaſto tém ſwojim Pżiboham
wopruwachu. Wot taikich Wopórow pak bó jenoi nėżto tém Pżiboham k
Tżeſczi palene, te druhe woni zas kréduwachu; ha to mėjachu woni za <pb
n="482"/>Woſẇecżene, tém Pżiboham k Tżeſczi je jėdżechu. Wot taikich
Wopórow jėſcz bó tém prėnim Kżeſczianam zakazane tohodla, zo tṙebai bó
na Zdacżo tak wonṅepadawo, hako bóchu woni do téch Pżibohow hiżcże nėżto
dżerżeli. Woni dérbjachu je zjawṅe wopokazuwacż, zo tém Pżiboham ha
pohanſkim Pżiwėrkam na woprawſke wotṙekli ſu.

Hewak pak tola, déż jenoi żadén Strach, żane Ṁeṅkéluwaṅo toho
Pżibohwſtwa habé nėkaikoho Pżiwėrka ṅebė, ha teiż ṅebė dale żanoho
Pohórſchka ßo bojecż, jo teiż jim ßamo na ßebi dowolene bówo, te po
pohanſkim woſẇecżene Wėczé wużiwacż, taike Woſẇecżeṅa hako Téndéluwaṅa
kedżbu ṅemėiſchi — jėſcz żtoż bó jim prėdkſadżene, ha za tém haklei ßo
ṅepraſchecż, hacż jo habé ṅejo tém Pżiboham powopruwane. Tak to Pawow,
kotréż te Wotpoladaṅo tejelei Zakazṅe nailėṗe ẇedżeſche, po Tżaſu tém
Khórinſkim rozpoje. 1. Khor. 8.

Z czuzej Mandżelſkej dżerżecż —, to teiż Pohaṅo za jara wopaki
zpóznawachu. Hale te Kurẇeṅo z vréinej Towarſchku mėjachu woni za
dowolene. Tohodla cżi Japożtoẇe to woſeƀe zakazachu.

Wot Kṙeje żto ṅewoptacż —, to jo Bóh hiżo tomu<marginalia>♣Gen.♠ 9,
4.</marginalia> Noe ha joho Dżėcżom zakazaw; ha tulei Zakazṅu jo potém
pżez Moyzeſa tém Izraelitam ẇele bóle pokrucżiw. Taiku Zakazṅu jo dṙe
Jėzus Kréſtus zbėnéw; dokelż pak cżi Żidża, wot Mawoſcze zwutżeni wot
Kṙeje nitżo ṅewoptacż, teje Kṙeje ſuroẇe jara ßo żadwaẇachu —; tak cżi
Japożtoẇe tém z Pohanſtwa Pżewobrocżeném to hako jenu czérkwinſku Kazṅu
hoṙepowożichu „wot Kṙeje ṅejėſcz, zo cżi Wėriwi ze Żidowſkoho Zplahwa z
nimi zkeriſcho bóchu ßo wobóṅſchli, ha teje Jėdże dla Rokot,
Ṅepżezjenoſcz, Hramota ha Zwada ßo ṅeſtawa. Talei Zakazṅa pak jo jenoi
na Tżas data; ha nėt, déż te Winé teje Zakazṅe hiżo dawno zaſchwo ſu,
móżemó mó be wſchoho Stracha wot Kṙeje jėſcz.

Tak da ſchiczé z jenoho za dobre zpóznachu, nėkotréch Muzkich ze ſwojeje
Zromadżizné z Pawowom ha z Barnabaſom ſobu póſuwacż do Antiochije. K
tomu bóſchtai wubranei Judas pżiṁenuwané Barſabas, ha Silas, woboi
tżeſczownei Wutżerei. Témai woni ſobu dachu taikilei Liſt:

<pb n="483"/>

Mó Japożtoẇe ha Starſczé Bratzja tém Bratram z toho Pohanſtwa — ẇele
Dobroh. Mó ſmó ſwóſcheli, zo nėkotzi, wot nas wuṅdżiwſchi, ſu was
mólili, ha wam Stracha natżinili — prajiczé: zo dérbicże wó ßo dacż
wobrėzacż, ha tón Moyzeſowó Zakoṅ dżerżecż —. Hale Mó jim nitżo ṅeiſmó
hoṙedali, ßami ze ßo ſu woni to rétżeli. Mó pak ſmó ſchiczé z jenoho za
dobre zpóznali, nėkotréch wubracż ha ſobu k wam wotpóſuwacż z témai
naſchimai lubémai Bratromai Barnabaſom ha Pawowom, kotreiż za te Ṁeno
naſchoho Kṅeza Jėzuſa Kréſtuſa te ſwoje Żiẇeṅo do Stracha ſtajiwoi ſtai.
Smó da póſuwali Judaſa ha Silaſa, tei budżetai wam z Hortom toſamo
dopojedżecż, żtoż wam piſaliſmó. Pżetoż tomu Sẇatomu-Duchei ha Nam jo ßo
lubiwo wam dale żaṅeje Cżeże hoṙeṅekwaſcz, déżli telei nėt tre̓bne We̓czé,
zo dérbicże ßo wotdżerżecż wot taikich Pojėdżow, kiż tém Pżiboham ſu
powopruwane, teiż wot Kṙeje, wot Zaduſchenoho, ha wot Kurẇeṅa. Dżerżcże
tak, ha jo dobre. Mėicże ßo deṙe.

Nédém hacż Pawow ha Barnabas z temai dwėmai Sobupóſuwanémai zas
pżiṅdżeſchtai do Antiochije, bó tam ta Zromadżizna téch Wėriwéch romadu
zawowana, tón Liſt bó podaté ha pżelazuwané —. Ha woni ßo ſchiczé
zẇeſelichu na tém za nich tróżtniwém Wuprajeṅu.

Teiż Judas ha Silas, kiż do bożoho Swowa deṙe ßo wuſtojeſchtai, jich
hako lubéch Bratrow z ẇele Swowami deṙe tróſchtuwaſchtai, ha wo tei Wėṙe
pokrucżeſchtai. Po nėkotrém Tżaſu tón Judas zas ßo wrócżi do Jėruzalema
k tém Japożtowam; Silas pak tam hiżcże zawoſta.

Cżi prėṅſchi Kżeſczieṅo, ha teiż cżi Japożtoẇe ßami ſu je nam ze ſwojim
Pżikwadom pokazali, żto jo tżinicż, tżoho jo ßo dżerżecż, déż wo Wėczach
teje Wėré nėkaiki Ztrét ßo zazbėṅe, jedén tak, druhi hinak mėni, ha
koiżdé te ſwoje za praẇe ma. Ṅech jo jedén Cżwojek tak mudré hacż cze,
wón tola nidé ſchohowėdomé ṅevalniwé ṅejo. Hale ta Czérkei, kotruż wo
Wėczach teje Wėré tón Duch - Sẇaté wodżi, ta jo ṅevalniwa. Żtoż tedém ta
Czérkei, t. r. Pėtér tón Ẇerch teje Czérkẇe, ha cżi z Pėtérom
zjenoſcżeni Starſczé ha Prėdkſtejicżeṙo teje Czérkẇe wuſudżichu ha
wuprajichu, to bó wot <pb n="484"/>ſchitkich hoṙezate za wėſtu Wėrnoſcz,
kotraż pżiṅdże wot Sẇatoho - Ducha, zatém hacż cżi Japożtoẇe króbłe ha
ruṅewon piſachu: Tomu Sẇatomu - Duchei ha Nam jo ßo tak lubiwo —. Ha
żtoż nėt ta Czérkei, t. r. tón Pėtérowé Naſtupnik, tón Bamuż hako Ẇerch
teje Czérkẇe, ha cżi z nim zjenoſcżeni Biſkopoẇe ha Prėdſtejicżeṙo teje
Czérkẇe wuſudża ha wupraja, to jo wėſta Wėrnoſcz, kotraż pżiṅdże wot
Sẇatoho - Ducha, kiż po Jėzuſowém Slubeṅu pżi tei Czérkwi pżeczé
zwoſtawa, ha ji valnécż ṅeda.

154. Polazuwaṅo.

Pawow ha Barnabas ßo rózno datei.

Potémhacż Pawow ha Barnabas nėkotré Tżas wo Antiochiji<marginalia>♣Act.♠
15, 36.</marginalia> ßo hoṙepodżerżawoi bėſchtai, ṙekné Pawow: Dżimoi
zas wopótacż téch Bratrow wo ſchitkich Mėſtach, wo kotréchż ſmoi pṙedé
te boże Swowo wopojeduwawoi, ha czemoi ladacż, kah ßo maja. Barnabas
czéſche toho Jana Marka ſobuzacż; hale Pawow joho proſcheſche, zo bó
toho Marka ſobu ṅebraw, dokelż tónſamé wóndé jej’ wopużcżiw bė. Tak ßo
Ṅepżezjenoſcz ƀez nimai ſta; ha wonei ßo rózno daſchtei. Barnabas k ſebi
woznéwſchi toho Marka na Tżowṁe ßo pużcżi do teje Inzułe Czyprus; Pawow
pak wuzwoli ſebi toho Silaſa, ha pżekhodżuwoſche Syrſku ha Cziliczſku.

Tetż ƀez ſẇatémi Cżwojekami ßo drudé Ṅepżezjenoſcz zazbėṅe, déż jedén
tak, druhi hinak zamóſli, woboi deṙe mėnitai, woboi, kóiżdé na ſwói Bok,
rozomne Winé matai. Pżi taikei wonkocżnei Ṅepżezjenoſczi pak tola nutzi
te Wutrobé wo tei Luboſczi zjenoſcżene woſtanu, déż jedén tomu druhomu
tu joho Wolu woſtaji; ha déż wo tém wonkocżném Prėdkmėcżu na jene ßo
zẇeſcz ṅemóżetai —, teiż romadże bócż ṅetṙebatai —, radſcho hacż
bóſchtai ßo koczoriwoi, rózno ßo rozeṅdżetai. Tak ſu nėkotzi tedém
nailėpſchi Pżecżelo, déż ẇele romadu ṅepżiṅdu, ẇele romadu ṅerétża.

Pawow toho Timotheja wobrėże.

Pawow pżiṅdże do toho Mėſta Lyſtra. Tuh wón natṙechi<marginalia>♣Act.♠
16.</marginalia> jenoho Wutżownika z Ṁenom Timotheja; tón bė <pb
n="485"/>Séhn jeneje Żidżiné, kotraż bė k tei ſẇatei Wėṙe pżiſtupiwa,
tón joho Nan pak bė Pohan bów. Tomulei Timothejei ſchiczé jara dobre
Swėtzeṅo dawachu, ha Pawow ſebi joho k Towarſchei ſwojich Pucżow złada.
Wón pak joho po Żidowſkim Waſchṅu wobrėza téch Żidow dla, kiż tam wo
téchſaméch Blakach bėchu.

Żidża téch Ṅewobrėzanéch jara ßo żadwaẇachu, na nich haklei
ṅepoſuchachu, wo ſwojich Synagogach jim żanoho Swowa hoṙezṅeſcz ṅedachu.
Pawow czéſche teiż téch Żidow rad k tei ſẇatei Wėṙe doẇeſcz, ha
widżeſche, zo wo tém tón Timothej ſebi k wilkei Pomoczé bócż móże —. Wo
tei Japożtowſkei Radże bė dṙe wuprajene, zo cżi z Pohanſtwa rodżeni
winoicżi ṅeiſu ßo wobrėzacż dacż, tola pak ṅebė to zakazane. Ta Luboſcz
k tém Duſcham Pawowa ha Timotheja k tom cżėṙeſche teiż to tżinicż, żtoż
winuwatei ṅebėſchtai. Czéw teiż té z Luboſcze k tomu ßo podwolecż, żtoż
tṙebai hewak twoja Winoitoſcz ṅejo.

Duch - Sẇaté Pawowei Pucże pokazuẇe.

Pawow ha joho Towarſchoẇe pżekhodżuwachu te Mėſta,<marginalia>♣Act.♠ 16,
4.</marginalia> woni tém Wėriwém podawachu te Wukazaṅa, kotreż cżi
Japożtoẇe ha Starſczé wo Jėruzaleṁe wobzankli bėchu, ha pżikazuwachu
teſame dżerżecż. Te wėriwo Woſadé bóchu wo tei Wėṙe pokrucżene, ha
mnohoſcżachu ßo ſchėdṅe. Déż pak woni pżez tón Phrygiſki ha Galatſki
Krai ßo cżeṅechu, wobaraſche jim tón Duch-Sẇaté te boże Swowo prėduwacż
wo Aſiſkei. Pżiṅdżiwſchi pak k Myſiſkei, pozpótuwachu ßo wobrocżicż do
Bythinſkeje, ha tón Duch Jėzuſowé jim to ṅepżida. Tak pżiṅdżechu do toho
Mėſta Troad.

♣NB.♠ Wo témlei Mėſcże ßo k Pawowei ztowarſchi tón Sczenik Lukaſch,
kotréż te Japożtowſke Stawizné ßam ze ſwojej Ruku wopiſaw jo. Tohodla
wón wot ṅetka ſcho tak pojeda, hako jedén taiki, kiż jo ßam pódka bów.

Tuhlei mėjeſche Pawow noczé taikelei Widżeṅo: Jedén Maczedonſki Muż pżed
nim ſtejeſche, ha joho proſcheſche, prajiczé: Pói ſchak do
Maczedonſkeje, ha pomhai nam! Po témlei Widżeṅu mó zmolom k tomu ßo
zwożuwachmó do Maczedonſkeje ßo pżepowożicż, wo dobrei Nadżiji, zo tón
Kṅez nas powowaw jo, tam te Evangelium wozjeẇecż. Tak <pb n="486"/>da
wot Troada na Tżowṁe ßo pżeẇezechmó do Samothraczſkeje, nazaitra do
Ṅeapole, ha wottad pżiṅdżechmó do Vilippe, to jo jene woſobne Mėſto wo
Maczedonſkei; ha wo témlei Mėſcże mó nėkotre Dné wotiżakuwachmó.

Wo témſamém pohanſkim Mėſcże teiż nėkotzi Żidża bódlachu; ha Cżi Sobotu
k tei ſwojei Bohuſwużownoſczi ßo romadu zkhadżuwachu wonka pżed Mėſtom
pola jeneje Wodé, dżeiż teiż ßnadṅe jenu Synagogu ſu natwaṙenu mėli.

Tón ſabbathné Dżeṅ wuṅdżechmó mó pżed Mėſto won k tei Wodże, dżeiż bė
Blak toho Modleṅa; ha tam ßo poſénéwſchi, rétżachmó k tém Zónſkim,
kotreż tam ßo zeſchwo bėchu.

Telei Żónſke bėchu zaje habé nėżto do Tżaſa pżiſchwo, ha wottżakuwachu,
hacż ta Synagoga wotewṙena, ha ta zjawna Bohwſwużownoſcz ßo zpotżecż
budże. Ḃeztém jim Pawow wot Jėzuſa pojedaſche.

Ḃez nimi bė jena Żónſka z Ṁenom Lydija, kotraż Purpur habé Tżorlach
pżedawaſche. Wona bė z toho Mėſta téch Thyatirſkich, ha bė Bohwſwużowna,
t. r. z Naroda dṙe jena Pohanka, tola pak ßo wuznawaſche k tei Wėṙe do
toho jenicżkoho Boha. Ta teiż poſuchaſche; ha tón Kṅez ji tu Wutrobu
wotewri, zo wona to, żtoż Pawow rétżeſche, k Wutroƀe ſebi ƀeṙeſche.
Potém pak hacż wona ze ſwojim Domom wukcżena bė, proſcheſche nas,
prajiczé: Macże wó ṁe woprawdże za jenu tomu Kṅezei wėriwu, da zaṅdżcże
do mojoho Domu, ha woſtaṅcże pola ṁe. Wona hnucżeſche — ha zhnucżi nas.

Pawow wucżėri jenoh’ wėchcżaczoh’ Ducha.

Déż pak mó zas k modleṅu wonkhodżachmó, zetékuwaſche<marginalia>♣Act.♠
16, 16.</marginalia> nas jena Holcza, kotraż mėjeſche woſebi jenoho
zwoho Ducha, kiż pżez tón jeje Hort tém Ludżom wėchcżeſche, ha z taikoho
Wėchcżeṅa tém jeje Kṅeżim dobra Warbizna pżipaduwaſche. Talei Holcza za
Pawowom ha za nami bėjaſche, ha wowaſche: Cżilei Cżwojekoẇe ſu
Swużowniczé toho Boha Ẇerſchinoho, woni wam tón Pucż k tei Zbóżnoſczi
wopojeduẇu. Ha to wona ẇele Dnów tak tżiṅeſche.

Pawowei pak ßo to ṅeſlubi, ha wón ßo wobrocżi, ṙekné tomu zwomu Duchei:
Ja tebi porutżu wo tém <pb n="487"/>Ṁeṅe Je̓zuſa Kréſtuſa, wuſtup z ṅeje.
Ha wón wuſtupi wo teiſamoi Żtundże. Widżiwſchi pak cżi jeje Kṅeża, zo
jim ta Nadżija teje Warbizné woteṅſchwa jo, pżijachu woni Pawowa ha
Silaſa, ha cżeṅechu jej’ na Torożcżo k tém Wóſchim, t. r. k tém
Sudnikam, kiż po tedémſchim Waſchṅu na zjawném Torożcżu te Prawo
wotſudżachu; tém jej’ podachu, prajiczé: Teilei Cżwojekai, kiż Żidai
ſtai, te naſche Mėſto mólitai, ha wutżitai taike Wutżbé ha Waſchṅa,
kotreż hoṙebracż ha dżerżecż — Nam, kiż mó Romanſczé ſmó t. r. ktém
Rómſkim Waſchṅam ßo dżerżimó, dopużcżene ṅejo. Ha tón Lud ßo na ṅeju
zbėhaſche.

Pawow ha Barnabas ſchwikanei, do Jaſtwa cżiſṅenei.

Cżi Sudnikoẇe porutżichu jimai na Kribecże tu Draſtu<marginalia>♣Act.♠
16, 22.</marginalia> rózno roztorhacż, ha jeju ſchwikacż. Ha potémhacż z
ẇele Razami naſchwikanei bėſchtai, dachu jej’ do Jaſtwa cżiſnécż, ha
pżikazachu tomu Zaſtoinikei toho Jaſtwa, zo bó jej’ krucże wobwarnuwaw.
Tón, taiku Pżikazṅu krédnéwſchi, ſadżi jej’ do toho zadṅoho Jaſtwa bóle
hubje nutz, ha te jej’ Nohi do Dṙewa wuzanka habé do Zpinkow wuzpina.

Telei Dṙewo bė jena Deſka z dwėmai Dżėromai; do kóiżdeje Dżėré bó jena
Noha zatékṅena, ha zkrucżena; tei Nozé bóſchtai rozpatżenei, ha tón tak
wuzankané dérbeſche jara huƀeṅe leiżecż.

Woko Pownoczé pak Pawow ha Silas ßo modleſchtai, Boha kwaleſchtai; ha
cżi druzé Jecżi jej’ ſwóſchachu. Z jenémdobom pak zarża ta Zemja, ha
zatżaſuwaſche ßo tak ſélṅe, zo te Sczėné toho Jaſtwa wot Dna hoṙe ßo
pohibuwachu —. Nédém bóchu ſchė Durje zwoteẇerane, ha ze wſchich Jatéch
te Zẇazki zwotorhane.

Na to tón Zaſtoinik toho Jaſtwa wotucżi, bėiżeſche ladacż —, ha
wuladaiſchi ſchė Durje toho Jaſtwa zwoteẇerane, tón Ṁetż wucżeże, ha bė
na tém ßam ßo zakócż, mėniwſchi, zo cżi Jecżi rozcżėkali ſu —. Pawow pak
ze wſcheje Schije na ṅoho wowaſche: Ṅetżiṅ ſebi nitżo Zwoho, mó ſchak
tuh ſchiczé ſmó. Nėt ſebi wón da Swėtwo pżiṅeſcz, ha ſkotżi nutz, ha na
czéwém Cżėłe tżopotaiczé Pawow ei ha Silaſei k Noham padże, wuẇedże jej’
won, ha prajeſche: Mojei Kṅezai, żto da mam ja tżinicżzobóch zbóżné bów?
Wonei wotmojiſchtai: Wėr do toho Kṅeza Jėzuſa Kréſtuſa, tak budżeſch
zbóżné té ha tón twói <pb n="488"/>Dom. Ha wonei rétżeſchtai te Swowo
boże k ṅomu, ha ke wſchim, kiż wo joho Doṁe bėchu.

Ha wo teiſamoi nocznei Żtundże wón jej’ woznéwſchi, wotmó jimai te Rané
wot toho tżoraiſchoho Schwikaṅa; ha wón ßo da wukcżicż, ha teiż ſchiczé
joho Doṁaczi. Ha doẇedże jej’ do ſwojeje Stwó, ſtaji jimai Blido, Jėſcz
jimai hoṙenoſcheſche, ha ze wſchim ſwojim Domom bė jara ẇeſowé na tém,
zo Bohu wėri.

Déż pak Dżeṅ bó, póſuwachu cżi Wóſchi nėkotréch Swużownikow, ha dachu
tomu Zaſtoinikei toho Jaſtwa prajicż: Pużcż téchlei Ludżi. To tón
Zaſtoinik Pawowei wopoje, ha ṙekné: Dżitai da nėt, ha woteṅdżtai wo
bożim Ṁeṅe. Pawow pak k tém Wotpóſuwaném prajeſche: Zjawṅe ſu nai
ſchwikacż dali, ƀeztoh’ zo bóchmoi pżeſwóſchanei, pżepokazanei, ha po
Prawdże ſudżenei bówoi, kiż mói Romanſkei Cżwojekai ſmoi; ſu nai teiż do
Jaſtwa ſadżili —; ha nėt czeidża nai zkradżu pṙeicż póſuwacż? Tak nicz;
hale ṅech woni ßami pżiṅdu, ṅech nai ziawṅe wuẇedu. Cżi Swużownikoẇe to
tém Wóſchim wuréchtuwachu; ha cżi ßo nabojachu, déż nėt ſwóſchachu, zo
to Romanſkei Cżwojekai ſtai. Ha woni k nimai pżiṅdżechu, dobre Swowa
jimai dawachu, wuẇedżechu jej’ z toho Jaſtwa, ha proſchachu jej, zo
czéwoi z jich Mėſta woteṅcż. Wonei pak z toho Jaſtwa wuṅdżiwſchi —
zaṅdżeſchtai nutz k tei Lydiji; ha potémhacż tam téch Wėriwéch Bratrow
woladawoi ha potróżtuwawoi bėſchtai, pṙeicż woteṅdżeſchtai.

Wo tedémſchim Tżaſu mėjachu cżi rodżeni Rómſczé Birgaṙo, teiż cżi, kiż
te Prawo jenoho Rómſkoho Birgaṙa ſebi kupili bėchu, wėſte Prawizné; ƀez
témi bė teiż to, zo żodén Sudnik ṅeſmėſche jenoho Rómſkoho habé
Romanſkobo ſchwikacż dacż. Telei Prawo jo Pawow wot ſwojoho Naroda ſém
mėw, kaiż je wón ßam<marginalia>♣Act.♠ 22, 28.</marginalia> po Tżaſu
wupraji. Kah, na kaike Waſchṅo? To jo ṅewėſte. Naizkeriſcho jo tón joho
Nan, habé tón jobo Dżėd telei Prawo za ßo ha za ſwojich Potomnikow kupiw
bów, tak, kaiż nėt ta Doſtoinoſcz ha te Prawizné toho Zeṁanſtwa ßo
kupicż hodża.

Potaikim bė Pawow wot Schwikaṅa deṙe ßo wuzwinécż mów, débė wón to pṙedé
prajiw, zo Romanſki jo. Hale wón to pṙedé zaṁeltża, dokelż czéſche
Jėzuſei k Luboſczi <pb n="489"/>Wobhaṅbeṅo ha Boloſcz pocżerpecż. Nėtkoi
pak tola żadaſche z Tżeſczu ha zjawṅe z Jaſtwa wotpużcżené bócż, zo bó
ta joho Ṅewinwatoſcz wozjawnoſcżena bówa; dokelż jene dobre Ṁeno bė jomu
trėbne, zo ta ſẇata Wutżba ha cżi Wėriwi z ṅoho bóchu Pohórſchka
ṅecżerṗeli, débó tṙebai prajene bówo: Wón jo ſebi deṙe wėdomé ṅebów, ha
tohodla jo ṁeltżo woteṅſchow.

155. Polazuwaṅo.

Pawow wo Theſaloniku, ha wo Bereji.

Pawow ha Silas pżiṅdżeſchtai do toho Mėſta
Theſalonika;<marginalia>♣Act.♠ 17.</marginalia> tam mėjachu Żidża
Synagogu. Pawow po ſwojim Waſchṅu do teje Synagogé khodżeſche, ha tzi
Soboté za ſobu ze Sẇatoho-Piſma k nim rétżeſche. Wón jim z toho Piſma to
rozpojeduwaſche ha prėdkdżerżeſche, zo Kréſtus t. r. tón tém jich
Wótſczam ſlubené Meſias jo dérbjaw naipṙedé cżerpecż, ha potém wot
Mordwéch ſtanécż; ha pżiſtaji: Tónſamé jo Jėzus Kréſtus, kotrohoż wam ja
wozjawnoſcżam.

Nėkotzi wot nich wėṙachu, ha ztowarſchichu ßo k Pawowei ha k Silaſei;
teiż wilka Cżróda téch Bóhwſwużownéch t. r. do jenoho Boha wėṙaczéch
Pohanow, teiż ẇele tżeſczownéch Żónſkich. Hale cżi ṅewėriwi Żidża ze
Zawiſcże nėkotréch próznéch lózéch Lapakow romadu nazbėrachu, Haru
zazbėnéchu, ha wo tém Mėſcże Ṅemėr naréchtuwachu. Woni wobſtupichu tón
Dom Jazona, wo kotrémż Pawow ha Silas tu ſwoju Hozpodu mėjeſchtai, ha
czéchu jej’ pżed tón Lud wonwuẇeſcż.

Déż pak jej’ tam ṅenamakachu, pżijachu Jazona; toho, ha hiżcże nėkotréch
druhich wėriwéch Bratrow cżeṅechu k tém Wóſchim toho Mėſta, ha wowachu:
Cżiſami Ludżo, kiż po czéwém Swėcże Mėſcheṅczu ha Ṅemėr tżiṅa, cżi ſu
nėt jow pżiſchli; Jazon jo jich do ſwojoho Domu hoṙezaw; ha woni ſchiczé
tżiṅa napżecżo tém Porutżnoſczam toho Kheiżora, déż jenoho nowotnoho
Krala wopojeduẇu, Jėzuſa za Krala wondawaja. Tak woni żtżuhachu téch
Wóſchich, ha tón Lud, kiż to ſwóſchachu. Hale cżi Wóſchi, potémhacż wot
Jazona ha druhich te Zamojeṅo bėchu ſwóſcheli, jich wotpużcżichu, nitżo
jim ṅetżiṅachu.

<pb n="490"/>

Cżi Wėriwi pak zmolom noczé Pawowa ha Silaſa póſuwachu do toho Mėſta
Bereja. Tuhdé wonei wopótuwaſchtei tu Synagogu. Cżi Bereiſczé Żidża
mėjachu jacz Wuſtacża, woni te boże Swowo ze wſchej’ Nuterniwoſczu
hoṙeƀeṙechu, ha ſchėdṅe pżepótuwachu te Piſma, zo bóchu ßo pżepokazali,
hacż to teiż woprawdże tak ßo ma, kaiż jim Pawow ha Silas
prėdkrétżeſchtai. Ha ẇele wot nich tei Wėṙe ßo podawachu; teiż tei Wėṙe
ßo podawaſche ẇele z pohanſkoho Zplahwa, ẇele tżeſczownéch Żónſkich ha
Muzkich.

Ḃeztém nėkotzi Theſalonikſczé Żidża za Pawowom pżiṅdżechu do Bereje, ha
teiż jow tón Lud na ṅoho żtżuhachu. Tak Pawow wot nėkotréch dobréch
Pżecżelow pżewodżané pżez te Morjo ßo pżeẇeze, ha woteṅdże do Athena.
Silas ha Timothej zawoſtaſchtai hiżcże wo Bereji. Potém pak jimai Pawow
da prajicż, zo bóſchtai zkeṙe ha lėṗe za nim pżiſchwoi do Athena.

Pawow wo Atheṅe.

Hacż Pawow wo Atheṅe na ṅej’ wottżakuwaſche,
zawaṙeſche<marginalia>♣Act.♠ 17, 16.</marginalia> ßo wo tém joho Duchu
jena ſẇata Ramota —, déż widżeſche, zo telei Mėſto do toho Pżibohwſta
czéwo jo zpodmuṙene. Tém Żidam, ha tém do jenoho Boha wėṙaczém rétżeſche
wón wo tei Synagoge; na Torożcżu pak rétżeſche ſchėdṅe ke wſchim, kiż
tam pżikhadżachu. Podachu pak ßo teiż z Pawowom do Rétżi ſchelaczé po
pohanſkim Wóſokowutżeni; ha nėkotzi ṙeknéchu: Żto da to jo, żtoż tónlei
rėtżniwé Bajak rétżi? Druzé pak ṙeknéchu: Wone tak ßo pokazuẇe, zo cze
wón nėkaikich czuzéch Bohow wopojeduwacż. To woni prajachu, dokelż wón
wot Jėzuſa ha wot Hoṙeſtacża rétżeſche.

Woni pak Pawowa pżijachu, ha ẇedżechu joho tam, dżeiż cżi
naitżeſczowniſchi Sudnikoẇe tón Sud dżerżachu, kotréż Blak pola nich
rėkaſche Areopagos, ha prajachu: Móżemó da je teiż mó zhonicż, kaika to
nowa Wutżba jo, kotruż té wutżiſch? Pżetoż té nėżto czuze ha nowotne
pżed naſche Wuſchi pżiṅeſeſch, ha mó czémó radżi ẇedżecż, żto tola to po
Prawdże jo. Schiczé Atheṅſczé pak, ha teiż Pżikhadniczé ha Hoſcżo wo
Atheṅe pżeczé jenoi tak ṙecz na to wakachu, zo móli Nowinki pojedacż ha
ſwóſchecż.

Déż pak Pawow na tém Areopagu pżed témi Sudnikami ſtejeſche, prajeſche
wón: Wó Muzczé Atheṅſczé, ja widżu, <pb n="491"/>zo wo Wėczach, kiż k
bożim Swużbam ſwuſcheja, wó ſcho ẇele jacz tżinicże, déżli druzé. Pżetoż
wokokhodżiwſchi, ha pżeladaiſchi te waſche k bożim Swnżbam pżiſwuſchacze
Wėczé, ſem ja teiż natṙechiw jedén Wowtar, na kotrémż ſtejeſche piſane:
Tomu ṅezpóznatomu Bohu.

Jara ẇele Bohow woni tżeſcżachu; ha tola hiżcże ßo bojachu, zo tṙebai
bóchu jenoho habé druhoho ſebi ṅezpóznatoho Boha ṅetżeſcżenoho
ṅewoſtajili; ha tohodla bėchu wo jich Mėſcże nėkotre Wowtaṙe ſtajene z
tém Napiſkom: Tém ṅeznatém Boham.

Jo teiż taikelei Pojedaṅo: Wo Atheṅe bė nėdé wilki Mór. Woni ſchitkim
ſwojim Boham, jenom’ po druhim, wopruwachu —; tón Mór pak tola ṅepżeſta.
Potém ſebi taklei zradżichu: Woni Cżródu Wowczow k tom’ wotréchtuwachu,
zo dérbja wopruwane bócż Tomuſamomu Bohu, kotréż jo tón Mór na nich
póſuwaw, ṅech rėka, kaiż cze —. Te Wowczé bóchu pużcżene — hicż dżeiż
zeczeidża. Tam pak, dżeiż te Wowczé zaſtachu, bó jene Wóhniżcżo habó
jedén Wowtar ztwaṙené, ha te Wowczé zwopruwane. Ha tón Mór pżeſta. Tak
bó na tónlei Wowtar ſtajené tón Napiſk: Tomu ṅezpóznatomu Bohu.

Pawow dale prajeſche: Toho, kotrohoż wó ṅeznajecże, ha tola ṅezpóznatomu
bóizku Tżeſcz wopokazuẇecże, Toho wam ja wopojeduẇu —. To jo tón
jenicżki wėrné Bóh, kotréż tón Swėt, ha ſchitko, żtoż jo wonim, ztworiw
jo. Wón jo Kṅez Ṅebja ha Zemje, ha ṅebódli wo Templach, kiż wot Rukow
ztwaṙene ſu, jomu ṅebudże wot cżwojetżich Rukow ſwużene, hako bó wón
Koho trėbné bów, kiż wón ßam ſchitkim te Żiẇeṅo, tón Wodéch, ha ſchitko
druhe dawa. Wón jo z teje Kṙeje jenoho Cżwojeka, Hadama, tón cżwojetżi
Zplahw tak rozmnohoſcziw, zo po czéwei Zeṁi Cżwojekoẇe bódla, kotrémż
wón wėſte Tżaſe ha Ṁezé toho jich Pobódleṅa wotmėriw ha poſtajiw jo, zo
bóchu joho, toho Kṅeza, pótali, hacż tṙebai bóchu joho namaſacż ha
namakacż móli —. Wón pak tola wot nas wot żanoh’ daloko ṅejo; pżetoż wo
nim mó déchamó, wo nim ßo mó hibamó, wo nim mamó mó te naſche Wobſtacżo;
kaiż teiż nėkotzi wot waſchich Wutżeṙow wuprajili ſu: Mó dżė ſmó teiż
joho Zplahw. Déż da mó Zplahw Boha toho Kṅeza ſmó, ṅedérbimó <pb
n="492"/>wuṗe ſebi móſlicż, zo ta bóizka Majeſtoſcz taika jo, kaikeż ſu
te zwocżane, te ſlėbórne, te kaṁeṅte Sẇecżata, kiż z cżwojetżoho
Wuſchika ha Wumóſleṅa wudżėwane ſu —. Hako bó ṙek: Mó Cżwojekoẇe, kiż mó
Bohoẇe ṅeiſmó, hale jenoi Ztwoṙeṅa boże, mó ßami ſmó tola ẇele
duſchniſchi ha kraſniſchi, hacż te mordwo Sẇecżata; kah da Bóh tón naſch
Ztworicżer ṅedérbjaw ẇele kraſniſchi, hordozniſchi bócż? Kaika Wupoſcz
da jo, Joho taikim Sẇecżatam porunoſcżecż?

Cżi rozomniſchi Pohaṅo ßami to ṅewėṙachu, zo te Sẇecżata Bohé ſu, hale
jenoi Znaṁa, ßnadne Woznaṁeṅeṅa téch Bohow. Tón wupé Lud pak za to
dżerżeſche, zo wo téch Sẇecżatach wėſta bóizka Mócz nutzi zakhowana jo,
ha zo cżi Bohoẇe woprawdże taiczé wonladaja, kaiczéż wo téch Sẇecżatach
ſu woznaṁeṅeni.

Pawow hiżcże pżiſtaji: Tém Tżaſam tejelei Ṅewėdomoſcze jo Bóh daw
bėiżecż kaiż bėiżachu —; hale nėt wón ſchudżom ſchitkim Ludam nadṅe da
wopojeduwacż, zo bóchu pokucżili; dokelż wón jo teiż pomėniw jedén Dżeṅ,
wo kotrémż budże tón czéwé Swėt ſudżicż po tei Prawdże, ſudżicż pżez
tohoſamoho Muża, kotrohoż jo k tomu poſtajiw, to jo Jėzus Kréſtus; ha,
zo do toho ſchiczé bóchu wėrili, jo wón joho wot Mordwéch zbudżiw.

Pawow k témlei Pohanam wot Jėzuſa zprėṅa rétżeſche ßamotṅe hako wot
jenoho Muża habé Cżwojeka, kotrohoż Bóh woſobṅe wuzwoliw, ſchitkim
Cżwojekam k Wutżerei ha k Sudnikei poſtajiw jo; pżetoż wone ßo
ṅezaleiżeſche, jim zmolom pżi Prėdku to dopojeduwacż, zo tónſamé Jézus
teiż tón wėcżné Séhn bożi, ha wėrné Bóh jo.

Déż pak woni ſwóſchachu wot Hoṙeſtawaṅa téch Mordwéch, nėkotzi k tomu ßo
ſmėjachu; druzé pak ṙeknéchu: Wot toho czemó mó tebe druhi mól
zasſwóſchecż. Tak Pawow wot nich woteṅdże. Nėkotzi Mużoẇe pak k ṅomu ßo
ztowarſchichu, ha podachu ßo tei Wėṙe. Ḃez témi bė Dionyzi jedén wot
téch Radnéch - Kṅeżich habé Sudnikow, ha jena Żónſka z Ṁenom Damaris, ha
hiżcże druzé.

<pb n="493"/>

156. Polazuwaṅo.

Pawow wo Khorinthu.

Wot Athena pżeṅdże Pawow do Khorintha. Wo<marginalia>♣Act.♠
18.</marginalia> témlei Mėſcże nadeṅdże wón jenoho Żida z Ṁenom Akwilu,
ha joho Mandżelſku Priſczillu; wonei bėſchtai ṅedawno z Roma tam
pżiſchwoi, dokelż Kheiżor Klaudi bė porutżiw, zo dérbja ſchiczé Żidża z
Roma pṙeicż woteṅcż. Ktémai ßo Pawow ztowarſchi; ha dokelż wón z nimai
jenaikoho Hantwarſtwa bė, zwoſta pola ṅej’, ha dżėwaſche. Te jej’
Hantwarſtwo pak bė Pwachté habé Tzelté dżėwacż.

W ſtaréch Tżaſach teiż woſobni, piſma - rozomni Cżwojekoẇe w ſwojim
Tżaſu rutżne Dżėwo dżéwachu, dokelż po dobrém Rozoṁe to ſebi za Tżeſcz
rachnuwachu „tón ſwói Klėb zeſwojimai Rukomai ſebi zaſwużicż mócz —.
Wupé jo tón Cżwojek, kiż Dżėwa ßo haṅbuẇe —. Stari Wutżeṙo mėjachu te
Pżiſwowo: Kotréż Nan ſwojoho Séhna ṅejo żanoho Dżėwa nawtżicż daw, tón
jo joho wutżiw kranécż.

Pawow po varizeiſkim Waſchṅu hoṙecżeṅené ha k Dżėwu zwutżené —, déż te
Swowo boże po Swėcże roznoſchuwaſche, teiż tedém tola drudé z Kwilemi
zas dżėwaſche, zo, te tżaſne Pótrėbnoſcze ßam ſebi wupróczuiſchi, bó
tṙeba ṅemėw wot druhich żto hoṙebracż. Jėzus jo dṙe tém ſwojim
Japożtowam tak wukazaw, zo wot téch, kotrémż budża te boże Swowo
wozjeẇecż, móża te tżaſne Pótrėbnoſcze, hako jenu jara deṙe zaſwużenu
Zdu, po wſchei Prawdże dóſtawacż; ha tak ſu teiż woni ſchiczé tżinili.
To teiż Pawow deṙe ẇedżeſche; hale taikoho Prawa ßo wón wużiwacż
ṅechaſche, wón wot Nikoho nitżo hoṙeṅeƀeṙeſche, zo bó tak ſchim
zjawniſcho do Wotżow padawo, kah wón tżiſcże nitżo ṅepóta, déżli jenoi
tu Tżeſcz bożu, ha téch Duſchow Zbóżnoſcz; ha tak cżi Cżwojekoẇe z joho
Horta te ſẇate Evangelium zkeriſcho hoṙebrali. 1. Khor. 9, 12.

Pawow kóiżdé Sabbath khodżeſche do teje Synagogé, ha tam rétżeſche k tém
Żidam, ha k tém do jenoho Boha wėriwém Pohanam. Wón wo ſwojim Duchu
żanoho Mėra ṅemėjeſche, tém Żidam wobſwėtkoſcżecż, ha jich
pżepokazuwacż, zo Jėzus woprawdże jo Kréſtus t. r. tón ſlubené <pb
n="494"/>Meſtas. Déż pak woni napżecżo ßo ſtajachu ha leſtéruwachu, wón
tu ſwoju Draſtu wottżaſnéwſchi — ṙekné: Ta waſcha Kṙei pada na waſchu
Wowu, ja ſém tżiſté, t. r. nicz ja, hale wó ßami ſcże Wina waſchoho
Zatamaṅa; wot nėtka du ja k tém Pohanam.

Ha wón ßo pżepowożi do toho Domu jenoho Cżwojeka, kiż rėkaſche Titus
Juſtus; tón bė z Naroda Pohan, wėṙeſche pak do jenoho Boha, ha tón joho
Dom bė pżi ßamoi Synagoge. Kriſpus pak tón Wóſchi teje Synagogé poda ßo
tei Wėṙe ze wſchim ſwojim Domom; teiż ẇele Khorintſkich, déż ſwóſchachu,
wėṙachu, ha bóchu wukcżeni.

Tón Kṅez pak k Pawowei wo jeném nóczném Widżeṅu ṙekné: Ṅebói ßo, rétż,
ha ṅechaw ṁeltżecż; pżetoż ja ſém z tobu, ha Nichtó ßo ṅebudże na tebe
zważicż, zo bó cżi żanu Zwóſcz ztżiniw, dokelż wo témlei Me̓ſcże mam ja
ẇele Ludu, ẇele taikich, kiż pżez tebe budża k tei Wėṙe doẇedżeni. Wón
pak zwoſta pówdra Lėta, ha roſéṁeṅeſche te boże Swowo.

Tedém bė Gallio wo Achaiſkei kheiżorſki Zaſtoinik, ha cżi Żidża ſchiczé
z jenoho na Pawowa ßo zbėnéwſchi —, doẇedżechu joho pżed tón Sudné -
Stów, ha prajachu: Tóulei téch Ludżi narétżi, zo dérbja Bohu ſwużicż na
taike Waſchṅo, kotreż jo pżecżiwo tomu naſchomu Zakoṅei. Déż Pawow na
tém bė tón ſwói Hort wotewricż, prajeſche Gallio k tém Żidam: Lubi
Ludżo, débóſchcże wó na nėkaiku Ṅeprawdu, na nėkaiki ṅepėkné Skutk
zkorżili, bóch dṙe ja dérbjaw, ha teiż czéw was ſwóſchecż. Dokelż pak wó
Żtrét ƀeſobu macże wot Wutżbé ha Swowow waſchoho Zakoṅa; ßami ladaicże,
kah bóſchcże ſebi to wutżinili, na tém ja Sudnik bócż ṅecham. Ha wón
jich wot ßo hoṅeſche. Na to ſchiczé pódla ſtejaczé Pohaṅo pżijachu
Soſthena toho Wóſchoho teje Synagogé, ha bijachu do ṅoho tam pżed tém
Sudném - Stowom, ha Gallio ſcho to kedżbu ṅemėjeſche.

Pawow pak tam hiżcże ẇele Tżaſa woſta. Potém tém Bratram Ruku
zawdaiſchi, na Tżowṁe ßo pużcżi do Syrſkeje, ha z nim ſobu tón Akwila ha
tohoſamoho Mandżelſka Priſczilla. Wo tém Mėſtażku Czenchri, kotreż bė
blizko pżi Khorinthu, ha wo kotrémż Pawow tón Tżowm naſtupi, da ſebi wón
pṙedé tu Wowu wobtżihacż; pżetoż wón mėjeſche jedén Slub na ſebi.

<pb n="495"/>

Tón Slub, wot kotrohoż jow ta Rétż jo, po tém Waſchṅu ſtar. Zakoṅa
taklei ßo tżiṅeſche ha dżerżeſche: Jedén po ſwojei dobrei Woli Bohu
ſlubi na wėſté Tżas, k Pż. na żtéri Tédżeṅe ṅewoptacż żanoho Wina, ha
nitżoho taikoho, żtoż wopojicż móże. Ḃeztém Tżaſom ṅeſmėſche ſebi żanéch
Woſow tzihacż, teiż ṅeſmėſche ßo anicz zadótknécż żanoho Cżėwa, żaṅeje
taikeje Wėczé, kotraż po Moyzeſowém Zakoṅu za ṅetżiſtu bó dżerżana.
Zeṅdże pak ßo, zo ṅewjatki nėtżoho ṅetżiſloho ßo zadótknéw bė, dérbeſche
ſebi te Woſé wottzihacż, ha tón ſlubené Tżas zas znowa zapotżecż. Po
praẇe wudżerżaném Tżaſu dérbeſche ßo poſtajicż do toho Templa, tam bóchu
te Woſé wottzihane, ha z témi Wopórami, kotreż pżiṅeſcz mėjeſche, ſobu
zpalene. Ha nėt bė toho Sluba lóz. Kotréż taiki Slub na ſebi mėjeſche,
bó wo jich Rétżi ṁenuwané Nazarejer t. r. Bohu ſẇatoſcżené. 2. Kn. Moy.
6.

Taiki Slub bė Pawow Bohu ztżiniw. Ha dokelż ßnadṅe ṅewjatki nėtżoho
ṅetżiſtoho ßo zadótknéw bė, jo ſebi tu Wowu wobtzihaw, ha tón ſlubené
Tżas zas znowa zapotżaw. Potém pak jo w Jėruzaleṁe wo tém Templu ſchitko
praẇe dokoṅaw.

Scho to tżiṅeſche Pawow z toho luboſcziwoho Wotpoladaṅa, zo cżi Żidża,
kiż te ſwoje ſtarſke Czeremonije jara wóſoko ſebi ważachu, bóchu jomu
ṅehramili hako jenomu Zadzpėjicżerei toho jich Zakoṅa, hale widżiwſchi,
zo wón teſame Czeremonije teiż ßam ſobudżerżi —, jacz Wėré k ṅomu mėli,
ha tak z joho Horta te Jėzuſowo Evangelium zkeriſcho hoṙebrali.

Jėzus bė dṙe te Czeremonije ſtar. Zakoṅa zbėnéw tak daloko, zo nėt żana
Winoitoſcz dale ṅebė je dżerżecż; tola pak ṅebė je zakazaw —. Cżi prėṅi
Jėzuſowi Wutżownikoẇe, kiż hako rodżeni Żidża k témſamém wot Mawoſcze
pżiwukli bėchu, je zprėṅa na Kwilu hiżcże dżerżachu; tak ta
Bohwſwużownoſcz ſtaroho Zakoṅa ṅebó pṙeicżṁetana, hale bó z Tżeſcżu
poṙebana. Dokelż te Waſchṅa ha Czeremonije ſtar. Zakoṅa wot Boha bėchu
wuſtajene, ha na ſwói Tżas pżikazane bówo —; tak cżi Japożtoẇe ṅechachu
teſame ſchė z jenémdobom <pb n="496"/>zahnate mėcż, hale woni czéchu, zo
bóchu pomólcżku zaſchwo, ha zabóte bówo.

157. Polazuwaṅo.

Pawow wo Evezu.

Pawow pżiṅdże do Eveza; ha tuh wón rétżeſche k tém<marginalia>♣Act.♠
19.</marginalia> Żidam wo jich Synagoge. Woni réchtuwachu joho, zo bó
dlėje pola nich woſtaw; wón pak ṅechaſche, hale Ruku jim zawdaiſchi
prajeſche: Ja ſchak dérbu tu Sẇatocżnoſcz, kotraż nėt ßo pżibliżuẇe, (to
bė ßnadṅe ta Sẇatocżnoſcz téch Sẇatkow) wo Jėruzaleṁe ſẇecżicż; pżetoż
wón czéſche tam tón ſwói Slub dopelnicż. Ha pżiſtaji: Joli zo Bóh zecze,
ja zas k wam pżiṅdu. Tak wón Akwilu ha Priſczillu woſtaji wo Evezu, ßam
pak do Jėruzalema dóṅdże. Ha zas ßo pużcżi do Antiochije, potém pak
ſchelake Kraje pżekhodżuwaſche, ha téch Wėriwéch pokrucżeſche.

Ḃeztém do Eveza pżiṅdże wėſté Żid z Ṁenom Apollo; tón do Piſma deṙe ßo
wuſtojeſche, ha mėjeſche teiż dobru Wurétż. Wón dṙe bė wo tém Pucżu toho
Kṅeza nėżto rozwutżené, wón z wilkej Nuternoſczu rétżeſche, ha teiż
druhich wot toho Kṅeza wutżeſche to, żtoż ßam ẇedżeſche; hale wón jenoi
wot Janoweje Kcżeṅczé ẇedżeſche. Tónſamé potża wo tei Eveizkei Synagoge
króbłe cétżecż; tohodla joho Akwila ha Priſczilla k ſebi woznéſchtei,
jomu tón Pucż bożi lėṗe dopojeſchtei, joho wot Jėzuſa powniſcho
rozwutżiſchtei. Déż pak wón wot Eveza do Khorintha Acheiſkoho Kraja ßo
pżepowożicż czéſche, piſachu cżi Wėriwi wo Evezu tém Wėriwém wo
Khorinthu, zo bóchu joho deṙe hoṙezali. Ha wón bė potém tém Wėriwém k
wilkei Pomoczé; pżetoż zjawṅe wón téch Żidow móczṅe pżepokazuwaſche, ha
ze ſẇatoho Piſma jim dopokazuwoſche, zo Jėzus woprawdże jo Kréſtus t. r.
tón ſlubené Meſias.

Nėt, déż Apollo wo Khorinthu bė, Pawow zas pżiṅdże do Eveza. Wón tam
natṙechi nėkotréch Wėriwéch, ha wopraſcha jich: Scże da wó teiż tedém,
hacż wó k tei Wėṙe ßo podali ſcże, toho Sẇatoho-Ducha dóſtali? t. r.
ſcże wó teiż virmuwani? Woni ṙeknéchu: Mó dżė ſmó hiżcże nitżo wot toho
ṅeſwóſcheli, hacż żedén Sẇaté-Duch <pb n="497"/>

jo. (Woni bėchu hiżcże nitżo ṅeſwóſcheli wo teje Jėzuſoẇeje Kcżeṅczé,
ẇele ṁeṅe wot Sakramenta toho Virmuwaṅa, wo kotrémż tón Duch-Sẇaté ßo
dóſtawa.) Na to Pawow: Wo tżim da ſcże kcżeni? Woni wotmojichu: Kcżeni
ſmó mó z tej Janowej Kcżeṅczu. Pawow prajeſche: Jan jo kcżiw z tej
Kcżeṅczu teje Pokuté, ha jo ſchitkim pżikazuwaw, zo dérbja wėricż do
Toho, kotréż za nim pżiṅcż budże, to jo, do Jėzuſa Kréſtuſa.

To ſwóſchiwſchi, dachu ßo woni wukcżicż z tej Jézuſowej Kcżeṅczu. Potém
Pawow Ruczé na nich powożi, t. r. jich virmuwaſche; ha tón Duch-Sẇaté
pżiṅdże do ṅich, woni nédém potżachu czuze Rétże rétżecż, ha provecżicż.
Téchſaméch Muzkich bė woko dwanacże.

Pżi Prėdku ßo Bohu lubeſche, tu Mócz toho ſẇ. Sakramenta toho Virmuwaṅa
wo zjawnéch Dżiwach wopokazuwacż.

Wo Evezu khodżeſche Pawow do teje Żidowſkeje Synagogé, tam króbłe
rétżeſche, ha na tzi Mėſaczé zaſobu z Dobrotu jim dorétżuwaſche wot
bożoho Kraleſtwa. Déż pak nėkotzi Żidża wo tei ſwojei Zapeṅtżitoſczi
zwoſtaṅſchi — wėricż ṅechachu, ha pżed tei Zromadżiznu zjawṅe na Jėzuſa
leſtéruwachu, Pawow wot ṅich wotſtupi, ha téch Wėriwéch woſebe k ſebi
woznéwſchi — wutżeſche ſchėdṅe wo tei Schuli wėſtoho Cżwojeka, kotrohoż
Ṁeno bė Tyrannus. Ha to wón tżiṅeſche dwė Lėcże dowho; ha tak ſchiczé,
kiż wo Aziſkei bódlachu, Żidża ha Pohaṅo, te Swowo toho Kṅeza Jėzuſa
ſwóſchachu.

Bóh tón Kṅez pak teiż tżiṅeſche wilke Dżiwé pżez Ruczé<marginalia>♣Act.♠
19, 11.</marginalia> Pawowa. Trėṅa, Rubiżka, Vale, ha tohoruṅa Lapó,
kotreż bė Pawow na ſwojim Cżėłe pomėw, te Ludżo kwadżechu na téch
ſwojich Khoréch, ha na téch wot zwéch Duchow wobſéṅenéch; ha cżi Khori
bóchu wuſtroẇeni, ha te zwo Duchi bóchu wotehnate.

Bez Żidami bėchu teiż nėkotzi taiczé, kiż z wėſtémi ze ſẇatoho Piſma
romadu zeſtajanémi Swowami ha Modlitwami te zwo Duchi z téch
Wobſéhṅenéch wonżonuwachu; ha déż woni to z prawoj Wėru ha Dowėrnoſczu
na Boha tżiṅachu, te zwo Duchi jim woprawdże wichuwachu. Luk. 11, 19.

Bėchu pak wo Evezu ſédéṁo Bratzja, Séhnoẇe jeno<pb n="498"/>ho
Żihōwſkoho Mėſchnika, kiż na to wokokhodżachu, te Djabowé wonżonuwacż.
Cżiſami pozpótuwachu na téch Wobſéhṅenéch ṁenuwacż te Ṁeno toho Kṅeza
Jėzuſa, ha tém zwém Ducham taklei rożachu: Mó was wobpżiſahamó pżez
tohoſamoho Jėzuſa, kotrohoż Pawow pre̓duẇe. Déż pak woni na telei Waſchṅo
z jenoho Wobſéhṅenoho toho zwoho Ducha wonżonuwachu, wotmoji jim tón zwó
Duch: Jėzuſa ja znaju, ha żtó Pawow jo, to teiż wėm; hale wó, kaiczé wó
ſcże? Ha nédém tón Wobſéhṅené do ṅich ßo wali, pżemóżi jich, zṁeta jich
pod ßo dele, tak jich torhaſche ha do Stracha zahna, zo woni wuſlekani
ha wobraṅeni krawi z tohoſamoho Domu cżeknéchu.

Ha to bó wėdome ztżiṅene ſchitkim, kiż wo Evezu bódlachu, Żidam ha
Pohanam; ſchitkich pżewozné wilka Bojoſcz, ha wulczé kwalene bó te Ṁeno
toho Kṅeza. Ha ẇele wot téch Wėriwéch pżiṅdżechu, wuznawachu ha
pojedachu te ſwoje zwo Skutki. Ẇele pak wot téch, kiż pṙedé z
kuzwarſkimi ha pżiwėrſkimi Wėczami ßo parali bėchu, nėt te ſwoje k tomu
ſwuſchacze Knije romadu noſchachu, ha zjawṅe pżede wſchimi je zpalichu.
Téchlei Kniji bė tak ẇele, zo romadże Pów-Sta Tawzént Slėbórnikow
koſchtuwachu. Tak te Swowo boże móczṅe roſcżeſche, ha ta Cżróda téch
Wėriwéch ßo mnohoſcżeſche.

158. Polazuwaṅo.

Na Pawowa ßo wilka Hara zazbėṅe.

Pawow z Nutzdawaṅa Sẇatoho-Ducha ſebi wotmóſli<marginalia>♣Act.♠ 19,
21.</marginalia> zas jedénmól hicż do Jėruzalema, ha prajeſche: Déż budu
ja tam pobócż, mam ja teiż Rom woladacż. Hacż pak wón hiżcże na Kwilu wo
Evezu ßo dlijeſche, zazbėné ßo tam ṅemawa Hara teje wot ṅoho wutżeṅeje
Wutżbé dla. Ta Pżileżnoſcz bė talei:

Cżi Evezczé Pohaṅo po ſwojim wupém pohanſkim Waſchṅu tżeſcżachu jenu
Pżibohwku, kotruż woni Dianu ṁenuwachu; ha teilei bė wo Evezu jedén
żawoſṅe jara woſobné Tempél natwaṙené. Do toholei Templa zdaloka ſem
pżikhadżachu czuzi Pżikhadniczé; Tém bóchu tam pżedawane wėſte Znaṁeżka
toho Templa, ha teje Diané, to bėchu wot Slėbóra wudżėwane Khapawcżki
kaiż Klėtki, ha nutzi <pb n="499"/>bė ta Diana woznaṁeṅena, Telei
Znaṁeżka ſebi cżi Pżikhadniczé jara kupuwachu, ha tak kaiż nėżto Sẇate
ſobu domoi ſebi bėṙechu.

Tón Miżtér Dżėwacżeṙ téchlei ſlėbórnéch Znaṁeżkow z Ṁenom Demetrius
dżerżeſche ſebi jara ẇele Wotrocżkow ha Pomócznikow, kiż ſchiczé dobru
Warbu z toho mėjachu. Nėt pak wón téchſaméch zromadżi, ha prajeſche jim:
Wó je wėſcże, zo to ta naſcha Żiwnoſcz jo; wó teiż ßami widżicże ha
ſwóſchicże, kah Pawow ſchitkich Ludżi wot toho wotwobrocża, ha jim
rétżi, zo cżi z Rukomai wudżėwani Bohoẇe żani wėrni Bohoẇe ṅeiſu. Tak
budże te naſche Dżėwo do Zadzpėcża panécż, ta naſcha Warba zmėje Kóncz,
ha teiż tón Tempél teje wilkeje Bohwiné Diané dale ßo kedżbu ṅezmėje.

To ſwóſchiwſchi — woni jara rozwoƀeni — ṅemdṙe romadu wowachu: Wilka jo
ta Diana téch Evezkich. Te czéwo Mėſto bó zmólene, jedén wowaſche to, ha
druhi druhe, ha ẇetżi Tjel ṅeẇedżachu, tżohodla ßo romadu bėiżi. Woni
pak pżijachu Khaja ha Ariſtrarcha, kiż bėſchtoi Towarſchei Pawowa. Pawow
ßam czéſche do toho Ludu nutzhicż, ha jim tu Wėrnoſcz dorétżecż; hale
cżi Wėriwi jomu ṅedachu, ha teiż nėkotzi pohanſczé Kṅeża, kiż Pawowei
dobri bėchu, joho proſchachu, zo bó ßo do taikoho Stracha ṅepodaw.

Ta Hara nėkotre Żtundé warnuwaſche; potém pak tón Syndikus habó tón
Kheṅczler toho Mėſta z rozomnémi Dorétżeṅami tón Lud zmėruwa. Wón jim
prajeſche: Maja-li Demetrius ha joho Pomócznikoẇe żto zkorżicż —, ṅech
te ſwoje Prawo ſebi pótaja po prawém Pucżu pola téch na to poſtajenéch
Sudnikow. Rokot ha ṅewuſtatne Ṅemdṙeṅo k cżerpeṅu ṅejo; z tém nitżo
wutżiṅene ṅebudże, hale mó do Stracha pżiṅdżemó za Rebellaṙow zpóznacżi,
ha hako taiczé krucże żtravuwani bócż. Na to ßo tón Lud zas rozeṅdże, ha
tei Pawowei Towarſchei bóſchtai zas pużcżenei.

Pawow Mordwoho zbudżi.

Nėt Pawow naſtupi tón Pucż do Jėruzalema. Duczé<marginalia>♣Act.♠
20.</marginalia> wón wopótuwaſche wo ſchelakich Krajach téch Wėriwéch,
kotrémż bė pṙedé prėduwaw, ha woſéṁo Towarſchoẇe joho pżewodżachu.

Bez témi bė teiż tón S. Sczenik Lukaſch, kiż to wo<pb n="500"/>piſaw jo;
ha tohodla nėt zas tak réiżi, kaiż tomu ṙecz jedén talki, kiż jo ßam
pódla bów.

Wone bė po Jutrach, ha mó ßo na Tżowṁe pżeẇezechmó do toho Mėſta Troad,
ha zwoſtachmó tam ſédém Dnów.

Cżi prėni Kżeſczieṅo zprėṅa te ſwoje Kemſche ha Wopraẇeṅo ruṅe tak
dżerżachu, kaiż je Jėzus pżi tei poſlenei Ẇetżeri ze ſwojim Pżikwadom
pokazaw bė. Woni naipṙedé romadże jėdżachu ha pijachu, ha to pola nich
rėkaſche ta Luboſcże-Hoſcżina. Po teilei Hoſcżiṅe bó wopruwané tón Wopór
bożeje Mſchė, ha ſchiczé te ſẇate Wopraẇeṅo dóſtachu. Déż pak ta
Zromadżizna téch Wėriwéch pżibėraſche, ha pżi téch pomėṅenéch Hoſcżinach
Ṅepżiſtoinoſcze ßo ſtawacż potżinachu, bóchu teſamo zbėṅene, ha bó
pżikazane „k bożomu Blidu nacż Wutrobó hicż.

Na Ṅedżilu zromadżichu ßo cżi Wėriwi k Wamaṅu toho Klėba, t. r. k tei
Luboſcże-Hoſcżiṅe, ha kbożim Swużbam. Pawow jim prėduwaſche; ha dokelż
nazaitra woteṅcż czéſche, wón te ſwoje Prėduwaṅo podlėjeſche hacż do
Pównocżé. Na tei Huibji pak, dżeiż bėchmó zromadżeni, ẇele Lampow habó
Swėczow ßo ſwėcżeſche. Jedén Modżentz z Ṁenom Eutyches ſeidżeſche wo
Wokṅe; tónſamé, déż Pawow tak dowho rétżeſche, krucże wußné, ha ſpiczé
padże dele z toho tzecżoho Schoßa, ha bó mordwé zbėṅené.

Pawow dele dóṅdże, połehné ßo na toho Mordwoho, wopżija joho, ha ṙekné:
Ṅecżėrcże Haré, pżetoż ta joho Duſcha jo wo nim. Ha tón Modżentz bó żiwé
ha tżerſtwé hoṙepżiẇedżené —, ha ſchiczé bóchu jara zẇeſeleni. Pawow zas
hoṙedżėſche, dale rétżeſche, ha jich rozwutżuwaſche hacż do Switaṅa;
potém nėżto mawo pojė, ha tak na Pucż ßo poda.

159. Polazuwaṅo.

Pawow tém Evezkim Starſkim jara k Wutrobe rétżi.

Hacż mó na Tżowṁe ßo pżeẇezechmó do Mileta, kotreż<marginalia>♣Act.♠ 20,
12.</marginalia> Mėſto wot Eveza pozdaczu dwanacże Żtundow wotleiżane
bė, póſwa Pawow do Eveza, ha da k ſebi powowacż téch Starſkich, t. r.
téch duchownéch Zaſtoinikow teje Evezkeje Woſadé. Woni pżiṅdżechu, ha
Pawow jim taklei rétżeſche:

<pb n="501"/>

Wó je wėſcże, kah ja tón czéwé Tżas, hacż ja ƀez wami bėch, ßo zadżecżaw
ſém —; kah ſém tomu Kṅezei ſwużiw wo wſchei Poniżnoſczi, wo ẇele
Sélzach, ha Zpótuwaṅach habó Pżecżiwnoſcżach, kotreż cżi Żidża zkradżu
naréchtuwali ha na mṅe zẇedli ſu —; kah ſém nitżo ṅezakomdżiw, żtoż wam
zpomóżne bócż mówo —; kah ſém Próczé ṅelutuwaw was wutżicż ha
napominacż, zjawṅe ſchėch zromadṅe, ha wo Domach kóiżdoho woſebe —; kah
ſém Żidam ha Pohanam prėduwaw ha wobſwėtkoſcżaw tu Pokutu k Bohu, ha tu
Wėru do toho naſchoho Kṅeza Jėzuſa Kréſtuſa —. Ha nėt leicże, wo tém
Duchu zẇazané du ja do Jėruzalema, dale ṅeẇedżiwſchi, żto tam na mṅe
pżincż budże, déżli jenoi to, zo tón Duch-Sẇaté pżez tón Hort ſẇatéch
Cżwojekow po wſchich Mėſtach mi wopojeduẇe, zo Zẇazki ha wótre Pżeſczėhe
tam na mṅe tżakaja. Hale nitżoho toho ßo ja ṅebóju, ja ſebi teiż toho
mojoho Żiẇeṅa wóſche ṅeważu, déżli ßo ßamoho; z Ẇeſowoſcżu czu te Żiẇeṅo
ſadżicż, jenoi zo ja dobėiżu tón mói Pucż, ha powṅe dopelṅu tu Swużbu,
kotruż ja dóſtaw ſém wot toho Kṅeza Jėzuſa, wozjawnoſczicż ha
wobſwėtkoſczicż te Evangelium bożeje Nadé.

Ha nėt, leicże, ja je wėm, żeni jacz ṅebudżecże mojoho Woblitża woladacż
wó ſchiczé, z kotrémiż ja wobkhadżuwaw ſém, ha prėduwaw te boże
Kraleſtwo. Tohodla ja wam wo témlei dżentziſchim Dṅu króbłe do Wotżow
praju: Ja ſém tżiſté wot teje Kṙeje was ſchitkich; budżeli żadén wot was
zahinécż, ja Wina ṅeiſém. Pżetoż ja ſém ßo żeni ṅewotlakuwaw wam zczéwa
dopojeduwacż tu nadnu bożu Radu. Nó da, kedżbuicże wó nėt na ßo ßaméch,
ha na te czéwo Stadwo, na kotreż was tón Duch-Sẇaté k Biſkopam ha k
Paſtéṙam poſtajiw jo, zo bóſchcże deṙe paſli tu Czérkei bożu, kotruż
ſebi wón ze ſwojej Kṙeju nadobów jo.

Ja to wėm, po mojim Woteṅdżeṅu budża ƀez was pżiṅcż rubeżne Ẇelki, kiż
ṅebudża toho Stadwa ſchonuwacż. Hai wot was ßaméch budża hoṙeſtawacż
nėkotzi taiczé, kiż budża ṅeprawo Wutżbé wutżicż, ha pozpótuwacż
Wutżownikow za ſobu cżanécż. Tohodla wachuicże, ha zpominaicże na to,
kah ja na tzi Lėta dowho noczé ha wodṅo ſém ṅepżeſtawaw was ſchitkich
zromadṅe, ha kóiżdoho woſebe ze Sélzami proſécż ha napominacż. Ha nėt
porutżam ja was Bohu, ha <pb n="502"/>tomu Swowu teje joho Nadé; Wón jo
móczné doſcz was wutwaricż ha dotwaricż —, ha wam dacż te Herbſtwo ze
wſchimi Woſẇatoſcżenémi.

Żadén wot was ṅemóże ṙecz: zo bóch ja Slėbóro, Zwote, habé Draſtu wot
ṅoho żudaw —; wó je ßami wėſcże, żtoż mi ha tém mojim Towarſcham trėbne
bė, to ſtei teilei mojei Ruczé wupróczuwawoi. Schitko ſém ja wam z mojim
Pżikwadom pokazaw, kah mamó ßo próczuwacż téch Swabéch dla, zo tṙebai
bóchu pohórſchuwani, ha wot teje Wėré wotdżerżuwani ṅebóli, bóchmó-li mó
wot teje jich tżaſṅeje Zamóżnoſcze żto mėcż czéli; ha kah mamó pėkṅe
zpominacż na te Swowo toho Kṅeza Jėzuſa, zo wón prajiw jo: Ẇetża
Zbóżnoſcz jo dawacż, déżli bracż.

Hacż Pawow to wurétżaw bė, poklakné wón na Kolena, k Bohu ßo modleſche,
ha woni ſchiczé z nim ßo modlachu. Zazbėné ßo wilki Pwatż ƀe wſchimi,
woni Pawowei woko Schije padachu, ha wokoſchuwachu joho. Naijaczé pak
jim k Wutroƀe dżėſche to, zo wón prajiw bė: Wó mojoho Woblitża jacz
woladacż ṅebudżecże. Ha woni joho pżewodżachu hacż k Wodże, dżeiż wón do
Tżowma ſtupi.

Pawow pżiṅdże do Czezareje.

Na Tżowṁe ßo ẇezéwſchi za nėkotre Dné ßo pżiẇezechmó do Tyruſa wo
Veniczſkim Kraju; pżetoż tam mėjeſche tón Tżowm tu ſwoju Nakwadu
wotpowożicż. Jow mó namakachmó nėkotréch Wėriwéch, ha pola nich
zwoſtachmó ſédém Dnów. Woni pak Pawowei z Nutzdawaṅa Sẇatoho-Ducha
provecżachu, zo, joli zo do Jėruzalema póṅdże, tam pżijaté budże, ha
wotradżachu jomu, zo bó tam ṅeſchow.

Hacż pak mó te pomėṅene Dné tam wubóchmó, podachmó ßo na Pucż, ha woni
ſchiczé, teiż Żoné ha Dżėcżi ſobu, nas pżewodżachu hacż pżed Mėſto won;
ha na Hacżeṅach toho Morja romadże dele poklaknéwſchi —, k Bohu ßo
pomodlichmó. Potém ſebi Ruki zawdachmó, mó do Tżowma ſtupichmó, woni pak
ßo domoi wrócżichu.

Mó ßo po Wodże pżiẇezechmó do Ptolomajidé, tam jedén Dżeṅ woſtachmó; ha
nazaitra pėſchi pżiṅdżechmó do Czezareje, zaṅdżechmó nutz do Domu Vilipa
jenoho wot téch ſédémich Diakonow, ha tam woſtachmó. Tón mėjeſche żtéri
rodżene Dżówki, kotreż tón kṅeżṅaczé Żtant dżerżachu, <pb n="503"/>ha
provecżachu, t. r. ſẇate Khėrluſche zpėwachu, ha z bożoho Nutzdawaṅa
teiż pżichodne Wėczé do Tżaſa pżipojeduwachu.

Hacż mó wo Czezareji bėchmó, pżiṅdże tam ze Żidowſkeje jedén Proveta z
Ṁenom Agabus. Tónſamé wozné tón Pawowó Pas, z témlei Paßom tei ſwojei
Ruczé ha Nozé ſebi zẇaza, ha prajeſche: To praji tón Sẇaté-Duch, toho
Muża, kotrohoż tónlei Pas jo, budża cżi Żidża wo Jėruzaleṁe —, taklei
budża joho wujazacż, ha tém Pohanam do Rukow podacż. To ſwóſchiwſchi —,
mó ha teiż woni ſchiczé Pawowa proſchachmó, zo bó do Jėruzalema ṅeſchow.
Wón wotmoji: Pżetżo tak pwakacże, ha mi cżeżku Wutrobu tżinicże? Ja
ſchak ſém k tomu podwolné, wo Jėruzaleṁe nicz jenoi wujazané, hale teiż
moṙené bócż za te Ṁeno toho Kṅeza Jėzuſa. Déż da wón ßo narétżecż ṅeda,
podachmó ßo mó k Mėrei, ha ṙeknéchmó: Staṅ ßo ta Wola toho Kṅeza! Po
nėkotréch Dnach, te naſche romadu zebraiſchi, cżeṅechmó do Jėruzalema,
ha nėkotżi Wėriwi z Czezareje z nami ſobu dżėchu.

160. Polazuwaṅo.

Pawow wo Jėruzaleṁe pżijaté.

Déż mó do Jėruzalema pżiṅdżechmó, wzachu nas cżi<marginalia>♣Act.♠ 21,
17.</marginalia> Bratzja radżi hoṙe. Nazaitra dżėſche Pawow z nami k
Japożtowei Jakubei, dżeiż ſchiczé Starſczé teje Jėrozolmſkeje Woſadé
zromadżeni bėchu. ♣NB.♠ Déż cżi Jopożtoẇe do Swėta ßo rózeſchli ſu, jo
Japożtow Jakub tón Ṁeṅſchi w Jėruzaleṁe za Biſkopa zwoſtaw.

Pawow jich poſtrowi, ha nadróbne jim pojedaſche, kaike wilke Wėczé Bóh
tón Kṅez pżez tu joho Swużbu ƀez témi Pohanami dokoṅaw bė. To
ſwóſchiwſchi, kwalachu woni Boha, ha prajachu k Pawowei: Lubé Bratze,
widżiſch, kah ẇele tawzént taikich Żidow jo, kiż tei Wėṙe do Jėzuſa ßo
podawaja, pżi tém pak ſu tola ſchiczé jara nuterniwi na Dżerżeṅo toho
Moyzeſowoho Zakoṅa —. Woni pak ſu wot tebe ſwóſcheli, zo té téch Żidow,
kiż wo czuzéch pohanſkich Krajach bódla, wot Moyzeſa wotẇeduẇeſch, ha
jim rétżiſch, zo ṅedérbja te ſwoje Dżėcżi wobrėzacż, zo ṅedérbja te
Waſchṅa ha Czeremonije téch Wótſczow dżerżecż —. <pb n="504"/>Żto da jo
zapotżecż? Zawėſczi ẇele budże ßo jich romadu naṅcż, dokelż budża
ſwóſchecż, zo Té teiż jow pżiſchow ſé. Tżiṅ da, żtoż cżi mó wuradżimó:

Woni ſu ƀez nami żtéṙo Muzczé, kiż Slub na ſebi maja. K tém ßo té
ztowarſch, z nimi ßo wutżiſcż tak kaiż wo Moyzeſowém Zakoṅu wukazane jo,
ha wuwoż za nich te Nawożki, kiż k tém prėdkpiſaném Wopóram trėbne ſu,
zo móli woni ſebi tu Wowu zjawṅe wo tém Templu wobtzihacż dacż. Tak
budża ſchiczé pżepokazani, zo to, żtoż wot tebe ſwóſcheli ſu, nitżo
wėrno ṅejo, hale zo teiż té ßam tón Moyzeſowó Zakoṅ tżeſcziſch ha
dżerżiſch. Z toho pak ṅejo ßo bojecż żanoho Pohórſchka za téch wėriwéch
Pohanow; pżetoż Tém dżė ſmó mó hiżo dawno piſali, zo woni ṅeiſu winoicżi
taike Czeremonije ſobudżerżecż, jenoi zo ßo paßu pżibóizkich Wopórow,
Kṙeje, Zaduſchenoho, ha Kurẇeṅa.

Wot Sluba toho Nazarejerſtwa jo żno wo 156. Pol. Str. 495. doſcz
prajene. Jo pak hiżcże k ẇedżeṅu: Żidża ſebi to za jara dobré Skutk
rachnuwachu, déż jedén, kiż ſebi ṅewėṙeſche habé ṅechaſche taikoho Sluba
ßam tżinicż, tola druhim, kiż jón tżinicż czéchu, wo tém k Swużƀe ha k
Pomoczé bė, te k tomu trėbne Nawożki za nich wuwożi, ha jich do toho
Templa k wopruwaṅu téch wukazanéch Wopórow doẇeduwaſche.

Po témlei Wuradżeṅu Pawow k tém żtérjom Nazarejeṙam ßo ztowarſchi,
nazaitra z nimi wutżiſcżené pżiṅdże do toho Templa, ha wopoje tém
Mėſchnikam, zo te Dné toho jich Wutżiſcżeṅa dopelṅene ſu, ha nėt na tém
jo, zo jedén kóiżdé wot nich bó te ſwoje Wopóré wotwożiw.

Hale nėkotzi Żidża, kiż z Aziſkeje do Jēruzalema ktei Pobożnoſczi
pżiſchli bėchu, Pawowa wo tém Templu wuladaiſchi —, tón czéwó Lud
zeżtżuhachu, potżachu Pawowa pżimacż, ha ze wſcheje Schije wowachu:
Izraelitoẇe pomhaicże, Tónlei jo tón Cżwojek, kotréż ſchudżom ſchitkich
wutżi napżecżo naſchomu Ludei, napżecżo Moyzeſowomu Zakoṅei, ha napżecżo
tomulei ſẇatomu Blakei; ha wóſche toho jo wón hiżcże teiż Pohanow do
toho Templa nutz pżiẇed, ha tónlei ſẇaté Blak woṅeſchwarniw. Pżetoż woni
bėchu pṙedé wo Mėſcże pżi nim widżeli toho Tróvima, kiż bė jedén Pawowé
Wutżownik z pohanſkoho Zplahwa, ha mėṅachu, zo Pawow joho do toho Templa
nutzpżiẇed jo. <pb n="505"/>Te czéwo Mėſto ßo zbėhaſche, ha tón Lud ßo
romadu zbėiżuwaſche; woni Pawowa pżijachu, cżeṅechu joho z Templa won,
ha zmolom bóchu ſchė Durje zezaẇerane.

Déż pak woni na to dżėwachu Pawowa zamorduwacż, bó tomu wojerſkomu
Wóſchomu téchſaméch Wojakow, kiż tam pódla toho Templa Wachu dżerżachu,
dopojedżene, zo te czéwo Jėruzalem jo zmólene; ha wón tam ze ſwojimi
Wojakami kwataiczé pżiṅdże. Téch Wojakow wuladaiſchi — pżeſtachu woni do
Pawowa bicż.

Nėt tón wojerſki Wóſchi porutżi Pawowa pżijecż, ha wuzankacż z dwėmai
Ṙecżazomai, ha napraſchuwaſche ßo, żtó wón jo, ha żto jo zezkucżiw. Déż
pak ƀez tém Ludom jedén to, druhi druhe wowaſche, ha wón teje wilkeje
Haré dla nitżo wėſte ßo dopraſchecż ṅemóżeſche, porutżi Pawowa wotẇeſcz
do toho krutoho wojerſkoho Ródka, kiż tam ṅedaloko ſtejeſche, ha do
kotrohoż ßo po Tṙepenach hoṙekhodżeſche. Cżi Wojaczé Pawowa po téch
Tṙepenach hoṙeṅeſechu, dokelż tón Lud wo Cżródach z Moczu na ṅoho
ſadżeſche, ha ẇele jich wowaſche: Pṙeicż z nim, zkónczuicże joho!

161. Polazuwaṅo.

Pawow rétżi k Żidowſkomu Ludei.

Hacż na tém bė, zo czéchu Pawowa do toho Ródka nutz<marginalia>♣Act.♠
21, 37.</marginalia> doẇeſcz, ṙekné wón ktomu Wóſchomu wo Gṙekſkei
Rétżi: Hacż jo mi dowolene, nėżto cżi prajicż, nėżto cże proſécż? Na to
tón Wóſchi: Móżeſch té Gṙekſki? Sé tṙebai té tón Egypczijar, kiż wóndé
Rokot ha Haru natżiniw, ha ẇele Ludżi do teje Puſcziné wuẇed jo? Pawow
wotmoji: Ja ſém jedén Żid z toho Mėſta Tarſa wo Cziliczſkim Kraju. Bódż
proſchené, dowol mi, ktomu Ludei porétżecż. Wón jomu dowoli. Nėt Pawow
horku na téch Tṙepenach ſtejiczé — tomu Ludei z Ruku pokiwa; ha déż
ſchiczé ßo wotṁelknéchu, ha ſcho zmėrom bė, wón wo Hebreiſkei habé
Żidowſkei Rétżi potża taklei na nich rétżecż:

Lubi Bratzja, ha tżeſczowni Wótſczoẇe, poſuchaicże<marginalia>♣Act.♠
22.</marginalia> na te moje Zamojeṅo, kotreż wam ja nėt prėdkpżiṅeſcz
czu. — Woni, déż ſwóſchachu, zo wón wo Hebreiſkei Rétżi k nim rétżi,
bėchu hiżeże bóle zmėrom. Wón pak dale prajeſche:

<pb n="506"/>

Ja ſém jedén Żid, rodżené w Tarſu Cziliczſkoho Kraja, hoṙecżeṅené pak wo
témlei Mėſcże pod tém woſobném Wutżeṙom Gamalielom, jara deṙe rozwutżené
wo tém Zakoṅu naſchich Wótſczow, ha ja mėjach wilku Nuterniwoſcz za tón
Zakoṅ, kaiż wó ſchiczé dżentziſchi Dżeṅ ju macże. Ja ſém téch do Jėzuſa
Wėriwéch pżeſczėhaw hacż k Sṁercżi, Muże ha Żoné ſém wójiw, wujazuwaw,
ha do Jaſtwa podawaw, kaiż to tón Naiwóſchi-Mėſchnik, ha ta czéwa Rada
mi ſwėtzicż dérbja —; pżetoż wot nich ſém ja żadaw ha dóſtaw Liſté na
téch Bratrow wo Damażku, hacż ja tam cżeṅech, zo teiż tam téch do Jėzuſa
Wėriwéch bóch zwójiw, ha wujazanéch do Jėruzalema wotẇed —.

Nėt jim nadróbne wupojeda tu zpodżiwnu Stawiznu toho ſwojoho
Pżewobrocżeṅa, kotraż wo 146. Pol. Str. 463. wopiſana jo. Ha pżiſtaji:

Déż pak ja zas do Jėruzalema bėch pżiſchow, ha wo tém Templu ßo modlach
—, bó tón mói Duch zatorṅené, ja widżach toho Kṅeza, kiż ke mni
prajeſche: Kwataiczé dżi pṙeicż z Jėruzalema; pżetoż woni toho twojoho
Swėtzeṅa woto mṅe — ṅebudża hoṙebracż. Ja prajach: Kṅeże, woni dże tola
ẇedża, kah ja téch do Tebe Wėriwéch pżeſczėhaw ſém, kah ja teiż tedém,
hacż bó pżelata ta Kṙei toho twojoho prėṅoho Swėtka Scżepana, ſém pódla
bów, do joho Sṁercże zwoliw, ha khowaw tu Draſtu téch joho Zacżepaṙow —;
tak da móża tola mi zkeriſcho wėricż. Wón pak mi prajeſche: Dżi jenoi
dżi, do daloka czu ja tebe póſuwacż k tém Pohanam ....

Hacż do téchlei Swowow woni na ṅoho poſuchachu; nėt pak z jenémdobom
romadu zawowachu: Pṙeicż ze Swėta z taikim Cżwojekom! k Sṁercżi z nim!
Wón ṅejo hódni żiwé bócż.

Déż woni ze wſcheje Schije wowachu, wo Zaſakwoſczi toho Nėwa tu Draſtu
wot ßo ṁetachu, ha Ṗerſchcż do Lovta hoṙepocżiſuwachu —, porutżi tón
Wóſchi Pawowa do toho Ródka nutzdoẇeſcz, ha kazaſche joho ſchwikacż, zo
bó joho pżimoczuwaw wuznacż, żto jo zworaw, ha tak za tém pżiſchow,
tżohodla cżi Żidża tak na ṅoho ſu wowali.

Déż bėchu cżi Wojaczé Pawowa z Ṙeṁeṅemi pżijazali ha wuzpinali, ha tak
ktomu Schwikaṅu ſcho pżihotuwane bė, ṙekné wón ktomu pódła ſtejaczomu
Hauptmanei: Hacż <pb n="507"/>da jo wam dowolene jenoho Romanſkoho
Cżwojeka, ha k tomu hiżcże ṅeſwóſchanoho ha ṅezaſudżenoho ſchwikacż? Tón
Hauptman to ſwóſchiwſchi —, dżėſche k tomu Wóſchomu pojedżecż, prajiczé:
Ladai, żto maſch tżinicż —; pżetoż tónlei Cżwojek jo Romanſki. Na to tón
Wóſchi ßam pżiṅdże, ha Pawowa wopraſcha: Prai mi, ſé té Romanſki? Pawow
ṙekné: Hai, Tón Wóſchi: Te Prawo Rómſkoho Birgarſtwa ſém ja za wilku
Zummu Ṗeṅes dóſtaw. Pawow ṙekné: Ja pak ſém taiki narodżené. ♣NB.♠ Ladai
do 154. Pol. Str. 488.

Zmolom wor ṅoho wotſtupichu cżi, kiż na te Schwikaṅo tam hotowi
ſtejachu. Ha tón wojerſki Wóſchi ßo zboja, déż dozoni, zo wón Romanſki
jo, dokelż bė daw joho k tomu Schwikaṅu zẇazacż —. Nazaitra pak, zo bó
nėżto wėſte zoniw, żto cżi Żidża na ṅoho zkorżicż maja, da wón jomu tei
Ṙecżazai wotewzacż, zromadżi tu czéwu Żidowſku Radu, ha wón ßam Pawowa
pżiẇedże ha pżed nich poſtaji.

Pawow pżed tei Radu.

Pawow do téch zeſédanéch Radnéch-Kṅeżich wótṙe<marginalia>♣Act.♠
23.</marginalia> poladaiſchi — taklei zarétża: Wó Mużoẇe lubi Bratzja,
ze wſchim dobrém Swėdoṁom ſém ja pżed Bohom khodżiw hacż do
dżentziſchoho Dṅa —. Tón Naiwóſchi-Mėſchnik Ananias tém pżi ſebi
ſtejaczém kazaſche Pawowa na Hubu déricż. Na to Pawow kṅomu ṙekné: Tebe
budże Bóh déricż, te pobėlena Scżėna; té jow ſeidżiſch, ha z tém ßo
wonkwadżeſch, hako bó ṁe po tém Zakoṅu ſudżicż czéw, kaiż ta Prawda
pokaże, ha tola pżecżiwo tomu Zakoṅu kazaſch ṁe bicż —. Cżi pódla
ſtejaczi ṙeknéchu k Pawowei: Tak té na toho Naiwóſchoho-Mėſchnika bożoho
ſwariſch —? Pawow wotmoji: Lubi Bratzja, ja je ṅeẇedżach, zo to tón
Naiwóſchi-Mėſchnik jo; pżetoż wone jo piſane: Na toho Vėrżtu, na toho
Wóſchoho toho Ludu ṅedérbiſch ſwaṙecż<marginalia>♣Ex.♠ 22,
28.</marginalia> ha klėcż.

Pawow bė hiżo ẇele Lėt czuze Kraje pżekhodżuwaw, jara porėtkim do
Jėruzalema pżiſchow, wo Jėruzaleṁe żeni dowho ßo hoṙeṅedżerżaw —; ha tak
ṅejo ßo dżiwacż, zo tón tedémſchi Naiwóſchi-Mėſchnik Ananias jomu wot
Parſchóné ṅeznaté bė.

Pawow deṙe ẇedżiwſchi, zo wot téch romadu zeṅdżenéch Radnéch-Kṅeżich
nėkotzi ſu Saduczejeṙo, druzé pak <pb n="508"/>Varizejeṙo, wo tei Radże
wótzje zawowa: Wó Mużoẇe lubi Bratzja, ja ſém jedén Varizejer, Séhn téch
Varizejeṙow, moji Wótſczoẇe ſu Varizejeṙo bóli, ha ja ſém wot Mawoſcze
bów Wutżownik Varizeiſkich Wutżeṙow; ja mam tu Nadżiju jenoho
pżichodnoho Żiẇeṅa, ja wėṙu na te Hoṙeſtacżo téch Mordwéch —. Ha to je
jo, tżohoż dla mam ja nėt ſudżené bócż.

Hacż wón to wuprojiw bė, cżi Varizejeṙo ha cżi Saduczejeṙo ƀeſobu do
Żtréta ha do Zwadé pżiṅdżechu —; ha ta zromadżena Rada ßo rozeṅdże.
Pżetoż cżi Saduczejeṙo praja, zo żane Hoṙeſtacżo, żadén Jandżel, ha
żadén Duch ṅejo; cżi Varizejeṙo pak to woboidwoje wėṙa ha wuznawaja.
Zazbėné pak ßo wilke Wurétżuwaṅo ha Wowaṅo —. Ha nėkotzi Varizeiſczé
Piſma-Wutżeni ßo hoṙezbėhachu, ha z Wótroſczu prajachu: Mó na témlei
Cżwojeku nitżo Zwoho ṅenamakamó. Kah ſtraiż jo woprawdże jedén Duch,
habé jedén Jandżel kṅomu rétżaw?

Déż da ƀez nimi wilka Mėſcheṅcza ha Ṙepżezjenoſcz bė, tón wojerſki
Wóſchi, z Bojoſcze, zo tṙebai bóchu nėkotzi z Moczu do Pawowa ßo
ṅewalili, ha joho roztorhali, porutżi tém Wojakam ſém pżiṅcż, joho wot
nich pṙeicżrabnécż, ha zas do toho wojerſkoho Ródka wotẇeſcz. Tu
pżichodnu Nócz wozjewi ßo tón Kṅez Pawowei, ha prajeſche: Pawow̓e, bódż
ha zwoſtaṅ ßélneje Moßé; pżetoż, kaiż té w Jėruzaleṁe wote mṅe ſé
Swėtzeṅo wotpowożiw, tak maſch teiż w Roṁe Swėtzeṅo wotpowożicż.

162. Polazuwaṅo.

Pawow pżed tém Bohotom Velikſom.

Nazaitra rano nėkotzi Żidża romadu ßo zeṅdżechu, ha
zalubichu<marginalia>♣Act.♠ 23, 12.</marginalia> ßo, t. r. z jeném
ßuroẇe krutém Zarocżeṅom k tomu ßo zẇazachu, zo ṅechadża nitżo jėſcz, ha
nitżo picż, pṙedé hacż budża Pawowa zkónczuwacż. Wone bė jich pżez
żtérczécżi, kiż bėchu do toholei Paſẇa ßo zpletli, ha tak ßo zalubili.
Cżiſami dżėchu k tém Wóſchim-Mėſchnikam ha Starſkim, ha prajachu: Mó ſmó
ßo hacż nanalkrucżiſcho romadże zalubili, nitżo ṅewoptacż, hacż mó
Pawowa zamorduẇemó —. Nó da wó nėt pola toho Wóſchoho je<pb n="509"/>noi
to ſebi wuréchtuicże, zo bó wón jutze Pawowa zas pżed was do teje Radé
pżiẇed, hako bóſchcże wó joho hiżcże jón pżeſwóſchecż, ha wot toho, żtoż
joho naſtupa, lėṗe ßo dopraſchecż czéli —; mó pak ſmó na to pżihotuwani
„joho zamorduwacż pṙedé hacż wón kwam dóṅdże.

Ḃeztém Pawowa Sotziné-Séhn, kiż wot Polakuwaṅa téchlei Paſlow zoniw bė,
pżiṅdże do toho wojerſkoho Ródka, ha wupoje to Pawowei. Pawow k ſebi
zawowa jenoho Hauptmana, ha ṙekné jomu: Doẇedż ſchak toholei Modżentza k
tomu Wóſchomu, pżetoż wón ma jomu nėżto pojedżecż. Tón Hauptman toho
Modżentza k tomu Wóſchomu doẇedże, prajiczé: Tón jaté Pawow jo ṁe
proſéw, k tebi doẇeſcz toholei Modżentza, kiż cżi nėżto prajicż ma. Tón
Wóſchi toho Hólcza za Ruku pżija, z nim ſtronu wotſtupi, ha wopraſcha
joho: Żto da tajke jo, żtoż mi pojedżecż maſch? Wón wotmoji: Żidża ſu
ſebi zkazali tebe proſécż, zo bó té jutze Pawowa do teje Radé wonpżiẇed,
hako bóchu woni Móſle mėli joho pilniſcho wupraſchuwacż —. Ṅewėr jim:
pżetoż jacz hacż żtérczécżo Mużoẇe wot nio na ṅoho wakaja, ha woni ſu ßo
zalubili nitżo ṅejėſcz ha ṅepicż, hacż joho ſu zkónczuwali. K tomu
pżihotuwani woai jenoi na to tżakaja, zo té do teje pomėṅeneje Proſtwó
ló zwoliw.

Tón Wóſchi tomu Modżentzei zakaza, Nikomu ṅepojedżecż, zo jomu to
wozjeẇiw jo. Ha ſrėdż Noczé wóa Pawowa wotpóſuwa do Czezareje k tomu
Bohotei Velikſei. Cżródé Wojakow Pawowa ẇedżechu, zo bó ßo jomu na Pucżu
nitżo ṅeſtawo. Wón pak teiż napiſa, ha ſobu da taikilei Liſt na toho
Bohota: Klaudius Lyzias tomu wóſoko-tżeſczownomu Bohotei Velikſei ẇele
Dobroho. Toholei Muża bėchu cżi Żidża pżijeli, ha na to dżėwachu joho
zkónczuwacż. Ja z mojimi Wojakami k tomu pżiṅdżiwſchi, ſem joho jim z
Rukow mutornéw, ha jo mi dopojedżene, zo wón Romanſki jo. Ja czéch radé
za tei Winu pżiṅcż, tżohodla woni tak na ṅoho ſu; ha ſém joho do jich
Radé doẇed. Tuh ja ſwóſchach, zo z nim nėkaiki Żtrét mėjachu wot Wėczow
toho ſwojoho Zakoṅa; tola pak nitżo taike na nim ṅejo, z tżimż bó wón
Sṁercż habé Zẇazki zawinéw bów. Déż pak mi k Wėdomoſczi date bó, zo
nėkotzi zkradżu na to wakaja joho zkónczuwacż, ſém ja joho zmolom k tebi
wotpó<pb n="510"/>ſuwaw, ha ſém teiż tém Zkórżnikam wopojedżew, zo to,
żtoż na ṅoho maja, pola tebe prėdkpżiṅeſcz dérbja. Mėi ßo deṙe.

Hacż bó Pawow ktomu Bohotei pżiẇedżené, ṙekné jomu tón Bohot: Ja czu cże
pżeſwóſchecż, déż cżi twoji Wobzkórżicżeṙe ſém pżiṅcż budża. Ḃeztém pak
porutżi joho deṙe wobwarnuwacż.

Po ṗecżich Dnach tón Naiwóſchi-Mėſchnik Ananias<marginalia>♣Act.♠
24.</marginalia> z nėkotrémi Starſkimi pżiṅdże do Czezareje, ha woni
mėjachu ſobu jenoho Rėtżnika, kiż rėkaſche Tertullus. Woni k tomu
Bohotei pżiſtupichu na Pawowa zkorżicż. Pawow bó ſém powowané. Ha nédém
Tertullus potża taklei rétżecż:

Wóſoko-tżeſczowné Velikſo! Zo mó pżez tebe dobroho Mėra wużiwamó, ha z
toho twojoho mudroho Zaſtaraṅa naſchomu Ludei ẇele Dobroho ßo ſtawa, to
mó pżeczé ha ſchudżom z wilkim Dżakom zpóznawamó. Zo pak bóch cże ja
dowho hoṙeṅedżerżaw, proſchu cże, czéw nas po twojei Dobrocżiwoſczi
ſwóſchecż, żtoż z krótkim prėdkpżiṅeſcz mamó. Nó ſmó za tém pżiſchli, zo
tónlei Muż jedén jara ſtraſchné żkodné Cżwoik jo; wón ſchitkim Żidam,
dżeiżkuli żani bódla, Haru ha Rokocżeṅa naréchtuẇe; ha wón jo tón Ẇedni
teje Zekté téch Nazareiſkich. (Tak woni ṁenuwachu téch do Jėzuſa
Wėriwéch.) Wón pak jo teiż pozpótuwaw tón naſch Tempél woṅetżeſczicż ha
woṅeſchwarnicż. Mó ſmó joho pżijeli, ha czéchmó joho po tém naſchim
Zakoṅu ſrdżicż. Na to pak pżiṅdże tón Wóſchi Lyzias, kiż nam joho z
Moczu z Rukow wutorné; tónſamé jo kazaw, zo cżi joho Wobzkórżicżeṙo
dérbja k Tebi hicż. Ha nėt móżeſch Té z ṅoho ßamoho ßo dopraſchecż, ßam
ßo pżepokazacż wot ſchoho toho, żtoż mó na ṅoho zkorżimó.

Ha teiż cżi Zidża je pokrucżichu, zo tak ßo ma, kaiż je tón Rėtżnik
prėdkpżiṅes bė.

Nėt tón Bohot Pawowei kiwaſche, zo móże teiż rétżecż, żtoż prajicż ma.
Ha Pawow taklei rétżeſche: Dokelż ja wėm, zo té hiżo wot jaczé Lėt ſém
toholei Ludu Sudrik —, ha potaikim téch Żidowſkich Waſchṅow ſwėdomé ſé,
móżu ja to, żtoż ṁe naſtupa, z ẇetżej Doẇernoſczu prėdkpżiṅeſcz. Té
móżeſch ßo ßam na wėſte pżepokazacż, wone ṅejo dlėje hacż dwanacże Dnów,
zo ja do Jėruzalema pżiſchow <pb n="511"/>ſém tam ßo pomodlicż. Nichtó
ṁe teiż ṅejo na tém potṙechiw, zo bóch ja wo tém Templu z Kim Żtrét mėw,
habé nėkaiku Haru zazbėhuwaw, teiż nicz wo Synagogach. Wot ſchoho toho,
żtoż woni nėt na mṅe zkorża, nitżo bopokazacż ṅemóża. To pak ja pżed
tobu ruṅe won wuznaju: zo ja po tém Pucże, po tei Wutżƀe, kotruż woni
Kheczarſtwo ṁenuẇu, tomu Bohu mojich Wótſczow ſwużu, ha wėṙu ſchitko,
żtoż wo tém Zakoṅu ha wo téch Provetach piſane jo. Ja mam tu Nadżiju k
Bohu, kotruż Nadżiju teiż woni ßami maja, habé tola po bożim Swoẇe mėcż
dérƀeli, zo woprawdże budża cżi Mordwi zas hoṙeſtawacż, cżi Zprawni, ha
teiż cżi Ṅezprawni. To wėriwſchi, próczuẇu ßo ja — mėcż ha wobdżerżecż
jene tżiſte Swėdoṁo ƀez Poroka pżed Bohom ha pżed Cżwojekami. Wone jo
hiżo ẇele Lėt, zo ſém ja tuh ṅebów; ha nėt bėch pżiſchow te romadu
nadawane ſmėlne Daré mojomu Ludei doṅeſcz, ha Wopóré wopruwacż. Wo tém
Templu ſu ṁe woni tṙechili po naſchim Zakoṅu wutżiſcżenoho, ha czéle
zmėromnoho, be wſcheje Haré, ƀe wſchoho Hawtuwaṅa. Nėkotzi Żidża z
Aziſkeje pak ſu mojedla Haru zehnali —; cżiſami dérbeli nėt tuhlei pżed
tobu ſtacż, ha zkorżicż, joli zo nėżto na mṅe maja. Habé ṅech cżilei jow
pżitomni —, ṅech je praja, hacż ſu woni, déż ja pżed nimi wo tei jich
Radże ſtejach, hacż ſu żto ṅeprawo na mni namakali —. Nitżo mi wuſtajicż
ṅemóża, khiba zo tṙebai czéli za ṅeprawo dżerżecż te Swowa, kotreż ja
pżed nimi ſtejiczé z wótrém Woſom wuprajiw ſém: Ja we̓ṙu na te Hoṙeſtacżo
téch Mordwéch, ha to je jo, tżohoż dla mam ja nėt wot was ſudżcné bócż.

Veliks tón Bohot, déż to ſwóſcheſche, ha wot toholei Pucża wėſtu
Wėdomoſcz mėjeſche, t. r. ßam pżi ſebi pżepokazané bė, zo cżi do Jėzuſa
Wėriwi pėkni mėrni Ludżo ſu, ha nitżo wopatżne ṅezapotżinaja —, te
Wotſudżeṅo wotſtortżi, ha tém Zkórżnikam ṙekné: Déż tón Wóſchi Lyzias
pżiṅcż budże, czu ßo ja wot toho, żtoż wó prėdkpżiṅeſli ſcże, pilniſcho
dopraſchecż. Ha wón Pawowa jenomu Hauptmanei k Wobwarnuwaṅu poda, ha
pżikaza, joho dobrocżiẇe dżerżecż, teiż żanomu wot joho Towarſchow
ṅewobaracż joho wopótacż, ha jomu hoṙepoſwużicż.

Za nėkotre Dné pak tón Bohot Veliks ze ſwojej Żonu Druzillu, kotraż jena
Żidżina bė, pżiṅdżiwſchi — da Pa<pb n="512"/>wowa k ſebi wowacż, ha
czéſche joho ſwóſchecż wot teje Wėré do Jėzuſa Kréſtuſa rétżecż. Déż pak
Pawow nuterniẇe rétżeſche ha dorétżuwaſche wot teje Zprawnoſcze, wot
teje Tżiſtoté, ha wot toho pżichodnoho Suda bożoho, Veliks jara ßo
naſtróża, ha tżepotaiſchi ṙekné: Na tón mól ṅech jo doſcz, dżi jenoi
dżi, druhi mól, déż Kwilu zmėju, czu cże ja zas dacż wowacż.

♣NB.♠ Wón bė tu ſwoju Druzillu tomu jej prėṅomu Mużei wotẇed, ha ſebi k
Żoṅe zaw.

Wón pak ßo teiż nadżijeſche wot Pawowa Ṗeṅezé krédnécż za to, zo bó jōho
pużcżiw; ha tohodla wón joho tżaſto kſebi wowacż da, ha z nim rétżeſche.
Pawow pak to rozemicż ṅechaſche. Tak ßo dwė Lėcże pominéſchtei. Ha na
Mėſto toho Velikſa pżiṅdże jedén druhi Bóhot z Ṁenom Pórczius Veſtus.
Dokelż pak tón Veliks Żidam Dobrotu wopokazacż czéſche, woſtaji wón
Pawowa jatoho po ſebi.

Ta Bojoſcz toho pżichodnoho Suda bożoho jo jena wot téch prėnich bożich
Nadow —, tak Bóh téch Rėſchnikow k Pokucże wowa —. Bėda tomu, kiż tak
kaiż Veliks te prėṅe Pżebėhuwaṅa tejelei Bojoſcze wo ſebi podcżiżcżuẇe,
poduſcha, ha tak tomu Sẇatomu-Duchei napżecżo ßo ſtaja.

163. Polazuwaṅo.

Pawow pżed tém Bohotom Veſtuſom.

Nédém hacż tón nowé Bohot Veſtus do Jėruzalema<marginalia>♣Act.♠
25.</marginalia> pżiṅdże, cżi Żidowſczé Wóſchi wot ṅoho ſebi to k Nadże
proſchachu, zo bó wón Pawowa daw do Jėruzalema pżiẇeſcz; ƀeztém woni
zkradżu na to dżėwachu, joho duczé na Pucżu zkónczuwacż. Veſtus jim
wotmoji: Dokelż Pawow jedénmól wo Czezareji ſeidżi, ha Ja teiż wo
krótkim do Czezareje ßo pżekwaſcz Móſle mam, tak ṅech nėkotzi wot was,
kiż móża, ſobu du, ha, joli zo na témlei Cżwojeku żane Zawiṅeṅo jo, tam
ṅech tu ſwoju Zkórżwu na ṅoho prėdkpżiṅeſu.

Déż tón Bohot do Czezareje pżiṅdże zmolom nazaitra na tón Sudné-Stów ßo
ſénéwſchi, da Pawowa ſém pżiẇeſcz. Nédém hacż Pawow pżiẇedżené bó,
wuſtupichu cżi Żidża, kiż bėchu z Jėruzalema pżiſchli, ha ẇedżechu na
<pb n="513"/>Pawowa wilke ha cżeżke Zkórżwé, kotreż pak tola dopokazacż
ṅemóżachu; ẇele jacz Pawow jich do Wotżow pżepokaza, zo jo nitżo
ṅezrėſchiw anicz pżecżiwo tomu Zakoṅei téch Żidow, anicz pżecżiwo tomu
Templei, anicz pżecżiwo tomu Kheiżorei. Tón Bohot Veſtus, dokelż tém
Żidam Dobrotu wopokazacż czéſche, k Pawowei ṙekné: Hacż da do toho
zwoliſch, zo bó té do Jėruzalema doẇedżené, ha tam wo téchlei Wėczach
pżedo mnu ſudżené bów —? Pawow zpóznaiſchi, zo cżi Żidża joho na Pucżu
zamorduwacż czeidża, wotmoji: Pżed tón Sudné-Stów toho Kheiżora czu ja
poſtajené bócż, tam mam ja ßo ſudżicż dacż. Żidam ſém ja nitżo ṅetżiniw,
kaiż je Té ßam deṙe zpóznajeſch. Sém-li ja Koho wobżkodżiw, habó nėżto
teje Sṁercże hódne zworaw, tak ßo ja ṅewobaram wumṙecż. Déż pak wot
ſchoho toho, żtoż cżilei na mṅe zkorża, nitżo wėrno ṅejo, tak Nichtó
teje Moczé nima ṁe Jim podacż, habé jim k Woli ṁe zkónczuwacż dacż. Ja k
tomu Kheiżorei appelliruẇu —. Na to tón Bohot ze ſwojimi Radnikami
porétża, ha potém k Pawowei ṙekné: K tomu Kheiżorei ſé té appelliruwaw,
ha té teiż k tomu Kheiżorei póṅdżeſch.

Po nėkotréch Dnach Kral Agrippa, ha joho Sotra Bernice pżiṅdżeſchtei do
Czezareje toho nowoho Bohota powitacż.

Tónlei Agrippa bė Séhn tohoſamoho Herodeſa Agrippé, kotréż jo Japożtowa
Jakuba zkónczuwacż daw. Wón bē wot Kheiżora za Krala ſtajené na tón
Trachonitſki Krai; ha dokelż wón ktei Żidowſkei Wėṙe ßo wuznawaſche, bė
tón Kheiżor teiż tón Jėrozolmſki Tempél, ha téch Mėſchnikow do joho
Moczé ha Wobſtaraṅa podaw. Wón, ha ta joho Sotra Bernice bėſchtei jara
zlė wuwowanei ṅekmanoho Żiẇeṅa dla.

Déż pak wonei tam dlėje zwoſtaſchtei, potża tón Bohot jimai wot Pawowa
pojedacż, ha prajeſche: Veliks jo tuh jenoho Muża jatoho po ſebi
woſtajiw; toho czéchu cżi Żidża, hacż ja wo Jėruzaleṁe bėch, wote mṅe
zaſudżenoho mėcż. Ja jim wotmojich: Te Rómſke Prawo to ṅecżerpi „jenoho
Cżwojeka k Sṁercżi zaſudżicż, pṙedé hacż tón Wobzkorżené téch ſwojich
Wobzkorżicżeṙow jo pżed ſobu pomėw, ha na to, żtoż na ṅoho zkorża, teiż
te ſwoje Zamojeṅo jo prėdkpżiṅeſcz mów. Tak da woni jow ßo zeṅdżechu; ha
ja ƀe wſchoho <pb n="514"/>Wottżakuwaṅa zmolom nazaitra ſenéch ßo na tón
Sudné-Stów, ha dach toho Muża ſém pżiẇeſcz. Cżi Zkórżniczé pak na ṅoho
nitżo taike prėdkṅepżiṅeſechu, żtoż ja wot ṅoho ṁeṅkéluwach; hale woni
mėjachu na ṅoho nėkaike Praſcheṅa ha Wurétżuwaṅa wot téch ſwojich
zbótnéch Pżiwėtkow, (tak tónlei Pohan tu Żidowſku Bohwſwużownoſcz
ṁenuwaſche) — ha wot wėſtoho Jėzuſa, kotréż hiżo dawno jo wumṙew, wot
kotrohoż pak Pawow je wobkrucżeſche, zo wón nėt zas żiwé jo. Ja, wo
teilei Wėczé ṅeẇedżiwſchi kah habé żto, joho praſchach, hacż cze do
Jėruzalema hicż, ha tam wot toho ßo ſudżicż dacż. Hale Pawow żadaſche
zkhowané bócż k tomu Pżeſudżeṅu toho Kheiżora; ha tak ſém ja joho
wobwarnuwacż daw, hacż Pżileżnoſcz napaṅe joho do Roma k tomu Kheiżorei
póſuwacż.

Agrippa ṙekné: Ja żno ſém teiż ſebi żadaw, zo bóch toholei Cżwojeka
ſwóſchecż mów. Na to tón Bohot: Jutze budżeſch joho ſwóſchecż.

164. Polazuwaṅo.

Pawow pżed Kralom Agrippu.

Nazaitra pżiṅdżeſchtei Agrippa ha Bernice z wilkej
Póchu;<marginalia>♣Act.♠ 25, 23.</marginalia> déż bėſchtei nutz zaſchwoi
do teje wilkeje Stwó, ha teiż Wojerſczé-Wóſchi, ha cżi wuƀerniſchi
tżeſczowniſchi Kṅeża toho Mėſta ſobu pódla bėchu, bó na Porutżnoſcz toho
Veſtuſa Pawow ſém pżiẇedżené. Veſtus taklei zażbėné: Leicże toho Muża,
wot kotrohoż ſchiczé Żidża na mṅe wowachu, zo wón ṅejo hódni dlėje żiwé
bócż. Ja pak ſém pżepokazané, zo wón nitżo taike, z tżimż bó Sṁercż
zawinéw, tżiniw ṅejo. Dokelż pak wón ßam k tomu Kheiżorei appelliruwaw
jo, ſém wobzanknéw joho do Roma póſuwacż. Hale ja nitżo wėſte nimam,
żtoż mów mojomu Kṅezei tomu Kheiżorei wot ṅoho piſacż; tohodla ſém ja
joho wam prėdkpżiẇeſcz daw, woſobṅe Tebi, o Kralo Agrippa, zo bó wón
pżeſwóſchané bów, ha ja nėżto mėw, żtoż bóch piſaw. Pżetoż mi ßo to
nėżto wupo zda, jenoho Jatoho wotpóſuwacż, ha żaṅeje Winé na ṅoho
ṅepomėnicż.

Kral Agrippa k Pawowei ṙekné: Wone jo cżi dowolene, té móżeſch ßam za ßo
rétżecż.

Na to Pawow tu ſwoju Ruku wupżėſtréwſchi — potża <pb n="515"/>ßo
zamojecż taklei: Lubo mi jo, o Kralo Agrippa, zo ja dżentz pżed tobu ßo
zamojecż mam na wſcho to, żtoż cżi Żidża na mṅe zkorża, woſobṅe tohodla,
dokelż tebi deṙe wėdome jo, kaike Waſchṅa Żidża maja, ha wot tżoho
ƀeſobu Praſcheṅa ha Żtrét zazbėhuẇu. Proſchu da cże, ſwóſch ṁe ſczerpṅe.
Te moje Żiẇeṅo wot Mawoſcze ſém, hacż ja zprėṅa w Jėruzaleṁe ƀez mojim
Ludom zwoſtawach, jo ſchitkim Żidam znate. Woni je dawno deṙe ẇedża,
joli zo hewak czeidża tu Wėrnoſcz wobſwėtzicż, zo ja po tei
naiduſchniſchei Schuli habó Wutżƀe teje naſcheje Bohwſwużownoſcze ſém ßo
hoṙeẇed kaiż tomu ṙecz jedén Varizejer. Ha nėt ſteju ja tomu Sudżeṅu
podaté tohodla, dokelż ja Wėru ha Nadżiju mam na te Sluƀeṅo, kotreż tém
naſchim Wótſczam wot Boha ßo ſtawo jo; to jo teſamo Sluƀeṅo, kotreż
dóſtacż — ſchitke dwanacże Swóibé toho naſchoho Izraelſkoho Ludu ßo
nadżija, ha wo teilei Nadżiji ṅepżeſtawaja wodṅo ha noczé wo tei
Bohwſwużownoſczi ßo próczuwacż. Tejelei Nadżije dla, o Kralo Agrippa,
cżi Żidża na mṅe zkorża. Żto? Hacż da wam ßo zda k wėṙeṅu ṅebócż, zo tón
Schohomóczné teiż Mordwéch zas k Żiẇeṅu zbudża?

Teiż cżi Praẇe-Wėriwi ſtaroho Zakoṅa wėṙachu ha wuznawachu, zo na tón
Sudné-Dżeṅ cżi Mordwi z bóizkeje Moczé zas hoṙeſtawacż budża —; ha z
toho Pawow jich pżepokazuẇe, kah wón nitżo nowotne ha ṅewėriwne
prėdkṅenoſe, déż wobkrucża, zo Jėzus Kréſtus z bóizkeje Schohomócznoſcze
zas wot Sṁercże hoṙeſtanéw jo.

Nėt Pawow wupojeda, kah jo wón ßam zprėṅa téch do Jėzuſa Wėriwéch jara
pżeſczėhaw —; kah pak jomu na tém Pucżu do Damażka Jėzus z Ṅebja dele ßo
wozjewiw jo, ha k ṅomu prajiw: „Tebe ja poſtaju k mojomu Swużownikei ha
Swėtkei; ja ßam czu cże wumóżicż wot toholei Ludu, ha teiż wot téch
Pohanow, k kotrémż cże ja póſcżelu jim te Wotżi wotewricż, zo bóchu ßo
pżewobrocżili wot teje Tżmó k tomu Swėtwu, wot Podanſtwa toho Sathana k
Bohu, ha pżez tu Wėru do mṅe dóſtali Wodacżo téch Rėchow, ha te ṅeƀeſke
Herbſtwo z témi Sẇatémi.

Tohodla, o Kralo Aarippa, (tak Pawow dale rétżeſche,) ṅebėch ja tomu
ṅeƀeſkomu Wozjeẇeṅu ṅewėriwé ha woṗeraté —; hale ja ſchitkim —, Żidam ha
Pohanam <pb n="516"/>pżipojeduwach, zo bérbja pokucżicż, k Bohu ßo
pżewobrocżicż, ha hódne Skutki teje Pokuté ſkutkuwacż. Ha to jo ta Wina,
zo ṁe cżi Żidża wo tém Templu pżijeli ſu; woni pozpótuwachu ṁe
zkónczuwacż, hale z bożeje Pomoczé ja hiżcże wobſteju hacż do
dżentziſchoho Dṅa, ha ja tu Wėrnoſcz wobſwėtkoſcżam ſchitkim, Mawém ha
Wilkim; ja pak tola nitżo druhe ṅerétżu déżli to, żtoż Moyzes ha cżi
Provetoẇe provecżili ſu, zo ßo ſtacż budże, To, zo tón ſlubené Meſias
Kréſtus ma naipṙedé ẇele cżerpecż ha wumṙecż; zo pak wón teiż budże tón
naiprėṅſchi kjenomu ṅeſṁertnomu hordoznomu Żiẇeṅu hoṙeſtanécż; ha zo wón
teiż budże te prawo Swėtwo wopojeduwacż tomu Żidowſkomu Ludei ha
ſchitkim Pohanam.

Déż Pawow tolei rétżeſche, ha tak ßo zamojeſche, tón Bohot Veſtus z
wótrém Woſom zawowa: Pawoẇe, té ſé Rozom wotbów, té ſé ẇele w Piſṁe
leiżaw, wo Wukṅeṅu ha Móſleṅu ſé ßo pżėwzaw, ha z toho jo cżi tón twói
Rozom zmólené. Pawow wotmoji: Tżeſczowné Veſtuſo, Rozoma ja ṅeiſém
wotbów, hale ja rétżu wėrnoſcziwe ha rozomne Swowa. Tón Kral wo wſchim
tém deṙe wė, ha tak ja króbłe kṅomu rétżu; pżetoż ja mam za to, zo jomu
wot téchlei Wėczow nitżo zakhowane ṅejo, ſchak to, żtoż z Jėzuſom ßo
ſtawo jo, ſchak ṅejo ßo ſtawo wo ṁeltżaczém Kucże, hale zjawṅe.

Nėt ßo Pawow zas k tomu Kralei wobrocżi, ha ṙekné: Agrippa, wėriſch té
tém Provetam? Ja wėm, zo wėriſch. Na to tón Kral Agrippa: Wone ẇele
ṅevaluẇe, té ṁe narétżiſch, zo teiż ja jedén Kréſczianſki t. r.
Kżeſczian bów bóch. Pawow wotmoji: Hai to ja wot Boha żadam, ṅech valuẇe
mawo habó ẇele, zo bó nicz jenoi té, hale teiż ſchiczé kiż ṁe dżentz
ſwóſcha —, zo bóchu bóli taiczé, kaikiż ja ſém, jenoi telei Zẇazki, z
kotrémiż ja nėt wujazané ſém, ſobu ṅemėṅene.

Na to tón Kral, tón Bohot, ta Bernice, ha ſchiczé pżi nich zeſédani
hoṙezeſtawachu, ha ſtronu wotſtupiwſchi, ƀeſobu ſebi prajachu: Tónlei
Cżwojek ṅejo tżiniw żto taike, z tżimż bó Sṁercż habé Zẇazki zawinéw. Ha
tón Kral Agrippa ktomu Bohotei ṙekné: Tónlei Cżwojek bė mów pużcżené
bócż, ṅebė-li wón k tomu Kheiżorei appelliruwaw.

<pb n="517"/>

165. Polazuwaṅo.

Pawow na Morju. Strach Potepeṅa.

Déż da wobzankṅene bė Pawowa do Roma póſuwacż,<marginalia>♣Act.♠
27.</marginalia> bó wón z nėkotrémi druhimi Jatémi podaté jenomu
kheiżorſkomu Hauptmanei, kiż Julius rėkaſche. Pawowa z dobreje Wole
pżewodżeſchtai dwai joho Wutżownikai, Ariſtarchus ha Lukaſch. ♣NB.♠
Tónſamé Lukaſch, kotréż to wopiſaw jo. Ha tohodla nėt zas tak rétżi,
kaiż taiki —, kiż jo ßam pódla bów.

Mó ßo na Tżowṁe pżeẇezechmó do Sidona. Tón Hauptman bė Pawowei dobré, ha
dowoli jomu k ſwojim Pżecżelam hicż, ha wot nich ſebi Dobrotu tżinicż
dacż. Wot Sidona za dowhi Tżas doſażechmó k tomu Mėſtu Thalaſa. Te
Ẇezeṅo po Morju potżinaſche ſtraſchne bócż, dokelż tón zémné wėtzikoité
Tżas ßo pżibliżuwaſche. Pawow jich tohodla napominaſche prajiczé: Lubi
Ludżo, ja je widżu, jėdżemó mó dale, budże ßo ṅemawa Żkoda ſtacż; tón
Nakwad toho Tżowma budże zubené, tón Tżowm budże rozrażené, ha mó ßami
budżemó do Stracha pżiṅcż te naſche Z̄iẇeṅo pżiſadżicż. Hale tón Hauptman
jacz wėṙeſche tomu Kṅezei toho Tżowma, ha tomu Ẇednikei, déżli tém
Swowam Pawowa, ha tak ßo dale pużcżichmó.

Wone pak dowho ṅewarnuwaſche, ha zazbėné ßo jedén ſurowé Wichor, kiż tón
Tżowm cżėṙeſche, dżeiż cżėṙeſche. Mó bóchmó wot Wėtrow tam ha ſém ṁetani
—, ha woni potżinachu tón Tżowm wolożecż, naipṙedé tón Nakwad, ha potém
teiż tón tżowmicżerſki Hrat wonṁetachu. Déż pak mó za ẇele Dnów za ſobu
żanoho Swóncza ha żaṅeje Vėżki bėchmó ṅewoladali, ha nėt zas jene druhe
ṅemawo Ṅeẇedro ßo zbėhaſche, tak bė pṙeicż ſchitka Nadżija tomu Potepeṅu
wucżeknécż.

Tón wilki Strach je tżiṅeſche, zo Nichtó ṅejėdżeſche, hacżruniſch
ſchiczé doſcz jara wuwódṅeni bėchu. Nėt Pawow do Sreidża ſtupiwſchi
prajeſche: O lubi Ludżo, praẇe bė bówo, débėſchcże wó ṁe poſkali, ha
dale ṅejėli; tak bė telei Ṅezbożo ha talei Żkoda zalutuwana bówa. Tola
pak teiż nėt, ja was proſchu, bódżcże dobreje Nadżije; pżetoż żadén wot
was ṅebudże Żiẇeṅa zubicż, jenoi tón Tżowm k Hruntu póṅdże. Jedén
Jandżel mojoho Boha, kotrohoż <pb n="518"/>ja ſém, ha jomu ſwużu, jo
tulei Nócz ke mni pżiſchow, ha mi projiw: Ṅebói ßo Pawoẇe, té maſch pżed
toho Kheiżora poſtajené bócż, ha lei, teiż ſchitkich téch, kiż z tobu na
tém Tżowṁe ſu, jo Bóh tebi nadṅe zwoliw ha wotpużcżiw. Mėicże da dobru
Nadżiju; pżetoż ja Bohu wėṙu, ha wone wėſczi tak budże, kaiż mi
wozjeẇene jo. Mó pak mamó k jenei Jnzli ßo pżiẇeſcz.

Déż pak hiżo ta żtérnata Nócz bė, ſrėdż Noczé cżi Tżowmicżeṙo na to
hudawachu, zo mó k nėkaikomu Krajei ßo pżibliżuẇemó. Woni tón Wowoi do
Wodé pużcżichu, ha namakachu tu Hubokoſcz dwaczécżi Sahwow habé
ſchėſczdżeſat Wóchcżi. Kuſacżk dale ßo ẇezéwſchi, ha tón Wowoi zas
pużcżiwſchi, namakachu pjatnacże Sahwow habó ṗecż ha żtérczécżi Wóchcżi.
Woni ßo zbojachu, zo tṙebai bóchmó na ſkawkoite Blaki, habé na pėſkocżne
Sepje zahnacżi ṅebóli, ha wucżiſnéchu wot Zadé żtéri Ankoré, t. r.
Zaṗeré, z kotrémiż tón Tżowm ßo hoṙedżerżi, ha jara za tém zdéchuwachu,
zo jenoi bó Dżeṅ bów.

Cżi Tżowmicżeṙo pak na to dżėwachu, woſtaiſchi toho Tżowma cżeknécż. K
tomu woni jedén mawé Tżowmik, z kotrémż ßo wuſuhnécż Móſle mėjachu, do
Morja wupużcżichu, ha z tém ßo wonkwadżechu, zo czeidża teiż wot Prėdka
nėkotre Ankoré wucżiſnécż. Nėt Pawow prajeſche k tomu Hauptmanei ha k
tém Wojakam: Joli zo cżilei wo tém Tżowṁe ṅewoſtanu, tak wó ṅemóżecże
zdżerżani bócż.

Bóh dṙe bė Pawowei ſlubiw, zo żadén Żiẇeṅa pżiſadżicż ṅebudże, tola pak
ßo ßamo zrozemi, zo dérbja ſchiczé tak ẇele tżinicż, hacż wo jich Moczé
jo; zo potaikim cżi Tżowmicżeṙo ṅedérbja woſtaiſchi ſchoho cżėkacż. Te
pżiſtoine Srėdki ṅenawożecż, hale rozdaiſchi Hubu tu Pomocz pżez jedén
Dżiw wot Boha wottżakuwacż, to rėka „Boha zpótuwacż.

Na to cżi Wojaczé te Żtréki toho mawoho Tżowmika pżerubachu, ha dachu
jomu do Morja wotplownécż. Déż pak potżinaſche ſwitacż, Pawow ſchitkich
napominaſche, zo czéli nėtżo pojėſcz, prajiczé: Dżentz jo tón żtérnaté
Dżeṅ, zo wó wottżakuiczé ƀez Jėdże zwoſtawacże, ha nitżo k ſebi
ṅebėṙecże; ja was proſchu, pojėſcże ſchak, to jo wam k Strowocże ha k
Poſélṅeṅu trėbne. Wón ſchak żanomu Wóſk z <pb n="519"/>Wowé wupanécż
ṅebudże. To wupraiſchi, wozné Klėbdo Rukow, pżede wſchimi Bohu ßo
dżakuwaſche, tón Klėb wamaſche, ha potża jėſcz. Tak ſchiczé Wutrobé
nadobóchu, ha woni teiż Czérobu kſebi ƀeṙechu. Bė pak nas na tém Tżowṁe
ſchėch romadże, dwė Scżė ſchėſcz ha ſédémdżeſat Duſchow. Ha déż ßo
najėdli bėchu, tón Tżowm wolożachu, tu wo nim hiżcże zbótnu Pżeṅczu do
Mocja wonṁetachu.

Déż ſwėtwé Dżeṅ bó, ṅezpóznachu toho Kraja, wuladachu pak tola taiki
Kut, kiż mėjeſche Wuẇezk na Bróhw; ha tam zamóſlichu, joli zo móżno
budże, tón Tżow wuſtortżicż. Tak te Ankoré wuzbėnéwſchi tomu Morju ßo
podachu, rozpużcżichu te Zẇazki téch Wojow, wupżėſtṙechu tu Pwachtu po
Wėcziku, ha k Brohwei jėdżechu. Zajėdżechu pak do taikoho Blaka, dżeiż
Kóncz Zemje do Morja wontzeſche, ha z wobej Stronow Woda bė, tam tón
Tżowm zaſtortżichu. Tón Prjótk toho Tżowma do Pėſka ßo zapadże, ha
ṅehibnité ſtejo woſta; hale tón Zadk, wot ſélnéch Zmohow poſtorkuwané,
na Kruchi ßo rozwama.

Cżi Wojaczé czéchu téch Jatéch zakónczuwacż, zo tṙebai bó nėkotré wot
nich wuplowaiſchi ṅecżeknéw. Hale tón Hauptman, kiż Pawowa zdżerżecż
czéſche, jim to ṅepżida; porutżi pak, zo cżi, kiż Plowaṅa ſwėdomi ſu,
bóchu cżi prėṅi do Wodé ßo pużcżili, ha k Zemi wuplowali. Cżi druzé
bóchu nėkotzi na Deſkach, nėkotzi na téch wot toho Tżowma wotrażenéch
Kruchach k Zeṁi doẇedżeni. Ha tak bóchu ſchiczé zdżerżani.

166. Polazuwaṅo.

Pawow na tei Juzli Malta.

Ta Inzla, na kotruż mó wulezechmó, rėkaſche Malta.<marginalia>♣Act.♠
28.</marginalia> Cżi Wobodleṙo tejeſamoje, hacżruniſch nam czuzi, tola
wilku Luboſcz nam wopokazuwachu. Woni Romadu Dṙewa zapalichu, zo móli mó
ßo woṙewacż, dokelż k Deſchcżei ßo réchtuwaſche, ha bė zéma.

Déż pak teiż Pawow Wóṅcżko Tżėſkow ha Hawzow bė nazbėraw ha na tón Woheṅ
powożiw, wuſkotżi z teje Tżopwoté jedén Jechcżer, ha poiſné ßo na joho
Ruku. Cżi czużi Ludżo, te jėdwate Zwėṙo na joho Ruczé wiſacze
widżiwſchi, ƀeſobu ſebi ṙeknéchu: Zawėſczi jo tónlei Cżwojek jedén
Mor<pb n="520"/>dar, kotromuż, déż wón z toho Morja wulėz jo, ta
żtravuwaczo Prawda boża ṅeda pżi Żiẇeṅu woſtacż —. Pawow pak te Zwėrjo
do Woheṅa wottżaſné, ha nitżo jomu ṅebė. Woni mėṅachu, zo budże potżecż
zacżėkacż, habó zjenémdobom mordwé k Zemi panécż. Déż pak dowho doſcz
wottżakuwachu, ha widżachu, zo nitżo jomu jo ßo ṅeſtawo; nēt ẇele hinak
rétżachu, ha ṙeknéchu: Wón jo jedén Bóh.

Wo teiſamoi Wokownoſczi pak mėjeſche ſwoje Kubwa tón Wóſchi teje Inzłe z
Ṁenom Publius; Tón nas hoṙeza, ha tzi Dné z Luboſczu nas hozpoduwaſche.
Toho Publija Nan pak khoré leiżeſche, wón mėjeſche Zémiczu ha tżerẇenu
Khoroſcz. Pawow k ṅomu nutzdóṅdżiwſchi, ßo pomodli, powożi Ruczé na
ṅoho, ha wuſtrowi joho. Na to teiż Druzé, kiż tam khori bėchu, ſém
pżikhadżachu, ha bóchu wuſtroẇeni. Woni nam ẇele Tżeſcze wopokazuwachu;
ha déż mó zas wot nich ßo wotẇeſcz mėjachmó, zaſtarachu nas ze wſchim,
żtoż nam trėbne bė.

Pawow w Roṁe.

Mó pak ßo na jeném Alekzandriſkim Tżowṁe pṙeicż ẇezechmó po tzjóch
Mėſaczach. Déż pżiṅdżechmó do toho Mėſta Puteola, natṙechichmó tam
nėkotréch Bratrow t. r. do Jėzuſa Wėriwéch, ha na jich Proſcheṅo
zwoſtachmó pola nich ſédém Dnów. Hacż mó k Romei pomólcżku ßo
pżibliżuwachmó, nėkotzi Rómſczé Bratzja, kiż wot nas bėchu ſwóſcheli,
nam daloko won napżecżo pżiṅdżechu, jara luboſcziẇe nas witachu. Za to
ßo Pawow Bohu dżakuwaſche, ha ta joho Dowėrnoſcz bó poſélṅena. Déż do
Roma dóndżechmó, tón Hauptman ſchitkich Jatéch poda tomu kheiżorſkomu
Zaſtoinikei; Pawowei pak bó dopużcżene, zo móżeſche hozpoduwacż, dżeiż
ßam czéſche, z tém Wojakom, kotréż bė tón joho Waichtar.

Po tedémſchim Waſchṅu bė Pawow hako jedén Jaté za prawu Ruku na Ṙecżaz
zankṅené; tón druhi Kóncz toholei Ṙecżaza pak mėjeſche tón jomu za
Waichtaṙa pomėṅené Wojak wo ſwojei Ruczé; tak Pawow nidże hicż
ṅemóżeſche ƀeztoh’, zo bó tón Wojak z nim ſobu ṅeſchow.

Po tzjóch Dnach, dokelż Pawowei ßo ṅeſchikuwaſche z tém Wojakom ktém
Z̄idam do jich Synagogé hicż, da wón téch woſobniſchich Rómſkich Żidow
kſebi zwowacż. Hacż woni k ṅomu ßo zeſchli bėchu, wupojeda wón jim
ſchitko, <pb n="521"/>żto ßo jomu w Jėruzaleṁe ſtawo jo, ha kah jo
moczuwané bów k tomu Kheiżorei appelliruwacż. Ha wón pżiſtaji: Z témlei
Ṙecżazom ſém ja wobdaté teje Nadżije Izraela dla, t. r. tohodla, zo ja
wėṙu do tohoſamoho Zbóżnika, kotréż jo tém naſchim Wótſczam ſlubené, ha
kotrohoż tón Izraelſki Lud wot ẇele Stów Lėt ſém ṕżeczé ßo nadżijaw jo,
to jo Jėzus Kréſtus.

Woni jomu prajachu: Wot tebe jo nitżo zwo k naſchei Wėdomoſczi
ṅepżiſchwo. Mó pak czéli radżi z tebe ſwóſchecż, kah té ṁėniſch, ha
kaike maſch Dopokazaṅa. Pżetoż wot teje Zekté téch do Jėzuſa Wėriwéch jo
nam to znaté, zo ma ſchudżom ẇele Napżecżnikow. Woni jomu Dżeṅ
pomėnichu; ha tón pomėṅené Dżeṅ ßo jich jara ẇele k ṅomu na joho Hozpodu
zeṅdże.

Pawow jim wot Ranja hacż do Ẇetżora rétżeſche; wón jim te Piſma Moyzeſa
ha téch Provetow wukwaduwaſche, ha jich pżepokazuwaſche, zo Jėzus
Kréſtus woprawdże jo tón ſlubené Meſias. Nėkotzi tém joho Swowam
wėṙachu, nėkotzi pak ṅewėṙachu. Tém poſleṅſchim Pawow prajeſche: Na wami
ßo dopelṅa, żtoż tón Duch-Sẇaté pżez Provetu Izaija jo wuprajiw: Wó z
Wuſchomai<marginalia>♣Isa.♠ 6, 9.</marginalia> ſwóſchicże, ha tola je
ṅezromicże, z Wotżomai je widżicże, ha tola ßo ṅedoladacże, rc. Macże da
ẇedżecż, zo ta Zbóżnoſcz, kotrejeż wó ßo wobaracże, jo pżizpėta tém
Pohanam, ha cżi budża ṁe ſwóſchecż. Na to woni woteṅdżechu, ha mėjachu
ƀeſobu ẇele Wurétżuwaṅa.

Pawow pownei dwė Lėcże na ſwojej Hozpodże tak jaté zwoſta, ha wón
ſchitkich, kiż k ṅomu pżikhadżachu, z Luboſczu hoṙeƀeṙeſche, ha króbłe
jim dopojeduwaſche wot Jėzuſa Kréſtuſa, ha Nichtó jomu to ṅewobaraſche.

♣NB.♠ Za dwė Lėcże jo Pawow na kheiżorſku Porutżnoſcz pżeſwóſchané, za
ṅewinwatoho zpóznaté, toho Ṙecżaza lózuwané, ha wotpużcżené bów. Potém
jo hiżcże nėkotre Lėta zas ſchelake Kraje pżekhodżuwaw, ha tu ſẇatu Wėru
roſéṁeṅaw. Na wſchim Poſletku jo zas do Roma pżiſchow, ha tam tu Wowu
wotrubanu krédnéw.

Żtoż wo témlei Stałe wot téch Japożtowow, ha woſobṅe wot Pawowa pojedane
jo, to jo tón S. Scze<pb n="522"/>nik Lukaſch wopiſaw. To pak jo tola
jenoi nėżto mawo wot ſchoho toho, żtoż cżi Japożtoẇe ſkutkuwali ſu —, ha
Nichtó je hoṙepiſaw ṅejo —. Teiż Pawow, wot kotrohoż Lukaſch naijaczé
piſa, jo tola ẇele ẇele jacz wuſkutkuwaw ha wucżerpew, hacż wot ṅoho
wopiſane jo. Schitke Skutki ha Dżiwnoſcze, kotreż cżi Japożtoẇe z bożej
Pomoczu wuſkutkuwali ſu, hodża ßo z témilei krótkimi Swowami wuprajicż:
Woni ſu tón czéwó Swe̓t pżewobrocżili, téch do toho Pżibohwſtwa
zpodmuṙenéch Pohanow ſu wonik Zpóznacżu toho jenicżkoho Boha doẇedli.

<pb n="523"/>

Prėni Pżidawk.

Nėkotre wuberne Wutżbé

z téch Japożtowſkich Liſtow.

167. Polazuwaṅo.

Winoitoſcze k Bohu.

Wėra.

Ḃez teje Wėré móżno ṅejo Bohu ßo lubicż. Żtóż k Bohu pżiṅcż cze, dérbi
we̓ricż, zo jedén Bóh jo, ba zo tónſamé téch, kiż joho pótaja, w ſwojim
Tżaſu wopwacża. Hebr. 11, 6.

Tón Zprawné ma te ſwoje Żiẇeṅo z teje We̓ré. Rómſk 1, 17. Ta Wėra do
Boha, ha do toho nam wot Boha datoho Zbóżnika Jézuſa Kréſtuſa jo te Dno,
tón prėni Zawożk ſcheje Zprawnoſcze, ta prėṅa Nada, tón Koreṅ ſchitkich
druhich Nadow bożich.

Kaiż te Cże̓wo ƀez teje Duſche mordwo jo, tak jo ta Wėra ƀez téch Skutkow
mordwa. Jakub. 2, 26. Zo cże ta Wėra bó k tei Zbóżnoſczi doẇedwa, ṅeſṁe
bócż prózna, hale dérbi bócż ſkutkniwa; té dérbiſch za tém tżinicż, kaiż
ta Wėra wukazuẇe.

Wo Wutroƀe we̓ricż, to ẇedże k tomu Wuzprawnoſcżeṅu, hale z tém Hortom
wuznawacż, to doẇedże k tei Zbóżnoſczi. Rómſk. 10, 10. Czeiſch-li zbóżné
bócż, dérbiſch tu prawu Wėru, kotruż nutzi wo Wutrobe maſch, teiż zwonka
z tém Hortom, ha z twojim Zadżerżeṅom wuznawacż, ṅeſmėſch ſwojeje Wėré
ßo haṅbuwacż. Wo tei Wėṙe żane Potajeṅo k cżerṗeṅu ṅejo.

Nadżija.

Powna ṅech jo ha zwoſtawa ta waſcha Nadżija na tu Nadu, kotraż budże wam
podata wo tém Wozjeẇeṅu Jėzuſa Kréſtuſa. 1. Pėtr. 1, 13. Na tón
Sudné-Dżeṅ budże Jėzus Kréſtus pżiṅcż ſchitkich zjawṅe ſudżicż —, ha
tedém budże Bohwſwużowném Cżwojekam ſchėm zromodṅe, pżed tém czéwém
Swėtom pżiſudżena ha podata ta naiẇetża Nada, ta<pb n="524"/>ſama wėcżna
Horboſcz, kotruż ƀeztém jedén kóiżdé woſebe nédém po ſwojei Sṁercżi
pżizpėtu ha pżidżėlenu krédṅe.

Wuſtoicże ßo na to, żtoż horku jo, ha nicz na to, żtoż delku na Zeṁi jo.
Khol. 3, 2. Żtóż tu Kraſnoſcz téch ṅeƀeſkich Dobrotow zpóznaje, ha za
nimi żadoſczi, tón teje Zemje Dobroté ẇele kedżbu nima.

Schitku waſchu Staroſcz wotpowożcże na Boha toho Kṅeza; pżetoż wón ßo za
was ſtara. 1. Pėtr. 5, 7. Téſchniwo Staraṅo tu Wowu puſtu, ha tu Wutrobu
cżeżku tżini, ha nitżo ṅepomha. Móſli ſebi: Schak mam jenoho Nana wo
Ṅeƀeſach, kiż wė, móże, ha cze ṁe zaſtaracż, tak kaiż za mṅe praẇe jo.

Déż tón ṅeb. Wótſcz toho ſwojoho ſamotnoho Séhna ṅejo pżelutuwaw, hale
joho za nas za wſchich ſém podaw jo, kah da bó wón ṅechaw z Témſamém nam
teiż nadṅe dacż ſchitko druhe, żtoż nam dobre jo? Romſk. 8, 32. Jo nam
hiżo daw to, żtoż jomu te naiważniwiſche, te nailubſche jo, żto dobre bó
nam zapojedżecż mów? Zapoje cżi Bóh nėżto, żtoż wot ṅoho proſéſch, mėi
za wėſte, zo cżi je zapoje z Luboſcze, dokelż wjdżi, zo to za tebe bó
dobre ṅebówo.

Luboſcz k Bohu.

Ta Luboſcz k Bohu wo tém wobſteji, zo mó te joho Kazṅe dżerżimó. Ha te
joho Kazṅe ṅeiſu cżeżke. 1. Jan. 5, 3. Żtoż jedén z Luboſczu radé tżini,
to ſebi ṅeda cżeżko pżiṅcż, habó nédém tu Cżeżu rad na ßo ƀeṙe; ha tak
ta Luboſcz tu Cżeżu woloża.

Lubuimó Boha, pżetoż wón jo nas pṙedé lubuwaw. 1. Jan. 4, 19. Żtóż
ṅelubuẇe, tón Boha ṅeznaje; pżetoż wón jo Luboſcz. Tu ſwoju Luboſcz k
nam jo Bóh wozjawnoſcziw z tém, zo wón jo toho ſwojoho jednorodżenoho
Séhna na Swe̓t póſuwaw, zo móli mó pżez ṅoho te Żiẇeṅo mėcż. 1. Jan. 4, 8
— 9.

Tu Luboſcz bożu ſmó zpóznali z toho, zo Jėzus Kréſtus tón Séhn bożi te
ſwoje Żiẇeṅo za nas ſadżiw jo. 1. Jan. 3, 16. Żtóż wo tei Luboſczi
zwoſtawa, tón zwoſtawa wo Bohu, ha Bóh wo nim. 1. Jan. 4, 16.

<pb n="525"/>

Tém, kiż Boha lubuẇu, ſchitke Wėczé k jich lėpſchomu ſwuża. Rómſk. 8,
32. Żtóż k Bohu ßo dżerżi, na Bohu wißé, tón jo z Nim jeden Duch. 1.
Khor. 6, 17.

Bóch-li ja teiż mów rétżecż te Rétże ſchitkich Cżwojekow ha Jandżelow,
ṅeme̓w pak teje Luboſcze, — bóch ja żto duſchniſchi ṅebów, déżli jene
zéntżacze Moßazwo, déżli jedén klintżaczé Zwón. Bóch-li ja teiż me̓w tón
Dar toho Provetſtwa, ha ẇedżaw ſchitke Pótainoſcze, ha mėw ſchitku
Wėdomoſcz —; bóch-li teiż me̓w tak ſélnu Wėru, zo mów Horé pżeſadżecż —,
ṅeme̓w pak teje Luboſcze —, bóch ja nitżo ṅebów. Bóch-li ja teiż tu czéwu
moju Zamożnoſcz k Zeżiẇeṅu téch Khudéch rozdawaw, ha teiż te moje Cżėwo
k Paleṅu ſém podaw —, ṅeme̓w pak teje Luboſcze —, bó mi ſcho nitżo
ṅepomhawo. Ta Luboſcz jo ſczerpna, jo dobrocżiwa. Ta Luboſcz ṅejo
zawißna, ṅejo nahwa ha ßamopaſchna, wona ßo ṅenaduhwa, ſwe̓tṅeje Tżeſcże
ṅelada, ṅepóta ſwojoho ßamotnoho Wużitka, ṅeda ßo wot zwobocżiẇeje
Hórkoſcże pże̓wzacż, na Zwo ſebi ṅemóſli, na Ṅeprawoſczi ßo ṅezẇeſeli,
hale ma Zpodobaṅo na We̓rnoſczi ha Prawnoſczi. Wona ſchitko pżecżerpi,
ſchitko we̓ri, ſchoho ßo nadżije, ſchitko wutraje ha wutżaka. 1 Khor. 13,
1 — 7.

Ṅelubuicże toho Swėta, ṅelubuicże to, żtoż na Swe̓cże jo. Lubuẇe jedén
tón Swėt, wo tém ṅejo ta Luboſcz k tomu ṅeb. Wótſczei. Pżetoż ſchitko
żtoż na Swe̓cże jo, to jo Żadoſcz toho Mjaſa, ha Żadoſcz téch Wotżow, ha
Hordżenſtwo toho Żiẇeṅa, t. r. Żadoſcz toho wóſokoho Ducha, kiż cze wo
témlei Żiẇeṅu hordżicż, ha za tém lada, kah bó ßo hoṙe wuzbėnéw. To ṅejo
ztoho Wótſcza, hale jo ztoho Swėta. 1. Jan. 2, 15.

Pżeczé bódżcże ẇeſowi wo tém Kṅezu, ja hiżcże jón praju, ẇeſowi bódżcże.
Vilipſ. 4, 4. Żtóż wo tei Wėṙe, Nadżiji, ha Luboſczi k Bohu kruté jo,
toho Wutroba jo pżeczé zpokojena; ha teiż wo téch Pżecżiwnoſcżach, kiż
joho zwonka zrudżeja, tola nutzi wo tém Duchu ta Dowėrnoſcz k Bohu, ha
ta dobra Na<pb n="526"/>dżija teje ſebi pola Boha pżihotuwaṅeje wėcżṅeje
Radoſcze — joho ſwódſczé wokżeẇa, ha zaẇeſela.

Poniżeṅo pżed Bohom.

Zponiżeicże ßo pod tu mócznu Ruku Boha toho Kṅeza, zo wón was bó
powóſchiw wo tém Tżaſu toho Domapotaṅa. 1. Pėtr. 5, 6.

Zda ſebi jedén ne̓żto bócż, kiż wón ſchak tola nitżo ṅejo, tón wo ſwojich
Móſlach ßam ßoſamoho hebe. Galat. 6, 3. Pżetoż, żto da té maſch, żtoż bo
ṅekrédnéw? Sé pak je krédnéw, żto hordżiſch, hako bó je ṅekrédnéw, hale
ze ßo ßamoho mėw? 1. Khor. 4, 7. Żtoż jo tebi Bóh ze ſwojeje dobreje
Wole daw, to dżė móże cżi kóiżdé Tżas zas wotewzacż.

Sami ze ßo mó ṅezamóżimó — ne̓żto Dobre móſlicż tak hako ze ßoſaméch,
hale czéwa naſcha Zamóżitoſcz jo z Boha. 2. Khor. 3, 5. Bóh je jo,
kotréż po tei ſwojei nadnei Woli wo was ſkutkuẇe to, zo wó te Dobre
czeicże, ha teiż to, zo je dokoṅecże. Vilipſk. 2, 13.

Dżak ha Kwawa Bohu ſwuſcha.

Bohu tomu ṅeƀ. Wótſczei pżeczé za wſcho ßo dżakuicże wo tém Ṁeṅe
naſchoho Kṅeza Jėzuſa Kréſtuſa. Eveſk. 5, 20.

Ṅech wó je̓ſcże, habé pijecże, habé żtożkuli druhe tżinicże, ſchitko
tżiṅcże Bohu k Tżeſczi. 1. Khor. 10, 31. wo tém Meṅe toho Kṅeza Jėzuſa,
pżez ṅoho Bohu waſchomu Wótſczei ßo dżakuiczé. Kholoſk. 3, 17.

Ta Bohwſwużownoſcz jo k ſchomu dobra ha zpomóżniwa, tei Bohwſwużownoſczi
jo ſluƀene te pżitomne, ha teiż te pzichodne Żiẃeṅo. 1. Timoth. 4, 8.

Kah mamó ßo Bohu porunoſcżecż.

Bódżcże Porunikoẇe bóżi kaiż tomu ṙecz joho lube Dżėcżi, ha khodżcże wo
tei Luboſczi, kaiż Kréſtus nas lubuwaw jo, ha jo Sam ßo ßamoho tei
Sṁercżi podaw, Bohu kjenomu jara zpodobnomu Wopórei. Eveſk. 5, 1.

Żtóż toho Ducha Kréſtuſowo nima, t. r. na to zmóſlené ṅejo, na tżoż jo
Kréſtus zmóſlené bów, tón ṅejo joho, wot toho Kréſtus ṅerodżi. Romſk. 8,
9.

<pb n="527"/>

Żtóż woprawdże cze wo Bohu naſchim Zbóżniku zwoſtacż, dérbi teiż tak
khodżicż, kaiż wón khodżiw jo. 1. Jan. 2, 6. Jėzus jo wam tón Pżikwad
zawoſtajiw, zo wó do téch joho Stowpow bóſchcże ſtupali. 1. Pėtr. 2, 21.

Kréſtus jo za wſchitkich wumṙew, zo cżi, kiż żiwi ſu, bóchu dale żiwi
ṅebóli ßebi, hale Tomu, kotréż za nich jo wumṙew, ha zas hoṙeſtanéw. 2.
Khor. 5, 15.

Wotpowożmó ſchitko żtoż nas cżeżi, woſobṅe te Rėchi, kotreż ſu ßo nas
zepżimawo, ha zjenej wontrajaczej Sczerpnoſczu pżebėiżmó tu nam
wuſtajenu Be̓hanczu, t. r. tón nam wot Boha wotmėṙené Pucż toholei
Żiẇeṅa, na kotrémż mamó teptacż te Cżerṅe ſchelakich Zpótuwaṅow ha
Pżecżiwnoſczow; z Wotżow ṅepużcżmó Jėzuſa, kiż jo tón Zpotżatk ha tón
Kóncz, t. r. tón Hoṙeẇedżicżer, tón Dawacżer, ha tón Zdozpownoſczicżer
teje naſcheje We̓ré. (Jėzus jo tu prawu Wėru na Swėt pżiṅes, zjoho Nadé
ſmó mó wo teilei Wėṙe, wón teiż móże ha cze tu naſchu Wėru tak
zdozpownoſczicż, zo mó wo tei Wėṙe wobſtaini zwoſtaṅemó, hacż budżemó w
Ṅeƀeſach wo Jaſnoſczi widżecż to, żtoż tuhdé ƀeztém wo Tżėmnoſczi
ẇerimó.) Tónlei naſch Jėzus jo, hacż bó jomu te Ẇeſelo podawane —, jo ßo
podwoliw k Zṅeſeṅu toho Kżiża, kedżbu ṅeme̓wſchi ſchitke Wobhaṅbeṅa,
kotreż mėjeſche pżecżerpecż; ha nėt ſeidżi wón k Prawiczé bożoho Stowa.
Zpominaicże na ṅoho, kiż wón ßam na ſebi taike Pżecżiẇeṅa wot Re̓ſchnikow
wucżerṗew jo, zo bóſchcże wó ṅewuſtawali, ha ta Wutroba wam ṅezpaduwawa.
Pżetoż wo tém Wojuwaṅu napżecżo tomu Re̓chei wó hiżcże ṅeiſcże hacż do
Kṙeje żtrétuwali. Jėzus jo za was tu ſwoju Kṙei pżelaw; wot was pak,
bórṅe tṙebai teiż ẇele pocżerṗeli, tola hacż do nėtka hiżcże żane
Kṙeje-Pżelecżo ṅejo żadane bówo. Hebr. 12, 1 — 4.

Lubi Bratzja, mėicże to za zprawnu Winu k prawomu Wobẇeſeleṅu toho
Ducha, déż wó ſchelake Zpótuwaṅa nadeṅdżecże —, zbóżné tón Cżwojek, kiż
te Zpótuwaṅo wutraje, pżetoż wuzpótuwané — ha prawé namakané — budże wón
dóſtacż tu Krónu toho Żiẇeṅa, <pb n="528"/>kotreż tón Kṅez ſlubiw jo
tém, kiż joho lubuẇu. Jakub. 1, 2 ha 12.

Bóh jo ſwėrné, wón ṅebudże was wótriſcho zpótuwacż dacż, hacż wó wutracż
móżecże, ṅebudże wam jacz hoṙekwaſcz, hacż wó z Pomoczu joho Nadé zṅeſcz
móżecże. 1. Khor. 10, 13.

Żtoż nas ne̓t zrudża, to mawu Kwiltżicżku warnuẇe, ẇele ṅere̓ka, ha jo
lóchczé k wutracżu; ha tola habén toßamo nam porodża jenu pżez Mėru
wilku, jara ważniwu wėcżnu Hordoſcz. 2. Khor. 4, 17.

Ṅebódżcże le̓ni ha ṅeródni wo tém Wobſtaraṅu ha Wotwożuwaṅu tech
Winoitoſczow waſchoho Żtanta, bódżcże nuterniwi wo tém Duchu, hako
taiczé, kiż wó wo wſchim ſwużicże Bohu tomu Kṅezei, kotromuż ßo ṅedérbi
ſwużicż tak nėkak, hale po Móżnoſczi hacż nanairódniſcho; bódżcże ẇeſowi
wo tei Nadżiji teje ṅeƀ. Zbóżnoſcze, ſczervni wo Horju, pżeczé me̓icże ßo
k Modleṅu, k Pacżeṙam. Rómſk. 12, 11.

Mó ßami je ṅewėmó ha ṅezpóznajemó, żto mamó ſebi wot Boha proſécż tak
kaiż praẇe jo; hale tón Duch-Sẇaté mėſto nas ha za nas proſé z taikimi
Zdéchuwaṅami, kiż ßo dopojedżecż ṅehodża. Rómſk. 8, 26. Dobrém Duſcham,
kiż Boha woprawdże lubuẇu, tón Duch-Sẇaté do Wutrobó dawa taike Żadoſcze
ha Pozdéchuwaṅa, kiż ze Swowami haklei ṅemóża doprajene bócż.

Sẇaté Strach pżed Bohom.

Ṅehebaicże ßo, Bóh ßo ṅeda ſme̓ſchicż, ṅeda ze ſobu żortuwacż. Żtoż
Cżwojek wonſéje, to budże teiż żnécż. Kaikeż jo te Hoṙeẇedżeṅo, taike
budże te Móto. Galat. 6, 7.

Do Rukow panécż tomu żiwomu Bohu —, oh! to jo jara zatraſchne; pżetoż
wón téch Ṅepokutnéch ßuroẇe żtravuẇe. Hebr. 10, 31. O Rėſchniko! Wo tei
Zapeṅtżitoſczi ha Ṅepokutniwoſczi twojeje Wutrobé té ſebi ßam romadżiſch
Pokwad toho Nėwa na tón Dżeṅ teje zprawneje bóizkeje Rachi, na tón
Sudné-Dżeṅ, wo kotrémż budże wozjawnoſcżena ta Prawda bóizkoho Sudżeṅa.
Bóh budże kóiżdoho po joho Skutkach pwacżicż. Téſchnoſcz ha Stéſk
Kóiżdomu, kiż Zwo tżini; — Kwawa, <pb n="529"/>Tżeſcz, ha Pokoi
Kóiżdomu, kiż Dobroh tżini. Rómſk. 2, 5 — 10.

168. Polazuwaṅo.

Winoitoſcze k ſebi ßamomu.

Nailubſchi, mó dṙe ſmó hiżo ne̓t Dżėcżi boże, ṅejo pak hiżcże zjawne,
żto, kaiczé mó ne̓dé budżemó. Hale to mó tola we̓mó: Déż budże Bóh ßo
wozjawnoſczicż na tón Sudné-Dżeṅ, budżemó mó Jomu zporunoſcżeni, dokelż
mó budżemó joho widżecż tak ha taikoho —, kaiż ha kaikiż wón jo. Kóiżdé,
kiż tulei Nadżiju k Bohu ma, ßam ßo woſẇatoſcża, kaiż teiż wón Sẇaté
jo. 1. Jan. 3, 2 — 3.

Schiczé, kiż wot bożoho Ducha ßo wodżicż dadża, ſu Dże̓cżi boże. Smó pak
mó Dże̓cżi, tak ſmó teiż Herbja, Herbja Boha toho Kṅeza, ha Sobu-Herbja
Kréſtuſowi, joli zo tola z Kréſtuſom ſobu cżerpimó, zo bóchmó teiż znim
ſobuhordoſcżeni bóli. Rómſk. 8, 14 — 17.

Hacż je wó ṅewėſcże, zo te waſche Stawé ſu jedén Tempél toho
Sẇatoho-Ducha, kotréż wo was jo, kotrohoż wó z Boha macże, ha wó ṅeiſcże
ßami ßwoji? Pżetoż, wó ſcże droho kuṗeni, z tej Kṙeju Kréſtuſowej; czéli
da Boha tżeſczicż ha joho noſécż teiż wo waſchim Cże̓łe, z tém, zo te
waſche Cżėwo kaiż tomu ṙecz jedén Tempél Sẇatoho-Ducha wot ſcheje
Ṅeſchwarnoſcze tżiſte wobkhoẇecże. 1. Khor. 6, 19. ha 1. Pėtr. 1, 19.
Żtóż ßo zważi woṅeſchwarnicż tón Tempél bożi, toho budże Bóh zahubicż;
pżetoż Sẇaté jo tón Tempél bożi, ha Tón ſcże Wó. 1. Khor. 3, 17.

Ṅedaicże tomu Rėchei kṅeżicż wo waſchim ſṁertném Cże̓łe, ṅehowduicże tém
joho Żadoſczam —. Rómſk. 6, 12. Pomoreicże te waſche Stawé, kiż po Zeṁi
ßlėdża, Kurwarſtwo, Ṅeſchwarnoſcz, Ṁechkliwſtwo, tu Wólnoſcz habé te zwo
Pożadaṅa, ha te Wodżeṅo za Tżaſ<pb n="530"/>ném, kotreż jo jene
Pżibohwſtwo; téchlei Re̓chow dla pżiṅdże tón Ne̓w bożi na Dżėcżi teje
Ṅewe̓ré. Kholoſ. 3, 5.

Nailubſchi, wo témlei Swėcże ſcże wó na Pżebówku kaiż tomu ṙecz
Pżikhadniczé ha Czuzowniczé, ja was proſchu, wotdżerżuicże ßo wot
mjaſnéch Pożadoſczow, kotreż wojuẇu napżecżo tei Duſchi, ha ju ſtraſchṅe
raṅeja. 1. Pėtr. 2, 11. Ṅedaicże ßo mólicż, Kurwaṙo, Pżibohwſczé,
Mandżelſtwa-Wamaṙo, Cżi kiż ßami ze ßobu habé z druhimi ſwojoho Zplahwa
Ṅehaṅbitoſcz cże̓ṙa, Paduſchi, Lichuwaṙo, Wopiwczé, Ruƀeżniczé —, żani
taiczé ṅebudża bożoho Kraleſtwa dóſtacż. 1. Khor. 6, 9 — 10.

N̄ewopojeicże ßo ztém Winom, wo kotrémż jo te zwo Lóżtarſtwo, hale daicże
ßo napelnicż ze Sẇatém-Duchom. Eveſk. 5, 18.

Joli zo Żtó nitżo ṅecha dżėwacż, tón ṅech teiż ṅejė —. 2. Theſal. 3, 10.

Lubi Bratzja, ſteicże krucże wo tei Prawnoſczi, ṅedaicże ßo wobẇertnécż,
pżeczé jacz ha jacz pżibówaicże wo tém Skutku toho Kṅeza, to ẇedżiwſchi,
zo ta waſcha Prócza nidé podarmo ṅejo wo tém Kṅezu, zo Bóh zawėſczi
budże ſchitko Dobre pżenadobṅe pwacżicż. 1. Khor. 15, 58.

Wilka Doba jo, Bohu ſwużicż ha ßo zpokojicż ztém, żtoż Bóh wobradża.
Pżetoż mó ſmó nitżo na Swe̓t ṅepżiṅeſli, ha zawe̓ſczi teiż ṅemóżemó żto
ſebi ze Swe̓ta ſobuzacż. Déż pak tak ẇele mamó, zo móżemó k Nuzé ßo
naſécżicż ha pżikrécż —, ztém bódżmó zpokojom. Kotziż pak żadaja
wobohacżicż, cżi padaja do Zpótuwaṅa, do Sétże toho Djabowa, do ẇele
próznéch ha żkódnéch Pożadaṅow, kotreż Cżwojekow do toho Zatamaṅa
zacżanu. Pżetoż ta Luboſcz k Ṗeṅezam jo Koṙeṅ ſchoho Zwoho. 1. Timoth.
6, 6 — 10.

Próczuicże ßo za tu waſchu Zbóżnoſcz z Bojoſczu ha z Tżepotaṅom. Scho
tżiṅcże ƀez Morkotaṅa, ha ƀez Wurétżuwaṅa. Vilipſ. 2, 12 — 14.

Na to dżėwaicże, zó bóſchcże te waſche Powowaṅo <pb n="531"/>ha
Wuzwoleṅo zdobrémi Skutkami krute ha we̓ſte ztżinili. 2. Pėtr. 1, 10.

Bódżcże ſtrózwi ha wachuicże; pżetoż tón waſch Napżecżnik tón Tżert
wokohaṅa kaiż jedén hrujaczé Law, ha za tém lada, koho bó zeżraw; tomu
ßo napżecżo ſtajeicże, ßélni ha krucżi wo tei Wėṙe, to ẇedżiwſchi, zo
waſchim Bratram, kiż na Swe̓cże ſu, teiż taike ha tohoruṅa Pżecżiwnoſcze
napaduẇu, hako wam. 1. Petr. 5, 8. Teiż cżi naipėkniſchi Cżwojekoẇe na
Swėcże tola ƀez Kżiża ṅeiſu —; kah ßmėw té ſebi żadacż ƀez Kżiża bócż?

169. Polazuwaṅo.

Winoitoſcze k tém Bliſchim.

Nailubſchi, déż nas Bóh tak lubuwaw jo, zmėjemó teiz mó ƀeſobu ßo
lubuwacż. Żtóż praji: Ja Boha lubuẇu —, ha ƀeztém ſwojoho Bratra hidżi,
tón jo Var. Pżetoż żtóż ṅelubuẇe toho ſwojoho Bratra, kotrohoż widżi,
kah mów lubuwacż Boha, kotrohoż ṅewidżi? Tulei Pżikazṅu mamó mó wot
Boha, zo, żtóż Boha lubuẇe, dérbi teiż ſwojoho Bratra lubuwacż. 1. Jan.
4, 11 — 12.

Moje Dżėcżi, ṅelubuimó ze Swowami ha z Jazékom, hale lubuimó ze Skutkami
ha wo We̓rnoſczi. Ma jedén toho Swe̓ta Kubwa, ha widżi ſwojoho Bratra wo
Nuzé, ha tola jomu tu ſwoju Wutrobu zezanka, — kah mówa wo taikim ta
boża Luboſcz woſtacż? Tu Luboſcz toho naſchoho bóizkoho Wumóżnika ſmó mó
zpóznali na tém, zo wón te ſwoje Żiẇeṅo za nas ſadżiw jo; mamó da teiż
mó k tomu ßo podwolecż „te naſche Żiẇeṅo ſadżicż za naſchich Bratrow. 1.
Jan. 3, 16 — 18.

Ta Luboſcz dérbi bócż ƀeż Tajeṅa; hramcże ſchomu żtoż Zwo jo, dżerżcże
ßo ktom’ żtoż Dobre jo. Lubuicże ßo ƀeſobu hako dobri Bratzja, z Tżeſczu
ƀeſobu ßo zakhadżeicże, t. r. ẇetu jedén toho druhoho tżeſczuicże. Tém
<pb n="532"/>Sẇatém t. r. tém do Jėzuſa Wėriwém bódżcże wo jich Nuzé k
Pomoczé, radżi hozpoduicże, t. r. Pżikhadnikam wo waſchim Doṁe Zkit,
Lėhw, Wokżeẇeṅa podawaicże. Żonuicże téch kiż was pżeſcze̓haja, żonuicże,
ha ṅeßwarcże, Nikomu nitżo Zwoho ṅepżeicże. Z témi Ẇeſowémi bódżcże ſobu
ẇeſowi, ha z témi, kiż pwakaja, teiż ſobu zpwakcże. Bódżcże ƀeſobu
jeneje Moßé. Ṅebódżcże wóſokomóßni, ṅetżiṅcże z wóſoka, hale dżerżcże ßo
k tém Nizkim. Sami ßo za mudréch ṅeme̓icże. Nikomu te Zwo ze Zwóm
ṅepwacżcże. Za tém ladaicże, żtoż tżeſne ha dobre jo, nicz jenoi pżed
Bohom, hale teiż pżed Cżwojekami. Joli zo jenoi móżno jo, żtoż na wami
leiżi, ze wſchimi Ludżimi Pokoi dżerżcże. Jo ßo wam Zwóſcz ſtawa, ßami
Rachi ṅepótaicże, hale tżiṅcże tomu Ne̓wei Rum, t. r. czuzomu Nėwei z
Pucża ſtupaicże, kaiż ṅemdromu Zkocż-cżu ßo z Pucża ſtupa; tón waſch Nėw
wotdżerżuicże, daicże ßo jomu ßadżicż, pżetoż tón Nėw ze ßo wutżaſcz —,
jo Rėch; ha ſcho woſtaicże tomu zprawnomu Nėwei Boha toho Kṅeza, kiż w
ſwojim Tżaſu zawėſczi budże ſchitko powṅe po tei Prawdże ſudżicż ha
wupwacżicż. Pżetoż wone jo piſane: Deut. 32, 35. Ta zprawna Racha jo
moja, ja budu ſchitko pwacżicż, praji tón Kṅez. Jo twói Ṅepżecżel wódné,
naſécżei joho, cze ßo jomu picż, podawai jomu Napicżo. To tżiniwſchi —
budżeſch té żeliwo Wulo na joho Wowu znoſécż, t. r. wot taikeje twojeje
Luboſcze — budże teiż wón, hacżruniſch tṙebai tżiſcże zémné ha wo tei
Lózoſczi zaṁerzṅené jo, budże tola roztacż, budże ßo zarėcż, ha z tej
Luboſczu k tebi ßo zapalicż; habó nédém, joli zo to nicz, budże ta twoja
jomu wopokazana Luboſcz za ṅoho tu Helu zapóṙecż, te joho Zatamaṅo
pocżeżicż. Ṅedai wot Zwoho ßo pżewinécż, hale pżewiṅ té te Zwo z tém
Dobrém. Rómſk. 12.

Nitżo ṅetżiṅcże Zwadé habó prózṅeje Tżeſcze dla. Wo Poniżnoſczi ṅech
kóiżdé toho ſwojoho Bliſchoho jacz ważi, za duſchniſchoho dżerżi, déżli
ßo ßamoho. Żadén ṅech ṅelada na te Swoje, na to, żtoż ſebi ſamomu
zpodobne ha wużitne jo; kóiżdé ṅech lada na to, żtoż Druhim praẇe, k
Luboſczi, k Wużitkei jo. Vilipſk. 2, 3.

<pb n="533"/>

Schitko, żtoż wó tżinicże, tżiṅcże wo Luboſczi. 1. Khor. 16, 14. Nikomu
nitżo winoicżi ṅebódżcże, déżli to, zo jedén toho druhoho lubuẇecże.
Żtóż ſwojoho Bliſchoho lubuẇe, tón jo tón Zakoṅ dopelniw. Rómſk. 13, 8.
Ta Winoitoſcz habé tón Dów teje Luboſcze ṅehodżi ßo żeni dopwacżicż,
kóiżdé jo ha woſtaṅe winoité toho Bliſchoho lubuwacż. Tohodla tón
czérkwinſki Wutżer Biſkop Hawżtén ſwojomu Pżecżelei piſaſche telei
Swowa: Tu Luboſcz, kotruż dóſtanu, hiżcże pominam, ha kotruż pwacżu,
hiżcże winoité woſtanu.

Nailubſchi, jenoho ſwėrnoho Swużownika Kréſtuſowoho ßo té wopokazuẇeſch
ze wſchim, żtoż Dobroté potżiniſch Bratram, ha to Czuzowném kiż na Kraju
ſu. Woni ſu zjawṅe pżed Zromadżiznu tei twojei dobrocżiwoi Luboſczi
dobre Swe̓tzeṅo wotedali; ha té budżeſch deṙe tżinicż, zo Taikim dale
ſchu Tżeſcz ha Luboſcz podaẇeſch, kaiż je deṙe hódni ha doſtoiné jo Bóh
tón Kṅez, kotrohoż wo jich Parſchóṅe tżeſcziſch, kiż to, żtoż jim
tżiniſch, tak hoṙeƀeṙe, hako bó jomu ßamomu ßo ſtawo. Pżetoż toho joho
Ṁena dla ſu woni z toho Swojoho wuſchli, ha nitżo ſebi ſobu ṅewzali wot
téch Pohanow. Ta naſcha Winoitoſcz jo, Taikim k Pomoczé bócż, zo bóchmó
Sobu-Pomócznikoẇe teje Wėrnoſcze bóli. 3. Jan. v. 5 — 8.

Jena tżiſta ṅewoblakuwana Bohwſwużownoſcz pżed Bohom tém ṅeb. Wótſczom
jo „Séroté ha Wudowé wo tém jich Horju wopótuwacż, wolożecż, ha wot
toholei Swėta ßo ṅewoblakuwanoho dżerżecż. Jakub. 1, 27.

Żtóż zkuṗe wonſéje, zmėje teiż zkupo Żnė, ha żtóż dobṅe wonſéje, zmėje
teiż dobne Żne̓. Tohodła k Wolożeṅu ha k Podeṗeṙe tém kiż Nuzu cżerpja
ṅech jedén kóiżdé da to ha tak ẇele, żtoż ha kaiż ze ſwojeje dobreje
Wole ßam ſebi wo ſwojei Wutrobe wume̓niw jo, nicz ze Zrudnoſczu habé z
Nuzé ƀezdżak, tak kaiż ṅezpokoini Podani te Dawki dawaja ßamotṅe
tohodla, dokelż dérbja, habó, kaiż tón ṅeſmėlné Zkupé, déż ſchiczé druzé
dawaja, teiż nėżto da ſamotṅe tohodla, dokelż pżed Cżwojekami ßo haṅbuẇe
nitżo ṅedacż; pżetoż <pb n="534"/>jenoho ẇeſowoho Dawacżeṙa ma Bóh lubo.
2. Khor. 9, 6.

Mó, kiż mó ßélniſchi ſmó t. r. powniſchu Wėdomoſcz mamó, dérbimó znoſécż
te Swaboſcze téch Ṅemócznéch habé doſcz Ṅedowutżenéch, ha na ſebi ſaméch
próznoho Zpodobaṅa ṅeme̓cż. Jedén kóiżdé ṅech tak ßo zadżerżi, zo bó tomu
ſwojomu Bliſchomu ßo zpodobaw wo tém Dobrém k joho Hoṙepokubuwaṅu habé k
Wudozpownoſcżeṅu. Rómſk. 15, 1.

Bratzja, jo jedén Cżwojek wot ne̓kaikoho Re̓cha ßo pżekwatacż daw, ṅeẇatki
panéw, wó, kiż wó po tém Duchu khodżicże, taikoho wutżcże ha jomu zas
hoṙepomhaicże wo tém Duchu teje Pokornoſcze; ha kóiżdé ṅech poladuẇe na
ßo ßamoho, zo tṙebai bó teiż ßam zpótuwané ṅebów, tomu Zpótuwaṅu
ṅepodleiżaw. Galat. 6, 1. Ztoż me̓ni, zo ſteji, ṅech lada, zo ṅepaṅe. 1.
Khor. 10, 12.

Czéli wó ƀeſobu jedén toho druhoho Wobcżeżniwoſcze noſécż, ha tak
budżecże tón Kréſtuſowé Zakoṅ dopelnicż. Dokelż Tżas mamó, ſkutkuimó te
Dobre na wſchitkich, naijacz pak na téch, kiż naſcheje Wėré ſu. Galot.
6, 2. ha 10.

Proſémó was Bratzja, pożtravuicże téch Ṅemėrnéch, tróżtuicże téch
Mawomóſnéch, zṅeſcże téch Swabéch, me̓icże Sczerpnoſcz ze wſchitkimi. 1.
Theſ. 5, 14.

Zpėwaicże Pacżeṙe jedén za druhoho, zo bóſchcże zbóżni bóli. Jara ẇele
zamóżi ta Próſtwa zprawnoho Cżwojeka, déż nuterniwa, ha wobſtaina jo.
Jakub. 5, 16.

Wotpowożcże ſchitku Lózoſcz, ſchitke Hebaṅo, Tajeṅa, Zawiſcż, ha zwo
Wobrétżeṅa. 1. Pėtr. 2, 1. Wotpowożcże te Zevanſtwo, ha rétżcże We̓rnoſcz
kóiżdé ze ſwojim Bliſchim, dokelż mó ſmó ƀeſobu Stawé jenoho Cżėwa,
kotrohoż Wowa jo Jėzus Kréſtus. Ne̓waicże ßo ha ṅere̓ſchcże, t. r. déż
tṙeba jo, nėwṅe potżiṅcże, zwonka Rózwu tżiṅcże, nutzi wò Wutrobe pak
ṅech tola ṅejo Zwóſcz hale Luboſcz. Ṅedaicże tomu Swónczu na waſchim
Nėẇe zakhadżecż, ſcże-li z Kim ßo pżecżiſli, hiżcże tónſamé Dżeṅ zas <pb
n="535"/>ßo wuhednaicże. Ṅepopżeicże Me̓ſta tomu Djabowei, ṅedaicże jomu
wo waſchei Wutrobe Nėzda ſebi twaricż, ṅepodawaicże tém Pohanam żanoho
Zapżijecża wot was zkubacż, zlė rétżecż. Żtóż pṙedé kranéw jo, tón ṅech
jacz ṅekraṅe, hale ṅech ßo próczuẇe, ṅech ze ſwojimai Rukomai ne̓żto
Dobre dże̓wa, zo bo ßam ßo zaſtaraw, ha teiż tomu, kiż wo Nuzé jo, ne̓żto
podżėlicż mów. Żana ṅepe̓kna Rétż ṅech z waſchoho Horta ṅewuṅdże, hale,
joli zo nėżto Dobre wėſcże, żtoż mówo ſwużicż k Hoṙepokubuwaṅu ha k
Wudozpownoſcżeṅu tém Wėriwém —, ha teiż pżed témi Ṅewėriwémi tei waſchei
Wėṙe Tżeſcz tżinicż, to rétżcże, zo tém, kiż je ſwóſcha, bó ßo lubiwo ha
wużitne bówo. Hórkoſcz, Zaſakwoſcz, Surowoſcz, Harwaṅo, Swaṙeṅo, Zwobé
—, ze wſchim tém pṙeicż, daloko pṙeicż wot was. Bódżcże pak jedén ktom’
druhomu dobrocżiwi, ſmėlni, ha wodawaicże ſebi ƀeſobu, kaiż teiż Bóh wo
Kréſtuſu wam wodaw jo. Eveſk. 4, 25 — 32.

Zda ſebi jedén wot nas Bohwſwużowné bócż, ha ṅezahuzdża toho ſwojoho
Jazéka, tón ßo ßam heƀe, ha ta joho Bohwſwużownoſcz jo nikaika. Jakub.
1, 26. Żtó té ſé, zo ßo zważiſch czuzoho Wotrocżka ſudżicż? Tomu ſwojomu
Kṅezei wón ſteji, habé paṅe, tebe pak to ṅeſtara. Kóiżdé zmėje ßam za ßo
Bohu Rachnuwaṅo dawacż. Rómſk. 14, 4. ha 12. Mėſto toho, zo bó druhoho
ſudżiw, bói ha ſtarai ßo, kah mów ßam wobſtacż.

170. Polazuwaṅo.

Wot Kṅeżniſtwa ha Wudowſtwa. 1. Khor. 7.

Kóiżdé ma ßam za ßo ſwói Dar wot Boha, jedén<marginalia>6.
7.</marginalia> tak, druhi hinak. Tém Ṅeżeṅtém
ha<marginalia>8</marginalia> Wudowam ja praju: Deṙe za nich jo, zo tak
woſtanu, kaiż teiż ja tak woſtanu. Joli zo pak
Ṅekmanſtwa<marginalia>9</marginalia> ßo ṅezdżerża, tak ṅech ßo radſcho
po Tżeſczi wożeṅa; pżetoż le̓ṗe jo, ßo wożenicż habó wudacż, déżli wot
toho Wóchṅa zakazanoho Lóżtarſtwa ßo zwożahacż <pb n="536"/>habó
zpalicż. Z̄tóż tém mjaſném Zpótuwaṅam napżecżo ßo ſtaja, z bożej Nadu je
pżewiṅa, toho tónlei Woheṅ ṅezpali; żtóż pak tém Zpótuwaṅam podleiżi,
toho zpali. Wot Kṅeżnow<marginalia>25</marginalia> habé wot Kṅeżniſtwa
nimam ja żaṅeje Kazṅe toho Kṅeza, tola pak podawam jenu dobru Radu —. Ja
mam za to, zo za Cżwojeka deṙe jo tak woſtacż<marginalia>26</marginalia>
wo vréiném Żtancże, dokelż tém Mandżelſkim Cżeże ha Zadżewki wo tei
Bohwſwużownoſczi na Pucż ſtupaja. Wozṁeſch<marginalia>28</marginalia>
ſebi Żonu, z tém té ṅezre̓ſchiſch, ha déż jena Kṅeżna ſo wuda, z tém wona
ṅezrėſchi. Tola pak cże̓wne Pżecżiwnoſcze taiczé zme̓ja; ja pak czéw was
taikich Pżecżiwnoſczow pżezbėṅenéch mėcż. Ta moja Żadoſcz jo, zo
boſchcże wó ƀez Staroſcze bóli.<marginalia>32</marginalia> Żtóż żaṅeje
Żoné nima, tón ßo ſtara wot bóizke Wėczé, kah bó ßo tomu Kṅezei
zpodobaw; żtóż pak Żonu ma, tón ßo ſtara wot ſwe̓tne
Wėczé,<marginalia>33</marginalia> kah bó ßo Żoṅe zpodobaw, ha tak jo
rozdżėlené. Taika Schelakoſcz jo teiż ƀez jenej Mandżelſkej
ha<marginalia>34</marginalia> ƀez jenej Kṅeżnu. Ta Ṅewudata ßo ſtara wot
bóizke Wėczé, zo bó na Cże̓łe ha na Duſchi ſẇata bówa; ta Wudata pak ßo
ſtara wot te Swe̓tne, kah bó ßo Mużei lubiẇa. Z krótkim ſcho doprajicż:
Żtóż do Mandżelſtwa ſtupi, tón deṙe tżini,
żtóż<marginalia>38</marginalia> pak do Mandżelſtwa ṅeſtupi, tón le̓ṗe
tżini.

Żona jo zẇazana, kaiż dowho jeje Muż żiwé<marginalia>39</marginalia> jo;
wumṙe ji Muż, da ma ſwoju Wolu, wona móże ſebi wzacż kaikohoż cze, jenoi
wo tém Kṅezu; zbóżniſcha pak budże, joli zo tak woſtaṅe, dale
na<marginalia>40</marginalia> Wudacżo ſebi ṅemóſli.

Tżeſcz ha Dobrotu wopokazui taikim Wudowam, kiż woprawdże Wudowé t. r.
wopużcżene trėbne ſu. Ma pak jena Wudowa Dżėcżi habé Dże̓cżi-Dżėcżi, Ta
ṅech naipṙedé wukṅe tón ſwói Dom deṙe wodżicż, ha ſwojim Starſchim
Wotrunaṅo tżinicż z tém, zo to, żtoż nėdé ßoma wot ſwojich Starſchich
Dobroté dóſtawa jo, nėt teiż zas ſwojim Dżėcżom tżini, ha tak ſebi
zaſwużi <pb n="537"/>wot nich dożiẇena bócż. Tak jo praẇe ha Bohu
zpodobne. Jo pak jena woprawdże Wudowa ha wopużcżena, Ta ṅech tu ſwoju
Nadżiju na Boha ſtaji, ṅech k Modleṅu, k Pacżeṙam ßo dżerżi noczé ha
wodṅo. Kotraż pak próznéch Ẇeſelow lada, Ta jo żiwa wumṙeta. 1. Timoth.
5, 3 — 6.

171. Polazuwaṅo.

Winoitoſcze Mandżelſkich ƀeſobu. Eveſk. 5.

Wó Muże, lubuicże te waſche Żoné, kaiż teiż<marginalia>v.
25.</marginalia> Kréſtus tu ſwoju Czérkei lubuwaw jo, ha jo ßo ßamoho za
ṅu podaw — ... Muże maja te ſwoje<marginalia>28.</marginalia> Żoné
lubuwacż, kaiż te ſwoje ſamotne Cżėwa. Żtóż tu ſwoju Żonu lubuẇe, tón ßo
ßamoho lubuẇe. Muż ha Żona ſtei dwai Cżwojekai wo
jeném<marginalia>31.</marginalia> Mjaſu, t. r. wonei hacżruniſch dwai
Cżwojekai — ſtei tola tak kaiż woboi romadże jedén Cżwojek. To jo wilka
Pótainoſcz<marginalia>32</marginalia> — wo Kréſtuſu ha wo tei Czérkwi.
Te Zjenoſcżeṅo toho Muża ze ſwojej Żonu znaṁeṅa te Zjenoſcżeṅo Jėzuſa
Kréſtuſa z tej ſwojej Czérkẇu. Ṅech da kóiżdé Muż tu ſwoju Żonu lubuẇe
kaiż ßo ßamoho; ta Żona pak ṅech ma pżed ſwojim Mużom tżeſcziwu Bojoſcz.

Wó Muże, lubuicże te waſche Żoné, ha ṅebódżcże k nim lózi, ṅeſwarcże,
ṅeczẇeluicże je, ṅeharuicże, ṅetżiṅcże jim Hórkoſcze —. Khol. 3, 19. Po
Rozoṁe z nimi wobkhadżuicże, wopokazuicże jim Tżeſcz hako tomu
ſwabſchomu wabodniſchomu żónſkomu Sudoẇcżku, hako Sobu-Herbinam teje
Nadé toho wėcżnoho Żiẇeṅa, zo te waſche Pacżeṙe bóchu Zadżėwka
ṅemėli. 1. Pėtr. 3, 7. Déż Muż ha Żona ƀeſobu ßo hadruẇetei, ṅemóżetei
żadén praẇe Pacżeṙe zṗėwacż, ha te jej Pacżeṙe mawo pwacża. Tón Muż hako
rozomniſchi zmėje tei Żoṅe nėżto k Dobrocże dżerżecż habén tohodla, zo
tón żónſki Rozom ſwabſchi jo; wahodne Sudoẇcżko ṅedérbi ßo krucże
pżimacż; ha bórṅe nėt tón Muż wóſchi bów —, ma tola ßo dopómnicż, zo ta
Żona ſtraiż pżed Bohom lėpſcha jo, ha nėdé wo Ṅeƀeſach wóſche ṅoho
budże; pżetoż tżaſto ſu te Żoné pobożniſche, déżli te Muże.

<pb n="538"/>

Wó Żoné, bódżcże podcżiſṅene kóiżda ſwojomu Mużei hako tomu Kṅezei;
pżetoż Muż jo teje Żoné Wowa habó Ẇerch, kaiż Kréſtns ta Wowa, tón Ẇerch
teje Czérkẇe jo. Kaiż da ta Czérkei podcżiſṅena jo Kréſtuſei, tak ṅech
ſu teiż te Żoné kóiżda ſwojomu Mużei podcżiſṅene wo wſchim. Eveſk. 5,
22. ha 23.

Żoné dérbja bócż podcżiſṅene ſwojim Mużam, zo bóchu teiż cżi, kiż tomu
Swowu ṅewe̓ṙa, pżez te dobre Zadżerżeṅo téch Żonow ƀez Swowa dobócżi
bóli, zpohnucżi ztoho, zo widża te waſche pótſcziwo ſẇate Wobóṅdżeṅo wo
Bohabojaznoſczi. Ma jena wėriwa Żona jenoho ṅewėriwoho Muża, kotréż na
te Swowa téch Prėdaṙow ßo ṅepżewobrocżi —, taikoho budża te ſchėdṅe
widżane ſẇate Pżikwadé teje Żoné — móczniſcho pocżahuwacż, ha ſnacż
docżanécż Pėkna Żona móże na ſwojim Mużu z tém ſwojim ſchėdném
Zadżerżeṅom jacz wuréchtuwacż, déżli tón naiduſchniſchi Prėdar ze
wſchimi Prėduwaṅami. Te Wudéƀeṅo téch Żonow ṅedérbi wobſtacż zwonka wo
Krużeṅu ha Plecżeṅu téch Woſow, wo Wobwėſcheṅu z tém Zwotém, wo
póſchnéch Wobletżeṅach; hale tón znutznité, tón wo Wutrobe zakhowané
Cżwojek —, jedén tżiſté, pokorné, zkwadné Duch —, to jo pżed Bohom
kraſne Wudébeṅo. Haṅbicżiwo, cżiche, ṁeltżniwo Waſchṅo tu Żonu nailėṗe
débi pżed Bohom, ha teiż pżed rozomnémi Cżwojekami. Tak ßo wſtaréch
Tżaſach wudébjachu teſamo ſẇate Żoné, kiż k Bohu tu ſwoju Nadżiju
mėjachu, ha be̓chu tém ſwojim Mużam podcżiſṅene. Tak bė Sara Abrahamei
poſuſchna, ha ṁenuwaſche joho ſwojoho Kṅeza. 1. Pėtr. 3, 1 — 6.

Téch Żonow Wobletżeṅo ṅech jo tżeſne ſchwarne, ṅech ßo wudébeja z
Haṅbicżiwoſczu ha z pżiſtoinej Pome̓rnoſczu, nicz z Kudżeranczami, ze
Zwotém, z Parlemi, habó z druhimi póſchnémi Lapami —, hale kaiż pżiſteji
taikim Żonam, kiż k tei kżeſczianſkei Pobożnoſczi z dobrémi Skutkami ßo
wuznawaja. 1. Timoth. 2, 9 — 10.

Tón Muż ṅech ſwojei Żoṅe tu mandżelſku Winoitoſcz wotwoża, ha tak teiż
ta Żona tomu Mużei. 1. <pb n="539"/>Khor. 7, 3. Te Mandżelſtwo ma ßo wot
ſchitkich tżeſne dżerżecż, ha te Mandżelſke-Wożo ṅewoblakuwane; Kurwaṙow
pak ha Mandżelſtwa-Wamaṙow budże Bóh ſudżicż. Hebr. 13, 4.

172. Polazuwaṅo.

Winoitoſcze Starſchich ha Dżėcżi.

Wó Nanoẇe, ṅechali z ṅerozomnej Surowoſczu te waſche Dżėcżi k Ne̓wei
wabicż, zo bó jim ta Wutroba czéle ṅezpanéwa, hale cżeṅcże je hoṙe z
rozomnej Krutobnoſczu ha Pożtravuwaṅom po tei Woli Boha toho Kṅeza.
Kholoſ. 3, 21. Eveſk. 6, 4. Dżije Zwobé, ṅemdre Haruwaṅa, ſtaine Swaṙeṅa
— te Dżėcżi ṅepolėpſcheja, hale zazwobeja, tżiṅa je dṙeẇane ha
tróczkuwate, habé nédém tak ṅelóżtne, zo do cżeżkich Móſlow, do
Zaczwovéluwaṅa ßo podadża.

Wó Dże̓cżi, bódżcże poſuſchne waſchim Starſchim wo tém Kṅezu, t. r. jenoi
zo nitżo pżecżiwo Bohu wot was ṅeżadaja. Pżetoż tak ßo pżiſwuſcha. Me̓i w
Tżeſczi twojoho Nana ha twoju Macż; talei Kazṅa ma ta pre̓ṅa te Polubeṅo:
zo bó ßo cżi deṙe ſchwo, ha té dowho żiwé bów na Zeṁi. Eveſk. 6, 1. Wo
wſchim bódżcże jim poſuſchne; pżetoż tak jo Bohu zpodobne. Kholoſ. 3,
20.

Winoitoſcze Kṅeżich ha Swużownéch.

Wó Kṅeża tżiṅcże z témi waſchimi Swużownémi żtoż praẇe ha pżiſtoine jo,
ha dopómṅcże ßo, zo teiż wó jenoho Kṅeza na ßo macże wo Ṅeƀeſach.
Kholoſ. 4, 1. Wotpużcże te Rożeṅa, ẇedżiwſchi, zo tón jich, ha tón waſch
Kṅez jo wo Ṅeƀeſach, kiż na Parſchónu ṅelada, pżed kotrémż cżi Kṅeżo żto
jacz ṅeiſu, déżli cżi Swużowni. Eveſk. 6, 9. Me̓i toho twojoho we̓riwoho
Wotrocżka nicz za Swużownoho, hale za luboho Bratra wo tém Kṅezu. Vilem.
v. 16. Żtóż ßo ṅeſtara za téch Swojich, woſobṅe za Domjaczéch, tón jo tu
Wėru zaprėw, ha jo hórſchi, déżli jedén ṅewe̓riwé. 1. Timoth. 5, 8.

<pb n="540"/>

Wó Swużowni, poſuſchni bódżcże Tém, kiż po tém Cże̓łe waſchi Kṅeża ſu,
ſwużcże jim z Tżeſcziwej-Bojoſczu ha z Tżepotaṅom, ze ſwe̓rnej Wutrobu,
kaiż Kréſtuſei. Ṅeſwużcże jenoi na Wotżi, hako bóſchcże czéli Cżwojekam
ßo lubicż, hale hako Kréſtuſowi Swużowniczé dopelṅeicże tu Wolu bożu
zdobrej Wutrobu. Tżiṅcże te waſche z Podwolnoſczu, hako taiczé, kiż wó z
tém Bohu tomu Kṅezei ſwużicże, ha nicz Cżwojekam, deṙe ẇedżiwſchi, zo
jedén kóiżdé to, żtoż Dobroho wuſkutkuwaw jo, wot Boha budże pwacżene
krédnécż, ṅech jo Swużowné habó Ṅeſwużowné. Eveſk. 6, 5 — 8. Nicz jenoi
tém pe̓kném ha dobrocżiwém Kṅeżim, hale teiż tém lozém bódcże tola
podwolni, jenoi zo wam nitżo pżecżiwo bożim Kazṅam ṅeporutżeja. 1. Pėtr.
2, 18. Swużowni dérƀja tém ſwojim Kṅeżim wo ſchitkich dowolenéch We̓czach
po Woli tżinicż, ṅedérbja napżecżo rétżecż, ṅedérbja nitżo pżekżiwicż,
hale pownu Swe̓ru wopokazuwacż, zo bóchu ze wſchim ſwojim Zadżerżeṅom tei
Wutżƀe toho naſchoho bóizkoho Zbóżnika Tżeſcz tżinili. Tit. 2, 9 — 10.

Winoitoſcze Bohatéch ha Khudéch.

Kiż na témlei Swe̓cże bohacżi ſu, cżi ṅech ßo ṅenaduhaja, ṅech ßo
ṅezpuzcżeja na telei Bohaczſtwo, kotreż jo ṅewobſtaine, potaikim
ṅewe̓ſte, hale tu ſwoju Nadżiju ṅech ſtajeja na toho żiwoho Boha, kiż
ſchitko wobradża, dobṅe wobradża k naſchomu Wokżeẇeṅu; ṅech pėkṅe ẇele
Dobroh’ tżiṅa, zo bóchu wobohacżili na dobréch Skutkach, radżi ṅech
dawaja, wot ſwojeje Nadobizné ṅech tém Trėbném ſobudżėla. 1. Timoth. 6,
17 — 18.

Wó Khudżi, zpokojeicże ßo z tém, żtoż macże; pżetoż Bóh ßam jo je
prajiw: Ja cże wopużcżicż ṅecham, ṅecham cże zapómnicż; k Bohu ßo
dowe̓riwſchi — móżemó mó ṙecz: Mói Pomócznik jo tón Kṅez, ja ßo ṅebóju,
żtożkuli Cżwojek mi tżinicż czéw. Hebr. 13, 5. Tón tuhdé zponiżené khudé
nizki Kżeſczian ṅech ßo zẇeſela <pb n="541"/>wo tém ſwojim Powóſcheṅu,
kotrohoż ma ßo tam pola Boha nadżijecż; tón Bohaté pak ṅech pėkṅe
zpomina na te Zponiżeṅo, kotreż na ṅoho zawożene jo, ṅecha-li ſebi deṙe
kedżbuwacż; pżetoż ta joho nėtziſcha Hordoſcz budże zaṅcż, kaiż te
Kcżeṅo jeneje Kwe̓tki. Jakub. 1, 9 — 10.

173. Polazuwaṅo.

Wóſoknoſczam Tżeſcz ha Poſuſchnoſcz ſwuſcha.

Japożtow Pawow ßam wot ßo, ha wot ſchitkich duchownéch Zaſtoin kow ha
Paſtéṙow taklei wupraji 1. Khor. 4, 1. „Jedén kóiżdé ṅech wot nas to
dżerżi, żtoż mó woprawdże ſmó, mó ſmó Kréſtuſowi Swużownikoẇe t. r.
Wotrocżkoẇe ha Pomócznikoẇe, ha Wondżėleṙo téch bóizkich Pótainoſczow, k
tomu poſtajeni te boże Swowo wozjeẇecż, ha te Sẇatoſcze wudżėlecż.
Poſkaicże tém waſchim Pre̓dkſtejicżeṙam, ha bódżcże jim podcżiſṅeni;
pżetoż téch waſchich Duſchow dla woni Wachu dżerża, hako cżi, kiż za
teſame nėdé pola Boha Rachnuwaṅo wotpowożicż zmėja; bódżcże da jim pėkṅe
podwolni, zo bóchu woni te Swoje z Weſowoſczu tżiṅili, ha nicz ze
Żawoſcżeṅom, dokelż to bó za was deṙe ṅebówo. Hebr. 13, 17.

Proſémó was Bratzja, me̓icże zaṅdż Téch, kiż ƀez wami wo bożei Winczé
dżėwaja, kiż wam pre̓dkſteja wo tém Kṅezu, kiż was wutża ha napominaja;
lubuicże jich z jenej dobniſchej Luboſczu toho jich Zaſtacża ha Dże̓wa
dla, dżerżcże Mėr z nimi, bódżcże jich Dobri, 1. Theſ. 5, 12.

Boha dla Bohu k Tżeſczi bódżcże podcżiſṅeni kóiżdei cżwojetżei
Wóſoknoſczi, tomu Kralei hako tomu Naiwóſchomu, tém joho Zaſtoinikam
hako tém wot ṅoho ſtajeném; woni ſu ſtajeni, zo bóchu żtravuwali téch,
kiż Zwo tżiṅa, ha Kwawu dali tém, kiż pe̓kṅe ßo hoṙeẇedu. 1. Pėtr. 2, 13.

Jedén kóiżdé ṅech jo podcżiſṅené tém Wóſoknoſczam, kiż tu Mócz maja;
pżetoż wona żana Wóſoknoſcz ṅejo, kiż bó wot Boha ṅebówa; kotreż
Wóſoknoſcze na <pb n="542"/>Zeṁi wobſteja, te ſu wot Boha poſtajene.
Żtóż da tei Wóſoknoſczi ßo pżecżiwi, tón ßo pżecżiwi tomu wot Boha
wuſtajenomu Rjadei; ha kiż tak ßo pżecżiẇa, cżi ßo ßaméch do Zatamaṅa
cżanu. Téch Pre̓dkſtejicżeṙow ßo bojecż nimaja cżi, kiż Dobro tżiṅa, hale
cżi, kiż Zwo tżiṅa. Czeiſch teje Wóſoknoſcze ßo ṅebojecż? Tżiṅ Dobro, ha
té zmėjeſch wot ṅeje Kwawu. Tón Prėdkſtejicżer jo jedén Swużownik habé
Zaſtoinik Boha toho Kṅeza — tebi k Dobrocże, k Zakitei, k Pomoczé. Séli
pak ne̓żto Zwo zworaw, bói ßo —; pżetoż wón ßo podarmo z Ṁetżom ṅenoſé,
hale wón jo tón Swużownik t. r. Zaſtoinik bożi k zprawnomu
Wot-żtravuwaṅu toho kiż Zwo tżini. Dérbicże da, dérbicże tém
Wóſoknoſczam podcżiſṅeni bócż, nicz jenoi z Bojoſcze teje Żtravé, hale
teiż toho Swėdomja dla. Wotedawaicże da kóiżdomu, żtoż jomu ſwuſcha,
Dawk komuż Dawk, Czwo komuż Czwo, Bojoſcz komuż Bojoſcz, Tżeſcz komuż
Tżeſcz ſwuſcha. Rómſk. 13, 1 — 5.

Pacżeṙe, Modleṅa, Proſcheṅa, Dżakuwaṅa maja ßo k Behu ſwacż za
wſchitkich ṙeṅe Cżwojekow, woſobṅe za téch Kralow ha Ẇerchow, zo móli mó
jene mėrne ha cżiche Żiẇeṅo ẇeſcz wo Bohwſwużownoſczi ha Pótſcziwoſczi;
pżetoż to jo dobre ha zpodobne pżed Bohom naſchim Zbóżnikom, kotrohoż
nadna Wola jo, zo bóchu ſchiczé Cżwojekoẇe zbóżni bóli, ha k Zpóznacżu
teje We̓rnoſcze pżiſchli. 1. Timoth. 2, 1 — 4.

Druhi Pżidawk.

Kah cżi Japożtoẇe te ſwoje Żiẇeṅo zkóntżili ſu.

Téch Japożtowow jo Jėzus Kréſtus k ſwojim Swėtkam
poſtajiw;<marginalia>♣NB.♠</marginalia> Jim jo wón hoṙedaw, naipṙedé tém
Żidam, ha potém ſchitkim Ludam teje Zemje wobſwėtkoſczicż ſchitko to,
żtoż woni z ṅoho ſwóſcheli, ha wot ṅoho widżeli ſu; woſobṅe pak
wobſwėtkoſczicż to, zo wón woprawdże jo zas wot Sṁercże hoṙeſtanéw, <pb
n="543"/>zo woni joho hoṙeſtaṅenoho ze ſwojimi Wotżimi widżeli, ze
ſwojimi Rukami wobmaſuwali, jacz krótż z nim rétżeli, z nim jėdli ha
pili ſu —, ha zo wón potém pżed jich Wotżimi jo do Ṅeƀes hoṙezpėw —.
Naiważniſche, naiwėſcziſche jo te Wobſwėtzeṅo toikich Swėtkow, kiż
ſchiczé na jene ſwėtza, wo tém ſwojim Swėtzeṅu ſchiczé hacż do Sṁercże
wobſtaini zwoſtanu, pżeczé k tom podwolni — za tu Wėrnoſcz toho, żtoż
wobſwėtza —, teiż te ſwoje Żiẇeṅo ſadżicż, ha, déż na to pżiṅdże, te
Żiẇeṅo woprawdże ſadża, z Luboſczu radżi je ſadża. Taiczé Swėtſczé ſu
cżi Japożtoẇe; woni ſu te ſwoje Żiẇeṅo za Jėzuſa ſadżili, kaiż to nėt
wopómṅene budże.

174. Polazuwaṅo.

Sṁercż S. Pėtéra.

Pėtér jo wot Boha ktomu wuzwolené „na Zeṁi te Jėzuſowo Mėſto zaſtacż,
tón pṙėni Bamuż habó widomné Ẇerch teje joho Czérkẇe bócż; ha ta Wola
boża bė, zo dérbeſche Pėtér Jėzuſei, tón Zaſtoinik tomu ſwojomu Kṅezei
zporunoſcżené bócż wo tei Sṁercżi toho Kżiża. Te Kżiżuwaṅo bė Jėzus ßam
Pėtérei do Tżaſa pżipojedżew Jan. 21, 18. Ladai do 134. Pol. Str. 432.
Te Jėzuſowo Provecżeṅo wot Pėtéroweje Sṁercże ßo dopelni za ṗecż ha
tziczécżi Lėt; ta Pżileżnoſcz ktom bė talei:

Simon tónſawé Kuzwar, wot kotrohoż wo 144. Pol. pojedane jo, bė do Roma
pżiſchow; w Roṁe wón toho Kheiżora Nerona ha tón Rómſki Lud ze ſwojimi
Kuzwarſtwami ſlepeſche, ha bó jara tżeſcżené. Wón bė ſebi nėkaike Kżidwa
ztżiniw —, ha z Pomoczu toho Djabowa pżede wſchim Ludom żjawṅe w Lovcże
lėtaſche —. To widżiwſchi cżi Rómſczé Pohaṅo, jara zpodżiwani —, joho
wóſoczé kwalachu, ha za Boha wonwowachu. Pżiṅdże k tom Japożtow Pėtér,
ha tón zaſlepené Lud wobżaruiczé, tu ſwoju Wutrobu ktomu Schohomócznomu
pozbėné, zkrótkim ßo pomodli. Ha leicże, zjenémdobom tón Kuzwar Simon z
Lovta dele padże, Ruczé ha Nozé ſebi pżerazé, bó do jeṅeje Wſé ſtronu
wotṅeſené, ha hubeṅe zderné. Kheiżor Nero, kiż bė toho Kuzwaṙa Simona
jara zaṅdż mėw, nėt, déż dopojedżene krédże, zo Simon na te Pėtérowo
Pomodleṅo panéw jo, jara rozwobené porutżi Pėtéra pżijecż ha do Jaſtwa
ſadżicż.

Pėtér hiżo na ſchéſcz ha ſédémdżeſat Lėt ſtaré za tei Sṁercżu
żadoſcżeſche, ẇeſeleſche ßo, zo nėt zkoro budże doſanécż k ſwo<pb
n="544"/>jomu lubomu Kṅezei Jėzuſei do toho wėcżnoho Żiẇeṅa. Hale,
dokelż cżi Kżeſczieṅo joho jara proſchachu, zo bó wón k jich Tróżtei te
ſwoje Żiẇeṅo ſebi hiżcże wuhajiw, ha woni joho hiżcże nėkotré Tżas
wobdżerżecż móli, da ßo naproſécż, ha wo jenei Noczé ṁeltżo woteṅdże.
Hacż pak wón k Rotam toho Mėſta pżiṅdże, mėjeſche taikelei Widżeṅo: Wón
widżeſche ſebi napżecżo pżiṅcż Jėzuſa tak roſchwikanoho, kaikohoż joho
nėdé Pilatus tém Żidam prėdkpżiẇed bė —, ha zaſtrożené ṙekné: Kṅeże,
dżeha tola té dżoiſch? Jėzus jomu wotmoji: Ja du do Roma, tam ßo druhi
krótż kżiżuwacż dacż —. Ha te Widżeṅo ßo zubi. Nėt Pėtér zpózna tu Wolu
bożu, zo cżėkacż ṅedérbi, hale zo Jėzus Kréſtus cze wo nim, kiż wón te
joho Mėſto zaſtupi, w Roṁe kżiżuwané bócż. Ha wón ßo zas wrócżi. Wo
témlei Tżaſu jo Pėtér piſaw tón ſwói druhi Liſt na wſchich Wėriwéch, ha
jo ſchitkich hiżcże jón ponapominaw, zo bóchu wo tei ſẇatei Wėṙe ha
Bohwſwużownoſczi wobſtaini zwoſtali. Do toholei Liſta wón teiż ſtaji
telei Swowa: Ja we̓m, zo ja tu Hėtku mojoho Cże̓wa wo krótkim wotpowożicż
zme̓ju, kaiż mi tón naſch Kṅez Jėzus Kréſtus to wopojedżew jo. 2. Petr.
1, 14.

Zkoro potém bó Pėtér pżijaté, ha krucże ſadżené. Ha Kheiżor Nero porutżi
Pėtéra, kiż teiż wo Jaſtẇe ṅepżeſtawaſche toho kżiżuwanoho Jėzuſa za
wėrnoho Boha wuznawacż, tei Sṁercżi toho Kżiża podacż. Tak bó Pėtér
naipṙedé roſchwikané, kaiż Waſchṅo be̓ kóiżdoho k tomu Kżiżuwaṅu
zaſudżenoho pṙedé toho Kżiżuwaṅa roſchwikacż, zo bó te Cżėwo z Kṙeju
wobėiżawo, ha tak ta Nahota, mėſto Draſté z tej ßédṅenej Kṙeju, pżikréta
bówa; potém bó wonẇedżené na tu Vatikanſku Horu, ha tam bó kżiżuwané.

Wo ſwojim Duchu ßo Pėtér zraduwaſche, tak ſwojomu Miżtérei Jėzuſei
zporunoſcżené bócż, ha dowėṙeſche ßo k Bohu, zo tulei jara cżeżku Matru
tola z bożej Pomoczu wutracż budże. Wón pak ſebi wot téch Kżiżuwaṙow
wuproſé, zo bó na tón Kżiż poiſchené ha pżibité bow z Wowu dele, ha z
Nohomai hoṙe —; dokelż wón ßam ßo za ṅedoſtoinoho dżerżeſche na tém
Kżiżu runiſch tak wiſacż, kaiż Jėzus Kréſtus wiſaw jo —, ha to jomu wo
tei Matṙe tu Wutrobu wokżeẇeſche, zo móżeſche tak, tei ſwojei Wotżi
wotewriwſchi, ruṅe hoṙe ladacż do Ṅeƀes, dżeiż nėt ta joho Duſcha
pżelecżecż mėjeſche.

Potém hacż Pėtér na tém Kżiżu wumṙew bė, ſu Kżeſczieṅo te joho Cżėwo tam
poṙebali, ha na tón joho Hrów jenu ſnadnu Czérkwicżku habé Khapawku
ztwarili, kotraż pak potém wot téch Poha<pb n="545"/>now zpowalana jo.
Po Tżaſu jo tón prėṅi kżeſczianſki Kheiżor Konſtantin na tónſamé Blak
jenu wilku woſobnu Czérkei natwaricż daw; talei Czérkei hacż do
dżentziſchoho Dṅa ſteji; wona pak jo ƀez tém Tżaſom dlėje ha bóle
wutwarjana ha wudébjana bówa, tak, zo nėt wo tei Hordoznoſczi ha
Rjanoſczi na Swėcże żaneje ſwojoho Ruṅecża nima. Wo teilei Czérkwi te
CŻėwo habé te Koſcże S. Pėtéra pod wilkim Wowtaṙom zakhowane leiża.

S. Pėtér jo tedém, hacż joho Jėzus k ſebi powowaw jo, hiżo wożeṅté bów,
ha jenu Dżówcżicżku mėw. Jėzuſei k Luboſczi pak jo wón, kaiż ſchitko
druhe, tak teiż tu ſwoju Żonu ha tu ſwoju Dżówcżicżku wopużcżiw, jo
woboi tomu ṅebeſkomu Nanei k zaſtaraṅu porutżiw; ha wonei ſtei teiż tak
zpokojom bówoi. Ta Dżówka jo pṙedé ṅoho Kṅeżna wumṙewa. Teiż ta joho
nėdawſcha Mandżelſka jo pṙedé ṅoho z toholei Swėta do Ṅeƀes pżeſchwa,
déż teje ſẇateje Wėré dla moṙena jo. Zbożoho Zeſchikuwaṅa jo ßo dóſchwo,
zo ruṅe tedém, hacż bó wona k tei Sṁercżi ẇedżena, Pėtér k tomu pżiſchow
jo, ha jara zẇeſelené na tém, zo wona nėt domoi dżo, wot nazdala na ṅu
zawowaw: Zpominai na toho Kṅeza, porutżei ßo Bohu, zo bó tón ſṁertné Raz
wutrobṅe wudżerżawa. ♣Refert Clemens Alexandrin. l. 7. Stromatum.♠

Sṁercż S. Pawowa.

Pawow, pṙedé Saul ṁenuwané, ṅejo z toho Rjada téchſaméch Wutżownikow,
kiż z Jėzuſom wokokhodżili, ha tu bożu Wutżbu z joho Horta ſwóſcheli ſu,
hai ſnadṅe wón Jėzuſa wo tém joho ſṁertném Cżėle żeni woladaw ṅejo. Wón
hiżcże te prėṅe Lėto po Kréſtuſowém Do-Ṅeƀes-Zpėcżu Jėzuſa
leſtéruwaſche, ha téch do Jėzuſa Wėriwéch pżeſczėhaſche żtoż móżeſche.
Hale Jėzus Kréſtus ßam ßo jomu z Ṅebja dele wopokaza, ta Nada boża jomu
tón Rozom k Zpóznacżu téch bóizkich Wėczow tak roſwėtli, ha tu joho
Wutrobu tak pżewobrocżi, zo wón z toho naihórſchoho Napżecżnika z
jenémdobom bó tón nainuterniſchi Wutżer teje kżeſczianſkeje Wėré. Ladai
do 146. Pol. Str. 464.

Tohodla ſu cżi dwanacżo Japożtoẇe radżi lubje Pawowa do toho ſwojoho
Japożtowſkoho Rjada pżiwzali hako toho tzinatoho wot Jėzuſa ſamoho
woſebe wuzwolenoho Japożtowa, kiż potém wo tei Jėzuſowei Winczé naijacz
dżėwaw jo, ha z bożej Pomoczu teiż naijacz nadżėwaw, t. r. naijaczé
Krajow pżekhodżiw, ha naijaczé Pohanow k tei Wėṙe do Jėzuſa doẇed. 2.
Pėtr. 3, 15. Pėtér ßam Pawowa ṁenuwaſche toho ſwojoho nailubſchoho
Bratra; ha cżi ſtari kż, Wótſczoẇe Pawowa ṁenuẇu toho Po<pb
n="546"/>mócznika, tu Prawu-Ruku Pėtéra. Tohodla teiż hacż bo
dżentziſchoho Dṅa wo czérkwinſkich Próſtwach Pawow ſchitkim druhim
Japożtowam ßo do Prėdka ſtaja, jenoi Pėtérei nicz, dokelż Pėtér bė ha
zwoſta tón wot Jėzuſa ſamoho poſtajené Ẇerch ha Naiwóſchi-Paſtér
ſchitkichṙeṅe; tola pak zmolom za Pėtérom ßo ſtaja Pawow, hako Pėtércwé
nairódniſchi Pomócznik, ta joho Prawa-Ruka.

Tedém hacż Pėtér w Roṁe bó do Jaſtwa ſadżené, bó teiż Pawow z Pėtérom
ſobuſadżené. Tón ſtaré ſẇaté czérkwinſki Wutżer Biſkop Chryſoſt piſa, zo
Pawow jenu wot téch Pżilėharkow toho Kheiżora Nerona ktei kżeſczianſkei
Wėṙe doẇed jo; ha zo, déż taſama potém dale ṅejo czéwa tei Wólnoſczi
toho Kheiżora ßo podawacż, habén tohodla tón Kheiżor Pawowa jo pżijecż
ha ſadżicż daw.

Pawow ẇedżiwſchi, zo k tei Sṁercżi zaſudżené budże, wo ſwojim Duchu ßo
zraduwaſche, ha tomu ſwojomu lubomu Wutżownikei Timothejei piſaſche
telei Swowa: Ja żno ſém na tém, zwopruwané bócż, tón Tżas mojoho
Rozẇazaṅa jo ßo zpżibliżiw —; jedén dobré Żtrét ſém ja żtrétuwaw, tón
wuſtajené Pucż ſém dobe̓iżaw, Swe̓ru ſém dżerżaw —, ha ne̓t dale — jo mi
wobkhowana ta Króna teje Zprawnoſcze, kotruż tón Kṅez tón zprawné Sudnik
mi wo témſamém Dṅu dacż budże. 2 Timoth. 4, 6.

Dokelż Pawow te Prawo jenoho Rómſkoho Birgaṙa mėjeſche, ha po
tedémſchich Wuſtajeṅach żadén Rómſki Birgar ṅeſmėſche kżiżuwané bócż, bó
wón zaſudżené tu Wowu rubanu krédnécż, żtoż pżed tém Swėtom jena
tżeſniſcha Sṁercż rėkaſche; woprawdże pak tola na Pėtéra ẇetża Tżeſcz ßo
dóṅdże, zo bó Jėzuſei bóle zporunoſcżené.

Pawow jo moṙené teſamo Lėto ha tónſamé Dżeṅ hako Pėtér, tola pak na
jeném druhim Blaku, pżed témi tak ṁenuwanémi Oſtienſkimi Rotami. Wón z
wilkej Wutrobnoſczu tu ſwoju Wowu k wotrubaṅu poda —; ha nédém hacż tón
Dracż ju wotrazé, mėſto Kṙeje Mlóko habó bėwa Kṙei ßo wonwaleſche; z
taikoho Dżiwa bó tón Dracż ha ſchelaczé Druzé zpohnucżi, zo k tei
kżeſczianſkei Wėṙe pżiſtupichu. Tak piſaja nėkotzi czérkwinſczé
Wótſczoẇe; druzé hiżcże pżiſtaja: zo jo ta wotrażena Wowa tzi krótż wot
Zemje hoṙepozkotżiwa, tzi krótż zawowawa, Jėzus! Jėzus! Jėzus! ha zo na
to tam tzi Kużowó ze Zemje wudériwo ſu. Woprawdże tónſamé Blak hiżcże
nėt ṙeka: K tzjóm Kużowam.

<pb n="547"/>

Te Pawowo Cżėwo jo tam poṙebane bówo. Po Tżaſu jo tón prėni kżeſczianſki
Kheiżor Konſtantin na joho Hrów jenu Czérkei ſtajicż daw, kotruż potém
druzé Kheiżoroẇe pżetwaṙeli, ha tak wudébili ſu, kaikaż hiżcże nėt
ſteji.

Tón pṙedé ṁenuwané Biſkop Chryſoſt piſa, zo Pawow jo moṙené bów wo woſém
ha ſchėſczdżeſatém Lėcże ſwojeje Starobé. Żtéri ha tziczécżi Lėt jo tu
Jėzuſowu Wutżbu po Swėcże roſeṁeṅaw; potaikim jo wo ſwojim Pżewobrocżeṅu
żtéri ha tziczécżi Lėt ſtaré bów. Wón jo żeni wożeṅté ṅepobów, hale jo
pżeczé tón vréiné kṅeżṅaczé Żtant dżerżaw.

175. Polazuwaṅo.

Sṁercż S. Handrija.

Japożtow Handrij, potém hacż pżez tziczécżi Lėt dowho wo ſchelakich
Krajach tu Jėzuſowu Wutżbu roſéṁeṅaw, ha ẇele tawzént Cżwojekow k tei
Wėṙe doẇed bė, na Poſletku pżiṅdże do toho Mėſta Patras wo Achaiſkim
Kraju, tam Jėzuſa prėduwaſche, ha na joho Prėduwaṅa jara ẇele Ludżi
Jėzuſei ßo podawaſche. Hale tón tam ßo hoṙedżerżaczé kheiżorſki
Zaſtoinik Egeas ze wſcheje ſwojeje Moczé na to dżėwaſche „ſchitkich wot
teje Wėré do Jėzuſa wotdżerżecż; wón teiż z Dobrém ha ze Zwóm
pozpótuwaſche téch hiżo Wėriwéch wot teje Wėré zas wotẇeſcz. Tohodla
Handrij ßam k ṅomu dżėſche, ha joho napominaſche, zo bó druhim ṅewobaraw
na tón Pucż ktei Zbóżnoſczi pżeſtupuwacż, hale radſcho ßam na tónlei
Pucż ßo zwożuwaw. Na to Egeas porutżi Handrija do Jaſtwa cżiſnécż, ha
rożeſche jomu, zo, ṅecha-li pżeſtacż wot toho kżiżuwanoho Jėzuſa
rétżecż, cze teiż joho kżiżuwacż dacż —. Nėt ßo tón Lud zbėhaſche, ha
romadu zbėiżuwaſche, ha woni bėchu na tém „Handrija na Hwawt z toho
Jaſtwa wutohrnécż. Handrij pak jich k Pokornoſczi napominaſche, ha
proſcheſche jich, prajiczé: Daicże ſchak hicż, ṅechali mi, kiż ja za tei
Sṁercżu ha Martrarſkei-Krónu jenu jara wilku Żadoſcz mam, ṅechali mi wo
tém k Zadżėwkei bócż.

Nazaitra Egeas da Handrija pżed ßo pżiẇeſcz, ha z wilkim Rożeṅom jomu
kazaſche „Jėzuſa ßo wotṙecz —. Handrij wotmoji: Mojomu Jėzuſei ja ſwėrné
woſtanu; jacz ja joho dla wucżerpju, lubſchi jomu budu. Ha Egeas
wotſudżi, zo Handrij dérbi kżiżuwané bócż, Wón bó naipṙedé wót ſédéṁoch
Wotrocżkow <pb n="548"/>roſchwikané, ha potém na tón Kżiż — nicz pżibité
—; hale pżijazané, zo bó dlėje wo tei Matṙe zwoſtaw.

Hacż bó Handrij wonẇedżené, tón Lud romadu wowaſche: Tónlei ṅewinwaté,
pėkné, ſẇaté Cżwojek jo z Ṅeprawdu zaſudżené —. Wón ßam pak, déż tón
ſebi pżihotuwané Kżiż zawolada, potża jón luboſcziẇe ha ẇeſełe witacż,
prajiczé: Witai o dobré, rjané, kraſné Kżiżo! Za tobu ſém ja dowho
żadoſcziw —; na Kżiżu jo mói Kṅez Jėzus ṁe wumóżiw, na Kżiżu czu ja rad
wumṙecż, ha tak k mojomu Jėzuſei woteṅcż.

Handrij na tém Kżiżu dwai Dnai żiwé zwoſta, ha ṅepżeſtawaſche tón pódla
ſtejaczé Lud wutżicż, napominacż, ha tróżtuwacż. Ḃeztém ẇele Ludżi na
Egeaſa ſélṅe ſadżachu, zo bó Handrija zas ze Kżiża dele zacż daw.
Handrij ßam pak k Bohu taklei pozdéchuwaſche: Ach Kṅeże, ṅepżidai, zo
bóch ja dele zaté bów, hale dai mi na tém Kżiżu wumṙecż —; ja ſém
dóṅdżené, ha Tżas jo, zo te moje Cżėwo do Zeṁe pżiṅdże. Tak ßo jomu ſta,
wón wumṙe. Jena bohata kżeſczianſka Żónſka z Ṁenom Makſimilla jo te joho
Cżėwo dawa wubolzomicż, ha tżeſczowṅe poṙebacż.

Wone ßo za to dżerżi, zo tón Kżiż, na kotrémż jo Handrij wiſaw, tak
zrócżené bów jo, kaiż tón watżonſki Piſmik ♣X.♠ Tola pak nėkotzi ſtari
Wótſczoẇe piſaja, zo Handrij jo kżiżuwané bów no jenei Wolijowṅi, habé
na jeném taikim Żtoṁe, na kotrémż Wolijowki roſtu, ha zo na te Roſuſchki
habé towſche Hawzé toholei Żtoma jo tak kaiż na Kżiż rozcżeṅené ha
pżijazané bów.

Sṁercż S. Jakuba toho Ẇetżoho.

Tónlei Jakub jo ṁenuwané tón Wetżi, dokelż jo ßo Jėzuſei k Wutżownikei
podaw pṙedé toho druhoho Jakuba, kiż tohodla tón Meṅſchi rėka. Jakub tón
Ẇetżi Jana Brat jo ƀez témi Japożtowami tón naiprėni moṙené wot
Herodeſa, kaiż wo 150. Pol. Str. 471. hiżo pojedane jo.

Pżeſtupeṅo S. Jana

Jan ƀez témi Japożtowami tón naimótzi, jo po Kréſtuſowém Do-Ṅeƀes-Zpėcżu
hiżcże na wſche ſédémdżeſat Lėt, tém prėnim Kżeſczianam k Tróżtei ha k
Wużitkei, na Swėcże zwoſtaw, ha jo na wſchim Poſletku, wo tém Mėſcże
Evezu, blizko ſto Lėt ſtaré, te ſwoje tżaſne Żiẇeṅo wo Mėṙe dokoṅaw.

Kaiż dowho ta Macż Jėzuſowa na Zeṁi żiwa zwoſtawa jo, tak dowho dṙe Jan
do jara wotleiżanéch Krajow wotkhadżuwaw ṅejo, hale jo ßo naibóle wo
Żidowſkei hoṙedżerżaw, ha tu ſebi wot Jėzuſa wotkazanu ha porutżenu
Kṅeżnu Macż zaſtaraw. Po tém Pżeſtu<pb n="549"/>peṅu S. Marje pak jo
daloko ha ſchėroko po Swėcże khodżiw, ha tu ſẇatu Wėru roſéṁeṅaw.

Tón ſuroẇe-lózé Kheiżor Domiczian, kiż jo jara ẇele Kżeſczianow teje
ſẇateje Wėré dla zkónczuwacż daw, jo teiż pozpótaw Jana moricż; hale Bóh
ṅejo dopużcżiw, zo bó to dokoṅaw. Wón jo daw w Roṁe Jana do jenoho z
warjaczém Wolijom napelṅenoho Kotowa cżiſnécż —, hale z bożeje Moczé jo
Jan ṅenaraṅené zwoſtaw. Tak Jėzus Kréſtus na témlei ſwojim Wutżowniku
wopokaza, zo bó teiż ſchitkich druhich pżed tei Sṁercżu wobrucż mów,
débó hewak czéw.

Tón tak zpodżiwṅe pżi Żiẇeṅu zdżerżané Jan bó potém wot Kheiżora
Domicziana zapóſuwané na tu Inzulu Patmos, ha tam jo wón widżaw teſame
Pótaine-Wozjeẇeṅa, kiż te poſleṅe Knije teje Biblije ſu. Po tei Sṁercżi
Domicziana jo Jan zas pżiſchow do Eveza. Déż wón ze Starobé cżumpaté ha
ṅemóczné — ßam jacz khodżicż ṅemóżeſche, cżi joho Wutżownikoẇe joho na
ſwojich Rukach do teje Zromadżizné k bożim Swużbam noſchachu, ha wón,
dokelż ẇele ha dowho rétżecż ṅemóżeſche, pżeczé wo kóiżdei Zromadżizṅe
wrócżeſche telei Swowa: Moje lubo Dże̓cżi, lubuicże ßo ƀeſobu. To ßo tém
joho Wutżownikam potżinaſche woſtudżecż, ha woni ṙeknéchu: Miżtéṙe,
pżetżo da té pżeczé jene ha toſamo rétżiſch? Wón wotmoji: Dokelż to jo
ta Kazṅa toho Kṅeza, ha déż jenoi to ßo dżerżi, jo doſcz.

Zo Jan toholei Żiẇeṅa ſété bów, ha jara za tém ṅeƀeſkim Żiẇeṅom
żadoſcziw jo, to ßo pokazuẇe z téch joho Swowow, z kotrémiż te ſwoje
Wozjeẇeṅa wobzankṅe: Apoc. 22, 20. Hai, pói Kṅeże Jėzuſo! hako bó
zdéchuwaw: Mói Jėzuſo, pżindż ſchak po mṅe, woz ṁe k ſebi.

Hiżo cżi ſtari czérkwinſczé Wótſczoẇe ſu wot toho Janowoho Wukhada z
toholei Swėta ſchelako zarétżuwali, ha piſali. Nėkotzi ſu hudawali, zo
Jan ṅejo woprawdże wumṙew, hale zo wón tak kaiż wo Moṙe hiżcże żiwé
leiżi, ha zo pṙedé toho Sudnoho-Dṅa z tém Henochom ha z tém Helijaſom
zas na Swėcże ßo wopokazuwacż budże. Druzé pak maja za to, zo dṙe jo
woprawdże wumṙew, hale wo krótkim zas wożiwiw, hoṙeſtanéw, z Cżėwom ha z
Duſchu do Ṅebes zaté, tak, kaiż S. Marja. Ha to jo jacz k wėṙeṅu —. Tak
ẇele jo wėſte, zo, déż wot téch Cżėwow ſchitkich druhich Japożtowow tuh
ha tam — Powoſtaṅki ßo khowaja ha pokazuẇu, tola żeni Nichtó z tém ßo
wondawaw ṅejo, zo bó wot toho Cżėwa S. Jana żanu Kóſku mėw.

<pb n="550"/>

Jo teiż taikelei Pojedaṅo: Jan ſebi da tón ſwói Hrówcżk pżihotawacż ha
wumurwacż; wot ſwojich Wutżownikow pżewodżané ha napów ṅeſené — ßam ßo
do toho Hrowa łehné, ha tak kaiż wuſné. Woni, kaiż wón jim pṙedé
pżikazaw bė, tón Hrów z Kaṁeṅom zapowożichu. Déż pak nazaitra zas
pżiṅdżechu do toho Hrowa ladacż, nitżo tam ṅenamakachu, déżli jenoi te
Wobletżeṅa, do kotréchż bė te joho Cżėwo zawalene bówo. ♣Nicephorus
hiſtor. l. 2. c.♠ 42.

Jan jo ṅeżeṅté Modżencz k Jėzuſei pżiſchow, ha jo po Jėzuſowém Wuradżeṅu
tu kṅeżṅaċzu Tżiſtotu hacż do Sṁercże dżerżaw. Kaiż cżi ſẇacżi
czérkwinſczé Wótſczoẇe je zpóznaja ha wuznaja, jo habén ta joho
kṅeżṅacza Tżiſtota ta Wina bówa, zo Jėzus pżede wſchimi ſwojimi
Wutżownikami Jana woſobṅe lubuwaw jo.

176. Polazuwaṅo.

Sṁercż S. Jakuba toho Ṁeṅſchoho.

Tónlei Jakub, kotrohoż Wopómṅecżo ßo ſẇecżi prėni Dżeṅ Ṁeje, jo bów
blizki Wuj Jėzuſowé po joho Macżeri, ha tak po Żidowſkim Waſchṅu
ṁenuwané Brat toho Kṅeza Jėzuſa. Snadṅe jo wón ƀez témi Japożtowami tón
nailėtniſchi bów; pżetoż ſtari czérkwinjczé Wótſczoẇe piſaja, zo jo
moṙené wo ſchėſcz ha dżeẇecżdżeſatém Lėcże ſwojeje Starobé; ta joho
Sṁercż pak jo ßo dóſchwa wo dwė ha tziczétém Lėcże po Kréſtuſowém
Do-Ṅeƀes. Zpėcżu, potaikim jo tedém, hacż jo ßo Jėzuſei k Wutżownikei
podaw, hiżo pżez ſchėſczdżeſat Lėt ſtaré bócż dérbjaw.

Déż cżi Japożtoẇe do Swėta ßo rozdżėlichu, zo bóchu tu Jėzuſowu Wutżbu
po wſchich Krojach rozpoſchuwali, jo tónlei Jakub, jedénlutki wot téch
Japożtowow, w Jėruzaleṁe za Biſkopa woſtaw. Snadṅe jo to Jėzus ßam tak
wukazaw bów, habó nédém ſu cżi Japożtoẇe ƀeſobu tak wobzankli, zo Jakub
wo Żidowſkei woſtacż dérbi, dokelż teiż cżi Żidża do toholei Jakuba jara
ẇele dżerżachu, mėjachu joho za Sẇatoho, ha wón bó wot nich ṁenuwané
„Jakub tón Zprawné. Pżetoż wot Mawoſcze hacż do Sṁercże jo wón bów ha
zwoſtaw jedén Nazarejer t. r. woſobṅe Bohu woſẇatoſcżené po tém Waſchṅu
ſtaroho Zakoṅa. Za ſwoje Żiẇeṅo wón żeni żanoho Wina, ha nitżo żtoż
wopojicż móże, piw ṅejo; Mjaſa jo ṅejėd, żeni jo ßo ṅekupaw ha
ṅeżawbuwaw, hacżruniſch tedém wo tém tżopwém Żidomſkim Kraju te Kupaṅo
ha Żawbuwaṅo za Pótrėbnoſcz ßo dżerżeſche; na ſwojim Cżėłe jo żeni
żaṅeje druheje Draſté ṅenoſéw, hacż jenoi wot rubjanoho Pwatu. <pb
n="551"/>Tola pak, déż wón tém do Jėzuſa Wėriwém boże Swużbé
dżerżeſchmėjeſche na ſwojim Tżołe pżipiṅenu jenu zwocżanu Tavélcżku,
hako tón Czeich teje biſkopſkeje Doſtoinoſcze.

Teje joho znateje Sẇatoſcze dla bó jomu dopużcżene nutzkhodżicż do
tohoſamoho ſẇatoho Biaka toho Jėrozolmſkoho Templa, dżeiż hewak Nichtó
ze żanej Nohu zaſtupicż ṅeſmėſche, déżli jenoi cżi Mėſchnikoẇe. Wón ßo
tak huſto ha dowho kletżiczé k Bohu modleſche, z tém ſwojim Tżowom teje
Zemje ßo zadótkuwaſche, zo na joho Tżołe, ha woſobṅe na joho Kolenach ta
Koża tak wokrutné ha wotẇerdné, kaiż ta Koża jenoho Kaṁela. Teiż wot
téch do Jėzuſa ṅewėriwéch Żidow bó wón ṁenuwané ta Murja, ta Zaſtawa,
tón Zkit Izraela, dokelż woni za to mėjachu, zo wón ze ſwojimi Modleṅami
jim te boże Zwarnuwaṅo wuproſé.

Ta Wina ha Pżileżnoſcz k joho Zamorduwaṅu bė talei: Wo jenei
Sẇatocżnoſczi, déż jara ẇele Żidow do Jėruzatema ßo zeſchwo bė, cżi do
Jėzuſa ṅewėriwi Varizeieṙo, dokelż ẇedżachu, zo do Jakuba ſchiczé jara
ẇele dżerża, ha te joho Swowo naijaczé pwacżi, nażtżuhani wot toho
Naiwóſchoho-Mėſchnika Anana, z Liżtżeṅom joho proſchachu, wón czéw pżede
wſchim Ludom zjaẇṅe wuprajicż „Zo tón kżiżuwané Jėzus ṅejo tón tém jich
Wótſczam ſlubené Meſias; ha zo bó wot ſchitkich widżané ha ſwóſchané
bów, doẇedżechu joho hoṙe na jenu wóſoku Murju toho Templa, zo bó z tam
ktomu delku wo tém Dwoṙe zromadżenomu Ludei tak prajiw, kaiż je woni
żadachu. Hale Jakub horku ſtejiczé z wótrém Woſom zawowa. Je̓zus Kréſtus
woprawdże wo Ṅeƀeſach ſeidżi k Prawiczé bóizkeje Majeſtoſcze, ha wón
budże wo Mrótżelach toho Ṅebja zas pżiṅcż ſchitkich ſudżicż. Na to woni
ze zaſakweje Zwóſcze joho dele ſtortżichu. Tón na wſchich Stawach
pżerażené Jakub te ſwoje poſleṅe Moczé romadu wozné, na Kolena ßo zṙeba,
ha prajeſche: Kṅeże mói Bożo, ṅeƀeſki Wotze, ja cże proſchu, wobai jim,
woni ṅeẇedża, żto tżiṅa. Hale cżi Zazwobeni potżachu Kaṁeṅe do ṅoho
ṁetacż, ha jedén wot ṅich ze Sochorom joho do Wowó praſné, ha dorazé. Te
joho Cżėwo bó tam ṅedaloko poṙebane.

Zkoro po joho Sṁercżi ßo zazbėné te Rokocżeṅo ha ta zatraſchna Wóina, wo
kotreiż tón Żidowſki Krai zapuſcżené, te Mėſto Jėruzalem ha tón Tempél
zpowalané, ſcho rozṁetane ha zahubene jo; ha cżi Żidża dżerżachu to za
jenu zjawnu Żtranu bożu, zo na tém zprawném Jakuƀe tak ßo pżerėſchili
ſu. Ḃeztém bė to ẇele jacz Żtrava, zo Jėzuſa Kréſtuſa zacżiſli bėchu.

<pb n="552"/>

Tónlei Jakub jo teiż jedén Liſt na wſchich Wėriwéch piſaw, wo kotrémż
ſchitkich k jenomu dobromu Żiẇeṅu napomina, ha ruṅewon wotrétżi, zo ta
Wėra ƀez téch Skutkow mordwa jo.

177. Polazuwaṅo.

Sṁercż téch druhich Japożtowow.

Wone ßo ṅejo Bohu lubiwo, zo wot toho Żiẇeṅa ha wot
teje<marginalia>♣NB.♠</marginalia> Sṁercże téch ſczėhuwaczéch Japożtowow
To ha Tamo bó na dróhne wopiſane ha k naſchei Wėdomoſczi wobkhowane
bówo. Wo téch na nas wobkhowanéch Piſmach téch ſtaréch kżeſczianſkich
Wótſczow jo wot toho jenoi tam ha ſém nėżto mawo zpómṅene; ha z téch jo
romadu nazbėrane tó, żtoż nėt prajene budże.

S. Domaſch jo wo téch naidalſchich raṅſchich Krajach Jėzuſa wozjeẇaw, ha
na Poſletku wo tém Mėſcże Kalamiṅe Indiſkoho Kraja teje ſẇateje Wėré dla
wot téch pohanſkich Popow z Lebjemi zakwóté bów.

S. Vilip jo wo tém Mėſcże Hierapoli Vrygiſkoho Kraja wot Pohanow teje
ſẇateje Wėré dla naipṙedé roſchwikané, potém na Kżiż poiſṅené, ha z
Kaṁeṅemi zaṁetané.

S. Batroṅ jo wo tém Mėſcże Albanopoli Arṁenſkoho Kraja jenu zatraſchṅe
boloſcziwu Matru za Jėzuſa wucżerpew. Na Porutżnoſcz toho Tėrana Aſtyaga
jo wón naipṙedé na czéwém Cżėłe roſchwikané, potém na jedén Kżiż habé
Stowp poiſṅené z Wowu dele, potém ſu jomu hizcże żiwomu tu Kożu ze
Żiwota zcżanéli, ha na wſchim Poſlecku tu Wowu wotrubali.

S. Matthej habé Motz tón nėdawſchi Czwónik, potémhacż jo wo Żidowſkei
powutżiw, ha tón prėni te ſẇate Sczeṅo wo Żidowſkei Rétżi wopiſaw, jo ßo
pużcżiw do Mórſkoho Kraja, ha tam jo ẇele Cżwojekow ktei ſẇatei Wėṙe
doẇed. Pżetoż, déż bė wón tu wumṙetu Dżówcżicżku toho Krala k Żiẇeṅu
zbudżiw, tón Kral ßam ze ſwojej Swóibu do Jėzuſa wėṙeſche, ha po joho
Pżikwadże ẇele druhich Ludżi. Hale po Tżaſu, déż tónſamé Kral wumṙew bė,
czéſche tón nowotné Kral z Ṁenom Mirtak toho ṅebo Krala Dżówku Jvigeniju
k Mandżelſkei mėcż; wona pak ṅechaſche, dokelż na Wuradżeṅo Mattheja bė
wona Bohu tón Slub toho Kṅeżniſtwa ztżiniwa. Tohodla ßo Kral Mirtak na
Mattheja roznėwa, ha da joho, hacż wón ruṅe bożu Mſchu dżerżeſche,
zakónczuwacż wo tém Mėſcże Naddaber. Jedén wot téch naiſtarſchich
kżeſczianſkich <pb n="553"/>Wutżeṙow piſa, zo Matthej tak ṙecz ſtainé
Póſt dżerżaw jo, żeni żanoho Mjaſa ṅejėd, ßamotṅe wot Korużkow,
Séṁeſchkow ha Pwodow teje Zemje nėżto mawo wużiwaw k Zdżerżeṅu toho
ſwojoho. Żiẇeṅa. ♣Clemens Alexandrin. Pædag. l. 2. c.♠ 1.

S. Séman pżiṁenuwané Zelotes t. r. tón Nutérniwé, ha Judas pżiṁenuwané
Thaddej t. r. ton Kwalbniwé, ſtai z prėṅa kóiżdé woſebe wo ſchelakich
Krajach Jėzuſa prėduwawoi, na Poſletku pak ßo romadu zeſchwoi do
Perſiſkeje wo tém Mėſcże Suanir, ha tam ſtei woboi wo jeném Dṅu teje
ſẇateje Wėré dla zkónczuwanei.

S. Matthij, na te Mėſto toho Pżeradnika Judaſcha Iżkarioté k Japożtowei
ſtajené, jo wo Syrſkich Krajach pżez tziczécżi Lėt Jėzuſa wozjeẇaw; na
Poſletku ſu joho cżi Ṅewėriwi kaṁeṅuwali, ha z jenej Sekeruiczu jomu tu
Wowu wotrazéli. Nėkotzi pak piſaja, zo jo kżiżuwané.

Sṁercż druhich Jėzuſowéch Wutżownikow.

Pódla téch dwanacżich Japożtowow jo Jėzus hiżcże dwai ha ſédémdżeſat
druhich taikich Wutżownikow mėw, kiż ſtaiṅe pżi nim zwoſtawali ſu. Wot
téchſaméch pak ſtei wo tém ſẇatém Sczeṅu jenoi dwai z Ṁenom poṁenuwanei,
Nathanael ha Kleovas. Wot Nathanaela nitżo dale k naſchei Wėdomoſczi
dóſchwo ṅeje. Nėkotzi Piſma-Rozomni hudawaja, zo to jo tón Japożtow
Batroṅ, kotréż bó potaikim dwoje Ṁeno mėcż dérbjaw. Wot Kleovaſa pak jo
te ſtare Pojedaṅo, zo jo tón ſwói Domcżk mėw wo tém Mėſtażku Emmaus, ha
tam po Tżaſu tohodla, zo ṅepżeſtawaſche Jėzuſa wuznawacż ha wozjeẇecż,
wot téch Żidow zamorduwané bów.

Wo téch Piſmach ſtaréch kżeſczianſkich Wutżeṙow pak ſu k namakaṅu hiżcże
nėkotre druhe Ṁena wot téch dwai ha ſédémdżeſacżich Wutżownikow, hako:

Jozev pżiṁenuwané Barn̄abas, wot kotrohoż S. Lukaſch wo Japożtowſkich
Stawiznach ẇele pojeda, kah jo ze S. Pawowom ſchelake Kraje
pżekhodżuwaw, potém pak wot Pawowa ßo rózno daw. Wón jo na Poſletku wo
tém Mėſcże Salamiṅe Czypriſkoho Kraja teje ſẇateje Wėré dla kaṁeṅuwané.

Jozev Barſabas, tónſamé, kotréż jo z Mathijom ſobu k tom wuzwolené, zo
bó jedén wot ṅej’ na te Judaſchowo Mėſto ſtajené bów. Déż pak tón Lós na
Mathija padże, jo Jozev Barſabas tola teiż jedén dobré Pomócznik téch
Japożtowow bów, jo tu Jėzuſowu Wutżbu pomhaw roſéṁeṅecż, ha jo tohodla
wot téch Żidow ẇele wucżerpew. Woni bėchu jomu jedénmól do joho <pb
n="554"/>Napoja Jėda dali; hale wón, déż tón Jėd wupiw bė, z bożeje
Moczé ſtrowé tżerſtwé zwoſta, ha jo w ſwojim Tżaſu wo Mėṙe wumṙew.

Ananias, kotréż jo Pawowa kcżiw, jo po Tżaſu teje ſẇateje Wėré dla
naipṙedé z Ṙeṁeṅemi pżebité, ha potém z Kaṁeṅemi zaṁetané.

Simeon, tónſamé, kotréż po tei Sṁercżi Japożtowa Jakuba toho Ṁeṅſchoho
Jėrozolmſki Biſkop bów jo. Wón bė blizki Wuj Jėzuſowé, ha jo po Tżaſu,
déż hiżo Sto ha dwaczécżi Lėt ſtaré bė, teje ſẇateje Wėré dla kżiżuwané,
ha tulei Matru z taikej Wutrobnoſczu zṅes, zo cżi Pżiladuwoṙo na tém ßo
nadżiwacż ṅemóżachu, kah taiki zeſtaṙené, woſwaƀené, tżumpaté Mużik jenu
tak ſélnu Wutrobu wopokazuẇe. Ta Nada boża joho poſélṅeſche.

Teiż Ariſtio, Mnazon, Junias, Andronik, Luczius, Manahen, Silas, rc. ſu
wo ſtaréch Piſmach ṁenuwani hako toiczé, kiż z Jėzuſom wokokhodżili ſu.
Schiczé Jėzuſowi Wutżowniczé ſu tém Japożtowam wo tém Wozjeẇeṅu toho
ſẇatoho Sczeṅa k Pomoczé bóli, ſu wot nich tu biſkopſku Sẇecżiznu
dóſtali, ſu teje ſẇateje Wėré dla jara ẇele wucżerpeli, ha na Poſtetku
zẇetżoh ſchiczé tohodla moṙeni; hacżruniſch k naſchei Wėdomoſczi dóſchwo
ṅejo, déh, dże, ha kah Tón habé Tamón zkónczuwané jo.

Wot Marka ha Lukaſcha Sczenikow.

S. Mark jo bów Wutżownik S. Jap. Pėtéra, ha, kaiż ßo praji, joho
Sotziné-Séhn. Wón jo z Pėtérom ſobu do Roma pżiſchow, ha w Roṁe jo te
ſẇate Sczeṅo wopiſaw tak, kaiż jo jomu Pėtér pojedaw. Potém jo wot
Pėtéra k Biſkopei woſẇecżené, do Egypſkeje póſuwané, ha jo wo tém Mėſcże
Alekſandrija tón prėni Biſkop bów. Na Poſletku, déż tam hiżo jara ẇele
Ludżi k tei ſẇatei Wėṙe doẇed bė, ſu joho habén tohodla cżi ṅewėriwi
Pohaṅo pżijeli, ha za Żtrék zadżerṅenoho po Haſach ha po Kaṁeṅach
ſchlepérwali tak dowho, hacż wón na wſchich Stawach rozbité ſwojoho
Ducha hoṙedaw jo. Te joho Cżėwo jo tam zaṙebane bówo; po Tżaſu pak ſu te
joho Koſcże zezbėhan, eha pżeṅeſene do toho Mėſta Veṅeczija
Italijeṅſkoho Kraja, dżeiż hiżcże nėt wo jenei jara woſobnei Czérkwi z
Tżeſczu ßo khowaja.

S. Lukaſch jo z pohanſkoho Zplahwa rodżené, ha jo jedén wutżené Lėkar
habé Dochtér bów. Wón jo ßo S. Japożtowei Pawowei k Wutżownikei podaw,
jo z Pawowom ẇele Lėt po Swėcże khodżiw, ha wo tém Roſéwaṅu teje
Jėzuſoẇeje Wutżbé joho dobré Pomócznik bów. Te ſẇate Sczeṅo jo Lukaſch
tak wo<pb n="555"/>piſaw, kaiż jomu pojedali ſu cżiſami, kiż ſu z
Jėzuſom wokokhodżili bóli. Żtoż pak wón wo Japożtowſkich Stawiznach
piſa, woſobṅe wot Pawowa, to jo wón ẇetżi Tjel ßam z Wotżomai widżaw. Po
Pawowei Sṁercżi jo wón hiżcże zas ſchelake Kraje pżekhodżuwaw, tu
Jėzuſowu Wutżbu dale roſéṁeṅaw, tejeſaṁeje dla ẇele wucżerpew, ha tak z
Prawdu Martrar ṁenuwané, hacżruniſch tṙebai ṅejo dokónczuwané, hale pżez
woſémdżeſat Lėt ſtaré ze Starobé wumṙew, ha tu kṅeżṅaczu Tżiſtotu hacż
do Sṁercże wobdżerżaw. Jo pak tola wo nėkotréch ſtaréch Wopiſmach teiż
to zpómṅene, zo S. Lukaſch mėſto Kżiża na jedén Żtom poiſṅené, ha tak
moṙené bów jo.

Wot S. Lukaſcha ßo teiż pojeda, zo jo wón jedén wuſchikné Moleṙ bów; ha
hiżcże nėt w Roṁe nėkotre Sẇecżata habé Woznaṁeṅeṅa teje naizbóżniſcheje
Kṅeżné Macżeṙe Marje ßo khowaja, wot kotréchż rėka, zo je S. Lukaſch ze
ſwojej Ruku moluwaw jo. Ṅech pak jo z témi Sẇecżatami kaiż cze, dokelż
S. Lukaſch wot Jėzuſowoho Podjecża, Naroda, Wopruwaṅa, ha wot teje joho
dżėcżaczeje Starobé To ha Tamo wo ſwojim Sczeṅu na dróbne wopiſaw jo,
budże deṙe k wėṙeṅu, zo wón S. Marju widżaw, z ṅeju rétżaw, ha z jeje
Horta ſcho to dopojedżene krédnéw jo.

Tzecżi Pżidawk.

Ne̓żto mawo wot téch Sẇatéch, kiż wo téch Lytanijach teje ſẇ. Rómſkeje
khatólſkeje Czérkẇe woſebe z Ṁenom poṁenuwani ſu.

178. Polazuwaṅo.

Martraṙo.

S. Scżepan jo tón prėni Kréſtuſowé Martrar, wot kotrohoż hiżo wo 143.
Pol. prajene jo.

S. Wawṙencz jo bów jedén Diakon, t. r. ſẇecżené cżérkwinſti Swużownik,
kiż jo tomu ſẇatomu Bamużei Sikſtuſei k Wowtarei ſwużiw, tomu Ludei te
ſẇate Wopraẇeṅo wudżėlaw, ha te czérkwinſke Pokwadé khowaw. Wón jo na
Porutżnoſcz Kheiżora Valeriana w Roṁe naipṙedé jacz krótż roſchwikané ha
pżebité, potém na jedén Różeṅ powożené, na Wulo ſtajené, ha żiwé <pb
n="556"/>pomólcżku ṗetżené; jo pak tola wo teilei Matṙe wot Boha tak
zpodżiwṅe wokżewjané, zo jo żanoho Zuka teje Żawoſcże wot ſo ṅedaw. w
Lėtu toho Kṅeza 261.

S. Vinczencz teiż jedén Diakon, jo wo tém Mėſcże Valenczija Żpanſkoho
Kraja na Porutżnoſcz toho kheiżorſkoho Zaſtoinika Dacziana roſchwikané,
rozbité, na wſchich Stawach rozcżeṅené, kawané, żcżipané, roztorhané, ze
żeliwém Zelezwom wopalané, po Cżrópach walané, ha z druhimi zatraſchnémi
Matrami k Sṁercżi domatruwané w Lėtu 303.

S. Fabian jo bów Rómſki Biſkop habé Bamuż, ha jo teje ſw. Wėré dla na
Porutżnoſcz Kheiżora Deczija moṙené w L. 253.

S. Voſczian jo bów Wojerſki-Wóſchi pola Kheiżora Dioklecziana, kotréż
joho z prėṅa ze Zkicżeṅom ſchelakich Dobrotow k Wotſtupeṅu wot teje ſw.
Wėré wabiw jo; déż pak Voſczian ßo nawabicż ṅeda, jo porutżiw joho k
jenomu ſtaromu Żtomoi pżijazacż, ha z Kwókami zatzėlecż. Tam bó wón teiż
za Mordwoho woſtajené. Hale wón zas k ſebi pżiṅdże; ha déż joho potém
tón Kheiżor zas żiwoho wolada, porutżi joho pżed ſwojimai Wotżomai z
Kijemi dobicż. w L. 288.

SS. Jan ha Paul ſtei Bratrai bówoi, wobói wo wóſokei Swużƀe pola teje
kheiżorſkeje Prénczeſiné Kónſtanczije, wot kotṙejeż teiż ẇele Bohaczſtwa
herbuwawoi, hale ſcho do Khudéch rozdżėliwoi ſtai. Potém Kheiżor Julian,
kotréż wot Mawoſcze po kżeſczianſkim hoṙecżeṅené, po Tżaſu wot teje ſẇ.
Wėré wotpanéw, ha téch Kżeſczianow jara pżeſczėhaw jo, tejlei dwej
Bratrow do ſwojoho Dwora k ſebi waƀeſche; hale wonei tu ſẇatu Wėru jacz
ſebi ważeſchtai, déżli tu Nadu toho bohazabótoho Kheiżora. Tak tón
Kheiżor porutżi jej pżijecż; ha dokelż ṅechaſchtai po joho Woli teje
Wėré zaprėcż, ha toho Pżiboha Jupitera tżeſczicż, bó wobimai Wowa
wotrubana, w L. 362.

SS. Koſmas ha Damian ſtei Bratrai bówoi, wobói wutżenei Dochtérai, ha
ſtei wo tém Mėſcże Egeja Cziliczſkoho Kraja na Porutżnoſcz toho
kheiżorſkoho Zaſtoinika Lyzija po ſchelakich Matrach z Ṁetżom
dokónczuwanei w L. 285. K tżeſcziwom Wopómṅecżu tejlei dwej Martraṙow jo
w Roṁe jena Czérkei żtwaṙena.

SS. Gervaſius ha Protaſius ſtei teiż Bratrai bówoi, ha tón jej’ Nan
Vitalis jo hiżo teiż teje ſẇateje Wėré dla moṙené bów. Déż wonei teje
ſẇateje Wėré pużcżicż ṅechaſchtai, bó Gervaſius z Kijemi zabité,
Protaſius pak z Ṁetżom dokónczuwané na Porutżnoſcz toho kheiżorſkoho
Wóſchoho Aſtazija wo tém Mėſcże Milano Italijeṅſkoho Kraja w L. 171.
Jedén Kżeſczian z Menom <pb n="557"/>Vilip jo tei jej Cżėẇe ṁeltżo
wotṅes, ha wo jeném kaṁeṅtém Kachcżu w ſwojim Doṁe zaṙebaw. Za dwē Scżē
ha ſchēſnacże Lėt, w Lėtu 387., hacż S. Ambros wo témſamém Mėſcże Biſkop
bė, jo wón z bożoho Wozjeẇeṅa teilei ſẇatei Cżėẇe namakaw, ha do Czérkẇe
pżeṅeſcz daw; wonei bėſchtai wobei hiżcże vréſchnei, ha z Kṙeju
pokṙeṗenei, hako bóſchtai haklei nėt ruṅe moṙenei bówoi. Ha tedém jo
jedén Słepé ze Zadótkṅeńa toho jej’ Kachcża na Mėſcże pżede wſchim Ludom
te Widżeṅo dóſtaw.

Biſkopoẇe ha Wutżeṙo.

S. Sylveſter jo hako Mėſchnik Rómſkeje Woſadé ẇele Stŕacha ha Pżeſczėhow
wuſtaw, potém pak, toho ſwojoho ṅewoblakuwanoho Żiẇeṅa dla k Bamużei
wuzwolené, te Zpodobaṅo mėw, zo ta ſẇata Czérkei dobroho Mėra
wużiwaſche, dokelż ruṅe tedém Kheiżor Kónſtantin k tei kżeſczianſkei
Wėṙe ßo wuznaw bė, ha po Żadoſczi Sylveſtra tém Kżeſczianam ze ſwojich
Nowożkow Czérkẇe twaricż dawaſche. Sylveſter jo pżez dwaczécżi Lėt Bamuż
bów, jara dobrocżiwé ha darné k tém Khudém. Jo wumṙew w L. 335.

S. Gregor, na ſerbſki Rehor ha teiż Ṙela, jo zprėṅa bów jedén klożtérſki
Mich z toho Rjada S. Benedikta; po Tżaſu pak wot Bamuża Pelagija do
wóſokeje Swużbé ſtajené, ha po joho Sṁercżi pżecżiwo ſwojei Woli za
Bamuża wuzwolené. Wón jo bów jara miwoſcziwé ha darné k tém Khudém, jara
ródné ha wuſchikné wo Prėduwaṅu ha Piſaṅu bożoho Swowa, jo teiż te
czérkwinſke Khėrluſche do lėpſchoho Woſa zeſtajecż, ha te Dżėcżi wot
Mawoſcze k Zpėwaṅu bożeje Kwawé pżiwutżecż daw. Te Bamżowſtwo jo pżez
tzinacże Lėt hacż nanaiduſchniſcho zaſtaw, ha téch jara wilkich dobréch
Skutkow dla, kotreż wón wuſkutkuwaw jo, budże hacż do dżentziſchoho Dṅa
ṁenuwané Gregor tón Wilki. Jo wumṙew w L. 604.

S. Ambroſius z wóſokoho Żtoma rodżené, bė jedén wóſoki kheiżorſki
Zaſtoinik. Wón pżiṅdże do toho Mėſta Milano ruṅe tedém, hacż tam wo
Wuzwoleṅu jenoho nowoho Biſkopa wilka Ṅepżezjenoſcz bė. Nahle w Czérkwi
jedén Hóltżecz zawowa: Ṅech ſchak jo Ambroſius naſch Biſkop! Ha nédém
ſchiczé z jenoho wót Ambroſija żadachu, zo czéw jich Biſkop bócż. Wón ßo
powobara, potém pak da ßo naproſécż, dóſta ſchitke Sẇecżizné, bó za
Biſkopa ſtajené. Wón jo te Biſkopſtwo pżez dwē ha dwaczécżi Lėt jara
duſchṅe zaſtaw, bė jaro dobrocżiwé Kṅez, ródné ha wuſchikné wo Prėduwaṅu
ha Piſaṅu bożoho Swowa. Pżed Sṁer<pb n="558"/>cżu ṙekné wón te Swowa: Ja
ßo ṅebóju wumṙecż, dokelż mó dże̓ mamó na Bohu jenoho dobroho Kṅeza. Jo
wumṙew w L. 397. ſwojeje Starobé wo 64.

S. Auguſtin, po ſerbſkim Hawżtén, jo ßo wo Modoſcżi ṅepėkṅe hoṙepoẇed,
hale tziczécżi Lėt ſtaré jo na te Prėduwaṅa toho pṙedé wopómṅenoho
Ambroſija z bożeje Nadé ßo pżewobrocżiw, ha hacż do Sṁercże wėrné
Pokutnik zwoſtaw. Wón jo do duchownſkoho Żtanta hoṙezaté, po Tżaſu
Biſkop bów wo tém Mėſcże Hypon Afrikanſkoho Kraja, jedén jara wuſchikné
Wukwaduwar bożoho Swowa, ṁenuwané tón Hammor téch Kheczarſtwow, dokelż
ze ſwojimi Piſmami téch budnéch Wutżeṙow czéle pżepokazaw, ha jim tu
Hubu zatékaw jo. Te joho Piſma ſu wo tei ſẇatei Czérkwi wėcżṅe jara
ważene bówo. Jo wumṙew w L. 430. ſwojeje Starobé wo 76., ſwojoho
Biſkopſtwa wo 36. Lėcże.

S. Hieronymus ṁenuwané tón naiw̓etżi Wutżeṙ teje Czérkẇe, dokelż wo
Wėdomoſczi druhich pżetṙechi, jo wot Mawoſcze w Piſṁe leiżaw, teiż
daloke Pucże tżiniw wopótacż téch tedém wuwowanéch
Sẇatoho-Piſma-Rozomnéch, ze Żadoſcze wot nich nėżto dobre pżiwuknécż.
Nėkotre Lėta jo wón wo Puſcziṅe ƀez Putnikami ßo hoṙedżerżaw, zo bó
dowuknéw tu prawu Bohwſwużownoſcz, kotraż wo tém wobſteji, zo jedén ßo
ßamoho t. r. ſchitke ſwoje ṅeprawo Nakhilnoſcze ſtaiṅe pżedobówa. Potém,
hiżo k Mėſchnikei woſẇecżené, jo w Roṁe tzi Lėta pżebów pola Bamuża
Damaza, hako joho duchowné Radnik ha dobré Pomócznik. Na Poſletku jo
zwoſtawaw w Bethleheṁe wo témſamém Klóżtéṙe, kiż ztwaṙené bė tam, dżeiż
Jėzus narodżené jo. Wón jo te Piſma ſtaroho Zakoṅa z teje ſtaṙeje
żidowſkeje Rétże do watżonſkeje Rétże pżewożiw, teſamo teiż jara duſchṅe
wukwaduwaw, ha jo pżi tém ſwojim ſtainém Poſcżeṅu, Lazuwaṅu, ha Piſaṅu
tola jenu jara wóſoku Starobu doſanéw, ha woko dżeẇecżdżeſat Lėt ſtaré
zbóżṅe wumṙew. w L. 420.

S. Mėrtżin jo wo Modoſczi Wojak pobów, potém pak do duchownſkoho Żtanta
ſtupiw, ha jo Biſkop bów wo tém Mėſcże Turon Vranczoſkoho Kraja. Ḃez
joho Pótſcziwoſczami naibóle do Wotżow padaſche ta joho zpodżiwna
Pokornoſcz ba zelezna Sczerpnoſcz. Z bożeje Nadé jo wón tzjóch Mordwéch
k Żiẇeṅu z budżiw; ßam pak jo k ienomu lėpſchomu Żiẇeṅu pżeſchow w L.
402. ſwojeje Starobé wo 86.

S. Mikwawſch jo bów Biſkop wo tém Mėſcże Myra Lycziſkoho Kraja. Hacż wón
hiżcże cżėſchne Dżėcżo bė, wopokazuwa<pb n="559"/>ſche ßo ta joho
pżichodna Sẇatoſcz z toho zpodżiwnoho Czeicha, zo Sṙedu ha Pjatk żeni
hacż do Ẇetżora nitżo k ſebi ṅebȯṙeſche, kotréż Póſt potém teiż
Wotroſcżené wėcżṅe dżerżaw jo. Déż wón hiżo Biſkop bė, jo zprėṅa teje
ſẇ. Wėré dla ẇele pocżerpew, ha na Porutżnoſcz Kheiżora Dioklecziana do
Jaſtwa cżiſṅené bów; potém pak jo wot Kheiżora Konſtantina wumóżené, ha
zas do ſwojoho Biſkopſtwa póſuwané. Khudém, Wudowam, ha Sérotam wón ẇele
Dobrotow tżiṅeſche, hale, dokelż cżwojetżeje Tżeſcże ha Dżaka
ṅeladaſche, naibóle zkradżu, ṁeltżo jim Daré podcżiſuwaſche; ha z toho
pżiṅdże te Waſchṅo, zo na tón Dżeṅ toho joho lėtṅoho Wopómṅecża Daré ßo
dawaja, ha ßo praji: To jo S. Mikwawſch wobradżiw. Wón jo wumṙew w L.
325.

Miſcha habé Putniczé.

S. Antón jo wot woſobnéch bohatéch Starſchich rodżené. Schėſnacże Lėt
ſtaré, déż w Czérkwi ſwóſcheſche lazuwacż te Swowa, kotreż nėdé Jėzus
kjenomu Modżenczei prajiw jo Math. 19. „Czeiſch-li dozpowné bócż, dżi,
ropżedai ſcho żtoż maſch, ha rozdawai je do Khudéch, ha zme̓jeſch Pokwad
wo Ṅeƀeſach, te czéwo ſwoje Herbſtwo do Khudéch rozdżėli, ha woteṅdże do
Puſcziné. Wo tei Puſcziṅe jo ze ſtainém Poſcżeṅom ha Modleṅom Bohu
ſwużiw na wſche dżeẇecż ha woſémdżeſat Lėt. Te Pacżeṙe pak ßo jomu noczé
nailėṗe zpėwachu. Nėkotru zakraſṅenu Nócz jo wón wo Modleṅu wudżerżaw,
ha zdaſche ßo jomu ta Nócz jara krótka bócż. Déż wón nėdé ẇetżor pżi
Tżmicżczé ßo modlicż potża, ha tu czéwu Nócz ƀez Wopżeſtacża ßo
modleſche hacż do Ranja, nédém hacż te zkhadżacze Swónczo zmėrkuwa,
pużcżi wón telei Swowa: O té ztwoṙene Swónczo, pżetżo mi zazkhileſch te
Swėtwo toho ẇele kraſniſchoho ṅeztwoṙenoho Swóncza? Wilke Cżródé
Putnikow k ṅomu ßo zkhadżuwachu, wot ṅoho tu Bohwſwużownoſcz wuknécż.
Wón jo wumṙew Sto ha ṗecż Lėt ſtaré w L. 358.

♣NB.♠ Jedén ſẇaté Mich z toho Rjada S. Francżiſkuſa jo teiż Antón rėkaw,
kiż w L. 1231. wo tém Mėſcże Padua wumṙew jo, ha tohodla pżiṁenuwané tón
Paduanſki.

S. Benedikt wot zemjanſkich Starſchich rodżené jo Modżeṅcżk ṁeltżo do
Puſcziné woteṅſchow; po Tżaſu pak, déż jich ẇele bė, kiż wot ṅoho tu
Bohuſwużownoſcz czéchu ßo wutżicż dacż, jo ſchelake Klóżtéré ztwariw,
tém ſwojim Wutżownikam dobre Wukazaṅa romadu zpiſaw, ha tak hoṙezẇed
jedén duchownſki Rjad téch Michow, <pb n="560"/>kiż po nim rėkaja
Benediktinaṙo. Wėſcżi lózi Cżwojekoẇe bėchu nėdé do joho Napicża Jėda
namėſcheli; wón, to ṅewėdżiwſchi, déż ßo napicż czéſche, po ſwojim
Waſchṅu na tón Napói ſẇaté Kżiż ztżini; ha lei, te Sudowcżko na Kruchi
rozlecża. Wón jo ze Swėta wuſchow w L. 541. ſwojeje Starobé wo 65.

S. Bernard ze zemjanſkoho Żtoma rodżené, jo hako doroſcżené Modżencz
woteṅſchow do téch Michow Cżiſterſkoho Rjada; ha teje ſwojeje Mudroſcze
ha Sẇatoſcze dla hiżo wo ſchėſcz ha dwaczétém Lėcże ſwojeje Starobé wo
tém Klóżtéṙe Klarwall Vranczoſkoho Kraja za Pṙelatu ha duchownoho
Wótſcza ſtajené. Wón bė do bóizkich Wėczow tak zalubuwané ha zpodmuṙené,
zo tżaſto wot ſchoho toho, żtoż pżed joho Wotżomai ßo ſtawaſche, nitżo
ṅeẇedżeſche —. Wón bė zpodżiwṅe pokorné ha dobrocżiwé; żtoż z Hortom
wutżeſche, żtoż piſaſche, to bė luta Luboſcz ha Swódkoſcz, ha tohodla jo
ṁenuwané tón Ṁedowé-Wutżer. Schelake Biſkopſtwa bóchu jomu podawane,
hale z Poniżnoſcze ṅechaſche wón Biſkop bócż. Bomżoẇe, ha teiż ſwėtni
Ẇerchoẇe mėjachu joho tak zaṅdż, zo, déż ƀez nimi Ṅepżezjenoſcz ha Zwada
ßo zazbėnéwa bė, Joho k ſwojomu Sudnikei ha Wuhednatei żadachu, ha tomu
joho Wuprajeṅu z dobṙeje Wole ßo podcżiſuwachu. Z bożeje Nadé jo wón
jara ẇele Dżiwow wuſkutkuwaw. Z toholei Swėta jo wuſtupiw w L. 1153.
ſwojeje Starobé wo 63.

S. Dominik Hoṙeẇedżicżeṙ téch Michow, kiż po nim Dominikanaṙo rėkaja, jo
wo Żpanſkei ze zemjanſkoho Zplahwa naroddżené. Wón jara lubuwaſche tu
kṅeżṅaczu Tżiſtotu, kotruż teiż ßam na ſebi hacż do Hrowa ṅezraṅenu
zdżerżaw jo; bė jedén jara nuterniwé Prėdar bożoho Swowa, ha Zakitar
teje ſtaṙeje khatólſkeje Wutżbé napżecżo nowotném Budném-Wutżeṙam; ha jo
z bożeje Nadé tzjóch Mordwéch k Żiẇeṅu zbudżiw. Jo wumṙew w L. 1221.
ſwojeje Starobé wo 51.

S. Francżiſkus, jenoho bohatoho Kupcza Séhn, woſtaiſchi ſchoho Sẇetnoho
pótaſche te jenicżke, kah bó ßo Jėzuſei zporunoſcziw wo Poniżnoſczi ha
Khudoƀe. Wón hoṙezẇedże tón duchownſki Rjad téch Boſé-Michow, kiż
ſamotṅe wot Jamóżné ßo żiẇa. Dwė Lėcże pżed ſwojei Sṁercżu, hacż wón na
jenei Hoṙe te Jėzuſowo Cżerṗeṅo nuterṅe rozpominaſche, pżiṅdże jedén
Jandżel bożi kṅomu, ha te ṗecż Rané Jėzuſowo jomu do joho Nohow, do joho
Rukow, ha do joho Stroné tak nutz zacżiżcża, zo jo je hacż do Sṁercże
zdżerżaw. Jo wumṙew w L. 1226, ſwojeje Starobé wo 44.

<pb n="561"/>

Sẇate Żónſke.

S. Marja Madlena jo ta wo ſẇatém Sczeṅu wopómṅena zjawna Pokutnicza.

S. Agatha jo bówa jena kżeſczianſka Kṅeżnicżka wo tém Mėſcże Khatan
Siczilijanſkoho Kraja. Tón kheiżorſki Zaſtoinik Kwintilian, dokelż wona
tei joho Wólnoſczi ßo podacż ṅechaſche, jo ju daw ze żeliwém Zelezwom po
Bokach palicż, ji te Nadra prelcżrėzacż, ju wuſlėkanu po żpitżitéch
Cżrópach, ha po żeliwém Wulu wałecż, rc. w L. 253.

S. Luczija jo bówa jena kżeſczianſka Kṅeżna wo tém Mėſcże Syrakus
Siczilijanſkoho Kraja. Déż tón kheiżorſki Zaſtoinik Paſchkazi ji
kazaſche tém Pżiboham Wóruch ſépacż ha wopruwacż, wotmoji wona: Bohu
tomu Ztworicżerei Ṅebja ha Zemje ſém ja hacż do toholei Tżaſa wopruwawa
Modleṅa, ha ſchė moje Skutki, nėt pak ſém k tomu hotowa teiż ßo ßamu
jomu zwopruwacż. Paſchkazi: Rétże budża cżi zaṅcż, déż k Pukam pżiṅcż
budże. Luczija: Tón Duch-Sẇaté budże mi nutzdawacż, żto rétżecż zmėju.
P. Jo da wo tebi tón Sẇaté-Duch? L. Schiczé, kiż wo Pótſcziwoſczi ha
Tżiſtocże Bohu ſwuża, ſu jedén Tempél bożi, ha tón Sẇaté-Duch wo nich
bódli. P. Ja czu cże Wólnitżeṙam do Moczé podacż, zo bóchu toho
Sẇatoho-Ducha z tebe wuhnali. L. Budu-li ja pżemóżena, jenoi zo ja teje
mojeje Wole do toho ṅedam, tak pżed Bohom ta moja Tżiſtota ṅezpaṅe, hale
dwoje Móto zaſwużi. Na to Paſchkazi Wólnitżeṙam kazaſche, ju rabnécż, zo
bóchu ju woṅetżeſcżeli ha pżeſczėhali, hacż mordwa letżo woſtaṅe. — Hale
jena ṅewidomna Mócz tu Kṅeżnicżku tak ztẇerdżi ha zkrucżi, zo kaiż
kaṁeṅté Stowp ſtejo woſta, ha na żane Waſchṅo móżno ṅedė jeje z Blaka
hibnécż. Nėt Paſchkazi porutżi woko ṅeje Woheṅ ztżinicż; hale tón Woheṅ
jeje ṅezrani, ha wona wótzje prajeſche: Leicże, tak ßo Bohu lubi ṁe
wobaracż, zo tém Wėriwém bó ta Vojoſcz téch Matrow wotewzata, tém
Ṅewėriwém pak ta ṅetżeſana Huba zatékana bówa. — Paſchkazi porutżi tu
jeje Schiju z Ṁetżom pżerubnécż. Wona pak tola hiżcże rétżeſche, ha żiwa
zwoſta tak dowho, hacż z Ruki jenoho Mėſchnika te ſẇ. Wopraẇeṅo dóſta;
ha potém ſwojoho Ducha hoṙeda w L. 303.

S. Hanża jo bówa jena kżeſczianſka Kṅeżnicżka wo Roṁe. Wona bė haklei
tzinacże Lėt, hacż ju tón kheiżorſki Wóſchi Symvorian pżijecż da. Wón
czéſche ju wot Wólnitżerow woṅetżeſczicż dacż; hale jedén Jandżel bożi
ju tak wobaraſche, zo żanomu kṅi <pb n="562"/>ßo zpżibliżicż ṅeda. Wona
bó do Wóhṅa cżiſṅena, hale tón Woheṅ ßo jeje ṅepżimaſche. Potém bó ji z
Ṁetżom ta Wowa wotrażena w L. 304.

S. Czeczilija jena kżeſczianſka Kṅeżna w Ṙoṁe bó pżecżiwo ſwojei Woli
ſlubena ha k Mandżelſkei data jenomu pohanſkomu Modżenczei, kotrohoż
Ṁeno bė Valerian. Na tei kwaſnei Hoſcziṅe, déż te Herczé ẇeſele k Blidu
piſkachu, wona wo ſwojei Wutrobe k Bohu zdéchuwaſche: Ach Kṅeże, ṅech
ſchak tola ta moja Wutroba, ha teiż te moje Cże̓wo ṅewoblakuwane woſtaṅe!
Potém hacż wona z tém ſwojim Nawożeṅu ßama bė, jomu z dobrém rétżeſche,
zo bó ßo jeje ṅedótknéw. Ha ta Mócz bożeje Nadé jomu tu Wutrobu zhnu;
hai wón ßo da wot ṅeje wo tei kżeſczianſkei Wėṙe rozwutżicż, ha bó
wukcżené wot Bamuża Hurbana; ha tak teiż tón joho Brat Tiburczius. Wo
krótkim bóſchtai teilei dwai Bratrai teje ſẇ. Wėré dla moṙenei; ha tón
Sudnik Almachi porutżi teiż tu Czecziliju pżijecż. Wona bó naipṙedé
ſadżena ha zankṅena do jeṅeje taikeje murwaneje Koworki, zpodé kotrejeż
bė wilka Pėcz —; ha ta Pėcz bó bóle ha bóle zapóṙana, zo ta Kṅeżna bó ßo
zprażiwa ha kónczzawa. Hale déż wona Dżeṅ ha Nócz wo teilei horczei
Dżėṙe wubówa bė, ha jenak tżerſtwa zwoſta, bó kṅi póſuwané jedén Dratż,
zo bó ji z Ṁetżom tu Wowu wotrazéw. Wón tzi krótż do jeje Schije poruba,
ha ṅemóżeſche jeje moricż. Za tzi Dné potém pak tón jeje Duch do Ṅeƀes
wotletża w L. 234.

S. Khatérna jena kżeſczianſka Kṅeżna wo tém Mėſcże Alekſandrija
Egypſkoho Kraja bė wot Boha zjeném jara wótrém Rozomom wobdaṙena, ha
mėjeſche wuſchiknu Wurétż. Powna Wutrobnoſcze zważi ßo wona k tomu
Kheiżorei Makſiminei hicż, ha joho ponapominacż, zo bó téch ṅewinwatéch
Kżeſczianow tak ṅepżeſczėhaw. Tón Kheiżor ßo zpodżiwaſche na tei jeje
Wuſchiknoſczi, ha zromadżi pohanſkich Mudréch, zo bóchu ju zarétżeli,
wot teje kżeſczianſkeje Wėré wotẇedli, ha k tomu Pżibohwſtwu doẇedli.
Hale hinak ßo dóṅdże. Wona téch pohanſkich Mudréch tak pżepokazuwaſche,
zo ẇele wot nich na jeje Rétże k tei kżeſczianſkei Wėṙe ßami
pżiſtupichu, ha ſebi lubicż dachu tohodla te ſwoje Żiẇeṅo pżiſadżicż.
Nėt tón Kheiżor z Dobrém ha ze Zwóm pozpótuwaſche ju wot teje ſẇ. Wėré
wotwobrocżicż; ha déż nitżo ßo ṅejimaſche, porutżi ju do Jaſtwa ſadżicż,
nitżo k Jėdżi ha k Picżu ji ṅedacż. Jėdnacże Dnów wona tak wubó, ha Bóh
ju zdżerża. Ḃez tém <pb n="563"/>Tżaſom toho Kheiżora Mandżelſka, ha
jedén joho Generol, kiż bėſchtei pżiſchwoi tu Kṅeżnu wo tém Jaſtẇe
woladacż, na jeje Rétże k tei kżeſczianſkei Wėṙe ßo wuznaſchtei. Potém
czéſche tón Kheiżor Khatérnu zjeném Kowom, kotreż wot dwej Koleſow na
Kżiż romadu zeſtajane, ha z wótrémi Nożemi wobtékane bė, roztorhacż
dacż; hale na Pomodleṅo S. Khatérné talei Maſchina rozpadże, ha tón
roznėwané Kheiżor porutżi ji tu Wowu z Ṁetżom wotrazécż w L. 307. Wona
bė 18. Lėt ſtara.

S. Anaſtazija jo bówa jena kżeſczianſka Żónſka w Roṁe, Mandżelſka jenoho
Pohana, kiż Publius rėkaſche, ha pola Kheiżora Diokleczijana wo wóſokei
Swużƀe bė. Tón Muż ju teje ſẇ. Wėré dla ſuroẇe jara pżeſczėhaſche, hale
habén tohodla, kaiż je tón ſẇaté Mėſchnik Chryſogon provecżiw bė,
ṅenadżiwſchi zaje wumṙe; ha nėt wona Wudowa tém khudém Kżeſczianam jara
ẇele Dobrotow tżiṅeſche. Potém pak ju tón kheiżorſki Zoſtoinik Florus da
pżijecż, ha wona bó dowho wo Jaſtẇe czẇeluwana. Na wſchim Poſletku jo
wona rozcżeṅena, za Ruczé ha za Nozé k Stowpam pżipiṅena, woko ṅeje
Woheṅ ztżiṅené, ha tak wona żiwa pomólcżku zpalena w L. 300.

Cżilei jow pomėṅeni Sẇacżi ſu Horſcżicżka wot teje jara wilkeje Romadé
téch Wuzwolenéch, kiż nėt hiżo wo Ṅeƀeſach z Jėzuſom ßo zraduẇu; pżetoż
k pżerachnuwaṅu ṅeiſu te Tawzénté Téch, kiż teje ſẇateje Wėré dla moṙeni
ſu, woſobṅe te prėṅe tzi Sta Lėt toho Kżeſczianſtwa; ha jara ẇele jo
teiż Taikich, kiż z jeném ṅewoblakuwaném Żiẇeṅom wo Mėṙe pżez naturſku
Sṁercż do Ṅeƀes dóſchli ſu. Cżi prėni budża ṁenuwani Martraṙo, dokelż tu
Wėrnoſcz teje ſẇ. Wėré ze ſwojej’ Kṙeju wobſwėtkoſczili ſu; pżetoż
Martrar z Gṙekſkeje Rétże na Serbſki rėka Swėtk. Cżi druzé pak budża
ṁenuwani Wuznawaṙo, dokelż z jeném ſẇatém Hoṙeẇedżeṅom Jėzuſa ha tu joho
Wutżbu zjawṅe wuznawali ſu. Schiczé pak ſu bóli khatólſczé Kżeſczieṅo,
woni ſu ha woſtanu Stawé teje naſcheje khatólſkeje Czérkẇe, naſchi
Bratzja, naſche Sotré. Mó z nimi Zromadżijenſtwo dżerżimó, t. r. mó ßo
knim znajemó, ha woni ßo k nam znaja; mó jich tżeſczimó, te jich
Pżikwadé k ſczėhuwaṅu ſebi prėdkpoſtajamó, na tei jich Zbóżnoſczi ßo
zẇeſelamó, za ruſamu Boha kwalimó, ha tei jich Zaſtupnei-Próſtẇe ßo
porutżamó; woni pak nas lubuẇu, nas k ſebi do teje Zbóżnoſczé <pb
n="564"/>żadaja, te naſche Próſtwé Bohu podawaja, ze ſwojim Zaſtupeṅom
nas podeperaja, za nas Boha proſcha.

Wó ſchiczé Sẇacżi w Ṅeƀeſach,

Pomhaicże nam w téch Zrudobach,

Zo bóchmó z bóżṅe wumṙeli,

Ha z wami Boha widżeli.

Wobzankṅeṅo.

Ta kżeſcz. khatólſka Wutżba jo z Boha.

Hadamei jo Bóh ſlubiw jenoho Wumóżnika, kiż budże tón cżwojetżi Zplahw
wutornécż tomu Djabowei, kotromuż wón z tej ſwojej Ṅepoſuſchnoſczu ßo
ßamoho ha téch ſwojich Potomnikow do Moczé podaw bė. Do Kréſtuſowo
Naroda żtéri tawzént Lėt. Wo tei Wėṙe ha Nadżiji na toho ſlubenoho
Zbóżnika jo Hadam pokucżiw, Wodacżo dóſtaw, ha zbóżṅe wumṙew. ♣Geneſ.♠
3, 15. ♣Sapient.♠ 10, 2.

Te Slubeṅo toho Wumóżnika jo Bóh zas wobnowiw tomu ſẇatomu Wótſczei
Abrahamei, ha jomu Swowo daw, zo tón Wumóżnik z joho Kṙeje narodżené
budże. ♣Geneſ.♠ 22, 18. Po Swėta-Ztwoṙeṅu 2100., do Kréſtuſowoho Naroda
1900, Lėt.

Tón ſẇaté Wótſcz Jakub Abrahamowé Séhna-Séhn, déż na ſwojim ſṁertném
Wożu téch ſwojich dwanacżoch Séhnow żonuwaſche, Judaſei, kiż wo tém
Rjedże tón joho żtwórté Séhn bė, z bożoho Nutzdawaṅa wopoje, zo zjoho
Swóibé budża cżi Kraloẇe toho wuzwolenoho Ludu, ha zo potém z tejeſameje
Swóibé teiż narodżené budże tón Kral ſchitkich Kralow, tón ſlubené
Wumóżnik, na kotrohoż ſchitke Ludé teje Zemje tżakaja. ♣Geneſ.♠ 49, 10.
Po Swėta-Ztw. 2300., do Kréſt. Nar. 1700. Lėt.

Davidei tomu prėṅomu Kralei z teje Swóibé Judaſa jo Bóh zas ſlubiw, zo z
joho Zplahwa budże narodżené tón Wumóżnik, kiż budże na czéwém Swėcże
kroluwacż. ♣Pſ.♠ 71, 8. Po Swėta-Ztw. 2970., do Kr. Nar. 1030. Lėt.

Potém ſu cżi ſẇacżi Provetoẇe jedén po druhim toho Wumóżnika
wopojeduwali, ha do Tżaſa wopiſali, zo budże w Bethleheṁe narodżené, zo
budże jara wilke Dżiwé tżinicż, zo pak tola <pb n="565"/>cżi
Izraelitoẇe, wot ſwojeje Lózoſcze zaſlepeni, ẇetżi Tjel ṅezeczeidża joho
hoṙebracż, zo wot nich budże woṅetżeſcżené ha moṙené, zo pak budże zas
wot Sṁercże ſtanécż, ha zo potém te pohanſke Ludé budża do ṅoho wėricż,
tu joho Wutżbu hoṙebracż, ha tak jomu na ſebi kraluwacż dacż. Proveta
Daniel jo teiż pomėniw tón Tżas, déh tón Wumóżnik pżiṅcż budże, za żtéri
Sta ha dżeẇecżdżeſat Lėt wot toho Tżaſa, hacż jo data ta Porutżnoſcz, zo
te wot Babylonſkich zpowalane Mėſto Jėruzalem zas ßo hoṙetwaricż ma.
♣Dan.♠ 9, 24. Ha jo pżiſtajiw: Zo potém tón Jėrozolmſki Tempél zas
rozṁetané, ha żeni jacz hoṙenatwaṙené ṅebudże.

Schitko, żtoż cżi ſẇacżi Provetoẇe wot toho Wumóżnika ſu provecżili,
ſchitko jo na Jėzuſu Kréſtuſu zwėrnoſcżene, ha na dróbne dopelṅene.
Jėzus ßam tém Żidowſkim Piſma-Rozomném pżiprajeſche: Pżepótuicże te
ſẇate Piſma, pżetoż teſamo mi Swe̓tzeṅo dawaja. ♣Ian.♠ 5, 39.

Wón pak teiż pżed jich Wotżimi taike zpodżiwne Skutki ſkutkuwaſche, kiż
hinak ßo ſtacż ṅemóża, déżli z bóizkeje Schohomócznoſcze. Ha déż wón
prajeſche: Ja ſém tón ſlubené Wumóżnik, tón Séhn bożi, pżiſtaji wón
teiż: Joli zo wó mi na moje Swowo we̓ricż ṅechacże, we̓rcże tém mojim
Skutkam. ♣Ian.♠ 10, 38. Hako bó ṙek: Te Skutki, kotreż ja tżiṅu, ṅemóża
hinak ßo ſtacż, déżli z bóizkeje Moczé; bóch-li ja Tónſamé ṅebów, za
Kotrohoż ßo wonkwadu, ha potaikim jedén Var ha Hebawcz bów, Bóh tón
Kṅez, kiż jo ta Wėrnoſcz, kiż Vżam ha Hebawczſtwam hrami, nidé ṅebó k
Pokrucżeṅu téch mojich Rétżi taike Dżiwé pżezo mṅe ſkutkuwaw.

Jėzus Kréſtus bė jacz krótż do Tżaſa prajiw: Ja budu kżiżuwané ha
moṙené, hale na tzecżi Dżeṅ budu zas hoṙeſtanécż. Tohodla cżi Żidowſczé
Wóſchi tón joho Hrów krucże wobwarnuwachu, ha teiż Wojerſku-Wachu tam
ſtajichu —. Hale na tón tzecżi Dżeṅ bó te joho Cżėwo z Hrowa preicż —;
ha tón hoṙeſtaṅené Jėzus jo ßo tém ſwojim Wutżownikam na żtérczécżi Dnów
dowho ẇele moli wopokazuwaw, z nimi rétżaw, z nimi jėb ha piw, wot nich
ßo wobmaſuwacż daw, ha potém pżed jich Wotżimi do Ṅeƀes hoṙezpėw. Tak je
woni ſchiczé zjenoho wobſwėtkoſcżachu, na to woni ſchiczé te ſwoje
Żiẇeṅo ſadżichu.

Cżi Jėzuſowi Wutżownikoẇe bėchu ṅewutżeni, khudżi, pżed tém Swėtom
zadzpėcżi Cżwojekoẇe, ṅerozeṁachu toho Piſma, ha <pb n="566"/>żaneje
druheje Rétże, déżli tu jenicżku, kotruż kóiżdé wot ſwojeje Macżeṙe
nawuknéw bė, ha woni bėchu, kaiż taiczé Ludżo naibóle ſu, pwóſchiwi,
bojazni —. Ha tola jich ta bóizka Mócz potém z jenémdobom do czéle
hinaiſchich Cżwojekow pżewobrocżi, tak, zo ẇedżachu ſchė Piſma
prėdkpżiṅeſcz, ſchitke czuze Rétże rétżecż, Kóiżdomu, teiż tém
Wóſoknoſcżam prėdkſtupicż, ha tak rétżecż, zo Nichtó ṅemóżeſche napżecżo
jim żto wuréchtuwacż.

Ha żto woni rétżachu, kaiku Wutżbu tomu Swėtei prėdknoſchachu? Woni
ſchitkim wukazuwachu: Wó dérbicże wėricż, zo tónſamé Je̓zus, kotréż w
Je̓ruzaleṁe hako jedén Zwóſcznik jo kżiżuwané bów —, zo tónſamé jo tón
we̓rné Séhn bożi, z tém Wótſczom ha Sẇatém-Duchom jedén ha tónſamé Bóh,
Ztworicżer ha Kṅeżicżer Ṅebja ha Zemje, tón zprawné Sudnik ſchitkich
Cżwojekow. To, kaiż Jap. Pawow piſa 1. ♣Khor.♠ 1, 23., to ßo tém Pohanam
nėżto jara wupo zdaſche, ha teiż tém Żidam bė to k Pobórſchkei, dokelż
woni ßo taikoho Wumóżnika nadżijachu, kiż budże tuhdé na Zeṁi wo ſwėtnei
Hordoſczi kraluwacż.

Cżi Jėzuſowi Wutżownikoẇe dale ſchitkim wukazuwachu: Wó dérbicże tomu
kżiżuwanomu Je̓zuſei ßo porunoſcżecż wo Pżetradaṅu tżaſnéch Dobrotow, wo
Pżecżerpeṅu tżaſnéch Zwóſczow, wó dérbicże ßo ßaméch zapre̓wacż, te
waſche Nakhilnoſcze ha Żadoſcze, kotreż hacż do toholei Tżaſa dopelṅeli
ſcże, dérbicże nėt pżewiṅecż, pomoṙecż, podcżiżcżuwacż, tak kóiżdé ßam
ze ſobu wojuwacż; wó dérbicże k tomu podwolni bócż „Nana ha Macż, Żonu
ha Dżėcżi, Kubwo ha Zamóżnoſcz toho kżiżuwanoho Jėzuſa dla wopużcżicż,
hai teiż te waſche Żiẇeṅo za ṅoho ſadżicż; dérbicże teiż Téch, kiż was
hidża, lubuwacż, ha te wam natżiṅene Zwo z Dobrém pwacżicż.

Ha tulei Wutżbu, kotraż po cżwojetżim Téchcże tak cżeżko k wėṙeṅu, ha
hiżcże cżeżiſcho kdżerżeṅu bėſche, z Horta téch Jėzuſowéch Wutżownikow,
kiż na Zdacżo kaiż hubeni Proſcheṙo po Swėcże khodżachu —, wo ſchitkich
Krajach toho Swėta ẇele tawzént Cżwojekow hoṙeƀeṙechu ha dopelṅachu,
tak, zo talei Wutżba wo krótkim po czéwém Swėcże bó roſchėrokoſcżena.

<pb n="567"/>

Cżi Wozjeẇeṙo ha Prėdaṙo tejelei Wutżbé bóchu ſchudżom hoṅeni,
pżeſczėhani, ha na Poſletku zkónczuwani. Teiż cżi, kiż wot nich tulei
Wutżbu hoṙeƀeṙechu, bóchu tejeſamoje dla na wſche tzi Sta Lėt dowho wot
téch Wóſoknoſczow czẇeluwani, z témi naiſurowiſchimi Matrami k Sṁercżi
matruwani. Ha tola talei Wutżba dlėje ha bóle ßo zakoṙeṅeſche, ta
Zromadżizna téch Wėriwéch pżeczé pżibėraſche, hacż cżi ſwėtni Kṅeża, kiż
dowho doſcz podarmo na to dżėwali bėchu ju zahnacż, teiſamoi ßami ßo
podachu.

Hai zawėrno, wo tém Roſchėrokoſcżeṅu teje kżeſczianſkeje khatólſkeje
Wėré jena bóizka Mócz zjawṅe ßo pokazuẇe. Pżez téch Prėdaṙow tejelei
Wėré tón Schohomóczné tżiṅeſche wilke Dżiwé z wonka, déż cżiſami czuze
Rétże rétżachu, Khoréch ze Swowom wuſtroẇachu, Mordwéch k Żiẇeṅu
wubudżachu; z nutzka pak ta Nada boża téch Poſuchaṙow Wutrobé
roſwėtleſche, zhnuhaſche, pżewobrocżeſche, téch Wėriwéch tak póſélṅeſche
ha wokżeẇeſche, zo za tulei Wutżbu teiż te naiboloſcziwiſche Matré radżi
z Ẇeſowoſczu cżerpjachu.

Pżetoż mó ṅedérbimó ſebi móſlicż, zo k Pż. Wawṙencz, déż wón na Różeṅ
powożené, na żeliwo Wulo ſtajené, ha żiwé pomólcżku ṗetżené bó,
ṅedérbimó ſebi móſlicż, zo wón tulei zatraſchnu Matru ze ſwojeje
ſamotṅeje cżwojetżeje Móczé tak wutrobṅe ha ẇeſele wutraw jo, nė,
Cżwojekei jo to ṅemóżne; hale bóizka Mócz joho poſélṅeſche ha
wokżeẇeſche —, ha Bohu nitżo ṅemóżne ṅejo.

Tak ßo ma ze wſchimi druhimi Martraṙami. Dokelż Bóh ßam jich poſélṅeſche
ha wokżeẇeſche, tak woni ſchiczé, kóiżdé te ſwoje, z Luboſczu radżi
ẇeſele wutrachu. Ha cżi pohanſczé Pżiladuwaṙo, déż to widżachu, Rozoma
nadobówachu, bóchu wo Wutroƀe zhnucżi, podawachu ßo tej ſẇatei Wėṙe; ha
tak, déż bóchu nėdże dżeſacżo teje ſẇateje Wėré dla zkónczuwani,
dwaczécżo ha tziczécżo Pohaṅo zas k tei ſẇatei Wėṙe pżiſtupichu.

Tulei z bóizkeje Moczé tak zpodżiwṅe hoṙezẇedżenu, po czéwém Swėcże
roſchėrokoſcżenu, z tej Kṙeju ẇele tawzént Martraṙow wobſwėtzenu
Jėzuſowu Wutżbu ta khatólſka Czérkei hacż do dżentziſchoho Dṅa wobkhowa,
ha budże ju wobkhowacż hacż do Swėta Zkóntżeṅa, zatém hacż Jėzus ßam k
Pėtérei prajiw jo: Té ſé Pėtér, ta Skawa, ha na tulei Skawu czu ja tu
moju Czérkei ztwaricż, ha te Moczé teje Hele ṅebudża jeje pżemoezuwacż.
Ha ke wſchim Japożtowam zromadṅe: Lei, <pb n="568"/>ia ßam z wami
woſtanu ſchitke Dne hacż do Zkóntżeṅa toho Swėta.

Dobra Wora ßama ßo kwali. Tak teiż ta Jėzuſowa Wutżba ßama ßo kwali, déż
jenoi tón z Rozomom wobdaṙené Cżwojek ſwojoho Rozoma wużiwa, ha lada,
kah ſẇata wona jo. Pżetoż wona wukazuẇe „do Boha wėricż, k Bohu ßo
nadżijecż, Boha wóſche ſchoho lubuwacż, Boha dla teiż toho Bliſchoho
lubuwacż kaiż ßo ßamoho, z Luboſcze ha z Dowe̓rnoſcze k Bohu do joho
ſẇateje Wole ßo podwolecż —. Tak ßo Cżwojek z Bohom ſwojim Ztworicżeṙom
zjenoſczi, tak dóſtaṅe wo témlei Ziẇeṅu jenu mėrnu Wutrobu, ha w ſwojim
Tżaſu pżeṅdże k tomu wėcżnomu Żiẇeṅu, wo kotrémż cżi Zprawni Boha zjawṅe
widża, joho dozpowṅe lubuẇu, ha czéle do Boha zpodmuṙeni — tu joho
Zbóżnoſcz z Nim ſobuwużiwaja.

Tón naikrótziſchi, ha naiwėſcziſchi Pucż do Ṅeƀes.

Jedén Piſma-Rozomné, bożoho Swowa Wutżeṙ woſém Lėt zaſobu Boha
proſcheſche, zo bó tón naikrótziſchi, naiwėſcziſchi Pucż do Ṅeƀes
wukazané ha dopokazané krédnéw. Hacż joho nėdé jene Raṅo taika Żadoſcz
bóle déżli hewak pżėwzawa bė, zdaſche ſebi wón nutzi do ſwojeje Wutrobé
prajene ſwóſchecż: Dżi won pżed czérkwine Duṙe, tam budżeſch zonicż żtoż
żadaſch. Wón wondóṅdże, ha natṙechi tam jenoho roztorhanoho Proſcheṙa z
bolaczémai jėdmoltémai Nohomai, na Zeṁi ſeidżaczoho, tola pak jaſnoho
ẇeſowoho Wobletża; ha zarétża na ṅoho: Wobradż cżi Bóh jedén dobré Dżeṅ.
Tón Proſcheṙ wotmoji: Kṅeże, ja hiżcże żeni żanoho zwoho zrudnoho Dṅa
pomėw ṅeiſém. Tón Wutżeṙ: Dai cżi Bóh Zbożo! Tón Proſcheṙ: Zboża mam ja
żno doſcz, wot Ṅezbożu ja nitżo ṅewėm. Tón Wutżeṙ zpodżiwané: Tak da cżi
ja to pżeju, żtoż té ßam ſebi pożadaſch. Proſcheṙ: Wone ßo hiżo tak
pżeczé ſcho ſtawa, żtoż ja pożadam. W. Dżiwna Wėcz! Swėcżi da tebi toho
Zboża Swónczo ſtaiṅe jenak jaſṅe? Sé té ßamlutki na Swėcże ƀe wſcheje
Pżecżiwnoſcze? Zwonka mi za tém wonṅeladaſch. P. Kah druhim jo, to ja
ṅewėm; mi jo pżeczé jenak deṙe, ja ſém ze wſchim jenak deṙe zpokojom,
żtożkuli Bóh na mṅe ſcżele habé dopużcża. Zbożo ha Ṅezbożo mam ja za
prózne Swowa, kiż nitżo ṅerėkaja. Bóh ſchitko nawodżuẇe, kaiż wón cze;
wot joho Ruki ja ſchitko za jenak dobre hoṙeƀeru. Żtoż Bóh cze, To ja
teiż cżu, tak ßo mi ta moja Wola wėcżṅe <pb n="569"/>ſtawa. Czẇeluẇe ṁe
tón Wód, kiż dṙe zlė tżiṅi, da ja Boha kwalu; rėza ṁe wótra Zéma, ja
teiż Boha kwalu. Sém jo wuſmėſchené, deleralſuwané, ja teiż Boha kwalu,
dokelż ja ſém wėſté, zo ſchitko to z bożeje Wole, z bożoho Dopużcżeṅa mi
ßo ſtawa, ha dérbi zawėſczi za mṅe dobre, mojei Duſchi k Zbóżnoſczi
ſwużowne bócż. Wutżeṙ: Kah da bó bówo, czéw-li Bóh tebe do Hele k
wėcżnomu Zatamaṅu zaſtortżicż? Na to tón Proſcheṙ z Wowu zawijeſche, ha
prajeſche: Bóh —, ṁe —, do Hele —, oh! to wón tżinicż ṅebudże. W. Hale
kah, débó tola je tżiniw? P. Tam ṁe wón ƀez ßo nutzſchiknéw ṅebó; pżetoż
ja mam dwė Ruczé, ztémal bóch ja Joho tak ſélṅe zapżijaw, tak krucże
dżerżaw, zo, dżeiżkuli wón ṁe cżiſnéw bó, bóch ja joho ſobutornéw. Ta
jena Ruka jo „te poniżne Podwoleṅo do wſcheje joho Wole, ṅech zo mnu
tżini żtoż cze. Ta druha Ruka jo „jena Wutrobna-Luboſcz, z kotṙejuż ja
joho hako tu jenicżku naiẇetżu Dobrotu wóſche ſchoho lubuẇu. Z témallei
dwėmai Rukomai ja Boha pżeczé wobdżerżu; mam pak ja Boha, tak ja wot
nitżo dale ṅerodżu; z Bohom czéw ja ẇele radſcho w Heli —, déżli ƀez
Boha w Ṅeƀeſach bócż. Tón Wutżeṙ dale praſcheſche: Zwotkel té ſé? P. Ja
ſém wot Boha. W. Dże da ſé Boha woſtajiw? Dże joho maſch? P. Wo mojei
Wutroƀe, wo mojim dobrém Swėdoṁu. W. Żtó da té ſé? P. Ṅech ſém ja żtóż
ſém, ja ſém z mojim Żtantom zpokojom, tak, zo ṅechaw ze żaném Kralom ßo
mėṅecż. W. Sé tṙebai té z kralowſkeje Kṙeje? Ha z kaikoho Kraja? Tón
Proſcheṙ tu ſwoju Ruku k Ṅebju hoṙewuzbėnéwſchi ṙekné: Z tamoholei
Kraja, Tamlei jo te moje Ṁeno zapiſane. W. Żtó jo tebe taike wóſoke
Wėczé wutżiw? P. Ja rad ṁeltżu, ṁeltżo na Boha ſebi móſlu, ha poſucham,
żto Bóh k mojei Wutroƀe rétżi. Te tżaſczowne Towarſtwo z Bohom, ha ta
Pżezjenoſcz z tej joho naiſẇacżiſchej Wolu, jenoho ſchitko To, ha hiżcże
ẇele jacz nawtżi.

Zo bóchmó mó Serbja toho naſchoho. Jėzuſa praẇe zpóznawali, po joho
Wutżƀe tónlei naikrótziſchi ha naiwėſcziſchi Pucż do Ṅeƀes naſtupili, na
témſamém pżeczé zwoſtawali, ha, déż tṙebai ṅeẇatki z ṅoho do Boka
wuſtupimó, zkeṙe ha lėṗe zas na ṅón ßo zawrócżeli —, To jo te
Wotpoladaṅo téchlei Knijow, To ſebi ſamomu, ha ſchitkim Lazuwaṙam
téchſaméch pżeje Tón, kiż je romadu zpiſaw jo. Amen! Tak ṅech ßo ſtaṅe!
Tżiṅ ſchak je tola lubé ṅeƀeſki Nano!

Zmólkow Poṙedżeṅo.

Stron. Réncżk Zmólk Poṙedż

6 7 tė te

7 24 bo bó

8 5 Jedén. Jandżel Jedén Jandżel

Jonowé Janowé

18 17 wumózicż wumóżicż

19 11 dżechu dżėchu

26 11 ſtajene ſtajené

25 ṁeltzo ṁeltżo

27 11 ṅa na

28 33 bo bó

29 20 Wohen Woheṅ

21 Cżewo Cżėwo

24 Cżele Cżėle

30 14 pownė powné

42 34 nakażanei nakażenei

51 14 Zpowaelicże Zpowaleicże

64 23 hicże hiżcże

76 6 dopuſtéch do puſtéch

77 30 wuhnam wuhnaw

79 25 dżeſche dżėſche

87 5 żtóż żtoż

89 15 wotém wo tém

97 34 Bonaerges Boanerges

132 5 Wutrobu Wutrobó

150 18 ṅeżadaitei ṅeżadatei

193 22 Pohaṅa Pohana

226 21 wėtże ẇetże

302 30 ṅe pome̓li pome̓li

305 26 Nutzdawaṅa z Nutzdawaṅa

307 16 z kotrémż z kotrémiż

308 12 Kachcże Kachcżei

309 12 khowané khowane

344 34 Żtoż Żtóż

418 12 potaſch pótaſch

442 6 jimai jim

448 16 kokrémż kotrémż

473 36 Wercha Ẇercha

500 35 pozdaczu pozdacżu

506 21 dże dżė

519 1 Kl ėbdo Klėb do

548 6 jóu jón

551 25 zawowa. zawowa:

554 33 zezbėhan, eha zezbėhane, ha

♣Index Evangeliorum♠

♣pro Dominicis et Festis.♠

♣Sapienti pauca —. Cum in hoc volumine sancta quatuor Evangelia sibi
coordinata, atque in unum redacta sint, omnino necesse est, plura
evangelia hîc reperiri interpolata, insertis nimirum suo loco iis, quae
ab uno Evangelista brevitatis causa vel omissa, vel compendiose tantum
memorata, ab aliis vero suppleta atque exactius cum circumstantiis
relata sunt. Unde hic index latine concinnatus est. upote non in usum
simplicium, qui forte turbarentur — videntes textum paulo diversum ab
illo, quem in sic dictis Evangeliorum libris legerunt, sed in
qualecunque alleviamen Pastorum, quibus incumbit super evangelia dicere
ad populum; ut scilicet absque laboriosa indagine genuino literali sensu
ex contextu et circumstantiis adaequatius perspecto, exinde fidei et
morum doctrinas facilius atque congruentius deducere queant.♠

♣Dm. I. Adv. ex Luc. 21. vid. pag. 319 et 320.♠

♣Dm. II. Adv. ex Mth. 11. vid. p. 121 et 122.♠

♣Dm. III. Adv. ex Joa. 1. vid. p. 44 et 45.♠

♣Dm. IV. Adv. ex Luc. 3. vid. p. 34 et 35.♠

♣In Vig. Nativ. Dni ex Mth. 1. vid. p. 18.♠

♣In sacra Nocte ex Luc. 2. vid. p. 19 et 20.♠

♣In Aurora ex Luc. 2. vid. p. 20 et 21.♠

♣In Die Nativ ex Joa. 1. vid. p. 438 et 439.♠

♣NB Periodus, quae hîc deest, reperitur p. 43.♠

♣Dm. infr. Octav. Nativ. ex Luc. 2. vid. p. 26 et 27.♠

♣In Circumcis. Dni. ex Luc. 2. vid. p. 21.♠

♣In Vigil. Epiph. ex Mth. 2. vid. p. 29. et 30.♠

♣In Epiphan. ex Mth. 2. vid. p. 21 et 22.♠

♣Dm. I. p. Epiph. ex Luc. 2. vid. p. 30 et 31.♠

♣Dm. II. p. Epiph. ex Joa. 2. vid. p. 47 et ſeq.♠

♣Dm. III. p. Epip. ex Mth. 8. vid. p. 117 et ſeq.♠

♣Dm. IV. p. Epiph. ex Mth. 8. vid. p. 74 et 75.♠

♣Dm. V. p. Epiph. ex Mth. 13. vid. p. 137.♠

♣Dm. VI. p. Epiph. ex Mth. 13. vid. p. 138.♠

♣Dm. Sept. ex Mth. 20. vid. p. 266 et 267.♠

♣Dm. Sex. ex Luc. 8. vid. p. 134 et ſeq.♠

♣Dm. Quinq. ex Luc. 18. vid. p. 275 et ſeq.♠

♣Fer. IV. Cin. ex Mth. 6. vid. p. 110 et 111.♠

♣Dm. I. Quadr. ex Mth. 4. vid. p. 39 et 40.♠

♣Fer. VI, ex Joa. 5. vid. p. 88 et 89.♠

♣Dm. II. Quadr. ex Mth. 17. vid. p. 182 et ſeq.♠

♣Fer. VI. ex Mth. 21. vid. p. 296 et 297.♠

♣Dm. III. Quadr. ex Luc. 11. vid. p. 126 uſq. 132.♠

♣Fer. VI. ex Ioa. 4. vid. p. 60 et ſeq.♠

♣Dm. IV. Quadr. ex Joa. 6. vid. p. 153 et ſeq.♠

♣Fer. VI. ex Joa. 11. vid. p. 268 et ſeq.♠

♣Dm. Pass. ex Joa. 8. vid. p. 210 et 211.♠

♣Fer. VI. ex Joa. 11. vid. p. 273 et 274.♠

♣Dolor. Matris ex Joa. 19. vid. p. 400.♠

♣Dm. Palm. ex Mth. 21. vid. p. 283 et ſeq.♠

♣Coena Dom. ex Joa. 13. vid. p. 331 et 332.♠

♣Dm. Reſur. ex Marc. 16. vid. p. 412 et ſeq.♠

♣Fer. II. Pasch. ex Luc. 24. vid. p. 421 et ſeq.♠

♣Fer. III. Pasch. ex Luc. 24. vid. p. 424 et 425. Item 435.♠

♣Dm. in Alb. ex Joa. 20. vid. p. 424 et ſeq.♠

♣Dm. II. p. Pasch. ex Joa. 10. vid. p. 216 et 217.♠

♣Dm. III. p. Pasch. ex Joa. 16. vid. p. 354. et 355.♠

♣Dm. IV. p. Pasch. ex Joa. 16. vid. p. 351 et ſeq.♠

♣Dm. V. p. Pasch. ex Joa. 16. vid. p. 356.♠

♣Fer. Rog. ex Luc. 11. vid. p. 223 et 224.♠

♣Ascens. Dom. ex Marc 16. vid. p. 434, 436 et 437.♠

♣Dm. infr. Oct. Ascen. ex Joa. 15 et 16. vid. p. 350.♠

♣Dm. Pentec. ex Joa. 14. vid. p. 345 et 346.♠

♣Fer. II. ex Joa. 3. vid. p. 55.♠

♣Fer. III. ex Joa. 10. vid. p. 215 et ſeq.♠

♣Fest. SSS. Trin. ex Mth. 28. vid. p. 434 et 435.♠

♣Dom. I. p. Pent. ex Luc. 6. vid. primum initium p. 108♠

♣et caetera p. 112 et 113.♠

♣Fest. Corp. Christi ex Joa. 6. vid. p. 162.♠

♣Dm. II. p. Put. ex Luc. 14. vid. p. 241 et 242.♠

♣Dm. III. p. Pnt. ex Luc. 15. vid. p. 247.♠

♣Dm. IV. p. Pnt. ex Luc. 5. vid. p. 68 et 69.♠

♣Dm. V. p. Pnt. ex Mth. 5. vid. p. 103 et ſeq.♠

♣Dm. VI. p. Pnt. ex Marc. 8. vid. p. 172.♠

♣Dm. VII. p. Pnt. ex Mth. 7. vid. p. 114 et 115.♠

♣Dm. VIII. p. Pnt. ex Luc. 16. vid. p. 250 et 251.♠

♣Dm. IX. p. Pnt. ex Luc. 19. vid. p. 286 et 287.♠

♣Dm. X. p. Pnt. ex Luc. 18. vid. p. 261.♠

♣Dm. XI. p. Pnt. ex Marc. 7. vid. p. 171.♠

♣Dm. XII. p. Pnt. ex Luc. 10. vid. p. 220 et 221.♠

♣Dm. XIII. p. Pnt. ex Luc. 17. vid. p. 198 et 199.♠

♣Dm. XIV. p. Pnt. ex Mth. 6. vid. p. 111 et 112.♠

♣Dm. XV. p. Pnt. ex Luc. 7. vid. p. 120.♠

♣Dm. XVI. p. Pnt. ex Luc. 14. vid. p. 240 et 241.♠

♣Dm. XVII. p. Pnt. ex Mth. 22. vid. p. 304 et 305.♠

♣Dm. XVIII. p. Pnt. ex Mth. 9. vid. p. 79 et 80.♠

♣Dm. XIX. p. Pnt. ex Mth. 22. vid. p. 298 et 299.♠

♣Dm. XX. p. Pnt. ex Joa. 4. vid. p. 66 et 67.♠

♣Dm. XXI. p. Pnt. ex Mth. 18. vid. p. 195.♠

♣Dm. XXII. p. Pnt. ex Mth. 22. vid. p. 301.♠

♣Dm. XXIII. p. Pnt. ex Mth. 9. vid. p. 84 et 85.♠

♣Dm. XXIV. p. Pnt. ex Mth. 24. vid. p. 313. uſq. 320.♠

♣Festa.♠

♣S. Andr. Ap. ex Mth. 4. vid. p. 67 et ſeq.♠

♣S. Barbarae V. M. ex Mth. 25. vid. p. 322 et 323.♠

♣S. Nicolai Ep. ex Mth. 25. vid. p. 325.♠

♣In Concept. et Nativ. B. V. legitur progenitorum Christi catalogus,
quem in hoc libro describere et elucidare — finis intentus non
expetebat.♠

♣S. Thom. Ap. ex Joa. 20. vid. p. 426 et 427.♠

♣S. Steph. Proto-Mar. ex Mth. 23. vid. p. 228. Item 239.♠

♣S. Joan. Ev. ex Joa. 21. vid. p. 433.♠

♣SS. Innoc. ex Mth. 2. vid. p. 27 et ſeq.♠

♣S. Sebastian. Mr. ex Luc. 6. vid. p. 98 uſq. 302.♠

♣In Convers. S. Pauli ex Mth. 19. vid. p. 263.♠

♣In Purif. B. V. ex Luc. 2. vid. p. 25 et ſeq.♠

♣S. Matthiae Ap. ex Mth. 11. vid. p. 219 et 220.♠

♣In Annunc. B. V. ex Luc. 1. vid. p. 10 et ſeq.♠

♣S. Georgii Mr. ex Joa. 15. vid. p. 347 et 348.♠

♣S. Marci Ev. ex Luc. 10. vid. p. 218.♠

♣SS. Phil. et Iac. Ap. ex Joa. 14. vid. p. 341 et ſeq.♠

♣Invent. S. Cru. ex Joa. 3. vid. p. 52 et ſeq.♠

♣S. Ioan. ant. Port. Lat. ex Mth. 20. vid. p. 275 et 276.♠

♣S. Joan. Bap. ex Luc. 1. vid. p. 15 et 16.♠

♣SS. Petr. et Paul. Ap. ex Mth. 16. vid. p. 176 et 177.♠

♣Visitat. B. V. ex Luc. 1. vid. p. 13. et 14.♠

♣S. Margar. V. M. ex Mth. 13. vid. p. 139 et 140.♠

♣S. Mariae Magd. ex Luc. 7. vid. p. 124 et ſeq.♠

♣S. Jacob. Ap. ex Mth. 20. vid. p. 275 et 276.♠

♣S. Donati Ep. Mr. ex Marc. 13. vid. p. 322.♠

♣S. Laurent. Mr. ex Joa. 12. vid. p. 288 et 289.♠

♣Assumpt. B. V. ex Luc. 10. p. 222.♠

♣S. Bartholom. Ap. ex Luc. 6. vid. p. 97 et 98.♠

♣Exalt. S. Cruc. ex Joa. 12. vid. p. 290 et 291.♠

♣S. Matth. Ap. ex Mth. 9. vid. p. 81 et 82.♠

♣S. Mich. Archang. ex Mth. 18. vid. p. 189 uſq. 192.♠

♣SS. Sim. et Jud. Ap. ex Joa. 15. vid. p. 348 et 349.♠

♣OO. SS. ex Mth. 5. vid. p. 97 uſq. 102.♠

♣S. Martin. Ep. ex Luc. 11. vid. p. 131.♠

♣S. Catharin. V. M. ex Mth. 25. vid. p. 322 et 323.♠

♣Dedic. Eccls. ex Luc. 19. vid. p. 277 et 278.♠

♣Solemnit. S. Rosar. ex Luc. 11. vid. p. 132.♠

♣In Deposit, Defuncti ex Joa. 11. vid. p. 270.♠

♣Apologeticum.♠

♣Si hodiedum exstaret horologium illud, quod ex omnibus primo-primum
confectum fuit, certe plures in eo animadverterentur defectus. Attamen
nec intentum, nec operam illius artificis vituperaret aequus censor,
recogitans, horologia perfectiora non fuisse subsecutura, nisi
praecessissent imperfecta. Hic liber compilatus est in aedificationem
Simplicium. Docti, qui sibi videbuntur in eo defectus offendere,
meminerint, hocce opus Sorbicum esse in suo genere quasi primitivum —,
compilatorem illius perquam difficilem subiisse provinciam — tum ratione
materiae delicatae, tum praecipue ratione linguae non excultae, caruisse
adminiculis, quibus ordinarie abundant, qui similia conscribunt in
linguis excultis; nam in codicibus pridem exaratis congrua vocabula,
adaequatas expressiones, receptas phrases, quasi materiam jam
praeparatam, sola inspectione facile inveniunt, ex inventis meliora
seligunt atque decerpunt. Quae omnia hujus sorbici operis compilator
operosa indagine ex ore hominum simplicium expiscari debuit, ut in stylo
sese communiori Sorborum loquendi usui conformem, adeoque intelligibilem
redderet, cum sedulo tamen respectu ad dogmata Catholicae fidei et sanae
Theologiae, utne quid iis dissonum irreperet in vocabulis et phrasibus
undequaque conquisitis. Juxta illud: Inventis addere — facile est, cui
libuerit, poterit faciliori opera imperfectum perficere, i. e. inepta
resecare, defectuosa emendare, omissa complere. Attamen nihil in humanis
ex integro bonum erit, et nemo bonus, nisi solus Deus, Cui Soli Gloria!♠

[1] ⁾ ♣Visum est haec Domini verba potius nuda relinquere, quam debilium
capita gravare, forte offendere doctis doctorum interpretationibus.
Error mere intellectualis, seu, ignoratio Astronomiae bene est
componibilis in eodem animo cum amore Dei, et reverentiali timore
judiciorum ejus. Taceo, quod etiam doctissimus Maldonatus non erubuerit
dicere: Plus credo verbo Christi aliquid affirmanti, quam Aristoteli,
hoc fieri posse neganti et demonstranti.♠

[2] ⁾ ♣Verba quae Matthaeus subjungit, non bibam amodo de hoc genimine
vitis, jam supra relata sunt eo ordine, quo illa dicta ſuisse manifeste
patet ex Luca C. 22, v. 19.♠

[3] ⁾ ♣De hoc sedili Aug. Calmet in Commentario in Math. clara producit
testimonia S. Justini, Tertulliani, et S. Irenaei Scriptorum secundi
seculi, quibus eò securius fides adhibetur, quod illorum aevo et
traditio hac de re esset recentior, et ipsum crucis supplicium adhuc in
usu perseveraret, ita, ut illi cruces, crucifixosque propriis oculis
conspexisse supponi possint. Vix vero crux Christi quoad formam et alia
accidentia fuerit diversa ab illis, quae communiter adhibebantur.♠
