<pb n="121"/>

Tón Schpihel toho Swedomya.

Dokotrohoſch dėrbiyedėn Kżeſcziyan tżaſto ladacz.

To yo: krotke Wupraſchuwaṅo ßwoyoho Sw̓edomya, kotreż, ſwoyu zbożnoſcz
praye pótayczé Kżeſcziyéṅo, ſchédṅe wetżorném Tżaßu tżiṅa, haye kóżdé
pre̓dé hacż wón k ſw̓atey Spoyedżi dże, tżinicż winoyté yo.

Motlitba.

Pżez kotruſch ßo Boh ton Knez za Nadu proßé, zobé ßo yeden mow praye ha
dere ktomu S. Sacramentey teye Pokuté pżihotuwacż.

OSw̓até Bożo! kiz ßé té kóż de Tżaß hotowẽ téch Rėſchnikow żaßé k Nadże
hoṙe zacż, ha yich pżeſchonuwacż, wobrocż twoyey miwoſcziwey wotżi
kmoyey chudey! Duſchi, kotraż ßo zaße ktebi ẇobrocża, ha pżeż tu wodu
teye Pokuté ſebi żada, wot ſwoyich woboṅdżenéch Rėchow wuſchwarñena
bócż. <pb n="122"/>Day mi tohodla, O Dobrocżiwé Bożo! tu ktomu te
potrebne Pżihotuwaṅe. wobſwétli moy Cżémné Rozom, zóbéch ya mow ſchitke
moye Re̓chi zpóznacż. zcżin ṁechku moyu Wutrobu, zo béch ßo ya namoyich
Re̓chach praye rozkaw, ha yim wot wutrobu hidżiw: Re̓giruy moy Jazéck,
zobéch ßo ya zewſchich moyich Re̓chow praye tomu Me̓ſchnikey wuzpoyedaw,
ha tak wodacżo téch ſamnéch wobdżerżaw.

Proſtwa.

Ktomu Duchey Sẇatomu.

ODucho Swaté! te wecżna Sw̓etwoſcz Boża, wobſwe̓cż móy Rozom, ha ſtóy
pżimni ztwoyéy S. Nadu, zobéch ja ſchitke moye Re̓chi praye póznawj hako
budu ya ye po moyey Sṁercżi pżetem ſpraunem Sudom Bożim póznacż. Day,
zobéch ya widżew żto zwohoho ſém ya wobeſchow, ha żto dobroho tżinicz
wonku woſtayiw. Ka huſio ha cżeſchko ſém ya zre̓ſchiw pżécżwo moyomu
Bliſchomu, ha pżecżwo tey Zbożnoſczi moyeye chudéye Duſche, <pb
n="123"/>wotżin mi tey Wotżi moyoho Rozoma, żobéch ya ßo ſam praye
póznaw, ha ßo też twoyomu Me̓ſchnikey tak wele hacż mi treba yo póznacż
daw. Amen.

Nétko wupraſchuy twoye Swċdomyo; hacż té ney ßé zte̓ſchiw.

Pżecżwo Bohu?

Ztoż tu Wéru na ſtupa: Tak praſchėy ſo té tu twoyoho Swe̓domya, hacż té
ney ßé zre̓ſchiw pżez te czwobluwaṅo natey we̓ṙe, habé nayeney, ha druhey
Stucżczé teye ßamneye, hako też pżezte prózne ha ṅewużitne wurttżuwaṅo,
wot tey, We̓ré ha yeye Stucżkow ztémi ſamnéṁi, kotżiſch ßu zwonku teye S.
Khatolſkeye Czérkẇe. Hacż té ney ßé żeni Kheczarſke Ku#hi lazuwaw, habe
druhim lazuwacż daw? hacż té ney ßé ne̓ſchto nate Nóczne Dżecża dżerżaw?
habé ßebi we̓ſchtżicż daw? hacż te ney ßé żeni nitżo taykoho tżiniw
pżitżimż jo y#na Pż we̓ra bówa, hacż té też ney ßé druhich nėſchto
taykoho wutżiw tżinicż, ha ktomu ßw̓ate̓ch we̓czow habé ſwowow wużiwaw?
hacż ſé té ßam <pb n="124"/>wuknew, ha też twoye Dżecżi ha Tżelecż ktomu
dżerżaw, żtoż yo yeden Kżeſcziyan winoyte̓ we̓dżecż ha tżinicż;

Żtoż tu Nadżiyu naſtupa: Tak praſchey ßo té zaßé, hacż té żeni ney ßé
zreſchiw, pżez te Czwobluwaṅo, habé pżez tu Pżezważnoſcz natu Miwoſcż ha
Nadu Bożu, hacż ßo té ney ſé yacze zpuſch cżaw natéch Cżwoyekow, hacż na
twoyoho Boha? Hacż ßo té ßam ney ßé do yeneye bliſkeje Pżileżinoſcze
kyenomu Rechey podaw, habé ßo wo yeney taykey Pżileżnoſczi hoṙe dżerżaw?

Żtoż tu Luboſcż naſtupa: Hacż té ney ßé żeni pżecżwo Bohu morkotaw, ßo
yoho dobrém nuczdawaṅam ha Napominaṅam pżecżuwaw, te zwe ha re̓ſchne
we̓cze, tak wele hacż ßé té mów, ha winoyte̓ bów, hindruwaw, zobe̓chu ßo
wone ṅeſtawé, hacż té druhim kwoli ney ßé żeni re̓ſchiw? Hacż ßé té
twoyoho bliſchoho, habé też te tżaſne Kubwo yon Bohadla hanicz yacze,
hacż Boha lubuwaw? hacż ßo té neyſé toho woboṅdżenoho Rėcha dla wėſeliw,
habe kwaliw.

Żtoż tu Swuſchwu Bożu naſtupa: Hacż ßé té twoye Pobożnoſcze, Motlitbe
Pa<pb n="125"/>cżeṙe Boże̓ mſche, hoṙe powożenu Pokutu lėṅe ha ṅeṙodne
wobréchtuwaw, habe gor wonka woſtayiw? Hacż te̓ wotem Dome Bożim ney ßé
zre̓ſchiw pżez ſchelake prózne Rėtże, woko Ladaṅo, Zmėchi, ha prożne habé
ſwe̓tne Moſie? Ka ßé té te Nedżelſke ha ſw̓ate̓ Dné ſwecżiw? Hacż té ney ßé
nitżo dżéwaw, prozné wokoho béhaw, raw, reywaw ha ſcheliake Pórki wotéch
Korcżmachha druhich Keiżach naw, habe̓ ßo kzwomu Towarſtwu dżerżaw? Hacz
té ney ßé Vaw, habe̓ ßo poprozne̓m, Valſchṅe, ha bez wine rocżiw ha
pżiſahaw? Hacż ßo té ney ße̓ pżiſahaw ṅeżto zwe tżiṅicż, habe̓ dobre wonka
woſtayicż? ßé té twoy Slubha Lubeṅa dżerżaw? Hacżté ney ſe ſẇate we̓cze
pżedawaw habé kupuwaw? wotem dawaṅu habé hoṙe dżerżeṅu toho Dżeſatka
zre̓ſchiw, nitżo, zyenoho Bożoho Doma, habé Duchowne Kubwo ṅekranėw? Hacż
ßo té ney ßé k Bożomu Blidu, ktomu S. Virmuwanṅu, ktomu S. poſleṅom
woluwaṅu, habé do toho Mandżelſkoho Schtanta woyenem cżeſchkim Ṙe̓ſche,
habe bez yeneye praweye Pobożnoſcże podaw? Hacż te̓ natey Spoyedżi ney ßé
żaden czeżki ha Smertne̓ Re̓ch Haṅbé habé <pb n="126"/>druheye wine dla
we̓domṅe zameltżaw. Hacż ſe̓ ßo té na yeney kużdey Spoyedżi wutrobṅe
twoyich Rėchow kaw, ha yene krute Pre̓tk zacżo ṁew ßo czecż nakazacż ha
polcbſchicż? Hacż té ney ßé żeni żorte naw ze ſw̓ate̓mi wėczami habé
Swowami. Fromnéch ha pobożnéch Ludżi, yich Pobożnoſcże dla żporuwaw? ßé
ßo té Bohu żayo#o Nad# ha Dobroté dżakuwaw, ha tón Potżink teye Wėré.
Nadżiye ha Luboſcze wotwoyey Wut obe hore zbudżiw ha tżiniw, hako ßé té
to pot yeném Sṁertném Re̓chom winoyté tż nicż?

Pżecżwo ßwoyomu Bliſchomu.

Ztemi Móßlemi: Zwopacżnem Me̓ṅeṅom, zatzpecżom Nepopſchecżom, zawiſcżu
Néwom ha Rachu? ha tu derbiſch te pżidacż ha prayicz pżecżwo komu, yo ßo
to ſtawo, hacż nicż pżccżwo tem ſtarſchim, habé też druhiṁ kotrécż ſe̓ te
winoyté poſuchacż, ha ka douho, hacż zyeney Vreney wołu ßé ßo té wo
yeney taikey zwey we̓czé hore̓ dżerżaw.

Ztemi Swowami: Pżeż te Pre̓cz bracżo teye Tżeſcze, ṅech yo wone we̓rno
habe też nicz, pżez te Re̓tże, Spewaṅa, <pb n="127"/>habé też Pißmo, deż
ße té to, habe ſam tżiniw, habe yon natayke we̓cze, poſuchaw, ha ye
ṅehindruwaw deż ſé té to mów ha derbyaw hindruwacż! ha déż natey we̓cze̓
wele żaleyżi, tak ßé tė tėż na tey Spoyedżi winoyté prayicż tżohodla ßé
té to tżiniw, ha pżed kach wele Perſchonami yo ßo to ſtawo kiż ßu ye
ſwoſcheli. Ney ße̓ té też zrėſchiw pżez te Radżeṅo, zcżuwaṅo, Kwaleṅo,
meltżeṅo dėż ßé retżecż dérbyaw? Hacż té wot yaném ney ße Valſchṅe
ſwe̓tziw, ha wot ṅoho meltżacze We̓cze̓ ha potayne Brachi druhim poyedaw?
Naṅoho ßwariw, yoho Klaw, Leſtruwaw, zṅewa wobzkorżiw, ha yomu yoho
brachi kyoho zahaṅbeṅu wom̃etuwaw?

Ztemi Zkutkami: Hacż te̓ ney ßé zréſchiw, zKraṅeṅom, Lichowniſtwom,
Jebaṅom pżi Pżedawaṅu habé Kupuwaṅu habé téż wo tém Racżu. za ße deż
ſebi té ſam meltżo bereſch ha pwacżiſch, ztoż woſche yo ſebi ſam za ßo
zkhowaſch, tebi podatem wéczam daż gruntey hicżhabe zKodu cżerpecż,
kraṅene we̓czé kupuyėſch; wotech dżecżi, wotéch wotrocżkow, Dżowkow ne̓żto
bereſch habe ku, puyeſch, na tżimſch woni tola żaneye <pb n="128"/>Moczé
nimayu. Déż té twoye zaſtacżo ha Swuſchwu praye ṅezaſteyiſch, twoye date
Swowo ṅedżerżiſch, ha tak dale; Déż te żeṅené ßé, tak wopomṅ też té,
hacż té ney ßé zre̓ſchyw pżeż tu Ne̓ſwe̓ru, Nepoſuſchnoſcż, hadruwaṅo,
Kußaṅo, habé hacż té ney ſé zyenėm habé druhim Re̓chom napżecżo Bohu ha
tey Naturaͤ, twoy Mandżelſki Schtant woblakuwaw Hacż ſé té twoyim Dżecżom
ha druhim Domjacżém zyeném Dobrém Exemplom Pre̓tk ſchow, yich kyenom
dobromu ha Kżéſcziyanſkomu Żiweṅu wied ha napominaw te zwe woyeney
prawey Kżeſcżiyanſkey Luboſczi ſtraffuwaw. Ha tak dale. Te Dżecżi ha
druzé derbya wopomnicż, Hacż ſu woni ſwoyim Starſchim, ha ſwoyim
Duchowném ha ſw̓etném ſebi priotk ſtayéném poſuſchni bóli, yim Cżeſcz
Swuſchwu, Swėru ha Pomocz wopokazali, K Poſletku dérbi yedén kużdé
wopomnicż, hacż wón nikomu ze Swowom habé zezkutkom neyo żanaho
Pohorſchuwaṅa daw, habé hacż wón neyo nitżo taykoho zcżiniw habé wonka
woſtayw pżez tżoż yo ßo yenomu druhomu wulka Kżiwda, ha Schkoda ſtawa,
ha yo tu deṙe kme̓rkuwaṅu, ka <pb n="129"/>ſchitke Spoyedaṅo nitżo
ṅepoma, ha yo yim ta Héla wėſta, kotżiſch tu ſwoyomu bliſchomu zcżiṅenu
ſchkodu na yoho Tżeſczi habé tżaſném Kubwe zaße̓ poſwoyey zamożnoſczi,
dobru ṅeſcżiṅa, ha tu precż zatu Tżeſcz ha tżaſne Kubwo zaßé woſpyat
ṅerócża.

Pżecżwo ſebi ßamomu.

Pżez tón Hofart: Joli zo té ſam do ßo we̓le dżerżiſch, ßam ßo kwaliſch,
yara za tżaſṅey Kwawu dżeż, ſebi daſch wele bócż, druhich zatzpiſch, ha
z Heuchlerſtwa tżiniſch hako bé té Fromne̓ ha Poboſchné bȯw, ha kpoſle̓tku
déż té yene Hofartne waſchṅo naßo wozme̓ſch, ha rad póſchné z Hofarta
khodżiſch.

Pżez Naramnoſcz: Déż té tém Chudém potwoyim Zamożeṅu tu Jawmożnu won
ṅedżeliſch, déż ſé té yaru ſtaroſcżiwé ha Żadoſcziwé zatém tżaſném
Kubwom, deż druhim ha ſam ſebi tu potrebnu żiwnoſcz ha Czérobu
wotcżahuyeſch, ha na, tey Strowoſczi żkodżiſch. Pżez Zawiſcz: Déż te
druhich zatzpiſch, zlé won wuwowaſch, ßo nayich Néżbożu wėſeliſch, na
yich Zbożu rudżiſch, ha zṅepopſchecża za yich Kubwon ſteyiſch.

<pb n="130"/>

Pżez te zwe Loſchtarſtwo; Déż té ßo tém ṅetżiſtim ha ṅeſchwarném Móſlam
ṅezpe̓cżuyeſch, ye pozdże wot ßo honiſch, ßo zdobrey wolu wo nich hore
dżerżiſch, ßo wonich we̓ſeliſch, ſebi prietk woſmeſch ṅetżiſté we̓czé
tżinicż, ßo wo woboṅdżenéch Re̓chach, habé ṅetżiſtéch nocznéch Dżecżach z
Lóſchtom hoṙe dżerżiſch, habé yim z fleißom winu ha Urſachu dawaſch. Déż
té ṅetziſte ha ṅepotziwe Swowa retżiſch, Pe̓ſnicżki ſpe̓waſch, habé też
ßwe̓ſowoſczu naṅe poſuchaſch, ha ṅehindrujeſch deż móżeſch. Déż te
Nepotziwe Piſmo habe Knihi lazuyeſch, piſaſch, habé druhim lazuwacż
daſch. Déż té na ṅepotſcziwe mohluwaṅa, ha druhe loſchtarſke we̓czé
zlochtom ladaſch. Déż té dżeż kloſtarſkim Towarſcham habé towarſchkam na
Towarſtwo, habé też druhich ſobu rechtuyeſch habé wedżeſch. Deż té
druhim pżileżinoſcz dawaſch tey ṅetżiſtocże pżez ṅepotziwe Czeychi
twoyey wottżow Rukow Nohow ha ṅepotcżiwe wotpżikréwaṅo ſwoyoho Cżew̓a,
hako ßo to woſobṅe ztawa pżitéch Loſchtarſkich Reyach. Déż té ztém
wokoſchuwaṅom dotkaṅom wobinaßuwaṅom ha druhimi Nehaṅ <pb
n="131"/>bitemi zkutkami ſam zeſobu, habé zdruhimi ſé te zwe
Loſchtarſtwo wobeſchow.

Tu żewſchoho toho ztoż ſé té taykoho ẇobeſchow derbiſch ßo te̓ po twoyey
zamożnoſcżi zyenemi tżeſitemi Swowami zpoyedacż zewſchim tém ztoż tón
Rėch do druhoho Re̓cha pżemeṅa, habé yón wetżi ha cżeſchi tżini. Ka weli
moli yo ßo tón Re̓ch ſtaw ha pżez kach dowhi tżaß té tón ſamné cżériſch,
żto tebiktomu woſobṅe winu ha pżileżinoſcz dawa, ha hacż ſé té to też
tżiniw, ztoż yo tebi twoy Duchowne̓ wótz natey Zpoyedżi radżiw ha
pżikazuwaw̓ tżinicż, zobé te̓ zkėriſcho tu ztoho twoyoho re̓ſchnoho Bóta
won wule̓z, zkim ßé té rėſchiw habé ſebi pożadaw rėſchicż, hacż yo won
Vreyne, habé Maṅdżelſki, habé Duchowne bow, ſchak hale tola tak, zobé té
tomu Duchownomu zpoyednikey żanaho zṁenom ṅeṁenuwaw, habé też kṙozemeṅu
daw Schtó wón yo. Kpoſletku derbiſch té też wſcho to zyewicż, ztoż też
tém Mandżelſkim ṅeyo dowolene ha yo yim tżinicż wot Boha zakazane, ha
moża też cżt Mandżelſczé na ſche ake waſchṅa ton Re̓ch toho zwohoho
Loſchtarſtwa woboncż, deż woni toho Mandżelſkoho <pb n="132"/>Schtanta
praye ha kyenomu prawomu Kónczey ṅewużiwayu.

Pżez Wożrawſtwo ha wopiwſtow: Deżté bez wine ha Vrſachi zwonku prawoho
tżaßa, yon Loſchta ha Schmaka dla, habé yaczé hacż tre̓ba yo yéſch habé
piyeſch, déż ſo té ſam wopiyeſch, deż té wo zakazanéch Dnach be̓z
dowole̓ṅa Ṁaßo yeſch.

Pżez Néw: Deż ßo tébe̓z winé, habé pżez Me̓ru Ne̓waſch ha zwobiſch,
zkrobnemi Swowami zeſwoyim Bliſchim wokoho dżeż, yoho ztorkaſch,
biyeſch, raniſch rc. Dale déż té tón Néw dowho dżerżiſch, ßo nocżeſch
ztwoyim Zwadnikom zyednacż ha yomu wodacż, habė déż té druhich kṅewey
wabiſch, ha yim Winu k Newey dawaſch.

Pżez tu Léhnoſcz: Déż ktey S. Spoyedżi ha Bożomu Blidu gor yara zre̓tka
khodżiſch, ßo ṅeprozuyeſch naka zacż ha polepſchicż ha nocżeż te̓ch
zre̓tkow ha we̓czow, kotṙeż ßu ktomu wużitne ha potre̓bne wużiwacż. Dėż ßé
té wotey Swuſchwe Bożey ṅezpieſchné ha me̓rzaczé, wot teye dere
zapotżateye we̓cze zaße be̓z winé pżez tawaſch, ßo teye Pżileżinoſcże
kyenomu ha druhomu <pb n="133"/>Re̓chey ṅéwarnuyeſch ha ṅezdaluyeſch déż
te̓ ṅewukṅeſch żtoż k twoyomu Schtantey ha Swuſchw̓e pżiſwuſcha, ha té to
winoyté we̓cżecż ſé, hako Rechtar, Wutżer rc. Ha k pożletku, deż ſebi té
twoyu zbóżnoſcż ne̓daſch praye kwutrobe hicż, hawoṅu ßo ṅeſtaraſch, hako
ßo na yenoho prawoho Kżeſcziyana pżiſwuſcha

Potżink.

Teye Zelnoſcze ha Rozkacża na ßwoyich Rċchach.

ODobrocżiwé Bożo! Ka ßo ya ṅederbyu haṅbuwacż, déż ßém ya potak wele
zcżiṅenech dobréch Prėtk zacżach ha Spoyedaṅach moyich Re̓chow, tola zaßé
tak tżaſto do téch ßamnéch panéw, ha pżetwoyi may Bóſkimay wottżomay
twoye S. Kazṅe pżeztupiw. Ach ṅeſtraffuy ṁe O Bożo! wo twoyim zprawném
Ne̓ẇe ha ṅendż zomnu wokoho po twoyey ßurowey Sprawnoſczi.

Poladni nadṅe na moyu rozkatu Wutrobu, kotraż wulczéſchṅe zaruye, nicż
tak wele teye zaſwużeneye ſtraffédla, <pb n="134"/>hacż tohadla, zo té
moya naywetżi dobrota ha te móy nay miwoſcziwſchi wottżo ſé pżez moye
wobondżene Re̓chi ktwoyomu Sprawnomu Ṅewey wabené.

O Bożo wſcheye dobroté! ya ßo ktebi wowam, ha proſchu cże za Nadu ha
Miwoſcz zawſchiczko Zwe kotreż ſém ya ſam wobeſchow, ha drußé ye moye
dla wobrſchli ßu; za ſchitko dobre, kotreż ſém ya tżinicż załomdżiw,
habé też neródṅe tżiniw; za ſchitke moye we̓domne ha ṅewedomne Re̓chi ha
zwoſcże, nakotrechż ßo ya wowſchey Boloſcżi moyeye Wutrobe̓ kayu, ha yim
wot wutrobé hidżu, ha do we̓cżnoſcze wot ßo wot ṁetuyu.

O moy JEzußo? kotréż ſé té natey wolinowey Hoṙe zyeném krawe̓m Potom ha
Se̓lzami moye Re̓chi wopwakuwaw, Ach! day też yon yrdnitkey Krepcze̓ wot
twoyich ßẇate̓ch Se̓lzow domoyeye Wutrobe̓ pane̓cż, zobéch ßo ya też tak
hako té hacż do moyey Sṁercże namonich wobóndżene̓ch Re̓chach ha Zwoſczach
rudżiw, haye z Madlienu z Pe̓terom ha druhimi pokutnémi wopwakuwaw.

<pb n="135"/>

Potżink

Jenoho Krutoho Pretk zacża nóczecżi yacze reſchicż.

ODobrocziwé Bożo! ya be̓ch ſchaczk derbyaw ratżiſcho wumrecż, hacż tebe
rozṅewacż; pżetoż pak ßo to ſtawo yo, ha te zandżene ṅeyo yacze̓ wo moyey
Mocze̓, tak zu ßo yo dale tak zadżerżecż, zobéch ya z Pomocze twoyeye S.
Nadé tebe dale ṅenewaw, ha czu ßo warnuwacż ha zdaluwacż nicż yon pże̓t
ſchitkim Re̓chom, hale też pżet ſchitkey Pżileżinoſczu kyenom Réchey,
woſobṅe pak pżetey, wokotreż ſém yazo zeſtaroho waſchṅa ha Nawożeṅa tak
tżaſto do Rėchow panéw.

Tohodia czu ya też ſchitku dobru Radu, Napominaṅa ha Sre̓tki kotreż
budżeż mi té O moy Bożó pżez twoyoho Duchownoho Swużownika pżet pißacż,
rad hore zacż, pżetoż té ſé tón ſamne kiż té kemṅe pżez toho Miſchnika
retżiſch, me̓ ßo praſche̓ſch, ha ṁe rozwutżuyeſch; tohodla żtoż budu ya
yomu wotmoyicz ha ſiubicz, derbi tebi wot moyene ha ſlube̓ne bócż ha
woſtacż. Amen.

<pb n="136"/>

Potżink.

Teye Nadżiye ha Doẇernoſcze ktey Miwoſczi Bożey.

Mi yo we̓domne, O Nadné wottze! ka cżeſchczé ſém ya pżecżwo tebi
zre̓ſchiw, ha zto mam ya wot twoyoho ſprawnoho Ne̓wa wotżakuwacż; Hale ya
mam ſchitku moy Dowe̓rnoſcz k twoyey wulkey Miwoſczi, ha nadżiyu ßo, zo
budżeſch té mi moye Re̓chi wodacż pżez te bėz koncżne Zaſwuſchbé Jezußa
Khreſtußa, kiż yoßo ßam zamṅe chudoho Rėſchnika tebi hore wopruwaw. Tu
ztey Dowe̓rnoſczu, czu ßo ya praye zmoyich Re̓chow wuſpoyedacż, ztéy
Troſchtney Nadżiyu, zo budżeż też té to tam wotéch Nėbėßach zadobre
dżerżecż, ztoż budże wotoho Duchownoho tu nazemi nadomnu wuprayene.
Amen.

<pb n="137"/>

Zczenſki Schpihel.

Do kotrohoż derbi yedén Kżeſcziyan ſchedṅe, habé knay menſchom kóżdu
Nedżelu ha Sẇaté Dżen ladacż.

TOyo: Krotke Prėduwancżka, habé Rozpomṅecża téch nay potrebniſchich ha
Zbożnoſczi nay wużitniſchich zczenſkich Wėrnoſczow, wot kotrėchż derbi
yedén Kżeſcziyan ſchėdṅe yenu, habé knaymenſchom kożdu Nedżelu ha Sẇate
Dżen yenu ha druhu zczenſku Wėrnoſcz rozpomnicż, ha déż wón zewſchimi
hotowé yo, zaſé wot Zpotżatka zapotżecż.

♣I.♠

Rozpomñecżo wot teye Wċré.

BToho Horta Chréſtußowoho, ha Swowa Bożoho, yo ta Czerkey ſchitko
zrozeṁewa, żtoż wona nam wėricż prėtk dżerżi. Ka możemé mó zabudżicż,
déż naß ta Wėrnoſcz ßama wutżi? Chtó cze da ßo zpėcżicż ßwoy Rozom tey
Wėrė poczißnécż? Dżakuy ßo Bohu, zo yo wón tebi tu Swėtwoſcz teye Wėré
daw, déż yo wón wele druhich wo tey Cżṁé teye Budnoſcze tziczéch
woſtayiw.

2. Zto poma pak tebi, déż té wėriſch hakokżeſcziyan, ha ßé żiwé hako
Póhan? Déż ßo té ktey Wėrnoſczi ztém Hortom pżiznawaſch, ha wotém Zkutku
yu té pṙeſch? ṅeyo to ta nay wetża Wupoſcz? Rozpomṅ pżi ßebi, wotżim
twoye żiweṅo napżecżo <pb n="138"/>twoyey Wėre ſteyi, rozkay ßo natėm,
day ſebi toho żel bócż ha laday, ka bé té twoyu Wėcz lépė tżiniw.

3. Déż tebė tón Swėt zpótuye, ha na tėbė wowa, zobé ßo té na tey tebi
zcżiṅeney Kżiwdże rachnuwaw, nitżo ṅecżerpėw, tón Kżiż wot ßo cżiſnéw,
ztém Swėtom reywaw, zkakaw ha wėßowé Bów rc. tak zpomni té natu Wucżwu
Chréſtußowu, nakotruſch ßé té pżißahaw, ka czeż té poney żiwé bócż, ha
też wumrėcż; Ha dżerż ſebi té to zatu naywetżu Tżeſcż, déż możeż té
pżetém Swėtom wopokazacż, ka té tu Wucżwu Chréſtußowu nicz yon wotey
Wutrobe wėriſch, hale też poney czeſch twoye Ziweṅo wėſcz.

Kecżbuy ka ßé ßo té hacż ſém tu pżitey Wėcże zadżerżaw, ha ka dérbiſch
ßo zcże té daley zadżerżecż.

O Bożo! Wobkrucż naſchu Wėru. Lucaͤ 17. zobéch mė mo yu wotey Wutrobė
ṅepotayili, hale pżez yene prawe kżeſcziyanſkė Ziweṅo ßo zyawṅe kni
pżiznali. Speway yedén Wottze naſch ha Strowu Mariyu.

♣II.♠

Wot toho Kóncza kotromuż yo tón Cżwoyek wot Boha ztworėné.

KAykom druhom Kónczey yo cże Bóh ſtworėw, hacż zo derbiſch té yomu
ßamomu ßwużicż, ha <pb n="139"/>yomu zczewa pżißwuſchecz? Ha tżohodla ßo
té tola ſpėcżuyeſch? tu to derbi ßo ſtacż; Habé derbiſch té zdobreye
Wole yomu tu ktwoyomu wużitkey ßwużicż, habé tam ktwoyey wėcżney Haṅbė
pżecżwo twoyey Woli yoho ßurowu Zprawnoſcz nawėki tżucż. Wubėr ſebi,
żtoż tu ztey dwey wėczow ßo tebi lepſche zda.

2. Zto budże tebi pomacż, dé bé té ruṅe mów też ſchitkich Loſchtow ha
Wėßowoſczow toho Sẇeta wużiwacż, ſchitké yohokubwa ha Bohaſtwa wo twoyey
Mocżé mėcz, ha też ktey nawóſchey Tżeſczi pżincż, pżitém pak twoyoho
Boha, ha twoy poſlem Koncż zubicż, ha nimo toho ſebi zancż? Ztoż te z
Luboſcze Bohu ṅetżiniſch, to yo ſchitkoknitżom, ha podarmo tżiṅene. O ka
ẇele wot toho Tżaſa ha Dżéwa ſé té hacż ſém zubiw, deż té ye neyßé Bohu
Tżeſczi ha twoyey Duſchi zbożnoſci, hako ßé derbyaw, rechtuwaw ha
tżiniw!

3. Bóh yo tebi daw Cżéwo ha Duſchu, cżéwne ha Duchowne Kubwa: tu
Sẇetwoſcz teye Wėré, tak wele Nadow hacż dobréch Nuczdawaṅow ha
Napominaṅow hay też ſwoyu ſamu S. Krey ha Ziweṅo, zobé té ztém zkeriſcho
ha lożiye mow ktwoyom Kónczey pżincż. Ka ßé té tu to ſchitko hore wożiw!
O ka zlė ßé té tu toho wużiwaw! Ka budżeſch té tu to mótzczi yeden mohl
pżet Bohom zamoyicż? żto czéſch zcże té dale yene tak zwe Ziweṅo wėſcz?

O moy Kṅez ha moy Bóh! pola S. Jana na 20. day, zobéch ya tebi ßamomu
żiwe bow, ha ſchitko. druhe zatzpėw. Wottze Naſch rc.

<pb n="140"/>

♣III.♠

Wottoho Zatzpecża toho Sẇeta.

NIchto ṅemoże dẇemay Kṅezomay ßwużicż. Habé derbiſch tón Swėt zatzpecż,
habé derbiſch té Kreſtußa wopuſchcżicż. Tu tay dway ṅemożetay romadże
ſtacż, ṅét, kotromu tu ztey dwey ßwużiſch té? praſchey ßo twoyoho
Swėdomya.

2. Tė ßé ßlubiw natey Kcżenczé, ha ßé zyeném Slubom Bohu wobkrucżiw, zo
czeſch ßo toho Sẇéta wotrėcz, ha Bohu ßamomu ßwużicż. Ka hale ſé tu tón
Bohu zcżinenė twoy Slub dżerżaw? Ka wele moli ſé té yón pżeſtupiw ha
zwamaw? Rozpomṅ to, ha day ſebi tu toho wot Wutrobé żel bócż.

3. Zto może tebi tón Sẇét dacż habé ſlubicż dėż cżeſch té tohodla twoy
Bohu zcżiṅené Slub zwamacż? Te Zadoſcże twoyeye Wutrobé ßu bez kóncżne,
ha twoya Duſcha nėſmėrtna: ka da czeſch ßo té naſec żicż na téch tak
żpatnéch ha tomu Zahiṅeṅu pocziſṅenéch wėczach toho Swėta? Bóh ßam yon
może tebe naßécżicż, ha twoyey Wutrobe ha Duſchi czéwa doſcz zcżinicż.

Béda tomu Sẇétey! Pola S. Matth. na 18. ha ſchitkim ſẇétném Dżecżom.
Bėda mi yoli zo czu ya Bohu ha ſobu też tomu Swėtey ſwużicż.

Wottze naſch rc.

<pb n="141"/>

♣IV.♠

Wot teye Smerże.

OKa wulka Ztézknoſcz, Boyoſcz ha Zrudoba budże téch ṙeſchnéch
Kżeſcziyanow nayich ſmertném, Wożu napanécż, yich wobondżenech Rėchow,
Zwoſcżow ha wonka woſtayenech dobrech Zkutkow dla, pżez kotreż ßu woni
tak lochcze ßwoyu Zbożnoſcz zkutkuwacż ha wėſtu zcżinicż moli. O zrudna,
O hirka Smercż! Kotraż ſchitkim tżaſném Wėßowoſczam tón Kóncz, ha tém
wėcżném Helſkim Matram tón Zpotżatk zcżini.

2. Tżin da, ztoż bé té tedém czéw zcżiṅene mėcż. Nėzub té żanoho
Wokomiknėṅa, pżetoż yene kóżde może te poſlėṅe bócż. Zcżim dlėhe ſé tė
tu żiwé bów, ztém bliże ſé té pżi twoyim poſlėnim Zkontżeṅu. wone
pżindże, deż budżeſch ſo té toho naymėṅe nadżecż.

3. Zto budżeſch ſebi da té tedém wow ſchitkich tżaßnéch Wėczach moſlicż,
déż budżeż ye té derbecż wopuſchcżicz? Każ dowho mo żiwi ſmé, tak ßo nam
ſchitke tżaſne Wėczé zdadża ṙenſche ha nadobniſche bócż, hacż wone ßu.
Hole praſchey ßo teye Smėrcże, wona budże tebi wotmoyicż żto, ha kayke
wone ßu, té ßam budżeſch to yeden mohl póznacż, ſchak hale pozdże.

Mey ßo da prawėm Tżaßu ktomu, ha wotemri ſchédṅe ſchomu tomu, żtoż
budżeſch té na twoyim ßmertnem Wożu derbecż zczéwa wopuſchcżicż.

<pb n="142"/>

O Bożo! day mi twoyu S. Nadu praye pokżeſcziyanſku żiwom bócż, zobe moya
Duſcha tu ztoho Swėta zeſchwa pżez tu Schṁercż téch Spraunech. Num. 23,
v. 10. Wottze naſch, rc.

♣V.♠

Wot toho poſleṅóho Suda Bożoho.

ROzpomni, zo budżeſch té yeden mól dérbėcż pże tem ßudném Stowóm
Chreſtußowem ſtacż, ha ſchoho zwowoho ha dobroho, ztoż ßé té zcżiniw,
Rachnuwaṅo dawacż, ha budżeſch potém ßamém też wot toho zprawnoho
Sudnika ßudżené ha wot ſudżené! O Bożo! tu to ya tak krucże wėryu hakó
bėch ya tu zo tu zatraſchnu Jandżelſku Trubu ßwóſchaw.

2. Ka budże da tebi tedém wokoho twoyeye Wutrobé, déż budża ſchitke
twoye Moßle, Swowa ha Zkutki, ſchitke twoye takṅehaṅbite ha hacż ßem
potayne Rėchi tomu czéwomu Swėtey zyewene, ha bewſcheye Miwoſczė
pżepotane? Déż budże tedém lėdėm ton zprawne wobſtacż, cże budżeſch da
tė O Réſchniko woſtacż?

3. O zatraſchné Schpruch! O Boyaſne Swowa! Dżicze hin wo zaklacżi! na
moyim Kraleſtẇe wo na wėki nėderbicże żanoho Tela mécż, ha tu <pb
n="143"/>pżez to budże tón nezbożné Rėſchnik na weki woſwoyoho Boha
wotſtortżené. Tohodla O Rėſchniko tżin Pokutu każ dowho zcże tė ktey
ſamney Tżaß maß, zobé té wotėm, ſamnėm Dṅu toho Suda ha Nėwa Bożoho na
weki zahaṅbėné ṅebow.

Chtó budże wobſtacż pże tém Woblitżom yoho wulkoho Nėwa? pola Nahuma
Prophété na 1. Wottze naſch rc.

♣VI.♠

Wot teye Hėle.

OKa yenu wulku Boyoſcz ha Strach bé tebi ta Hela nanawa, dé bé té mow
ſwoſchecż te huboke Zdéchuwaṅa ha Zawoſczėna tėch zatamanéch Duſchow!
woni ßo ṅet wuznawayu ze ßwoyich Rėchow! woni ßo nadnimi kayu ha ye
wopwakuyu: Hale wone yoſchitko pozdże, ton Helſki Wohėn pżez yich Sélze
te zatamane Duſche zcże ztém bóle pali ha ye matruye. O ßurowa Pokuta!
ſchak hale tola bewſchoho Wużitka pola téch zatamanéch.

2. Boha żeni ṅewidżecż, wecżṅe ßo wotém wohṅu palicż, te najcżeſche
Boloſcze béwſchoho Troſchta ha Nadżiye cżerpecż, te zatraſchne Helſke
Scheṙeṅa ſtayṅe pżet ßwoyimay wottżomay mécż, ha zczéwa zaczwobluwacż: O
kayke Horyo ha Hubenſtwo.

<pb n="144"/>

3. Stup moy Cżwoyetże ztwoyimi Móſlemi nėtk do teye Hele, déż zcże té tu
żiwé ßé, zobe zkeriſcho po twoyey Schmercżi ṅetrebaw dó teye ßamneye
panécz. Wopomṅ, ka ßo tém Zatamaném ṅet dże, ha ka ßu woni tu żiwi bóli.
Sé té tu hinak żiwe hacż woni ßu bóli? maſch té nėſchto lepſchoho po
twoyim Ziweṅu wotżakuwacż? wukni ſchak zyich Schkodé mudriſchi bócz, ha
teye Sprawnoſcze Bożeye ßo boyecż.

Chtó Budże mottzi bódlicż wo tém Czéruwaczém Wohṅu ha wecżném Promyu?
Iſai 33. Wottze naſch, rc.

♣VII.♠

Wot teye wecżnoſczė tėch Helſkich Matrow.

OZatraſchna Sprawnoſcz Boża! kotrachż téch Rėſchnikow wo tey Heli yenobo
krotkoho Lóſchta dla, pżez tu czéwu dowhu Wécżnoſcz, ztemi nay
zatraſchniſchimi Matrami ſtraffuye. Teſch ta nayṁenſcha Boloſcz teye
Hele, worduy epżez tu Dowhoſcz tak cżeſchka, zo wona ṅemóżna kzṅeſeṅu
yenomu prėtk pżindże. Ach ka budże da tebi O Reſchniko? ka budże tebi tu
wo tem wėcżnem Helſkim Wohṅu, déż budże wón tebi k Teley worduwacż?

2. Dé bé yena zatamana Duſcha, wo yeném tauſentże Lėt, też yon yenu
Sélzu wupwakawa, ha <pb n="145"/>kpoſlėtku téch wupwakanéch Sélzow tak
wele bowe, zobe wonich Nėbyo ha Zemya mowoy pot mureney bocż, tak bé
yena tayka Duſcha potak wele zandżenéch Tauſentach lėtach ha wuroṅenéch
Sélzach, zaßė derbyawa znowa ſwoye cżeſchke Matre ha Boloſcze cżerpecż,
ruṅe hako bé wona zcże nitżo nėcżerpėwa: Ha deż też tu ton ṅewobſanitė
Tżaß budże tak wele molow wubeżecż hacż Piſka Zorṅatkow pżi tem Moryu,
Trawicżkow na tey Zemi ha Proſchkow wotem Loffcże yo, tak tola ſchitkon
tu tón Tżaß yo porno tey wecżnoſczi lute nitżo, ha woſtaṅe zcże tola
pżeczé ta wecżnoſcz czéwa.

3. Té moy Czwoyetże ßo tu natey ṅewobßanitey Wėcżnoſczi ṅemożeſch doſcz
podżiwacż, hale dżiway ßo té wele boley ſam na ſebi, deż ßé ßo tė tak
wele molow czéw też yenoho krotkoho Loſchta habe tżaſnoho Wużitkadla, tu
do toho wecżnoho Horyaha hubenſtwa ſtortżicż. Dżiway ßo té zcże wele
yaczé na twoyey zatwercżeney Wutrobe, zo yo hiżcże wona tey Pokucże
zawrėna, ha nócze pżez yenu prawu Pokutu tu tomu wėcżnomu Wohṅu
cżeknécż. O Reſchniko! Ka dowho budżeż ſo té zcże tu wo tém twoyim
ṅezbożnem Schtancże hore dżerżecz?

Ta Wėſowoſcz tu na Zemi traye yon tu yenu mawu Kwilu, ton Helſki Woheṅ
pak budże palicż ha ſinalicż tam wėki na wéki. Prayi S. Chriſoſtomuß.
Wottze naſch, rc.

<pb n="146"/>

♣VIII.♠

Wot toho Nċbya.

OPżekraſne Mėſto Boże! Té ſė yene Mėſto teye Boyſkeye Zcżedroté, ha
yeden pżedrohi Schocz, kotréż yo Chreſtuß ze ſwoyey nai S. Krẇu
zapwacżiw. Té ſé te zbóżne Wobodleṅo, wo kotremż derbi moya Wutroba téch
Nėbeſkich Weßowoſczow bewſcheye Zrudobė, ẇeki na wėki wużiwacż!

2. O Bożo! Te yednitki Lubé moyeye Wutrobé: tam wotem twoyim Kraleſtẇe,
budu ya tebe wicżecż: tam budu ya tebe bewſcheye Miré ha Koncza
lubuwacż: tam budu ya do wecżnoſcze wo tebi, ha ztobu, hako té ßam na
ẇeki zbożnė. Ach dé bé yon ton Tżaß #oyoho Horya ha Hubenſtwa
pżikrótżené, ha moya Nadżiya wo téch Nėbėßach ſkoro dopelṅena boẇa!

3. Zto zależi na tém hacż ſém ya tu na Zemi, déż budu ya tam wotéch
Nebėßach zmoyim wumożnikom? żto yo ſchitke moye Cżerpeṅo tu na zemi
porno tomu zbożnomu Nebeſkom Schtantey? débė ṁe też moyu Krey ha Ziweṅo
derbyawo khoſchtuwacż, hako yo khożtuwawo wele Tauſentow Sẇatéch
Matraryow, tak bé to tola ſchitko mawo bowe, porno tomu, żtoż yo mi Boh
wo téch Nėbėßach pżihotuwaw. O dé béch ya tu to mow praye poznacż! O ka
lochke bé mi ſchitko prėtk pżiſchwo, żtoż derbu ya tu za te Nėbėßa
tżinicż ha cżerpecż!

<pb n="147"/>

Moya Wutroba budże na ßécżena, déż budu ya tebė, O Bożo! wo twoyey
Kraſnoſczi widżecż, Pſal. 26.

Wottze naſch, rc.

♣IX.♠

Wot teye Pżitomnoſcze Bożeye.

BOh lada tu na tebe nicz hinak, hacż każ bé tė ſam tu natém Swėcże żiwe
bow. Joho ßẇate Boiſke Woko tebe widżi ha znaye, tak dere, hako wón ßam
ßo widżi ha znaye. Wėriſch té tu to O Cżwoyetze, ha ßṁeſch zcże tola
rėſchicż?

2. Zto to tebi nėyo yena wėtża Hanba déż tebe Bóh rėſchicz widżi, hacż
debechu twoy Rėch ſchicze Ludżo widżeli? Ka wele moli ſe té to pżetemay
ſchitko widżaczemay Wottżomay Bożimay tżiniw, żtoż té tola pżetem
nayſchpatniſchim Cżwoyekom ṅebeſche ſmėw tżinicż. Té ßo tak yara
ſtrachuyeſch ha boyiſch tey Wottżow tech Czwoyekow, ha rodżiſch tak mawo
wot te ſchitko widżacze Boiſke Woko: O żto ſebi té moſliſch?

3. Zana Nócz ṅeyo tak cżėmna, żane Meſto tak daloke, żaden Kut tak
cżmawé, dżeż bé Bóh ṅebow, ha tebe ṅewidżew. Podarmo ßo té pże témi
Cżwoyekami kowaſch, Bóh budże tebe ſchudżim namakacż. O de bé tė to
praye póznaw, roze<pb n="148"/>mėw ha nato żeni nézabow, tak zawėrno tė
nėbe żeni yaczé rėſchiw. Pray hacż neyo nitżo yaczé tayke wo tebi, żtoż
bé mowe temay wottżomay Bożimay wohidne pretk pżindż? wopomṅ to dere, ha
laday żto maſch zcże té na tebi ha wo tebi poredżicż.

Déż czeſch tė rėſchicż, tak potay ſebi té yene Mėſto, na kotremż tebe
Bóh ṅewidżi, ha tżin żtoż tė cżeſch. Prayi S. Auguſtinus. Wottze naſch,
rc.

♣X.♠

Wot teye Wecżneye Zbożnoſcze teye Duſche.

ZTo derbi tebi bóle, k Wutrobe hicż, ha natżim tebi yacze zależecz, hacż
yo ta Zbożnoſcż teye Duſche, pżecżwo kotrėz ßu ſchitke druhe Wėczé lute
nitżo? Te recżerſke Zkutki téch woyarſkich Recżerow, yich pże klepane
Radė, ha zatraſchne wulke Wóyſka téch Kralow ha Vuͤrſchtow, żto ßu wone
druhoho hacż yedén zyawné Czeych yeneye ṅewobſtayneye Moczé ha
cżwoyeczkeye Swaboſcze. Hacż ruṅe ßo tebi ſchitko dere po twoyey Woli
ſtaṅe ha radżi, żto budże tebi ſchitko tu to pomacż, deż té Bohu
ṅeſwużiſch, ha na twoyey Zbożnoſczi Zkodu woſmeſch? O wulka Wupoſcz téch
Cżwoyekow, <pb n="149"/>tu wo tey Wėczé bėwſchitkeye Staroſcze tak żiwé
bócż, hako be yenomu ṅemowe natey Zboſchnoſczi Valnécż; Hako bé tu natem
nitżo ṅezaleyżawo, ha móli to ṅet zaßé poredżicż, żtoż yo ßo yim yeden
Mol zlė radżiwo. Ach Zbożnoſcz zubena, yo ſchitko zubené, ha yeden Mol
zatanané, rėka nawėki zatamané!

2. Tu te tak ſchelake ha kraſne Wėcze, zkotremiſch yo tón czéwé ſchėroki
Swėt wuoébėné, ßu lute Daré Boże, kotreż derbya nam ktey Swuſchwe Bożey
ha knaſchey Zbożnoſczi pomacż, ha yoli zo mo tu téch wėczow knėtżom
druhom wużiwamé, tak ßu wone zo czewa nadnami zubene, wone ṅebé yaczé
dérbyawo te Swónczo ſwecżicż, tón Miſacz zewſchimi druhimi Plaṅetami bé
derbyaw pżeztacż ßwoyu Swėtwoſcz wotßo dawacż, ta Zemya bé ßo derbyawa
zapoyedżeż ſwoye Pwodé dawacż ſchitkim tém kotżiſch Bóhu ṅeſwuża. Woni
ßami béchu dėrbyeli knitżom worduwacż, pżetoż doż nóczé ßwoyoho Boha
lubuwacż, tón ṅeyo hódné, zobé wón tu żiwė bów.

O Ka mawo yich yo, kotżiſch bechu ſebi praye ſwoyu Zbożnoſcz dali k
Wutrobe hicż, déż beſtem ßo woni za te tżaſne wodṅo ha Nocze ſtarayu!
Téch Pėṅezow derbi pżecze yaczé ha yaczé, te Kubwo, Pola Zarodé ha wuki
pżecze lepſche ha lepſche, ha te zbożo pzeczé wetże ha wetże bócż.
Wotéch tżaßnéch wéczach yoteż ta naymenſcha Schkoda wobżaruwana, ha ta
Schkoda natey <pb n="150"/>Duſchi, kotraſch knarunaṅu neyo, ṅendże
żanomu ł Wutrobe. O ka wele ßo wożi, nate Cżéwo, ha na tu Duſchu nitżo,
hako bé wona naß nitżo ṅenaſtupawa, hako bé wona naſcha naywetżi
Nepżecżelnicza bowa, habe yena Duſcha yenoho Zkocżecża. Hako be wona nam
yon tohodla data bowa, zobé wona wot naß naweki zubena bowa. O wulka
Slepota tu wotey wėczé téch Cżwoyekow? Ach de budżetay ßo nam ſchak tu
wotey Wéczé naſchey Wottżi wotżinicż? dé budżeme mo zapotżecż ßo praye
zatu Zboſnoſcz ſwoyeye Duſche ſtaracż?

Zto budże pomacż tomu Cżwoyek dé bé wón ruṅe też tón czėwė Swėt dobow,
dėbė wón potėm na ſwoyey Duſchi Schkodu cżerpiw. Pola S. Matth. 16.
Wottze naſch, rc.

♣XI.♠

Wot toho Rċcha.

BOha zubicż, O ka yena zatraſchna Zkoda yo tu ta żkoda! deż mo tżaſne
Kubwo, Keyżu ha Dwór zubimé, tu naß ṅemoże nichto doſcz troſchtuwacż;
Ach ka dérbi nam k Wutrobe hicż, déż mo Boha ßamoho, tu wecżnu ha
bezkoncżnu Dobrotu zubimé! Bėda tebi, O Hubėna Duſcha, kotraż ßé té Boha
pżez tón Rėch zubiwa! <pb n="151"/>Bėda tebi, ha zaße bėda! déż ßo tė tu
na tem zcże ṅerudżiż.

2. O Rėcho, ka gmeynė ßé té bėz temi Cżwoyekami! ka pak yo yim twoya
Zwóſcz tak nėznayowna! tė zawėraſch te Nebėßa, wotżineſch tu Helu, ha
tżiniſch naß kyenem Nepżecżelam naſcho Boha. O Rėſchniko! té ßé yene
Zadwawſtwo pżetemay Wottżomay Bożimay? Bóh yo twoy Nėpżecżel, ha żto té
hiżcże ßo tu toho Nepżecżelſta ṅeſtrożeſch?

3. Toho Rėcha dla yo czéw Kréſtus wumrėcż, Ta Sṁercż ßama yomu ṅebė tak
pżecżiwna hacż bė yomu pżecżiwné też yon yednitki Smėrtné Rėch. Ha ka
wele ßé té yich ſchón wobeſchow! Day ſchak ſebi yich wot Wutrobé żel
bócż, ha wopwakuy ye zyenemi prawemi pokutnémi Selzami. Tu ta Zkoda może
yon pżez te Sélzé porėdżena bócż.

Zto tebi wot twoyich Rėchow woſtaṅe wóſche, hacż ta Haṅba, ha hėrke
Zaruwaṅo. Roͤm. 6.

Wottze naſch, rc.

♣XII.♠

Wot teye Pokutċ.

Tżincże Pokutu, ha ẇercże tomu Zczeṅu. Marc, 1, v. 15. Zto rėka to
druhoho, hacż <pb n="152"/>zo derbi twoye Ziweṅo yena ſtayna Pokutu
bócż? Kreſtus ßam yo ßo tu nazemi poſcziw, pwakaw, ha yenu ßurowu Pokutu
tżiniw; ha tu derbiſch też té tżinicż O hubene Reſchniko, ha derbiſch
tak potém Exemplu Kreſtußowém ßo zadżerżecż.

2. Zaden Rėch ṅemoże ṅeſtrafuwané woſtacż. Budżeſchli ßo té tu ßam ſebe
ſchonuwacż, tak budże tebe hiżon tam wotey wecżnoſczi Bóh namokacż. Nėyo
wone lepė tu ßo pżez yenu mawu Kwilu rudżicż ha cżerpecż, hacż tam na
weki żawoſcżicż ha zazwof luwacż?

3. Hacż ruṅe ßo té ztwoyich Rėchow wuz nawaſch ha zpoyedaſch, ha
ſchelake pokutn# Zkutki tżiniſch, tak tola zewſchim tém hiſchcż# tebi
nėyo pomane: każ dowho ſo té twoyic# Rėchow wot Wutrobé ṅekayeſch, téch
Rėcho# ha pżileżinoſczow ktém ßamném ṅewotreku# yeſch, ha wſcheye
zwoſcze ßo ṅezdaluyeſch, # té yeden Tayencz ha Heychler, ha ney ßé żade
prawé Pokutné ha wot toho Rėcha k Boh# wobrocżene Cżwoyek. Ta prawa
Pokut# wobſteyi woſobṅe wo tey Gramocże ha hidżeṅu tomu Rechey, bez
tżohoż yo ſchitko druh# yon yedén prozné Zczin. Rozpomṅ tu to mo#
Cżwoyetże, ha kecżbuy hacż yo twoya Poku<pb n="155"/>dżecż? té ſchak
tola ṅebudżeſch ztżinicż zobéchu woni meltżeli. Neyo wone lepė déż woni
praya, zo ßé té Vromné ha bohaboyaſné hacż débéchu woni zwėrnoſczu wot
tebi zwe Wėczé retżeli? Żto tebi wele natéch Cżwoyekach żależi, déż yo
yon twoy Bóh ztobu zpokoyom?

2. Mó to zayenu Tżeſcż dżerżime, deż yeden yenomu wulkomu Kṅezey ßwużi,
ha té czeſch ßo haṅbuwacż tomu Kraley ſchitkich Kralow ßwużicż? Zaden
Hantwarſki ßo nėhaṅbuye ſwoy Hantwark nacż ṅech yo wón tak ſpatṅé hacż
cze, ha té czeſch ßo haṅbuwacż ba ſtrachuwacż wo zrecż toho
Kżeſcziyanſtwa, tu Wucżbu Kreſtußowu zczehuwacż ha potey ſamney tżinicż?
Zto nėweſch té ka budże ßo też Kreſtus za téch ſamnéch pola ſwoyoho
Nėbėſkoho Wottza haṅbuwacż kotziſch ßu ßo tu zaṅoho ha za yoyo ſẇatu
wucżbu pże temi Cżwoyekami haṅbuwali?

3. Zto da yo te Mėno Jézußowe yene ṅetżeſne Mėno, zo ßo té zaṅe
haṅbuyeſch, ha noczeſch yomu zyawṅe ſwużicż? Nėch yeden prayi żtoż cże,
tak wone wla wėrno woſtaṅe, zo beſtémi Cżwoyekami nėyo żaden tżeſniſchi,
hacż tón kiż Bohu naylépe ßwużi. Tohodla wopomn moy Cżwoyetże, hacż té
ney ße żeni tém Cżwoyekam ßo lubicż nėſchto zwowoho tżiniw, habé dobroho
wonka woſtayiw, ha kecżbuy: ka bé té mów tu Wėcz porédżicż.

Ja ßo ṅehaṅ buyu toho Zczeṅa. ktem Roͤm. 1. Ha teye wuczbe Kreſtußoweye.
Wottze naſch, rc.

<pb n="156"/>

♣XV.♠

Ka mo ſami naßo nċderbimé wele dżerżecż.

KOho maſch ßo té boley boyecż hacż ſam ßo; twoya ßamoho Swaboſcz derbi
tebi bóle kwutrobe hicż, ha té maſch ßo teye ſamneye bóle boyecż ha
ſtrachuwacż, hacż ſcheye Moczé teye Hele. Jene Swowo, yene z Déchṅeṅo,
yon yednitke Poladṅeṅo może tebi ſchitku Wutrobu precż zacż, ha tebe
zczéwa pobicż. Hadam naſch prėni Wóttz yo zrėſchiw; Salomon tón Kral yo
na ßwoyoho Boha zabów, ha Pėtér tón Japoſchtow yo Jezußa zaprėw. Ka
budżeſch té O ſwabé Cżwoyetże ſteyo woſtacż, dėż ßu yeni tak ſelni
Mużowe panėli, yoli zo tebe Bóh pżez ſwoyu ſwatu Nadu wot toho Pada
ṅezdżerżi?

2. O ka tżaſto ſmé mó pżedobécżi, hacż ruṅe pżecżwo nam żaden czuzé
Nėpżecżel ṅeyo woyuwaw, naſche hegen Móſwé ha Zadoſcze woyuyu pżecżwo
nam bėz pżeſtacża; Naſcha Wutroba ßama dżerzi znimi, ha yo naſcha nay
horſchi Nėpżecżelnicza. O ka wele yo yich wot ſwoyich hegen Zadoſczow
pżewiṅenéch, kotrėchż prédé tón Woheṅ, te Mėtze, ha ſchitke druhe Matré
tėch Tyranow ṅemożachu pżewinėcż# Tohodla nėwer tė ſam ſebi wele, hale
warnuy ßo ſam ſebe bóle, hacż ſchitkich druhich twoyich Nėpżecżelow.

3. Wukni wot tak wele Sẇatéch, ka derbiſch <pb n="157"/>tė ſam ze ſobu
wowſchey Boyoſczi ha Straſche żiwé bócż. Warnuy ha zdaluy ßo wſcheye
Pżileżinoſcze ktomu Zwomu woſobṅe tam, dżeż te ṁeniſch zo maſch ſo té
nayṁeṅe boyecż. Kecżbuy ſtayṅe ßam na ßo, ha na ſchitke twoye
Pożadoſcze, ha woway ßo tżaſto k Bohu ze S. Philippom Nereyom, prayaczė:
O Kneże! Zdżerż ha ſchuczuy ṁe, pżetoż yolizo tė wotėmnṅe wotſtupiſch,
tak budu ya tebi ṅeſẇerné worduwacż.

Któż ṁeni zo wonſteyi, tón ṅech lada, zobé wón ṅepanéw. 1 Cor. 11.
Wottze naſch, rc.

♣XVI.♠

Wot teye Nadé Bożeye.

SChitke też te nayṁenſche Nadė yo Kreſtus ze ſwoyey pżedrohey Krẇu
zapwacżiw, ha pżez ſwoyu poſleṅu Motlitbu k Wóttzey na Kżiżu wobdżerżaw.
Tak tżaſto hacż tė yene Nuczdacżo ha dobre Pomoſleṅo, kotreż tebi Bóh do
twoyeye Wutrobe da, zatſpiſch, ha ponim ṅetżiniſch, dżerżiſch te
Netżeſczi tu pżedrobu Krey Kreſtußowu ha yoho Hórke ha Boloſcziwe
Cżerpėno ha cżeſchku Matru.

2. Wone neyo natėm doſcz, zo ßo tė Bohu dżakuyeſch zawſche tebi wotṅoho
wopokazane Nadé; Hale té derbiſch ſo yomu też dżakuwacż za té Nadė,
kotreż tė ztwoyeye Wine ney ßé wobdżerżaw. O ka tżaſto yo te Boyſke
Swonczo ztemi Pruhami ſwo<pb n="158"/>yich ſẇatėch Nadow czéwo na tebe
ſwécżicż? té pak ſé pżetnimi cżékaw, ßo yich zdaluwaw, ha yim podarmo
ſwécżicż daw.

3. Bóh tebe trebay napomina zo pżez wele Lėtom pżez ſchelake ßwoye
Napominaṅa, ha té hiſchcże ßo yomu tola noczeſch podacż. Té pak maſch
wecżecż, ka té twoyomu Bohu ṅebudżeſch mócz cżeknécz, ha budżeſch yomu
tohodla yene ßurowé Rachnuwaṅo dérbecz dawacż. Té derbiſch wedżecż, zo
deż budża yeden mohl te zatzpyate Nadé Boże, ha twoye woboṅdżene Rechi
kſwoyom Kónczey dobė żecż, budże też ztwoyey Zbożnoſczu ztżiṅene ha
zubėne, ha to zwar wėki na wėki.

Tohodla dżakuy ßo Bohu tomu ſẇatomu Duchey zawſchitke yoho S Nadé
kotreſch yo wón tebi dé ßobu dżéliw, proſch yoho Zawodacżo, zo té yoho
ſẇatech Nadow neyßé tak wużiwaw hako ßé yich té derbyaw wużiwacż, proſch
zobé wón noczew pżez ſtacż tebe bóle ha bóle wobſwetlecż, kecżbuy żto
wón hiſchcże dale do twoyeye Wutrobé retżi, ha proczuy ßo, zobe té potém
ſamnem tżiniw, ha bóy ßo zobé tón ſamné wot tebe ṅewotſtupiw, ha tebe
ṅewopuſchcżiw, hako yo ßo to zo yim wele ſtawo.

Kdóż yo wele doſtaw, tón derbi też wele wobrachnuwacż. Luc. 12.

Wottze naſch, rc.

<pb n="159"/>

♣XVII.♠

Wot toho Tżaſa.

NEyo to yena yara zwa ha żatraſchna Wėcz, deż mo tak wele wotoho Tżaſa
damé poprozném nimo hicż, hay yón wotey Lėnoſczi ha Nėrodnoſczi wo téch
Rėchach ha Zwóſczach pżetżinimé. Te naſchė Ziweṅo yo krotke, tón Tżaß yo
yara drohi, ha mó ſmé tola tak żiwi, hako bechmé mó ṅederbeli wumrecż,
ha ṅeméli tu nitżo za ſwoyu Zbożnoſcz tżinicż ha zkutkuwacż.

2. Ach débé yeden hubene zatamané Cżwoyek też yon yene Wokamikṅeṅo ṁéw,
wottak wele Ztundow ha Dnow, kotrémż mo tak popróżném damé nimo hicż! O
ka be ſebi wón ye k Wużitkey ztżiniw! woyenem kóżdem Wokamikṅeṅu béch mó
ſebi yenu zbożnu Wecżnoſcz moli zaſwużicż, ha to mó tola za komdżimé.
Dżeż Tżaß yo ṅeſchto ſebi dobécż, habé ßo wobweſelicż, tak żaden ton
ſamné rod ṅezakomdżi: Halé tom Tżaßey te Nebyo ſebi zaſwużicż, mó kużdé
dżen hay kóżdu żtundu damé poproznem béwſchoho Wużitka ha ztey nay
wetżey Schkodu teye Duſche nimo hicż.

3. Nicz tón ſamne Dżen yo nay lėpe hore wożené, wokotremż ßé té twoye
tżaſne ẇéczé dere ha ze zbożom wobſtaraw; hale tón ſamné dżen yo hacż
nay lepė hore wożené, wokotremż ſé té nay yaczé dobréch Zkutkow zcżiniw,
ha tu Nadu Bożu wo tebi rozmożjw. Ztoż te hewak druhė tżiniſch to
ſchitko yo <pb n="160"/>poprózném ha bewſchoho Wużitka. Todla ṅeday
żaney Ztundże, hay żanomu wokamikneṅu zancż, wo kotrémz bé té prayicż
nėmow; Ztoż ya tu nét tżiṅu, to ßo ſtawa Bohu k Tżeſczi, ha moyey Duſchi
k Wużitku.

Té namakuyeſch Tżaßa ha Kwile doſcz ktém cżaſném Wėczam, ha nimaſch
żaneye Kwile ktém wėcznem, Prayi S. Paulin.

Wottze naſch, rc.

♣XVIII.♠

Wot téch Nay S. S. Sacramentow.

TE tak pżedrohe Nadé, kotreſch nam k Zbożnoſczi naſcheye Duſche nay
yaczé potrebne ßu, doſtawamé mó pżez te ſwyate Sacramente, pżez kotreſch
ßo nam ſobu dżéli tón Wużitk téch pżedrohich Zaſwużwow naſcho Wumożnika.
Doż tohodla ṅe doſtoyṅe wużiwa téch ſwyatech Sacramentow, tón też
ṅedoſtoynė wużiwa téch pżedrohich Zaſwużwow Kreſtußowéch, ha zatżiṅa ſam
ſebi te Nėbėſke Durye.

2. Tak tżaſto hacż ßo tė praye ktomu wużiwaṅu tech S. Sacramentow
nėpżihotuyeſch, ha ye bėz Wużitka kſebi bėceſch, tak tżaſto té yich
ṅedoſtoyṅe wużiwaſch. Zawerno tu natém bė ßo té derbyaw <pb
n="161"/>poſtrożuwacż, deż ſo té tak tżaſto zpoyedaſch ha woprayeſch, ha
tola tak mawo polepſcheſch, ha pżi twoyim rozpuſchcżeném ſwėtném Ziweṅu
woſtawaſch. O moy Cżwoyecże ka możeſch ſo tu pżi tém troſchtuwacż? yeden
Kżeſcziyan, kiż yo też yon yedén mol doſtoyṅe ktomu Blidu toho Kṅeza
ſchow, bé derbyaw hotowé bócż ratziſcho ſchitke Czweluwaṅa ha Matré
czerpėcż, hacż yon zcże yeden Smėrtné Rėch woboṅcż. Dże pżindże to ßém,
zo ßé hiſchcże té hacż tu do toho Tżaßa tak ßwabé; Zto yo toho ṅédże
Wina? rozpomṅ té to praye.

3. Tak tżaſto hacż té wo yeném tebi wėdomnėm ſmėrtném Rėchu te nay SS.
Czéwo Chreſtußowe kſebi bėreſch, tak tżaſto ſebi té ſam te wecżne
Zatamaṅo na twoyu Schiyu cżeneſch ha nucz yéż. Ka budżeſch da té
wobſtacż, déż budżeſch té derbyecż Rachnuwaṅo dawacż, teye pżedroheye
Krẇe Chreſtuſoweye dla, kotruſch ſé té pżez te tak tżaſte ṅedoſtoyne
Woprayeṅa tak wulczeſchṅe zatſpyaw ha Retżeſczi dżerżaw? rozpomṅ żto
derbiſch té wo twoyich Spoyedżach ha Wopṙayenach poredżicż, ha tżin tu
wotóho Tżaßa, twoye Spoyedże ha Woprayeṅa ztaykim Pżihotuwaṅom hako be
yena kuſchda wotnich ta poſleṅa bówa.

Tón Cżwoyek derbi ßo ßam poſpótacż, predé deżli wón ktomu Blidu toho
Kṅeza dże. 1 Corint. na 11. Wottze naſch, rc.

<pb n="162"/>

♣XIX.♠

Wot teye Boźeye Mſche.

TA Boża Mſcha yo yene Pretk-ſtayeṅo toho hórkoho Cżerpėṅa ha Wunnecża
Kreſtußowoho, ha ſtawa ſo hiſchcże to ſchėdṅe, na yene ṅekreyne waſchṅo
wo naſchich Czerkẇach, żtoż yo ßo pżetżaſſami na tey Chalvarſkey Hoṙe
ſtawo. O Zka yeney wulkey Nutnoſczu ha Pobożnoſczu derbiſch ſo da té tu
pżi tém nayſyacżiſchim Wopore dacż namakacż!

2. O ka yene wulke ha cżeſchke Rėchi ßu ſchedṅe hay kożdu Ztundu tam ha
ſem woboṅdżene, ſchitke pokutne Zkutki téch ſẇatéch wuznawaryow, ha
ſchitke cżeſchke Matre ha Cżerpėṅo téch ſẇatech Matraryow, ṅemoża dowho
naſche Rėchi zapwacżicż ha zaṅe Bohu doſcz zcżinicż bėz téch Zaſwuſchwow
toho Cżerpeṅa Kreſtußowoho, z kotrechż mó ſwoy Dżél pżez tu Bożu Mſchu
doſtawamé.

3. O ka wele moli bėſche ta zprawnoſcz Boża ztém wotrém Metżom ſwoyich
zprawnéch Schtraſow do naß biwa, dé bėſche ye Kréſtus Jezus naſch
wumożnik kiż ßo natem Wowtaṙu hore dżerżi wot naß ṅewotwobrocżiw, ha za
naß ſwoyoho Nėbeſkoho Wottza za Nadu ṅeproſéw? ka budżemé mo ßo yomu tu
zato mócz doſcz dżakuwacż? te Rodé ha wulke kralowſke ha verſchcżinſke
Keyże ßu ze Swużownikami ſtayṅe napelṅene, deż bė ztem naſch Wumożnik
derbi tżaſto ſam wo tém Doṁe Bożim woſtacż. <pb n="163"/>O yena zwa
Nėdżaknoſcz! zmi ſebi té prėtk kózdé Dżen potwoyey Zamożnoſczi yenu Bożu
Mſchu ſwoſecż, ha ſwoyoho Wumożnika wo tem nay Swacziſchim Sacraṁencże
toho Wowtarya drude doma potacż, ha kṅomu ßo modlicż.

Nawſchitkich Mėſtaw budże moyomu Mėnu yeden tżiſté Wopor hore wopruwané.
Pola Malechiaßa Prophete na 1. Stale.

Wottze naſch, rc.

♣XX.♠

Wot teye Jawmożnė.

FA móżeme ßo mó naſchomu Wumożnikey Zato doſcz podżakuwacż, deż wón nam
tu Pżileżinoſcz dawa, yomu ßamomu wo téch Chudech deṙe tżinicż, wón yo
wo tem nay S Sacramencże toho Wowtaṙa, zobe wón ze ſwoyim S. Cżewom ha
ze ſwoyey S. Krẇu naſche Duſche wobżiwiw ha nam deṙe tżiniw, ha wo téch
Chudéch wónyo, zobe wón wot naß żiwėné bow, ha mo wo téch ſamnech yomu
dobro tżinili. O wulke Zbożo za toho kiż Kreſtußey yenu Jawmożnu dawa:
Bėda pak tomu, kiż ßo wo tey ſamney Kreſtuſey zapoye. Té daſch yenomu
też knitżomnomu Zkocżecżu yeſcz, ha to té noczeſch twoyomu Wumożnikey wo
yenem Chudem dacż, O wulka Nėmiwoſcz ha Nezprawnoſcz!

<pb n="164"/>

2. Ztoż té yenomu bohatomu ſchenkuyeſch toyo zkoroy kóżdé mohl zubėne,
żtoż pak té Kreſtußey wo téch Chudéch daſch to té kóżdé Tżaß zwulkim
twoyim Wużitkom zaßé doſtanėſch. Won ſchitko bohacże wopwacża, hay też
yeden Trunck breſchneye Wodé wón ṅewopwacżené ṅe woſtayi O ka wele yo
yich pżez tu Ru, pżez tu póſchnu Draſtu, pżez ton ṅeporadné Trunck, ha
roſpuſchcżene Zyẇeṅo tu nay weczé Schkodu zawo? pżez tu Jawmoſchnu pak
zcże neyo nichto hubéné worduwaw. Doż cze wele ſebi dobécż ha zaſwużicż,
tón ṅech yon dawa tém Chudem.

3. Wo tém Sẇatem Zczeṅu wone rėka: dżicże wo za klacżi do toho wėcżnoho
Wohṅa, ya ſém wódne bów, ha wo mi neyſcze yeſcz dali, ya ſém nahi bów,
ha wó me neyſcze wodżeli. O ka yeden zatraſchne Schpruch yo tu tón
Schpruch pżecżwo ſchitkim ṅemiwoſcziwém Cżwoyekam? Napżecżo, O ka
troſchtne budża te zczenſke Swowa Kreſtußowe za ſchitkich miwoſcziwech
Kżeſcziyanow: Poycże ſém wo Wuzwoleni ha żonuwani do toho wecżnoho Raya:
mi yo ßo czéwo yeſcz, ha wo ſcze ṁe ſchpizuwali rc. Budżali yon cżi
Chudże pże tém ſprawnem Sudom Bożim za naß rétżecż, tak ßo mó tam nimamé
nitżo boyėcż. Rozpomṅ tohodla moy Cżwoyetże żto derbiſch té tu tżinicż.

Doż ßo na téch Chudéch ſmėli, tón Bohu na Daṅ dawa. Proverb. 1.

Wottze naſch, rc.

<pb n="165"/>

♣XXI.♠

Wot toho Pohorſchuwaṅa.

TE Pohorſchuwaṅo yo yacze Duſchow zawedwo, hacż ſu ſchiczé Swėcżi yich k
Zbożnoſczi pżiwedli. Ka zo trebay yo yon yena Duſcha wo tey Heli
kotraſch neyo pżez te Pohorſchuwaṅo tam pżiſchwa Jeden Kżeſcziyan derbi
też ſwoyim Nepżecżelam dobro tżinicż; ha mó pak nekotru kraſnu Duſchu do
teye Hele ztortżimé, kotraż nam tola neyo żeni nitżo pżecżiwnoho
Ztżiniwa. Budżeſch te pżet Kreſtußom wobſtacż, deż te też yomu yon yenu
pżez yoho nay droſchu Krey wumożenu Duſchu, pżez te Pohorſchuwaṅa
zaẇedżeż?

2. O réſchni Starſchi! Zto ṅebé, wone waſchim Dżecżom lepė bówe, debėchu
wone ßo wam ṅenarodżiwe, hacż déż wone pżez waſch zwo Exempel wėki na
wėki zahinu? Zto żcze wo ye yon ktomu Kónczey tu na tón Swėt porodżili
ha horecżaneli?

3. Ka ṅekotrey kraſney Duſchi bech mé mó moli pżez naſch dobre Exempel
ktey Zbożnoſczi ha do toho Nebeſkoho Kraleſtwa pomacż, debéch mé mó
czeli yon praye po kżeſcziyanſku żiwi bócż! rozpomṅ hacż té ney ßé zeni
nikomu żanoho Pohorſchuwaṅa ze Swowom habé ze zkutkom daw, ha ka bé té
tu pżez te Pohorſchuwaṅo ztżiṅenu żkodu mów zaßé dobru ztżinicż.

Zto wone neyo doſcz deż ßé té ſam ztwoyimi Rėchami wobcżeżene? Tżohodla
czeſch hiſchcże <pb n="166"/>té zczuſémi Réchami twoyu chudu Duſchu
wobcżeżuwacż.

Bėda tomu Cżwoyekey, pżez kotrohoſch te Pohorſchuwaṅo ſém pżindże.
Matth. 18.

Wottze naſch, rc.

♣XXII.♠

Wot toho Kżiża ha Cżerṕeṅa.

SMé da mó yon tohodla kyeném Kżeſcziyanam ztżiṅeni, zobéch mé mó yon
toho tżaſnoho Kubwa ha Wėßela wużiwali? debéch mé mó mėli yon ponaſchich
Pożadoſczach żiwi bócżi, tak béch mé mo żanoho ßẇatoho Zczeṅa netrebali.
Jene prawe S. Kżeſcziyanſke Ziweṅo yo yene Pokutne Ziweṅo.

2. Zto prayi te S. Zcżeṅo? zbożni ßu cżi kiż pwakayu: Bėda da wam
kotżiſch ſo wo ſtayṅe ſmėyecże ha wożcżerecże! Zto ney ßu tu te Stucżki
ruṅe yene tak wėſte Stucżki teye praweye Wėré Kreſtuſoweye, hako yo ta
Potaynoſcz wotey nay Swecżiſchey Troyiczé Bożey. Hale tu to tém
ṅétziſchim Dżecżom tu wotoho Sẇeta nocze do Wowé, woni bechu ratzi
widżeli, debechu tu te Stucżki wot tem Kżiżu ha Cżerpeṅu ztoho ßẇatoho
Zczeṅa won wuleſchuwane bówé.

3. Kreſtus ßam yo derbyaw na Kżiżu wumrecż: Schicze Sẇecżi Bożi ßu pżez
Kżiż ha <pb n="147"/>Cżerpeṅo to toho Nebėſtoho Kraleſtwa nuczſchli. Zto
budżez té to darmo doſtacż, ztoż yo druhich tak wele khożtuwawo? tón
Kżiż yo tu yedén Czeych ha herbné Tel téch wuzwolėnéch ktey Zbożnoſczi,
doż nitżo ṅecżerpi, też cżerpėcż nócze, tón pżiſwuſcha tey Heli. Tohodla
proſch twoyoho Kżiżuwanoho Wumożnika, zobé wón tebi tu Luboſcz ſwoyo
Kżiza krucże do twoyeye Wutrobé nucz za cżiſchcżaw, ha tebe pżez tżaſne
Cżerpeṅo do ſwoyeye ṅebeſkeye ẇeſowoſcze ha Radoſcze nucz doẇéd.

Doż ßwoy Kżiż ṅeṅeſe tón ṁe neyo hódné. Luc. 14. Wottze naſch, rc.

♣XXIII.♠

Ka derbimċ ßo mó zczėwa do teye Wole Bożeye podacż.

TA prawa Sẇatoſcz wobſteyi tu wotem, zobe ßo té wo ſchitkich ẇéczach
zczéwa do teye Wole Bożeye podaw. Neſtaneli ßo tuto, tak ſchitka druha
Pobożnoſcz mawo poma.

2. Zto może ßo nam tu ſtacż pżecżwo tey Woli Bożey, ha yoho ſchitko
ẇedżaczey Prėtwidżewnoſczi? doż cze ßo tu pżecżiwicż, tón Bohu ßamomu do
yoho Prawa nucz pada, ha cze ßo wóſche ṅoho pozbėnécż.

<pb n="168"/>

3. Ztoż Bóh namṅe dopuſchcżi, debó ṁe ruṅe też te Ziweṅo derbyawo
koſchtuwacż, tak ya tola wėm, zo ſchitko to wot yoho Sẇateye Ruki ßém
pżindże, kotraż nitżo druhe ṅepóta, hacż moyu wėcznu Zbożnoſcz.

Zto czu da ya wele zkorżicż, habé ßo rudżicż? Nėch ßo tu mi dże każ cze,
tak może ha derbi mi ſchitko kmoyey wecżney Zbożnoſczi kwużitkey pżindż.

Twoya Wola ßo ſtaṅ każ na Nebyu tak też na Zemi. Matth. 6.

Wottze naſch, rc.

♣XXIV.♠

Wot teye Dowernoſcze na Boha.

JEne Dżecżo ma Dowernoſcz kſwoyey Maeżeri, yedén Khoré k ßwoyomu
Lėkarey, yeden ſlepé kyenomu Dżeſczu, hay też tżaſto kyenom Pzey, kiż
yoho wedże, té pak O Cżwoyetże ßo hiſchcże rozmóſleſch, hacż możeſch ßo
té twoyomu lubomu Bohu doſcz dowėricz, ha na ṅoho zpuſchcżecż?

2. Bóh ſchak ßo ſtara też za yenoho hube<pb n="169"/>noho Roblika, ka
budże da wón mottzi zabecż na yenu po ſwoyim Znamyu ſtwoṙenu ha pżez
ſwoyu nay droſchu Krey wumożenu Duſchu? Wón wobżiwi tak wele Póhanow
kotżiſch yoho tola ṅepóznawayu, wón tżini dobro tak wele ha wulkim
Reſchnikam kotżiſch tola yoho S. Mėno leſtruya, żto da wón ṅebudże
ztżinicż yeney Vromney Duſchi, kotraſch yoho lubuye ha tżeſczuye?

3. Wón ßo zanaß ha za ſchitko naſche wele bole ha lėpé ſtara, hacż ßo mó
ßami ſtaracż możemé, pżetoſch wón yo naſch nay lubſchi Wóttz, ha yo to
nam ſlubiw, prėdé budże Nebyo ha Zemya zancż ha Gruntey hicż, hacż yeden
Cżwoyek, kiż ma ſwoyu Doẇernoſcz na ßwoyoho Boha, ha na ṅoho ßo zczéwa
zpuſchcża.

Poday ßo do teyu Rukow Bożey, Bóh tebi ṅebudże wuſtupicż, ha tebi panécż
dacź. Prayi S. Auguſtinus.

Wottze naſch, rc.

♣XXV.♠

Wot teye Luboſcze Bożeye.

TAk yo Bóh ton Swét lubuwaw, zo yo wón nam ſwoyoho yednoho rodżenoho
Séhn <pb n="170"/>daw. Bėſche wón nėſchto lėpſche mėw, tak bė wón nam ye
daw. Zto to nėyo doſcz, zobe té O Cżwoyetże yoho zaßé lubuwaw? té
lubuyeſch tżaſto to, żtoż yo lėdém yeneye Luboſcze winoyte, ha nocżeſch
lubo mėcż toho nay lėpſchoho Boha, kotreż yo ſcheye Luboſcze hodné!

2. Wón ßam tebi porutża, zo dérbiſch yoho lubuwacż. Tak lubuy yoho, wón
yo dėre toho hódnė. Wón yo ſchak tón bėz kóncżṅe ṙane, Bohaté
dobrocżiwé, ha ſchoho móczné Kṅez. Lubuy yoho zczéweye twoyeye Wutrobé
ha tak wele hacż té yoho lubuwacż zamożeſch. Każ dowho té to ṅetżiniſch,
tak dowho té yoho też doſcz ṅelubuyeſch.

3. Zane wetże Zbożo ßo tebi nėmoże ſtacz, hacż yo tu to, deż te Boha
praye z Wutrobé lubuyeſch. Ha débé ruṅe tebe też derbyawo te Ziweṅo
khoſchtuwacż, tak yo ta Luboſcz ßchoho toho winoyta ha hodna, wuzankni
tohodla ztwoyeye Wutrobé ſchitku druhu Luboſcz, ha lubuy Boha ßamoho,
tak wele hacż tebi możno yo.

Nimamli ya tu Luboſcz, tak ya nitżo ney ſem. 1 Corint. 13.

Wottze naſch, rc.

<pb n="171"/>

♣XXVI.♠

Wot teye Luboſcze JEzuſoweye.

ZTo yo dé dróżiye zapwacżene bówe hacż twoya Duſcha kotraſch yo Kreſtußa
yoho nay droſchu Krey ha Ziweṅo khoſchtuwawa! twoye tak wulke ha
cżeſchke Rėchi bėchu tu wecżnu Helſku Matru zaſwużiwé, hale ta
naylupſchi Wutroba Jezußowa yo za tebe Nadu żadawa ha też wobdżerżawa.
Ka możeż O Cżwoyetże też twoyomu Wumożnikey twoyu Luboſcz zapoyedżecż,
ba yoho wulku Miwoſcz zyenem tak wulkim Nėdżakom pwacżicż?

2. Daſch té yenomu Pzey yenu Koſcz, kotraſch tebi kżanom Wużitkey neyo,
tak tebe tón Poß yeye dla lubuye, wón ßo ktebi liſchtżi, ha wachuye
tebe. JEzus dawa tebi ßwoyu Nadu, ſwoyu Krey, ſwoye Zaſwuſchbe, ha
ſchitke ſwoye Schoczé, ha té to tola ſchitko za nitżo dżerżiſch. Ach
wukni ſchak wot yenoho ṅerozomnoho Swėṙecża, żto maſch té tżinicż. Twoy
Poß yo tebi tu wotem twoy Wutżer, Miſchter ha Sudnik. Joli zo tu to
hiſchcże twoyu Wutrobu ṅenuye, tak ßé té horſchi hacż yene Zkocżo.

3. Te lubuyeſch tak yara twoyich Pżecżelow, ha kecżbuyeſch deṙe nato
żtoż ßu woni tebi dobroho wopokazali ha ztżinili. Pżecżwo twoyomu
Wumożnikey ßamomu pak yo twoya Wutroba czéwa zatwėrdżena, ha ṅedżakna.
Jo da yeden wot twoyich Pżecżelow zo dé za tebe wumrėw? Proſch tohodla
<pb n="172"/>twoyoho Wumożnika, zobé wón tebi twoyu ßẇatu Luboſcz do
twoyeye Wutrobé daw, pżetoż bėz yoho S. Nadé té ṅezamóżeſch lubuwacż.

Doż JEzußa ṅelubuye, tón bocż zaklaté. Prayi S. J. Pawow 1 Corint. 27,
16.

Wottze naſch, rc.

♣XXVII.♠

Wot teye Luboſczċtoho Bliſchoho.

DOż ſwoyoho Bliſchoho nima lubó, tón też nėch ṅeprayi, zo wón Bóha
lubuye! Bėz teye Luboſcze ſwoyoho Bliſchoho ßu ſchitke druhe Zkutki
podarmo ha zubėne.

2. Tu to ya wam porutżam, prayi Kreſtus, zobezcże ßo wo bėßobu lubuwali.
Ha débechu cżi Cżwoyekowe nitżo druhoho Luboſcze winoyte na ßebi neṁeli,
hacż yon to, zo ßu woni wot Jézußa lubuwani boli, tak bé tebi tu to
yaczé hacz doſcz bócz derbyawo, też yich zczeweye ßwoyeye Wutrobė
lubuwacż. Sé té da ṅeſchto lėbſchoho hacż yo twoy Wumożnik, zo té
nóczeſch lubuwacż to żtoż yo won tak yara ßam lubo ṁéw, zo yo wón ſwoyu
Krey ha Ziweṅo daw.

3. Lubuyeſch té téch Cżwoyekow, hako yo yich Kreſtus lubuwaw? ßé té
hotowe Kubwo ha Ziweṅo zanich dacż? O ka mowo yo yich kotżiſch tu wotey
wėcze Kreſtußa ha yoho Sẇatéch zczéhuya!

<pb n="173"/>

Doż ßwoyoho Bliſchoho lubuye, tón yo tón Zakon dopelniw. Ktem Romſ. na
13.

Wottze naſch, rc.

♣XXVIII.♠

Wot teye Luboſcze téch Nėpżecżelow.

JEdén Kżeſcziyan dérbi też ßwoyich Nepżecżelow lubuwacż, hako yo to
Kreſtus porutżiw, hayo to też ßam tżiniw. Noczeſch ßo té tu tey Boyzkey
Kazni pocżiſnécż, Tón Séhn Bożi yo rad wodaw ſchitkim tem, kotżiſch ſu
yoho wo Ziweṅo pżiṅeſli ha morili, ha té noczeſch twoyomu Bliſchomu
yeneye maweye ha ſchpatneye Wėczé dla wodacż ha znim ßo zyedṅacż.

2. Dóż nócze ſwoyomu Bliſchomu wodacż tón też nima żanu Miwoſcz pola
Boha wotżakuwacż. zkaykeſch mo Mėru won mirimé, zkaykey budże nam też
nucz mėrene. Jeden Rachu pótaczé Kżeſcziyan ſebi ßamomu tón Sud prayi ha
ßo tama, deż wón tón S. Wottze naſch zpėwa. Habé derbiſch té twoyoho
Nėpżecżela lubuwacż, habé derbiſch ßo té ßam na ßo ṅewacż.

3. Ka możetay ßo dway Kżeſcziyanay na ßo ṅe wacż, kotraż ma tey romadże
yenu Wėru, wużiwatey romadże te ẇérne Cżéwo ha Krey ſwoyoho Wu<pb
n="174"/>moſchnika, ha nadżiyetay ßo z Kreſtußom wo tém Nebeſkim
Kraleſiẇe romadże bódlicż.

O Kżeſcziyanſka Duſcha? wone tebi neyo dowolene na ṅekoho ßo ṅewacż,
hacż yon na toho Dyabowa. Wotey Heli pwacżi wone yon ßo yeden na toho
druhoho zwobicż. Schiczé cżi kotżiſch ſu tu natem Swecże zeſwoyim
Bliſchim woyeném Nepżecżelſtwe żiwi, noſcha zo na ſwoyey Duſchi yedén
Czeych teye Hele ha ẇecżnoho Zatamaṅa: tu na te Mėſto woni ſwuſcheyu.
Nėt laday moy Kżeſcziyanſki Cżwoyetże hacż téż wo twoyey Wutrobe ṅeyo
ṅekayke Nėpzecżelſiwo zkhowane, ha tżerpay won ztéch nay Sẇatżiſchich
Ranow twoyoho Wumożnika tu prawu Lubóſcz téch Nėpżecżelow.

Doż ßo na ßwoyoho Bratra ṅewa, tón yo yeden Zamorduwar, 1 Joann. 13.

Wottze naſch, rc.

♣XXIX.♠

Wot toho Hicża za JEzußom.

TOn preni Cżwoyek yo cżeſchczé panéw, tohodla zo yo wón czéw Bohu ruṅa
bócż. Nėtko pak nichto ṅemoże k Nėbėßam pżindż, hacż yon tón, kiż ßo
proczuye tomu Sehney Bożomu podobné bocż, pżotoż ruṅe tohodla yo tón
Séhn Bożi yeden Cżwoyeck worduwaw, zobéch mé mó moli do yoho Stow<pb
n="175"/>pow ſtupacż, ha zanim hicż. Wón yo tón prėni wot Boha
wuzwolené: Dóż nócze po yoho Sẇatém Ziweṅu tżinicż, tón derbi téż zwonka
téch Nėbeß woſtacż.

2. Cżi Cżwoyekoẇe tak Vlayſich ladayu ha kecżbuya nate nowe Modé ha
prozne ſwė ne Waſchṅa, nato pak woni tak mawo kecżbuya ka yo tu na tém
Sẇecże Kreſtus naſch Wumożnik żiwé bow. Cżi kralowczé Swużowniczé pżitém
kralowßkim Dwoṙe ßo réchtuya po ßwoyim Kralu, cżi Schuleryo po ſwoyim
Wutżeryu; té pak O Cżwoyetże ṅezpomniſch, kabé té twoye Ziweṅo rechtuwaw
potem Exemplu ha Ziweṅu Kreſtuſowém, O wulka Haṅba! Kreſtus dże prėdé
naß ha pokazuye ſchitkim tón Pucż, ha wón nichto nocze za nim hicż.

3. Ka budżeſch té wobſtacż wotém Dṅu toho Suda Bożoho, deż budże twoye
Ziweṅo porno tomu Ziweṅu Kreſtuſowomu dżerżane? Deż budże dżerżana yoho
Poniżnoſcz porno twoyomu Hoſartey, yoho S. Rané porno twoyey
Neſczepnoſczi, yoho Pokornoſcz porno twoyom Nėwey ha Zwobocże, yoho
Tżiſtota porno twoyey Neſch warnoſczi. Jedén Kżeſcziyan bócż bez yenoho
Kżeſcziyanſ toho Ziweṅa, Kcżene bócż, ha tomu Sataney wużicż, pot tey
Khoroyi toho Kżiża za tón Swėt woyuwacż. O ka yene wulke Zadwawſtwo yo
tu to pżetém Woblitżom Bożim! Jedén Kżeſcziyan bócż, rėka tak wele, hako
ſwoye Ziweṅo po tém Ziweṅu Kreſtußowém rechtuwacż, rozpomṅ da ṅet moy
Cżwoyetże, żto té ſé, ha <pb n="176"/>hacż możeſch té po twoyim Ziweṅu
za yenoho Wutżownika JEzuſowoho wuznaté bócż.

Podarmo ſém ya yedén Kżeſciyan, yoli zo ya Kreſtußa ṅeczėhuyu. Prayi S.
Bernardus.

Wottze naſch, rc.

♣XXX.♠

Wot teye Pobożnoſcze ktey Macżeri Bożey.

JEna Wutroba, kotraſch Mariyu ṅelubuye, neyo hódna, zobé żiwa bówa,
Mariya yo ſchak ta naydozpowniſcha bewſchimi Cżwoyekami hako yu tón
Jandżel Bożi, zporutżeṅa Bożoho ṁenuye, prayacze: Nadé ßé powna, béżtém
yo wona też ta nay miwoſcziwſcha poſwoyim lubém Sehnu; ka da ya yu
ṅederbyu lubuwacż, ha po yeye lubem Sehnu kniſchitku moyu Doẇernoſcz ha
Nadżiyu mecż.

2. Dé béch ya też wele druhich Pobożnoſczow derbya na Stronu ſtayicż,
takczu ya tola tu pżi tey hacż do moyeye Smėrcże woſtacż. Wo ſchitkey
moyey Nuzé czu ya pżez Mariyu pola yeye luboho Séhna wėrnoho Boha ha
Cżwoyeka ſchitku moyu Pomocz polacż. Pżez yeye zaſtupnu Proſtwu ßo ya
nadżiyu yenoho prawoho wobrocżena k Bohu, ha tu potém tżaſnem Ziweṅu te
wecżne wėſowe żiweṅo.

3. O ka nekotromu kraſnomu Reſchnikey yo wo<pb n="177"/>ra pola ſwoyoho
luboho Sehna te Wodacżo yoho Rėchow wuproſéwa! Zo pżez Sédém nacże Stow
Lėt kwali tón czéwe praye wėriwe Kżeſcziyanſki Swėt tu mocznu zaſtupnu
Proſtwu Mariye teye Macżeṙe Bożeye. Chtó da cze ßo da nėt tu teye
ſéhnowſkeye Dowernoſcze ktey Macżeri Bożey wotreknécż? Ach yena tak
móczna ha miwoſcziwa Macż ṅemoże nażane waſchṅo yene ſebi ßwérne Dżécżo
wopuſchcżicż. Każ dowho ta Luboſcz k Mariyi ktey Macżeri Bożey wo moyey
Wutrobe hori, tak dowho mam ya też tu Nadżiyu kmoyey Zbożnoſczi. O
Miwoſcziwa, O Dobrocżiwa Macżer! dżerż mė wobſtayṅe hacż do moyoho
Zkontżeṅa pżi twoyey ſẇatey Swużẇe.

Kṅeż nadnami té ha twoy naylupſchi Sehn. Jud. 8.

♣XXXI.♠

Wot teye Nutnoſcze wo tey Swuſchwe Bożey.

Bócż nutné za Boha, tak hako też wón za tėbe yo, ha potay ßo za twoyey
Zbożnoſczu ztaykey Nutnoſczu, hako ßo Boh ßam pota. Zto wintżuye ha póta
Boh pżez ßwoyu wulku Dobrotu ha Miwoſcz druhoho, hacż zobé té O
Cżwoyetże kyeney doſcz powney Vromnoſczi ha Pobożnoſczi, ha nato ktey
wecżney Wėſowoſczi ha Zbożnoſczi pżiſchow?

<pb n="178"/>

2. Té O Cżwoyetże ßé wotey Swuſchwe Bożey tak lėni ha ṅerodné hako bé
Bóh twoyeye Próczé hódné ṅebow, habé yu tebi ṅemow doſcz zapwacżicż. Zto
ṅetżiniſch té ſebi tu żanoho cżeſchkoho Swėdomya, zo té tu pżez to
twoyoho Boha zatzpiſch, ha yoho ßẇatu Swuſchwu k Nėtzeſczi poſtayeſch.

3. Ta nay ṁenſcha Wėcz, kotraſch yo Bohu k Tżeſczi wobréchtuwana, pwacżi
tawſént moli yaczé hacż ſchitke ſwėtne wulke récżerſke Zkutki! Jenomu
Cżwoyekey poſwużież ßmé mó kózdé Tżaß hotowi, wo tey Swuſchwe toho Kṅeza
naſchoho Boha ſmé pak mó tak ṅeſpeſchni, leni ha ṅerodni. Deż derbi
yedén tomu Swetey habé gor tomu Sataney yenoho tżaſnoho Wużitka dla
ſwuzicż, ṅepżindże to yenomu cżeſchko, ha ßo lėdem dé yeden wobcżeżuye,
déż pak wone wot te wėcżne dże, tak yo ſchitko wele, hako bé Kreſtus
mėnſcheye Swuſchwé winoyté ha hódné bów, hacż tón Sathan. Rozpomṅ moy
Cżwoyetże ka ßo té tu pżi tém zadżerżiſch. Ha hacż yo wone wele, deż té
Bohu knay mėnſchom ztaykey Nutnoſczu ßwużiſch, hako druzé tomu Swėtey ha
Helſkim Nepżecżelam ßwuża.

Bócż mé mó nutni wotém Duchu, pżetoż mó ßwużimé tomu Kṅezu. Rom. 13.

Wottze naſch, rc.

<pb n="179"/>

♣XXXII.♠

Wot téch Zkutkow pokotrechs budże yedén naton Sudue Dżen ſudżené.

WOpomṅtón poſleni Sud Kreſtußowé, wowokotremż budże wón pżindż wotey
Kraſnoſczi ſwoyoho Nebėſkoho Wottza, zobé won tón czéwé Swėt wowſchey
Prawdże ßudżiw, ha yenomu kożdomu po yoho zkutkach daw habé tu wėcżnu
Zdu habé tu wėcżne Matru haſtraffu. Tu wo tem Tżaßu budża tak dere cżi
zprawni hako Nėzprawni zyeney natwótżeney Mėru ßwoye Wopwacżeṅo doſtacż
ha ztoż yo tu woſwoyim Ziweṅu yedén won ſéw, to budże wón też tedém nucz
żnecż. Tu wotem Dṅu budże widżecz, ka wulka ha cżeſchka yo ta Zwóſcż
yenoho cżeſchkoho ha Sṁertnoho Rėcha, ha żto pwacżi pola Boha téż tón
naymenſchi dobre Zkutk. Jedén yara mawé ha krotki Lóſcht yo ton Loſcht
toho Rėcha, ſchak ṅaṅon zczehuje ta wecżna Czwela ha Matra, mawe ha
krotke yo te Dżéwo ha ta Prócza kotruſch ſu cżi wuzwoleni na ßo zali,
hale ta Zda zaṅu budże yarawulka ha wecżna.

2. Nėt moy Cżwoyetże czeſch té yeden mól te wėcżne Kubwa wobſénécż, ha
tém ẇecżném Matram cżeknécż: tak netżin té zwe wėczé, ha wone też na
tebe nėbudża te zwe wėczé pżindż: <pb n="180"/>tżin żtoż dobre yo, ha té
budżeſch tu wécżnu Dobrotu wobſénécz. Te wecżne Zbożo, hā też te ẇecżne
Nezbożo yo nyetk wo twoyimay Rukomay, yene tu wot tey dweyu budżeż té po
twoyich Zkutkach wėki naẇeki wobſénécż. Cżeſchli té wėki na ẇeki wotéch
Nėbeßach tu wecżnu ṅebeſku Zdu wobdżerzecż, tak budże tebi yu Bóh dacż
nicz zatu ſamu Wėru, hale woſobṅe za te dobre Zkutki ha Tżiṅeṅo.

3. Jena wulka Wupoſcz pak ro teye Zbożnoſcze ſo nadżecż, kotruſch tola
Boh żanomu druhomu neyo zlubiw, hacż yon tém kotżiſch dobre Zkutki
tżina, ha wot te dobre Zkutki tola ṅerodżecż. Jenu Zdu bez Zkutkuwaṅa ha
tżiṅeṅa toho dobroho wotżkuwacż, neyo żana prawa Nadżiya, hale yo yena
wupa Pżezwaſchnoſcz: Jon ta Potzcziwoſcz budże wo téch Nėbeſach
kronuwana, ha yon cżi kotżiſch ſu flayſich wo tey winczé toho Kṅeza
dżewali budża tu Zdu toho wecżnoho Ziweṅa doſtacż. Dżerż ßo tohodla moy
Kżeſcziyanſki Cżwoyetże pėlṅe ktomu Dżéwu ſchelakich dobrech Zkutkow,
zobe té wotem ſudnem Dṅu wot toho zprawnoho Sudnika zproznemay Rukomay
wot pokazané ṅebow, ha nameſcze teye wecżneye ṅebeſkeye Zdé, tu wecżnu
helſku Schtrafu ṅedoſtaw.

Toho Cżwoyeka Séhn budże pżindż wo Kraſnoſczi ſwoyoho Wótza, ze ßwoyimi
Jandżelemi, <pb n="181"/>ha todem budże wón kożdomu dacż po yoho
Zkutkach. Matth. 16, v. 17.

Wottze naſch, rc.

♣XXXIII.♠

Wot toho Kwataṅa ktomu wecżnomu Ziweṅu ha wotpotżinkey.

Schiczé ſiné tu wotém Swėcże czuzi ha pżezpolni, ha naſche Ziweṅo tu
natey zemi yoyene ſtayne Putuwaṅo ha Wandruwaṅo. Mo ſchiczé dżemé ktomu
Nėbėſkomu Mėſtu, hako kſwoyomu poſtayenomu Moley. Tu ßo mo proczuyeme,
ſmé pżezczahani ha zeſchelakim Horyom wobcżeżeni, tam pak naſ ton Kóncz
ſchoho Horya ha hubėnſtwa Wotżakuye, tam yo tón prawé Mėr ha wotpotżink,
tam budżemé mó wot ſchitkoho naſchoho Dżéwa ha wotſchitkeye naſcheye
Mucżnoſcze ẇéki na wėki wotpotżuwacż.

2. Zto yo pak ro, żtoż téch Cżwoyekow tak krucże tu pżitey Zemi dżerżi,
ha ṅeda ßo yim zewſchim flaißom za tém ṅebeſkim Mėſtom potacz? to ßu te
Proznoſcze tu toho Swėta ha te yebarſke Loſchté toho Cżéwa; woni widża
pżet ſo bu ton różowé ha Loſchtarſki Pucż, ha tohodla woni ſteyo
woſtawayu, ha za bewayu zczéwa na tón nėbėſki Pucż, hako be tu yich
Wotporżink knamakaṅu bów, hale tón Cżwoyek tu do toho <pb n="182"/>Sẇeta
neyo ſtwoṙene, ktomu Wotpotżinkey hale komu Dżewu, nicz zobe wón tu
ſtaw, hale ſchow ha dżéwaw, ha tak potem ſwoyim dokoṅanem wobcżeſchnem
Putżu ha Dżéle, tam wecżṅe wotpotżuwaw. Tohodla lubyeméli mó ſebi tón
naſch ṅebeſki Kray, ha żadamé ſebi do ṅoho yeden mol nucz hicż, tak ßo
mó ṅedaymé tu wotéch Proznoſczow, ha Loſchtow tu toho Sẇeta hore
dżerżecż, hale kwataymé nucz hicż do toho naſchoho prawoho Kraya.

3. Wone naſ tom wotżakuye te ṅebeſke Jėruſalem zewſchyni ſwoyimi
Zbóżnemi Mėſtżanami Te Duṙe tu do toho Mėſta ſteya nam ſcheroko
wotżiṅene, Tohodla kwatayme breſchṅe, deż hiſchcże tón ſẇetwé Dżen yo,
prede deżli ßo ta cżmawa Nócz teye Sṁercże pżibliżi! kwatayme predé
deżli budża te Duṙe toho nebeſ koho Paradißa zawreṅe, zobech mé mó tak
ztemi 5. Wupemi Kneżnami wot toho wecżnoho Wot potżinka weki na ẇeki
wuzankṅeni ṅewoſtali. Ton Pucż yo daloki ha cżeſchki, kotreſch mó pżet
ßobu mamé, tón Tżaß pak yo krotki; tohodla derbimé mó ſtayne kwatacż, ha
natém Pucżu wowſchim dobrém ſtayne pżiberacż bėwſchoho Kecżbuwaṅa natu
Cżeſchkoſcz toho Dżéwa. Ztem cżeſcha budże naſcha Prócza hanaſche Dżéwo,
żtém lubſchi budże nam téż tam tón wotpotżink. Tu zwar yo te dżéwo ha ta
Prócza krotka, tón Wotpotżink pak budże tam wėcżné.

<pb n="183"/>

Kwatay mé mó tohódla tu do toho Wotpotżinka nucz hicż. Prayi S. J. Pawow
ktem. Hebr. 4, v. 11.

Wottze naſch, rc.

Krotke Nozwutżeno Wo wėſtėch Schtucżkach teye Were.

Ta ♣I.♠

Schtucżka wot teye praweye Czérkwe, Gmeyne ha Woßade, Kreſtußoweye.

Cżi Ne̓khatolſké tém Khatolſkim woṁetuya, ka cżi Khatolſcżé yara budża,
deż woni m̃eṅa, zo ßu woni wotey prawey Czerkwi ha Gmeyṅe Kreſtußowey,
wone pak yim na tém Dopokazanu Valuye. Tak wele cżi Ne̓khatolſczé.

Wotmoyeno tech Khatolſkich.

TEm Khatolſkim ṅe Valuye na żane waſchṅo na tém Dopakazaṅu ßwoyeye
praweye Czerkẇe, tohodla zo ma ta Khatolſka <pb n="184"/>Cżerkey, te
prawe Schteri Czeychi, kotreſch też cżi Nekhatolſczé zate prawe Czeychi
teye praweye Czerkẇe Kreſtuſoweye dżerża: Dokelż woni wutża ſchiczé ka
derbi ta prawa Czérkey-Kréſtußowa bócż Jena, Sw̓ata Khatolſka ha
Japoſchtowſka: Tu te Schteri Czeychi pak ſu yon pżitey yednitkey ha
ßamitkey Khatolſkey Czerkwi knamakaṅu.

Pṙenom: yo ta Khatolſka Czerkey Jena, tohodla zo yo wona wot téch
Kreſtußowech ha Japoſchtowſkich Tżaßow pżez te Sédémnacże ſtow Lėt wotey
Jenoſczi teye wucżwe ha wėré pot yenem prawem Duchownem Paſteryom
woſtawa, ha tu Jenoſcz yo Kreſtus ſwoyey Czerkwi, wot ſwoyoho Nėbėſkoho
Wottza wuproſéw proßéczé: Sẇate Wottze dżerż yich pżez twoye Meṅo,
zobéchu woni yene Bóli, rune hako mó, pola S. Jana na 17. Stale v. 11.
ha 20. v. 21. ha tu ta Jenoſcz wo tey Wucżẇe ha Wére neyo pola żaneye
Nekharolſkeye Czérkwe ha Gmeyné knamakaṅu, pz̄etoż nayenem Mėſcze woni
wutża ha ẇéṙa to, nam druhim zaßé nėſchto druhe: Nékotzi bez nimi wutża
ha wėrya, ka derbime ßo mó Kreſtußey wotém Sacramencże toho Wowtarya
modlicż, druzé to zaßé noczedża dopuſchcżicż. Nekotzi praya ha ẇérya ka
yo te <pb n="185"/>Cżéwo Kreſtußowe ſchudżom na ſchitkich Mėſtach, druzé
to zaßé pru, nėkotzi wutża ha wėrya zo yo te Cżéwo Kreſtuſowe wotém
Sacramencże toho wowtarya żiwe, druzé zaßé ßo yo wone Mordwe. Nėkotzi
czedża tzi Sacraménte ṁėcż, drußé zaßé yon dway, ha tak dale wo wele
wéczach yaczé woni neyßu pżez yene, ha to yo yeden zyawné Czeych, zo,
dokelż woni teye Jenoſcze wo tey wucżwe ha ẇére nimayu woni też tohodla
neyßu wo tey yednitkey prawey Czérkwi Kreſtußowey, kotraſch yo kóżde
Tżaß yena bowa, yo, ha też do Zkoncżeṅa toho Sẇéta yena budże wotey
Wucżwe ha Weṙe.

K Druhom: yo ta Khatolſka Czerkey Sw̓ata, tohodla zo wona lute ßẇate
wėczé wutżi, téch Cżwoyekow kyenom ßẇatom Ziweṅu wėdże, ha yo też wele
tawſentow Sẇatech k Nebėßam poſwawa, kotrechż cżi Nėkhatolſcze ßami za
yenéch ſwatech dżerża ha wucznawayu, hako ßu S. Bernardus, S.
Franciſcus, S. Bonaventura ha druzé, hako ßo to wo tey Apologij toho
Augſpurgiſkoho wucznacża ha wo tém wulkim Khatechiſmußu Lutera lazuye.
Też yo Bóh tón Kṅez yich Vromnoſcz ha Swatoſcz zwele wulkimi Dżiwami ha
Czeychami wobkrucżiw, ha woſobṅe wo S. <pb n="186"/>Franciſcu Xaweriyu,
kiż yo pżez ßwoye Preduwaṅa ha wucżwu wo tey Indij wele tauſentow
Pohanow ktey S. Khatolſkey ẇéṙe pżiwed ha Kreſtußey dobów, pißayu cżi
Nekhatolſczé ſami hako Baldåus, Hakelwit, Tavernier, ka yo Bóh tu pżez
toho Vromnoho ha Sẇatoho Muża, kiż yo yeden Khatolſki Duchowné ha
Jezuwitaṙ bow, wéle wulkich Dżiwow ha Czeychow żtżiniw. Ztoho zczéchuye,
ka yo tu ton Vromné Khatolſki Duchowné tu wėrnoſcz tém Pohanam preduwaw,
dokelż yo Bóh yoho preduwanu wucżwu ztemi Dżiwami ha Czeychami
wobkrucżiw, pżetoż Bóh neyo yeden, wobkrucżer téch wżow, hale wón yo
yeden wobkrucżer teye w̓érnoſcze, ha tu Mócz Dżiwé ha Czeychi tżinicż deż
treba yo, yo Kreſtus ſwoyey ßẇatey Czerkwi woſtayiw, hako mó pola S.
Mattheußa na 16. ha pola S. Jana na 14. Stale lazuyemé.

Tzecżom: yo naſcha Czerkey ha Gmeyna Khatolſka, tohodla zo yo yeye Wėra
ha Wucżwa potém czéwem ſcherokim Swécże wutżena ha preduwaṅa, ha zwele
wulkimi Dżiwami ha Czeychami wot Boha wobkrucżena Tu wotém Mėnu
Khatolſka, retżi S Auguſtinus Tom 6. Contra Epiſt. fundam. C. 4. tak: Mė
dżerżi też wo tey Czérkwi te Mėno Khatolſka, pżetoż hacż ruṅe czedża
ſchicze Kheczaryo Khatolſcze ṁenuwani bócż, tak woni tola tu te Mėno
nemóża naßo pżineſcz.

<pb n="187"/>

Schtwortom: yo naſcha Khatolſka Czerkey też Japoſchtowſka, tohodla zo
wona tu Japoſchtowſku Wucżwu ha Wėru bewſchoho Pżemėṅeṅa ſchudżom po tém
czéwém Sw̓ėcże preduye ha ſtayne Japoſchtowſkich Mużow won zczele,
kotżiſch bew ſcheye Nadżiye, yenoho tżaſnoho Wużitka, pżez te Kraye ha
Moryo ktém Pohanam ha kdruhim ṅeweriwém ßo na te daloke Pucże podadża,
dżeż yich wele moli Krey ha też Ziweṅo khoſchtuye, yon tohodla, zo béchu
woni te wot toho Satana zawedżene Duſche Kréſtuſey do yoho ßwateye
Czérkẇe pżez te preduwaṅa yoho S Zczeṅa, pżiwedli. Hay dó yo naſch lubé
Serſki Kray, ha naſchich pohanſkich Starſchich ha Prėtkow ztoho
Pohanſtwa ktey Kżeſcziyan ſkey Khatolſkey Wėṙe pżewobrocżiw ha pżiẇed,
hacż cżi praye poßwecżeni Khatolſcze Duchowni hako yo bow Sẇate Benno ha
druzé yoho Japoſchtowſczé Towarſchoẇe, tu cżi ßu pżez ſwoye nutne
Prėduwaṅa toho S. Zczeṅa ha Swowa Bożoho tu ton naſch czéwé lubé Serſki
Kray tomu Sataney zyoho Pazorow wutornéli ha Kreſtuſey dobéli, ha to yo
zaßé yeden Czeych teye praweye Czerkẇe, Wéréha Wucżwe Kreſtuſoweye, hako
Kreſtus ſam pola S. Marca na 6. wutżi.

Dokelż tohodla tu te Schteri wėſte Czeychi teye praweye Czérkẇe
Kreſtuſoweye, ney ßu pola żaneye druheye Kżeſcziyanſkeye Czérkẇe, hacż
yon pola ßamitkeye Khatolſkeye, knama<pb n="188"/>ṅu, tak zczéchuye
ztoho zyawṅe, ka ta Khatolſka Czerkey neyo żeni do żanoho Buda panéwa
tohodla zo yo Kreſtus ſwoyey Czérkwi ſlubiw zo yoho Czerkey kotraſch yo
na yenu Zkawu twarėna, też te Duṙe teye Hele, toyo ſchitka Dyabowſka
Mocz ṅebudże pżewinecż. Matth. 16.

Za ßé yo Kréſtus ſlubiw, ka cze wón pola ſwoyeye Czérkwe hacż do
Zkontżeṅa toho Sẇeta zeſwoyey S. Nadu woſtacż. Matth. 28. Ha zaße, ka
budże tón Duch Sẇate tu Czerkey ſchitku wėrnoſcz wutżicż, ha yu pżet
ſchitkim Budom wobwarnuwacż Joan. 14. Nėtk Hale nėbéchu ſchitke tu te
Swowa ha Slubeṅa Kreſtußowe dopelṅene bówé, dé bé tu ta na yenu Zkawu
twarena Ka olſka Czérkey wot téch Duryow teye Hele, ha wot yeneye
Helſkeye Dyabowſkeye Moczé pżewiṅena bowa; dé beſche Kreſtus ſwoyu
Czérkey wo puſchcżiw, ha débeſche ton Duch S. yi daw do yenoho Buda
panécż. Jo ha woſtane tohodla wėrno, zo ta yeden mol prawa, hako ßo
ſchicze wutżeni Nėkhatolſczé ßami ktomu pżiznawayu, Khatolſka Czerkey,
neyo żeni do żanoho Buda panéwa, téż hacż dozkontżeṅa toho Sẇeta budże
wotey prawey Werė ha wucżwe Kreſtußowey woſtacż.

<pb n="189"/>

2. Schtucżka.

Wot to ho Nayſwacżiſchoho Sacramenta toho Wowtara, ha Poſleneye Wetżere.

Tu wot tém Nay Sẇacżiſchim Sacramencże woṁetuya cżi Ne̓khatolſczé, tém
Khatolſkim, ka cżi Khatolſczé yon Powoyczu wot toho Sacramenta toho
Wowtaṙa ha nicż tón czéwe Sacrament wondżéla.

Wotmoyeno tech Khatolſkich.

LZi Khatolſczé podawayu ha wondżela tón czéwé S. Sacrament, każ yo yon
Kreſtus ſam wotey Poſ leney Wetżeri podaw ha wondżéilw: dokelż wo tey
poſleney Wetżeri yo Kreſtus ſam ßwoye ſẇate Cżéwo yon potemi ßametkimi
Schtawtnoſczami toho Klėba podaw ha wondżéliw ha potey Wėtżeri poda
hakle wón ton Kheluch, hako mó Lazuyeme pola S. Lukaſcha ya 22. ha pola
S. Powawa wotem 1. ktem Corint. na 11. S. Jan woſwoyim 1. Liſcze na 4.
piſche pak: yeden kożde Duch kiż Kreſtußa dżéli tón nėyo z Bo<pb
n="190"/>ha. Nėt ßo ſtawa tu te Praſcheṅo: żto cżi Nėkhatolſczé tu nato
wotmoyeyu? Habe yo Kreſtus czéwé potemi Schtawnoſczami toho Klėba, habé
ṅeyo wón am czéwé, ne yo wón tam czewé, tak wón też neyo czéwé potemi
Schtawnoſczami toho Wina, ha yo tak Kreſtus rozdżélené, doż hale to
prayi, zo yo Kreſtus rozdżelené, tón po téch horeku pretk ṅeßenech
Swowach S Jana neyo z Boha; poli pak Kreſtus czéwé potémi Schtawnoſczami
toho Wina, hako wón za wėrnė ſchudżom czéwé yo, tak podawayu ha won
dżela cżi Khatolſcze ton czéwé S. Sacrament, ha nicz yon powoyczu wot
toho ſamnoho, hako cżi Nekhatolſcze to Valſchṅe wot nich retża, ha ſwoy
ṅewutżene Lud ztém za ẇodżeyu.

Ztoż te Porutżeno Kreſtußowe wot wobimay Schawtnolczomay naſtupa, to
nemoże ha też ṅebudże do wecżnoſcze ztoho Swowa Bożoho dopokazane. Te
Swowa Kreſtuſowe [Picże ſchicze zṅoho] ßu yon wot téch Wutżownikach
krozemėṅu, kotżiſch bėchu todém pżi Kreſtußu, hako S. Marck na 14. Stale
ſwėtzi prayaczé: Ha woni ßuſchiczé zṅoho pili, to yo cżi wutżowniczé ha
hewach nichto, débėſche tu te Porutżeṅo, picże ſchiczé zṅoho ſchitkich
Kżeſcziyanow na ſtupawo, tak ṅebėſche S. Marck tu wėrnoſcz retżaw,
prayaczé: ha woni ßu ſchiczé zṅoho pili, pżetoż woni tam ſchiczé
Kżeſcziyeṅo, wot tak wele Stow Lėt hacż te Kżeſcziyanſtwo ſteyi, ney ßu
pżitomni bóli, ha tak woni też neyßu picż móli. Tón práwé Ro<pb
n="191"/>zom tu téch Swowow Kreſtuſowéch, picże ſchiczé zṅoho, yo tu
tón: zobechu cżi Wutżowniczé tu ztoho S. Khelucha tak pili, zobé wón
nawſchich doſanéw, hako S. Lukaſch na 22. wobkrucża. deż wón na Mėſcze
tu téch Swowow, picże ſchicże zṅoho, ſtaya tu te Swowa: Zmicze ton, ha
dżelcże yón bėßobu. Woſtaṅe tohodla ẇérno, zo yo Kréſtus naſch wumożnik
ſwoyey Czerkwi, na yeye woli woſtayiw, zobé wona tu tón nay Swacżiſchi
Sacrament pot yeney habé też po dwemay Schtawtnoſczomay wondżéliwa,
zatém hacż budże ßo yich hodżicż ha ſchikuwacż, pżetoż Kreſtus yo tak
derė potyeney Schtawtnoſczi hako po dwemay yeden czéwé Kreſtus, też wón
pot yeney Schtawtnoſczi neyo menſchi hacż, po dẇemay, ha podwemay neyo
wetżi, hacż pot yeney, ha tu tey Zczenſkey ẇėrnoſczi ſo nichto bez
yenoho Boha Leſtruwaṅa, nėmoże ßpecżicz.

3. Schtucżka wot toho Tżiſcza. Tu wot tey Schtucżcze praya cżi
Nekhatolſcze, ka yo ton Tżiſcz, wot toho Bamża wumoſlene.

Khatolſke wotmoyeno.

DE yo tón ſamné Bamuż żiwé bów kiż yo tón <pb n="192"/>Tżiſcz wumoſ liw?
pżetoż wona yo yena weſta wėcz, zo dawno prėdé, hacż yo naſch Wumożnik
tu do toho Sẇeta pżiſchow, ßu cżi praye Weriwi Izrahelitaryo zatéch
ßwoyich wotemrėtéch te Pacżere ſpėwali, nemoże tohodla tón Tżiſcz wot
żanoho Bamża wumoſlené bócż, deż yo ton Tżiſcz zo też wo tém ſtarem
Zakaṅe wot téch praye weriwéch Izrahelitarjow wėrėné bów, deż hiſchcże
żaden Bamż neyo na Swėcże żeni bów Zo hale wo tém ſtarém zakoṅe ſu czi
praye Wériwi zatéch mordwéch te Pacżere ſpėwali; to mé zyawṅe lazuyemé
wo tey 2. Knize téch Machabeſkich na 12 Stale, hako też wotey 1. Knizé
téch Kralow habe Samuela na 31. Stale, ka cżi Mėſtżeṅo wo Jabes ßu ßo
zatoho wotwumṙetoho Krala Saula ha za Jonatha 7. Dnow poſczili.

Pola S Zczenika Matth. na 9. Stale, pżindżė yeden Virſchta Kreſtußey,
padże yomu k Nohomay, ha prayeſche: Kṅezė moya Dżowka yo net wumṙewa,
hale poy, ha powoż twoyu Ruku naṅu, tak budże wona wożiwicż, Ztoż yo ßo
też ſtawo: Jo da dowolene za téch wotemṙetech Boha proſecż, hewach
beſche Kréſtus tu Proſtwa tu toho Virſchté ha Nana za ſwoyu wotem ṙetu
Dżówku, zacżiſnéw, ha yu ṅewuſwuſchaw. Hay cżi Nėkhatolſczé ßami
hiſchcże ṅemoża zczéwa te Proſtwé zatéch wot wumṙetéch wonka woſtayicż,
déż woni pżitém wopominaṅu téch ßwoyich wotémrétéch tak proſcha ha k
Bohu zdéchuya, prayaczé: <pb n="193"/>Bóh tróſchtuy yoho Duſchu! Bócż
yomu Bóh nadné!

Woſtaṅe da wėrno, zo te Pacżere zatéch wotemrétéch ſu yenomu
Kżeſcziyaney dowolene ha dopuſchcżene Bohu tomu Kṅezey hore wopruwacż,
ha ka yo hiſchcże pódla téch Nebeß ha teye Hele yene tzecże Mėſto teye
Tżaſneye Schtrafé, kotreż tzecże Mėſto te ſtare praye Wériwe
Kżeſcziyanſtwo tón Tżiſcz ṁenuye; Tohodla zo budża wo tém ſamſném te
Duſche, kotreſch tu ztoho Swėta hiſchcże nicz doſcz wutżiſczene zeṅdu,
tam tżiſczene, pżetcż wone ṅemóże nitżo netżiſte do toho Kraleſtwa
Bożoho nucz hicż. Apocal. na 21. Hale derbi habé tu wo tém Swėczé, habé
po tém tam wutżiſczene bócż. Matth. 5. Dóż pak prayi zo yo won wot
ſchitkoho Rėcha tżiſté, retżi napſchecżo tey Wėrnoſczi, ha za wodża ßo
ſam. 1 Joannis 3.

4. Schtucżka wot toho Poſta.

Tu wo tey Schtucżczé dawayu ßo cżi Nekhatolſczé ſwóſchecż, ha praya: Tón
Póſt yo yena wot téch Popow wumóſlena tiranſka We̓cz, kotraſch yo pżecżwo
tomu Swowu Bożomu, ha tey kżeſcziyanſkey Vréyocże.

<pb n="194"/>

Khatolſke Wotmoyeno.

TOn Póſt yo yeden ſwótki Pżaw Krėſtuſowé potém Swowe Bożim ha
kżeſciyanſkey Sprawnoſczi, kotreż yo wot téch Japoſchtowſkich Tżaſow
hacż do naſchich Tżaßow bez Pżeſtacża dżerżane, pżez ṅon yenu prawu
Pokutu tżinicż ha Kreſtuſey ha yoho ſẇatey Czérkwi tu Poſuſchnoſcz
wopokazacż. Kréſtus naſch Wumożnik yo ßo ßam ſterczecżi Dnow poſcziw
Matth. 4. Propheta Daniel poſczeſche ßo tżi Tédżeṅe, ha ṅepżindże żadén
Kuſ Myaßa do yoho Horta. Daniel. o. Propheta Elias neyo pżez ſterczécżi
Dnow nitżo yéd. 3 Reg. 19. Ha yo Kreſtus ſam pżet poyedżew, ka budże ßo
yoho Czerkey też poſcżicż, Marc. 2. Też yo wón wutżiw, kayki derbi naſch
Póſt bócż. zobé wón ßwoyu Zdu pola Boha ṁéw. Matth. 6. ma tohodla tón
Póſt yedén dobré Grunt ha Zadṅeṅo wo tém Swoẇe Bożim.

5. Schtucżka wot teye Proſtwe ktem S. Bożim.

Tu wone zaße pola téch Nekhatolſkich réka, cżi Khatolſczẽ yon yene
Pżibowſtwo cżẽrya deż ßo woni ktém ſw̓atém wowayu, ha da wayu tu Tżeſcz
tém <pb n="195"/>mordwém Cżwoyekam, kotraſch Bohu ſamomu pżiſwuſcha, cżi
mordwi ſẇacżi nitżo wot nami ṅew̓edża. Kreſtus ſam yo naſch Sre̓dżicżer
pola Boha.

Khatolſke Wotmoyeno.

SWaté Japoſchtow Pawow ṁenuye Moyzeßa yenoho Srėdżicżerya bez Bohom ha
bez temi Cżwoyekami, Galat. 3. neyo da Kreſtus yon ſam yeden Srédżicżer.
Kreſtus deṙe yo tón naywoſchi Srėdżicżerbėz Bohom ha témi Cżwoyekami,
wón hale tohodla ṅewuzanka téch ßẇatéch Bożich yich Proſiwé ha Pacżeṙe
pola Boha. Bóh ſam zczele tzyoch Pżecżelow Joha k Jobey, zobe pżez tu
Proſtwu Joba, wotnich tón Néw Bożi wot wobrocżené bów. Job. 42. Zaßé
prayi Bóh k Jeremiaßey Jerem. 15. dé béſchtey też Moyſéß ha Samuel pże
domnu ſtaway, tak ya tola żaneye Wutrobé tu ktomu Ludey nimam. Tak
możeſchtay da tay dway ßẇatey Mużey Moyſes ha Samuel, też po ſwoyey
Sṁercżi za tón Lud Boha proſecż S. Japoſch Pawow yo woſwoyich Liſtach
tam ha ſém téch praye ẇériwéch proſéw, zo bechu woni Boha zaṅoho
proſeli, ha tohodla ßo wot ṅoho tola żane Kżiwda neyo Kreſtuſey, hako
naſchomu nay woſchomu Srédżicżerey ſtawa, ruṅe tak yo też znami, déż mó
téch Sẇatéch Bożich za yich Proſtwu proſémé.

<pb n="196"/>

Prayicżi pak, zo cżi tu tomu Sẇetey wotwumretżi Swėcżi Bożi nitżo wot
naß ṅewedża, yo ruṅe na pżecżo tomu Swowu Bożomu, pżetoż Elias yo wedżéw
wot tém ṅez Bożném Kralu Joraßu, ha yomu yedén Liſt poſwaw. 2 Reg. 23.
Samuel yo wedżew wot Kralu. Saulu. 1 Reg. 28. Kréſtus prayi wot tey
wėſowoſczi, kotraſch yo na Nebyu nadyeném Pokutu tżinaczém Reſchniku.
Luc. 15. ẇedża da cżi Nebyeſczé Mėſtżeṅo, żto ßo tu na Zemi ſtawa.
Tohodla neyo ßo wo tém nay menſchim żto boyecż yenoho Pżibowſtwa, déż mó
téch ſẇatéch Bożich za yich zaſtupnu Proſtwu pżez Kreſtußa k Bohu
proſémé, zobechu woni nam yenu ha druhu Nadu pola Boha pżez Kreſtußa
wuproſéli.

6. Schtucżka wot tem Dżerżenu tech Kaznow Bożich.

Ta Wucżwa zo możemé mó te Kazne Boże dżerżecż, neyo yena Evangelſka
Wucżwa, ha Wutżi naß ta ſche̓dna We̓domnoſcz, ka neyo możno te Każne Boże
dżerżecż: Tak wele cżi Nekhatolſczé wot tem dżerżenu téch Kaznow Bożich.

<pb n="197"/>

Khatolſke wotmoyeno.

Tu ta Wucżwa: zo możemé mó te Kazṅe Boże z Pomoczé teye Nade Bożeye
dżerżecż, yo yena Evangelſka Wucżwa. Neṁencże, prayi naſch Wumożnik
Matth. 5. 30 ſém ya pżiſchow tón zakon wotyazacż, hale dopelnicż, ha déż
czéſche naſch Wumożnik zkrotka yenoho Modżencza rozwutżicż. Zto yo
kwobdżerżeṅu teye Zbożnoſcze potrebne, prayeſche wón: Matth. 19.
czeſchli té do Ziweṅa nucz hicż, da dżerż te Kazṅe, ton Modżencz pak
wormoyi, ka yo wón ye wot ſwoyeye Modoſcze dżerżaw: ney ßu da te Kazne
Boże ṅemożne dżerżeṅu, ha wutżi naſch też ta ſchédna Wėdomnoſcz, zo
możemé mó ye dżerżecż tak Daloko hacż cze ye Bóh wot naß dżerżane ṁecż.
Nitz zwar ze ſwoyeye Moczé, hale pżez tu Nadu ha Pomocz Bożu, kotruſch
yo won ſlubiw pżez Prophetu Ezechiela na 36. Stale. Też yo yich wele wo
tém Swowe Bożim kwalenéch, hako Noe, Joſua, Abraham, Job, Aſſa,
Ezechias, Joſias ha druzé, zo ßu woni te Kazṅe Boże dżerżele. Wot
Zachariaßa ha Hilże temay Starſchimay S. Jana zczenika, piſche S.
Lukaſch na 1. Stale tak: Ha wonay beſchtay wobay dway ſprawnay pżet
Bohom, ha khodżeſchtay wowſchitkich Kazṅach ha wuſtaweṅach toho Kṅeza
bez Poroka.

Te Dżerżeṅo téch Kazṅow Bożich, wobſteyi wotey Luboſczi Bożey; Doż prayt
zo won te Kaz<pb n="198"/>ṅe Boże ṅemoże dżerżecż, tón prayi zo wón
ṅemoże Boha lubuwacż. Te Swowa Kreſtußowe Joan. 14. ſu zyawne ha wėrne:
lubuyecże woli mė, da dżercże moye Kazṅe, doż moye Kazṅe ma ha ye dżerżi
tón yo kiż me lubuye, ha wotém 1. Liſcze na 5. Stale piſche S Jantak: To
yo ta Luboſcz Boża, zo mó yoho Kazṅe dżerżimé, ha yoho Kazṅe neyßu
cżeſchke. Tak wėrne hacż te Swowo Boże yo, tak wėrno wone też yo, zo te
Kazṅe Boże ney ßu cżeſchke ha moża z Pomoczu teye Nadé Bożeye dżerżane
bócż.

7. Schtucżka wot tem nepißanem Swowe Bożim.

Ta Wużwa wot tém ṅepe̓ſaném Swow̓e Bożim yo yena ṅeprawa Wucżwa, żtoż neyo
pißane, to też neyo yene Swowo Boże, hale yon yena wot téch Cżwoyekow
wumoſlena We̓cz, kotraſch ßo ṅe praye tomu Swowu Bożomu pżi ſtaya. Tak
wele cżi Nekhatolſcze.

Khatolſke Wotmoyeno.

TA Wucżwa wot tém ṅepißaném Swowe Bożim yo yena Werna Wucżwa; dokelż déż
Bóh <pb n="199"/>ṅeſchto retżi, tak yo to yene Swowo Boże, ṅech yo to
potém piſane habé ṅepißane: Nėt hale yo Kreſtus hako yedén ẇérné Bóh wot
wecżnoſcze, wele rétżaw, żtoż tola neyo pißane, hako S Jan na poſleṅom
ſwetżi, Też lazuyemé mó wot téch Japoſchtowſkich Zkutkach na 1. Stale.
Zo yo Kreſtus po ſwoyim wėßowém wotmordwéch Horeſtacżu Schterczecżi Dnow
ze ßwoyimi Wutżownikami wele wot ſwoyim Kraleſtwė ha wot ſwoyey Czerkwi
retżaw, żto yo pak wón znimi retżaw, to neyo wopiſane. Ztoho zczechuye
ṅet, zo yo yene ṅepiſane Swowo Boże, kotreż yo Bóh kſwoyim Japoſchtowam
ha Wutżownikam retżaw, hawoni ßu ye potém dale wot Horta k Hortey
wutżili, tak zo yo wone też ṅet na naß pżez tu Czerkey Bożu pżiſch wo.

Zo hale derbi mé mó tu tomu ṅepiſanomu Swowo Bożomu ruṅe tak dere
wėrėcż, hako tomu pißanomu: to móże zyawne ztoho piſanoho Swowa Bożoho
dopo kazane bócż, ha tu te porutżeṅe mamé wó wot S. Japoſchtowa Pawowa
tu ztemi Swowami, wotem 2. Liſcze ktem Theßalonicz kim na 2. Stale:
Tohodla lubi Bratzya dżerżcże te wuſtawki kotreż zcze wo doſtali, ṅech
yo to pżez naſche Swowo, habé pżez naſch Liſt. Zkotréchż Japoſchkowſkich
Swowow zyawite zczechuye, zo te ṅepiſané Wuſtaẇki, tak dere hako te
piſane, ſu zayene prawo Swowo. Boże kdżerżeṅu. Też ßu cżi praye ẇériwi
wot Zpotżatka toho ſtwoṙenoho Swėta na dway Tauſentay Lét bewſchoho
piſanoho Swowa Bożoho żiwi bóli: ha predé toho piſanoho Nowoho Zakona ßu
cżi preni <pb n="200"/>Kżeſcziyeṅo, yon te ṅepiſane Swowo Boże ṁéli, ha
potém ſamném ßo rechtuwali, tohodla zo yo tu to ṙune tak ẇérne żtoż yo
Kreſtus retżaw, ha cżi ßwacżi Japoſch towoẇe yon z Hortom wutżili, hako
yo to ẇérne żtoż yo potém piſane.

Hay woni derbya cżi Nekhatolſczé ſamitomu ṅepiſanomu Swowu Bożomu
Wéricż, ṅechwoni czedża habé noczedża, ha bėz toho woni te piſane Swowo
Boże ṅemoża dopokazacż: pżetoż dże yo wone piſane, zo yo te piſane Swowo
Boże yene Swowo Boże, nidże wotey czéwey Biblij. Pżitem Wérya Woni téż
wele druhich Wėczow, kotreż nidże wotey Biblij piſane ney ßu, hako, ka
derbimé mó na Mėſcze toho Sabbata tu Nedżelu dżerżecż ha ßwėcżicż Kaita
Kcżencza ha tón Sacrament teye Poſleneye Weiżere ſtay dway Sacramentay,
ha tak wele druhich Weczow yacze, wot kotrechż ßo wo tey Biolij
ṅelazuye. Woſtane tohodla pżitém, zo pżitém piſaném Swowe Bożim, derbi
też te ṅepiſane Swowo Boże woyenaykey ważnoſczi ha Tżeſczi dżerżane
bocż.

<pb n="201"/>

Tón Spihel teye We̓ré.

ty yo

Krotke Wotmoyeṅa na nėkotre Praſcheṅa teye Wėré.

Wot teye Wėré.

Praſcheṅo. Żto yo te preṅe ha naypotrebniſche ktey Zbożnoſczi?

Wotmoyeṅo. To yo tu to: kayku mé wėru mamé.

P. Może da yaczé, hacż yena Wėra bócż?

W. Yon yednitka prawa Wėra: dokelż ktem Epheſ. na 4 Stale v. 5. ſteyi
piſane, zo yo yon yeden Boh, ha yena Wėra.

P. Nemóże da yeden kożdé wo ſwoyey Wére zbóżne bócż, ṅech yo wón
Luterſki, Khalvinſki 2c déż won yon do Kréſtußa Weri?

W. Nażane waſchṅo: hale yon wo tey yednitkey, kotruż yo Boh wutżiw;
beſteye ſameye neyo móżno ßo Bohu lubicż ktem Hebr. 11. v. 6. Nėt hale
cżi Khatolſcze, Luterſcze, Khalvinſczé nimayu yon yednitku wėru, hale
yeden kożde wot nich ma yenu druhu wėru.

P. Żto nevo ktey Zbożnoſczi doſcz, déż yo yeden yon Kcżené, Wėri do
Kréſtußa, ha te dwanacże Artikule teye Weré, ha ßo toho yednitkoho
Zczėṅa dżerżi?

W. Nażane waſchṅo, hale mé dérbimé też ſchitke druhe Artikule wericż,
kotreż ta prawa wėra woſebi dżerżi. Dokeleż ruṅe hako ton, każ S. Jacub.
na 2. v. 10. prayi: kiż yednu Kazṅu pżeſtupi, hacż ruṅe wón ſchitke
druhe dżerżi, yo wón nawſchitkim <pb n="202"/>wina, tohodla zo wón
pżecziwo tomu ßamomu tżini, kiż yo ſchitko pżikazaw; ha kak też tón
ſamné, kiż nocze téż yon yednitżku Stucżku teye wėre wericż, hacż ruṅe
won ſchitke druhe weri, reſchi pżecżiwo tey wėre, tohodla zo won
pżecziwo Bohu tżini, kiż yo tak dere yenu Stucżku, hako ſchitke druhe
pżikazaw wéricż.

P. Kotra da yo ta yednitka prawa ha Zbożnoſcziwa wėra?

W. Ta Remſka Khatolſka, ha żana druha. P. Ka wėſch té, zo yo ta Remſka
Khatolſka wėra ta yednitka prawa zboż oſcziwa wėra?

W. Wone yo weſte, żo ta wėra yo ta prawa ha Zbożnoſcziwa wėra, wo kotreż
móżeme mé zbożni bódż. Wo tey Remſkey wėre pak możemo mé zbożni bocż, ha
yo yich wele wotey ſamey kzbożnoſczi pżiſchwo, nicz yon ṅewutżeni hale
też woſoko wutżeni, kotreż ta ṅewedomnoſcz ṅemoże zamoyich. Jo da ta
Remſka Khatolſka wėra ta yednitka prawa naß zbożnech tżiṅacza wėra.

P. Ka możeſch te to do pokazacż, zo yo yich wele wot tech woſoko
wutżenech zbożnoſczi pżiſchwo?

W. Sẇaté Rehoṙ, S. Auguſtinus. Hieronimus, Baßilius, Bernardus rc. ha
wele druhich woſoko wutżenech Mużow yaczé, ßu tu Remſku Khatolſku wėru
meli, ha tu ſamnu wutżili: Dokelż cżi ßu ßo k tém Sẇatem Bożim wowali,
yeden Tżiſcz werili, za tech mordwoch Pacżere ſpeẃali, tu Bożu Mſchu, te
Duchowne Lubeṅa ha druhe Czerkwine waſchṅa wowſchey Tżeſczi dżerżeli, ha
ſelṅe werili, ha tu te wėczé wo ſwoyich Kṅihach wutżili, kotreż cżi
Remſcze Khatolſcze hacż do dżentziſchoho <pb n="203"/>dṅa hiſchcże ſelṅe
wėṙa ha dżerża, cżi hale ßu tu ẇo tey ſwoyey Remſkey Khatolſkey wėre
kzbożnoſczi pżiſchli, hako ſo ktomu cżi wutzeni NėKhatolſcze ſami, kiż
yich Kṅihi lazuyu, zyawṅe pżiznawayu.

P. Ztżobo możeſch té do pokażacz zo ſu tu cżi woſoko wutżeni, ha druzé
tém runya, kżbożnoſcżi pżiſchli?

W. Ztoho, tohodla zo yo Bóh po yich Sṁercżi déż ßu woni proſeheni boli,
wete ha mulke Czeychi ztżiniw, hako yo tu to, wele woſoko wutżenéch
Mużow zyeney Pżiſahu wobkrucżiwo. Bóh hale ṅetżini yene Czeychi ha Dżiwe
pżez yenoho Zatamnoho. Kdruhom: Tohodla zo yo ta Sẇata Czerkey katraſch
ṅemoże za budżtcż, téch ſaṁnéch zewſchimi praye weriwemi Kżeſcziyanami
pżez tak wele Stow lėt ſtayne za yenech Sẇatéch ha Zbożnech dżerżawa, ha
yiżcze yich ża yenech taykich dżerżi.

P. Nėmóza też cżi Nė Khatolſcze, hako cżi Luterſcze, Khalvinſcze,
Piyetiſtarſcze rc. dopokazacż, zo ßu też nekhoczi yich wėre zbożni
ztiṅeni?

W. Nė, dokelż żaden bėz nimi, yo po ſwoyey Sṁercżi ṅekayke Czeychi ha
Dżiwe tżiniw, pżez kotreż be Bóh yich Zbożnoſcz krozemeṅu daw.

P. Kaykeye wėré ßu boli ſchitkich Nowéch Evangelſkich Starſchi, ha
Pretkowe pżet dwėmay Stomay Lėt?

W. Woni ßu Remſczé Khatolſcze bóli.

P. Tamayu cżi Nowi Evangelſcze tu téch ſchitkich ſwoyich Starſchich ha
Pṙerkow?

W. Nė, hale woni yich ża Zbożnech dżerża.

<pb n="204"/>

P. Déż ßo woni pżiznawayu zo ßu tu cżi Remſczé Khatolſcze bóli, ha ßu tu
wo tey ßwoyey wėre zbożni ztżineni, tak derbya ßo cżi Nowi Evangelſczé
téż pżiznacż, zo yo ta Remſka Khatolſka wėra ta prawa ha zbóżnech
tżiṅacza wėra, ha zo yo yich wėra nėprawa ha valſchna tohodla zo yo yon
yednitka prawa wėra?

W. Hay, tomu też neyo hinak: ha prayi yich też wele wo tech Nowéch
Evangelſkich; zo moża ſchicze wo tey Remſkey Khatolſkey wėre zbóżni
bocż, hako yo to wutżiw, ha wo tem Lėcże 1707 daw cziżcżane won hicżi
♣Fabricius,♠ wo tem Meſcze Helmſtatt ♣Theologiæ Profeſſor.♠

P. Su też ṅethotzi wot tech Remſkich Khatolſkich wutżeṙow, kiż mėṅa, zo
ṅechto, kiż yo wo tey Khatolſkey wėṙe doſcz rozwutżene, móże wo tey
Nowey Evangelſkey wėré zbożne bocż?

W. Żaden wot ſchitkich to newutżi, ha też ṅemeni.

P. Żto zczéhuye tu ztoho?

W. Tu to: dokelż wo yeney tak wulkey wėczé, na kotreż ia wėcżna
zbożnoſcz ha te wecżne zatamaṅo zaleyżi, pżez tu Kazṅu teye Luboſcze,
kotraż yenoho kożdoho ſamo naſtupa, yeden kożde winoyté yo yenu tayku
wėru horezacż, wokotreż może yeden zecher zbóżné bócż: ha wele wot téch
nowéch Evangelſkich, ha ſchicze Khatolſcze wutżeni pżez yene praya: Ka
yo wo tey Remſkey Khatolſkey wėré ta Zbożnoſcz knamakaṅu ha napżecżo
ſchicze Khatholſcze wutża, Każana Zbożnoſcz wo yeney druhey wėre ṅeyo
kna<pb n="205"/>makaṅu, déż ßu woni wo tey Remſkey Khatolſkey wėre doſcz
rozwutżeni, ha cżi Nowi Evangelſcze ſami (kotrechs yo yich porno tém
Khatolſkim yara mawo) za to won dawayu, ka móże też yeden wo yich Wérė
Zbóżne bócż. Dale dokelz wone też weſte yo, zo yo yich wele wot tech
Khatolſkich, wo ßwoyey Wéṙe kzbożnoſcżi pżiſchwe, ha wo żanem bewſchimi
wumretémi Rowemi Evangelſ kimi mé toho neyſme weſczi; tohodla derbi
yeden kożde, kotreż nocze ſwoyu Zbożnoſcz do Nėzboża podacż, ßo ktey
Remſkey Khatolſkey Wėṙe dżerżecż.

P. Woni pak cżi Nowi-Evangelſcze za to dżerża, zo budża woni wo ſwoyey
Wėré wėſcze zbożni?

W. Żo woni tak meṅa, to yich nebudże ſame zamoyicz, pżetoż tak ßu też
mėnili pże Tżaſami ſchiczé druze nėwėriwi, kotżiſch ßu ßo wot teye
praweye Czérkwe wotdżelili. Hay hako Kréſtus prayi pola S. Jana 16. v.
2. ṁeṅachu cżi Ludżo zo woni yenu Swużwu Bohu tżinachu, deż woni téch
Yapoſchtowow morduwachu: to woni ṅebechu tżinili, dé bėchu woni lepė
wedżeli: ha cżi tohodla ney ßu pżet Bohom zamoyeni.

P. Budża da ſchicze Nowi-Evangelſcze wot teye Zbóżnoſcze wuzankṅeni?

W. Kotżiſch ßu beżnimi rodżeni, horecżeṅeni, newutżeni, ha też, kotżiſch
wot teye prawéye Wėrė żanu prawu Wėdomnoſcz nimayu, deż woni Kczeni ßu,
werya te dwanacże Yapoſchtowſke Artikule, hadżerża te Kazṅe Boże, cżi
móża Zbóżni bócż: dokelż yeni taycze neyßu żani prawi Kheczaryo, ha <pb
n="206"/>tohodla pżiſwuſcheyu tú cżi też k tey prawey Czérkwi. Druze
hale, kotżiſch tu toho zamoyena nimayu, ha doſcz rózwutżeni, zaſakẇe wo
ſwoyey Budnoſczi woſtawoyu, nemoża zbożni bócż.

P. Ka pak możeme me tech tamacż, dokelż Kréſtus prayi: Nétamaycże, ha wó
ṅebudżecże tamani?

W Mo yich ṅetamame, hale mó yon prayimé, żto budże ßo yim ſtacż, ruṅe
hako S. Pawow téch tudżi ṅetama wo 1. k tem Khorinth. 6. v 6. Deż won
prayt: zo cżi Kurwaṙo, Mandżelſtwa wamaryo rc. ṅemoża Zbożni bócż.

P. Żto ßo woni ṅemóza zamoyicz, ha prayicż, ka ßu ſo woni toho Swowa
Bożoho cżerżeli?

W. Nażane Waſchṅo: dokelż woni ßo ṅedżerża toho Swowa Bożoho, hale wom
ßo yon dżerża toho wukwaduwaṅa toho Swowa Bożoho, kotreż wukwaduwaṅo wom
ſebi ſami, habe Lutér, habe Khawiu, habe yich wutżeryo ha Pṙedaryo yim
ze ſwoyeye Wowé to tżiṅa, ha te Swowo Boże wukwaduyu.

P. Nėbudże yim nitżo pomacż te Zamoyeṅo, déż woni praya, to budża naſchi
Wutżeryo ha Predaryo derbecż zamoyicż, yoli zo mé budżime?

W. Kotreż yo wot yenoho ßlėpoho wedżené, ton paṅe ruṅe do teye Jamé:
pola S. Matheyaßa na 15. v. 14. ṅebudże da yim to nitżo pomacż.

Tu ſebi lazuy habe zaſpeway te Kherluſche wot teye praweye weré na 93.
103. 188. Stroṅe.

<pb n="207"/>

Wot toho dżerżena téch Kazṅow Bożich ha Tżineṅa téch dobréch Skutkow.

Praſcheṅo. Yo k tey Zbóżnoſczi doſcz, déż ma yeden tu prawu Wėru?

Wotwoyeṅo. Nażane waſchṅo, hale wón derbi yeden pżi tey prawey wėṙe też
te Każṅe Boże dżerżecż, ha dobre Skutki tżinicż

P. Ka té tu to dopokażeſch?

W. S. Pawow prayi 1. Khorint na 13. v. 2. de bech ya ruṅe ſchitku Wėru
mėw, tak zo béch ya te Hore pżenoſchuwaw, ha teye Luboſcze ṅémėw, da ya
nitżo neyſém. Ha Kréſtus pola S. Mattheußa na 19. v. 17. prayi, Czeſchli
do toho Ziweṅa nucz hicż, da dżerż te Kazṅe. Ha tak dale, lazuy tu 6.
Stucżku na 196. Stroṅe.

P. Zaſwużuné ſebi mé kayku Zdu wo tech Nėbeßach, ſtemi dobremi Skutkami?

W. To yo yena wėſta wėcz. Hako S. J. Pawow wutżi 1. Khor. 3. v. 8. Kożdé
budże ſwoyu Zdu doſtacż po ſwoyim dżéle.

P. Ka może pak tém Nowem-Evangelſkim wotmoyene bócż, deż woni nam zteye
Bibliye wometuyu, Kak budżeme mó Knitżomni Wotrocżczé menuwani, deż ſmé
mé też ſchitko ztżinili?

W. Mé ſmé Bobu knitżomni wotrocżcze wot ſwoyich dobrech Skutkow; hale
ſami ſebi ſmé mé wużitni, tohodla zo me ztemi dobremi Skutkami yenu Zdu
wo tech Nėbeſach zaſwużimé

P. Żto derbi yim wotmoyene bocż, deż woni praya, Ka me woſobṅe tu te
zczehuwacze Ka<pb n="208"/>zṅe ṅemóżemé dżerżecz Te nederbiſch ſebi
pożadacż twoyoho Bliſchoho Mandżelſkeye. Kubwa 2c ha zaßé, Te derbiſch
twoyoho Boha lubowacż zczéweye twoyeye wutrobé?

W. Wobey tu tey dẇe Kazni możetay Zbożey Pomoczu dżerzaney bócz: dokelż
tu pżez to: Te nederbiſch pożadacż rc. neyo zakazane yene ṅerozpomṅene
Nucżo teye Pożadoſcze, Kotreż ßo wo naß napżecżo naſchey woli ſtawa, ha
kotrez ſo nam aniż wo Skutku, aniż wo tech Moßlach ṅelubi: pżetoż to
neyo żaden Réch, hale te znurżiſche zwoleṅo do toho yo yeden Rėch. Nėt
hale możeme mé dere béz yenoho taykoho zwoleṅa żiwi bocż, do może naſch
da moczuwacż? Tu pżez te Swowa pak, Te derbiſch Boha twoyoho Kṅeza
lubuwacż, ßo ṅitżo druhe ṅerozemi, hacż zo derbime mé Boha woſche ſchoho
lubuwacż, ha yo ho żaneye wėcze dla Smertṅe rozṅewacż: To pak możeme mé
zbożey Pomoczu dżerżecz, ha wele yo yich to dżerżawe.

P. Żto derbime mé tém wotmoyicż, kiż nam woṁetuyu, zo ßo cżi Remſzé
Khatolſczé naſwoye dobre Skutki ha nicz na Kréſtußa z puſchcżeyu?

W. Woni tu wotem tém Khatolſkim yenu wulku Kżiwodu tżiṅa: Pżetoż cżi
Khatolſczé ßo zpuſchczeyu wele yacze na te Zaſwużwe Kréſtußowe, hacż na
ſwoye dobre Skutki. Pżi tem pak woni też werya, zo kwobdżerżeṅu teye
Zbóżnoſcze, ſu nam też te dobre Skutki potrėbne. Schak hale tola tak,
zomayu te dobre Skutki ſchitku ſwoyu <pb n="209"/>Mócz wot téch drohich
Zaßwużwow Kréſtußowéch, ha bėz teye yoho Pomocze ßo nitżo ſtacż ṅemoże.
Tu te Skutki pak ſebi cżi Khatolſcze żadayu, nicz tohodla, hako bechu te
Zaſwużwe Kréſtußowe doſcz ṅebowe, hale tóhodla, zo cze ye Bóh wot naß
ṁecż, zo béchme ßo mó tak tech drohich Zaſwużwow Kréſtußowech doſtoyni,
ztżinili. Tu ſebi te zaße lazuy habe ſpeway te Khérluſche wot teye
Nadżiye ha Luboſcze Bożeye na 95. 98. Stroṅe.

Wot tėch S. Sakramentow.

P. Ka może to dopokazane bócż. zo yo niczmėṅe: też nicz yaczé hacż Sedém
S. Sakramentow?

W. Pżi tey S. Kcżenicze, ha pżi tém nay S. Sakramencże toho wowtaṙa: ſu
hiſchcże druhe Pėcż S. Sacramenté, kotreż ſu nicz wo tém Kżeſcziyanſtwe,
tak dere pola tech Grechſkich, hako wacżonſkich hacż do dżentżiſchoho
dṅa wutżene bówé, hale też te Swowo Boże zyawne wot téch ſamech retżi.
Hako wot toho S Firmuwaṅa. Potay wo téch Japoſchtowſkich Skutkach na 7.
v. 16. wo téch Kherluſchach na 409. Stroṅe. Wot toho S. Sakramenta teye
Pokute ha Spoyedże, potay pola S. Jana na 20. v. 23. ha wo téch
Kherluſchach na 190. 402. 413. wot toho S. Poſleṅoho woluwaṅa, potay
pola S. Jacuba na 5. v. 14. ha wo tech Kherluſch na 410. Stroṅe. Wot
teye Duchowneye Sẇecziné, potay 1. Timot. 4. v. 14. Wot toho Mandżelſtwa
habe Mandżelſkoho Stanta. k tem Epheſs. na 5. v. 32. ha wo tech
Kherluſchach na 189. Strone. <pb n="210"/>Wot S. Kcżenicze potay
Kherluſch. na 401. Wot toho Nay S. Sakramenta toho wowtaṙa Kherluſch:
177. 178. 179. 208. 342.

Wot toho nay S. Sakramenta toho Wowtaṙa.

P. Yo zawerṅe Kréſtußowe Cżéwo, ha Kréſtußowa Krey wo tém S.
Sakramencżé?

W. Hay to yo zaweſcze wėrno, pżetoż Kréſtus ſam prayi pola S. Lukaſcha
na 21. v. 19. To yo moye Cżewo. Ha pola S. Mattheußa na 26. v. 28. To yo
moya Krey. Nėt pak yo Kreſtußowe prawe Cżewo za naß podate, ha yoho
prawa S. Krey za naß pżelata, ha nicz pak ton Klėb, ha te Wino. Yo da
zawerṅe yoho S. Cżewo ha yoho S. Krey, tu wo tém Sakramencże.

P. Yo Kréſtus żiwé z Czewom ha Krwyu z Duſchu ha zbóhſtwom wo tey S.
Hoſtiyi, ha ruṅe też tak wo tem Kheluchu?

W. Hay, pżetoż Kréſtus, deż yo won yeden mohl za naß wumrew, ha zaßé
hoṙeſtanew, nemóże yaczé wumrecż prayi S. J. Pawow k tem Remſ. na 6. v.
9. aniż rozdżelené bocż, pola S. Jana: na 4. v. 3. dé bé pak te Cżewo wo
yeney Stawtnoſczi beż Krẇe ha beż Bóhſtwa bówe, ha wo tey druhey
Stawtnoſczi yon ſama ta Krey bez toho Czėwa, bėz Bóhſtwa ha Duſche, tak
bé Kréſtus morwe ha rożdżelene bów.

P. Yo ſobu wo tey S. Hóſtiyi Kréſtus ha też Klėb, ha wo tém S. Kheluchu
też Wino?

W. Nażane waſchṅo: wón neyo tam yacze aniż Klėb, aniż Wino.

<pb n="211"/>

P. Ton S. Sakrament pak ma ton Schmak te woladaṅo, hako bé wonim ton
Klėb ha te Wino bowe, ha te Pißmo Sw̓ate yon też menuye Klėb?

W. To pżindże ztoho ſém, tohodla zo ta Schtawtnoſcz toho Klėba ha Wina
woſtawa, to yo, ton Schmack toho Horta, ta Wohṅ rc. Ha tu teye
Schtawtnoſcze dla, yo ta S. Hoſtiya Klėb mėnuwana, dokelż te Pißmo Sẇate
ṁenuye yenu ẇecz tak każ ßo wone zwonka zda bócz, hako Pżikwadey, te
Pißmo Sẇate ṁenuye ton moßaſne Had, yeden Had, pola S. Jana na 3. v. 13.
deż wón tóla żaden Had ṅebeſche.

P. Dérbime ſo me też Kréſtußey wo tem S. Sakramencżé modlicż?

W. Hay bewſcho ho Czwoffluwaṅa, pżetoż wón yo ruṅe tu ton Kréſtus,
kotromuſch ßo wo tech Nebeßach ſchiczé Sweezi Bożi ha Yandżelo toho
Kṅeza modla.

P. Tzohódla cze Kréſtus naſch Wumożnik na yene tak dżiwne ha potayne
waſchṅo pżed naſchimay wottżomay zkowané bocż?

W. Tohódla, zo béchme ſebi mo pżez tu wéru ztem neſchto yaczé zaſwużili,
tohodla prayeſche Kréſtus k Domaſchey pola S. Jana na 20. dokelż ſé ṁe
te widżew Domaſcho, ſe te ye weriw, Zbóżni cżi kiż neyßn widżili, ha ßu
werili. Dale, zobe nikom pżeczwo ṅebówe Kréſtußa wużiwacz, dokelż, do bé
czéw Kréſtußa yeſcz, débé wón yoho zeſwoyimay wottżomay wo yoho Cżewney
Schtawtnoſczi widżew.

<pb n="212"/>

Wot tém S. Woprayeṅu.

P. Derbya też cżi, kiż żani Duchowni neyſu, pot yeney, habe pot dwemay
Schtautnoſczomay ton S. Sakrament k ſebi bracż?

W. Hacż ruṅe yo Kréſtus yon podwemay Schtawtnoſczomay nucz ſtayiw, tak
tola aniż wón, aniż cżi Sẇecżi Yapoſchtoẇe ſu porutżili, żo ſchicze ye
potdwemay Schtawtnoſczomay wużiwacż derbya, hale yo to yon tém ſamém
Yapoſchtowam ha ṁeſchnikam porutżiw, kotżiż derbya yón po yoho Exemplu
żonowacż ha wopruwacż, Ztoż pak naßtupa te Wużiwaṅo tu toho S.
Sakramenta zwonku toho wopora ho Bożeye, Mſche, to yo Kréſtus tey
Czérkwi vrey woſtayiw.

P. Ka dopokazuyeſch té tu to, zo yo Kréſtus tey Czérkwi tu wolu tu wo
tém daw?

W. Tohódla ſo cżi Sẇeczi Yapoſchtowé, kotżiſch ſu tu wolu ha te ṁeneṅo
Kréſtußowe dere rożemeli, ßu ze ßwoyim Exemplom ha Piżikwadom zyawṅe k
rozeṁeṅu dali, déż ſu woni drudé podwoyimay, drudé zaßé podyeney
Schtawtnoſczi toho Klėba ton S. Sakrament won dżelili: Hay Kréſtus ſam
yo toho yeden Exempel daw, kiż yo nam potyeney, ha też podwemay
Schtawtnoſczomay ton S. Sakrament wondżeliw.

P. Dże ſém to dopokazuyeż, ka yo Kréſtus ha cżi Swacżi Yapoſchtoẇe tu
ton S. Sakrament yon pod yeney Schtawnoſczi wondżeliw?

W. Kréſtus yo temay dwemay wużownikomay <pb n="213"/>wo Emaußu yon pod
tey Schtawtnoſczu toho Klėba won dżeliw, hako S. Lukaſch na 24. v. 30.
prayi. Dokelż wo tém wamaṅu toho Klėba, ſtay yimay tey wottżi
wotżineney, ha Yézus yo ßo nėt pżed yeyu wottżomay ſubiw, tak zo wón
yimay ton Kheluch ṅeyo ßobu dżeliw. Tu tón Exempel Kréſtußowe ßu też
zczehuwali cżi S. Yapoſchtowe, wo tech Yapoſchtowſkich Skutkach na 2. v.
43. tu piſche S. Lukaſch tak: Woni woſtachu wobſtayni wo tey wucżwe téch
Yapoſchtowow kmeynem wamaṅa toho Klėba. Cżi Sẇaczi wottzoẇe, hay Luter
ha Khalvinus ſami rozemya pżez te wamaṅo toho Klėba te wużiwaṅo toho S.
Sakramenta, tu pak ſo nitżo ṅeprayi wot toho Wina habe Khelucha. Ha
tohódla ṅemeża cżi Nowi Evangelſczé prayicż, żo ßuwoni też ton Kheluch
wondżelili; pżetoż woni praya, ka ṅitżo nėderbi wėṙene bócż; ztoż wo tém
Pißṁe piſane ṅeſteyi.

P. Dokelż da yo Kréſtus tey Czérkwi vrey woſtayiw, pod yeney habé
podwemay Schtantnoſczomay tón S. Sakrament wondżelicż. Tżohodla yo ta
Czérkey porutżiwa, zo bé ton S. Sakrament yon pod tey Schtawtnoſczi toho
Klėba, ha nicż toho wina wondżelené bow?

W. Tohodla zo yo yena wėrna ha wėſta wėcz. ka yo Kréſtus żiwé, ha czéwe
pod yeney kożdey. Schtawtnoſczu, ha tohodla yo ta Czérkey też tu téch
urſachow dla tu to tak nucż ſtayiwa. Preṅom zo bė ßo ſkeriſcho żana
netżeſcz tomu nay S. Sakramentey ṅeſtawa, kotraż yo ßo hewak tżaſto
ſtawa, dokelż deż yo wele wina pożonuwane bowé, ha yo tȯmu gmeynomu
Ludey ha dzecżom won dżelene bowe, yo lochczé niſchto <pb n="214"/>wot
toho ßamoho rozlaté bowé, habe natey brocże, habe wo tem treyaczem
Rubye, habe na tey Ruczé, deż ſu ſebi czéli Hubu wutrecż, woſtawe.
Kdruhom. Tech Korech ha druhich dla, kotżiſch żanoho Wina yeden mohl
tżucż ṅemóża. Tżecżom tohodla zo wo wele Krayach żane Wino ṅeroſcze, ha
bé yena cżeſchka wėcz bewa za tak wele ßo woprayaczech te Wino krednecż.
Schtwortom. Tohodla zo yo Huß, ha wele druhich Kheczaryow yacze wutżiwe,
ka yo yene pżikazaṅo pod dẇemay Schtawtnoſczomay ßo woprayecż

P. Ka pak yo S. J. Pawow krozoṁeṅu, deż wón prayi: ya ßém ye wot toho
Kṅeza doſtaw, ha po tem wón wo tem picżu toho Khelucha retżi ktem
Khorin. na 1. Liſcze. na 11. v. 25.

W. S. Pawow ṅeprayi, zo Kréſtus, habé wón ton Kheluch picż porutża, hale
wonyon poyeda, ka yo Kréſtus ton S. Sakrament nucz ſtayiw.

P. Żto neyo da Kréſtus te Picżo porutżiw tu ſtemi Swowami, picże ſchiczé
ztoho?

W. Nė, to won ṅeyo porutżiw, Won yo te Swowcżko Schiczé, tohodla kromu
picżu roho Khelucha, ha nicz k tomu żon wanomu Klėbey pragiw, tohodla zo
yo wón ſam, hako cżi S. Zczénikowé poyedayu, ton Klėb wamaw, ha yenomu
kożdomu yoho Tel dau. Tokelż pak won yim ton S. Kheluch ṅemożeſche, hako
ton żonuwone Klėb po Kruchach wondżelicż, yo won yich napominaw, ton
Kheluch tak picż, zobé yon nicż <pb n="215"/>ṅedże yeden dway, habe tzyo
ſami (hako beſche ßo to ſtacż mówe) yón gor zczéwa wupili, hale wón
czéſche, zo bechu woni wot toho Khelucha tak pili, zobe won nawſchitkich
doſanew.

P Pola S. Jana na 6. v. 5. prayi Kréſtus: ṅebudżecżeli wo yeſcz te Cżewó
toho Czwoyeka, ha picż yoho Krey, da wo żanoho żiwena ṅezmeyecże, ka yo
tu to krożemeṅu?

W. Kréſtus tu ṅeretżi wot tech Schtawtnoſczach toho Klėba ha Wina, hale
wón yon tu retżi wo tém wużiwaṅu ſwoyoho Cżewa ha Krẇe. Nėt pak tu te
woboye, te Cżéwo ha ta Krey, ſo nam pod tey Schtawtnoſczi toho Klėda
ſobu dżeli Ruṅe tu wo tem menuwanem Khapitlu retżi ton Kṅeż dere woſem
móhli wot tey yedżi ha ṅeprayi nitżo wot tem picżu, ha to zwar ztem
ṁenuwaṅom teye Schawtnoſcze toho Klėba, ruṅe tu ztem lubeṅom: doż tu ton
Klėb yé, ton budże do wecżnoſcze żiwé.

P. Daymé, zo tu to Kréſtus ṅeyo porutżiw tżohodla mé ṅetżinime po tem
Exemplu, ha zkutkuwaṅu Kreſtußowom, ha dżelime ton Sakrament podwemay
Schtawtnoſczomay, hako yo Kréſtus tżiniw?

W. Tohodla: zo yo tu Kréſtus téch Yapoſchtowow k Duchownem Meſchnikam
ztżiniw, ha yich wutżiw ka derbya woni tu ton Sakrament nicz yon
wużiwacż, hale yon też hore wopruwacz, potem Ryadu Melchiſedech; kiż yo
wotey Figure ha Pżedznamyu Klėb da Wino woyruwaw, hako mé wo tey preney
Knizé Moyſeſowoy Geneßis na 14 v. 18. lazuyemé. Zwonku toho wopora pak,
te wużiwaṅo toho S. Sakramenta pod yeney Schtawtnoſczi ruṅe tak <pb
n="216"/>wele pwacżi, hako pod dwemay. Dokelż Kréſtus podyeney
Schtawtnoſczi neyo meṅe ha menſchi, hacż podwemay.

P. Doſtawayu da też cżi Nowi-Evangelſcze pod wobimay Schtawtnoſczomay te
prawe Cżewo ha Krey Kréſtuſſowu?

W. Nė, ta wina toho yo, Tohodla zo yich Wutżeryoha Predaṙo neyßu kyenem
prawem Duchowyem poſwecżent Deż pak yo ṅedże yeden wot naß wotpaṅene
Meſchnik pola nich knamakaṅu, kiż yo wotnaß Khatolſkich knim pżeſtupiw,
ha napżecżo Bohu ſlubeney tżiſtocże, ßo do toho Mandżelſkoho Schtanta
(kiż tola żaden neyo, hale yon yene. Kurwarſke Ziweṅo) podaw: yeden
tayki dere żonuye ton Klėb ha te Wino, do Kréſtußowoho Cżewa ha Krẇe,
tak tżaſto pak hacż wón to tżini, wobóndże ♣Sacrilegium♠ yene Duchowne.
Rubenſtwo, ha yeden cżeſchki Sṁertne Rėch, ſwoyoho zwoho żiweṅa dla,
wokotrems won wo ſwoyich cżeſchkich ṙechach ſtayṅe tzi. Tu ztoho może
yeden pożnacż, ka wo yenem Hubenem Schtancże ßu cżi Nowi-Ebangelſczé, ka
ṅerozómṅe woni tżiṅa, deż woni tak yara na ton Sakrament, podwemay
Schtawtnoſczomay wużiwacż, dżérża, deż woni tóla beſtem pod żaney
Schtawtnoſczu, deż yich Prédaryo neyßu po Khatolſ kim waſchnu żonuwani,
ton Sokrament wużiwayu, habe ßu woni wot yenoho neżbożnoho ha wot teye
Czérkwe Bożeye wot paṅenoho Duchownoho ṅedodoſtoyṅe woprayeni.

<pb n="217"/>

Wot teye Bożeye Mſchė.

Praſcheṅo. Żtó yo tu preṅu Bożu Mſchu lazuwaw?

Wotmoyeṅo. Kréſtus, deż yo wón tu Bożu Mſchu nuczſtayiw, yo też tu preṅu
Bożu Mſchu dżerżaw; Pżetoż ta Boża Mſcha neyo nitżo druhe, hacż yedén
Wopor toho Nowoho Zakona ha Teſtamenta, ẇo kotremż ßo po temi
Schtawtnoſczami toho Klėba ha Wina Kréſtußowe Cżéwo ha Krey hoṙe
wopruye, tu to hale yo Kréſtus ztżiniw, déż yo wón ton Klėb ha te Wino
do ßwoyoho Cżewa ha Krẇe pżez ßwoye Sẇate Swowa pżeżonuwaw, ha
pżewobrocżiw, ha też to pżikazaw tżinicż, hako mé pola S. Lukaſcha na
22. v. 19. lazuyemé.

P. Su też cżi Sẇacżi Yapoſchtoẇe tu Bożu Mſchu dżerżeli?

W. Hay, to yo yena wėſta wėcz, pżetoż S. Lukaſch wo téch Skutkach
Yapoſchtowſkich na 13. v. 2. prayi: deż pak woni tomu Kṅezey ßwużachu,
to yo wopruwachu, hako to cżi Sẇacżi Wottzowe wukwaduyu, ha zdruhimi
naſchimi pżecżiwnikami też tón dere wutżene ♣Erasmus Roterodamus:
Sacrificàntibus,♠ to yo, wopruwachu te Cżewo ha tu Krey Kréſtußowu,
tohodla zo beſche zo tu wo tém Tżaßu tón wopor toho S aroho Teſtamenta
pżeſtaw: Hay wona yo hiſchcże knamakaṅu ta Liturgiya, ha waſchṅo teye
Boieye Mſche, kotruſch yo ton menſchi S. Jacub Yapoſchtow ßam wopißaw.

P. Żto hale derbi to rėkacż, deż S. J. Pawow <pb n="218"/>ktem Heb. na
10. v. 12. prayi: Ka yo Kréſtus yon yeden Wopor tżiniw, kiż dowecżnoſczé
pwacżi: ztoho ßo zda zo ſczehuye, ka neyo żaden yaczé Wopor: hewach
ṅebeſche tón Wopor Kréſtußowe doſcz bów?

W. Kréſtus yo za naß pżez tón Wopor toho Kżiża doſcz ztżiniw pżezyene,
tak doloko, hacż te zapwacżeṅo naß zbóżnech ztżinicż, naſtupa: zobé pak
nam tu tón Wopor kwużitkey pżiſchow, tak yo ktomu treba, zo bé nam tu te
Zapwacżeṅo pżeż wėſte Sretki (bėßkotremiż yo też yeden ton Wopor teye
Bożeye Mſche) pżirachnuwane bowė: dokelż dé bé pżez te ßame, zo yo
Kréſtus za naß na Kżiżu ßo hoṙewoprawaw ha wumrew, nėt tóhodla mé
ſchiczé zbożni bóli, tak be ta Wėra, ta Kcżencza, ton S. Sakrament toho
Wowtarya rc. Zbóżnoſczi potrébne ṅebówé:

P. Woni cżi Nowi-Evangelſczé praya, ka cżi Khatolſcze tón Wopor teye
Bożeye Mſche tem Sẇatem tżina, kotréż derbi ßo tola hewach yon Bohu
tżinicż, ka derbi yim tu wotmoyene bócż?

W. Żadén ṅeprayi pola toho Wowtaṙa, ya wopruyu tebi Pėtre, tebi Pawowe
tu ton Wopor, hole yon Bóhu ſamomu ßo won wopruye, pżi tey Bożey Mſchi
ßo pak ſtawa yon te wopownėcżo téch Sẇatéch, Bohu dżakey za tu
Wobdżerżanu Dobrotu, ha zobechu woni za naß Boha proſeli, każ S.
♣Auguſtinus♠ prayi ♣Trat. 48. in Joanem.♠

P. Żto derbime me tu pżitey Bożey Mſchi wopomnicż?

W. Ka yo ta Boża Mſcha Brauch ha Waſchṅo <pb n="219"/>pżez kotrez ſo nam
woſobne ta Mócz toho Wopora toho Kżiża pżirachnuye, hako też pżez te S.
Sakramenté rc.

P. Ka praya cżi Nowi-Evangelſcze wo ſwoyim Augſpurſkim wuznawaṅu wo tém
3. Artiklu?

W. Wone ßo nam ṅepraye woṁetuye, zo ſme mó tu Mſchu zacziſli, ha zaße,
pola naß ta Mſcha neyo zaſtorcżena, hale zwulkey Tżeſczu dżerżana, też
zwetżo tela ßu te Czeremoniye teye ſameye pola naß dżerżane.

P. Żto ſczehuye tu ztoho?

W. To: Ka cżi Nėtżiſchi Nowi-Evangelſcze ſami ſebi nėt tu nay wetżu
Haṅbu tżiṅa, deż woni nicz yon te Swowo Boże ha tu czewu Cżerkey Bożu,
hale też ſwoye prėdawſche wuznacżo wot teye Bożeye Mſche za cziſkuyu, ha
ſebi ſcheczé wėtże ha wėtże zatamanſtwo na ſwoyu Duſchu cżanu.

Wot téch prawéch Duchownéch.

P. Yo ta Kżeſcziyanſka Duchownoſcz yedén Sẇaté Sakrament?

W. Bewſchoho Czwofluwaṅa To możeme mó ze ſchelakich Swowow S. J. Pawowa
doſcz poznocżi: Nėzakomcż tu Nadu, kotraż yo tebi data pżez te
Prophetſtwo zkwaduwaṅu téch Rukow téch Méſchnikow. 1. Timot. 4 v. 14.

P. Derbya cżi prawi Duchowni ha Mėſchniczé też nayene woſobne waſchṅo
kromu powowani bócż?

W. Hay ſchiczé prawi Duchowni, kotżiſch ztém Sẇatem Sakramentom wokoho
du, haye wondże<pb n="220"/>la, derbya powowani bócż, habe nėt wot
Kréſtußa ſamoho, hako cżi Yapoſchtowė, habé wot yenoho Czwoyeka kiż wot
Kréſtußa cu Mócz ma, to tżinicż.

P. Mayu pak cżi Khatolſcze yenéch taykich prawéch Duchownéch ha
Meſchnikow?

W. Hay tomu neyo hinak, ha ṅemoża też to cżi Nowi-Evangelſcze prėcż,
dokelż wón neyo żaden Khatolſ ki Duchowne, kotréż be ṅemow dopokazacż
ſwoyoho Biſkupa wot kotrohoſch yo wón k tomu Duchownomu Schtantey
poſwecżené, ha derbi tón ſamne Biſkup mottzi, ſwoye Biſkopſtwo
dopokazacż, hacż ktem Yapoſchtowam, ha cżi Yapoſchtowė hacż Kréſtußey.

P. Mayu też cżi Nowi Evangelſcze yenéch taykich prawéch Duchownéch?

W. Nażane waſchṅo: tohodla, zo yich Predaryo neyßu wot prawéch Biſkupow;
hale yon wot yenoho ſwėtnoho Virſchté nuczſtayeni, kotżiſch yim tola
żanu tayku Mócz dacż ṅemȯża, tohodla zo woni ſami żanu tayku Mócz
nimayu. Ta Swėtna Woſoknoſcz hako też ton Lud może zwar te Perſchone
prėtk ſtayicż, ha menuwacż, hale ton Biſkup derbi yich ktom poſwecżicż.

P. Neyſu cżi Nė Khatolſczé ktomu Duchownomu Schtantey poſwecżeni, deż
yeden wot yich Duchownéch tomu druhomu też Ruczé nakwaduye hako ßo wo
ṅekotrech Mėſtach ſtawa?

W. Ruṅe tu na tém nakwaduwaṅu tey Rukow yim to brachuye ha valuye: deż
cżi ßami kiż yim tey Ruczé nakwaduyu, żaneye moczé k tomu wot B#ha ha
teye Czėrkwe Bożeye nimayu. Pżetoż tón preni kotreż yo pola téch Nowoch
Evangelſkich te na<pb n="221"/>kwaduwaṅo tey Rukow zapotżaw, tón ṅebė
ſam żaden Biſkup, hale yon yeden wot teye Czérkwe Bożeye wotpaṅené
Duchowné ha Bohu ṅeßwerné Mich, habé yeden druhi tayki zawėdne wutżer ha
Predar, kotreż ṅemoże dopokazacż, tu Mócz, druhich ktomu doſtoynech
ztżinicż, zo bechu woni mohli te Cżéwo ha tu Krey Kréſtußowu żonuwacż,
ha wondżelicż. Aetius yo ruṅe tohodla zo pżet wele ſtami Lėtami wot teye
Czérkẇe Bożeye wot ſtorcżené ha zatamané, tohodla zo wón budṅe
wutżeſche, zo ma yeden kożdé Duchowné ruṅe też tu Mócz kotruſch mayu cżi
prawi Biſkupowe, druhich Duchownéch ſwėcżicż ha żonuwacż, hako yo tón S.
Wottz ♣Auguſtinus♠ Hoṙe namirkuwaw ♣hieroſ.♠ 53.

P. Da tak yara zlė ſteyi ztemi Nowemi Evangelſkuni, deż ßo woni pola
téch ſwoyich wutżeryow ha Predaryow po ſwoyim waſchnu Sporedayu ha
woprayeyu?

W. Hay yara zle̓ wone ſteyi znimi, dokelż hacż ruṅe woni dway Sacramentay
Wėṙa, tak mayu woni yon tola yédén, hako tu Kcżenczu, ton Sẇate
Sacrament toho wowtarya woni nimaya, tohodla zo woni ktomu żanéch
prawéch poſweczenech Duchownech nimayu, kutżiſch bechu yim móli tu ton
nay S. Sacrament żonuwacż, ha yim tón S Sacrament won dżelicż, ha yich
wot téch Rėchow loſcz tżinicż. Déż ßo woni Spoyedayu, może yich tak mawo
yeden yich predar, hako yedén Schowta habé Rechtar wo tey Sé habe yeden
Bėrgermiſtér wo tém Mėſcze wot Rėchow Lóß ztynicż, ha tu to yo yich wele
moli dere, zeßwoyey zbożnoſczu ṁenaczéch ha wutżenéch Nowech Evangelſ
kich, na tón Putż teye <pb n="222"/>praweye Khatolſ keye Wėre pżiwėdwo,
deż ßu woni mirkuwali te yėbanſtwo toho zwohoho Ducha, kotreż yo ſwoy
dyabowſki komſcht po tém Mantlu teye Pobożnoſcze, ha wo yich Wutrobė
hore zbudżeneye żadoſcze Kréſtußa wobimay Schtawtnoſczomay doſtacz, tu
wėcz tak daloko pżiwed, zo ßu ßo woni wot teye praweye Czėrkẇe
wodżėlili, ha yenu tayku budnu Wėru zapotżeli, wo kotreż woni toho
bracha dla, zo woni ża néch praye poſwecżenéch Duchownéch nimayu, ha
nemóża aniż pot yeney, aniż podwemay Schtawtnoſczomay ßo toho Cżéwa ha
Krwė Kréſtußoweye hodni ha doſtoyni ztżmicż. O hubené Schtant tu téch
Nowéch Evangelſkich!

P. Ka pak ſteyi tu ztémi Duchownemi, kotżiſch ſu zwar te prawe Duchowne
Biſkopſke na kwaduwaṅo tėch Biſkupow doſtali ha kyenem prawem Duchownem
poſwecżeni, ſchak hale tola neyo yim wėſtéch woſobnéch Winow ha urſachow
dla wot teye Czėrkwé ha Duchowneye woßoknoſcz dowolene te Swowo Boże każ
woni czedża preduwacż, te S. Sacramenté won dżelicż, ha druhe tayke
Duchowne wėczé zaſtacż, ha woni ßo tóla pżezważṅe zważa pżecżiwo
ſchitkim Duchowném ha Czérkwinem Prawam, te Swowo Boże preduwacż, te S.
Sacramenté won dżelicż ha druhe tayke ſebi nepżiſwuſchacze Sẇaté wėczi
tżinicż, ha to hiſchcże pola taykich, kiż neyßu żane yim wot Boha ha
teye Czérkwe porutżene Wowczé, ha woni też żani tayczé ktomu wot teye
Czérkẇe poſtayeni Paſteryo; Ka prayu ya ſteyi tu ztemi Duchownemi?

<pb n="223"/>

W. Yara zlé. Pżetoż yeni tayczé Duchowni ßo podawayu do yenoho wulkoho
Nėzboża ſwoyich ha też czuſéch Duſchow, deż ßo woni do yenéch toykich
wulkich ha woſokich Wėczow mėſcheyu, kutreż yim wot teye Czėrkwe Bożeye
neyßu dowolene, hay wele yaczé ßu ßuroẇe zakazane, ha to woſobṅe wo tey
Sẇatey Tridenſ key Zromadżiſṅe. Hay nicż yon cżi ſami ßo do yenoho
taykoho wot teye Czérkwe Bożeye ſebi zakazanoho ha ſwoyey Duſchi yara
żkodnoho Schtanta podawayu, hale też wele Kżeſcziyanſ kim Duſcham yene
wulke Pohorſchuwaṅo tżina, ha druhich gor ktomu Wėcżnomu Zahiṅeṅu ẇedu.
O yena yara zwa, ha tem Duſcham żawėdna wėcz

Wot teye Tżeſcze, ha zuſtupneye Próſtwé k tém Sẇatém.

P. Yo to yene Pżibowſtwo téch Sẇatech zayich zaſtupnu Proſtwu proſecż?

W. Nażane Waſchṅo, pżetoż Bóh ſam yo to drudé porutżiw, hako ßo lazuye
pola Joba 42. v. 8. Dżicże k moyomu wotrocżkey Jobey, ha wopruycże
zapalné wopor, z̀a ßo, ha nėch móy Wotrocżk Job za waß proſé, pżetoż toho
czu ya horezacż, zobé wam waſcha wupoſcz pżirachnuwana ṅebówa.

P. Żto ßo Bohu żana Kżiwda ṅeſtaṅe, deż mé druhich proſemé?

W. Nażane waſchṅo, tak hako S. J. Pawow ṅeyo Bohu żanu Kżiwdu ztżiniw,
déż yo wón wot żiwéch, kiż cże Réſchniczé bėchu, praye ha deṙe żadaw
zaßo proſecż, hako mó lazuyeme ktém Remſkim na 15. v. 30. hako też
hiſchcże na druhich mėſtach yaczé.

<pb n="224"/>

P Cżi Nowi-Evangelſcze pak praya zo cżi Sẇecżi na ṅebyu nitżo wot naß
ṅewedża, tohodla żo pola Iſaiyaßa 63 v 16 piſane ſteyi: Abraham ṅeyo
nitżo wotnami wedżew, ha Iſrael naß ṅeyo póznaw?

W Abraham ha Iſach neyſtay nitżo wod nich wedżewey, tohodla zo beſchtay
woney hiſchcże wo tey Pżed-Héli, ha nicz wo téch ṅebėſach, cżi Swecżi
Bożi pak ßu nėt wo tėch ṅebėſach.

P. Ka moża cżi Swecżi na nėbyu te Proſtwé tech kiż na zemi ßu wedżecż?

W. Ta Zyawnoſcz Boża yo tém Sẇatém ruṅa tyenom Schpiheley, kotżiż wonim
naſché Próſtwé ha naſchu żadoſcz widża, ruṅe hako cżi Yandżelo wo
nėbėyach téch Cżwoyekuw Pokutu tu nazemi też widża ha póznawayu, ha ßo
na tey weßela. Pola S. Lukaſcha na 15. v. 28. Hako yo ßo to ſtawe pżez
te Bohſke Wożyeweṅo.

P. Ka móże tu te Bohſke wozyeweṅo dale wuwożene ha krozemeṅu date bócż?

W Pżez te Bohſke wozyeweṅo, ßu cżi Prophetowe wele potaynéch wéczow
póznali, kotreż bėchu da eko wot nich, hako Samuel. 1. Samuel. 9. v. 15
♣Eliſeus 4. Reg.♠ 5. v. 26. ha wele druhich yaczé. Yo tu tém Boh, deż
hiſcheże woni Sṁertni bėchu, wele potay néch ha pżikhodnéch Wéczow
zyewiw, tżohodla bé Bóh ṅederbyaw da tém Sẇatém wo nėbėßach te Proſtwe
ha żadoſcz téch czwoyekow, kiż ſo knim wowayu, yim to wozyewicż? ha deż
yo S. Scżepan tu na zemi Kréſtußa wo téch nėoėßach ſteyaczoho widżew, wo
téch Skutkach. J. na 7. v. 56. eżohodla bėchu cżi <pb n="225"/>Sẇecżi
ztéch Nėbėz dele ṅedérbeli też widżecż ha wedżecż naſchu żadoſez ha
Próſtwu?

P. Możez té to ztoho Swowa Bożoho dopokazacż?

W. Póla S. Lukaſcha na 20. v. 36. ſteyi piſane: Ka ßu cżi lubi Swecżi
Bożi tém Yandżelam ruṅa, wo téch Yandżelach pak piſche S Lukaſch na 15.
v. 18. Zo cżi Yandżelo tu Pokutu téch Cżwoyekow tu na Zemi widża, ha
poznawayu, ṅederbimé tohodla me tu te Poſṅacżo też tėm Swatem Bożim
zaprecż.

P. Bóhu ſamomu ta Tżeſcz, yomu ſamomu derbime mé ſwużicz, prayi S.
Mattheus na 4. v. 10. Kayo tu to krozeṁeṅu?

W. Kréſtus ṅezakazuye tu ſchitku Tżeſcz, hewach bóchme me też ṅederdyeli
ſwoyich Kṅeżich ha Starſchich tżeſczuwacż, hale tu wón yon retżi wot rey
Bóhſ key Tżeſczi, téch Sẇatech Tżeſcz ya ṅemożu Bohu pżirachnuwacż, ha
prayicż, Bożo proſch zamṅe.

P. Wo pak te Kolena pżetemi Sẇatemi zibuyecże, yim Swėczé zaſwecżicże,
twaricże yim Czérkẇe, lazuyecże yim Boże Mſche, dżerżicże yim Poſtne ha
Sẇate dne! żto móże ßo Bohu yaczé ſtacż?

W. Ztoho ṁeṅeṁa derbi ta Tżeſcz rozeznata bócż, ha nicz ztoho
zwontżiſchoho Potżiuka: Mó tón Kwobeck ſebi dele bėremé pżetém Keyżorom,
ha téż pżetóm Birgemeſterom, hale zyenem wele hinayſchim ṁeṅeṅom pżetem
Kheyżorom, hacż pżetem Virgemėſtrom, ha tak, też, déż me pżed yenem
Sẇatém te Kolena zhibuyeme, Swėczé za<pb n="226"/>ſwecżamé rc. ṅedawame
me yim żanu Bóhſku Tżeſcz, hale yon yenu Czérkwinu Tżeſcz, hako yenem
Swużownikam Bożim. Ha yo tu te Meṅeṅo wele hinayſche.

Żtoż te Czérkẇe ha Boże Mſche rc. naſtupa, te ßo ſamomu Bohu ſtawayu, ha
ſobu też kyenomu wopomṅecżu téch Sẇatech Bożech, ha to rėka Boha wo yoho
Swatech tżeſczuwacż ha kwalicż, hako naß ktomu napomina David Pſalm.
150. v. 1. P. Tżohodla ſpėwayu cżi Khatolſczé na tém Rozariyu Sėſcz
dżeſat ha tzi Strowe Mariye, ha yon Sédém Wottze naſchow, tżeſczuyu da
woni ṁeṅe Boha, hacż yoho Macż?

W. Mé Boha netżeſczuyeme ṁeṅe, hacż yoho lubu Macż tóhodla zo mé wo tey
Strowey Mariyi te Nade Boże, kotreż yo wón yi ſobu dżeliw, kwalimé, ha
pżi tém wo yeney kożdey Strowey Mariyi prayimé: Zonuwané yo tón Pwót
twoyoho żiwota JEzus. Żtoż naſtupawa té Rachnuwaṅo, tak yo tu kwedżeṅu,
ka preṅom pżez te Schėſcz dżeſacz ha tżi Strowe Mariye ßo te Lėta prėdk
ſtayeyu, kotreż yo wona wo ſwoyim tżaſném Żiweṅu pżetżiniwa. Kdruhóm,
pżez te Sédém Wottze naſche proſemé mé za te Sédém daré toho Ducha
Sẇatoho. Wóne pak ßu wo yenem kóżdem dżeſatku dżeſacz Strowe Mariye
ſpewane, zo béchme mé pżez tu Proſtwu teye Maczere Bożeye tu Nadu
wobdżerżeli, te dżeſacż Boże Kazṅe dżerżecż, żtoż żadén vromne
Kżeſcziyan némoże hanicż.

Wot tém tżeſczuwaṅu téch Sẇatéch Koßczow, droſté, ha druhich Sẇatech
Zbódkow.

<pb n="227"/>

P. Derbimé mé téch Sẇatéch Bożich Koſcze, ha druhė Swate wėczé wot nich,
tżeſczi dżerżecż?

W. Bewſchoho czwoblu waṅa, pżetoż to naß wutżi te tżiſte Swowo boże.

P. Ka możez té tu to ztoho Swowa Bożoho dopokazacż?

W. Yena Zonſka yo tu draſtu Kréſtußowu ze ſwoyim dotkṅeṅom tżeſczuwawa,
ztoż yo ßo też Kréſtußey tak lubiwo, zo yo wona tu pżez to ſwoyeye
tżeſchkeye Khoroſcze toho Kreycżetżeṅa wumożena bówa. Hako mé pola S.
Matth. na 6. v. 20. zyawṅe lazuyemé; S. Pawowa pótne Rubé, ha yoho
Kholer ßu tak yara tżeſcżi dżerżane bowe, ßo ßu ye woni ktem Khorem, ha
ktem wot dyabwa wobſeṅenem noſeli, hako S. Lukaż wo téch Yapoſchtowſkich
Skutkach na 19. v. 12. ſwetzi. Deż yene mordwe cżewo ßo yon téch Koſczi
toho Prophété Eliſeya dotkné, yo te mordwe Cżéwo nėdém zaßé woziwiwe. 4.
♣Reg. Cap.♠ 13. v. 21. ha tu tón wulki dżiw Bożi, kotreż yo ßo na tech
Koſczach Eliſeya ſtaw, yo ſtemi Koßczemi Eliſeya tu naywetzu Tżeſcz pola
toho czéwoho Swėta zaſwużiw.

Wot tey Tżeſczi téch Swecźatow.

P. Yo wone Wėrno, deż cżi Nowi Evangelſczé praya, ka mé Khatolſczé ßo
tém Swecżatam, k tomu drewu ha Kameṅam modlime?

W. Cżi Nowi Evangelſczé tu wo tém, tém Khatolſkim yenu wulku Kżiwdu
tżiṅa, pżetoż cżi Khatolſcżé ſo ṅemodla ktem Swecżatam, hale woni yon
pżi tém téch Sẇatech, kotrechs znamyo te Swecżata ßu, tżeſcżuyu.

<pb n="228"/>

P. Tżohodla ſpėwayu cżi Khatolſcze tón Sẇata Wottze naſch pżetemi
Sẇatémi Swecżatami?

W. Cżi Khatolſczé ṅeproſcha ztém Sẇatém Wottze naſchom téch Sẇatéch,
hale tohodla woni to tżina, zo bechu woni pżez tu zaſtupu Proſtwu téch
Sẇatéch kotrechs nam te Swecżata kpomyatkey wėdu, te ſame ſebi pola Boha
wuproſeli, ztoż ſebi mé wo tém ſẇatém Wottze naſchu żadamé. P. Te
Swecżata nemóża zanu Tżeſcż na ßo zacż tohodla zo wone żanoho żiweṅa
nimayu, też ṅemóża wedżecż żto ſebi mé żadamé?

W. Ta Tżeſcz kotruż mé yenomu Swecżecżu wopokazuyemé ßo ſtawa tém Sẇatém
Bożim wo téch Nebeßach, kotréchs nam te Swecżo pretk ſtaya, ha tak,
déżme pżet yeném Swecżecżom neżto żadamé, żadamé ſebi mé to wot toho
Sẇatoho, kotrohoż nam te Swecżo pretk ſtaya. Ztoż yo też tu ztoho
kpoſnacżu, deż mé yenomu Swecżecżu yenoho Czwoyeka, pżikwadey toho
Krala, habe yenoho woſokoho Kralowſkoho Swużomnika ṅekayku Nėtżeſcz
wopokażemé, ye zbótóm poṁetamé, ye na yenoho Wóßwa ſadżamé, habe na tu
Schibenczu poyſémé, tak ſo tu ta Nėtżeſcz nėſtawa tomu Swecżecżu, kiż
żanė Ziweṅo ha Rozoma nima, hale you tomu ßo ta Nėtżeſcz ſtawa, kotrohoż
nam te Sẇėcżo pretk ſtawa.

Wot toho Tżiſcza.

P. Yo yeden Tżiſcz, wokotremż derbya nekotżi, prede deżli woni ktey
Zbożnoſczi pżindża, néſchto cżerpecż?

W. Hay, to dérbimé mé krucże wėricż, pżetoż S. <pb n="229"/>Pawow 1.
Khorin. na 3. v. 15. prayi: Ka budża ṅe khoczi zbożni tola tak, hako
pżez tón woheṅ. Czi Swecżi Wottżoẇe hale pak tu pżez to rozemya tón
Tżiſcz, hako S. ♣Auguſtinus in Pſalm.♠ 37. S. ♣Ambroſ. in Pſalm.♠ 18. S.
♣Hyeronymus in Amos♠ na 4. Stale, ha druzé yaczé. Tu cżi Sẇecżi
Wottzowe, kotżiſch ſu tu ſwoyu Wucżwu też zdżiwami ha zczeychami
wobkruczili ßu te Swowo Boże lépe rozemeli, hacż Lutér, Khalvin, ha
ſchicze Nowi Evangelſczé Prėdaryo ha wutżeryo.

P. Móże tu téż to zdruhimi Stucżkami toho Swowa Bożoho dopokazane bócż?

W. Wo tém Starém ha Nowém Teſtamencże bė te Waſchṅo za téch tu tomu
Swėtey Wotwumṙetéch Pacżerė ſpėwacż, ha druhe dobre Skutki za téch
ſaméch tżinicż. Tu na te Stare Waſchno pokazuye Juda ton Machabeyſki,
kiż yo tzi tawſenté ſlebernéch groſchow do Jeruſalema poſwaw, ye za téch
Wotwumṙetéch hoṙe wopruwacż. 2. Mach ab. na 12. v 43. Na kotreż Swowa ßo
tu te Wobzankṅeṅo dawa v. 46. Tohodla yo yene Sẇate ha dobre Meṅeṅo, zo
béchmé mé za téch motwech proſeli, zo béchu woni wot téch Rechow loß
bóli. Na te waſchno toho Nowoho zakona pokazuye S. Pawow 1. Khorint na
15. v. 29. dżéż wón prayi. Ka ßu ſo ṅekhotzi za téch mordwech Kcżicż
dali, to yo, nėſchto za nich tżinicż ha czerṗecż, hako to cżi Sẇecżi
Wottzowé wukwaduyu. Tu pżez te Waſchṅo pak ßu cżi Sẇecżi Wottzowe
krozemeṅu dali, ka nicz ſchicze Wotwumṙecżi nėt wo téch Nėbėßach habe wo
tey Heli ßu, tóhodla zo te dobre Skutki tém zatamaném nitżo nepoma<pb
n="230"/>yu, cżi Zbóżni pak téch ſaméch ṅetrebayu, hale ka yo wo tém
druhim Z̄iweṅu hiſchcże yene Mėſto, na kotremż te Duſche, kotreż hiſchcże
tu wo tém Swėcże za ſwoye Rėchi ṅeyßu zczewa Bóhu doſcz tżiniwe, ßo horė
dżerża, kotremż może ztemi dobremi Skutkami kpomoczé pżindżene bócż, ha
te Mėſto menuyu cżi Swecżi Wottzowé tón Tżiſcz.

P. Wón prayi pak tón Mudre Muż ♣Eccle.♠ 1. v. 3. Żo déż ton Schtom paṅe,
nėch yo to kpowṅu, habe kpownocze, tu budże wón woſtacż?

W. Tu tón Schpruch neyo pżecżwo tomu Tżiſcżu, ruṅe hako wón też neyo
pżeczwo tey Pżédhéli bow; dokelż te Duſche, kotreż do toho Tżiſcza
pżindża, panu kpowṅu, to yo ktey Zbożnoſczi, kotreyeż woni weſczi ßu.
Ruṅe hako wo tém Starem Teſtamencże ßu cżi Vromni ſtari Wottzowe do teye
Pżedhéle paneli, dżeż ßu woni czwar teye Zbóżnoſcze weſcżi bóli, tola
nicz prede, hacż po tém do Nėbėß Spėcżu Kréſtußowém, ßu yu wobdżerżeli.
Dale tu wot tem lazuy tu tzecżu Stucżku na; 191. Stroṅe.

Wot toho Póſta.

P. Yo yena Kazṅa Boża ßo Poſcżicz?

W. Hay ton Poſt pżez yene, to yo, zo derbimé ßo poſcżicż, to yo Bóh
pżikazaw: ton Tżaß pak, wokotremż derbimé ßo mé poſcżicż, hako też te
waſchṅo toho ſamoho, ṅeyo Boh, hale cżi Swecżi Yapoſchtowe ha ta Sẇata
Khatolſka Czérkey nuz ſtayiwa, hako S. ♣Auguſtinus Epiſt. ad Caſulanum♠
wutżi.

P. Dże pak ſteyi piſane, zo yo Bóh pżikazaw ßo Poſczicż?

W. Pola Prophete Joel. na 1. v. 14. poru<pb n="231"/>tża Bóh yene
Poſczeṅo ſwecżicż. Zaße pola S. Mattheyußa na 6. v. 16. wutżi Kréſtus
kayki dérbi naſch Poſcz bócż, ha tak dale.

P. Żto pżiſwuſcha kyenom praẇom Czérkwinom Poſcżeṅu?

W. Preṅom derbime ßo mo yenem taykim Poſtnem dṅu wſchoho Myaßa dżerżecż.
Kdruhom yon yedén mohl zadżen, ha to pola powṅa ßo nayeſcz, ha wetżor
neſchto mawe, Exempley tón Stworte Tél wot yeneye czeweye yedże.

P. Żto pak derbime mé tém Nė Khatolſkim wotmoyicż, deż woni ze S.
Matthea 15. v. 11. praya. Żtoż dórta cże, to toho Czwoyeka ṅetżiſtoho
nėtżini?

W. Mé derbimé prayicż: Kréſtus tu ztemi Swowami neyo wutżiw, żo nitżo
toho Czwoyeka nėtżiſtoho netżini, żtoż do Horta nucz dże, debechu wone
ruṅe też zakazane Schpizé bowe, hale yoho Meṅeṅo bė, żo déż mé dowolene
ſchpizé po prawem waſchṅu wużiwamé to żaden Rėch ṅeyo. Te Yabeko, kotreż
Hadam yedżeſche, nėndżeſche pżez tón Nóß habe Wuſchi, hale pżez tón Hort
nucz, ha yo tola Hadama nėſchwarnoho na Duſchi zcżiniwe.

P. Żto dérbime mé yim wotmoyicz déż woni praya, yon yeſcze, to ṅeyo
żaden Rėch, ya czu tón Rėch ſam na ßo zacż?

W. Wuſmey ßo nėt, ha pray, té ṅelazuyeż nidże, zo ßcze wé te Yeno Boże,
kiż te Rėchi toho Swėta precż beṙe.

P. Zto yo kwotmoyeṅu tu na to, żtoż woni nam ze S. Pawowa 1. Timot. na
4. prėt k dżerża, ha praya, wo tech Poßlenich Tżaßach <pb n="232"/>budża
Valſchni Wutżeṙo Horeſtanécż, ha te Schpizé zakazuwacż; kotreż yo Bóh
ſtworéw, ha te Żeneṅo, tu widżicże, praya woni, ka ßu cżi Khatolſczé
yeni Valſchni Wutżeṙo, dokelż woni zakazuyu te Schpizé, ha te Żeṅeṅo tém
Duchowném?

W. To ßu yeni Valſchni Wutżeṙo, kotżiż tu tón Wėrné Schpruch S. Pawowa
kwużitkey ſwoyoho Wożranoho Brucha tak po Kheczarſ ku wukwaduya. S
Japoſchtow Pawow tu ztemi ſwoyimi Swowami ṅetama tón Póſt, ha tu
ſchelakoſcz téch Schpiſow, deż ßo to Bóhu Kczeſczi ha kpoſtrafuwaṅu toho
Cżéwa ſtawa, też nicz te zdżerżeṅo wot toho Żeṅeṅa, kotreż zteye
Luboſcze teye Tżiſtote, ha zkeriſcho mottżi Bohu ßwużicż ßém pżindże,
pżetoż aniż wón ſam ßo neyo żeniw. 1. Khorint. na 7. Yo ſo ßam poſcziw,
2. Khorint. 11. v. 27. hale wón tamaſche te Kheczarſtwo, kotreż bėſche
wón pżed widżew, hako téch Marczionſkich, Tacziyanſ kich, ha Manicheiſ
kich, kotżiz toho budnoho meṅeṅa bėchu, zo te Myaßo, te Wino, ha te
Z̄eṅeṅo yo yeden Skutk toho dyabwa, hako tu to yara Kraſne wukwaduye S.
♣Auguſtinus♠ wo tey 30. Knizé napżecżo Fauſtey.

Tu ztoho ſchoho możeż té moy Kżeſcziyanſki Lazuwaṙo doſcz poznacż, ka
Wėrna Wucżwa yo ta Wucżwa téch Khatolſkich Kżeſcziyanow, ha ka Valſchna
ha budna téch Rekhatolſkich ha Nowech-Evangelſkich.

<pb n="233"/>

Nuzne Praſcheṅa ha Wotmoyeṅa Teye Wėré.

Kotrż derbya cżi Starſchi ſwoye Dżecżi w Donach, ha cżi Schulſczé
Wutżeryo wo téch Schilach tu Kżeſcziyanſku. Modoſcz Wutżicż. Won date
1747.

Wet tżoho derbimé mó tón Zpotżatk ztżinicż?

Wot toho Czeicha toho Sẇatobo Kżiża.

Kaßo tżiṅi tón Sẇaté Kżiż?

Wo tém Meṅe Boha † Wóttza, ha † Séhna, ha ßw̓atoho † Ducha. Amen.

Tżohodla tżinimé mó tón Kżiż?

1. Zo bóchmó ßo Wuznali, zo ſmé mó Kżeſcziyeṅo.

2. Zo bóchmó ßo dopownili natu Horku Martru, Kréſtußowu.

3. Zo bóchmé mó toho zwowoho Ṅepżecżela zanali.

Wėlé yo téch Wėrow wo tém Sẇécże wo kotrechż możemé mó Zbóżṅi bódż?

Yon yena prawa Wéra yo, wo kotreż możemé mó zbożni bódż.

Tżohodla to?

Tohodla zo te Swowo Boże prayi ktém Epheſkim na 4. Stale na 5. v Jeden
Kṅez, yena Wėra, yena Kcżėṅcza, yedén Bóh.

<pb n="234"/>

Kotra yo ta yedṅitka prawa Ẇérc?

Ta Khatolſka Ẇéra yo ta yedṅita #rawa W̓éra, zwonku kotreyeſch żana
Nȧdżiya k Z#ożnoſczi ṅéyo.

Tżohodla yo ta Khatolſka Ẇéra ſima ta prawa Ẇera.

1. Tohodla zo yo wona ta ſtara Kżeſcżyanſka Ẇera, kotraż yo wot Boha ha
wot Krétußa ſamoho nucz ſtayena. 2. Tohodla zo yo ta Khatolſka Ẇéra po
tém czéwem Sẇécże watżena ha Prėduwana hako yo Kréſtus ſwoyim
Japoſchtowam porutżiw. 3. Tohodla zo ma ta Khatolſka Ẇera wėle Sẇatech
Muſkich ha Żonſkich, Matraryow ha Wuznawaryow, ha wėle wulkich Dżiwow ha
Cżeichow, pżez kotreż yo Bóh yu Wobkrucżiw. 4. Tohodla zo ma ta
Khatolſka Ẇéra yenu tak Sẇatu ha Kraſnu Swuſchbu Bożu ha yenech praye
poſẇecżenéch Duchownéch. 5. Tohodla zo możeme mó wo tey Khatolſkey Wėre
na téch drohich Zaſwuſchbach Kréſtußowéch ſwoy Tėl ṁecż.

Yo naſamey Ẇére kZbożnoſczi doſcz?

Ṅé: Ta W̓éra ſama ṅeyo k Zbożnoſczi doſcz.

Tżohodla ṅicz?

Ta Ẇéra bėß tech dobréch Skutkow yo mordwa prayi S. J. Jacub na 2. Staẇe
na 2. v.

Zto da dérbi yédén koyżde Kżeſcziyan tżinicż zo bé wón te Ẇécżne Żiwéṅo
doſtaw, ha tak na Wėki zbożne bów?

1. Dérbi wón praye do Boha Ẇéricż. 2. <pb n="235"/>K Bohu ſwoyu
dowérnoſcz ha Nadżiyu wécż. 3. Boha ha ſwoyoho Bliſchoho lubuwacż. 4. Te
S. Sacramenté doſtoyṅe kſebi bracż. 5. Tu Kżeſczinanſku Sprawnoſcz
tżiṅicż.

Żto dérbi yéden Khatolſki Kżeſcziyan Ẇéricż?

Wſchitko, ztoyż yo Boh tón Kṅez zyewiw, ha nam pżez tu S. Khatolſku
Czérkey prėtk ſtayiwyo.

Tżohódla dérbi Wón to Ẇericż?

Tohódla, zo yo to Bóh kiż yo ta Wėcżna Mudroſcz ha Prawda prawiw ha
zyewiw.

Dże mó to ſém Wėmó żto yo Bóh zyewiw?

To mi prayi ta prawa Khatolſka Czerkey, Tu ta Khatolſka Czerkey yo yene
Zromadżenſiwo téch Praye Ẇériwéch Kżeſcziyanow, kotraż yo wotoho
Rémſkoho Bißkupa ha Bamża, hako toho prawoho Mėſto-dżerżicżeṙa
Kréſtußowoho tu na Zemi regiruwana.

Ṅe może tu ta Czerkey Valnécż?

Nė, wo téch Ẇeczach kotreż tu Ẇeru naſtupayu wona némóże Valnécż.

Tżohodla mó to Wérimé?

Tohodla zo yo to Bóh ta Wecżna Ẇérnoſcz, zyewiw.

Dże yo to Bóh zyewiw.

Te Durye teye Héle ṅederbya yu, tu Czerkey, pżedobecz, Matth. 16. v. 18.
Ya ſém pola waß wo ſchitkich Dnach, hacż do Koncza toho Sẇeta Matth. 28.
v. 20. Zo be wón pola waß woſtaw <pb n="236"/>naẇeki, tón Duch teye
Ẇérnoſcze. Johan. 14. v. 16.

Żto dérbi yedén Khatolſki Kżeſcziyan zyawṅe wéricż ha wuznawacż?

1. Zo yo yon yedén lutki Bóh, ha tzi Boyſke Perſchoné. 2. Zo ta druha
Perſchona Kréſtus JEzus yo za naß Czwoyek Worduwawa, ha naß Wumowa. 3.
Zo Bóh Wſchitko żtoiż. Zwo yo ſtraffuye, ha zawſcho żtoiż dobreyo, tu
tżaſṅe ha tam Ẇécżṅe ßwoye Moto dawa ha wopwacża, ſchitko regiruye, teiż
zo yo Bóh pżez tón Ṅéch ṅéwané, ha te Wodacżo toho Ṙécha nam zaßé daté,
deiż prawu Pokutu tżinimó. 4. Zo mó beſteye Nadé Bożeye ṅezamóżemó żto
dobre tżinicż. 5. Zo yo naſcha Duſcha ṅeſmértna.

Tżohódla yo naß Bóh Stwoṙew?

Zo béchmé yomu mó ſwużili, ha żbożni bóli. Tu nato derbimé mó zczewem
naſchim Żiweṅom ṁericż?

Ka możemé mó Bohu ßwużicz?

Ztém dżerżeṅom yoho Bożich Kazṅow, ha ztém tżiṅenom téch dobrech
Skutkow.

Możemé mó te Kazṅe Boże dżerżecż?

Hay z Pomoczu teye Nadé Bożeye, pżetoż hewach ṅebé nichto mów zbożné
bódż.

Tżohódla to?

Tohódla żo to Kréſtus ſam prayi pola S. Matth. na 19. Stale, Czeſchli
ktomu Żiweṅu nucz hicż, tak dżerż te Kazṅe.

<pb n="237"/>

Hdó yo naß Wumów?

Yézus Kréſtus, tón Séhn Bożi, Ẇérné Bóh ha Cżwoyek.

Wót tżoho yo wón naß Wumów?

Wot toho Rėcha, wot teye Hele, ha wot teye Moczé toho Dyabowa.

Pżez tżo yo wón naß Wumów?

Pżez ſwoye hórkė Czérpėṅo ha Wumrėcżo.

Dérbimé mó teiż z Kréſtußom cżerpecż?

Hay, budżemeli mo znim cżerpėcż, tak budżemé mó teiż zuim kṅeżicż, prayi
S. J. Pawow. 2. Timot. 3. v. 12.

Hdo yo naß Woſẇccżiw?

Tón Duch Sẇaté.

Dże yo wón naß Woſẇecżiw?

Wo tey ſẇatey Kcżeniczé, wot toho herbnoho Ṙécha, ha pżez yenu prawu
Pokutu wot téch ſamnéch Ṙechow, kotréż ſmé mó ſami wobeſchli.

Pżez tżo yo won naß Woſwécziw?

Pżez tu naß ſẇatéch tżiṅaczu Nadu Bożu, kotraż yo wo naſchich Wutrobach
wulota.

Su hiżcże te Réchi wo téch ſamnéch, kotréchż yo tón Duch ſẇare
woſẇecżiw, tak, zo ßu wone yon pżikréte, habé zo wone nam ṅebudża
pżirachnuwane.

Ṅé, żadén Ṙéch tu yacze neyo, pżetoyż ta Krey JEzußa Kréſtußa yoho Séhna
tżiſczi naß wot ſchitkich Réchow. Joh. 1. v. 7.

Dże yo Bóh tón Kṅez?

Wo téch Ṅebeßach, na Zemi, pot Zemyu, ha nawſchitkich Ṁeſtach.

<pb n="238"/>

Dże yo Kréſtus?

Po ſwoyim Bóhſtẇe yo won na Ṅebyu, na Zemi pot Zemyu ha ſchudżom
nawſchich Ṁéſtach, po ſwoyim Cżwoyeſtwė yo wón wo téch N̓ebeßach na
prawiczé ſwoyoho Ṅebeſkoho Wóttza, ha na Zemi wo tém nayßẇacżiſchim
Sacramencże toho Wowtarya.

Tżoho dérbi ßo yedén Kżeſcziyan wot Boha nadżecż?

Tu mócznu Nadu Bożu, te Wodacżo wſchitkich ſwoyich woboṅdżenéch Ṙéchow,
ha tu Wecżnu Zbożnoſcz.

Tżohodla dérbi ßo yeden tu toho nadżecż?

Tohodla zo yo to Boh, kiż yo tak moczné Miwoſcziwé ha ſẇérné, téch
drohich Zaſwużbow Kréſtußowéch dla ſlubiw, déż budżemé mó téż z Pomoczu
yoho S. Nadé te ſwoye tżinicż.

Tżohodla derbi yedén Kżeſcziyan Boha wóſche wſchitkich Wéczow lubuwacż?

Tohodla zo yo wón ta nay wóſcha Dobrota, toyo, zo yo woṅim ſchitko żtoż
dobre yo, ha wotṅoho ſchitke dobre Ẇéczé ſém pżindu.

Zto rėka to, Boha Wóſche ſchitkich Wėczow lubuwacż?

Yomu ſchitko dobre pżecż, ha wintżuwacż, ha na tém ſo wéſelicż, ha téż
czécżi ratżiſcho ſchitko czérpėcż, hacż ṅeſchto Bohu napżėcżo ztżinicż.

Tżohodla derbi yedén Kżeſcziyan ſwoyoho Bliſchoho Lubuwacż?

<pb n="239"/>

Tohódla zo yo moy Bliſchi yene Znamyo Boże, ha tohodla zo mi Bóh tu to
porutża.

Yo téż yedén Kżeſcziyan Winoyté tżaſcziye tu Wėru, Nadżeyu, tu Luboſcz
Bożu, ha ſwoyoho Bliſchoho wo ſwoyey Wutrobé zbudżicż?

Hay to yo wón winoyté tżinicż po tey Straffu toho wécżnoho Zatamaṅa.

Dé dérhi ſo to woſobṅe ſtacż?

Déż czemé mó ktey S. Spoyedżi hicż. Habe teiż druhich Sẇatech
Sacramentow wużiwacż, ha déż nam wo te Ziweṅo dże, ha mó lóchcze wumrėtż
możemó.

Żto yo yedén S. Sacrament?

Yo yedén Widżowné Czeich teye ṅewidżowneye Nadé Bożeye knaſchomu
Woſẇatoſczeṅu nu#ſtayené.

Wele yo Sẇatéch Sacramentow?

Sedém. Ton 1. ta Kcżeṅicza. 2. Te Virmówaṅo. 3. Tón S. Sacrament toho
Wowtarya. 4. Ta Pokuta. 5. Te S. poſ leṅe Woluwaṅo. 6. Ta Duchowna
Sẇecżina. 7. Ton Mandżelſki Schtant.

Hdó yo tu te S. Sacramenté nucz ſtayiw?

Kréſtus naſch Wumożnik ha Zbóżṅik.

Tżohodla?

KZbożnoſczi naſchim Duſcham.

Kotré yo tón nay trėbṅiſchi, ha naynuzniſchi?

<pb n="240"/>

Ta Kcżeṅicza yo ta nay potrėbniſcha, Ton S. Sacrament toho Wowtarya yo
pak ton naydoſtoyṅiſchi.

Żto yo ta Pokuta?

Yo yedén S. Saerament, pżez kotréż yedén praye poſẇecżené, ha poſtayené
Duchowne tomu Rėſchnikey mėſto Bóha te Rechi zpuſchcża ha wodawa.

Wėle Telow ma ta Pokuta?

Tzi. 1. Rozkacżo. 2. Tu Spoyedż. 3. Te Doſcz tżiṅeṅo.

Ka ſchelake yo te Rozkacżo?

Dwoye. Te doſez-pówne, ha te ṅedoſcz powne.

Żto yo te Doſcz powne Rozkacżo?

Yena Wutrobna Boloſcz na moyich w#boṅdżenéch Rėchach, tohodla zo ſém ya
Boha pżezṅe rozṅewaw kiż yo ta naywoſchi Dobrota ha wſcheye Lubo czé
winoyté.

Żto yo te Ṅedoſcz-powne Rozkacżo?

Yena wateobna Boloſcz na ſwoyich Wobondżenéch Rėchach tohodla, zo ſém ya
Boha rozṅewaw, kotrohoż ſo ya boyu teye Straffé dla, ha lubuyu yoho toho
Mota dla.

Dérbi yedén kużdé prede teye Spoyedże ſo na ſwoyich Rėchach Rozkacż?

Hay yene ztey dwey Rozkaeżow dérbi ſo ſtacż zyenem ſelnem pṙetk zacżom
czecżi ßo nakazacż.

Kaßo tżiṅi te doſcz-powne Rozkacżo?

Pżikwadey tak: O moy naymiwoſcziwſchi JEzußs! mi yo ſchitkich moyich
wobóndżenéch <pb n="241"/>Rėchow wutrobṅe żel, ha kayu ſo yich yara
wulczéſchṅe, zo ſém ya znimi pżecżwo tébi, kiż ſé ta naywóſcha ha nay
wėcża Dobrota, zrėſchiw ha tebė rozṅewaw, ya ſebi ſelṅe pretk bėru, zo
czu ſo ya nakozacż, ha moye ṙeſchne Żiweṅo polepſchicż, yon day mi ktomu
twoyu S. Nadu.

Żto dérbimó ſo ſpoyedacż?

Schitke cżeżkė ha ſṁertne Rechi, teyż te dobrówolne zwo Móſle, ha ka
wele mohli yo ßo yeden ſtaw.

Ka ṙéſchi tón, kiż zdobrey Wolu yedén cżeſchki Réch na Spoyedżi za
ṁeltżt?

Wón cżeſchczé ha ſṁeriṅe zréſchi, ha dérbi ſchitke te Spoyedże zaßé
znowa tżinicż, wokotreż yo wón ton Réch za ṁėltżaw.

Kotre yo te prawe Waſchṅo ßo Spoyedacż?

1. Boha za Nadu proſécż. 2. Swoye Swédomyo pżepotacż ha rozpownicż. 3.
So na ſwoyich Rėchach rozkacż, ha ſébi yich Wutrobé żel dacż bócż. 4.
Yene ſélne prėtk zacżo ztżiṅicż cżecżi ſo nakazacż, ha nóczécż yaczé
ṙéſchicż. 5. Ze ſwoyich Ṙéchow ſo wußpoyedacż. 6. Tu hoṙe powożenu
Pokutu ztżinicż.

Żto mo doſtawamé wo tém nay S. S. Sacramėncże toho Wowtarya, déż ſmó
woprayeni?

Wérne Cżewo ha Krey naſchoho Kṅeza JEzußa Kréſtußa, Zbóyzſtwom ha
Cżwoyéſtwom.

<pb n="242"/>

Wo tżim mó yoho doſtawamó?

Wo tey S. Hoſtiyi habé Woblatku.

Yo wo tey S. Hoſtiyi ha Woblatku téż ta S. Krey?

Hay. Tóhodla zo yo to Boh, kiż yo ta Ẇécżna Prawda ſam prayiw, ha yene
żiwo Cżewo bėßkrẇe bódż ṅemóże.

Woſtaṅe téż wo tey S. Hoſtiyi hiſchcże tón Kléb?

N̓é, te Woblitżiwa toho Kléba ßu tu, tón Klėb pak tu yaczé neyo.

Hdé pżindże Kréſtus tón Séhn Bożi do teye S. Hóſtiye?

Tak kėtzė hacż yeden praẇe poſẇeczené Duchowné te Sẇate Swowa na tón
Klėb wuṙeknė, téż pṙedé toho Wużiwaṅa teye S. Hóſtiye.

Tżohódla yo wone doſcz, déż yo yedén téż yon potémi ſamémi Woblicżwami
toho Klėba woprayene?

Tohódla zo téż yon pot yenemi Woblicżwami yo Kréſtus czéwé Pżitomné z
Cżéwóm ha z Krẇu, ha pżetóż to Kréſtus ṅeyo nidże pżikazaw po dwoyich
Woblicżwach tżiṅicż.

Żto yo wo tey Schklėnczé habe Bėchėrku żkotrohoż cżi kiż Duchowni ṅeyßu
piya?

Yon Wino. Te Wino pak yo tohodla poda<pb n="243"/>wane, zobé yedén tu S.
Hóſtiyu mow lożiye kſebi zacż.

Ṅepiya cżi kiż żaṅi Duchowni neyßu téż tu Sẇatu Krey?

Hay bewſchoho Czwobluwaṅa: Woṅi piya tu S. Krey ha yédża te Czéwo
romadże wo tey S. Hoſtiyi.

Kayki dérbi yédén pżi Woprayeṅu bódż?

Żtóż te Cżéwo naſtupa, tak dérbi wón wot pownoczé nacż Wutrobé bódż.
Żtóż pak tu Duſchu naſtupa, tak ſebi won ṅedérbi żanoho cżeſchkoho Ṙécha
ſẇédomne bódż.

Żto yo ta Boża Mſcha?

Ta Boża Mſcha yo yedén Bóhßki Wopor, kotréż yo Kréſtus ſam pżi tey
poſleney Wėcżeri nucz ſtayiw.

Tżohódla yo Krėſtus tu ton nay S. Wopor teye Bożeye Mſchė nucz ſtayiw?

Boha, hako toho naywoſchoho Kṅeza téch Ṅebeß ha teye Zemye tu pżeż ṅon
wuznacż ha Tżeſczuwacż. Ha Kwopowṅecżu ſwoyeye hórkeye Matré ha Sṁercże.

Kotre ßu te naywoſobniſche Tełe teye Bożeye Mſche?

1. Te hoṙe Wopruwaṅo ſkoro po tém S. Zczeṅu. 2. Té Pżeżonuwaṅo wo zṙecż
teye Mſche. 3. Te Woprayeṅo, déż tón Duchowné tu S. Hoſtiyu ha tón
pżeżonuwané Kéluch kſebi beṙe.

<pb n="244"/>

Kaßo tżiṅi yene dobre Mėṅeṅo?

O Moy Bożo ha Kṅeże! ſchitko dérbi ßo ſtaeż zlubóſcże k Tebi wo tém
zyenoſczeṅu téch drohich Zaßwużbow Kréſtußowéch, kwėtżey Tżeſczi Bożey,
kdżakey zawſchitke Dobrote Boże, za wobdżerżeṅo teye wobſtayneye Nadé
Bożeye, praweye Luboſczé ha teye Wėcżneye Zbożnoſczé, hako téż zadoſcz
ztżiṅeṅo za te Khude Duſche wo tém Tżiſczu.

Néſchporné Khėrluſch.

Pżi tey, habe po tey Kżeſcziyanſkey Wucżbu.

1.

O Bożo Wtżioch Perſchonach,

Ha yedén w Natuṙe,

Jenayki wotéch Kronach

Ha téż Mayeſtocże,

Mó czemé ßo tu podacż,

Kréſtußowey Wucżbe,

Ha po tey ſwe̓rṅe dżéwacż

Tu wo tey czuzobe.

<pb n="245"/>

2.

Ta pṙeṅa Stucżka prayi

Żto We̓ricż dérbimé,

Ha zwu Wucżbu pre̓cż cżeri,

Zo praye We̓rimé,

Tu ktomu to naß hnuye,

Zo Bóh vacż ṅemóże,

Teiz żtoż ta Cżerkey znaye,

To prawe Woſtaṅe.

3.

Ta druha Stucżka prayi,

Żto ſo mé na dżecż mamé,

Ha ka ßo tu Bóh kwali,

Déż kṅomu ſpe̓wamé,

Nadżiya nam pokażé,

Zo tón Kṅez ſwe̓rne yo,

Ha ztóż wón pṙeż Lubeſche,

Możeſch ßo nadżecż to.

4.

Ta Tzecża Stucżka prayi,

Ka dérbiſch Lubuwacż,

Té Boha, Kiż cże hoyi,

Ha po Każṅach dżéwacż,

<pb n="246"/>

Téż to ſw̓erṅe tżinicżi,

Żtoż Czérker, porutża,

Czeżli w Luboſczi ſtacżi,

Każ ſo cżi zaradża.

5.

Ta Stwórta nam pre̓tk ſtaya,

Każ Czerkey Wuznawa,

Ka do Bożoho Raya,

So nam Nada dawa,

Pżez Sw̓até Sacramente,

Kwodawaṅu Re̓cha,

Kiż yo wot naß précż zaté

Ta Dyabowſka We̓cha.

6.

Ta Pyata Stucżka prayi,

Żto tu yo ta Sprawnoſcz,

Ka ßo te dobre tżini,

Ha woſtaya ta Zwoſcż,

Ka yo Zbożnoſcżiow Woſém,

Kiż wédu do N̓ebya,

Teiż Darow Ducha Sédém,

Kiż naß tu troſchtuya.

<pb n="247"/>

7.

Stéri ſu teiż poſleṅe,

We̓czé toh’ Czwoyeka,

Te té wopomṅ Wutrobṅe

Ha ſchle̓cż ßo z Ṙeſchṅika,

Zobé té wumréw zbożṅe

Pżetém Sudom wobſtaw,

Tey Heli cżeknéw zkopṅe,

Ha N̓ebeßa doſtaw.

8.

O Bożo pożonuy nam,

Ztwoyich Nebeß dełe,

Pżincż ztwoyeyu Nadu knam,

Zo béch mé tu Wele,

Dobre̓ch Skutkow tżiṅili,

Każ to nam trebne yo,

Ha Wecżṅe zbożṅi boli

To nadżiyemé ßo. Amen.

<pb n="248"/>

Dżakowné Khėrluſch.

Po Kémßchach ha Néſchporach.

Zwoßom: Swoyey Wottżi horė zbéham.

1.

Bodż Sw̓atem Duchey We̓cżné Dżak,

Żo wón naß rozwutżiw yo tak;

Kwokżeweṅu naſchich Duſchow,

Zo bé kużdé k Nebyu pżiſchow.

2.

Té Kémſche ßu Kónczey pżiſchwé,

Duſche k Bożey Nadżé dóyſchwé,

Bożo rechtuy naſche Pucże,

Ha dżerż naß w tey Nadże krucże.

3.

Teiż nam dżencz naſch ſchedné Kle̓b day,

Duſchu ha Cżewo wobſtaray,

Zo bech mé Zbożṅe wumrėli,

Ha Wécżṅe Boha widżeli.

4.

Bódż Kwawa ṅét Bohu Wóttzey,

Sehney ha Sw̓atomu Duchey,

Ta czéwa Sw̓ata Troyicza,

Bódż do Wécżnoſcże Kwale̓na. Amen.

<pb n="251"/>

bódż ha yene tżeſne ha pokorne Żiweṅo weſcz, ha tohodla ſtwoṙi Bóh ton
Kṅez tomu pṙeṅomu Mużey yenu Pomóczniczu, Geneſ. 2. v. 18. Kdruhom, zo
béchu woni, pżitem Ṅebeſkim Żonuwaṅu, Dżecżi #o Kżeſciyanſku ſplahuwali,
ye kewſchomu dobromu hoṙecżaneli, krozmożeṅu téch Dżecżi Bożich, ha ſobu
Herbow Kréſtuſowéch. Geneſ. 2. Tobiaͤ na 6. v. 22. Tżecżom: zo bechu ßo
woni zkeriſcho moli téch Nėchow teye Ṅetżiſtote zminecż. 1. Khorint 7.
v. 2. Cżi pak, kotżiſch hako ſlepi do toho podayu, Boha, pżez yene
pobożne Pacżeṙe, żeni k Pomoczé ṁe bėru, też ſchitku dobru Radu ha
Napominaṅa ſwoyich znimi deṙe meṅaczéch zaczpya, mayu mawo de yene dobre
Zbożo wo ſwoyim Mandżelſ kim Schtancże.

Ẇotżim Wobſteyi Woſobṅe tón Manżelſki Schtant?

Wo tém Wutrodném Zwolėṅom, kotréż ſo pżez te ſwoncziſche Czeychi
krozeṁeṅu dawa; tak zo yedén temu druhomu tu mócz dawa na ſẇoye cżewó,
ha ſlubuye znim wobſtayṅe, hacż do ſwoyeye Sṁercże, żiwé bodż. Te
Mandżelſke ſobu leyżeṅo, yo pak woſobṅe té Zkutkuwaṅo teye Mandżelſkeye
Winwatoſcze, bez kotroboſch może téż ton Mandżelſki Schtant bodż, hako
yo wón bów bez Maryu, tey tżiſtey Kṅeznu, ha beż Joßóphom, béż Henrichom
tém Keyżorom, ha béż Khunegundże, kotżiſch ſu ſtayṅe wo ſwoyim
Mandżelſkim Schtantże tu Kṅeżṅaczu Tżiſtotu dżerżeli.

<pb n="252"/>

Tżohodla dérbi yedén Duchowné pżi tém Wėruwaṅu bódż?

Tohodla zo ta S. Czérkey zakazuye ſchitke potayné Slubeṅa ha
Mandżelſtwa, tak derbi tón Duchowné zdruhimi Swėtkami pżitomné bódż, ha
te prėtkzate Mandżelſtwo na mėſcże teye Czérkẇe zadobre dżerżecż ha
wobkrucżicż.

Tżohódla ßo na tey Klėtczé ſtawayu te Pżipoyedaṅa?

Zo be druhim te pżikodne Mandżelſtwo wozyewėne bówe, ha debé nėchto,
ṅékayke Zadżewaṅo napſchecżo tomu wėdżew, tak dérbi wone ṅet tey
Duchowney wóſoknoſczi, zyewėne bódż.

Kótre pak ſu te woſobne Zadżewaṅa toho Manżelſtwa?

Te Swakowſtwo ha Kreyne Pżeczélſtwo hacż do toho Stwortoho Stawa. Te
Kmóczſtwo hacż do toho druho ſtawa. Te ſlubeṅo zyenem habe zyeney
druhey: ha wele yacze hiſchcze te Mandżelſtwo ſame, yóli zo wón predé
yenu Żonu habe wona yenoho Muża yo mėwa, ha ſtay hiſchcże żiwey. Ruṅe
tak téż tón Slub teye Tżiſtoté. Hako téż ta Nėmócz ton Mandżelſki Zkutk
dokonacż, ṅech to ſém pżindże habé wotoho Kuzwarſtwa, habé wot teye
woſokeye Starobe, habe téż wot yeneye druheye Naturſkeye Winé etc.

Żto yo yeden Mandżelſki tomu druhomu Winoyte Wopokażacż?

<pb n="253"/>

Preṅom: zo bechu woni romadże bódlili, ha béż Winé, pżez yeden dowhi
Tżaß, béż wobeyu wolu ßo na yenem druhim Meſcże rozdżeleni ṅedżerżeli.
2. Zobé yedén kożde wot nich tu Mandżelſku Winwatoſcz ſwėrṅe dżerżaw,
ſam ſwoyoho cżewa zlė ṅewużiwaw, każ bé wón ſam czéw, téż druhomu nitżo
tayko ṅedopuſcżiw, też ſwoye Móſle ha Pożadanſtwa nażanu druhu Perſchonu
ṅerechtuwaw. 3. Pżi tey Mandżelſkey Winwatoſczi, derbi yena dobra
Mirnoſcz dżerżana bodż, zobé ſo nitżo taykoho ṅeſtawo, żtóż bé pżecżwo,
Bohu ha téy ſtrowey Natuṙe mowe bódż, ha doż cze tu wo tem ṅeſchto yaczé
wedżecż, ton ṅech ſo ſwoyoho Duchownoho Spoyednika praſcha. Zo bé tak
ſchitko ſo zkeriſcho wo téy Boyoſczi Bożey, ha po yoho Nucz ſtayeṅu,
zdobṅe ſtawo. 4. Zo bechu ſo woni bėſobu nicz yon nayene Ṁaſne waſchṅo,
hako tón Skót, lubuwali, hale téż po Kżeſcziyanſku. 5. Jeden wodruhim
ſchitko dobre mėniw ha dżerżaw, ſchitko dobre wodruhim retżaw, ha
ſchitko nalėbſche wukwaduwaw. 6. Wo tey Nuzé, Khoroſczi ha druhey
zrudney Pżipadnoſczi ßo yedén toho druhoho troſchtuwaw. Wo tém
Hoſpodarſtẇe yeden tomu druhomu pomaw, ha żtoż tón yeden zromadżuye, ton
druhi ṅeroſperſchaw. Zo bé ta Żona toho Muża Tżeſczi dżerżawa ha yomu
poſuſchna bówa, tón Muż napżecżo zaſé ſurowė ze ſwoyey Żonu
ṅezakhadżuwaw, téż yu ṅehaniw ha ṅeſatzpyew, hale yu hako ſwoyu ſebi wot
Boha datu Towarſchku tżeſczi dżerżaw.

<pb n="254"/>

Żto pak tżincż, déż yo ßo tón Mandżelſki Schtant zlė radżiw?

Tu dérbi te zwe za dobre hoṙe zate bódż, dokelż na te Rozdżeleṅo, bez
Duchowneye Woſokaoſcze, ṅederbi żaden moſlicż, pżipiſuy to twoyey
Ṅekecżbnoſczi, ha pomoſ li ſebi, ka cze tebe Bóh pżez to poſtrafuwacż,
twoyich trebay predé wobondżenéch Rėchowdla, kotreż możeż te tu
zapokucżicż, déż te twoy Kżiż zcżerpṅe z neſcheſch. Yoli zo pak ßo tu do
toho twoyoho Kżiża noczeſch zczerpṅe podacż, tak budżeſch te hiſchcże
boley ṙeſchicż, twoy Kżlz ſebi cżeſchi tżinicż, hay wo tém préde tżaßa
hiſchcże tu nazemi, yenu prawu helu mecż.

Ztoż pak nėt tu Cżanitbu téch Starſchich pżeczwo ſwoy m Dżecżom naſtupa.

Tak ßo tu nėt ſtawa te Praſcheṅo, żto ſu cżi Starſchi Winoycżi, deż yo
yich Bóh ztem żiwotnem Pwodom żonuwaw ha Dżecżi Wobradżiw?

To ſu woni Winoycżi: zobechu woni ſwoye Dżecżi, hako yedén dar Bożi,
Żdakom hoṙezali Boha toho Ducha Sẇatoho zwutrobu za Pomocz żadali,
zobechu woni zkeriſcho ſwoye lube Dżecżi wowſchey Pobożnoſczi ha
Vromnoſczi hoṙe wocżaneli. Dokelż ruṅe ktom Konczey yo yim <pb
n="255"/>Bóh te Dżecżi wobradżiw, ſo béchu ſo woni nicz yon za yich
Cżéwa, hale woſobṅe téż zayich Duſche zewſchim flaißom proczuwali. Ruṅe
tak hako ßo nėt nėkhotzi Starſchi wodṅo ha Noczé za ſwoye Dżecżi
ſtarayu, zo bechu woni yim ſlebro ha Swote, Kubwo ha Bohatſtwo
naromadżili, ha po ſwoyey Smercżi ye deṙe wobſtarali, tak hiſchcże wėle
yaczé derbya ſo tu cżi ſtaracżi, zo bechu woni ſwoye lubé Dżecżi pżez tu
yednitku prawu Wėru Nadżiyu ha luboſcz Bożu ktem Nėbeſam pżiwedli, ha
yoli zo ſo to ṅeſtaṅe, tak budże yim yaczé zkodne hacż wużitne; deż ſu
woni ſwoye Dżecżi nicz ktey Zbożnoſczi hale kyich zatamaṅu porodżili,
tohodla zo woni te ſame neyßu deré hoṙecżaneli, aniż ye wot toho zwoho
wotwutżuwali, też yich brachi ha zwóſcze wo yenem prawém tżaßu
ṅeſtraſuwali.

Zaleyżi da wele, na yeney dobrey Cżanitbe, téch Dżecżi?

Bewſchoho Czwobluwaṅa: pżetoż na tey ſamey pżt tey zbożnoſczi téch
Dżecżi, tżaſcziye ta Zbożnoſcz téch Starſchich zaleyżi: tohodla żo Rechi
téch Dżecżi budża ſchitke tém Starſchim pżirachnuwane. ♣Vide Paedagogum
Christi pag. 1. Cap. 6. &c.♠ Natéy dobrey Cżanitbė, zależt te Żonuwaṅo
Boże, téż wo téch tżaſnech wėczach hako bė Tobias ſwoyomu Sehney ſlubiw,
na 4. v. 23. Pżi tém mayu téż cżi Starſchi ſwoy Troſcht ha Wėſowoſcz na
ſwoyich Dżecżoch, déż ſu woni ye kewſchomu dobromu hoṙe wocżaneli, ruṅe
hako <pb n="256"/>cżi zrudobu ha Boloſcz, kotżiſch ſwoye Dżecżi wo Haṅbė
poſtayenė widża. ♣Proverb.♠ 10. v. 1. etc.

Dé dérbi ta Dżecżacza Cżanitba zapotżata bódż?

Ṅét wotéch prenich tżaſach, tak zobé pim nitżo Zwoho dopuſcżene ha
dowolene ṅebowo, żtoż bé yim yene Nawożeṅo ztżinicż mowe, hako ßo to
ſtawa, déż wone yenu wėcz tżaſcziye tżiṅa: hako Exempley, déż ßo wone
tżaßto ṅewayu, troczkuyu, druhich biya, rade Wino habe Palencz piya,
ſwarya, wża, ha ſchelake Schibawſtwo cżėrya, dokelż hacż ruṅe wone tayke
wécze hiſchcże praye ṅerozemya, téż tohodla pżedt Bohom czeſchczé
ṅereſcha, tak yim tola yene tayke wėcze wiſayo woſtanu, ha ßo wonich
wele móli tak yara zakorėṅa, zo ſu wone potom zcżeſchka kwukoreṅeṅu;
tohodla pwacżi tu te ſtare Pżiſwowo, ztżomuż ſo yeden woſwoyey Modoſczi
nawożi, pżi tém wón téż woſwoyey Starobe woſtaṅe, déż pak ſu te Dżecżi
nėt pżipretku, ktey Boyoſczi Bożey, ktey Pobożnoſczi ha Vromnoſczi hoṙe
cżeṅene, tak budże yim potom ztém Lożiye pżincż, te dobre tżinicż, ha
toho zwowoho ßo zdaluwacż.

Ka derbya pak cżi Schtarſchi zeſwoyimi Dżecżimi nėt wo yich Modoſczi
wokoho hicż?

Preṅom: derbya cżi Starſchi ſchedṅe za ſwoye Dżecżi Boha proſecż, ha ye
hako yoho wėcz yomu hoṙe wopruwacż, tak hako yo tżiniwa Hanna <pb
n="257"/>ta Macż Samuela. ♣Reg. C.♠ 1. v. 24. Kdruhom: Deż ſu ßo te
Dżecżi tu do toho Swėta narodżiwe, tak derbya ye woni tżaſto nėt ztém
czeychom toho S. Kżiża czeychuwacż, hako téż tak tżaſto hacż woni ye
hoṙe zbehayu, dele kwadu, napowayu, ha żpiſuyu, pżetoż pżeż tón S. Kżiż
pżi téch pobóżnéch Proſtwach ha Pacżeṙach tech ſtarſchich, ßo tón Sathan
zewſchey ſwoyey Dyabowſkey Moczu, hako też cżi Kużwaryo ha zwi Ludżo wot
téch Dżecżi precż hoṅi. Tżecżom: tak ketze hacż wone potżinayu retżecż,
derbya wone wutżene bodż, te Sẇate Ṁena JEzus ha Mariya zpobóżnoſzcu
ṁenuwacż, ha pżi tém tón S. Wottże Naſch etc. prėtk ſpėwane bodż.
Stwortom: Déż ſu te Dżecżi zo trochu yakniſche, tak derbya wone pżitém
S. Wottże Naſchu téż tu Strowu Mariyu, Wėru, te Dżeſacż Boże Każṅe etc.
ſpėwacż, wutżene bodż, ha to wot toho Nana habe Macżeṙe habé wot nėkoho
druhoho.

Żto derbya cżi Starſchi tżinicż, deż te Dżecżi potżinayu ſwoy Rozom
mėcż?

Déż wone potżnu mudriſche Bódż, tak dérbya wone wedżene bodż k tomu
poznacżu Boha, ha yoho Boyoſcze. Tohodla derbi yim pretkſtayene bodż, ka
wulki, móczné, ha ſelné yo Boh na Nėbyu ha na Zemi, ka ſchitko wotṅoho
pżindże, ha wón ſchitko regiruye, ka ſuroẇe wón téch Reżnikow z
Koroſcżu, Khudobu, Nahwey Sṁercżu, ha zdruhimi zatrażnemi Wėczami, ha k
pof letku gor ztey Helu ha Wėcżnemi Matrami ſtraſuye. <pb
n="258"/>Napſchecżo pak, wón tém Pobóżném ha Vromnem żonuye na yich
tżaſném Kuble, ha troſchtuye yich naſchelake waſchṅo pżez ſwoyu Sẇalu
Nadu. Pżi tém derbi tém Dżecżom też pṙetk dżerżane bódż, ka tón Czwoyek
neyo ztwoṙené hako yene ṅerozomne Zkocżo, kotreż ma yenu Smertnu Duſchu,
hale ka ma ton Czwoyek tu po ſwoyim krotkim tżaſném Żiweṅu wotżakuwacż
habé tu wecżnu Nėbėſku Wėſowoſcz ha Radoſcz ſtemi Jandżelemi Bożimi,
habe te Wecżne Matré wo tey Heli ztemi Cżertami. Ka mó też ṅederbime
żiwi bódż, hako te ṅerozomne zkocżata, kotreż żanoho rozoma nimayu, hale
mo derbimé ponaſchim dobrém Rozoṁe, potech Każṅach Bożich ha po yoho
Sẇatey woli żiwi bodż. Déż pak cżi Starſchi mirkuyu ka te Dżecżi ṅeſchto
zwe retża, habé tżiṅa, tak derbya woni ye nėt ſẇerṅe napominacż, hay téż
nayene ha druhe waſchṅo po wottzowſku poſtrafuwacż, hacż ruṅe yo ſo to
zṅewedomnoſczu habé zwupoſczu ſtawo.

Żto yaczé ſu Winoycżi cżi Starſchi ſwoyim Dżecżom?

Woni ſu Winoycżi ye rozwutżecż wotey Kżeſcziyanſkey wucżbe, ha wo tech
Potaynoſczach teye praweye Wėré Kreſtuſoweye, ha to czwar naypredé, zo
béchu wone zpomyatka nawukwé tón S. Wottże Naſch, tu Strowu Maryu, tu
Wėru, te Dżeſacz Boże Kazṅe. Rano ha Wetżor, pżet yedżu ha poyedżi hoṙe
zbėṅenémay Rukomay te Pacżeṙe ſpėwawé. Nato moża yim téż ſchela<pb
n="259"/>ke drube Stucżki toho Kżeſcziyanſtwa wuwożene bodż, hako żto
derbya wone wo Bohu, tey Nay S. S. Troyicze Bożey, Bohu Wottzu, Séhnu ha
Duchu Sẇatom, wotey horkey Matre Kreſtuſowey, wot tom Sudże Bożim etc.
wėricż ha dżerżecż. Zaße wotéch Sẇatéch Sacramenttach, żto wone nam
pomayu, ha ka możeme mo yich praye wużiwacż. Yoli zo pak cżi Starſchi to
ſami hiſcże praye ṅewėdża ha ṅerozemya, tak ſu woni Winoycżi, te Dżecżi
flatſich do teye Kżeſcziyanſ keye wucżbé ſwacż, ye ſami ktomu weſcz, za
bechu wom pżinich ſchitko ztoż yim Zbożnoſczi potrebne yo, zkeriſcho
nawukli.

Natżo yacze derbya cżi Starſchi kecżbuwacż?

Woni ſu winoycżi ſwoye Dżecżi rozwutżicż wo yeném prawem Kżeſcziyanſkim
waſchṅu, zobechu wone zkeriſcho te dobre tżiniwe, ha toho zwowoho ſo
warnuwawé; prede wſchoho pak derbya cżi Starſchi ſami ſwoyim Dżecżom
zyenem dobrem Exemplom prėtk hicż, pżetoż żtoż te Dżecżi na téch
Starſchich widża, ſwoſcha ha mirkuya, to wone rade téż tżiṅa, woſobṅe wo
téch zwech wėczach. Tohodla czedżali cżi Starſchi, zo bechu yich Dżecżi
ṅeſwaṙewe, ſo ṅerocziwe, wokoho nebehawe ßo potżaßu ktomu ṅepoṙadnomu
Puczu, Rė, Nėtżiſtocże ha druhim Zwoſczam ṅepodawé, tak ṅederbya cżi
Starſchi też nitżo taykoho ſwoyey Tżeledżi dowolicż. Bėda tomu Swetey
toho Pohorſchowaṅa dla, prayi Kréſtus, woſobṅe deż yo te ſame <pb
n="260"/>tém nėwiném date. Déż hale cżi Starſchi radżi cżedża, zo bechu
te Dżecżi rade te Pacżeṙe ſpėwawe, flayſich ßo ktom Bożom Domey
dżerzawé, na tu Swużbu Bożu, Preduwaṅa ha Kżeſcziyanſku Wucżbu
poſuchawe, tżaſcziye ktey S. Zpoyedżi ha k Bożom Blidu khodżiwe, tak
derbya cżi Starſchi yim zyenem dobrem Exemplom prėdkhicż, ye ſobu
weſczi, zobechu ßo wone też tak tomu nawożiwe, ha tón dobre Exempel
ſwoyich Starſchich zczehuwawé.

Kotre ſu te dobre zkutki, kotremż derbya te dżecżi dżerżane bódż?

Preṅom: yo ta Pobóżnoſcz, zo bechu wone (hako ſém horeku prayiw) ſo
flaiſich ktem Raniſchim ha wetżorniſchim hako też pżed Jedżu ha Poyedżi
Pacżeṙam, dżerzawé: ruṅe tak też, déż ſo te Klakaṅo Rano, Pżipowṅu ha
Wetżor zwoni. Zaßé, zobechu wone wotéch Nedżelſkich ha Sẇatéch Dnach ßo
flaißich pżi tech Schwużbach Bożich, na tey Bożey Mſchy, Prėduwaṅu ha
Kżeſcżiyanſkey wucżbe czewé namakacż. Hay ſchedṅe, yoli ßo to ſtacż może
tu Bożu Mſchu zpobóżnoſczu ſwoſchawe: Tu Macż Bożu, téch Sẇatech Bożich,
hako też yich znamya, woſobṅe tón Sẇatė Kżiż, deż woni nimo du,
tżeſczuwawé: Tżaſcziye, hacż yedén mól zalėto ßo ſwoyich Rėchow
ſpoyedawé; ha ktomu Bożomu Blidu khodżiwe, ſchak hale nicż predé ha też
nicż hinak, hacż yon po téy Radże ha woli ſwoyoho Phararya, habé yenoho
druhoho ktomu poſtayenoho Duchownoho, deż ßu wone prede wowſchim tém
wotéch Schulach habé tėż <pb n="261"/>trudże dere rozwutżene. Kdruhom:
derbya te Dżecżi deṙe rozwutżene bódż, zo bechu ſo wone kożdé Tżaß
tżeſṅe ha potziẇe zadżerżawé, tak deṙe wo tech Swowach hako zkutkach
Tżecżom: derbi też ta Mirnoſcz wotey yedżi, ha wotem Picżu hako też wo
tem Spacżu deṙe nakecżbu zata bódż. Stwortom: Jenu bréſchnu Poſuſchnoſcz
wutżicż, zobechu ſó wóne ſwoyim ſebipṙetk ſtayenem ṅeſpėcżuwawé, ha
napſchecżoṅemorkotawe. Ha deż yo yena twėrda wowa kmirkuwaṅu, tak dérbi
wona woyenem prawem tżaßu mechka ha poſuſchna ztżiṅena bódż: pżetoż deż
ßo wona yeden mol praye zatwerdżi, tak yo zo wone poſdże, kyeney wulkey
zrudobe téch Starſchich. Piatom: derbya te Dżecżi kzczėrpnoſci nawożene
bodż, deż ſo yim tżaſcziye ta pżileżnoſcz kṅecżerpnoſczi dawa, tohodla
deṙe tomu, kiż yo wot modoſcze te Pżecziwnoſcze zczerpṅe zṅeſcz,
nawuknew, też ṅederbya te Dżecżi gor yare méchcze dżerżane bódż, wo tey
yedżi, Picżu Draſcze, Liehaṅu etc. pżetoż yene trochu twerſche ha
ſurowſche Pżimaṅo téch Dżecżi, yo ſtayṅe tém Dżecżom lėpſche ha
wużitniſche, hacż te mėchkė. Téż ṅederbya cżi Starſchi dowolicż, zo
bechu wone zwobocżiwe, ha Rachu potarſke bówé, dokelż nate waſchṅo budże
ta zwobota pżeczé moczniſchi ha ſelniſchi, tak zo wona potém gor
kſtayeṅu ṅeyo, ha do ſchelakich zrudnech weczow te Dżecżi ha téch
Starſchich ſtortżi. Hale cżi Starſchi derbya ye wot yich modoſczé ktey
Pokornoſczi ha kzczerpnoſczi hoṙecżanecż, zo béchu wone rade tu ſebi
ztżiṅenu Kżiwdu wodawe, ha na żanem żane<pb n="262"/>ye Rachi ṅepotawé.
K Seſchtom: derbya te Dżecżi wutżene bódż, zo bechu wone bėſobu Luboſcz
Mir ha Pokoy dżerżawé, ſebi yene tomu druhomu nėzawidżiwé, ha
ṅepopſchate bowé, yene te druhe ṅepżezczehawé, druhe falſchṅe
ṅewobzkorżiwé. etc. tu pżi tem pak derbya cżi Starſchi też na tém bódż,
zo bechu woni yenomu Dżeſczu yenu wetżu Luboſcz wo tey yedżi, draſcze,
tżeſczi etc. hacż tomu druhomu, ṅewopokazali, tohodla zo to pola tech
Dżecżi yenu zawiſcz, Nėpopſchecżo ha Nėmyr pola druhich zkutkuye. Hako
yo to ton Vromne Patriarcha Jacob kſwoyey wulkey Zrudobe zoniw. ♣Geneſ.♠
32.

Wot kotréch Réchow derbya te Dżecżi ßo woſobṅe zdaluwacż?

Wot teye wżé naypredé, zo béchu wone kyeném zewvaném Dżecżom żtżiṅene
Nebewé, konémż ßo potém ṅeweri, deż wone też tu wėrnoſcz rétża: yena
kożda wża, derbi na tem Dżéſczu ztém Prutom wobſtraſuwana bodż. Odruhom:
derbya cżi Starſchi natém bodż, zo bechu te Dżecżi ṅekranewé, pżetoż
ztéch mawéch Paduchow wor#uya wuiczé Paduſchi, zakotréchż yo ta
Schibéncza twarena. Ktżecżom: derbya te Dżecżi zdżerżuwane bodż wot toho
Rocżeṅa żiſahaṅa ha Swareṅa. K Stwortom: derbya te Dżecżi zdżerżuwane
bodż wot toho Schpotuwaṅa ha wuſṁowana druhich Ludżi, woſobṅe téch
Starech ha Khudech. Pyatom: zo béchu te Dżecżi aniż béſobu hako też tey
Tżeledżi, żane ṅe#ėkne Mėna ṅedawawe, ſo beſobu żanéch Paduchow, Rapakow
<pb n="263"/>ha tak dale ṅemenuwawé, téż tém żonſkim Kurwow ha druhich
ṅepėknech Pżeṁenow ṅenadawawe.

Wot tżoho yaczé derbya te Dżecżi zdżerżuwane bódż?

Wot toho proznoho woko behaṅa ha zkamenami Mėtaṅa: wo tey zéme wot toho
wozeṅa na tém Lódże, ha ztemi Sankami, hako téż wottoho mėtaṅa naßo ztém
romadu dokule ztżiṅenem Snėhom, lecże wotoho Kupaṅa wotey breſchney
wodże, wot toho woyeṅa téch Rakow habe Rebow, pżi téch hubokich wodach,
dżeż moża te Dżecżi yene wulke Ṅezbożo ṁecż. Tohodla tak kėtżi hacż ſo
wone hodżi, derbya te Dżecżido teye Schule pokazane bódż, habe ktomu
dżewu dżerżane, ha ṅederbya po prozném wokoho bėhacż pżetoż te prozne
wokoho bėhaṅo te zkutkuye wele zwoch wėczow, hako ton Mudre Sirach na
33. wutżi. Też Rederbi tém Dżecżom dowolene bódż, ztem Kozkami mėtacż ha
ztemi Khartami racż, dokelż pżeſto nawukṅu te Dżecżi yene zwe Żiweṅo
weſcz, ṅerade dżewayu, ha do Schule kodża, doma tem Starſchim habe też
druhim te Pėnėße ha druhe wecże meltżo precż bėru ye pżerayu habe
pżenoſchuyu; Ruṅe tak ṅederbi też tém Dżecżom dowolene bódż, wele picż
wotoho Piwa, Wina habe Palencza, pżetoż to tżini lėnich Ludżi, próznéch
woko bėhaṙow, Pżetżineṙow toho Kubwa ſwoyich Starſchich, ha ſwoyeye
Strowoſcze, ha yo yena Żaha teye Ṅetżiſtote. Tu bėz tech Pżetżiṅeryow
panu też teſa<pb n="264"/>me Dżecżi, kotreż ſu poſchṅe ha hofartṅe,
boṙecżeṅene pżetoż wone po tém tak daloko wotém hofarcże pżindu, zo
czedża wone drubim tu wotém ruṅa habe hiſchze też neſchto lėpſche bódż,
hacż ruṅe wone doma yacże nimayu, hacż tón ſuchi Bożi Klėb, ha tu tżornu
Zopu, ha tżiṅa ſebi tam ha ſém ſchelake Dowé ha dre też tomu Naney ha
Macżeri melcżo kranu. Tohodla napomina ton Vromne Tobias ſwoyoho Sehna
na 4 Stale Prayacze, Neday tomu Hofartey ha tey Poſché aniż wo téch
Swowach, aniż wotwoyich tżiṅeṅach Kṅeżicż, pżetoż ztoho yo ſchitke
N̓ezbożo ſém pżiſchwo. Tu yo deṙe kmirkuwaṅu, ka ſmé ſo mé natey S.
Kcżeṅczé toho Sathana, ſchitkich yoho Zkutkow, ha wſchoho yoho
Pocharſtwa wotrekli.

Wot tżoho hiſchcże yaczé derbya te Dżecżi zdżerżuwane bódż?

Wot teye Ṅetżiſtoté, wo téch Swowach, zkutkach Spėwaṅach ha druhich
Loſchtarſkich tżiṅeṅach, dokelż tu ta zwoſcz ßo lochczé téch Dżecżi
pżimṅe, ha deż wone yedén mohl dotoho pżindu, tak yim to tak rekaye
pżilepene worduye: każ dowho yo pola téch Dżecżi pżed ſwoyimi
Starſchimi, ta Hanbitoſcz ha Boyoſcz, tak dowha ſo ta ṅetżiſtota pola
téch Dżecżi żeli, hako yene żeliwe Wulo pod tém Popėwom tak ketzi hale
hacż yo ta Hanbitoſcz ha Boyoſcz pṙecż, tak ta N̓etziſtota do yenoho tak
wulkoho woheṅa won déri, zo wón Tżeſz, dobre Meṅo, Peṅeze ya Kubwo,
Strowotu ha żiweṅo pżeczéruye. Job. 31. v. 12.

<pb n="265"/>

Ka może ßo ſtacż, zo béchu te Dżecżi tu do toho wulkoho N̓ezboża teye
N̓ecżiſtoté ṅepanewé.

Déż budża cżi Starſchi ſwerṅe na tém, zobechu te Dżecżi do żanoho
taykoho Towarſtwa, ha do żaneye taykeye Pżiléżnóſcze ṅepżiſchwé, dżeż
béchu wone nėſchto ṅepėknoho mowe widżecz, ſwoſchecż habé tżinicż, hako
te Swowo Boże pżcz toho Mudroho Siracha na 42. v. 9. napomina, tohodla
ṅederbya rżi Starſchi ſwoyim Dżecżom dowolicż, ſo na yeném taykim Mėſcze
horedżerżecż, dżeż tón, habe tón druhi ztwoyey Dżowku, habe żyenéy
ſchibawey Towarſchku Żortuye, Vréyuye habe ſo gor kurwi, wele ṁeṅe pak
derbya cżi Starſchi ṅeżto taykoho ſwoyim zo wotroſczeném Dżecżom
dowolicż, hacż wone ruṅe téż na te żeṅeṅo dże, ha deż wone te Moſle mayu
ſo żenicż, tak derbya woṅe zyawṅe pżetemi Starſchimi romadu retżecż,
hako też pżed druhimi tżeſnemi Ludżimi, ba to tżeſṅe ha pokorṅe, pżetoż
kotżiſch radżi te Kuté ha cżemne Mėſta potayu, tżi żon nanitżo dobre
ṅendu, hako cżi Paduſchi. Tohodla derbi też dere keczbuwane bodż, na te
potayne Poſelſtwa, kotreż ſu tżaſcżiye pola taykich knamakaṅu, hako też
na te Schenkuwaṅa, kotreż ſo meltżo téch Starſchich ſtawayu, to ſu tayke
wėcze kotreż tżaſcziye te Dżecżi do yenoho tżaſnoho ha wecżnoho Nėzboża
wėdu. Tohodla napomina żaſe ſchitkich Starſchich tón Mudre Sirach na 7.
v. 25. prayaczé: Maſch té Dżecżi, tak wucż ye, ha zhibu yim ſchiyu wot
modoſcze, maſch té Dżow<pb n="266"/>ki, da wobwarnuy yich Żiwot, ha
ṅebódż yim mėchki. Wone wele móli yón na yednitkey Pżileżnoſczi zaleyzi,
wokotreż moża wone te Potepeṅo ſwoyoho Cżiowma cżerpecż, ha naſwoyey
Ṅewinwatoſczi ha Tżeſezi zkodu zacż, hacż ruṅe ta wėcz potayena yo: ha
hacż ruṅe te nitżo zwowoho neyſé wo nich ſwóſchaw, ṅewer yim tohódla
wele, pżetoż wone tayke potayne Stucżki zewſchim flaißom po ſwoyey
zamóżnoſczi pżikrewayu, ha deż budżéſch ye té zonicż, tak budże żo wone
poſdże tżakane. Ha to yo zeſwoyim wulkim Nezbozom zoniwa Dina ta Dżowka
toho Patriarcha Jacuba, kotraż yo yeden cżeſchki Pad na ſwoyey Tżiſtocżé
Tżeſczi ha dobrem Meṅe zcżiniwa, hako mé wo tem Swoẇe Bożim ♣Geneſis♠ na
34. Lazuyeme, ha wele druhich yaczé, yo na tech Pżazach, pżi téch
Piwach, ha Ṙeyach, ha druhich taykich rozpuſchcżenech ſwėtnéch
weßwoſczach ha żortach, na Tżeſcżi nadobrem Ṁeṅe, na Czéle ha na Duſchi
tu naywetżu Schkodu zawo, ha mamé mé toho ſchedne Exemple ha Pżikwadé.

Nedérbya da te mode Wotroſczene Dżowki do żanoho Towarſtwa tech modéch
wotroſczenech Modżenczow hicż, ha cżi ſami zaßé knim ktém modem
Towarſchkam?

Dé bé wone bódż mowe, hako pola téch Siṅeſ kich, pola kotréchż aniż ta
Macż, aniż też ta Dżowka ßo żeni ṅeda pola yenoho Muſkoho To<pb
n="267"/>warſtwa namkacż, tak bé to dėre bówe, ha ṅebe ßo wele zwóch
wėczow ſtawo; pżetoż mó ye ṅewėme, żto tu pola toho ha tamoho Cżwoyeka
tzi, pżetoż ta N̓etżiſta Luboſcz, tu cżémnoſcz lubuye, zteye nam
pżinarodżeneye Haṅbitoſczé. Ha day Boh! zo bé téż tak, po tem na Sẇatey
Spoyedżi, ztoho haṅbitoho zameltżeṅa, ta zwoſcz, zacżémṅena ṅebowa, deż
bé wona tola derbyawa, pżetém woblecżom Bożim ha yoho Duchownem
Swużownikom, zyewena bodż. Mó ṅewėmé, do yo yeden ſmėrdżaczé Koſow, ha
do yena ṅehaṅbita cżula, kotraż ſo ſama kewſchey N̓etżiſtocże bituye,
hako ta Potiphaṙowa żona ♣Geneſ.♠ 49. Wone ṅeyo wėdomne, dże yo yena
zkażena wowcza habe yeden zyeney ſwéy Khoroſczu wobcżeżené Cżwoyek,
kotreż możé lochczé druhich nakażecż. O ka nekotré kraſné ßo won dawa
zayenoho tżiſtoho Modżencza, habe Mandżelſ koho, yo hale tola za ſwoyey
Kożi beſtem yeden prawé ſwóſtné kozow. O ka ṅekotra kraſna noſé na
ſwoyey woẇe yeden wėncz, bez tém pak yo wona tola dawno ſwoyu Keżėn,
hako ta Kcżėyacza wiſchėn zubiwa: hay żtoż hiſcżé horſche yo, ha ṅemoże
zcżanemi Sélzami dóſcz wopwakane bodż, yo tu to, zo też newine Duſche ßu
kyenem taykim Loſchtarſkim wėczom pżiwabėne, ha tohodla mayu ſo ſchitke
Kżeſcziyanſke Dżecżi pżed yeney kóżdey taykey zwey Pżtleżinoſczu kotraż
yich ktomu Rėchey teye ṅetżiſtote wedże, ſwėrṅe zdalowacż, noczedżali
wone na cżele ha na Duſchi żkodu cżerpėcż.

<pb n="268"/>

Kavkim Schtancże ſteya pak cżi Starſchi kotziż ſwoyim wotroſcżeném
Sehnam, ha dżowkam wo ſchelakich zwéch wėczach pżez Porſté Ladaya, hay
yich ſami kyenem tak zwém wėczam wóbya.

Wo yenem yara zwém Schtancże ſteya yeni tayczé Starſchi, woni potayu
pżez to, zo béchu woni zkerſcho ſwoye dżecżi deṙe wożenili, bėz tém pak
woni pżez tayke nawėki zatamané dowoleṅo, ſwoye dżecżi do ſchelakoho
tżaßnoho, ha też wėcżnoho Nėßboża ſami ſtorkayu. Ka może Bóh tón Kṅez
yenem taykim Schtarſchim ha też yich dżecżom ſwoye Sẇate Pożonuwaṅo
dacż, déż ſo te Dżecżi na yene tak na wėki wot Boha zaklate waſchṅo ṁeṅa
za yeney tak Sẇatey ẇeczu, hako yo tón mandżelzki Schtant, potacz?
zawėrnó: yene tayke Dżecżi ßebi ſame yene zwe Mandżelztwo na ſwoyu
Schiyu cżahnu, ha pżt tém ſwoyu ha też ſwoyich Starſchich duſchu dó toho
wėcżnoho żata manſtwa ſtorkayu, yoli zo woni ha wone wo yenem prawem
tżaßu yenu prawu Pokutu ṅetziṅa. Hay yenech Starſchich, kotziſch tak na
ſwoyu ha ſwoyich Dżecżi Żbożnoſcz zabówayu, ṅemoże żaden duchowne zwonku
yich Sṁertnoho tżaßa, hacż yeno tón Naywóſchi Duchowne Meſchnik tu wo
naſchim Krayu tu wo toho Cżeſchkóho ha Smėrtno Rėcha wotẇazacż.

Yo wone też zechėr, deż te mawe Dżecżi wot boyoho Zplahu, beż ſobu rayu!
Kwaz dżerża, habé tón zkót na tem Polu romadże paſu?

<pb n="269"/>

Nė, wone neyo kożdé mól zechėr, tohodla zo tu wo tech nachſchich tżaßach
ta zwoſcz bóle ha bóle pżibėra, ha tu Starobu pżedobowa, tak zo też
drudé te Dżecżi żo to wėdża, żtoż be lėdem tém wotroſczenem ha żeṅenem
derbyawo znate bodż, won pola ṅekotrech tón Cżip ha ta Hėcza gor zkoro
pżindże, ha wabi ye, ßo za yeney ha druhey wėczu praſchecż ha potacż, ka
pola toho habe teye zyeney wėczu zteyi, wone yim też ṅevaluye na tey
Pżileżnoſcżi wele ſwoſchecż, wele widżecż też pżi tem zkocże, ha deż yo
yim dowolene, tak cżedża wone też tu wėcż ztżinicż. Też tu pżi tém tón
Dyabow ṅeſpi, ha yim też ruṅe tayke zwe Móſle ha Loſchté nucz dawa, ha
tohodla amż te Holcżata pżi téch Holcżatach, aniż cżi hólczé pżi tech
hólczach neyßu zezewa zechėr, hay deż yo yon yeden habe yena tayka
ſchibawa pżitomna, ha ma wo tém yenu wedomnoſez, może ßo lóchcze néſchto
ṅepżiſtoyne ha zwe ſtacż. Ha tohodla yich wele też po wele lėtach
żaruye, zo ſu woni wo ſwoyich Dżecżaczech lėtach tak zawėdżeni boli, deż
ſu woni zdruhimi ſchibawemi rali, ton zkót paſ li, znimi do téch yahodow
ha na druhe’ potayne Mėſta kodżili, dżeż ſu woni tayke wèczé nawukli, ha
też tżinili, kotreż ſu yon tém żeṅenem ſamem do wolene. Yeden Exempel
piſche ♣Pædagogus Chriſt.♠ 1. 2. ♣C.♠ 14 to 1. 4. wo yeney 6. Lėt ſtaréy
holcżiczé kotraż be zyenem ſchibawem hólczom ton Rėch teye ṅetżiſtoté
wobéſchwaha yo toho ſamoho dla wėki na wėki zatamana. Yoli zo da te
Dżecżi woſwoyey Modoſcżi ha prėnich Lėtach yene tayke zwe wėcze nawuknu
ha tżiṅa, ka poṅdże ſo yim dale wo tech pżikodṅech Tżaßach, <pb
n="270"/>deż ſu ſo wone kyenom taykom Rėchey nawożiwe? Tohodla derbya
cżi Starſchi też na tu Ru ſwoyich Dżecżi dere kecżbuwacż, żto wone rayu
ha tżiṅa, zo bechu wone beż żanech ſwóch towarſchow habé Towarſchki
ṅepanewe, ha tak żkodu na ſwoyey Duſchi ṅewzawe, hay też do ſchelakoho
tżaſnoho Neżboża ṅepanewe. ♣Vide Geneſ.♠ 25. v. 9.

Tżiṅa też cżi Starſchi praye, kotżiſch Bratrow ha Sotre, romadu do
yenoho Woża k Spaṅu kwadu?

Ruṅe tu to yo też zatraſchne, deż yo yene zo 7. Lėt ſtare, hacż ruṅe yo
te druhe Móttze, pżetoż do wė, hacż nicz yene wot nich, ṅedże drudże ſém
ma tu Wedomnoſcz, wot yenech taykich wėczach, zo be woné te druhe
zaweſcz mowé? Ha de bé ruṅe to ṅebowe, tak może ſo tola zteye
czipnoſcze, ha ṅewedomṅe ſtacż, zo wone ſo beſobu nahe widża, też
dotknu, ha tak dale pżndu. ♣Vide Pædag. Chriſt♠ 1. ♣C.♠ 6. 7. ♣p.♠ 3.
♣hiſt.♠ 2. ztém bóle derbya pak cżi Starſchi na tém bodż zobe yeden
tayki hoitżéneż pola teye Dżowki wo yenem wożu ṅeiėhaw, deż zo yo won 7.
Lėt ſtaré, pżetoż wona naß ta wedomnoſcz wutżi, ka yeṅe zwe wėcze ztoho
zczehuyu: tohodla o Kżeſcztyanſcze Starſchi! zmicże da dere nakeżbu
waſche lube Dżecżi, ha ṅederbi wam tu wo tey wėczé żana Procza cżeſchka
prėtk pżindż, tohodla zo tu na tem ta zbożnoſcz waſchich Dżecżi, ha też
ta waſcha zaleyżi.

<pb n="271"/>

Krotke Rozwutżeṅo, ka derbya cżi Starſchi ſwoye Ṅepoſuſchne Dcżecżi
ſtrafuwacż.

Żto derbya cżi Starſchi tżinicż, deż yim te Dżecżi noczodża poſuſchne
bódż, ha deṙe tżinicż?

Cżi Starſchi ſo ṅederbya ktomu zmėcż, habé yim pżez Porſté ladacż, habe
ye gor zamoyecż, ha yim pomacż. Ha ṅederbya prayicz, te Dżecżi tu wėcz
lepė ṅerozeniya, to też druhe Dżecżi tżiṅa, ha mo ſami neyſmé lėpſchi wo
ſwoyich Dżeczaczech Lėtach bóli, wone dérbi tey Modoſczi neſchto
dowolene bodż, hale tak ṅeretża Vromni Starſchi, tu te prėtk nėſene
Zamoyeṅa pak ſu lute Yebanſtwo ha Zaſ lepėṅo, ha to ſém pżindże, zo yeni
taycze Starſchi yaczé na te ſwetne lóſchte, Kubwo, ha ſwetnu tżeſcz,
hacż na tu zbóżnoſcz ſwoyich Dżecżi ladayu ha kecżbuyu, yaczé ſwoye
Myaßo, kotreż ſu woni porodżili, lubuyu, hacż ſwoyoho Boha, deż woni tém
Dżecżom dadża reſa icż, bez toho ka yo Boh pżezto wot nich ha wot yich
Dżecżi, yara ṅéwané. Té prayiſch Nano habé Macż, te Dżecżi hiſchcże to
ṅerozemya, ay tak wucż ye té, hako ſé tó wo twoyėm Swėdomyu winoyté, ha
winoyta, zo béchu wone to nawukwé, tżoho derbya ſo wone warnuwacż ha
zdaluwacż, zo héchu wone do yenoho Ṅawożeṅa ṅepżiſchwé: wot kotrohoſch
budża wonė zczeſchka, <pb n="272"/>habe nicz wotwutżene. Ton Exempel
druhich ſchibawoch Dżecżi, habé dez ſé té ſam tayki bow, ṅederbi tu to
żanomu ta ſchnóra bódż, też tak tżinicż; pżetoż te Rechi téch Dżecżi,
budża tém Starſchim wot Boha pżirachnuwane, deż woni ſwoye Dżecżi neyßu
ſtrafuwali, ha ye, ha yich rėchi ṅehindruwali, deż ſu móli ha derbeli,
hako po widżecz na tém woſchim Meſchniku Heli. 1. ♣Reg. Cap.♠ 2. 3. 4.

Ka yo Heli po téch Woboṅdżenech Rėchach ſwoyich Dżecżi, ſtrafuwané bow?

Prėṅom, yo wón na ſwoyimay wotżomay woſlepiw, ha zczewa woſwabiw. 2.
Wobay yoho dway Séhnay ſtay wotoho Nepżecżela zabitay ha moreney. 3. Yo
Heli tón Nan, znak ztoho Stowa panéw, tu Schiyu ſebi zwamaw, ha tak na
to ſwoyoho Ducha hoṙedaw. 4. Yoho yena bliſka pżczelnicza cżeſchko
żiwotna yo prede tżaßa porodżiwa ha ſwoyoho Ducha horedawa. 5. Nichto wo
yoho Swoybe ha Schlachte neyo doteye Muſkeye Starobe pżiſchow, hale
ſchiczé ſu prede wumreli, hacż ſu woni do ſwoyich Lėtow pżiſchli. 6.
Hacż ruṅe bé Heli yedén Bohate ha zamożne Muż, tak ſu tola ſchicze yoho
Potomczé do yeneye wulkeye Khudobé paneli. 7. Te woſoke Mėſchniczſtwo yo
dowecżnoſczé wot yoho Swoybé ha Slachté precż zate: k Poſletku yo ſo Bóh
tak rozṅewaw, zo yo ſo wón też zapżiſahaw, ka tu tón Rėch pżez żaden
Wopor do wetżnoſcze ṅederbi zapokutżene bódż. Zo hale ſchitke ru te
Straſé Boże ſu na ṅoho, ha yoho czéwu Swoybu ha <pb n="273"/>ſchlachtu
pżiſchwe, yo ta Wina bowa, tohodla zo wón ſwoye Dżecżi, hako ßo na tech
Starſchich pżiſchwuſcha, neyo wo yich Rėchach Strafuwaw, hako tomu
ſwėtza cżi ſẇacżi Wottzowe, ha cżi Sẇatoho Piſma Wutżeni ♣apud
Engelgrave. p.♠ 2. ♣Dom.♠ 6. ♣poſt Paſcha♠ 5. 3.

Dérbi da ta Strafa bódż, dżeż ſu ṅepoſuſchne ha ſchibawe Dżecżi?

Hay wona dérbi bódż, ha tohodla napomina tón Duch Sẇaté wo tém Swowe
Bożim téch Starſchich tżaſto, hako wo tech Pżiſwowach na 13. v. 24.
prayaczé. Döż ſwoyoho Pruta ſchonuye, tón hidżi ſwoyoho Sehna, doż yoho
pak lubuye, ton yoho ztżaſto wówutżuye ha ſchwika: ha zaſe 23. v. 13.
Ṅepżeſtaṅ te Dżecżo kaſtayuwacż, pżetoż yoli zo ye te ztém Prutom
ſchwikaſch, da wone nėbudże wotṅoho wumrecż v. 14. te ye z Prutom
ſchwikaſch, ha té wumożuyeſch yoho Duſchu wot teye Hele. Ruṅe tak też
retżi tón Mudre Sirach na 30. Stale. Ha tohodla pwacżi tu te ſtare
Pżiſwowo: Ton Prut tżini te Dżecżi dobré, ha zczim lupſche yo te Dżecżo,
ztém wetżi yo tón Prut. Tak hale hako yich wele, wot tech Starſchich
żabudżi, wo ſobṅe cżi mėchcze, ha ṅewuſtate Maeżeṙe, kotżiſch noczedża,
zobe ſo yich Dżecżom neſchto napżecżo ſtawo, ha noczedża ye wotém
naymenſchim zrudżicż, hay czedża ratżiſcho yene zwe ha zamopaſchne
Dżecżi mecż, hacż zo bé yim néchſto napżecżo ßo ſtawo. Tak też ṅetżiṅa
cżiſamni Starſchi praye kotżiſch ſwoyim Dżecżom, deż wone nėſchto mawoho
<pb n="274"/>ztżiṅa, żanoho dobroho woka ṅepokaża, ha żanoho luboznoho
Swowa wot ßo ṅedadża, hale yon ſtayṅe morkotayu, ye haṅa, naṅe ßo ṅewayu
hay deṙe też ztém Kiyom do nich biyu, ye za woſe cżahuyu, po tyranſku
ſchwikay, biyu, ha kopayu; hako bechu woni nicz Starſchi hale Tyranoẇe
bóli. Pżetoż też ta Schtrafa dérbi rozomna bódż ztey Luboſczuha Boyoſczu
zmėſchana. Te Nėbeßa ṅeyßu kożde Dżen ztey Cżmu pocżeṅene, hale po yenem
mrocżnem Wedṙe, pokaże ßo zaſé te luboſne Swónczo, ha hacż wone ruṅe
tżaſto rimota, tak tohodla ṅebiye kożde mól te Nėwėdro, ha tak też po
ſurowech Swowach, ha Poſchtrafuwaṅu, derbi zaſe Pokornoſcz ha Luboſcz
zczehuwacż, zobechu tak te Dżecżi też zkeriſcho zaſe ktey Luboſczi nate
bowé.

Ka derbya ſo cżi Starſchi zadżerżecz pżecżwo ſwoyim Strafe winoytem
Dżecżom.

Prėdé wſchoho, derbyaßo cżi Starſchi woſobṅe tu wotem nakecżbu zacż,
zobechu woni żeni woſwoyim prėnim Niẇe, deż ſu ſo woni yara zazwobili,
te Dżécżi ne ſtrafuwali, pżetoż tón préni ha nahwé Nėw zaſ lepi toho
Cżwoyeka, zo wón lochczé tu Mėru ha Mėzu pżeztupi, ha tém Dżecżom yaczé
żkodżi, hacż poma. Wona Nėderbi ta Mėra toho Nana habe teye Macżeṙe pżi
yich Poſchtrafuwaṅu tón Nėw ha ta Racha bódż, yon te Dżecżi pżeztżehacż
ha kweluwacż; hale zobechu woni ſwoye Dżecżi na yich brachach porėdżili;
ha możeli ßo to zyenem dobrem Swowom ſtacż, tżomu da yo te Ṅemerne
Swareṅo, Leſtruwaṅo, Pżeżtżehaṅo ha Bicżo? Zdżerſchcże ßo wó tohodla Owo
Starſchi <pb n="275"/>toho ṅen irnoho Nėwa, pżez tón ſebi wo na cżele ha
Duſchi żkodżicże, pokażeże wo yim yon yene ſurowe woblitżo, ha praycże
ztey pokazaney Pẇaſczu, tżakay yon tżakay! ya czu żo tebe namakacż!
yaczu zo tebi zapwacżicż! wone cżi neyo ſchenkuwane etc. Ha tak deż yo
ſo tón nahwé Nėw zlénéw, tak ßo wo Starſchi praſcheyczé ha pótaycżé
zatém, hacż yo te zawineṅo toho Dżėſcza ßo zteye Nėwedomnoſcze ſtawo, ha
nicz ze Zwoſcze ha zeſchibawſtwa? hacż yo ßo to tżaſcziye hacż yeden mol
ſtawo! hacż yo te Dżecżo hewach poſuſchne, ṅepoſuſchne, ha ṅemóze ze
ſurowemi Swowami ha Rożeṅami poredżene bódż? Wokaykim Tżaßu, ha
pżikaikey Pżileż noſczi, zyawṅe habe pótayṅe dérbi te Dżecżo
poſtrafuwané bodż, ha to yo, tżomuż téch Starſchich napomina David ha S.
Japoſchtow Pawow prayaczé ktem Epheſ. 4. v. 26. Nėwaycże ſo, hale
noczeli tola rėſchicż: Ztoż ſo ſtawa, deż ſo woni bez yeneye praweye
Wine ṅeṅewayu, neſtrafuye z Rachi, hale zluboſeze, ha ztém meṅeṅom ye
poredżecż, ha nepżeztupya tu prawu Mėru, ha nėyo wele moli żana doſcz
wulka Wina ktomu, hako kyenom Exempley: deż ta Dżowka wotey Khuchini
yeden ſtaré hornek rozbtye, habe pżi tém tepeṅu ṅewedomye zremi widwami
yenu ſtaru Khachliczu roztwocżi, habe nėwedomṅe tu zopu trochu bóle
woſeli, habe deż yo te Dżecżo zyenem Kiyeſchkom yenu zklėnczu wo tech
woknach rozrazewo etc. tu to może lochcze zyenem trochu kiſalſchim
wobliczom habe trochu ſurowſchim Swowcżkom poredżené bódż, ha tola ſo
tżaſcziye nato ſtawa tayka hadriya ha Kuſaṅo, <pb n="276"/>Swarėṅo ha
Leſtruwaṅo, hako be ßo wo tém Doṁe do wė ka wulka żkoda ſtawa, Tohodla
déżta żkoda neyo tak wulka tak móże ßo to zyenem napominaṅom ſtacż, zobe
ta żkoda druhi mohl zkeriſcho ztżiṅena ṅebowa, ha ztoho budże poznate,
zo ſu woni lubowani, ha zluboſcze poſtrafuwani; deż ſo to druhom móley
ſtaṅe, ha wone neſchto taykoho zaſe zawinu, tak moża wone żyenemi
ſurowſchimi Swowami ha Rożeṅami poſtrafuwane bódż, deż pak też to nocze
pomacż, tak może bite bodż, habe ztem Pruiom, habe ſtey. Paytżu, habe
ztem Kiyom na tón Kribėt, tola pak nicz natu wowu, pżetoż to żkodżi tém
Dżecżom: deż te Dżecżi trochu wetże ſu, ha no czedża ſo yaczé dacż praye
kdobromu weſcz, tżekayu tem Starſchim, moża wone wetżor, deż domoy
pżmdu, ha czedża lenecż hicż po yich zazwuſchbe poſtrafuwane bodż, deż
to k druhom ha tżecżom ßo ſtaṅe, ha nitżo te Puki noczedża pomacż, tak
derbya cżi Starſchi wot téch Pukow pżez ſtacż, hewach wone zatwerdża, zo
wone wot żane Puki yacze ṅerodża: beztem derbya druhe pokutne Straſe
wużiwane bodż, hako kletżeṅo na tey zemi, ſwoy Wobed ha Wetżornu yedż
dżerżecz, habe yim nitżo hacż do wetżora kyedżi nėdacż, habe gor beß
yedże lencż hicż. Yim yich naylep chu Draſtu zkowacż, habe yim żanu
ṅedacż dżeważ deż druhe nowe krednu, ye pżed druhimi woſobṅe pżed temi
hoſczemi zahanbicż, habe druhimi yich ruṅa, druhe kwalicż ha zdarami
wobſchenkuwacż, kiż pobóżne ha Vromne ſu. Pżiyenem taykim Poſtrafuwaṅu
derbya cżi Starſchi kecżbuwacż, wotkotre wone nitżo ṅerodża, ha kotre
yich nay bóle bola? yich woli ha żadoſczi napżecżo ſu? hako też <pb
n="277"/>tżomu ßu wonénaybóle nakwoṅene? żto wone nayratżiſcho mayu,
hako tu Ru habe ṙanu Draſtu etc. ha to derbya woni yim wottżahuwacż, ha
wo téch druhich wėczach yim napżecżo tżinicż, hacż wone ßo ṅenakazayu,
habe Polepſcheṅo nėlubya, ha zawodacżo ṅeproſcha, ha deż ſo tó ſtaṅe,
tak móża cżi Starſchi ye zaſé k Nadże hoṙezacż. Pżiwſchey tu tey wėczé
pak, deż yo te Dżecżo yeneye zaſakweye wutrobe, ṅederbi ſo tón druhi Tėl
wot tey Starſchey, hako ſu woſobṅe te Macżere, kotreż ßu yeneye
nechſcheye wutrobe, ṅederbya żane zadżewaṅo pżez te zamoyeṅo habe na
druhe waſchṅo, ktomu poſtrafuwaṅu na Pucż kwaſcz, yim melcżo Penėſé habe
yeſcz dawacż, pżetoż żtoż yeden Tėl hoṙe twari, to tón druhi wele móli
zaſé dele torha.

Nėderbimé daſwarecż ha zaklinacż, deżte Dżecżi, habe ta Tżelecż nocze
nitżo dobroho tżiṅicż?

To ṁeṅa cżi wupi ha ṅerozomni, zo wone tak bódż dérbi, druczé rozomni
Duchowni ha ſwetni, kotżiſch mayu wetże Wobſtaraṅo hacż cżi tamni, ha
wetżu Winu ktomu, cżi mawódé, habe żeni, yene taykė ṅepėkne Swowa retża,
ṅederbi da to tohodla bódż: ha zawėrno żto yo ztaykim ſtayṅe ſwareṅom
wurechtuwane? Woſobṅe deż to cżi domyaczé ſchedṅe ſchwoſcha? ruṅe hako
cżi, kotżiſch wo yeném Móṅe bódla, wot te wobſtayne Kwapaṅo ha Kżipeṅo
téch Kowow nitżo ṅerodża, hale ſpya yeden mól hako druhi, tohodla zo yim
tu to nitżo nowe nėyo, ruṅe tak też cżi Domyaczé nate ſwareṅo ha Klecżo
mawo kecżbuyu, tohodla zoyo wone yim to yena ſchedṅa Stucżka.
Poſtrafuwaṅo derbi bódż, <pb n="278"/>hako ſem ya prayiw, to pak może ſo
bėz ſwareṅa ha bėz Klėcża ſtacż, pżi tém derbi tón nahwé Nėw duſchene,
ha ſtare nawożeṅo zewſchey Moczu pżewiṅene bódż. Hay te Swaṙeṅo
zawintżuwaṅo ha zaklinaṅo yo wele yaczé żkodne hacż pomoczne; pżetoż pżi
tém zo te reſchiſch, ha Boha nėwaſch, dawaſch té tem Dżecżom yene wulke
Pohorſchuwaṅo, zo wone ye to wot tebe nawuknu, haye potem zkeriſcho moża
hacż tón Wottze Naſch, habe tu Wėru. Kdruhom derbya wone horſche
worduwacż, tohodla zo ſo yich te zaklecżo dżerżi, zo yim Bóh ſwoye
Pożonuwaṅo wotcżeṅe, ton Dyabow pak, kotreż yo tem Dżecżom Wintżuwané,
yaczé ha yaczé Moczé nadnimi doſtaṅe, ha ye bole ha bole ktomu zwomu,
woſobṅe ktomu Ṅewey téch Starſchich pżiwabi, zo woni hiſchcże yaczé
ſwarya, Kliyu ha leſtruyu.

Poſleṅe Napomiṅaṅo

Téch Starſchich kſwoyim Dżecżom po tém Exemplu S. Tobiaßa. ♣C.♠ 4.

Moye Dżecżi, ſwoſcże moye Swowa, ha powoſcże ye twerdże do ſwoye Wutrobé
wowſchich Dnach, ſwoyoho Żiweṅa mey cże Boha wo waſchey Wutrohė#a
ladaycże ßo zo wo żeni do żanoho Rėcha ṅezwolicże, ha ṅetżineże nitżo
pżecżwo tem Kazṅam, toho Kṅeza naſchoho Boha. Dawaycże Yawmożnu wot
waſchoho Kubwa, ha ṅewotbrocż cże ſwoyey W#tżi wot Khudoho. Macże wele
da dawaycże Bohacże, macże womawo, tak proczuy cże ſo, też radżi wot
toho mawo dawacż. Warnuycże ßo pżed ſchitkey Ṅetżiſtotu. Ṅedaycże tomu
hofartey auiż <pb n="279"/>wowaſchey wutrobe, aniż wo waſchich Swowach
knėżicż, pżetoż pżez ṅon yo ſchitke zkażeṅo ſwoy zapotżatk zawo. Dóż yo
wam Dżewaw, tomu wo day cże rutżi yoho Zdu. To ṅetżincże żeni żanom
druhom, żtoż noczecże, zobe ſo wam ſtawo, Rozdżelcże ſwoy Klėb ztém
Khudém, ha wodżeycżé téch nahich zeſwoyey Draſtu. Potaycże Radu kożde
Tżaß pola Mudroho. Kwalcże Boha wowſchim Tżaßu, ha proſchczė yoho, zobe
won waß po waſchich Pucżach wodżiw, ha zobechu ſchitke waſche
prėtkzacża, wonim wobwarnuwane bówé. Ṅeſtaraycże ſo moye Dżecżi, mó
wedżeme deṙe yene khude żiweṅo, hale mó budżeme wele dobroho mėcż, deż
budżeme ßo Boha Boyecż, ha wot ſchitkoho Rėcha wotſtupicż. Ja porutżam
waß nėt do toho wotzowſkoho Schucza ha Zakhitaṅa #o Naywoſchoho,
wecżnoho dobrocziwoho Boha: Tón pożonuy waß † ton rozſwecż ſwoye
woblitżo nadwami, tón ſwarauy waß, ha bódż wam ſchitkim nadné ha
miwoſcziwé. Amen.

Próſtwa za Wobrocżeṅo téch Nėwėriwech ha Budżaczech.

O Miwoſcziwé Bożo, kiż te czeſch, zo béchu ſchiczé ktomu Poſnacżu teye
Wernoſcze pżiſchli, ha zbożni boli, day ßo naproſécż na tém hubeném
Schtancże tech Newériwéch: Smėl ßo na tech Nėweriwech Pohanach ha
zatwerdżenéch Żidach; pżi wėcż yich ktomu Poznacżu toho Mėna JEzußowoho,
twoyoho luboho Séhna. Woſobṅe pak wopokaż Te twoyu Miwoſcz tém Krayam,
wokotréchs yo predé prėduwana ha wutżena bowa ta Khatolſka Wėra: Wot
kotreyż Wėre hiſchcże hacż ſém te Boże Domé, Schpi<pb n="280"/>tale, ha
Krayne Prawa ha waſchṅa, wo naſchim Krayu yenomu kóżdomu rozomnemu
Cżwoyekey yene tak zyawne Swėtzeṅo dowayu, kotruż Wėru, yo twoy
naylubſchi Séhn JEzus Kréſtus wutżicż, ha ſchitkim Stworeṅam preduwacż,
ha tak téż horézacż ha dżerżecż porutżiw, po tey Schtrafu toho zatamaṅa.
Mar. 16. v. 11. Wokotréż ßu też ſchiczé naſchi lubi Prėtkowe ha Starſchi
kzbóżnoſczi pżiſchli. O Bożo roſwécż yich Wutrobe ztemi Pruwami twoyeye
Bóhſkeye Swėt woſczé. Day yim kroſpomṅecżu zyeney wużitney Boyoſczu, ka
yo twoy naylubſchi Séhn toho ſamoho, kiż tu Cżerkey nepoſucha, zyenem
Pohanom pżirunaw. Matth. 18. v. 17. Miwoſcziwé Wottze, mé proſémé cże
pżez tu Boloſcziwu Sṁercż twoyoho luboho Séhna JEzußa Kreſtußa, twoy
Sẇate Duch czéw yim nucz dacż, zo tak #o ßo woni pżiznawayu Wėricż do
Boha Wottza, Sehna, ha Ducha Sẇatoho, tak ſo téż pżiſnali ktomu, ztoz po
tém Sẇatem Duchu wo tey Japoſchtowſkey Wėre zczehuye, ha klomu Duchu
Sẇatomu pżiſwuſcha, hako yon yena Sẇata Khatolſka woſchitkich tżaſach,
naſchitkich Mėſtach, ha pola wſchoho Ludu żnayowna Cżéckey, dokelż wo
tey ſamey yo te zromadżenſtwo téch Sẇatéch, Wodawaṅo téch #ėchow, te
prawe Sacramenté, zbóżne wot Sṁercże hore Stacżo naſchoho Myaßo, ha te
Wecżne wėſowe Żiwṅeo. Pżez JEzußa Kréſtußa naſchoho Kṅeza. Amen.

<pb n="281"/>

Wot toho Zadżerżeṅa téch Hoſpodaryow ha Hoſpozow, za ſwoyu Tżélecż.

Ka dérbya ſo cżi Mandżelſczé, Hoſpodaṙo ha Hoſpozé, pżecżwo ſwoyey
Tżeledżi zadżerżecz?

Preṅom dérbya cżi Mandżelſcze Hoſpodaryo ha Hoſpozé na tem bodż, zo
bechu woni ſwoyey Tżeledżi, każ ſo pżi ſwuſcha doſcz yeſcz dali, hako
też yenu prawu, ha nicz yara mawu Zdu, zo be ta Tżelecż Winu ha Utſachu
ṅemėwa kranecż, habe pola druhich ſo wobcżeżuwacż, habe leṅa habe
néſẇerna bódż; tohodla derby tey ſamey też wo yenem prawem Tżaßu ta Zda
data bodż, ha ṅederbya teyi Tżeledżi yeye zaſwużenu Zdu horedżerżecż,
habe gor wocżahuwacż, hako be ſo yim wot ṅeye nėkayka Żkoda ha Kżiwda
ſtawa. Hako S. Japoſchtow Pawow to doſcz krożeṁeṅu dawa ktem
Kholoſenſkim 4. v. 1. ♣Eccleſ.♠ 33. v 32. Kdruhom: Nėderbya woni yara
ſurowe ztey ſamey wokoho hicż: hako tón Mudre Syrach na 4. v. 35. prayi.
Ṅebódż hako yeden Law wo twoyim Doṁe. Hale wotéch Swowach ha Zkutkach
zdworné ha lubozné, zo wona tebe hako zayenoho Nana habe Macż dżerżi:
hewach budże tebe ta Tżelecż ſchudżom wo tem Suſoſtwe wonwuwowacż, ha
ṅebudże też rada pola tebe wotey Swuſchwe woſtacż, Nėderbiſch tohodla na
ṅuſtayṅe ſchelawe ladacż, yu zyenemi ſurowemi ha <pb
n="282"/>ṅepżiſtoynemi Swowami hanicż, ha déż wona wina yo, nicz wotey
zwobocże ſtrafuwacż. Napżecżo pak wo tey Khoroſczi, habe Nuzé,
nėwuſtorkay yu zteye Keyże, hako yene knitżomné Zkocżo, hako yo ton
ſamné tżiniw 1. ♣Reg.♠ 30. v. 13. Hale heko yenomu rozomnomu ha
Kżeſcziyanſkomu Cżwoyekey, wopokaż yomu ſchitku Luboſcz, dobrotu ha
Miwoſcz, potem Exemplu toho Vromnoho Hėtmana pola S. Matth. na 8. ha
toho miwoſcziwoho Samaritanarya pola S. Lukaſcha na 10. rozpomniczé, ka
derbiſch te twoyoho Bliſchoho Lubowacż, każ ſam ſo, ha żtoż be té czéw
zo beßo twoyim Dżecżom, kiż wo tey Czuzobe ſu, ſtawo, to te też tżin
twoyey Tżeledżt, hako yo tu to Bóh Porutżiw ♣Devtor.♠ na 16. v. 12. ha
24. v. 18. ♣Eccleſ.♠ 33. v. 31. ♣Epheſ.♠ na 6. v. 9. Tżecżom: tak hako
ta Tżelecż nėderbi pżez mėru wo tém Dżele wobcżeżena bodż, tak dérbi też
naṅu kecżbuwane bodż, zo be wona leṅa ṅėbówa, ha poprozném woko
ṅekhodżiwa, pżetoż ta Lenoſcz ha Nėrodnoſcz, yo wele zwoho zkutkuwawa,
ha ko yo ton Mudre Syrach na 33. v. 25. hacż do toho 30. v. wopiſaw.
Kżtwórtom: Dérbya woni tu Tżelecż kewſchey Pobożnoſczi, Boha
Boyaſnoſczi, ha kdobrém Zkutkam wėſcz, też zobé wona kożdu Nedżelu ha
Sẇate Dżen tu Bożu Mſchu, te Preduwaṅo, tu Kżeſcziyanſku wucżbu
ſwoſchawa, hay też wo téch Dżewawech Dnach, yolizo ſo to ſracż może, tu
Bożu Mſchu wonka nėwoſtaytwa, ha te Sẇ te Rozariye ſpėwawa, też ṅederbi
pżetém Sp#ṅom, hako tón Zkót, habé pżitém hore ſtawaṅu, habe pżetéy ha
po tey yedżi te Pa<pb n="283"/>cżere wonka woſtayicż: Zaſe zobe ta
Tżelecż tżaſcziye wo tem Lėcże ktey ſẇatey Spoyedżi ſchwa, ha ſo pżi tem
Bożim Blidże namakacz dawa etc. pżetoż ztżimż pobóżniſchi ta Tżelecż yo,
ha tżaſcziye wona ktey Spoyedżi ha Bożemu Blidu khodżi, ztem ſweiniſchi
ha cżéwawſchi wona yo, ha ztém dlehe wona ſwoyu Vromnoſcz póta, yene
wetże té Żonuwaṅo maſch wo twoyim Dome ha Hoſpodarſtwu wotżakuwacż, hako
yo ßo ſtawo Labaney wo tey Meſopotanſkey, deż pola ṅoho tón Vromne Jacub
zwużeſche, hako ſo ktomu ſam Laban pżiznawa prayaczé: Ya pożnayu, zo yo
ṁe tón Kṅez twoyedla pożonuwaw. ♣Geneſ.♠ 30. v. 27. Pżetoż tóhodla ztoho
flaißich Dżewa ha Vromnoſcze teye Tżeledże yena tak dobra wėcz za tech
Hoſpodaryow, zczehuye, tak derbya cżi Hoſpodaryo ha Hoſpoſé też na tém
bodż, żo be ta Tzelecż yenoho roſpuſchcżenoho ſchibawoho ha reſchnoho
Żiweṅa ṅebowa, też ſo ktomu Nėwey, Swareṅu ha leſtruwaṅu ṅenawożiwa,
żane ṅepekne Ṁena druhim ṅedawawa, wo nikim zle ṅeretżawa, też żane
ṅepżiſtoyne Żortuwaṅa ztemi Swowami, pżimaṅom ṅepotżiwém dotkaṅom, ha
tam ha ſém torhaṅom, beż ſodu nėnawa, ha wele mėṅe Doma habe też drudże
na żane waſchṅo romadu ṅewazewa, tu na to ſu cżi Mandżelſczé Hoſpodaryo
ha Hoſpoſe winoycżi hacż naybole kecżbuwacż, ha wo yeney taykey zwey
wėcze ſtrafuwacż, hewach budża yim te wobondżene Rėchi teye Tżeledże wot
Boha pżirachnuwane, ha ſu <pb n="284"/>winoy cżi ztoho ßo ſpoyedacż. Tu
toho mamé mó yeden zrudné Exempel na tey nezbożney Macżeri teye
pobożneye hay Sẇateye Kneżne Mariye Oeoniyaczkeye. Deż beſche ta Macż tu
teye Pobożneye Kneżne wumrėwa, zyewi ſo wona zporutżeṅa Bożoho tu tey
ſwoyéy pobożney Dżowcze, woyeney yara zatraſchney Stawtnoſczi, ha
prayeſche, ka yo wona wėki na wėki zatamana, tohodla zo yo wona tey
ſwoyey ſebi podatey Tżeledżi wele pżez Porſté ladawa, yt ſchitku wolu wo
téch Rétżach ha ṅepėknéch zkutkach dawa, ha ßo ktomu hako kyenem Żortam
zṁawa, też wėtże Re̓chi na tey Tżeledżi nėſtrafuwawa, aniż ye
ṅehindruwawa. ♣Pædag. Chriſt.♠ Ha ruṅe tu to O wo Kżeſcziyanſczé
Starſchi Hoſpodaryo ha #oſpoſe, nawuknu też waſche Dżecżi wot teye
Tżeledże kyich wecżnomu zatamaṅu. Tohodla zmiczé dere nakecżbu, zo be
ton Wotrocżk ha ta Dżowka, nicz bliſko pżi ſebi, habe wo yeney Komore
pżez Nocz woſtali, pżetoż ta Pżileżnoſcztżini Paduchow, też ſobe ta
Tżelecż hewach beſobu ṅeżortuwawa, ha zeżortom ſchelake ṅepżiſtoyne
Retże, Swowa ha zkutki ṅetżiniwa. Też dere kecżbuycże, hacż yo yeyi na
tem Polu, habe wo tey Zarodże beż yeneye pobożneye Perſ#é wericż? deż wo
néſchto tayke widżicże habé mirkuyecże, tak wo yu kroble napominaycże,
yi to porokay cże ha ſtrafuy cże, deż pak te Napominaṅ ha poſtrafuwaṅa
noczedża nitżo pomacż, tak może yim lochczé ta Zwużba ha ton Abſchidt
daté bo#ż; zo be yeden tżeſné Dwór pżez yenu tayku ſchibawu Tżelecż do
Haṅbe nėpżiſchow, habe też <pb n="285"/>hiſchcże pżez wetże ſtrafe Boże
ſtrafuwane nėbow, hako yo pżetżaſami Sodoma ha Gomorha ♣Geneſ.♠ na 19 ze
ſwoyim tżaſném ha wecżnem Nėzbożom zohniwa Joli zo yeden, prayi S.
Papoſchtow Pawow 1. Timot. 5. v. 8. téch ſwoyich, woſobne téch
Domyaczéch néwobſtara, tóm yo, (wo zkutku) tu Wėru zapréw, ha yo
hórſchi, déżli yedén Póhan; tobodla zo tón Pohan zṅewedomnoſczé réſchi,
ha tak ṅeyo tak wulkeye Strafé Wina hako yedén Kżeſcziyan. Tohodla yo
ton Sẇate Elzea#iyus yara kwalené, zo yo won ſwoyu Tżelecż kewſchomu
dobromu wutżiw ha dżerżaw, hako Suriyus, wo yoho Żiweṅu piſche.

Kaykoho Vożonuwaṅa ha Troſchta może ßo yena Vromna, ſwérna ha Boha
Boyaſna Tżelecż pżi ſwoyim Dżele ha Proczé, nadżecż ha troſchtuwacż.

Wele Pożonuwaṅa ha Troſchta, pżetoż wona móże wo tém Schtancże teye
Vromnoſcze, zecher bódż, zo tón Miwoſcziwe Boh na ṅu zyenem Lubożnem
Wokom lada ha ſo zaṅu hako wot ſwoyich Starſchich wopuſchcżenu Serotu,
ſwėrṅe ſtara, hako yo wón to wele móli pżez téch Sẇatech Prophetow
ſlubiw; Pżi tém dawa won też yi yenéch woſobnéch ſwoyich Jandżelow
kotżiſch yu pżez te znutżiſche nucz dawaṅa, pżed tém zwom zdżerzuyu,
ktomu dobromu napominayu ha wėdu, ha ta yu pżet ſchelakim Nėzbożom
zwarnuyu. Tu to yo zeſwoyim Tróſchtom zoniwa, ta Egybſka Dżowka <pb
n="286"/>Agar, deż bėſche wona cżeknewa, ha do yeneye Puſcziné ßo
zkhowawa, tu ßo yi zyewi yeden Jandżel pżi yeney Studni, ha rozwutżi yu,
żto derbi wona tżinicż, zo be wona yenu dobru Kṅeṅu ha Hoſpoſu mėwa,
prayacze kni, dżi zaſe woſpyat kwoyey Kṅeni ha poniż ßo pod yeye Ruku
♣Geneſ.♠ 16. ha tu na te Potroſchtuwaṅo toho Jandżela dżeſche ſo yi po
tem dere woſwoyey Zwuſchbė. Pżi tém móże ſebi ta Vromna Tżelecż, wulku
Zdu pola Boha zaſwużicż, ha wulke Schocze ſebi wo tech Nėbeſach
naromadżicż, woſobṅe cżi, kotżiſch te Dżecżi doma wortuyu, ha ſu wodṅo
ha nocze ſtayṅe pola nich, tém może ta ſwużownicza ha wortarnitza do
yich wutrobow nucz ſplahuwacż tu Luboſcz ha Pobożnoſcz k Bohu, tu
Poſuſchnoſcz tem Starſchim, tu pżez Yenoſcz ha Mir zdruhimi Dżecżimi,
Bratrami ha Sotrami, Loſcht ktem Pacżeṙam: ka derbya wone mirné bodż
wotey Yedżi, wo tém Nėwe, miwoſcziwe pżecżwo tém Khudém, Pokorne,
Poniżne, ha zczerpltwe wo tém Kżiżu ha wo ſchelakich pżecżiwnéch
Wėczach, hay tu te Potz#woſcze ha wele druhich yaczé, moża te
Swużownicze ha Wortarnicze pola téch Dżecżi hako kraſne Kwėtki ha Roże
wo tey Zarodże zplahuwacż. Tayku wulku Zdu pola Boha yo ſebi yich wele
zaſwużtwo pola téch prenich Kżeſcziyanow, tak dere Muſczé hako Żonſke,
deż ſu woni ha wone pola tech dżecżi, (też pohanſkich Starſchich) ſwoyu
Swużbu hacż naylepe zaſtali, ha te Dżecżi wo yeném potżiwem dobrem
Żiweṅu horecżaneli, ha te Wutrobe téch Dżecżi tak hnuit, zo ſu wo<pb
n="287"/>ne Loſcht ktey Kżeſcziyanſkey wėre kredwé, ſo meltżo Kcżicż
dawe, ha kpoſletku za Kreſtußa ha yoho Sẇatu wėru też ſwoyu Krey
pżelawe, te naycżeſche Matré porecżerſku znėſwe ha tu Smėrcż zwėſowoſczu
poſtupiwe. Rune tu na te waſchṅo, bechu móli tu wotém naſchim Tżaßu,
ṅekotre kraſne Dżecżi, hay też cżi Starſchi ſami, pżez yenu Vromnu
Tżelecż, wot ſwoyeye Valſchneye wucżbe, ktey prawey Czérkwi Kréſtußowey
pżiwedżeni bódż. Ach! kaika wėſowoſcż beſo tu pżez to tém Jandżelam
Bożim ſtawa! O ka bé ßo tu ta Wėcz też Bohu libiwa! ha kayku wėſowoſcz
bechu też natém ſchicze Praye Wėriwi Kżeſcziyeṅo ṁeli# de béchme mo tu
ztemi wowſchey Vromnoſczi, Pobożnoſczi ha Poniżnoſczi wokoyo ſchli, ha
yim kyenom Exempley wo tem praye weriwém Kżeſcziyanſtwe bóli. Jenu
wėcżnu Tżeſcz, ha yeden woſobne znutcżiſchi Troſcht yo ſebi zaſwużiwa ta
ſamna ſwużowna Dżowko, wot kotreż te Swowo Boże wo tey 4. Knizé tech
Kralow 5. Stale retżi. Wona padże yena Cżroda woyakow zteye Syriſkeye,
do toho Kraya Izrael, zo bechu woni tu ton kray wurubili, beż druhimi
wėczami, zachu woni też yenu modu towarſchku ſobu, ha pżedachu yu. Ta
pżindże do Swużbé teye Mandżelſkeye toho Mocznoho woyerſkoho Woſchoho
Naamana, kotreż beſche tu wo tem Tżaſu na czewém ſwoyim Cżéle wuſadné,
ha poyedaſche na yeden Tżaß, ſwoyey Kṅeni, kayki Lud yo tón Iſraėlſki
Lud, ha kayka yoho Wėra, ha ka yo tu bez tem Ludom yeden Propheta Bożi
Zmenom Eliſe#us <pb n="288"/>pżez kotrohoſch yo Bóh wulke Dżiwe ha
Cżeychi ztżiṅiw, ha wele Ludżom pomaw, ha be też yeye wuſadnomu Kṅezey
mow pomacz, dé bé wón ſwoyu dowernoſcz yon k Bóhu ha tu tomu Mużey
Bożomu mėw, ta Kṅeni prayeſche to ſwoyomu Kṅezey, kotreż ſo też nėt tu
ktomu Mużey Bożomu puſchcżi, ha deż wón tu ktomu Mużey Bożomu pżindże,
porutżi yomu ton Muż Bożi, zo be ſo won Sedem móli wo tem Jordaṅe mow,
ha deż beſche wón to tżiniw, bė wón wot ſwoyoho wuſada wuſchwarṅené ha
wuſtrowėné, wopuſchcżi ſwoyu Nėwėru, ha za hoṙe tu prawu Wėru zewſchim
ſwoyim Domom, tu toho yoho wulkoho Zboża beſche woſobṅe Wina tu ta
ſwużowna dżowka yoho Mandżelſkeye, zeſwoyey dobrey Radu. Ruṅe tu na te
waſchṅo, yo yena Kżeſcziyanſka Dżowka, wotem tżaßu Keyżora
Conſchtantina, pżez ſwoye pobożne Pacżere, pżez ton Poſt ha druhe
pobóżne Zkutki, tón Żponſki Kray ktey prawey Weṙe ha Wucżbe Kréſtuſowey
pżiwedwa, hako Nicéphorus L. 2. C. 34. pi#che. Ha tak wele druheye
Tżeledże yaczé, yo pżez ſwoye Vromne Z̄iweṅo, ha yeden dobre Pżikwad wele
dobroho zkutkuwawo, krożmożeṅu toho prawoho Kżeſcziyanſtwa.

Ka pak yo tón Sẇate Grova Elſearius, ſwoyich Swużownikow ha Swużownicze,
wo ſwoyim Doṁe dżerżaw.

Tu tón Sẇate Grova, ruṅe tak hako wón zeſwoyey Kṅezṅaczey Mandżelſku
Delphinu, yene yara Vromne hay Sẇate Żiweṅo wedżeſche, <pb n="289"/>tak
czeſche won też mėcż, zo béchu ſchiczé pżi yoho Grovinſkim Dwoṙe yene
pobożne ha Vromne Żiweṅo wedli. Wón ſchitku ſwoyu Tżelecż yara
lubowaſche, wabſtaraſche ſchitkich zewſchey Potrebnoſczu, Jedżu ha
Draſtu, beż tém won też yenu tżeſnu Zdu yenomu kożdomu prawem Tżaßu
dawaſche, tak zo bėſche wón wot ſchitkich ſwoyich hako zayenoho
miwoſcziwoho Nana dżerżané. Pżi tém pak też tu tón Sẇate Grova ſebi
żadaſche, zobechu ſchiczé, kotżiſch wo yoho Swużbe ſteyachu, yene tżiſte
pobożne ha Boha boyaſne Żiweṅo wedli, ha tohodla yo wón też ſchitkim, ka
derbya ſo woni zadżerżecż, pżedpiſaw. Prėnom: Żadaſche wón wot
ſchitkich, zo bechu woni ſchedṅe tu Bożu Mſchu zpobożnoſczu ſwoſcheli,
też woſobṅe ſchitke Kṅeṅe ha Kṅeżné yoho Dwora wotéch pobożnéch
Pacżeryach ha wodruhey Swuſchwe Bożey te dopowṅo pżetżiniwé, ha popowṅu
druhe ſwoye wėczé tżiniwé. Kdruhom: Żaden, kiż bėſche ſebi yenoho
czeſchkoho Rėcha ſwedomné, ṅeſmeycſche wo yoho Dwore pżez Nócz woſtacż,
zo bechu pżez ṅoho druſé nakażeni ṅeboli, ha ſebi ſchiczé tu Schtrafu
Bożu na ſwoyu Schiyu ṅepżiczaneli. Tżecżom: Dérbyachu woni ſo kożde
Tedżén ſpoyedacż, ha kożdé Mėſacz yeden mohl dere pżihotuwani ßo
woprayecż. Stwortom: Néderbeſche żanomu zyoho horta yene ſwaryacze,
Nėtżiſté ha druhe ṅepotżiwe Swowo wonhicż, deż pak bėſche ſo yeden tu
wotém pżekwataw, tak derbeſche wón, deż druze kblidu ſedżachu ha
yedżechu, na Zemi ſedżaczé zwodu ha ze ſchuchim Klėbom <pb
n="290"/>zalube zacż. Pyatom: Nėderbyachu pżi yoho Dwoṙe żane Koßki,
Kharte, hadruhe zakazane Ré, Widżene bódż, zobechu tak zkeriſcho żana Ha
driya, Wuretżwaṅo, yebṅo ha druhe tayke zwe weczé, kotreż wot toho Racża
pżindu, ſwoſchane ha tżiṅene ṅebowe. Scheſtom: po tey yedżi derbyachu
ſchiczé yoho Swużowniczé romadu pżincz ha yene Duchowne zrecżwaṅo ztoho
Swowa Bożoho ha wo druhich pobożnéch wėczach romadże dżerdżecż. O wone
yo to kwintżuwaṅu, zo bechu ſchiczé Mandżelſczé Hoſpodaryo ha Hoſpozé ſo
tak zaſwoye Dżecżi ha Tżelecz ſtarali, ha yich deṙe hicżo na Cżele ha na
Duſchi pótali. Nitżo meṅe derbi też ta Tżelecz ſchitku Poſuſchnoſcz
ſwoyim Kneżim, Hoſpodaryam ha Hoſpoſam wopokazacż. Ha tak budża ſchicze
Hoſpodaryo ha Hoſpoſé, Wotrocżczé ha Dżowki, ſo ſchitkim Ludżom lubicz,
ha ſchitku Tżeſcz namakacż, pola Boha pak yoho Sẇatu Nadu, ha te wecżne
Pożonuwaṅo wobdżerżecż.

Proſtwa

KBohu, teye Vromneye ha pobożneye Tżeledże.

OBożo! ktebi ya poſbehuyu ſwoyey Wottżi, kiż té wo tém Nėbyu bódliſch.
Ley, tak hako tey Wottżi téch Swużownikow, na tey Ruczé ſwoyich Kṅeżich
ladayu, ha tey Wottżi teye Swużowniczé na tey Ruczé ſwoyeye Kṅeṅe
mirkuyu: tak ſu też Kṅeże Bożo naſche Wottżi klebi <pb
n="291"/>rechtuwane, hacż ſo té nadnami zmėliſch: O Kṅeże ſmėl ßo
nadnami! O Kṅeże ſmėlßo nadnami, pżetoż mé ſmé ztem Zatſpėcżom yara
napelṅeṅi, pżetoż naſcha Duſcha yo powna teye Zrudobé, mé ſmé tomu
Bohatomu k Schpotey, ha tomu Hofartnomu kyenom zatzpėcżu.

Hale O Bożo! poladni na moyu Poniżnoſcz, ha na moye Hubenſtwo: ha woday
mi ſchitke moye Rėchi. Pżetoż ta Zrudoba moyeye wutrobé yo ſo rozmożiwa,
tohodla retuy ṁe zmoyeye Nuzé. O Kṅeże! twoya Miwoſcz bódż nadnami, ruṅe
hako ſmé mé ſchitku ſwoyu Nadżiyu natebe ſtayili. Amen.

Krótke

Rozwutżeṅo.

Ka derby ßo yeden Kżeſcziyan, kiż cze wo téch Pottżiwoſczach doſczpowné
bócż, zadżerżecż.

Yedén prawé Pobożné Kżeſcziyan dżerżi prėdé wſchoho, ſchitkich za
Pobożniſchich hacż ſam ßo. Potziſṅe ſwoye Moſwé tomu Rozomey; ſwoy Roſom
pak tém Kaznam Bożim ha ſwóyey Wo#oknoſczi. Débi ßo tak dere znuczku
zdobrém Swedomyom, ha ze Kżeſczianſkimi Pottżiwoſczemi: hako zwonku
zdobrem ha Tżeſṅem Waſchṅom ha Nawożeṅom. Noßé ßo na Draſcze tżeſṅe <pb
n="292"/>béwſcheye Póchi. Wo tém Khodżeṅu, Seydżeṅu, Stacżu yo wón
Pokorné, ha poniżné. Nėlada nikomu z Króbwoſczu bėz wocżi. Nėpoſucha
nażane waſchṅo na yene ṅepżiſtoyne Retże. Pżewobrocżi na yene mudre
waſchṅo yene ṅepėkne Netże do yenéch lepſchich. Jo wo tey Jedżi ha Picżu
mirné. Wo Swowach yo won krotki ha keycżbné. Zeni yara nėwowa ha zwoßom
ßo ṅeſmeye. Nikoho ṅeżpotuye, nikomu ṅewże, za nikim zlė ṅeretżi, nikoho
ṅeſudżi, ṅeſwari, ṅekliye, nėpżiſaha ßo, ha nėlėſtruye. Ze ſwoyich
brachow ßo won Winu da, druhich pak won zamoya, moſlicze, ka yo Panecż
yenoho Cżwoyeka, ton Pad poredżicż nėſchto Jandżelſke, ha wo tém Padże
wobſtawacż nėſchto Dyabowſke. Wozṁe zyeney wėſowey wutrobu hore tak
ßurowé hako luboſne Praſcheṅa, Wucżwu ha Napominaṅa. Nėpraſcha ßo wele
żto druze tżiṅa habé netżiṅa. Dżerżi ſchitkich zadobréch. Mėni, zo yo
wón ſam tón naybraſchniſchi. Wón ßo aniż wo Tżeſczi ha wėſowoſczi
powoſcha, aniż wo Pżezczehuwaṅu ha Cżerpeṅu pżez ṁeṙe rudżi. Poſucha
ratżiſcho ha wukne, hacż retżi ha wutżi. Wuſtupi tomu Hadrarey, déż yo
wón te ſwoye prėtk ṅeß. Dżerżi ſwoyu wėcz mė#tżo pżi ſebi. Déż wón
ṅemoże wulke wėcże za tu wėrnoſcz, Prawdu, ha Tżeſcz Bożu wuwėſcz, zṅeßé
won cżeſchke wėczé zczerpṅe. Dże zewſchimi ṁerṅe ha pokoyṅe wokoho,
ztémi wėſowemi yo wón wėſowe, ztemi zrudnemi zrudné. Dżerżi zalėpſche
wondawacż, hacż nucz bracż. Yo zmawém zpokoyom. Yo won powoſchené, tak
wón <pb n="293"/>nezabewa na ſwoye niſke ſém Pżindżeṅo, aniż na ſwoyich
Dobrotżinicżeryow. Nėhaṅbuye ßo aniż toho Khudoho, aniż teye Khudobe
ſameye. Nėzapotżina nitżo nable ha bėz Rozpomṅeṅa. Rozpomṅi wowſchich
ſwoyich wėczach ha tżineṅu tón Koncż. Bóyi ßo Boha, tżini ztoż praye yo,
ha nėſtrachuye ßo nitżoho, hacż toho Rėcha: też dżerżi wón te Każne
yaczé zluboſcze, hacż zboyoſcze teye Schtrafe. Skutkuye ſwoyu Zbóżnoſcz
zboyoſczu ha zeżreṅom, ha tżini Dobro zyeném dobrém Mėṅeṅom ha Exemplom,
każ dowyo wón móże. Jo hotowe ha wachuye pżed tém Spótuwaṅom. Warnuye ha
zdaluye ßo pże zwém Towarſchtwom ha Pżileżnoſczu. Wo tém Swėdomyu wón
neyo roſpuſchczėne, aniż Stéſkné, hale praye mirne ha pokorné. Sam ßo
won pżewiṅe ztey Selnoſczu, ha druhich ztey zczerpnoſczu. Dopelṅa dobre
Swowa zdobremi Skutkami. Wo ſwoyey Swużwe ha Dżele yo wón ſwerné ha
flayſich, wo téch Proſtwach ha Pacżeryach pobóżné, wo téch Duchownéch ha
Bohſkich wėczach nutné. Wėri zyeney Bohſkey Wėru, żtoż Bóh pżez ſwoyu
Sẇatu Cżerkey porutża. Wo tey Cżwoyezkey Wėrė wón néyo nahwé. Wobtżakuye
ha żada ſebi prėdé wſchoho te wecżne. Lubuye Boha ha ſwoyoho Bliſchoho
zwutrobu, zhortóm ha ze Skutkom. Pżeye yenomu kożdomu te yoho. Pota żtoż
Kréſtußa ha téż te tżaſne naſtupa. Netżini nitżo potayṅe, ztoż bé won
też pże druhimi némow tżinicż. Wedże ſwoye Żiweṅo pże tém woblitżom
Bożim, <pb n="294"/>wowſchey Poniżnoſczi ha Wėrnoſczi. Jo żiwé, hako bé
wón hacż nayzkeriſcho derbyaw wumrecż. Wón ßo poda Bożey woli, ha déż yo
wón wele zwohoho zezerpṅe zṅeß, ha wele dobroho zpótaw ha ztżiniw,
dżerżi ßo wón tola wowſchim zayenoho knitżomnoho wotrocżka. Kpoſlėktu
wowa ßo wón zewſchey Nutnoſczuk Bohu za tu wobſtaynoſcz wo tém Dobrém,
ha wotżakuye zẇeſowoſczu ſwoye poſleṅe Zkontżeṅo, tón Sud Bożi ha wecżnu
wėſowoſcz ha Zbóżnoſcz: To yo yeden Kżeſcziyan, kiż yo món zwėruwané,
zyeney prawey Doßpownoſczu.

Tu pżi tém yo téż kmėrkuwaṅu, ka tém Lubuwaryam teye Pottżiwoſcże z
Pomoczu teye Nadé Bożeye ṅepżindże cżeſchko, ha wele ṁeṅe ṅemożne wo tey
Pottżiwoſczi doſczpowném bócż, tak doloko hacż yu Bóh wot naß żada. Tu
te Stucżki té moy Kżeſcziyanſki Cżwoyetże dere wopomṅ, ha Laday żto tebi
hiſchcże tu wo téch wėczach valuye, ha ka móże yena ha druha hiſchcże
porėdżena bócż. O Bożo Ducho Sẇate, wobſẇetli té ṁe wo tey Cżémnoſczi
ztwoyey Sẇatey Nadu, żo bóch ya zkeriſcho twoye Pucże poznaw, ßo ſtayṅe
bóle ha bóle za tey Dozpownoſczu téch Kżeſcziyanſkich Pottżiwoſczow
pótaw, wowſchey moyey Pżecziwnoſczi twoy Tróſcht namakaw, te Zpotuwaṅa
ktomu zwomu pżewinew, ha tak pżewſchimi Rėchami nadṅe zwarnuwané bów;
pżez JEzußa Chréſtußa naſchoho Kṅeza, ha wumóżṅika, kiż z Bohom Wottzom,
ha Ztobu Sẇatém Duchom Kraluye wot Wecżnoſcze hacż do Wiecżnoſcze, Amen.

<pb n="295"/>

Wetżorné Kherluſch.

1.

Nimo yo pak pżi tey Noczé, Dżeṅ wot moyoho Żiweṅa, pokaż mi Kṅeże
wtwoyey Mocze, kak da moya wutroba, ztobu ſteyi, zyew też mi żtoż ßo
tebi ṅelubi, zó béch pokutṅe ßey żadaw, zo té ṅebé na Re̓ch ladaw.

2.

Ja ſém tżiniw wele toho, żtoż ßo tebi ṅelubi. Ach ya pótnu wele zwoho,
Swowach, Skutkach wo Moßli; hacż ſém yo ßo wot Raṅa, Ruka, Hort, ha
wutroba yara huſto pod ſunuwa, ṅeyo praye ſẇerna bówa.

3.

Hale Bożo ſcheye Nade, mey ſchak zomnu zczerpliwoſcz, ya ſey ṅeẇem
żaneye Radé, woday té mi moyu zwoſcz, na kotreż ßo ya kayu, ha wutrobṅe
żaruyu, ya czu yutze bóle zpótacż, zo béch mow te dobre pótacż.

4.

Wuſwecż té ṁe lubó Bożo, zo wo Re̓<pb n="296"/>chach ne̓wuſnu, twoya Nada
bócż mi Wożo, day mi wachu Jandżelſku, wobwarnuy naſch czéwé Dóm, pżéd
wohṅowem Ṅezbożom, wotwobrocż téż druhu żkodu, Khoroſcz, Żawoſcz, Mór ha
wodu.

5.

Domach ha téż drudże ſchudżom, zmi téch moyich na kecżbu, wobaray zwem
żkodnem Ludżom, zcżin yich Radu knitżomnu, zo déż na naß wótzya Me̓cż,
ṅemóli to dokoṅecż, debe Cżert ßo na naß zbudżiw̓, ṅepżiday, zo bé naß.
zrudżiw.

6.

Schak déż naſche woko pada wetżor mócżné do Spaṅa, twoye Kṅ#że ſtayṅe
Lada, żanoho Spaṅa ṅetreba, każ tón Paſtér wonoczé, té pżi twoyich
wowczach ſé, da day zo też dżentza Noczé, Zecher ſpyu wo twoyey Moczé.

7.

Zcżiṅ, zo yutze Rano tżiwé zaſé Zwoża poſtanu kwalu twoye kraſne Dżiwé,
ha na moye Dżewodu, dé bé mi pak derbyawa, ta Nócz bócż ta poſleṅa, da
ya Duſchu podam tebi, Kṅeże JEzu zmi yu kſebi.

<pb n="297"/>

Tón Spihel za Khorech habé K Sṁercżi Pżibliżuwaczech Kżeſcziyanow.

Jeden Séhn toho Kralika Leyżeſche khoré Joan. 4.

Zobé té wo twoyey Khoroſczi troſchtuwané bów, tak derbiſch té deṙe k
cżbuwacż, na tu wſchoho Mocznu Ruku Bożu, ko#raż yo tebe tu doma potawa,
ha dérbiſch ſebi pomoſlicż, żo yo Bóh tebi tu Khoroſcz ktwoyomu
lépſchomu za twoyu Duſchu poſwaw, zobé té tak zkeriſcho tu prawu
Zczerpliwóſcz, Luboſcz ha Poniżnoſcz wo twoyey wutrobe zbudżiw, za twoye
Rėchi doſcz ztżiniw, habé k Poznacżu téch ſaméch pżiſchow Lėpė yo, prayi
S. Bernardus, deż yedén pżez tu Kheroſcz kzbożnoſczi pżindże, hacż dé bé
won pżez tu Strowoſcz zatamane bów, tohodla kwaleſche ßo S. Japoſchtow
Pawow wo ſwoyey Khoroſczi prayaczé, deż ya ſwabé ſém, tak ſém ya ſélné,
rozemi ßo, wotem Zkutkuwaṅu toho dobroho. 2. Khorint. 12.

Też yo yeden móczné Srėdk, ßo wo ßwoyey Khoroſczi troſchtuwacż, deż ſebi
ton Khore k Pomyatkey wėdże ſwoyoho tak Cżeſchczé raṅenoho Wumożnika,
kiż wot ſwoyeyé wowé hacż do ſwoyich Podeſchow, ṅeyo żanoho ſtrowoho
blecżka na ſwoyim Sẇatém Cżele mėw, tohodla pray moy Khoré Cżwoyecże ze
Sẇatem ♣Bonaventura:♠ O <pb n="298"/>Kṅeże, ya noczu bėz Khoroſcże żiwe
bódż, pżetoż ſém va tebė ſam yara raniw

Wo ſwoyey Khoroſczi derbi yeden prėdé ſchoho ſwoye Sẇedomyo praye
rozpomnicż, hacż wón nima nitżo czuſoho, żtoż be wón na yene ṅeprawo
waſchṅo, naßo pżineß, hacż yo won te Nėdżelſke ha Sẇaté dne kożde Tżaß
praye dżerżaw ha twecżiw, habe pżez yene ha druhe Swareṅo ſwoyoho Boha
rozṅewaw. Ruṅe tak derbya też tżinicż cżi Starſchi, deż ſu yich Dżecżi
khore, pżetoż Bóh też tżaſcziye téch Rėchow téch Starſchich dla, te
Dżecżi doma póta.

Póznawaſch té zoſé té pżecżwo twoyomu Bohu zrėſchiw, tak tżin Pokutu, ha
wußpoyeday ſo zyeney prawey rozka#éy wutrobu ztwoyich Rėchow, pżetoż te
Rėchi ſu tżaſcziye yena Wina teye Khoroſczé, hako yo to kwidżeṅu na tem
Khorém, pola S. Matthea na 9. ha na tem ſamném pola S. Jana na 5. Też te
Lėkarſtwa tomu Khoromu ṅebudża wele pomacż, yoli żo Boh ktomu ſwoye
Pożonuwaṅo ṅeda, kotrohoſch ſo wón tém Nėpokutnem zapoyeda.

Téch wéſcżeryow ha kuzwaryow za Radu praſchecz, rėka ßo wot Boha ktomu
Dyabwey wobrocżécż, ha tohodla yo to też yeden zatraſchne czeſchki
Sṁertné Rėch, pżecżwo tey preṅey Kazni Bożey, ha yo tu tón Rėch
tżaſcziye tu tżaſṅe, ha tam wėcżne ſurowé wot Boha ſtrafuwané,
Devtorono. 18. tohodla pray té tu wo twoyey Khoroſczi ze Sẇatem Wottzom
Auguſtinom: O Kṅeże tu pal, tu ſmal, tu rubay tu Kaway, yón tam ṁe té
naweki pżeſchonuy.

<pb n="299"/>

Rozwutżeṅo.

Ka derbi za téch Khoréch Starane bódż.

Tón Satan ßo naſchelake waſchṅa proczuye, zo bé wón toho kSmercżi
pżibliżuwaczoho pożrew; woſobṅe pżez te Komdżeṅo téch Swatoſczow,
tżohoſch wón woſobṅe Wina yo, deż wón tomu Khoromu yene dleſche Żiweṅo
ſlubuye. Tu tomu napżecżo pżindż, yo wone potrebne, zo bé tón Khoré wo
yenem prawem Tżaßu ztémi ſebi potrebnémi Sẇatoſczami wobrechtuwané bów,
pżetoż to budże tomu Khoromu yeden wulki wużitk ſobu pżineſcz, ha débé
tón Khore bėz téch Sẇatoſczow wumrew, tak bé to yomu na yoho Zbożnoſczi
weie żkodżecż mówe, debé pak tu ztemi Sẇatoſczami wobſtarone, wón zaſé
wot khóṙew, tak bé yomu to zaſé kyenom wulkomu wużitkey pżiſchwe, pżetoż
beſche wón ſwoye Swėdomyo pżez yenu prawu Pokntu wutżiſcziw.

Żto yo da tżinicż, deż yeden yenoho Khoroho doma pota?

Tón Khoré derbi pżez te pobożne Proſtwe Pacżeṙe habe też Kherluſche,
yoli zo yomu ye ſwoſchecż cżeſchko nepżindże, kyeney prawey Weṙe,
Nadżiyi, ha Luboſczi Bożey, hore budżene bodż, ha ſu tayke Paczeṙe ha
Kherluſche kpótaṅu, wo tém pokazaryu téch Pacżeryow ha Kherluſchow za
téch Khoréch. Hako ♣pag.♠ 64. 417. 419. etc. Woſobṅe pak derbi tón Khore
habe też cżi yoho na tém bodż, zobé tón Khoré prawem Tżaßu ṅaypredé ztey
Sẇatoſczu toho Wowtarya wobrechtuwane bów.

<pb n="300"/>

Żto yo tón S. Sacrawent toho Wowtaṙa?

Wón yo yeden Sacrament toho Wėrnoho Cżewa ha Krẇe naſchoho Kṅeza JEzußa
Kreſtußa pod temi Shtawtnoſczami toho Klėba ha Wina, tohodla żo tu wo
tém Sacramencże, deż yo ſo te Z̄onuwaṅo ſtawo, neyo żaden yaczé Klėb ha
Wino pżitomne, hale yeno ta Barba, ton Smack, ta Woṅ, ta Kulwatoſcz etc.
ßu te Stawtnoſcze, kotreż pżi tém Sacramencże woſtanu.

Dé yo Kreſtus tu tón S. Sacrament nuczſtayiw?

Wo tey poſleṅey Wetżeri, pżetoż wo tey Noczé, deż bé wón pżer adżené, za
won tón Klėb, dżakuwaſche ßo, wamaſche yon, ha prayeſche, zmicże, ha
yeſcze, to yo moye Cżewo, kotreż budże za waß date, to wó tżincże kmoyom
wopomṅecżu. Ruṅe tak za won też tón Kheluch potey Wetżeri, ha proyeſche,
tu tón Kheluch yo ton Nowe Teſtament wo moyey Krẇi, to tżiṅcże, tak
huſto hacż wo piyecże, kmoyom wopomṅecżu. 1. Khorint. 11.

Żto mamé mó tu ztoho Sacramenta?

#żi Rėſchniczé mayu ztoho tu Sṁercż, deż woni tu toho S. Sacramenta wo
yenem habe yaczé cżeſchkich Rėchach kſebi bėru, ha zapanu tón ſprawne
Sud toho wecżnoho Zatamaṅa, hako yo ßo zeſchwo Judaſchey, deż yo wón tu
tón S. Sacrament ṅedoſtoyṅe wużiwaw, ha tón Satan yo nėt nato doṅoho
ſtupiw. Luc 22. Cżi pak kotżiſch ſu wo tém Schtancże teye Nadé Bożeye,
ha pżiſtupayu tu ktomu S. Sacramentey, praye pżihotuwani zyeney prawey
Wėru, Poniżnoſczu ha Luboſ<pb n="301"/>czu kßwoyomu Wumożnikey, mayu tu
ztoho S. Sacramenta te wecżne Żiweṅo. Joan. 6.

Żto dale zkutkuye tu ton S. Sacrament?

S Chriſoſtomus wutżi, zo mó tu pżez tón Sacrament ſelni worduyeme, hako
te Lawe pżecżwo tomu Sathaney, Swėtéy ha naſchomu reſchnomu Myaßu, ha tu
tón Zkutk yo zoniwo wele tauſentow Sẇatéch Martraryow, deż ſu woni po
tém S. Woprayeṅom te naycże che Matré tech Tyranow zewſchey
wobſtaynoſczu porécżerſku zṅeſli; tohodla możeſche yeden kożdé wot nich
ze S. Japoſchtowom Pawowom ktem Galatſkim na 2. prayicż: nėt ſém ya
żiwé, hay nicz ya, hale Kreſtus yo womni żiwé. S. Thomaſch Aquinſki
wutżi, ka żaden ſẇate Sacrament ṅeyo tak wużitné, hacż tu ton, pżetoż
pżez tón yo tón Rė#chnik wot ſwoyich Rėchow wutżiſchcżené, ha doſtaṅe
ſchelake Daré Boże.

Dérbya cżi Strowi ktomu Khoromu zatém Séhnom Bożim hicż?

Hay to yo ſchitkim yena pżiſtoyna ha yara dobra wėcz: ha yo na wele
Mėſtach tu te pob#e waſchṅo, żo deż cze tón Duchowné ztem Swatém
Sacramentom ktomu Khoromu hicż, zo ſo ze zwonom zwoni, ſo bechu cżi
Suſodżi kotżiſch wotencż móża, ßo zatém Séhnom Bożim ktomu Khoromu
podali, habé beżi też yeden, to tém Suſodam zyewicż, deż da ßo yeden
tayki Czeych tém Suſodam da, habé ſo yim to prayi, tak derbi ſebi yeden
kożdé pomoſ licż, ka yo tu tón Czeych yeden Czeych toho Naywoſchoho
Kṅeza ha Krala, żobechu ſchi<pb n="302"/>czé kṅomu pżiſchli, yomu
ſwużili, yoho tżeſczuwali, ha ſo kṅomu hako kſwoyomu Bohu modlili,
kotreż yo ſo naſchedla tak wulczeſchṅe poniżiw, żo yo wón ztech Nėbeß
knam deleſtupiw, naß też ſwoyich Nėpżecżelow doma potacż, ha zbożnech
tżinicż.

Pżi tém té też wopomṅ tu wulku Poniżnoſcz JEzuſſowu, deż wón ſwoyu
ṅewobſanitu Kraſnoſcz potemi Schtawtnoſczami toho Klėba Khowa, żobéchu
yomu zkyeriſcho ſchiczé zewſchey Pobożnoſcżu ſwużili. Dalė te rozważ tu
Poniżnoſcz JEzuſowu deż wón potemi żpatnemi Schtawtnoſczami toho Klėba,
ſwoyu pżitomnoſcz wopokazuye, prayaczé, to ye moye Cżéwo. Ha czé też do
teye nayhubėnſcheye Jété nucz hicż.

Dale té rozpomṅ ha wopomṅ hdó té ſé, kotromuż Bóh yenu tak wulku Nadu
wopokazuye, żo możeż té yomu ſwużicż, ha yomu ztwoyimi pobożnemi
Krotżelemi za twoyim wumożnikom, pola ṅoho yaczé zaſwużicż, hacż debechu
lebi ſchitke Kraleſtwa toho Sẇeta date bówé. Sé té pżez twoye Rėchi
yeden Nėpżeczel twoyoho Boha, tak możeż ſebi tu pżez tu Pobożnoſcz yoho
zaſé kſwoyomu Pżeczeley ztżinicż. Seli pak te yeden Pżecżel Bożt, tak
ſebi te pżcz to ſcheczé yaczé ha yaczé Nadow pola Boha dobódżeż.

Kpoſletku wopomṅ té moy Kżeſcziyanſki Cżwoyetże, komu te dżeż; hako ka
té trebaſch dżeſch, kyenomu hubenomu Nėſchnikey, kotreż budże krotkim
tżaßu te tżaſne wobzanknécż, ha budże derbecż hicż habé ktém wecżném,
habé kyeném tżaſném cżeſchkim Matram, habe ktey wecżney Nėbėſkey <pb
n="303"/>Wėſowoſczi ha Radoſczi. Ha debé wón też na tém Pucżu ktomu
Nebyu bów, tak może won hiſchcże tola yenoho habe druhoho też mawoho
Rėcha dla hoṙe dżerżané bódż, ha na tżaß do toho Tżiſczya pżindż, ha
budże ſebi tón hubene Rėſchnik tu wotem zrudnem Schtancże lėdém ſam
pomacż móttżi. Wopokaż tohodla moy Kżeſcziyanſki Cżwoyetże twoyomu nėt
Khoromu Bliſchomu tu to, żtoż budżeż też té ſebi żadacż, żo bé ſo tebi
ſtawo, deż budżeż té też dżencz habe Jutże na twoye Khore wożo zlénecż,
pżmdż yomu k Pomoczé pżez twoye pobożne Pacżere, ha druhe miwoſcziwe
dobre Zkutki, te budżeż zato wot Boha ha yoho Bożich Jandżelew ha
druhich Sẇatéch Bożich yeden wulki Dżak ṁecż wotżakuwacż, deż ſé ßo té
tak ſwerṅe za tu Zbożnoſcz twoyoho bliſchoho ſtaraw.

Żto, yo na tem doſcz, deż yo ton Khore ztém nayſẇacziſchim S#cramentom
toho Wowtaṙa woprayene?

Nė: wone yo tomu Khoromu też hiſchcze yara wużitné, ton S. Sacrament
toho Sẇatoho poſleṅoho woluwaṅa.

Jo da te S. Poſleṅe Woluwaṅo yeden S. Sacrament.

Hay: Pżetoż tu pżi tey Sẇatoſczi, yo tomu Khoromu, pżez yeden
zwoncziſchi wot Kreſtußa nucz ſtayene Czeych, ta Nada Boża ſobu dżelena;
ha dawa też tu ton S. Sacrament krozeṁeṅu S. Zczenik Matth. na 6. dżeż
mó Lazuyeme, ka ſu cżi Wutżownicze Kreſtuſowi téch Khoréch <pb
n="304"/>ztem woliyom żawbuwali, ha yich zaſe ztrowéch ztżinili; kotreż
yo potem S. Japoſchtow Jacub na 5. ſchitkich wutżiw.

Żto zkutkuye ta Nada Boża pola toho Khoroho tu wo tém Sacramėncże?

Potey wucżwe S. J. Jacuba, zkutkuyé tu tón S. Sacrament 1. te
wobloſcheṅo toho Khoroho, zo tomu khoromu lożiye pżiṅdże, ſchitku
Boloſcz zczerpṅe zṅeſcz, ha tém Spotuwaṅam toho Sathana po Rėcżerſku ßo
zpėcżicż, 2. Budża tomu Khoromu yoho ſchedne ha mėnſche Rėchi zczewa
habé ztela, za tém hacż tón Khore ktomu pżihotuwone yo, wodate. Debe pak
ßo yeden yaczé ṅemow ßpoyedacż, ha doſtaw tu tón S. Sacrament zyeney
prawey rozkatey wutrobu, tak béchu yomu też te czeſchke Rėchi wodate
bowe, debe won kayke na ſwoyey Duſchi mėw. 3. Potey wucżwe S. J. Jacuba
na 5. zkutkuye tu ton S. Sacrament, zo tón Khoré pżez tón S. Woli,
kotreż yo wot yenoho prawoho Biſkopa wo tem zelénem Schwortku pżed
Jutrami ſwėcżene, ha pżez te pobożne Proſtwe ha Pacżere toho Duchownoho,
budże zaſé wuſtrowené, yoli żo yomu ta Strowoſcz wużitna yo, hako yo ßo
też to tżaſto ſtawo, deż yo wón prawem tżaßu te S. Poſleṅe woluwaṅo
doſtaw. Tohodla tżiṅa yara zle cżi ſami, kotżiſch ztém S. Woluwaṅom tak
dowho tżakayu, hacż yo na tey Strowoſczi zaczwobluwane, mėnicze żo
derbya woni wumrecż, deż ſu woni te ſamne doſtali: deż woni beż tém
(hako yo yich to wele zohniwo) béchu <pb n="305"/>kſwoyey predawſchey
Strowoſczi pżiſchli, dé bėchu woni prawém tżaßu te S. Poſlene woluwaṅo
doſtali. Pżetoż też tu ktomu Konczey yo z Tela wot Kreſtußa tu tón S.
Sacrament nucz ſtayené.

Kaykim Schtancże derbi tón Khoré bódż, deż cze wón tón wużitk tu toho S.
Sacramenta wobdżerżecż?

Te Sẇate Sacramenté zkutkuyu, za tém hacż yo yedén ſo tu ktém
pżihotuwaw. Tohodla deż cze tón Khore toho wużitka téch Sẇatech
Sacramentow ßo doſtoyṅe ztżinicż: tak derbi won ſwoyu wutrobu, yoli żo
yon móże, k Bohu poſ bėnecż, czeli wón tón Horėku menuwané wużitk
doſtacż. Pżi tém derbi wón ſo wo ſwoyey wutrobe rozkacż na ſwoyich
woboṅdżenech Rėchach, kotreż yo wón ze ſwoyimi Pyecżimi Móſwami
woboſchow, żobe yomu, ta Straffa kotruż yo won tu habé tam zaſwużiw,
ztela habe zczéwa: hako też te ſchedné ha mawe rėchi zpuſczene ha wadate
bowé.

Jo halé tón Khoré winoyte te S. Poſléne woluwaṅo bracż?

Nė: won neyo ktomu zayazané, też ṅeṙeſchi wón, deż ye wón zakomdżi, deż
wón ye nėyo zatſpyaw, bėz tém pak wone yomu to wele żkodżi, tohodla zo
ſo wón pżez te zakomdżeṅo tu tón S. Sacrament wużtwacż, zyeneye wulkeye
Nadé wurubi.

Derbi te S. Poſleṅe Woluwaṅo też tém Dżecżom date bódż?

<pb n="306"/>

Hay, deż ßu wone pżez Sedém Lėt, hacż ruṅe wone neyßu żem woprayene,
pżez to ßo pola nich rozmożi Boley ta Nada Boża, ha doſtanu te wodacżo
téch mawech Rėchow, kotreż ſu wone wobeſchwé.

Może yeden tżaſcziye hacż yeden mohl wo yeney Khoroſczi te ſame doſtacż?

Nė, wo yeney Khoroſczi nicz, dere wo dẇemay.

Żto tżini tón duchowne, deż wón do teye Keyże toho Khoroho pżindże?

Wón wintżuye tey Keyżi tón dobre Mic ha Pokoy, ha proſe, zobé Bóh czew
ſwoyoho Jandżela poſwacż, kiż bé ſchitkich tu wotey Keyżi bodlaczéch
wobarnuw#w, dale zo bechu tu zteye Keyże ſchitke Dyabowſke Spotuwaṅa
zanaté bowé. Też wón proſé, zo bé czéw Boh toho Khoroho troſchtuwacż,
wobſelnicż, ha yomu tu Strowoſcz zaſe wudżelicż. Jacob. 5.

Kaykomu Konczey ſo ta Litanya za tech Khorech ſpėwa. ♣pag.♠ 78.

Zo bechu cżi Sẇecżi Bożi Boha za toho Khoroho proſeli, zo bé Bóh yomu to
daw, ztoż yo tomu Khoromu wużitne, woſobṅe yenu ſelnu Wėru Nadżiyu,
Luboſcz ha rozkatu wutrobu na ſwoyich woboṅdżenech Rėchach, ha yoho wot
téch zwoch Spotuwaṅow toho Dyabwa wumow. Deż yo pak ta Letaniya ſpėwana,
tak derbi tón <pb n="307"/>Khore knay ṁenſchom, yoli zo mu móżno yo,
ztey wutrobu wotmoyecż ha prayicż: Proſchcże zamṅe. Schiczé pżitomni pak
derbya tomu Duchownomu wotmoyecż ha prayicż. Proſchcże zaṅoho.

Z̄to prayi ton Duchowné deż wón ſwoyu Ruku natu wowu toho Khoroho kwadże?

Wón ſo kBohu modli, zobé Boh ſchitku Mócz toho Dyabowa pżez tu Proſtwu
ſchitkich Jandżelow Bożich, Patriyarchow, Prophetow, Japoſchtowow,
Martraryow, Wuznawacżeṙow ha ſchitkich Sẇatech Bożich knitżom ztżiniw.

Żto prayi ton Duchowné, deż wón toho Khoroho żawbuye ztem S. Woliyom?

Won próſe Boha, zobe wón tomu Khoromu wodaw ſchitke yoho Rėchi, kotreż
yo won pżez ſwoye Pyecż Moſwé wobeſchow.

Natżo du te druhe Proſtwé ha Motlitbé toho Duchownoho?

Zobé toho Khoroho Bóh na yoho Duſchi wobſelniw, ha yomu zaſé tu
predawſchu Strowoſcz nadṅe wudżeliw.

Też yo tomu Khoromu yena Boża Matra predk dżerżana, zobé wón natey ſwoy
Troſcht pótaw, ha yenu prawu Dowernoſcz ha Nadżiyu kſwoyomu Kżiżuwanomu
Wumożnikey ha Zbożnikey, wo ſwoyey Wutrobe hoṙe zbudżiw. Ruṅe tak derbya
też tżinicż tżaſcziye cżi pżitomni, <pb n="308"/>ha toho Khoroho pżitey
Bożey Matre, tu na te drohe zaſwuſchbe toho Kżiżuwaṅoho Wumożnika
pokazuwacż, pżetoż pżez toho mamé mo ſchicze yenu ſelnu Nadżiyu knaſchey
Zbożnoſczi.

Żto derbi tón Khoré tżinicż, deż yo ton Duchowne ſchitko tó ſwoye
ztżiniw?

Wón dérbi ſo po ſwoyey Zamożnoſczi Bohu Dżakuwacż, zo yo ſo yomu wón
wotey prawey Khatolſkey Weṙe daw narodżicż, ha yo wo tey ſamey hore
wocżeṅené: zo yo won yoho, ſwoyeye horkeye Matre ha Smercże, pżez te
Sẇate Sacramente, doſtoynoho ztżiniw: Wón derbi ßo też tón Khore zczewa
do yoho Nayſẇacżiſcheye Krẇe podmuricż, ha zKreſtuſom rad pod yoho
Cżerṅowey Kroṅe ha cżeſchkim Kżiżom ktom Nėbyu hicż. Nato yoli zo tón
Khore też hiſchcże żanoho teſtamenta woſwoyey Strowoſczi ṅeyo ztżiniw,
hako yo wón derbyaw, tak ṅech won hiſchcze nėt tón ſamen tżini, habe
druhim ſwoyu poſleṅu wolu zyewi, zo bé po yoho Sṁercżi potem ſo wot téch
yoho żane hadruwaṅo ṅeſtawo, pżi tem derbi wón też kwużitkey ſwoyeye
Duſche po ſwoyim Zamożeṅu na tech Khudéch, ha na tón Dóm Bożi zpomnicż,
zo bé tak zkeriſcho ta Duſcha ha też te Czéwo Wobſtarane bowe.

Pacżere ha Kherluſche pola Khorech potay na 64. Stron̓e ha tak dale 56.
etc.

<pb n="309"/>

Wot téch Czérkwinſkich Céremoniyow ha Waſchṅow, kotreż ſo pżitem
Porebaṅu téch Kz̓eſcziyanaw ſtawayu.

Wón bė yeden Mordwé won nėſené, Luc. 7.

Tżohodla ſo pżedtém Sṁertném Kaſchcżom tón Kżiż noſé?

Tu pżez to mó krozeṁeṅu dawamé, ka yo tón wotwumreté ſo wo ſwoyim Żiwenu
k JEzuſey ktomu Kżiżuwanomu pżiznawaw, ha yo wo yoho Wėṙe ſwoye tżaſne
Żiweṅo wobſanknéw.

Tżohodla mó zroſwecżenemi ſweczami pżed habe zatém Mordwem dżemé?

Tu pżez to mó krozemėnu dawamé, ka mó tomu nėt wotwumre tomu te wecżne
Swėtwo wintżuyemé, ha to yo yene ſtare Kżeſcziyanſke Waſchṅo, ha yo żo
pżed 1400. Letami S. ♣Cyprianus♠ ztémi Swėczami ha ztém Spéwaṅom
poṙebane: ♣Cornelius à Lapide in Cap. 8. Actor.♠

Tżohodla mó pokrepyamé tón Sṁertné Kaſchcż ztey ſwecżeney Wodu?

Tu pżeż to ta Cżerkey Boża Wintżuye tomu Mordwomu yene wokżeyeṅo, yoli
zo ma yoho Duſcha hiſchcże nėſchto wocżerpėcż.

<pb n="310"/>

Tżohodla ßo ztem Wuruchom ha Maru pżi tem Mordwem kadżi?

Zobé pżez to krozeṁeṅu date bowe, ka yo tón wotwumreté wo ſwoyim Żiweṅu
pżez ſwoye dobre Kżeſcziyanſke Żiweṅo, bów yena dobra wóṅ Kreſtuſowa. 2.
Corint. 2. ha tohodla wintżuye yomu też ta Czerkey tu Nėbeſku Wóṅ.

Tżohodla ſpewamé mó te Pſalmé ha druhe pobożne Spewaṅa?

To mó tżinimé, zo bechmé ſo mó dopownili na te Swowa S. J. Pawowa 1.
Theſal. na 4. zo béch mé ſo mé ṅerudżili, zo yo yeden nam Lubé wumṙéw,
tohodla zo ßo cżi Żidża ha Pohani rudża, kiż żaneye Nadżiye nimayu ktey
Zbożnoſczi. Mó też pżez to krozeṁeṅu dawamé ka mó tomu Wotwumṙetomu yoho
Wotpotżiṅka dla Zbożo wintżuyemé. ♣Apocol.♠ 14. tu te waſchṅo pżindże
ſem wot téch Sẇatech Japoſchtowow, kotżiſch ſu S. Zcżepana Pſalmami ha
Spėwaṅami k Rowey pżewodżeli. S. ♣Hieronymus Epiſt.♠ 55.

Tżohodla ßo tomu Mordwomu ztemi Zwonami zwoni?

Zobechu pżez to ſchicze praye weriwi Kżeſcziyeṅo za téch Mordwech
Pacżeṙe ſpėwacż, napominani bóli.

Tżohodla ſmé mó na te Pżewodżeṅo pżeproſcheni?

<pb n="311"/>

Zo béchmé mó tomu Wotwumretomu tu poſ leṅu Tżeſcz wopokazali, pżetoż to
yo yeden Zkutk teye Miwoſcze. 1. ♣Reg.♠ 13. zo bechmé mó zatoho
wotwumretoho Pacżere ſpėwali. ♣Machab.♠ 12. tohodla nėtżiṅa cżi praye,
kotżiſch ſebi yon na tem Pucżu ſchelake Proſne ha ſwetne wecze retża, ha
yeden mol na tu Duſchu toho Wotwumretoho ṅeſpomn̄a.

Tżohodla mé te Mordwe Cżewo ṙebame?

Tobodla zo to ṅemóże cżerpene bódż, zo bé ton Kṅez téch Swėryatow,
derbyaw zeżrane bódż. Prayi S. ♣Auguſtinus Lib. de Conc. pro mort.♠

Tżohodla mó na tón Rów ſtayamé tón Kżiż habe yeden Kameṅ?

To mó tżinimé, zobechme ſo mó zkeriſcho na ſwoyich dobréch Pżecżelow
dopomnili, ha na nich tżaſcziye woſwoyich Modlitbach ha Proſtwach
zpomnili, Prayi S. ♣Auguſtinus L.♠ 6. deż me yeden Kżiż horeſtayamé, tak
mé to tohodla tżinimé, zo béchmé mo krozemeṅu dali, ka yo tón wotwumṙete
yeden prawé Kżeſcziyan bów.

<pb n="312"/>

Próſtwa KSẇatomu Janey Repomuczkomu wo ſchelakich Nuzach.

Ja proſchu tebe wowſchey Poniżnoſczi, O Sẇate Martraryo Kréſtußowé, Jano
Nepomuczki, zobé té mi twoyomu Swużownikey kpomoczé pżiſchow, wowſchey
moyey Nuze ha horyu, dokelż ktebi ya zdéchuyu, ha ktebi ya wobrocżam
moyey wottżi, ha moyu wutrobu, tebe ſebi ya wuzwolam kmoyomu Retżnikey,
pod twoy Schucz ya porutżam moye Cżewo ha Duſchu, té, kotréż ſé té
ratżiſcho czéw twoye Żiweṅo wo tey wodże woliayicż, hacż te naymenſche
zteye Spoyedże teye Kralowne tomu Kraley zyewicż, wobrocż ßo kemṅe
twoyomu ṅedoſtoynomu Swużownikey, ha bódż mi kpomoczé wowſchey moyey
Nuzé, horyu, ha hubenſiwu. Wobwarnuy mé pżed ſchitkimi moyimi wedomnemi
ha ṅewedomnemi Nėpżeczelemi, ha bódż my #den woſobné Rėcżnik pżez JEzußa
Kréſtußa pola toho Miwoſcziwoho Boha, zobé won ṁe neſtrafuwaw po moyich
zaſwuſchbach, hale zo béch ya pżez twoyu Zaſtupnu Proſtwu ztobu wotém
Nėdeſkim Kraleſtẇe ßo Wėki na Wėki weſelicż mow.

Tu ſpėway zyeney roſkatey Wutrobu tżi Krocż Wottze naſch, ha Strowa ßé
Mariya.

<pb n="313"/>

♣Agenda Ingreſſus ad Infirmum.♠

♣Pax huic Domui. &#x211F; Et omnibus habitantibus in ea.♠

♣Deponitur V. Sacramentum & aſpergitur infirmus aqua benedicta.♠

♣Aſperges me Domine hyſſopo, & mundabor, lavabis me & ſuper nivem de
albabor, & dicto V. miſerere mei, & gloria Patri. Repetitur. Aſperges me
Poſtea V. Adjutorium noſtrum in nomine Domini. &#x211F;. Qui fecit Cœlum
& terram. Domine exaudi orationem meam, & clamor meus ad te veniat.
Dominus vobiscum, & cum Spiritu tuo.♠

♣Oremus.♠

♣Exaudi nos Domine ſancte Pater Omnipotens, æterne Deus, & mittere
digneris ſanctum Angelum tuum de Cœlis, qui cuſtodiat, foveat, protegat,
viſitet, atque defendat omnes habitantes in hoc habitaculo. Per Chriſtum
Dominum noſtrum. Amen.♠

♣Modo poterit dici cum infirmo confesſio geneneralis, & ſequentes
orationes, ſi tempus admittit, & poſt has Confiteor miſeratur &c.♠

Ta zyawna Spoyedż.

Ja hubené Reſchnik wotreknu ßo toho żwoho <pb n="314"/>Nėpżecżeła,
wſchoho yoho nucz dawana, Rade ha Zkutka: Ja Wėru do Boha Wottza ha
Séhna ha Ducha Sẇatoho: Ja Wėru zczéwa, żtoż ta wſchich zromadniczka
Kżeſcziyanſka Czérkey wėricż porutża. Tu zteyu Sẇatey Khatolſkey Wėru
ſpoyedam ya ha wuznawam ßo Bohu wſchoho mocznomu, Mariyi yoho wofocze
doſtoyney Macżeri, ſchitkim lubém Sẇatém, ha dawam ßo winu, zo ya wot
moyich Dżecżaczéch Dnow, hacż tu do teye Schtunde, ſem tżaſto ha wele
zrėſchiw z Moſlemi, ze Swowami, ze Zkutkami, ha ze Zaṅechaṅom wele
dobrech zkutkow, każkuli to ſchitko ßo ſtawo yo zkradżu habe zyawṅe,
wėdomṅe habé ṅewedomṅe, napżecżo tém Dżéſacż Bożim Kozṅam, wo téch Sedém
wownéch Rėchach, na tech Pyecżi z Moſwach moyoho Cżewa, napżecżo Bohu,
napżecżo moyomu Bliſchomu ha napżecżo tey Zbożnoſczi moyeye khudeye
Duſche, taykich ha ſchitkich druhich moyich Rėchow dla, yo mi wutrobné
Żel, proſchu tohodla poniżṅe tėye té wėcżné Miwoſcziwé Bożo, té czéw mi
twoyu Boża Nadu popſchecż, ha moye Żiweṅo podlėſchicż, tak dowho., hacż
bech ſo ya mów ſchitkich moyich Rėchow wuſpoyedacż, ha ye zapokucżicż,
twoyu Bohſku Sṁelnoſcz naproſecż, ha tu po tém hubėném Żiweṅu doſtacż tu
wecżnu wėſowoſcz ha Zbożnoſz; Tohodla biyu ya ſo na moyu rėſchṅu
wutrobu, ha prayu ztém zyawném Rėſchnikem. O Kṅeże Bożo bodż mi nadné
hubėnom Rėſchnikey. Amen.

Potżink Teye Wėré, Nadżiye, ha Luboſcze Bożeye.

<pb n="315"/>

Onay lubſchi JEzuſo! ya Wėṙu, ßo ſé té moy Bóh ha Wumożnik. Ja Wėṙu, ßo
ſé té moyédla ßo z Mariye teye cziſteye Kṅeżné narodżiw, ha potém yenu
cżeſchku ha horku Matru ha Sṁercż czerpėw. Ja Wėṙu ſchitko to, żtoż té
pżez twoyu Sẇatu Khatolſku Czérkey wėricż porutżeſch, tu wo tey Sẇatey
Wėṙe, czu ya żiwé bódż, ha też wumrecż.

O Moy Bożo ha moy Kneże! mi yo zczéweye moyeye Wutrobé Żel, zo ſém ya
t#be, kiż ſé ta wecżna Dobrota, zmoyimi Rėchami, tak wulezeſchṅe
rozṅewaw, ha proſchu tebe zyeney poniżney ha pokutney wutrobu, woday mi
ſchitke moye wobóndżene Rėchi pżez twoyu Sẇatu Krey, kotruż ſé té zamṅe
na Kżiżu pżelaw, ya ſebi krucże prėdk bėru, zo ya tebe żeni yaczé noczu
rozṅewacż, buduli ya tu hiſchcże ṅekayki Tżaß żiwé.

O Moy Bożo! tebe ya lubuyu zczéwey moyey Wutrobu nicz yon toho
ſamohodla, zo cżeſch ṁe te zbożnoho ztżinicż, hale wele yacze tohodla,
zo ſé té ta Ṅeßkoncżna Dobrota ſam, ha wſcheye Luboſcze winoyta.

O Miwoſcziwé Bożo! ktebi mam ya ſchitku moyu Dowernoſcż ha Nadżiyu, zo
té moyu khudu Duſchu, za kotruſch ſé té twoyu Sẇatu Kreybėz Winé pżelaw,
wot twoyoho Bóhſkoho ha Sẇatoho Wóbittża ṅebudżeſch wotſtortżicż, hale
budżeſch ṁe hubenoho Rėſchnika, pżeż twoye bėz Koncżne Zaſwuſchbé, z
Nadé zbożnoho żtżinicż. Amen

<pb n="316"/>

Próſtwa pżed Spoyedżu.

OMoy Bożo ha moy Kṅeże, zmi hore moyu Spoyedż, ha té, kotreſch té téch
Rėſchnikow woſprawnoſczeſch, ha téch mordwéch zaſé żiwéch tżiniſch,
ztżin ṁe też woſprawṅenoho, ha day mi te Żiweṅo moyeye Duſche, kiż yo
twoya Sẇata Nada. O Moy Bożo té wėſch, zo yo mi zczeweye moyeye wutrobe
żel, ſchitkich moyich wobondżenéch Rėchow. Té wėſch, zo ſebi ya nėt
krucże predk bėru, moye Żiweṅo polepſchicż, yon day mi ktomu twoyu S.
Nadu, zakotruſch ya tebe nėt znutney wutrobu proſchu. Té O Kṅeże, kotreż
té ṅezadaſch tu Sṁercż toho Rėſchnika, hale czeſch wele yaczé, zo bé ſo
tón Rėſchnik ktebi wobrocżiw, ha naweki żiwe bow. Te kotreż ſe té
prayiw, zo wokotreżkuli Schtundże budże ſo tón Rėſchnik ktebi
wobrocżicż, cżeſch też té na ſchitke yoho Rėchi ha Zwoſcze zabecż; Té
kotreż ſé ṁe té nėt tu ktey S. Spoyedżi pówowaw, wodaymi pżez twoyu
Sẇatu Krey horku Martru ha Sṁercż, ſchitke moye wobondżene Rėchi, ha day
mi twoyu Sẇatu Nadu, zo béch ya ſo druhi mól, ſchitkoho żtoż pżecżwo
twoyey S. Woli yo, ſẇerṅe warnuwaw, ha ſmėl ſo Kṅeże na moyey khudey
Duſchi, zobe wona na weki ṅezahinéwa, hale ztobu weki na weki Zbóżna
bowa. Amen.

♣Confiteor, Miſeriatur &c.♠

Próſtwa pżed S. Woprayeṅom.

O Kṅeże JEzu Kreſchcże, té wecżne Séhno Bożi, te moy Stworicżelo ha
Wumożniko, woday mi# ſchitke moye woboṅdżene Rėchi, zkotremiſch ſém cże
<pb n="317"/>ya dé pżez moye żiwe Dné rozṅewaw, my yo tech ſchitkich
wutrobṅe Żel, ha czu ſo ztwoyey Pomoczu ſwerṅe nakażacz. Day mi twoyu
Sẇatu Nadu, zo béch ya tebe nėtko mow tak doſtoyṅe kſebi zacż, zo be
moya Wutroba ſtayṅe twoye Wobodleṅo bowa, ha te Sẇate Woprayeṅo mi téwo
ktomu wecżnomu Żiweṅu, Amen. ♣Vide plura pag. 63. &c.♠

♣Ecce Agnus DEI, ecce, qui tollit peccata mundi.♠

Hley te Yeṅo Bohże, Hley, kotrez wone pṙecż beṙe te Rechi tóho Sẇeta.

♣Deinde more ſolito dicit Sacerdos ter & infirmus ſaltem ſemel cum
illo.♠

♣Domine non ſum dignus, ut intres ſub tectum meum, ſed tantum dic verbo,
& ſanabitur anima mea.♠

Kṅeże! ya ṅeyſém doſtoyné, zó bé té nucż ſchow pod moyu Tżechu, hate
ṙekni yeno ze Swowoin, dha budże moya Duſcha wuſtrowena.

♣Tum Sacerdos dat infirmo Sacramentum, piè formans cum eo crucem
dicendo.♠

♣Accipe frater (vel ſoror) Viaticum Corporis Domini noſtri JEſu Chriſti
†; qui te cuſtodiat ab hoſte maligno, & perducat in vitam æternam Amen.♠

Próſtwa po S. Woprayeṅom.

O Kṅeże JEzu Kreſchcże, ya ſo cżi dżakuyu znutney Wutrobu, ſo ſé czew ṁe
té wo Kżeyicż ha na ſécżicż ztwoyim S. Cżéwom ha Kreyu, ha Proſchu cże z
Poniżnoſczu, popſchey mi twoyu S. Na<pb n="318"/>du zo bé té nėt tu wot
teye Schtundé womni, ha ya wo tebi, tak woſtaw, zo bech ya tebe zczeweye
moyeye wutrobé lubowaw, tebi do zkontżeṅa moyoho Żiweṅa ſwerné ſwuziw,
ha wſchoho zwohoho ſo warnuwaw, ha tak doſtoyne bów, wėcżṅe ztobu bódż,
ha tu po tém hubeném Żiweṅu, ſo wotebi wecżne wo twoyim Kraleſtẇe
wėſelicż ha raduwacż mow. Amen. ♣Vide pag. 65. &c.♠

♣&#xA75F; Dominus vobiscum.♠

♣&#x211F; Et cùm Spiritu tuo.♠

♣Oremus.♠

♣Domine Sancte Pater omnipotens, æternus DEus, te fideliter deprecamur,
ut accipienti fratri noſtro, vel ſorori noſtræ, ſacro ſanctum Corpus
Domini noſtri JEsu Chriſti filii tui, tam corpori quam anima proſit ad
remedium Sempiternum, qui tecùm vivit & regnat in unitate Spiritus
Sancti DEus, per omnia Sæcula Sæculorum. Amen.♠

♣Benedictio manu ſuper infirmum.♠

♣Benedictio Omnipotentis, Patris † & Filii & Spiritus Sancti, deſcendat
ſuper te, & maneat ſemper.♠

♣Si plura requiris, accipe Parochiale noſtrum.♠

♣ORDO.♠

♣Miniſtrandi Sacramentum Extremæ Unctionis.♠

<pb n="319"/>

♣Pax huic Domui. Et omnibus habitantibus in ea.♠

♣Deponitur Sacrum Oleum, & fit aſpersio infirmi, dicendo, aſperges me
Domine, ut ſupra.♠

♣&#xA75F; Adjutorium noſtrum in nomine Domini.♠

♣&#x211F; Qui fecit Cœlum & terram. Dominus vobiscum. Et cum Spiritu
tuo.♠

♣Oremus.♠

♣Introeat, Domine JEsu Chriſte, domum hanc ſub noſtræ humilitatis
ingreſſu æternæ felicitas, Divina proſperitas, Serena lætitia, Charitas
fructuoſa, Sanitas ſempiterna, effugiat ex hoc loco acceſſus Dæmonum;
adſint Angli pacis, domúmque hanc deſerat omnis maligna diſcordia.
Magnifica, Domine, ſuper nos nomen ſanctum tuum; & benedic † noſtræ
Converſationi: Sanctifica noſtræ humilitatis ingreſſum, qui Sanctus &
pius es, & per manes cum Patre & Spiritu Sancto in Sæcula Sæculorum.
Amen.♠

♣Oremus & deprecemur Dominum noſtrum JEsum Chriſtum, ut benedicendo
benedicat † hoc tabernaculum, & omnes habitantes in eo, & det eis
Angelum bonum, Cuſtodem, & faciat eos ſibi ſervire ad conſiderandum
mirabilia de lege ſua: avertat ab eis omnes contrarias poteſtates:
eripiat <pb n="320"/>eos ab omni formidine & ab omni perturbatione, ac
ſanos in hoc tabernaculo cuſtodire dignetur. Qui cum Patre & Spiritu
Sancto vivit & regnat DEus in Sæcula Sæculorum. Amen.♠

♣Oremus.♠

♣Exaudi nos, Domine Sancte Pater Omnipotens æterne DEus, & mittere
digneris Sanctum Angelum tuum de Cœlis, qui cuſtodiat, foveat, protegat,
viſitet, atque defendat omnes habitantes in hoc habitaculo. Per Chriſtum
Dominum noſtrum. Amen.♠

♣Jam dicatur Confiteor, Miſeriatur, Indul. &c. præſentes flectant, &
orent pro infirmo, ſi tempus admittit, dicatur hic.♠

Próſtwa pżed S Poſl nim Ẇoluwanom.

Ja wėṙu O moy Bożo! zo ſé té tu Sẇatoſcz toho Sẇatoho Poſleṅoho Woluwaṅa
nuczſtayiw, deż ſé te pżez ton Hort S. Japoſchtowa Jacuba na 5. v. 14.
prayiw. Jo ṅechto bez wami khoré, tón nėch powowa kſebi téch Duchownéch
teye Cżerkẇe, ha cżi derbya ſo nadnim modlicż, ha yoho ztém woliyom
żawbuwacż, wo tem Mėṅe toho Kṅeza. Ha yoli zo ya tu ktey Sẇatoſczi doſcz
ſelneye Wėré nimam, habé tu teye Sẇatoſcze Mócz doſtz ṅepoznawam, tak O
Kṅeże, wobſelṅ té moyu ſwabu wėru: Ja ßo nadżiyu O moy Bożo, zo budżeſch
té tu pżez tu Sẇatoſcz na ṁoyey Duſchi to wuleſchuwacż, żtoż ṅedże
hiſchcże wot tech Rėchow naṅey yo, ha ṅebudżeſch moyu khudu <pb
n="321"/>Duſchu wot ßo wotſtortżicż, deż budże wona tu ztoho moyoho
Cżéwa wonſtupicż, habe zo budżeſch mi té, kmoyey prėdawſchey Strowoſczi
pomacż, yoli zo yo to ktwoyey wettżey Tżeſczi, ha moyey Duſchi
kzbożnoſczi wużitne. O moy JEzußo! ya tebe luyu, ha podawam ßo tebi,
zczéweye moyeye wutrobé. Ja ſebi nėt wulczeſchṅe żadam tu Sẇatoſcz toho
Sẇatoho Poſ leṅoho Woluwaṅa, zo béch ya pżez tu ſamnu, wo twoyey horkey
Matre ha Sṁercżi, nay predé pżi tey woliyowey Hoṙe, ha po tém na tém
Kżiżu, ztobu zyenoſczené bów, ha tak ßo ktey Sṁercżi hacż neylepé
pżihotuwaw. Amen.

♣Dicatur ſupra Infirmum.♠

♣In nomine Patris †, & Filii †, & Spiritus † Sancti, exſtingvatur in te
Omnis Virtus diaboli, aplicet manus ſuas ſuper caput infirmi, per
impoſionem manuum noſtrarum, & per invocationem omnium ſanctorum
Angelorum, Patriarchorum, Prophetarum, Apoſtolorum, Martyrum,
Confeſſorum, Virginum, atque omnium ſimul Sanctorum, Amen.♠

♣Fiat Unctio ut in agenda.♠

♣Ad Oculos.♠

♣Per iſtam Sanctam Unctionem & ſuam piisſimam miſericordiam, indulgeat
tibi Dominus, quid quid per Viſum deliquiſti, Amen.♠

♣Ad Aures.♠

♣Per iſtam Sanctam &c. quidquid per auditum deliquiſti, Amen.♠

<pb n="322"/>

♣Ad Nates.♠

♣Per iſtam Sanctam &c. quidquid per Odoratum deliquiſti, Amen.♠

♣Ad Os.♠

♣Per iſtam Sanctam &c. quidquid per guſtum & locutionem &c.♠

♣Ad Manus.♠

♣Per iſtam Sanctam &c. quidquid per Tactum deliquiſti. Amen,♠

♣Ad Pedes.♠

♣Per iftam Sanctam &c. quidquid per greſſum deliquiſti. Amen.♠

♣Poſt Unctionem dicitur flectendo.♠

♣Kyrie eleiſon. Chriſte eleiſon. Kyrie eleiſon.♠

♣Pater noſter.♠

♣V. Et ne nos inducas in tentationem.♠

♣R. Sed libera nos à malo.♠

♣V. Salvum fac Sevum tuum, vel famulam tuam.♠

♣R. DEus meus ſperantem in te.♠

♣V. Mitte ei Domine auxilium de ſancto.♠

♣R. Et de Sion tuere eum, vel eam.♠

♣V. Eſto ei Domine turris fortitudinis.♠

♣R. A facie inimici.♠

♣V. Nihil proficiat inimicus in eo, vel ea.♠

♣R. Et filius iniquitatis non apponat nocere ei.♠

<pb n="323"/>

♣V. Domine exaudi orationem meam.♠

♣R. Et clamor meus ad te veniat.♠

♣V. Dominus vobiscum.♠

♣R. Et cum Spiritu tuo.♠

♣Oremus.♠

♣Domine DEus, qui per Apoſtolum tuum Jacobum locutus es, infirmator quis
in vobis, indueat Præſpiteros Eccleſiæ, & orent ſuper eum, ungentes cum
oleo in nomine Domini, & oratio fidei ſalvabit infirmum, & alleviabit
eum Dominus, & ſi in peccatis ſit, remittentur ei: Cura quæſumus
Redemptor noſter gratia Sancti Spiritus, lanquores iſtius infirmi vel
infirmæ, ejusque ſana vulnera, & dimitte peccata, atque dolores cunctos
mentis & corporis ab eo, vel ea expelle, plenámque interius & exterius
ſanitatem miſericorditer rede: ut ope miſericordiæ tunc reſtitutus, vel
reſtituta, ad priſtina reparetur officia, qui cum Patre & Spiritu Sancto
vivis & regnas in Sæcula Sæculorum. Amen.♠

♣Oremus.♠

♣Reſpice, quæſumus, Domine famulum tuum vel famulam tuam, N. in
infirmitate Corporis fatiſcentem, & animam refove, quam creaſti, ut
caſtigationibus emendatus, vel emendata, ſe tua ſentiat medicina, <pb
n="324"/>ſalvatum, vel ſalvatam, per Chriſtum Dominum noſtrum. Amen.♠

♣Oremus.♠

♣Domine Sancte Pater Omnipotens, æterne DEus, qui benedictionis tuæ
gratiam ægris infundendo Corporibus, facturam tuam multiplici pietate
cuſtodis, ad invocationem tui nominis benignus asſiſte, ut famulum tuum,
vel famulam tuam ab ægritudine liberatum, vel liberatam ſanitate
donatum, vel donatam, dextera tua erigas, virtute confirmes, poteſtate
tuearis, atque Eccleſiæ tuæ ſanctæ, cum omni deſiderata proſperitate
reſtituas. Per Chriſtum Dominum noſtrum. Amen.♠

♣Poſthoc aſpergatur infirmus aqua benedicta dicendo.♠

♣Benedictio DEI Omnipotentis Patris † & Filii, & Spiritus Sancti,
deſcendat ſuper te, & maneat ſemper, Amen.♠

Próſtwa po S. Poſlenim Woluwaṅom.

Omoy Wumożniko ha Zbożniko! ktebi ya kwatam ktey woliyowey Hoṙe, dżeż yo
tebe tón Jandżel wokżewiw ha wobſelniw, zo bé tu te moye Żawbuwaṅo ztem
Sẇatem Woliyom, mi khoromu ha wutwomu hubėnomu Rėſchnikey téwo,
kwutżiſczeṅu ha kwuſtroweṅu moyeye Duſche, ha Cżewa, ha kwobwarnuwaṅu
napżecżo tomu Sataney ha ſchiczkim yoho nucz Dawaṅam ha Spotuwaṅam.

<pb n="325"/>

O moy Wumożniko, kotreż ſé té yeden krawé Pót pocżiw! ya wėṙu ha ßo
nadżiyu, zo twoya cżeſchka Matra ha twoy krawé Pót namni ṅebudże zubėné,
hale te twoye Jandżelſke Troſchtuwaṅo, ha te moye S. Poſleṅe woluwaṅo,
budże ṁe wobſeln cż wo téch wobcżeſchnoſczach tu teye moyeye Khoroſcze,
yu zewſchey kżeſcziyanſkey zczerpnoſczu zṅeſcz.

O moy JEzußo! twoya hacż do Sṁercże zrudżena Duſcha, twoye huboke
zdéchuwaṅa, twoye poniżne Motlitbe ha Pacżeṙe, ha twoye dele Padaṅo na
twoye krawe S. Woblitżo, yo wot twoyoho Nėbeſkoho Wottza, te ṅebeſke
wobſelṅeṅo wobdżerżawe, ya ßo nadżiyu, zo te Pobożne Motlitbé ha Pacżeṙe
toho Duchownoho, te moye Żawbuwaṅo ztem S. Woliyom, ha te rozkate dele
Padaṅo k twoyim Sẇatem Nóham, budże ṁe wo twoyey Luboſczi, napżecżwo
ſchitkim zwom Spotuwaṅam toho Satana, praye wobſelnicż.

O te moy naylubſchi JEzußo! żto ſé té mi mow yaczé ztżinicż, hacż deż ſé
té pżez twoye Yandżelſke wobſelṅeṅo, ha pżez moye Sẇate woluwaṅo ṁe, ha
moyu Duſchu czéw wobſelnicż, napżecżo ſchitkim moyim N̓epżeczelam,
kotżiſch potayu na moyim khorém ha ſṁertném Wożu, moyu Duſchu zaweſcż. O
moy JEzuſo! newopuſcż ṁe ztém Sẇatem woluwaṅom żawbuwanoho Kżeſcziyana,
nėt ha wo moyey Smertney Schtundże. Amen.

Kherluſch. ♣pag.♠ 410.

Pobóżne Zdechuwaṅa.

Omoy Bożo ha moy Kṅeże! ſmel ßo nademnu po twoyey ṅeſkontżeney
Sṁelnoſczi.

<pb n="326"/>

O Kṅeże, ktebi mam ya ſchitku moyu Nadżiyu, tohodla ṅewopuſcż mė té nėt
tu wo tém Tżaßu.

O moy ſwotki JEzußo! do twoyich Sẇatech Rukow ya porutżam moyu Duſchu.

O moy naylupſchi wumożniko! zkoway té moyu Duſchu, pżetemi helſkimi
Ṅepżecżelemi, do twoyey ſẇatey Rukow.

O moy Bożo! bódż mi hubenomu Rėſchnikey nadné ha Miwoſcziwé.

O moy nayſwocżiſchi JEzußo! tebe ya proſcha pżez twoyu S. Krey: zmi té
moyu Duſchu beż twoyich lubéch Sẇatéch.

O Kṅeże JEzu Kreſchcże zmi moyu Duſchu hoṙe.

O té Macż Kréſtuſowa! proſch zamṅe twoyoho, luboho Séhna nėt, ha wotey
moyey Sṁertney Schtundże.

O moy Jandżelo Bożi, kotreż ſé mi té wot Boha kwobwarnuwaṅu daté,
wobaray moyu Duſchu, pżed temi helſkimi Ṅepżecżelemi.

O Woſchiczé moyi Sẇacżi Patronoẇe ♣N.♠ ha ſchiczé druze Sẇacżi ha
wuzwoleni Bożi, ṅewopuſchcże ṁe wo nėt tu wo tém Tżaßu, hale pżindżcże
mi zwaſchimi zaſtupnémi Proſtwami k Pomocżé.

Pobóżne zdechuwaṅa, deż ſo ton poſleni Tżaß pżiblizuye.

Dżi da wón tu ztoho moyoho Cżewa o moya Duſcha, ktomu ſamomu, kiż yo
tebe ztworiw. Dżi won tu ztoho Sẇeta, wo tóm Meṅe Boha Wottza kiż yo
tebe po ſwoyim Znamyu ztżiniw. Wotém Meṅe JEzußa Kréſtußa, kiż yo tebe
pżez <pb n="327"/>ſwoyu ſẇatu Krey wumow. Wotém Meṅe toho Ducha Sẇatoho,
kotréż yo tebe na tey S. Kcżéniczé poſẇecżiw.

Dżi ztoho Cżéwa wo tém Meṙe won, té zewſchimi tebi potrebnemi
Sẇatoſczami wobſtarana Duſcha. Kreſtus JEzus bódż tebi yeden Miwoſcziwe
Sudnik, pżez ſwoy S. Kżiż, pżez ſwoyu Cżerṅowu Kronu, pżez ſwoye krawé
Rané, pżez ſwoyu S. Krey, pżez ſwoyu horku Matru ha Sṁercż.

Tebi ṅech napżecżo pżindże Mariya ta Macż Boża, ha ṅech tebi pokaże tón
żonuwané Pwod ſwoyoho Żiwota JEzußa Kreſtußa. Tebi ṅech napżecżo pżindu,
ha tebe powitayu, wſchiczé Ṅebeſczé Duchowe ha Jandżelo Bożi, wſchicze
SS. Patriyarchowe ha Prophetoẇe, wſchicze SS. Japoſchtoẇe ha Martraryo,
wſchicze Sẇȧcżi wuznawaryo ha ſchitke Sẇate Kṅeżne, hā ṅech tebe hoṙe
wozmu do ſwoyoho ſẇatoho Towarſtwa. Dżi da O té pżedroha Duſcha, do teye
Kraſnoſczé, Wėſowoſczé ha Radoſcze twoyoho Kṅeza. Amen. ♣Vide plura à
pag.♠ 66.

♣Commendatio Animæ.♠

Pżindż cżé k Pomoczé wſchiczé ſwecżi Wuzwoleni Bożi, pżinżdcżé napżecżo
tu tey Duſchi ſchiczé Ṅebeſczé Duchowe ha Jandżelo toho Kṅeza, zmicże tu
yoho Duſchu hore, ha wėcż cże yu pżed te woblitżo toho Naywoſchoho.
Kreſtus JEzus kotreſch yo tebe kſebi powowow, tón ṅech tebe hoṙe wozṁe,
cżi Jandżelo Bożi nech tebe do toho Klina Abrahamoho wėdu, ṅech woni
twoyu Duſchu hoṙe wozmu, ha yu hacż pżed toho Nay woſchoho pżiwedu.

<pb n="328"/>

Kṅeże ſmel ßo.

Kreſchcże ſmel ßo.

Kṅeże ſmel ßo.

Wottże Naſch etc.

&#xA75F; Ṅewėdż naß do Spotuwaṅa

&#x211F; Hale wumoż naß wot zwoho.

&#xA75F; Popżey yi Kṅeże tón wecżne wotpotżnik.

&#x211F; Ha ta wecżna Swėtwoſcz yi ſwėcż.

&#xA75F; Wo tech Duṙow teye hele.

&#x211F; Retuy O Kṅeże yoho Duſchu.

&#xA75F; Wo tém Meṙe nėch wona wotpotżuye.

&#x211F; Amen.

&#xA75F; Kṅeże wuſchwoſch naſchu Proſtwu.

&#x211F; Ha day naſchomu Wowaṅu ktebi pżindż.

Motlitba.

Tebi O Kṅeże porutżame mó tu Duſchu twoyoho Swużownika ♣N.♠ zo dokelż yo
wona tu tomu Sẇetey wotwumṙewa, tebi nėt żiwa bowa, ha żtoż yo wona z
Cżwoyeyſkeye Swaboſcze tu wo tém Żiweṅu zwowoho wobeſchwa, to yi té
ztwoyeye bėzkoncżneye Miwoſcze, pżez JEzußa Kreſtußa naſchoho Kiteza
woday. Amen.

♣Fiat adhortatio, quam pro qualitate perſonarum ſemper paratam habebis.♠

Wot téch Cżerkwinſkich Ceremoniyow kotreż ſo pżi tém Porebaṅu téch
Kżeſcziyanow ſtawayu, lazuy té horeku na 309. Stroṅe.

<pb n="329"/>

♣Exequiarum Ordo.♠

♣Aſpergitur aqua benedicta Corpus & dicitur antiphona.♠

♣Si iniquitates obſervaveris Domine: Domine quis ſuſtinebit.♠

♣Pſalmus♠ 129.

♣Deprofundis clamavi à te Domine: Doinine exaudi vocem meam.♠

♣Fiant aures tuæ intendentes: in vocem depræcationis meæ.♠

♣Si iniquitates obſervaveris Domine: Domine quis ſuſtinebit.♠

♣Quia apud te propitatio eſt, & propter legem tuam ſuſtinui te Domine♠

♣Suſtinuat anima mea in verbo ejus, ſperavit anima mea in Domino.♠

♣A Cuſtodia matutina usque ad noctem, ſperat Israel in Domino.♠

♣Quia apud Dominum miſe ricordia, & copioſa apud DEum redemptio.♠

♣Et ipſe redimet Israel, ex omnibus iniquitatibus ejus.♠

♣Requiem æternam dona eis Domine.♠

♣Et lux perpetua luceat eis.♠

♣Antiphona ſi iniquitates &c.♠

♣Kyrie. Chriſte. Kyrie. Pater noſter.♠

<pb n="330"/>

♣&#xA75F; Et ne nos inducas intentationem.♠

♣&#x211F; Sed libera nos &c.♠

♣&#xA75F; In memoria æterna erit juſtus.♠

♣&#x211F; Ab auditione mala non timebit.♠

♣&#xA75F; Ne tradas peſtiis animam confitentem tibi.♠

♣&#x211F; Et animam pauperis, nè oblifiſcaris in finem.♠

♣&#xA75F; Non intres in judicium cum ſervo tuo (famula tua.)♠

♣&#x211F; Quia non juſtificabitur in Conſpectu tuo omnis vivens.♠

♣&#xA75F; A porta inferi. &#x211F; Erue animam ejus.♠

♣&#xA75F; Requieſcat in pace. &#x211F; Amen.♠

♣&#xA75F; Domine exaudi orationem meam.♠

♣&#x211F; Et clamor.♠

♣V. Dominus vobiscum.♠

♣R. Et cùm Spiritu tuo.♠

♣Oremus.♠

♣Suſcipe Domine animam famuli tui (famulæ tuæ) N. quam de ergaſtulo
hujus ſæculi vocare dignatus es, & libera eam de loco pœnarum, ut quiete
ac luce æternæ beatitudinis perfruatur, & inter ſanctos electos tuos in
reſurectionis gloria reſuſcitari mereatur, per Chriſtum Dominum noſtrum.
Amen.♠

<pb n="331"/>

♣Fit proceſſus ad Sepulchrum, & benedicitur Sepulchrum, ſi antea non
fuit factum, per aſperſionem aquæ benedictæ cum ſequenti Oratione.♠

♣Oremus.♠

♣Inefabilis Patris Unigeniti Fili, qui pro nobis humilitatem noſtræ
fragilitatis aſſumens, ideo in ſepulchro requieſcere dignatus es, ut nos
de ſepulchris vitiorum ejiceres, ac Reſurrectionis tuæ gloriæ ſociares:
adeſto ſuplicationibus noſtris, & fave votis humilium; quatenus hunc
tumulum, per aſperſionem àquæ benedictæ ad receptaculum defunctæ Carnis
præparatum Commonimus, tuæ benignisſimæ pietatis oculis intuendo ſancti
† fices, incurſus ab eo aërearum poteſtatum diſſocies, tentamenta
Calidis hoſtis propitiatus elonges; ut tam eum quam iſtum locum, quem in
nomine potentiæ tuæ dedicamus, tui veri luminis impenſione illuſtres, ac
ſine ulla caligine peccati Corpus, quod fuerit in illo reconditum,
ſanctæ quietis remuneratione conſoveas, & ex eo reſuscitatum ad gloriam
ſanctæ examinationis deducas. Qui cum Patre & Spiritu Sancto vivis &
regnas in Sæcula Sæculorum. Amen.♠

<pb n="332"/>

♣In demisſione Corporis in Sepulchrum dicitur.♠

♣Suſcipe terra, quod tuum eſt, & Dominus ſuſcipiat quod ſuum eſt.♠

♣Aſpergitur tumba aqua benedicta, & in prima proiectione dicitur.♠

♣Plaſmaſti me. 2. Et carne induiſtime Redemptor meus. 3. Domine
reſuscita me in novisſimo die.♠

♣Dicitur ſalve Regina.♠

♣V. In omni tribulatione & anguſtia noſtra & in hora mortis.♠

♣R. Succurre nobis piisſima Virgo Mater Maria.♠

♣Oremus.♠

♣Interveniat pro nobis quæſumus Domine JEsu Chriſte, nunc & in hora
mortis noſtræ apud tuam piisſimam Clementiam, glorioſa Virgo Mater tua
Maria, cujus Sacratisſimam animam in hora pasſionis tuæ, gladius doloris
& Compasſionis pertranſivit, qui vivis & regnas in Sæcula Sæculorum.
Amen.♠

♣Et poteſt Cantari animas fidelium &c.♠ Habe téż yedén Khérluſch ♣à pag.
225.♠

♣Ordo ſepeliendi parvulos.♠

♣Cadaver aſpergatur aqua benedicta & dicatur.♠

<pb n="333"/>

♣Sit Nomen Domini benedictum; ex hoc nunc & usque in Sæculum.♠

♣Laudate pueri Dominum: Laudate Nomen Domini.♠

♣Sit Nomen Domini benedictum; ex hoc nunc & usque in Sæculum.♠

♣A Solis ortu usque ad occaſum, laudabile Nomen Domini.♠

♣Excelſus ſuper omnes gentes Dominus: & ſuper Cœlos gloria ejus.♠

♣Quis ſicut Dominus DEus noſter, qui in altis habitat, & humilia
reſpicit in Cœlo & in terra.♠

♣Suſcitans à terra inopem: & de ſtercore erigens pauperem.♠

♣Ut collocet eum cum principibus: cum principibus populi ſui.♠

♣Qui habitare facit ſterilem in domo: Matrem filiorum lætantem.♠

♣Gloria Patri &c. Sicut erat &c.♠

♣Sit Nomen Domini benedictum, ex hoc nunc & usque in Sæculum.♠

♣Kyrie. Chriſte. Kyrie. Pater noſter &.♠

♣V. Et ne nos &c. R. Sed libera nos à malo.♠

♣V. Me autem propter inocentiam ſuscepiſti.♠

♣R. Et confirmaſti me in Conſpectu tuo in æternam.♠

♣V. Dominus vobiscum R. Et cum Spiritu tuo.♠

<pb n="334"/>

♣Oremus.♠

♣Omnipotens & mitisſime DEus, qui omnibus parvulis renatis fonte
baptiſmatis dum migrant à Sæculo, ſine ullis eorum mœritis, vitam illico
largiris æternam, ſicut animæ hujus parculi hodie credimus te feciſſe.
Fac nos quæſumus Domine, per intercesſionem Sanctæ Mariæ ſemper Virginis
& omnium Sanctorum hic purificatis tibi mentibus famulari, & in paradiſo
cum beatis parvulis pereniter ſociari, per Chriſtum Dominum noſtrum.♠

Zczeṅo kiż ßo lazuye pżitem Poṙebaṅu téch Malicżkich.

Zczeṅo S. Matthȧa na 16. Stale.

Wo yenem Tżaßu bėchu JEzuſey malicżke Dżecżatka prėdk ſtayene, zo won be
Ruczé na ṅekwad ha ſo modliw, cżi Wutżowniczé pak yich ſwaryachu, JEzus
pak yim dżeſche, ṅechaycże te Dżecżatka, ha ṅewobaraycże yim kemṅe
pżindż, pżetoż téch taykich yo te Kraleſtwo téch Ṅebeß, ha deż wón bė
tey Ruczé naṅe powożiw, dżeſche wón prėcż.

Zczeṅo pżi tem Porebaṅu téch wulkich, pola S. Jana na 11.

Wo yenem Tżaßu rekné da Marta k JEzuſey Kṅeże dé bė té tu bow, da moy
Brat ṅebeſche wumrew! hale ya też ṅetko wėṙu, zo żtożkuli té budżeſch
wot Boha żadacż, budże tebi Bóh ye dacż. Wón prayi ktey ſamey JEzus; Wón
bu<pb n="335"/>dże zaſé twoy Brat horeſtanecż. Wona prayi yomu Marta: ya
wėm zo wón zaſé horeſtanecż budże wotem zaſe Horeſtawaṅu na tém poſ
lenim Dṅu: Wón rekné kni JEzus: Ja ſém te zas Horeſtawaṅo, ha te Żiweno:
doż weri domṅe, tón budże żiwé, hacż ruṅe wón wumṙe: ha kożde, kiż żiwe
yo, ha wėṙi domṅe, ṅebudże wumrėcż do wecżnoſcze: Weriſch té tu to? Wona
prayi tom ſamom: O hay, Kṅeże, ya ſém weriwa, zo ſé té Kreſtus tón Sehn
toho Żiwoho Boha, kotreż té tu do toho Sẇeta ſé pżiſchow.

Zczeṅo S. Lukaſcha na 7. Stale.

Wo yeném Tżaßu, dżéſche JEzus do yenoho Mėſta, kotreż rėka Naym, ha woni
dżechu znim yoho Wutżowniczé, ha yeden wulki Lud. Deż wón pak ſo
pżibliżuwaſche ktém Rotam toho Mėſta, Leycże, da bėſche yedén mordwé won
ṅeſené, yeden lutki Séhn ſwoyeye Macżeṙe, ha tu ta bė wudowa, ha wele
Ludu ztoho Mėſta dżéſche zṅeyu. Kotruz deż bė widżew ton Kṅez, bė wón
zmiwoſczu nadney hnute, ha ṙekné kni, ṅepwacż, ha pżiſtupi wón, ha
dotkné ßo toho Kaſchcża, cżi Noſcheryo pak zaſtachu, ha wón dżeſche,
Modżeṅtże, tebi prayu ya, ſtaṅ hoṙe, ha wón ßo zebra hoṙe tón Mordwe, ha
potża rėtżecż, ha won da toho ſamoho ſwoyey Macżeri. Wona pżewza pak
ſchitkich yena Boyoſcz, ha kwalachu Boha, prayaczé, yeden wulki Propheta
yo beżwami horeſtanew, ha Bóh yo ſwoy Lud doma pótaw.

♣Hic lege Curriculum Vitæ, & ſi Concio funebralis non eſt facienda, fac
parvam <pb n="336"/>exhortationem ad præſentes, & hæc vere magnum
habebunt fructum, ut multoties experientia docuit.♠

Ta Rożentżanſka Pobóżnoſcz.

Leyżi dẇe Mili wot Budeſchna, yenu Milu wot Kamėncza, ha yeden Bėrtel
Pucża wot toho Kṅeżṅaczoho Kloſtéra, yena yara ſtara, ha wot téch Tżaſow
toho Pohonſtwa ſtayṅe praye weriwa Khatolſka Wėß z Mėnom Wotrow. Tu ta
ſtara Khatolſka wėß ma tu Tżeſcz zo yo wona wo woſém ha Dwaczecżi
Lėtach, ha tak wot toho Lėta 1719, hacż do toho Lėta 1747 Pyecż woſoko
wutżenéch ha Pobożnéch Duchownech pżtſebi rodżenech ha hor eżeṅenech
widżewa. Tón pṙeni tu wo tém krotkim Tżaßu bė Mircżin Pranka, yeden
Pobożńé Duchowné Jezuwitaṙ, kotreż yo wo tém Mėſaczu Meyu wo tem Lėtu
1719. Praczé ſwoye tżaſne żiweṅo ztem wecżnem zbożne pżeṁeniw. Ton Drubi
ė Voſcz yan Semann Praraṙ Oberlibichu Cżechach. Ton Tżecżi Hanß Wornatż,
Croſczicze Khapwan Ton Stworté, Hanß Wėnck, Budėſchṅe ♣Vicariyus♠ Ton
Pyaté Mėrcżin Golian, Bodeſchṅe ♣Canonicus♠ ha Pfaraṙ. Czi Steryo prėni
woſoko Sẇatoho Piſma wutżem ha Pebożni Duchowni ſu wo tech 28 Lėtach tón
Pucż wſchoho Myaßa ſchli, kotremż ton Miwoſcziwe Bóh day tón wecżne
wotpotżnik, ton yednitki Budeſchṅe yo biſchczé hacż ſem po Bożey woli
żiwé.

Pżiſamey tu tey ſtaréy Khatolſkey Wſé Wotrow, leyżi yen: wulke ha
nadobne Rodżiſchcżo, wo tem <pb n="337"/>Tżaßu Carolußa toho Wulkoho
Remſkoho Keyżora: déż bė wón tu do toho naſchoho Kraya zeſworim Wóyſkom
pżicżanew, hore wedżene ha ztżiṅene. Tu bė ztém woyſkom be̓ też yeden
Pobóżné Khatolſki Woyak, kotreż Pobożnoſcze dla pżi ſebi re Znamyo teye
Macżere Bożeye dżerżeſche, dere wedżicze, ka ta zaſtupna Proſtwa teye
Macżere Bożeye, tak deṙe wo tey Woyṅ, hako wo tém Mėre, welé póla Bóha
zamoże, Deż hale te Keyżorſke Woyſko be̓ zaſé tu ztoho naſchoho Kraya
wotżanewe, woſta tu te Znamyo teye Macżeṙe Bożeye, wo tem Krayu, ha bė
tżaſcziye yena nadobṅe wuhotuwana Kṅeni, pod téch Polach ha Wukach
khodżacza, widżena, kotruż deż na yeden Tżaß, ton Serṅanſki Kṅez,
♣Lucianus♠ zṁenom wulada, puſchcżi ſo wón z Kokom za tey ſamey, ṁenicze
yu do czyanecż, ha hacż ruṅe wón bole ha bole zaṅey kwataſche, tak be̓
wona tolaſtayṅe yenak daloko wotṅoho, deż pak wón zatey ſamey yacż k
Rożantey pżindże, zubi ſo wona yomu pżed yoho Wottżomay, deż hale wón
tam ha ſem wokoho ladaſche, ha kpoſletku ſwoyey Wottżi hoṙe poſbėné,
wulada wón na tey Lipė te Znamyo ha Swecżo teye Macżere Bożeye, kotreż
yo podtém do yeneye wot Drėwa natwareneye Kapawki nuczſtayene, deż pak
bė Pobożnoſcze dla te Znamyo teye Macżere Bożeye do toho Kṅeżṅaczoho
Kloſtera nucż zate, yo ſo wone zaſe ztoho ſamoho na ſwoye Mėſto pżez
Mócz Bożu do Rożanta rocżiwe, dżeż ſo wone ne̓t woyeney z Kaṁeṅa
natwaṙeney Khapawczė hoṙe dżerżi, ha yo tu Bóh ze woney lubey Macżėru
wot ſchitkich praye weriwech Kżeſczipanow zewſchey Pobożnoſczu
tżeſdzuwané.

<pb n="338"/>

Bėz druhimi może też tem Potomnikam poyedane bócż, hako: deż beſche bėż
druhimi Duchowṅemi ha Sẇatemi wėczami tu te Swecżo ha znamyo teye
Macżere Bożeye, wot téch Schweydow precż zate, ha bėchu woni yeden
krotki Pucż ztém ſamné pżiſchli, ṅemożachu ßo woni dale z Mėſta nucż,
hale derbyachu czechu habé noczechu te ſamne tomu naybliſchomu Phararey
Jacub Lėpza, Kroſtcziyanſkom ha Rożentżanſkom Phararey podacż: bewſchoho
Cżwofluwaṅa, wot ṅekoho napominaṅi: Ka te Sweeżata téch Sẇatech woſobṅe
teye Macżere Bożeye yaczé zamóża, hacż woni weryachu; Napominachu pżi
tem toho Phararya, zo bé won tu te Sẇecżo zaßé na ſwoye Mėſto rocżiw, ha
tak bewſchoho zadżewaṅa cżeṅechu woni dale ſwoy Pucż.

Yeden Nėkhatolſki Prėdaṙ déż bė won wele leſtrarſkich rėſchnech Swowow
pżecziwo tomu Rożentżanſkomu Swėcżecżu na tey Klėtczé preduwaw, yo wón
nėt na Mėſcże wot teye Ruki Bożeye do Sṁercże zarażené. Tomu ruṅa, yeden
druhi Nėkhatolſki yo Woſobṅe tu na to na ſwoyim ſṁertném wożu zkorżiw,
ka yo yoho ta Rożentże tżeſczuwaṅa żonſka yara cżweluwawa. Wot ſwoyoho
Naroda ſlėpé Juri Schṅecz z Mėnom, yo ſwoye widżeṅo tu pżetém S.
Sẇecżecżom doſtaw, kotreż wón predé ṅebė żeni mėw. Jena tżeſna Zonſka z
Mėnom Wurſchla, meyeſche yenu tak zwu Ruku, zo derbeſche yi taſama precż
wotreſana bócż, ha wona yo nėt z Radu yenoho ſtaroho Muża, ſwoyu
Strowoſcz na ſwoyey Ruczé Rożen<pb n="339"/>cże doſtowa. Jedén
Nėkhatolſki déż bė wón yenu Swėczu Rożencie wuhaſéw, ha yu ſobu domoy
zaw, yo tak dżlyi worduwaw, zo ßu yoho derbeli na Rėcżazé zankacż, ha
neyo wón żény yacże kſwoyey Strowocżt pżiſchow. Ha tu te, ha wele
druhich Exemplow yaczé, mé lazuyemé wotey Rożentżanſkey Hiſtoryi, kotruż
yo tón woſoko Sẇatoho Pißma wutżene Jacub ♣Ticinus♠ wopiſaw. Tu ztoho
móżeż te moy Kżeſcziyanſki Lazuwaryo doſcz poznacż, ka yara ßo ta Tżeſcz
teye Macżere Bożeye Bohu ha yoho lubéy Macżeri lubi, ha ka Bóh téch na
ſchelake waſchṅa ſtrafuye, kotżiſch yeye Tżeſcz zatżpya ha tamayu. Ha ka
wele ßu cżi Swėczi Wottzowe zo wo téch prenich Kżeſcziyanſkich Tżaſach,
do yeye Tżeſczé ha zaſtupneye Proſtwé dżerżeli, déż ßu woni tu ztemi
zczehuwaczemi Proſtwami yu zewſchey Pobóżnoſczu tżeſczuwali.

Próſtwa S. Mottza Athanaßiya, kiż yo wo tem 340 Lėtu żiwé bów.

Poſuchay O Dżowka Davidowa, ha wobrocż twoyey Wóttżi knaſchim Próſtwam,
ha nėzabocż na twoy Lud, aniż na naß, kiż ſmé mó zteye Swoybé ha Doma
twoyoho Wottza. Ktebi mé zdzéchuyemé, zpomni na naß Naytżiſcżiſcha
Kṅeżna, kotraż ßé też wot twoyoho Poroda yena tayka woſtawa: ha wudżel
nam, tu za tu naſchu krotku Próſtwu te wulke Daré ztoho Bóhſtwa twoyich
Nadow, té kiż pówna teye Nade Sé.

Próſtwa S. Mottza Auguſtina, kiż yo wo tem 400. Lėtu żiwé bów.

Sẇata ha wot ſchitkoho Rėcha tżiſta Kṅeżna Ro<pb n="340"/>dżicżelka boża
Mariya, ha Macż naſchoho Kṅeza JEzußa Kreſtußa, proſch zamṅe toho
ſamnoho, kotrohoſch Wobodleṅo ſé té doſtoyna zcżiṅena.

Zaßé yena Próſtwa toho Samnoho.

Sẇata Mariya, pżindż na Pomocz hubenem, pomay molcżko Móſnem, wokżey
zrudnéch, proſch za tón Lud, za téch Duchownéch, ha za tón pobożne Żonſ
ki Lud, zo bechu ſchiczé, kotżiſch twoye Wopomṅeṅo ſẇatoſcza, twoyu
Pomocz doſtali.

Próſtwa S. Baßilya, kiż yo wo tém 450. Lėtu żiwé bów.

OSẇata Kṅezna Mariya poladay na naß ztéch wóſokich Nėbeß ztwoyimay
Miwoſcziwemay Wottżomay, ha wuwėcż naß nėt tu ztoho Sẇeta wo tem Mėṙe.
Poſtay naß wot ſchitkoho Zahaṅ bėṅa wumożenéch, pżed tón Sud toho
Sudnika zo béchmé mó tak na yoho Prawiczu poſtayeni, ha ktém Nėbėßam
hore zacżi bóli, ha tam zewſchimi Jandżelemi tu Nayſwecżėſchu Troyiczu
wėki na wėki kwalicż ha tżeſczuwacż móli.

Próſtwa S. Bernardußa, kiż yo żiwé bów wo tém Lėtże 1130.

Naſcha Kṅeżna, naſcha Zredżicżerka, naſcha Rėcżnicza porucż naß twoyom
Sehney, ſtay naß pżed twoyoho Séhna. Zcżin O Żonuwana pżez tu Nadu,
kotruſch ſé té namekowa: pżeż te Prawo, kotreſch ſé té pż wſchimi
druhimi doſtawa, pżez tu Miwoſcz, kotruſch ſé té porodżiwa; zobé tón,
kiż yo pżez tebe naſcheye Swaboſczé ha Hubeno cze czéw hódż ztżiṅené
bócż, też pżez twoyu Próſtwu naß doſtoynéch ziżiniw ſwoyeye Kraßnoſcze
ha Zbożnoſ <pb n="341"/>cże JEzus Kréſtus twoy lube Séhn ha naſch Kṅez,
kiż yo woſche ſchoho, yedén żonuwané Bóh wėki na wéki.

Próſtwa S. Kehorya toho Wulkoho kiż yo żiwé bów 590.

Té Pomoczniko toho Swėta, pomay nam: Sẇata Boża Rodżicżelka Mariya té
tżiſta Kṅeżna, proſch za naß.

♣Juxta Citationem Jodici Cocii Theſ. Cathol. Tom I. Libr. 3. Art. 4.♠

Zobé pak też tu wo naſchich Tżaſach ztem yaczé ta Rożentżanſka
Pobożnoſcz rozmożena bowa, tak yo tomu Croſcziyanſkomu Phararey, woko
trohoſch Phararſkey Woſadże ta Rożentżanſka Kapawka ſteyi, yeden druhi,
wot toho woſoko Doſioynoho, ha woſoko wutżenoho Mėrcżina Schimana, toho
woſoko doſtoynoho Budeſkeho Capitula Canoniea ha Seniora, Fundirowané
ſwėtné Duchowne, k Duchowney Pomoczé, daté. Też Bohu ha yo Lubey Macżeri
k Tżeſczi, ha tem praye wėriwem Kżeſcziyanſkim Duſcham, kyenóm woſobnom
Duchownomu wużitkey, yo Kulowė wo tem Lėtu 1672. te Bratſtwo toho
Nayſẇacziſcho Rozariya wot toho woſoko doſtoynoho ha woſoko wutżenoho
Voſcziyana Nicolaydes Kuloẇe Pharaṙa, ha Budeſchṅe Canonica, ha wot toho
woſoko wutżenoho ha Pobożnoho Hanſa Ferdinanda Serbina, tedóm Kuloẇe
Kapwana, zdowoleṅom Duchowneye Woſoknoſczé nucz wedżene ha wobkrucżene,
też zeſchelakimi wulkimi Nadami ha Sẇatemi wot Puſkami wobdarene, beż
kotremiſch ſu teź du te.

<pb n="342"/>

Nadé ha Wotpuſki.

Toho

Sẇatoho Rozariſkoho Arcz-Bratztwa.

Dóż tón Dżen, wokotremż won do toho Bratżtwa nuczſtupa, yo ſo zeſwoyich
Rėchow wuſpoyedaw ha woprawicż daw, habé deż ṅemoże to nėt dokonecż ßo
na ſwoyich Rėchach praye roſkaye, ha ſebi krucże predk wożme, to hacż
nayſkeriſcho dokonecż ha ſo ſwoyich Rėchow ßpoyedacż, ha na to tón
Tżecżi Tėl toho Pſaltéra, to yo te mawe Rozarye wuſpėwa, tón doſtaṅe
Powné Wotpuſk, kotreż yo pżidżeliw ♣Pius♠ ton Pẇaté Remſki Bamż.

2. Kotżiſch do S. Bratztwa zapiſani tón czewe Pſalter, yeden mól
zatedżen wuſpewayu, cżi doſtanu yeden mol wożiweṅu, ha yeden mol wo
ſmertney Nuzé yeden Powne Wotpuſk, daté wot Innocentiußa toho woſemoho.

3. Cżi kiż te Roſariye pomayu zyawṅe ſpėwacż, ha pżi tey ſamey
Pobożnoſczi Czérkwi ſu, doſtanu kożde, mol Sto Dnow wopuſka. Urban: tón
woſeme.

4. Kotżiſch pżed Wowtaṙom toho Bratztwa yeden Dżeſatk toho Pſaltera
Wuſpėwayu, doſtanu kożde Dżen 50. Lėt Wotpuſka. ♣Clemens♠ tón Sedeme.

5. Dóż zapiſané yo, ha na te S. Dne teye Macżeṙe Bożeye, wuſpoyeda ſo
zeſwoyich Rėchow ha yo woprayené, ha yo pżi tém wobkhadże, habe
Proceßiyoṅe woyeney Czerkwi toho Bratztwa, doſtaṅe Powne Wotpuſk. ♣Pius♠
tón Stworté. Ha doż pak yo tak hindruwané, zo won tu pżi tey Pobóżnoſczi
ṅemoże bodż, hako pżikwadey cżi Khori, <pb n="343"/>Jecżi, Swużowni,
wandrowni ha druzé tem ruṅa, doſtanu też ton S. Wotpuſk, deż ſebi yon
woni ſwoyich Rechow dadża wutrobṅe żel bocż ztem Prėdkzacżom czetżi ſo
ſpoyedacż, ha wuſpewayu te S. Roſariye. Rehor ton Tżinaté!

6. Doż te Nayſwėcżiſche Mėno JEzus Mariya z Pobóżnoſczu ṁenuye, doſtoyṅe
kożde Dżeṅ, 7. Dnow wot Puſka. ♣Pius♠ tón 4.

7. Ton pak, kotreż tey Nayſwecżiſchey Meṅe JEzus Mariya pżed ſwoyey
Smercżu, z Hortom habe z Wutrobu wo Pobóżnoſczi ṁenuye, doſtaṅe Powné
Wotpuſk. ♣Clemens♠ tón 7.

8. Dóż te Rozariyum zyawṅe pżi ſebi noſé ma zakożde Dżen 200 Lėt.
Wotpuſka. ♣Innocentius♠ tón 8.

9. Kotreż wo ſmertney Nuzé k Tżeſcżi teye nay ſwecżiſcheye Kṅeżné, ha
Macżeṙe Bożeye, dżerżi yenu ſwecżenu Swėczu woſwoyimay Rukomay, ha tak
wumṙe, yoli zo yo won yon predé ztéy ſwecżeney Swėczu ton Pſalter
wuſpewaw, doſtaṅe Powné Wotpuſk. ♣Adrianus♠ ton 6.

10. Dóż yenoho tu tomu Swetey Wotwumretoho Bratra ha Sotru k Rowey
pżewodża, habe pżi téch Letnich Wobkhadach, kiż ſo za téch Wotwumretéch
Bratrow ha Sotre dżerża, pódla yo, habe téch Khoréch doma pota, ha k
Doſtacżu tech Sẇatech Sacramentow napomina, doſtaṅe kożde mol Sto Dnow
Wotpuſka. Rėhoṙ ton 13.

11. Dóż ton S. Sacrament toho Wowtaṙa kyenom Khorem pżewodża, habé deż
pżewodżicż nemoże, knaymenſchom deż wón te Klinkaṅo ſwoſchi, na ſwoye
Kolena paṅe, ha za toho Khoroho <pb n="344"/>yeden pobóżne Wottże Naſch
wuſrėwa, doſte ṅe kożde mol 60. Dnow Wotpuſka ♣Clemens♠ ton woſémė.

12. Schiczé nucz zapiſani do toho Bratztwa, yoli ſo woni yeno te
Rozariyom, każ horeku prayene yo, ſpėwayu, mayu ſobu Tėi nicz yeno
nawſchich dobrech Skutkach téch Bratrow ha Sotrow, kotreż tu cżi po
czewem Swecże tżiṅa, hale też na tech ſaméch, kiż ſo wot ſchitkich
Duchownéch toho Prėdarſkoho Ryadu dże ſtanu

13. Tak tżaſto hacż yeden Brot ha Sotra te Rozariyom ſpėwa za te Duſche
toho Tżiſcża, tak wumoże wón yenu Duſchu ♣Paulus♠ ton Tżecżi. Ruṅe tak
też, tak tżaſto hacż won tu Bożu Mſchu wot toho S. Nozatiya zanich
dżerżi, habe dżerżecz da. ♣Alexander♠ ton 6.

14. Kożdé Brat ha Sotra, deż ſo wón wo ſwoyey Smėrtney Nuzé zeſwoyich
Rėchow wuſpoyeda, ha doſtoyṅe woprayi, ha deż to ṅemoże, cze to tola rad
tżinicż zyeney prawey roſkatey Wutrobu, ha doſtaṅe wot toho Duchownoho
ton General Abſolution, ha Pżez yene Zpużcżeṅo, ton budże ze zamóżnoſcze
tu toho Zpuſchcżeṅa do Stenta teye prėṅeye Ṅewinwatoſczé poſtayené, ha
yoli zo won tu na to nėt wumṙe, dże yoho Duſcha runepucż ktey wecżney
Nėbeſkey Wėſowóſczi!

<pb n="345"/>

Tón

Ceremoniyelſki Spihel.

Toyo

Krotke Rozwutżeṅa téch Czerkwinſkich Ceremoniyow ha Waſchṅow.

Rozwutźeṅo wot teye Nėdżele.

Tżohodla yo ſebi Bóh zyenoho kożdoho Tedżeṅa yeden Dżen wuzwoliw?

Zobé ton Cżwoyek, kotrohoż yo won ſtwoṙew, yomu ſwoyomu Bohu ha Kṅezey
woſobṅe wo tém ſamem ſwużiw, ha też ton dżen kſwoyomu Duchownomu
Wużitkey hoṙe wożiw.

Tżohodla yo ſebi Bob rón Sedemé dżen wuzwoliw?

Tohodla, zo yo won wo tém ſamem wotpotżuwaw, ha neyo nitżo yaczé tżiniw
♣Geneſ.♠ 2. ha tohodla bė też tu ton Dżen Sabbath ṁenuwané, to yo yeden
Dżen toho Wotpotżinka.

Tżohodla pak ſwėcża cżi Kżeſcżiyeṅo nicz tón Sedemé Dżen, hale tón Prėni
dżen toho Tedżena?

Tohodla, zo ſu cżi Sẇacżi Japoſchtoẇe ton Sabbat, woſobnech Urſachow
dla, do teye Nedżele pżeſtayili S. ♣Auguſt. Serm.♠ 251. ♣de Temp.♠ Ta
préṅa, tu bėztemi yo: Tohodla zo yo tón Swėt wo tey Nedżeli ſtworené.
♣Geneſ.♠ 1. Ta druha Tohodla zo yo ſo Kreſtus wo tey Nedżeli narodżiw ha
też wo yeney Nedżeli wobrezane, ha wo Jordaṅe Kcżené bów ♣Bilar. Tom.♠
2. ♣Lib.♠ 2. ♣C.♠ 11. <pb n="346"/>Tżecża: Zo yo wo tey Nedżeli do
Jeruſalema nucz cżanew. Ta Stworta: ha naywoſobniſcha Wina ha Urſacha
yo, tohodla zo yo Kreſtus wo tey Nedżeli weſele wot mordwech hoṙeſtanéw,
ſwoyim Japoſchtowam tu Mócż daw te Rėchi wodawacż. Joann. 20. Ha zo też
wo tey Nedżeli yo ſwoyoho Ducha nam poſwaw ♣Act.♠ 2.

Rozwutżeṅo wot téch Sw̓atocżnéch Dnow. Żto ſu te Sẇatocżne Dné.

To ſu te Dné, wokotreż me rozpominamé te naywoſobniſche Dobroté Boże,
kotreż yo nam wón wopokazaw, ha dżakuyemé ſo yomu za te ſame.

Ma to też ſwoy Grunt wo tém ſwówe Bożim?

Hay: Pżetoż pżetżaſami yo Boh ſwoyomu Ludey pżikazaw te Lėtne ſẇate Dne
ſwecżicż, deż beſche yon won tztoho cżeſchkoho Podanſtwa Krala Pharaona
wón wuwed. Ha to bėchu póla nich te Jutré. ♣Exod.♠ 12. Woni derbyachu ßo
też letṅe Bohu dżakuwacż, zo bėſche yim Bóh pżez Moyzeßa ſwoye Kazṅe
podaw? Ha te bėchu yich Sẇatki? ♣Levit.♠ 23. Zaſe, zo béſche yich Bóh wo
tey Puſcziṅe zwarnuwaw, dżez woni ſwoye Jeté ṁeyachu, tak ſwecżachu woni
Bohu dżakey yeden S. Dżen tech Jetow. ♣Eodem.♠

Tżohodla ſẇeczimé mé pak te dné Kreſtuſowe?

Zo bechme ſo me zkeriſcho dopownili tech wulkich Nadow ha Dobrotow,
kotreż yo nam Kréſtus wo tech ſamech wopokazaw, ha me yoho tohodla
tżeſczuwali, ha yomu ſo wutrobṅe dżakuwali.

Rozwutżeṅo wot teye ſwecżineye Sele, ha wodé?

<pb n="347"/>

Tu ſwėcżenu Sól nam k Pomyatkey dawa te Swowo Boże, deż wone prayi, ka
yo Propheta ♣Eliſcus♠ te żkodne wodé pżez tu Sól wuztrowiw 4. ♣Reg.♠ 2.

Ruṅe też tak ta Sẇecżena woda ma ſwoye Daytuwaṅo wo tem Swoẇe Bożim:
pżetoż Bóh yo porutżiw, zo be ta woda ztem Popėwom zṁeſchana bówa,
zkotreż derbyachu ſo wėſte Perſchoné pokrepicż, zo bechu wone pżezṅu
wutżiſczene dowé? ♣Num.♠ 19.

Jo to ṅeſchto nowé ßo ztey ſẇecżeney wodu krepicż.

Nė: Pżetoż S. Japoſchtow Matthey yo tu wodu ſwecżiw, ha ztey ſamey
yenoho mordwoho Cżwoyeka zaſe kżiweṅu hoṙe zbudżiw. ♣Cornel. à Lap. in
C.♠ 19. ♣Num.♠ Ton S. Bamuż Alexander, kiż yo tón ſéchte po S. Peteṙe
bow, piſche tak: mé żonuyemé tu wodu ztey Selu zṁeſchaney za tón Lud, zo
bechu ſchiczé zṅeyu pokrepeni, Woſẇatoſczeni ha Wutżiſczeni boli. Ruṅe
tak też piſche S. Wottz ♣Baſylius.♠

Raykomu Wużitkey yo ta ſẇecżena Sól ha woda?

Preṅom: Jo ta ſẇecżena Sól ha woda dobra pżecżiwo ſchitkey Moczé toho
Dyabowa, ha tech Kuſwaryow ho Kuſwarnicżow. Kdruhom: Su tu te ſẇecżeṅe
Wėcze yara dobre k Strowoſczi téch Cżéwow, tak deṙe toho Zkotu, hako
téch Cżwoyekow. Sẇate ♣Chriſoſtomus♠ yo yenoho Koroho pżez tu ſẇecżenu
wodu zaſé ſtrowoho żtżiniw. ♣Crnel. à Lap. ùt ſuprà.♠ Tżecżom: Leſchuye
ta ſẇecżena woda na tey Duſchi te ſchedne ha mawe Rėchi, deż ſo yeden
ztey ſamey zpobożnoſczu pokrepi.

<pb n="348"/>

Deż ſo té ztey ſẇecżeney Wodu krepiſch: tak pray?

Te budżeż ṁe O Kṅeże z Izopom pokrepicż, ha ya budu zmoté, ha budu
belſchi hacż tón Sṅé. Pſalm. 50.

Tżohodla pokrepya tón Duchowne w tech Ṅedżelach tón Lud ztey ſwecżeṅey
Wodu?

Zo bechu te Spotuwaṅa toho Dyabowa, zkotremiſch wón tech kotżiſch czedża
Pacżeṙe ſpewacż, habé nate Swowa Boże poſuchacz, zanate ha knitżom
ztżinene bowé.

Rozwutżeṅo wot téch Zwonow.

Te Zwoné nam k Pomyatkey Ẇedu te Trubé, kotreż beſche Boh porutżiw
ztżinicż, pżez te ſame tón Lud romadu wowacż. ♣Cornel. à Lap.♠ 10.
♣Num.♠

Żto znamenayu dale te Zwoné?

Wone znaṁenayu tón Zczenſki Wóß toho Swowa Bożoho, kiż yo do toho
czéwoho ſcherokoho Sẇeta won wuſchow. Pſalm. 18.

Ktżomu nam ſwuża te Zwoné.

Zobé pżeżṅe ton Kżeſcziyanſki Lud ktey Swużwé Bożey ha kſwowu Bożomu
powowané bów.

Tżohodla budża te Zwone, zwoṅéne deż ßo kyenomu Nėwedru hotuye, ha yara
rima?

Zobé pżez tón Sénk tech ſwecżenéch Zwonow ta Mocz tech Kuzwaṙow ha toho
Dyabwa rozenata bowa.

Deż ßo ztemi Zwonami zwoſni tak pray:

Day, O Kneże twoyom Wo ey wo moyimay Wuſchomay klintżecż, pżezkotreż ṁe
té ktwoyey Swużwe wowaſch, moya wutroba yo ſtayṅe <pb n="349"/>ktwoyey
Swużwe hotowa, pżéz JEzußa Kreſtußa naſchoho Kṅeza.

Rozwutceṅo wot téch Khoroyow.

Te Khoroye nam znamenayu, tu Dobetwu JEzuſowo na tey Smercżi, Dyabowe,
ha Swėcże. Joan. 16. 31. me dawamé pżez te Khoroye krozeṁeṅu ka yo
Kreſtus JEzus naſch naywoſchi Woywoda. Izai. 55. v. 4. pod kotremż mé
woyuyemé, ha ßo yoho Nadé troſchtuyeme, zo bechmé mé zkeriſcho po yoho
Exemplu tón Swėt, ſwoye Cżewo, ha toho Dyabowa pżewineli. 1. Jon. 5. v.
4.

Rozwutżeṅo wot toho Pyatka ha Soboté.

Tżohodla ſo mé wo tém Pyatku toho Myaßa zderżuyemé?

To mé tżinimé Kreſtuſey naſchomu Wumożnikey k Tżeſczi, tohodla zo yo won
za naß wo tem ſamnem Dṅu wumrew. ♣S. Clemens. L.♠ 5. ♣S. Auguſt. Ep.♠ 6.

Tżohodla wo tey Sobocże?

Tohodla ßo yo Kreſtus wo tey Sobocże woſwoyim Rowe wotpotżuwaw. Hako
ktomu ſwetzi S. Bamż ♣Innocentius,♠ kiż yo żo pżet 1200. letami ziwe
bow.

Tebi O Moy Swotki JEzußo, kiż ſé té ſamṅe na Kżiżu wumrew, k Dżakey zo
ßé té ſamṅe tak wele cżerpiw, czu ya pod tem Porutżeṅu twoyeye Cżeṙkẇe,
ſo Pyatk ha Sobotu toho Myaßa dżerżecż.

Rozwutżeṅo wot téch Le̓tnich Ste̓ryoch ſuchich Dnow.

Tżohodla ſó mé poſczime wo tech Steṙoch Tżaſach téch ſuchich Dnow?

<pb n="350"/>

To mé tżinimé tohodla, zo ſu cżi ſẇaczi Japoſchtoẇe tu wo tech tżaſach
téch Duchownech ſwecżili, ha to też hiſchcze hacż do dżentżiſchoho Dṅa
cżi praye Poſwecżeni Biſkopoẇe tżina, ha tu wo téch tżaſach, téch
Duchownech ſwecża. Ha yo tu wo tech fuchich Dnach ton Lud napominané, zo
bechu ſo ſchicze ztemi Duchownemi poſczili, ha po tem Exemplu tech
Sẇatéch Japoſchtowow Boha proſeli, zobe Bóh tón Kṅez tem Duchownem ſwoyu
ſẇatu Nadu daw, zo bechu woni tomu Ludey zyenem Dobrem Exemplom
predſchli, ha tu prawu Wucżwu Kreſtuſowu tżiſcze po tem Swoẇe Bożim
preduwali. ♣Belar. Tom.♠ 4.

Tżohodla pak ſo mé Poſczime pżed nėkotremi Sẇatemi Dnami tech Sẇatech
Bożich.

Tu te pobożne Waſchṅo pżindże ſem wot tech prėnich Kżeſcziyanow, zo
béchme me Boha ha yoho ſwernech Swużownikow Bożich tżeſczuwali, ha pżez
yich zaſtuynu Proſtwu wot Boha yoho ſẇatu Nadu wobdżerżeli, ha ſwoye
Cżewo ha Myaßo kaſtayuwali. Jara pėkṅe tu wo tem ſẇatem Poſcze retżi
Sẇate ♣Bernardus♠, ha praſcha ßo: tżohodla poſczimé ſo mé pżetemi
ſẇatemi Dnami? zo bechme mó pżez to krozemeṅu dali, ka derbime mó pżez
ſchelake Horyo ha Hubenſtwo do toho Nėbeſkoho Kraleſtwa nucz hicż. Ton
ſamen neyo teye Nebėſkeye Weſowoſcze ha Radoſcze hodné, kiż tu toho
Póſta ṅedżerżi. ♣S. Bernar. Serm. in Vigil. S. And.♠

Rozwutżeṅo wot toho S. Adventa.

Żto ṙeka tón Sẇate Advent, Wokotremż; ſo te Jutṅe dżerża?

<pb n="351"/>

Advent yo yene Wacżonſke Swowo, ha rėka na Serſku yeden Pżikhad: Tu pżez
ton Pżikhad ſo tu rozemi te dwoye Pżindżeṅo toho Sehna Bożoho tu do toho
Swėta.

Dé yo ſo tón preni Pżikhad tu do toho Swėta ſtaw?

Deż yo ton Sehn Bożi wot Sẇatoho Ducha wo tém Ziwocże Mariye teye
tżiſteye Kneżne podyaté, ſo zṅeye po tem Myaßu narodżiw, ha ton Swėt
pżez ſwoy Nadné Pżikhad woſwecżiw, zakotremż Pżihadom yo wele Kralow ha
Prophetow dowhi Tżaß zdechuwawe. Iſai. 45. v. 8. ha 64. v. 1. Luc. 10.

Debudże ſo ton druhi Pżikhad tu do toho Swėta ſtacż?

Pżikonczu toho Swėta, déż budże tón Sehn Bożi hako yeden Surowe Sudnik
pżindż ſudżicż téch żiwech ha mordwéch. 2. Timoth. 4. v. 1.

Żto ſtaya nam tu wo tém Sẇatém Adventſkim Tżaßu ta Sẇata Khatolſka
Cżerkey prėtk?

Preṅom: Tu Potaynoſcz, ka yo ſo Kreſtus, za naß kyenom Cżwoyekey
ztżiniw, ha nam pżez to ſwoyu wulku Luboſcz, Poniżnoſcz, Pokornoſcz ha
Cżerpliwoſcz wopokazaw, zo bechmé ſo mé tu wo tem Sẇatem Advenſkim Tżaßu
tu za to wutrobṅe dżakuwali, zo yo wón ztoho Klina ſwoyoho Nėbeſkoho
Wottza naß wumottzi, ha zbożnech ztżinicż, tu do toho Swėta pżiſchow.
Kdruhom: Zo bechme ſo mé ktomu zewſchey Nadu pownomu Narodey
Kreſtuſowomu pżez yenu prawu rozkatu <pb n="352"/>Wutrobu na naſchich
woboṅdżenech Rėchach, pżez Póſt, pżez Pobóżne Pacżeṙe ha Kherluſche 257,
pżez Jawmoinu ha druhe tayke Bohu lube dobre Zkutki tu ktomu yoho
Pżikhadey hacz nayleyė pżihotuwali, ha tak ſo doſtoyni żtżinili téch
Nadow, kotreż yo nam Kreſtus zaſwużiw. Wachuycże ha Modlicże ßo, pżetoż
wo ṅeweſcze, wokotrey Schtundże budże tón Sehn toho Cżwoyeka pżindż.
Matth. 24.

O Bożo! Kotreż ſé té tón Swėt pżez twoy Nadné Pżikhad żonuwaw, popſchey
nam twoyu Sẇatu Nadu, zo bechmé ſo mé pżez yenu prawu Pokutu ktomu
ſamomu praye pżihotuwali, pżez JEzußa Kreſtußa naſchoho Kṅeza: Amen.

Rozwutżeṅo wot tém Nay Sw̓acżiſchim Narodże Kréſtußowem.

Żto yo tu tón Dżen, toho Nay Sẇacżiſchoho Naroda Kreſtußowoho?

To yo tón Dżen wokotremż yo ßo Kreſtus naſch Wumożnik ha Zbożnik wo
Betleheme wo yeney Rodżi wot Mariye teye tżiſteye Kṅezné narodżiw.
Kotreż Narod yo ſo ſtaw wo tem Lėcże toho Stwoṙeṅa toho Swėta 5199. Pėcż
tawſentow yene Sto ha 99. Wo tem druhim Lėcże Kėżora Auguſta.
♣Martyrolo. Rom.♠

Tżohodla ſwecżimé mé tu Bożu Nócz?

Tohodla zo yo ſo wón wotey ſamey Narodżiw. Luc. 2. Zobé wón nam
krozeṁeṅu daw, ka yo won knam pżiſchow, zo be won naſche cżmowé Wutrobe
rozwétliw. Izai. 9.

Tżohodla ſu tu Tzi ſchelake Boże Mſche ha Sẇate Zczeṅa lazuwane.

<pb n="353"/>

Zobé nam tu prėdk ſtayene bow ton troyi Narod Kreſtußowé. Wo tey preney
Bożey Mſchi ſo nam k Pomyatkey wedże ton wecżné Narod wot ſwoyoho
Nėbeſkoho Wottza. Wytey druhey Bożey Mſchi ſo nam k Pomyatkey wedże ton
Narod pod yoho Cżiwoyeſkey Nature, kotreż yo ſo ztaw wot Mariye teye
tżiſteye Kṅezṅe. Wotey tzecżey Bożey Mſchi ſo nam prėdk ſtaya ton
Duchowne Narod, kotreż ßo pżez tu Luboſcz ha Nadu Bożu ſchedṅe hay wo
yeney kożdey Schtundże wotey wutrobe yeneye Vromneye ha Pobożneye Duſche
ſtawa. ♣Taulerus Cap. 1. in Nat. Dom.♠

Tżohodla yo ta prėṅa Boża Mſcha nėt popow Noczé lazuwana?

Prėnom: zobe nam pżez to krozemeṅu daté bow ton prėni Narod potey
Bohſkey Nature, kotreż yo nam k Poznacżu yara Cżemné. Druhom: Tohodla zo
yo ſo Kreſtus wo Zrecz teye Nocze Narodżiw. Tżecżom: żo cżi kotżiſch ſu
wo tem zakoṅe teye Nature żiwi boli, ſu wo tey Cżemnoſczi khodżili.
Iſai. 9.

Tżohodla yo ta Druha Boża Mſcha pżi tem Switaṅu Dżerżana?

Zobe nam tu krozemeṅu date bowe, ka yo nam tón Narod Kreſtuſowé ton
Jaſne Dżen toho Poznacża Bożoho ſobu pżineß. Ha ka móże ſo tón Duchowne
Narod wo yeney kożdey Schtundże ha wokomikṅeṅu wo yeney Vromney ha
Pobożney Duſchi ſtacż. ♣Taulerus ut ſupra.♠

O Bożo! Kotreż ſe naß té ztwoyey prawey Swėtwoſczu roſwėtliw, mé proſemé
tebe, day nam <pb n="354"/>tu Nadu, zo bechmé mé tu Wėſowoſcz tu toho
Swėtwa też wo téch Nebėſach móli wużiwacż, kó trohoż Pótaynoſcz ſmé mé
tu na Zemi póznali, pżez JEzußa Kréſtußa naſchoho Kṅeza.

Rozwutżeṅo wot toho Pożonuwaṅa.

Żto znamena te Pożonuwaṅo ha dobre Wintżuwaṅo?

To znamena, ka yeden tomu druhomu yenu Wėcz dawa, habe Wintżuye. Na te
preṅe waſchṅo żonuye Bóh woſobṅe, kiż może ſchitko ztżinicż, zo ſchitke
naſche żadaṅa ha weczé ſo nam dėre radża, ha naſche zamóżeṅo rozmożene
béwa. Pſalm. 113. Nate druhe waſchṅo żonuyu nam cżi Bożi Jandżelo, ha
też yeden Cżwoyek tomu Druhomu, deż woni nam, ha mó ſami ſebi beſobu
wſcho dobre Wintżuyemé.

Może to też ztoho Swowa Bożoho dopokazane bódż?

Hay: dokelż tón Jandżel yo pożonuwaw Jarubey ♣Geneſ.♠ 32. Melchiſedech
yo Pożonuwaṅo daw Abrahamey. ♣Geneſ.♠ 14. Tu Rebeccu ſu żonuwali yeye
Bratżya. ♣Geneſ.♠ 24.

Jo też yena dobra wėcz, deż cżi ſtarſchi żonuyu habé deṙe wintżuyu
ſwoyim Dżecżom?

Zaẇerno to yo yena yara dobra wėcz. Pżetoż Bóh tżaſcziye wuſwoſchi yene
tayke dobre Żonuẇaṅo ha Wintżuwaṅo, hako yo to widżecż na Izaku, kiż yo
ſwoyomu Sehney Jacubey żonuwaw. ♣Geneſ.♠ 27.

Kayku Mócz ma te żonuwaṅo téch Duchownech?

<pb n="355"/>

Jenu yara wulku: Pżetoż dokelż yo wone wo tem Meṅe teye Czerkẇe Bożeye
date, tak ma wone yenu wulku Mócz: ha derbi wone woſobṅe żadane bódż:
Deż yeden Duchowne do teye Keyże nucz pżindże, tak derbya cżi Starſchi
ſwoye Dżecżi kṅomu powowacż, zo bechu wone te Pożonuwaṅo doſtawe, hay
też druhe derbya ſebi te ſame wot toho Duchownoho żadacż.

Żto Zkutkuye te Pożonuwaṅo Boże?

Wone zkutkuye, zo tón ſamen kotreż ye ma, yaczé zyenem Tolerom
wurechtuye, hacż druzé ze Stami. Zo yenomu yene Polo yacze wużitka
pżineſe, hacż druhoho Dżeſacż taykich. Tohodla derbime ſo mé pżez yene
dobre Kżeſcziyanſke Żiweṅo proczuwacż, te Pożonuwaṅo Boże wobdżerżecż,
pżetoż te pżindże na tu Wowu téch Zprawnéch. ♣Proverb.♠ 10.

Tżohodla żonuye ta Cżerkey Boża pżez ſwoyich praye poſẇecżenech
Duchownech tu Wodu, tu Sul, te Bowmé, Sweczé Klėb, Wino etc.

Zobechu cżi, kotżiſch tu téch poſwecżenech wėczow z Pobóżnoſczu
wużiwayu, wot ſchitkoho Zwowoho wumożeni, ha zbożim Pożonuwaṅom
napelṅeni bóli.

Ka ſtawa ſo tu te Pożonuwaṅo?

Wone ßo ſtawa pżez Mócz toho Swowa Bożoho, ha pżez te pobóżne Próſtwe
teye Czerkẇe, wokotreż wona wintżuye, zo bé Bóh téch ſamech, kotżiſch tu
te Ẇeczé wużiwayu, wot ſchitkoho zwoho Nadṅe zwarnuwaw, ha ze ſwoyim
żonuwaṅom napelniw.

<pb n="356"/>

Ma to też Grunt wo tém Swowe Bożim?

Hay yeden dobré: pżetoż Bóh yo tón Zkót ha téch Ludżi pożonuwaw.
♣Geneſ.♠ 1. Bóh yo tón Klėb pożonuwaw. ♣Geneſ.♠ 1. Kreſtus yo tón Klėb
pożonuwaw. ♣Marc.♠ 6. Ha S. Japoſchtow Pawow wutżi zyawṅe, zobe yene
kożde Stworeṅo pżez te Swowo Boże, ha pżez te Próſtwé ſẇecżené, to yo,
żonuwane bówe. 1 Timot. 4.

Ka derbimé mó téch pożonuwanéch ha ſwecżenech wėczow wużiwacż, zo bechme
mé pżez ṅe te zwe wėcze wot ſo wot wobrocżili, ha te Pożonuwaṅo Boże
doſtali?

Deż czemé mó tu tech wėczow wużiwacż, tak derbime mó yenu ſelnu
Dowernoſcz ha Nadżiyu k Bohu mėcż, zobe won wſcho zwe wot naß
wotwobrocżiw, ha ſchodobre miwoſcziwe nam wudżeliw.

Druhe waſchṅa żonuwacż, kotreż ſo wo druhich nicz ktomu poſtayenech
Ludżi, ha woſobṅe wot ṅekotrech ſtarech Żonow ſtawayu, derbya zczewa
hako yene Dyabowſke Kompſchté zacziſṅene bódż, ha Czwobluyeſch té na
tem, tak praſchey ſo yenoho tu wotey wėczé deṙe rozwutżenoho Duchownoho,
ha poſuchay yoho dobru Radu.

Nucz wedżeṅo yeneye Ṅedżelnitcże.

♣Aſpergatur aqua benedicta.♠

♣℣.♠ Ta naſcha Pomocz pżindż knam wot toho Kṅeza.

<pb n="357"/>

♣℞.♠ Kiż yo Ṅebyo ha Zeṁyu ſtworėw.

Ta budże doſtacż te Żonuwaṅa wot toho Kṅeza. Pſalm. 23.

1. Ta Zemya yo toho Kṅeza, ha żtoż woney yo: ton Swėt ha ſchitko żtoż na
nim bódli.

2. Pżetoż wón yo yon na te Moryo zwożiw: ha pżi téch Rėkach pżihotuwaw.

3. Dó póndże na tu Horu toho Kṅeza: ha do budże ſtacż na yoho ſẇatem
Mėſcze.

4. Tón kiż ṅewinwatey Ruczé ma, ha tżiſté wo Wutrobe yo, kiż ſwoyu
Duſchu neyo podarmo braw, też ſwoyoho Bliſchoho woyebacż, ßo ṅeyo
pżiſahaw.

5. Ton budże te Żonuwaṅo wot toho Kṅeza doſtacż: ha tu Miwoſcz wot Boha
ſwoyoho Zbożnika.

6. To yo ton Zplaw téch ſaméch, kiż yoho pótayu: kiż potayu te Woblitżo
toho Boha Jacubowoho.

7. Wo Vėrſchtowe, zbėncże hore ſwoye Rota: ha poſ beṅcże ßo hoṙe wo
wecżne Duṙe: tak pocżeṅe ton Kral teye Tżeſcze nucz.

8. Dó yo tón Kral teye Tżeſcze? tón Kṅez kiż ſélné ha Moczné yo: tón
Mocżne Kṅez wo Bitẇe.

9. Wó Vėrſchtowe zbėncże ſwoye Rota, ha pozbeṅcże ßo hoṙe wó wecżne
Duṙe: tak pocżeṅe tón Kral teye Tżeſcze nucz.

10. Do yo tón Kral teye Tżeſcze? to yo tón Kṅez téch Woyſkow, to yo tón
Kral teye Tżeſcze.

Kwawa bódż, Bohu Wottzey, Sehney ha Du<pb n="358"/>chey Sẇatom, nėt, ha
Wėki na Wėki. Amen.

Ta budże doſtacż te Żonuwaṅo wot toho Kṅeza, ha tu Miwoſcz wot Boha
ſwoyoho Wumożnika, pżetoż tón yo ton Zplaw téch ſaméch, kiż yoho potayu.

♣Imponit ſtolam, dicit, et introducit.♠

Dżi nucz do toho Bożoho Doma, ha modli ßo ktomu Sehney Mariye teye
tżiſteye Kṅezné, kiż yo tebi tu Pwodnoſcz toho Dżeſcza wudżeliw.

♣Progreſſus ad altare, ubi Sacerdos ſtat.♠

Kṅeże ſṁel ßo nadney. Kreſchcże ſṁel ßo nadney Kṅeże ſṁel ßo nadney.
Wotiże naſch etc.

♣V.♠ Ha ṅewedż naß do Spotuwaṅa. ♣R.♠ Hale wumoż naß wot toho zwowoho.

♣V.♠ Zcżin żbożnu twoyu Dżowku.

♣R.♠ Kotraż ma Bożo ktebi ſwoyu Dowernoſcz:

♣V.♠ Poſczel yi Kṅeże twoyu Pomocz zteye Sẇatoſcze.

♣R.♠ Ha ztoho Nėbeſ koho Syona yu té wobwarnuy.

♣V.♠ Ton zwó Nepżecżel nėch yu ṅepżedobodże.

♣R.♠ Ha tón Schibawé nėch ßo ṅezważi yi ṅeſchto żkodżecż.

♣V.♠ Kṅeże Wuſwóſch moyu Próſtwu.

♣R.♠ Ha day moyomu Wowaṅu ktebi pżindż.

♣V.♠ Tón Kṅez bódż zwami.

♣R.♠ Ha też ztwoyim Duchom.

Czemé ſo pomodlicż.

O Wſchoho Moczné Wecżne Bożo! kiż ſé té pżez, ton Sẇate Porod Mariye
teye tżiſteye Kneżne, tu Boloſcz téch porodżaczéch do yeneye Wėßowoſcze
pżemėniw. Poladni nadṅe tu na tu twoyu Dżowku kotraż yo nėt
(zwėſowoſczu) tu na te ſẇate <pb n="359"/>Méſto, ßo tebi podżakuwacz
pżiſchwa, ha zcżin, zobé wona tu poſwoyim tżaſném Żiweṅu, ktey Nėbėſkey
Wėſowóſczi (zé ſwóyim lubem Dżeſcżom) pżiſchwa, pżez JEzußa Kreſtußa
naſchoho Kṅeza, Amen.

♣Dicatur Evangelium S. Joannis.♠

Tón Zpotżatk tóho Zczeṅa S. Jana na preṅom.

Wó Zpożatku beſche te Swówo, ha te Swówo bė podla Boha, ha wone bė Bóh
te Swowo. Tu to beſche wo Zpożatku pola Boha. Schitko yo pżez te ſame
ztżiṅene, ha bez toho ſamoho nitżo ztżiṅene ṅeyo żtoż ztżiṅene yo, wo
tem ſamem bėſche te Żiweṅo, ha te Żiweṅo bė Swėtwoſcz téch Cżwoyekow: ha
ta Swetwoſcz ſwėcżi wotey Cżṁe, ha ta Cżma yeye neyo wobyawa. Won yo
yeden Cżwoyek bow, póſwane wot Boha kotromuż bė Mėno Jan. Tu tón yo bow
pżiſchow na Swėtzeṅo, zo wón bė Swetzeṅo dawaw wot toho Swėtwa, zo bechu
ſchiczé pżez ṅoho wėrili. Wón nėbė tón ſame ta Swėtwoſcz, hale zo wón bė
Swetzeṅo dawaw wot toho Swėtwa. Wona bė yene wėrne Swėtwo, kotreż
wobſwėcża yenoho kóżdoho Cżwoyeka pżindżaczoho tu do toho Swėta. Na tém
Sẇecże wone bėſche, ha tón Swėt yo pżez te ſame ztżiṅené. Ha tón Swėt
yoho neyo poznaw. Won yo do toho ſwoyoho pżiſchow, ha cżi ſwoyi yoho
neyßu hoṙezali: Każ wele pak yich yo yoho hoṙezawe, yo wón yim daw tu
Zamożnoſcz, zo bechu Dżecżi Boże bóli, tu tém kiż weṙa na yoho Mėno:
kotżiż neyßu zteye Krẇe, aniż zteye Wole toho Myaßa, aniż zteye Wole
toho Muzkoho, hale z Boha ſu ßo naro<pb n="360"/>dżili. Ha te Swowo yo
ßo Myaßo ztżiniwe, ha yo beznami bodliwe: ha me ſmé widżeli yoho
Kraſnoſcz, yenu Kraſnoſcz hako toho yedno rodżenoho wot wottza, pownoho
Nadé ha Wėrnoſcze.

♣Aſpergatur aqua benedicta & dicatur.♠

Tón Mir ha Żonuwaṅo Boha wſchoho Mocznoho Wottza † ha Sehna, ha Ducha
Sẇatoho, pżindż na tebe, ha woſtaṅ ſtayṅe pżi tebi. Amen.

Zto dérbi ta Nėdżel nitża potóm ſama tżinicż.

Wona derbi potem krotkim tżaßu ktey S. Spyedżi ha Bożom blidu hicz; hako
też yenu habe druhu Yawmoßnu tem Khudem wudżelicż, habe też pżez yenu
Bożu Mſchu ſwoye lube Dżecżo Bohu wopruwacż: ha pżiſwoyich druhich
Pobożnech Pacżeṙach ha Litaniyach teye Macżere Bożeye, też tu krotku
Dżakownu Próſtwu wuſpėwacż.

Dżakoẇna Proſtwa.

Owecżné Miwoſcziwé Bożo! kotreż ſé té naſchey prėnay Macżeri Eve yeye
Nėpoſuſchnoſcze dla napowożiw, zobé wona ſwoye Dżecżi Zboloſczu
porodżiwa, dokelż ſém ya też tu ſprawnu Strafu zapanéwa, ha ſém pżez
twoyu Pomocz moy cżewne Pwód bėwſchoho Nėzboża tu do toho Sẇeta
pżineſwa, tohodla dżakuyu ßo ya tebi potem Exemplu teye Macżere twoyoho
luboho Sehna, Mariye teye tżiſteye Kṅeżné, ha proſchu tebe, pżez yeye
Zaſchwuſchbu, zo bėchmey moy po twoyey Bohſkey Woli żiwey bowey, ha
potem tu wecżnu Weſowoſcz ha Zbożnoſcz pżez JEzußa Kreſtußa naſchoho
Kṅėza wobdżerżawey, Amen.

<pb n="361"/>

Rozwutżeṅo.

Wot teye Sẇateye Kcżeniczé. Joan. Z.

Jo da ta Kcżencza yéden Sacrament?

Hay: pżetoż wo tey ſamey doſtawamé mé tu Nadu Bożu, pżez yeden widżowné
wot Kreſtußa nucz ſtayene Czeych. Joan. 3. Matth. 28.

Kotré yo tón widżowné Czeych, pżez kotrez mé doſtawamé tu Nadu Bożu?

Té troye Naltwaṅo ztey Wodu, żtoż ßo ſtawa wo tém Mėṅe teye
Nayſẇacżiſcheye Troyiczé Bozeye, ha dérbi to zyeném dobrem Kecżbuwaṅom
wuprayene bódż.

Żto Skutkuye ta Nada boża wo tém Cżwoyeku?

Zobé wón pżez tu Wodu ha toho Ducha Sẇatoho wot toho herbnoho Rėcha,
kotreż ſme mó wot naſchey preney Starſchey Hadama ha Jeve herbuwali, ha
wot ſchitkich druhich Rėchow, kotreż yo wón ṅedże wobeſchow,
wutżiſczené, ha tak zaße na yine Duchowne waſchṅo znowa porodżené,
kyenom Dżeſczu Bożom ha ſobu herbóm Kreſtußowém hoṙe zaté bow. Joan. 3.
Rom. 8.

Żto znamenayu te tak ſchelake Ceremoniye?

Wone nam k Pomyatkey wėdu, żto ta Kcżenicza znuczka wotey Duſchi toho
kiż kcżene yo, zkutkuye: hako też, zobe tón pżitomné Lud zkeriſcho
kyeney prawey Pobożnoſczi hnuté bów.

Tżohodla derbya pżi tem też Kmotza bódż, déż yo te Dżecżo ktey S.
Kcżencze ṅeſene?

Zo bé ta Czerkey wėſcziſchi bowa, zo debechu <pb n="362"/>cżi Starſchi
wumreli, habe tu wotey wėczé ṅerodni boli, czedża cżi Kmótza tu to naßo
horezacż, ha te Dżecżo wowſchich ſebi potrebnech Stucżkach toho
Kżeſcżiyanſtwa ſami wuwutżicż, habe druhim wuwutzicż dacż. Ha tu te
waſchṅo żo yo téż bėz temi prenimi Kżeſcziyanami knamakaṅu bówe, ha
tohodla cżi Kmotza ṅetżiṅa poſwoyey winwatoſczi Bohu doſcz, kotżiſch ſo
za te wot ſwoyich ſtarſchi wopuſchcżene Dżecżi ṅeſtarayu, ha yim woſobṅt
wo tech Duchownéch wėczach k Pomocze ṅepżindu.

Żto derbya da cżi Kmotża ye wutżicż?

Woni derbya ye wutżicż ton S. Wottże Naſch, tu Wėru, te Dżeſacż Boże
Kazṅe, ha ye kyenomu pobóżnomu Kżeſcziyanſkom Żiweṅu napominacż.

Staṅe ſo też bez temi Kmótrami yene Duchowne Pżecżelſtwo?

Hay: ha to czwar po tém Nucz ſtayeṅu teye S. Khatolſkeye Czerkẇe, ſtaṅe
ßo to naypredé ztém kiż yo te Dżecżo na tey Kcżenczé dżerżaw, ha zyoho
Starſchimi, ha ṅemoża yeni tayczé potém ſo bėſobu żenicz, bėz yenoho
woſobnoho Duchownoho dowoleṅa.

Tżohodla tón Duchowné na te Dżecżo duwa?

To ßo ſtawa potem Exemplu Kreſtuſomém kiż yo też na ſwoyich wutżownikow
dunéw. Joan. 20. Tu pżez to krozeṁeṅu dacż, ka może tón Dyabow lochczé
też yon pżez yene duṅeṅo zanaté bódż.

Tżohodla kwadże tón Duchowne ſwoyu Ruku na te Dżecżo?

Kyenom Czeychey, ka yo te Dżecżo ztey Czerkwyu zyednane, hako S.
♣Auguſtinus♠ wutżi.

<pb n="363"/>

Żto znamena to, deż tón Duchówne te Dżecżo na Tżole ha na Wutrobé, ztem
Kżiżom czeychuye?

To znaṁena, prayi S. ♣Auguſtinus,♠ zo bé ßo tón Kcżené potém yaczé
ṅehaṅbuwaw toho Mėna Kreſtuſoho dla ſchitko zczerpṅe zṅeſcz. Na tey
wutrobe yo won Czeychuwané, zobe ſo wón potém dopowniw, ka yo wón
kyenomu wobodleṅu toho Ducha Sẇatoho ztżiṅené.

Tżohodla kwadże tón Duchowne tomu Dżeſczu tu ſwecżenu Sul do yoho Horra?

Pżeż to ſo krozemeṅu dawa, ka tu wot toho Tżaßa, derbi te Dżecżo ztey
Nėbėſkey Mudroſczu napelṅene bódż, ha zo bechu yómu te Każne boże ſwotke
prėdk pżiſchwe. Spalm. 118.

Tżohodla yo te Dżecżo wot toho Duchownoho ztémi Slėnami na temay
wuſchomay, ha na tem Noßu dotkane?

To ſo ſtawa po tem Exemplu Kreſtuſowém, kiż yo ſo toho wuchoho ha Nėmoho
na yoho Jazeku ztemi Sle̓nami dotknéw Marc. 1. Ha pżez to krozemeṅu daw,
ka derbitey tey wuſchi wottżineney ſtacż k Swoſcheṅu toho Swowa Bożoho.
Tón Noß, ka wón ṅederbi nitżo tżaſnoho ha Swėtnoho kſebi cżańécż: pżez
tżoſch be won mów zawedżené bódż.

Tżohodla praſcha ſo tón Duchowne prayacze: wotrėkuyeſch ſo te toho
Satana, ha wſchoho yoho Skutkam: ha wſchoho yoho Póharſtwu?

Zo bé tón Kżeſciyan wedżew, ka yoho Winwatoſcz ſobu ṅeſe, ſo ſchitkim
Dyabowſkim Nucz da<pb n="364"/>waṅam, Skutkam ha Hofartey wotrecz. Jara
kraſṅe retżi S. Ambroſius kyenom Kcżenom prayaczé: deż yo ſo tebe tón
Duchowné praſchow, wotrekuyeſch ſo te toho Dyabowa, ha ſchitkich yoho
Skutkow? żto ſé té Wutmoyiw? te ſé prayiw, ya ſo wotrekuyu. Wotrekuyeſch
ſo té toho Swėta ha ſchech yoho Loſchtow? żto ſe té prayiw? hay ya ſo
wotrekuyu. Zpomni tohodla na to, żtoż ſé te Bohu tu ſlubiw, ho nėzabecż
żeni na to.

Tżohodla Wotmoyeya cżi Kmótza na ṁeſcze toho Dżéſcza?

Pżez to woni krozeṁeṅu dawayu, ka czedża woni po tém, deż te Dżecżo
wotroſcze, ktomu, żtoż ſu woni na mėſcze toho Dżeſcza na tey S. Kcżencze
ſlubili, ye napominacż.

Tohodla derbya cżi Starſchi ha cżi Kwotza ſwoye naturſke ha też Duchowne
Dżecżi napominacż, zo bechu wone tomu Swėtey wotwumṙewe, ſchitke tżaſne
Kubwo, Pochu ha hofart zatſpėwe, ha ſo prédé wſchoho zatemi wecżnemi
Kubwami ha Bohaſtawami, hako zaſwoyim prawem herbném Telom pótawé, ha
proczuwawé, pżetoż tu ktomu ſu ſo cżi Kmotża ſami natey S. Kcżenczé
winoy cżi ztżinili.

Tżohodla żawbuye tón Duchowne toho kiż derbi Kcżene bódż ztem S.
Woliyom?

S. Wottz Ambroſius prayi, ka ßo to tohodla ſtawa, ſo bé ſo ton Kcżené
Czwoyek dopomniw, ka yo won ktomu bedżeṅu ha woyuwaṅu napżecżo tomu
Dyabowey, Swėtey, ha ſwoyomu Cżewu ha Myaßu, żawbuwané, ha wón tak tu
tech ſwoyich Nėpżecżelow zkeriſcho pżewinew, ha nadnimi dobéw.

<pb n="373"/>

Próſtwa.

OTe nayponiżniſchi JEzußo! day nam twoyu Nadu, zobechu ſo naſche Duſche
pże tobu pżez tu Luboſcz żeliwé, ha pżez te zkutkuwaṅo tech dobréch
Skutkow Kcżewé.

Rozwutżeṅo.

Tech Ceremoniyow, kotreż ſe wo tech 3. poſlenich Dnach pżed Jutrami
ſtawayu.

Żto znamenayu te, na tem rożkoytém Lichtaryu ſteyacze Swėczé, deż ſo
yena podruhey won leſchuye?

Pżez to ſo nayprede krozemeṅu dawa ta Cżma, kotraż yo yo ſo pżi tém
Kżiżuwaṅu Kreſtuſowém ſtawa. 2. Ta Slėpota tech Żidow, kiż ſu ſwoye
Swėczé, tech Prophetow yenoho po druhim morili, ha kpoſletku też te
prawe Swétwo Kreſtuſa, kotrohoż woni też yon za yenoho gmeynoho Prophetu
dżerżachu, ſu morili, ha ſu tak wo tey Cżṁe teye Nėwėré woſtali.
♣Rupertus L.♠ 5.

Żto znaṁena, zo ta poſleṅa Swėcza ṅeyo wuhaſṅena? hale yo za ton Wowtaṙ
ṅeſena, ha powſchim zaſé kwowtarey pżinėſena?

To znamena, zo, hacż ruṅe yo Kreſtus poſwoyey Cżwoyeczkey Nature wumrėw,
yo tola poſwoyey Bóhſkey Nature żiwé, ha na ton tżecżi Dżen, hako yena
yaſna Swėcza zaſé hoṙe zeyſchow.

Żto znamena te Klepotaṅo ha tón Reſkot?

Ka yo ta zemya zarżawa, deż yo Kreſtus na Kżiżu wiſaw, hako też ton
Strach ha Boyoſcz téch Wutżownikow, kotruż ſu yim cżi Żida nanali.

Tżohodla ſu ſchicze Duchowni wot toho Naywoſchoho woprayeni?

<pb n="374"/>

Tohodla zo wo tem Dṅu ſu cżi Wutżowniczé hako praye poſwecżeni
Meſchnicze zteye Ruki Kreſtu ſoweye woprayeni.

Tżohodla yo ta Boża Matra na Kżiżu pżikreta?

To znaména, ka yo zpṙeṅoho ta Cżeſcz toho Kżiża ṅeznata bówa, ha yo
pomawu do toho Swéta nucz wedżena ha tohodla ſo ta Boża Matra powawu
Wotpżikrewuye, hacż yo ta Tżeſcz toho Kżiża do toho czewoho Swėta
pżiſchwa, ha yo ſchudżom po tem czéwem Swėcże preduwana.

Tżohodla Wokoſchuyu tu Bożu Matru nayprede ſchicze Duchowni, ha potem
też ton Lud?

To ſo ſtawa kdżakey ha K Tżeſcżi Kreſtuſey naſchomu Wumożnikey, zo yo
won yenu tak wulku Haṅbu zanaß znėß, ha tak wele naſche dla czerpėw.

Nėt paṅ moy Kżeſczianſki Cżwoyetże na twoye Kolena, ha pray:

O Te moy naylupſchi zſuboſcze moṙene Kṅeże JEzóm Kreſchcże! day mi twoyu
S. Nadu, zobech ſo ya kożde Tżaß ha nawſchich mėſtach wuznaw zayenoho
prawoho Tżeſczuwaṙa twoyoho S. Kżiża, horkeye Matre ha Smercże, ha ſo
żeni ṅehaṅbuwaw, debech ya ṅedże wot ṅekoho tu teye tebi wopokazaneye
Tżeſcze ha Pobożnoſcze dla, wuſchpotowanė ha wuhidżene bow. Tawzent ha
Tawzent móli bódż té nėt wutżeſczuwané O té moy naylupſcht zamṅe na
Kżiżu Wumrete Kṅeże JEzu Kreſchcże. Schitku tu Tżeſcz, kotruż tebi nėt
dawa ta czewa Sẇata Khatolſka Cżerkey, ha też ya nėt tebi zczeweye moye
wutrobė yu hoṙe wopruyu, ha ßo <pb n="375"/>tebi zawſchitke twoye wulke
Dare ha Dobroté dżakuyu, ha też dowecż noſcze dżakuwacż budu. Amen.

Wot toho Swecżenoho Wina.

Tżohodla budże na S. Jana te Wino ſwecżene, ha tém praye Weriwem
Kżeſcziyanam wón dżélene?

To ſo ſtawa Prėṅom: kwopomnecżu, ka yo Sẇatomu Janey yeden z Yedom
napelṅene Kheluch kpicżu podaté bow. Kdruhom: So to ſtawa kyenom
Czeychey teye Bratſkeye Luboſcze, zo be te Wino wo Luboſczi ha dobrém
Mire pité bowe. Tżecżom: Zobe te ſwecżene Wino tém kiż ye piyu,
wobſelṅeṅu toho Cżewa ha teye Duſche wowchich Pżecżiwnoſczach téwo, ha
ton Cżwoyek ha też ton Zkot na ſwoyim cżele pżed ſchitkey yedwatey ha
zwey Khoroſczu wobwarnuwané bow. Schtwortom: Zobé te Wino pżez żaden Yéd
habe nėſchto druhe zwe nakażene ṅebowé.

Rozwutżeṅo.

Wot téch Swe̓cżenéch Swe̓czow, Naſwécżk Mariyu teye Cżiſteye Kṅeżné.

Tżohodla ſu tu na tem S. Dṅu teye Macżeṙe Bożeye te Swėcze ſwecżene?

To ſo ſtawa Kwopomṅecżu, ka yo ta Macż Boża ſwoyoho luboho Sehna, hako
tu prawu Swėczu téch Pohanow, ſwoyomu Nėbeſkomu Wottzey wo tem Templu
hoṙe wopruwawa, kotrohoſch yo ton ſtare Simeon na ſwoyey Ruczé zaw, ha
yene Swėtwo krozwecżeṅu téch Pohanow ṁenuwaw.

<pb n="376"/>

Kaykomu Konczey ſu te Sweczé ſwecżene?

Prėṅom: Zo cżi, kotżiſch te ſame ſobu zpobożnoſczu noſcha, budża wot
Boha na Cżele ha na Duſchi wobwarnuwani. Kdruhom: Dżeż ſo tu te Swėczé
ſwécża, budża tu ztoho Mėſta ſchuke Schereṅa zewſchey Dyabowſkey Moczu
zanate. Tżeczom: Zobechu naſche wutrobé pżez tu znutżiſchu Swėtwoſcz
toho Ducha Sẇatoho wobſwecżene bowé. Schtwortom: Zobé tón Wohėn teye
praweye Luboſcze k Bohu ha knaſchomu Bliſchomu, wonaſchey wutrobe
zahoriw.

Tżohodla noſemé mé te ſwėcżene Swėcze pżi téch Proczeſionach?

Prėṅom: Zobechmé mé krozemeṅu dali, ka yo Kreſtus te prawe Swėtwo.
Joan. 1. Kdruhom: kyenom Czeychey teye wėſowoſcze, zo yo Kreſtus te
prawe Swėtwo ſo tomu Vromnomu ha ſtaromu Simeyoney zyewiw. Tżeczom:
Zobechmé ſo mé tu tu pżitem dopomnili, ta derbimé mé ztemi Mudremi
Kṅeżnami, Kreſtußey ztemi roſẇecżenemi Sweczami teye praweye Wėré ha
Dobrech Zkutkow, napżecżo hicż.

Próſtwa.

OWſchoho Moczné Bożo! mé proſeme twoyu Mayeſtoſcz wowſchey Poniżnoſczi,
te czéw ztżinicż, zo tak hako twoy yednorodżené Sehn, zeſwoyim Cżewom ha
Krẇu yo tebi hoṙe wopruwané: Bechmé też mé ztżiſtey ha poniżney Wutrobu,
pżed twoyim Bóhſkim Woblitżom hoṙe wopruwani boli, pżez tu toho Naſchoho
Kṅeza JEzóm Kreſta. Amen.

<pb n="377"/>

Wot toho Woſokoho Sẇatoho Dṅa tech Jutrow.

Żto yo tón Jutrówne Sẇate Dżeṅ?

To yo ton Dżeṅ, wokotremż yo JEzus Kreſtus weſele wot mordwéch
horeſtanew.

Żto yo to: wot mordwech hoṙeſtanew?

To yo to: Ka yo ta Duſcha, kotraż bė wotem Pyatku ztoho Cżewa ſtupiwa,
yo ſo zaſe ztem ſamnem zyenoſcziwa.

Tżohodla menuyemé mé tu ton S. Dżen té Jutre.

Tohodla zo ſmé mé pżez tu Krey Kreſtuſowu, kiż yo bow te prawe Jeṅo Boże
kotreż te Rėchi toho Sẇeta brecż beṙe, zteye Moczé toho Helſkoho
Pharaona, toho Dyabowa, ktomu wėcżnomu Żiweṅu dowedżeni.

Ka możemé mé naylėpe te Jutré dżerżecż?

Deż budżemé mé też tak, hako yo Kreſtus wot ſṁercże hoṙeſtanew, wot
naſchich Rėchow horeſtanecż, ha tak hako won ṅebundże yacze wumrecż, mó
też dale pżez żaden cżeſchki Rėch ṅewumreli. ♣Rom.♠ 6.

Tżohodla ſpėwamé mé tu wo tém S. Tżaßu tak tżaſto te Alleluya?

To mé tżinimé, zo bechmé mé pżez to ſwoyu znucżiſchu wėſowoſcz Krozemeṅu
dali toho Wėſowoho wot Smercże hore Stacża dla, hako też teye nadżiye
ktomu wecżnomu Nėbeſkomu Żiweṅu, kotruż yo won nam pżez ſwoye wėſowe wot
Smercże Horeſtacżo zaſwużiw.

Żto rėka te Swowcżko Alleluya?

Wone yo yene Hebreyſke Swowo, ha ṙeka tak wele, hako: Kwalcże Boha.

<pb n="378"/>

Żto mamé mé ßo pżez te horeſtacżo Kreſtuſowé Nadżecż?

Toho: Zo budża naſche Cżewa hacż wone ruṅe nėt wotey Zemi ha Perſchcżi
leyża, budża tola zaße wot mordwéch horeſtanecż. ♣Rom.♠ 8. ha tohodla
też ta Czerkey ſpėwa tón wėſowe Kherluſch, Pżiſchow yo knam tón Zbożné
Dżen na 316. Strone, ha tak ſchelake druhe Kherluſche yacze.

Pżez tżo yo Kréſtus ſwoye Horeſtacżo wopokazaw ha wobkrucżiw?

To yo wón ztżiniw, deż yo ſo wón tem pobóżnem Żonſkim, tem Japoſchtowam,
ha yacze hacż Pėcż Stow druhim zyewiw 1. Corint. 15. też yo zeſwoyimi
wutżownikami wokoho ſchow, yo ſo daw dotkacż, ha yo znimi yed ha piw.
♣Actor.♠ 10. v. 41.

Żto yo Kreſtus wo tech Sterczecżi Dnach po ſwoyim horeſtacżu tżiniw?

Won yo zeſwoyimi wutżownikami wot toho Kraleſtwa Bożoho retżaw, to yo:
won yo yich wot toho Schtanta teye Czerkẇe, kotraż yo tu yoho Kraleſtwo,
rozwutżiw, zkaykimi Ceremoniyemi ha waſchṅami derbi wona pżez tech
Duchownech pżi tech Sẇatech Sacramentach ha druhich Czerkwinech wėczach
wokoho hicż.

Pżez tżo wopokażemé mé, zo ſmé me za werṅe wot teye Smercże toho Rėcha
horeſtaneli?

Deż ſo mé wot rekṅemé nicz yon toho Rėcha, hale też teye bliſkeye
Pżileżnoſcze ktem Rėcham, woſobṅe toho zkhodnoho zwowoho Towarſchſtwa.
Kdruhom: deż ſó mé zatemi Pottżiwoſczami ha nėbėſkimi wėczami potamé.
Coloſſ. 3.

<pb n="379"/>

Wotżim yich wele budżi, ha ſo ſami yebayu.

Wotem: deż woni budṅe za to dżerża, zo dokelż yo Kreſtus yeden mol za
naß wumrėw, neyo nam treba nitżo yaczé dobroho tżinicż. Te Iſraélſke
Dżecżi bėchu dere pżez Moyzeßa ztoho Cżeſkoho Podanſtwa Krala Pharaona
won wuwedżene, hale woni derbyachu tola pżi tem za tón ſebi ſlubene
Kray, pżecżwo ſwoyim Ṅepżecżelam porecżerſku woyuwacż ha ßtretuwacż.
Kreſtus yo dere naß pżez ſwoyu horku Martru ha Smercż wot teye Mocze ha
Podanſtwa toho Dyabowa wumow, hale tu ztem wumeṅeṅom. Zo bechmé me z
Pomoczu yoho S. Nadé pżecżwó ſwoyim Nėpżecżelam tomu Myaßu, Cżertey ha
Swėtey woyuwali, ha tak tón nam wot ṅoho ſlubene Nėbeſki Kray dobeli,
pżetoż nichto ṅebudże predé kronuwané, hacż yo wón predé porecżerſku
woyuwaw ha ſchtretuwaw. 2. Timot. 2. v. 5.

Pobóżne Zdechuwaṅo k JEzuſey.

O moy nay Kraſniſchi JEzußo! ya ſo weſelu ha ṙaduyu, zo ſe té zaſé
wėſele ztwoyimi Sẇatemi Ranami wudébené wot mordwech horeſtanéw. O Kṅeze
JEzu Kreſchcże, day nam tu Nadu pżez twoyu Dobetwu, zo bechmé mé ſchitke
zwe Pożadaṅa toho Myaßa, toho Dyabowa, ha toho Sweta poretżerſku
pżewineli, ha tak weki na weki ztobu Zbożni bóli: Amen.

Wot téch Dnow téch Pobożnech Pacżeṙow ha Kżiżownéch Proczeſiyonow.

Tu Pobożnoſcz na S. Marka ztemi Pobożnemi Spewaṅami, Pacżerami ha
Letaniyami wot <pb n="380"/>ſchitkich Sẇatech Bożich na 369. Stroṅe yo
ſwoy Zpotżak zawa Romė, pod Sẇatem Bamżom Rehoryom, deż beſche ſo yeden
tak wulki Mór Roṁe zbėnew, zo beſche też tón Loft tak nakażene, zo cżi
Ludżo deż woni tón Loft kſebi zrėbachu, nėt nahle mordwi kzemi padachu.
♣Cornel. à Lap.♠ 1. Joel.

Tu pżi tem Proceſſiyonom yo tu ton S. Bamuz te Swecżo teye Macżere
Bożeye wot S. Marka maluwane, wokoho Noſéw, ha yo pżi tem daw tu dowhu
Litaniyu wot ſchitkich Sẇatech ſpėwacż. Dżeż bėſche yon tón Proceßion
wedżene, tam też ta Strowoſcz zczehuwaſche. Pżi tem też cżi Jandżelo
Bożi wo tém Lofcże weſele ſpėwachu, Kralowna téch Nėbeß rc. na tżoſch
Sẇaté Rėhor wotmoyi: proſch za naß Mariya. Ha yo tú wo tem Tżaßu też
Roṁe widżene bów yeden Jandżel Bożi, kiż tón wotré ha Krawé Mecż zaße do
tech Nożnow tekaſche. Hako Sidonyus piſche. Tu te Pobożne waſchṅo te
Litaniye ſpėwacż ha Proceßioné dżerżecz, yo po tem ta czewa Khatolſka
Czerkey hoṙe zawa. Tohodla moy Kżeſcziyanſki Czwoyetże, dżerſch ſo
flayſich tu wo téch Dnach tu ktey Pobóżnoſczi tech Kżiżownéch Dnow
Litaniyow ha Proceßionow, zobe ton miwoſcziwe Boh ſwoye cżeſchke, wot
naß znaſchnimi Rėchami zaſwużene Strafe nadṅe wotwobrocżiw.

Kaykomu Konczey yo ta Czerkey tu Pobóżnoſcz ztemi Proceßionami nucz
ſtayiw?

Zobe Bóh zkeriſcho ſwoy Sprawné Prut toho Mora, ſchelakich zwéch
Khoroſczow, Nėpwódnoſcz na tech Polach, tu Woynu ha druhe cżeſchke
Strafe, nadṅe wot naß wotwobrocżiw, ha naß k Nadże horezaw.

<pb n="381"/>

Mamé mé też Exemple wo tém Swowė Bożim wot tech Proceſsiyonach?

Hay téch nicz mawo: Me lazuyeme ♣Exod.♠ 15. Ka yo Moyſes zeſwoyey Sotru
Mariyu ha zewſchim Ludom pżez yenu dowhu Puſczinu yeden Proceßion
zeſchelakimi dżiwnemi Spėwaṅami dżerżaw. Też yo Kral David zeſwoyim
Ludom yeden Proceßion dżerżaw ztey Arku toho Kṅeza ztoho Doma Obedom. 2.
♣Reg.♠ 6. Ruṅe tayki Proceßion yo też dżerżaw Kral Salomon 3. ♣Reg.♠ 8.
Kreſtus naſch Wumożnik ha Zbóżnik yo też yeden Proceßion dżerżaw, deż
yomu ton Lud ztemi Bowmawi napżecżo dżeſche, ha wowaſche: Zonuwané tón
kiż ſém pżindże wo tém Meṅe toho Kṅeza. Matth. 21. Joli zo pak ſo drude
nėſchto nėprawoho pżi téch Proceßionach ſtaṅe, to derbi zanate bodż,
dobre ha pobożne wuſchṅa pak derbya dżerżane bodż.

Proſtwa za wotwobrocżeṅo Téch Strafow Bożich.

O Bożo, kiż ſé té pżez té Rėchi nėwané, ha pżez tu Pokutu zaſé znami
zyednané, poladni Nadṅe na tu Proſtwu ha Pacżeṙe twoyoho pobożnoho Ludu,
ha wotwobrocż wot naß ton Prut twoyoho Nėwa, kotreż ſmé mé pżez ſwoye
Rėchi ha Zwoſcze zaſwużili. Pżez JEzußa Kreſtußa naſchoho Kṅeza. Amen.

Wot toho Wėſowoho do Ne̓beß Hore-Spe̓cża Kreſtußowoho:

Żto yo te do Nėbeß Hore-Specżo Kreſtußowe?

To yo te Lėtne Wopomṅecżo, ka yo JEzus Kre<pb n="382"/>ſtus, deż bė wón
za ſwoyimi wutżownikami poyéd, ha yich zbėṅenémay Rukomay pożonuwaw, na
tey woliyowney Hore, kotraż bliſko pola Jeruſalema leyżeſche, pżed nimi
ha temi 72. wutżownikami pola Powṅa pżez ſwoyu Mócz zczéwom ha Duſchu
wėſele Kṅebeßam ſpėw.

Żto yo ſó ſtawe, deż yo Kreſtus k Nėbeßam ſpėw?

Deż yena Mrotżel zadżewaſche, zo cżi Japoſchtowe ha wutżówniczé
ṅemożachu yacze Kreſtußa widżecż, ſtay ſo dway Jandżeley wo tey
Schtawnoſcżi dwey Modżenczow zbewey Draſtu wobdatey, yim zyewiwey,
kotreż knim prayeſch tay, ka yo zo Kreſtus wo téch Nėbeßach, ha ka budża
woni yoho tak, każ ſu woni yoho nėt k Nėbėßam widżeli ſpėyacżoho, zaßé
widżecż na ton Sudne Dżen pżincz ſudżicż tech Żiwéch ha mordwech.

Dże ſu cżi Japoſchtoẇe ſchli, deżbė JEzus k Nėbeßam ſpėw?

Woni ſu po tem Porutżeṅu Kreſtuſowem ßo zaßé do Jerußalema rotżili, ha
tam ſchiczé romadże z Maryu tey Macżeṙu Bożey, toho ſebi wot Kreſtußa
zlubenoho Ducha Sẇatoho, wotżakuwali. ♣Actor.♠ 1.

Tżohodla yo tu nėt potem Wot lazuwanem Sẇatem Zczeṅu natey Bożey Mſchi
ta Jutrowna Sẇecza wuleſchuwana, ha precż zata?

To ßo ſtawa kwopomnecżu, ka yo Kreſtus JEzus, kiż ſo pżez tu Sweczu
rozemi, wot ſwoyich wutżownikow k Nėbeſam hore podaw.

<pb n="383"/>

Próſtwa.

OKṅeże JEzu Kreſchcże te Kralo teye Kraſnoßcze! O te Naymoczniſchi
Kṅeże! kiż, hako yeden Dobocżer, ſé nėt weſele k Nėbeßam horeſpėw,
nėwopuſchcż naß twoye hubėne Seroté, hale poſczel nam wot twoyoho
Nėbėſkoho Wottza toho Ducha teye wėrnoſczé, kotrohoż té nam ſlubiw ſe,
Alleluya.

Rózwutżeṅo wot téch Sw̓atków.

Kayki yo tu ton Dżeṅ téch Sẇatkow?

To yo ton Dżen, wokotremż yo ton Duch Sẇaté wotey Schtawnoſcżi téch
wóhniwéch Jazékow, na tech Japoſchtowow pżiſchow, deż bechu, woni zteyu
Macżeṙu Bożey wo Jerußaleme zromadżeni. ♣Actor.♠ 1.

Tżohodla ma tu tón Dżen te Mėṅo téch Sẇatkow?

Tohodla zo yo tu ton Dżen Pėcż Dżeſate Dżen po Jutrach. Hako Sẇate
Hyeronimus wukwaduye; ha ton mé dżerżime ha Swecżimé kwopomnecżu ha k
Dżakey, zo yo Bóh pżez toho Ducha Sẇatoho, ton Swėt wobſetliw,
rozwutżiw, ha yo nam pżez ṅoho ſchitku wėrnoſcz ha Nadu zyewiw. ♣Actor.♠
2. Ha to yo ſo ſtawe pżez tech, wot toho Ducha Sẇatoho napelṅenech
Sẇatech Japoſchtowow, kotżiſch ſu po tem Czéwém Sẇecze po yoho Porutżenu
Kreſtußa ha yoho Sẇatu Wėru ha wucżbu wozyewili ha preduwali, ha ſchitko
to dżerżecż porutżili. Marc. 16.

Próſtwa k Duchey Sẇatom.

Pżindż Ducho Sẇaté, té Wėrne Bożo! ha poſ<pb n="384"/>czel mi yon yenu
Żkrecżku twoyeye Bóhſkeye Swėtwoſcze, zobéch ya pżez tu ſamu rozwutżené
poznaw tu Proſnoſcz toho Swėta ha ſchitkich yoho Wėczow, ha praye
rozėmew, żto te wecżne ha Nebeſke Wėczé ſu, ha tak ſo za nimi praye
pótaw. Ach debech ya tak woſoko wo tey Mudroſczi mow pżindż zobéch ya ze
S. Japoſchtowom Pawowom mow prayicż: Schitko te tżaſne ſem ya zayene
Bóto dżerżaw, yon zo béch ya Kreſtußa dobew. Day mi yenu tayku nutnu
wutrobu, té ſwotki Hoſczo téch Duſchow, zobech ya wówſchich moyich
Skutkach ßo potaw yon Bohu lubicż, ha tak ktey prawey Zbożnoſczi
pżiſchow. Zczin mi Ṁerzano wowſchich tżaſnech ha Swėtnech wėczach, ha
yeden prawe Loſcht ktem wecżnom ha Nėbeſkim, zo bech ya tżuw, ka Swotki
tón Kṅez yo. Pſ. 33.

Wot toho S. Dṅa teye Nayſwecżiſcheye Troyicze Bożeye?

Tu ton S. Dżen zczehuye nėt pod téch Sẇatkach, tohodla zo tżi Sẇaczi
Japoſchtoẇe, tak ketżi, hacż ſu woni pżez toho Ducha Sẇatoho rozwutżeni
ya wobſeiṅeni boli, ſu nėt zapotżeli ſchudżom zyawṅe prewuwacż ha Kcżicż
wo tem Mėṅe teye Nay-Swecziſcheye Troyicze Bożeye, ha tohodla yo tu ton
Dżeniton Nayſẇacziſchi ha woſobniſchi wo tem czewem Lėtu, tohodla zo
mayu ſchitke druhe ſwoy Zpotżak tu wot toho.

Tżohodla dżerżime ha Swecżimé tu tón S. Dżen?

Zobechmé mé tey Nayſwecziſchey Troyicze Bożey ſo Dżakni wopokażali,
tohodla yo nam yena koż<pb n="385"/>da Perſchona wot teye Nay S.
Troyiczé Bożeye wele knaſchey Zbożnoſczi pomawa. Pżetoż Bóh Wottz yonaß
Stworiw. Ton Sehn yo naß wumow, ha tu Nadu nam zaſwużiw ſchitko dobre
tżinicż. Tón Duch S. yo nam pżiſchow naß poſwecżicż ha rozwutżicż, ka
derbimé mé teye Nade kewſchomu dobromu wużiwacz, ha ſchitke pżecżiwne
wécze poretżerſku pżewinecż.

Krotke Rozwutżeṅo.

Wone ye yich welé kotżiſch tżaſcziye praya, wot tem Mėṅe Bóha Wottza,
Sehna ha Ducha Sẇatoho, ha ṅewedża kayku Mócz mayu tu te Swowa, ha żto
wone woſebi dżerża, tohodla prayu ya, zo yo tu to tak wele, hako. Wo tém
Mėṅe, na meſcze teye Nay S. Troyicze, zyeye Porutżeṅa, zyeye wole,
woyeye Moczé ha Skutkuwaṅu, pod yeye zakhitanom ha Schuczom zapotżinam
ya tu ♣N. N.♠ ha to.

O ka Troſchne budże yenomu na yoho Smertnem Wożu prėdk pżincż, deż budże
yomu yoho Swėdomyo ſwetzicż, ka yo wón woſwoyim Ziweṅu ſchitke ſwoye
Móſle, Swowa ha Skutki wo tem Meṅe teye Nay S. Troyicze Bożeye tżiniw.

Pobóżna Motlitba.

Bódż Kwalena ta Nay S. Troyicza Boża? Cżemé mé yu Kwalicż ha Tżeſczicz,
pżetoż wona yo nam yenu wulku Miwoſcz wopokaſawa. Czemé mé Kwalicż Boha
Wottza, Sehna ha Duſcha Sẇatoho, Czemé mé yoho Kwalicz ha Tżeſczicż
wowſchich Tżaßach. Kwawa bódż Bohu Wottzey Sehney ha Duchey Sẇatom. Każ
bė <pb n="386"/>wón wot Spożatka, ṅet ha kożdem Tżaßu, ha Wėki Nawėki
Amen

Tu krotku Modlitbu pray té Dżencż dżewécż móhli zaſobu k Tżeſcżi teye
Nay S. Troyiczé Bożeye.

Wot toho Sẇatoho Dṅa toho Bożoho Cżewa Kreſtußowoho.

Tżohodla ſo ṁenuye tu tón Sẇate Dżen toho Czéwa Kreſtuſowoho?

Tohodla zo ta Czerkey tu wo tem Schtwortku dżerżi te wopomṅecżo toho
Nuczſtayena toho Nay-Sẇacziſchoho Sacramenta toho Wowtaṙa, habe toho
Cżewa ha Krẇe naſchoho Kṅeza JEzußa Kreſtußa pod temi Schtawnoſczami
toho Klėba ha Wina.

Tżohodla ßo tu to, tu wotem Schtwortku ſtawa?

Prėṅom: tohodla, zo ta Czérkey wo tem Schtwortku pżed Jutrami wopomina
te horke Cżerpeṅo Kreſtußowe. Kdruhom, tohodla zo wokoho tu toho Tżaßa,
deż bėchu cżi S. Japoſchtoẇe wot toho Ducha Sẇatoho wobſwėcżeni, ſu
zapotżeli tu ztey wulkey Potaynoſczu wokoho hicż, ha tem praye wėriwém
ſobu dżelicż. ♣Actor.♠ 2. v. 42.

Tżohodla ſu tu wotem Tżaßu ſchudżom te Proceßiyone dżerżane?

Prėṅom: Zóbechmé mé Kreſtußey ztela tu Tżeſcz narunali, kotraż yo yomu
wo yoho Cżerpeṅu precż zata. Kdruhom: Zo bechmé mé ßo pżez to Bohu
dżakuwali, zate Nuczſtayeṅo tu toho S. Sacramenta. Tżetżom: Zo béchmé ſo
mé zyawne <pb n="387"/>kſwoyey Wėre pżiznali, ha te Kheczarſtwa khaṅbe
poſtayili.

Mamé mé tu toho też yeden Grunt wo tem Swoẇe Bożim?

Hay: Pżetoż Kral David ha Kral Salomon ſtey zewſchim Ludom yeden wulki
Proceßiyon dżerżawey ztem Kaſchcżom Bożim, wokotremż bė ton Nėbeſki
Klėb, hako yena Figura ha Pżedznamyo toho Nayſẇacziſcho Sacramenta toho
Wowtaṙa. 2. ♣Reg.♠ 6. ha 3. ♣Reg.♠ 8.

Cżeſch hiſchcże té ṅeſchto yaczé tu wot tem Nayſẇacziſchim Sacramencże
toho wowtaṙa wedżecż, tak potay to na tey 190, ha natey 210. Stroṅe.

Rozwutżeṅo.

Wot toho Cżeycha toho Sw̓atoho Kżiża.

Tżohodla czeychuyemé ſo mé ztem Czeychom toho Sẇatoho Kżiża?

K Prėṅom: mé tżinimé to, zo bechmé mé wopokazali, zo ſmé mé yeni prawi
Kżeſcziyeṅo, Tżeſczawaṙa ho Modleṙo naſchoho Kżiżuwanoho Wumożnika ha
Zbożnika Kreſtußa JEzußa. Kdruhom: dawamé mé pżez to Krozemeṅu, ka ſmé
mé pżez tón S. Kżiż ha yoho horku Matru ha Sṁercż wot toho Rėcha, wot
Satana ha wot toho wėcżnoho Zatamaṅa wumożeni. Ha Tżecżom: Ka ſchitke
Pożonuwaṅo Boże pżez tón S. Kżiż knam pżikhadża.

Ka ſtare yo tu te waſchṅo ſo ztem Czeychom toho S. Kżiża czeychuwacż?

Wot Spotżatka toho Kżeſcziyanſtwa ha teye <pb n="388"/>Khatolſkeye
Czerkẇe, hako kromu te Swėtzeṅo dawayu, woſobṅe S. ♣Cyrillus,♠ S.
♣Athanaſius,♠ S. ♣Chriſoſtomus,♠ S. ♣Auguſtinus♠ ha wele druhich Sẇatech
wottzow yaczé.

Tżohodla Noſemé mé ton Kżiż zyawṅe pżi tech Proceßionach, Porebaṅach
tech mordwech, ha tak dale?

Zobéchmé mé ſchitkim krożemeṅu dali, ka ſmé mé yeni zyawni Tżeſczuwaryo
toho Kżiża JEzußowoho. Galat. 6.

Jo to żo dawno wo tém waſchṅu?

Hay; zo woſwoyim Tżaßu yo daw S. ♣Chriſoſtomus♠ pżi tem Proceßioṅe beż
dwemay Sweczomay tón S. Kżiż wokoho noſecż, hako Sozomenus. L. 8.
♣hiſt.♠ piſche.

Tżohodla dżerżimé mé tón Kżiż na kotremż yo Kreſtus wumrew, wóyeney tak
wulkey Tżeſczi?

To mé tżinimé tohodla Prėṅom: Zo yo tón Kżiż bow yeden Wowtaṙ, nakotremż
yo ſo Kreſtus ſam za naß hoṙe wopruwaw, ha yon zeſwoyey Nayſwecżiſchey
Kṙwu pokrepiw. Kdruhom: Tohodla, zo yo Kreſtus na tem ſamem ton zkutk
naſchoho Wumożena dokonaw, ha naß wumów. Tżecżom: Zo yo tón S. Kżiż ta
dobetwa Khoṙow, pżez kotruż yo ton Dyabow zewſchey ſwoyey Moczu zanaté.

Tżohodla ſu wotech praye wėriwech Khatolſkich Kżeſcziyanow te Kżiże ha
Boże Matre pżi tech Pucżach ha Zcżeſchkach ſtayene?

<pb n="389"/>

Zo bechmé ſo mé pżi tem nimo Hicżu zkeriſcho dopomnili na tu horku Matru
ha Sṁercż Naſchoho Wumóżnika ha Zbóżnika, ſo yomu zato dżakuwali, ha tón
Kżiż tżeſczuwali, dokelż yo Kreſtus nanim za naß wumrėw, ha naß wumow.
Galat. 6.

Ka możemé mé tón Kżiż Kreſtuſowe nay lepė tżeſczuwacż?

Deż budżeme ſo mé tżaſcziye z Pobóżnoſczu ztem Czeychom toho S. Kżiża
czėychowacż, ha deż treba yo, ßo zyawṅe bewſcheye Haṅbe ha Boyoſcze za
yenoho Tżeſczuwarya toho Kżiża Kreſtußowoho pżiznawacż. 2. Deż budżemé
mé ton Kżiż Kreſtuſowe Tżeſczi dżerżecż, ha ſebi habe też druhom yon
pretkſtayecż, ha pżinim ſwoyu Pobożnoſcz tomu kiż yo Nanim tak wele za
naß cżerpew wopokazacż. 3. Deż budżemé mé yomu k Tżeſczi też ſchitkon
ſwoy Kziż naßo zacż, ha tak ſwoyoho Kżiżuwanoho Wumóżnika wowſchey
Zczerpliwoſczi, ha zluboſcze k ṅomu zcżehuwacż. Luc. 9.

Wot téch Ceremoniyow na tey Bożey Mſchi.

Tu wot téch Céremoniyow rétżi ta S. Tridenſka Zromadżiſna tak: Pżetoż yo
tón Cżwoyek wot ſwoyeye Naturé toho waſchṅa, zo wón lochczé te Bóhſke
wėcze, beż wėſtech Zwontżiſchich Czeychow, nėpoznaye: Tak yo ta
Khatolſka Czerkey, hako yena Pobóżna Macż, porutżiwa, zo bechu wotey
Bożey Mſchi ṅekotre Swowa cżiſche, ṅekotre pak zaſé zwoſom wuprayene
bowe; pżitém yo wona pak ſchelake Ceremoniye pżedpiſawa, hako ſu: Żo<pb
n="390"/>nuwaṅa, Swėczé, Kadżeṅa, woſobne Duchowne Draſté, po tem ſtarem
Japoſchtowſkim Waſchṅu: Zobe tak ta Mayeſtoſcz tu toho wulkoho Wopora
ztém yaczé ſchitkim wozyewena bowa, ha te wutrobe tech praye weriwech
Kżeſcziyanow tu pżez te zwoncziſche Czeychi ztem bóle ktomu Poznacżu
tech nay woſobniſchich Potaynoſczow tu toho Nay Sẇacziſchoho Wopora, ha
kyeney prawey Pobóżnoſczi Nute ha pżiwedżene bowe. ♣Conc. Trid. Seſs.♠
22. 15.

Rozwutże̓ṅo wot téch Duchownech Draſtow.

Bóh ſam yo wo tem ſtarem żakoṅe tem Duchownem wėſtu Draſtu pżi tey
Swużbe Bożey pżedpiſaw. ♣Exod.♠ 38. Ezech. 44.

Kaykomu Konczey ſu woſobṅe te Duchowne Draſte tżiṅene?

Zo bechmé mé pod tém Porutżeṅu naſchoho Wumożnika, ſo tu pżi tém
dopomnili yoho horkeye Matré ha Sṁercże. 1. Corinth. 11.

Prėṅom: Tón Humeral habe Rubiſchko, kotreż ton Duchowne na ſwoyu Wowu ha
Kaṁena kwadże, znaṁena te Rubiſchko zkotremż ſtay yomu yoho wottżi
zayazaney, deż woni na ṅoho biyachu ha prayachu, Pray nam dó yo tebe
biw. Luc. 22.

2. Ta Alba ha dowha Koſchla toho Duchownoho znaṁena, ton dowhi bėwe
Wodżew, zkotremż woblecżenoho yo Herodes hako yenoho Noru wuſchpotuwaw.
Luc. 23.

3. Ta Stola, Manipol, ha Paſaṅo; znaṁenayu te ſchelake Schtreki ha
Recżaze z kotremiż yo <pb n="391"/>te ṅewine Jeṅo Boże Kreſtus JEzus wo
tey Zaṙodże, woſwoyim Schwikaṅu yazane bów. Joan. 18.

4. Ta Koſla habe Rezwo, znaṁena tón ſcharlachowé Mantel, zkotremż yo
Kreſtus hake yeden Valſchné Kral pżikreté ha wonim wuſchpotuwane bow.
Joan. 19.

5. Pżitem Kżiżu kiż yo na tey Kaſuli kwidżeṅu, mé wapominamé ton Kżiż
Kreſtuſowe.

6. Ta ſchelaka Barba, hako bėwa, Cżerweṅa Modra, tżorna znaṁena ton
ſchelaki Tżaß toho weſela, habé teye zrudobé, Te Potaynoſcze toho
Cżerpeṅa Kreſtuſowoho lepė wopomnicż. Pokutu cżinicż, ha zwetżey
Nutnoſczu ſo k Bohu modlicż.

7. Ta Jaſ ba pżitey Duchowney Draſcze, znaṁena, ka yo Kreſtus kyenom
Stowpey pżiyazané ſchwikane bow. Joan. 19.

8. Mé mamé yedén Wowtaṙ, hako S. Pawo ktem Hebreſkim na 13. ſwetżi, ton
nam k Pomyatkey wedże tu Kalvarſku Horu, nakotreż yo ton Kreyné Wopor
knaſchomu wumożeṅu ſó ſtaw.

9. Tón Kheluch znaṁena ton Rów Kreſtuſowé, ha Patena tón powożene Kameṅ
na ton Row.

10. Ta Pala znaṁena te Pótne Rubyatko, kotreż yo na Kreſtuſowe woblitżo
wotem Rowe pżikrete bowe.

11. Ton Corporal ha Purificatoryum znaṁenayu te Smertṅe Rube Kreſtuſowe,
wokotreż piſane ſteyi. Joan. 20.

12. Ta Krona Kotruż ton Duchowne naſwoyey wowe noſé, znaṁena tu cżernowu
Kronu Kreſtuſowu, zkotreż yo Kreſtus kronuwané. Joan. 19.

<pb n="392"/>

13. Ta Boża Matra na tem Wowtaṙu znaṁena naſchoho Kżiżuwanoho Wumożnika.

14. Te Swėczé pżi tey Bożey Mſchi znaṁenayu Ka yo Kreſtus te prawe
Swėtwo. Joan. 1. Luc. 2. Dawamé mé krozeṁeṅu, ka yo ta Cżemnoſcz toho
ſtaroho Zakona zaſchwa, ha yo ta Swėtwoſcz toho Sẇatoho Zczėṅa pżiſchwa.
3. Tżinimé to me kyenom Czeychey teye wėſowoſcze, kotruż yo nam ta
Swėtwoſcz toho Sẇatoho Zczeṅa ſobu pżiṅeſwa. Rom. 15.

15. Te Każdeṅo pżi tey Bożey Mſchi, znaṁena, ka yo ta Boża Mſcha ton
yednitki prawe ṅekreyne Wopor, kotreż ſo ſamomu Bohu ſtawa ha teye
Urſachi dla ſu też cżi tżyo Kraloẇe ton woruch ha Maru Kreſtuſey hore
wopruwali. Matth. 2.

16. So pżez te Kadżeṅo téch Duchownech krozeṁenu dawa, ka derbya naſche
Paczere ha Proſtwé hako yena Lubozna Woṅ k Bohu horeſtupacż, hako też ka
derbi naſche Żiweṅo yena dobra woṅ Kreſtuſey bódż nawſchitkich
Méſtach. 1. Cor. 2, 15.

Próſtwa.

Ote Moy Naykraſniſchi JEzußo! day zo bé moya Wutroba ztayṅe ktebi
zluboſczu hoṙewa, ha moye Proſtwe ha Pacżere, hako yena luboſna Woṅ
ktebi ſtupawa, zo bech ya pżez yene prawe Kżeſczianſke Żiweṅy yena dobra
Woṅ pżez tebe, O Moy JEzuſo! bów.

Druhe Ceremoniye ha Waſchṅa, kotreż ſo na tey Bożey Mſchi pżi téch
pobóżnech Pacżeryach ſtawayu, potay na tey 77. Stroṅe ha tak dale wotem
Khatchiſmußu.

<pb n="393"/>

Tón

Spihél téch Sẇatéch

To yo

Krotke Wopißmo toho Żiweṅa téch Sẇatéch.

Wot toho S. Żiweṅa Sẇatoho Handriya Japofchtowa.

Sẇaté Handri yo nayprédé bów yeden wutżownik S. Jana, kiż yo Kreſtußa
Jordaṅe Kcżiw, Joan. 1. Potem yo won wot Kreſtußa powowane, też Pėtéra k
JEzuſey pżiwėd. Tu tomu S. Japoſchtowey Handriyey ßu potem horé do Nėbeß
Spėcżu Kreſtuſowem, te Kraye Sczitiya Epirus ha Thracziya woyoho
Japoſchtowſkim Amtże k Theley, pżiſchwé. Déż won wo tém Meſcze Pattas,
kotreż wo Achayſkey leyżeſche, Kreſtußa ha yoho S. Wėru ha wucżbu
preduwaſche, porutżi yomu ton Bowot Hegeas pżed ßo pżincż, ha potża yomu
ſurowé rozecż, zo be won yoho ktomu Pżibowſtwa pżiwabiw, ktomu pak S.
Handri wotmoyi: Ja wopruyu ſchedṅe tomu wſchoho mocznomu Bóhu, nicz
Myaßo tech Wowow, habe tu Krey téch Kozwow. Hale te ṅewinwote ha
ṅewoblakuwane Jeṅyatko, kotrohoſch Myaßo, deż ſu ye cżi praye Wėriwi
wużiwali, tak wone tola, deż yo wone wopruwane, żiwe ha ṅepżeczeruwane
woſtaṅe. Nato bė S. Handri ktey Sṁercżi toho Kżiża wot ſudżené, kotréż
wón Porecżerſku tak, potża witacż ha zwėſowoſczu wobyimacż, prayaczé:
bódż powitané te pżedrohi Kżi<pb n="394"/>żo, zmi hore toho Swużownika,
kiż yo na tebi wiſaw, Kreſtus JEzus. Na tém Kżiżu yo wón dway Dnay żiwe
wiſaw, ha zṅoho hako zyeneye Klėtki, preduwaw, ha yo yich wele pżez to
Kreſtußey ha kyoho S. Wėrė pżiwėd. K Poſletku pżindże yena wulka
Jaſnoſcz ztéch Nėbeß, ha wobda yoho zkoroy napow Schtundé, ha deż ſo ta
zminé, da won ſwoyoho Ducha horė. Schitko tu to ſu wopiſali cżi Duchowni
ha Mėſchniczé toho Achayſ koho Kraya, każ ſu woni to widżeli. Joho S.
Cżewo wotpotżuye wo tem Mėſcze Malphim, yoho S. Wowa pak yo do Roma
pżiṅeſena wo tem Tżaßu Piya toho druhoho Remſkoho Bamża, ha yo hoṙe
ſtayena wo tem Dome Bożim pola S. Pėtéra.

Próſtwa

K Sẇatom Handriyey Japoſchtowey.

O wulki Tżeſczuwaryo toho Kżiża Kreſtuſowoho: Sẇaté Handriyo, kiż ſé té
wot Kreſtußa ktomu Japoſchtowſkomu Amtey powowane, te S. Zczeṅo nutṅe
preduwaw, ſchedṅe te ṅewinwaté Jeṅyatko JEzußa Kreſtußa wo tey Bóżey
Mſchi hore wopruwaw, ha twoyu Duſchu na Kżiżu, hako twoy Miſchtėr JEzus,
do tey Rukow toho Ṅebeſkoho Wottza hoṙe daw: Ja proſchu tebe, pżez twoye
Zaſwuſchbé, té czew też zamnė JEzußa proſecż, ruṅe hako ſé té też za
druhich proſéw, deż hiſchcże bė té żiwé, zo bech ya pżez twoy Exempel wo
ſwoyey wutrobe nuté, Kreſtuſowu Wucżbu ha Żiweṅe zczehuwaw, tżaſcziye
Kreſtußa wo tem Sacramen cże doſtoyṅe wużiwaw, tón ſchedne moy Kżiż rad
zṅeß, ha na tem ſamnem też ztobu wumrėw, ha ta <pb n="395"/>tu wėcżnu
wėſowoſcz ha zbóżnoſcz wobdżerżaw. Pżez JEzom Kreſta naſchoho Kṅeza
Amen.

Modlitba.

Kſwoyim ſchedném Sẇatém Bożim.

Owo wſchiczé Sẇecżi Bożi, woſobṅe kotżiſch zcze wo Dżencz k Nėbyu hore
wzacżi, O wo wſchicze Sẇecżi, kotreż tżeſne Wopomṅeṅo hiſchcże
dżeniżiſchi Dżen warnuye! O wo wſchiczé Sẇecżi, kotreż Mėno yo mi date.
Wo Patronoẇe ha Recżniczé toho Kraleſtwa, toho Mėſta, toho Krayà; Wo
prėtk Stoicżeryo moyoho Schtanta, ha Powowaṅa; Wo moyi Mėſacżṅi Sẇecżi,
Wo wſchicze Sẇecżi nakotrechż ſẇatem Dṅu ſém ſo ya narodżiw, wo wſchiczé
Sẇecżi Bożi, ha woſobṅe té Sẇata tżiſta Kṅeżna, ha Macżer téch
wumėraczech. Wuproſchcże mi wot moyoho Kżiżuwanoho Kṅeza JEzußa Kreſtußa
zbożnu Sṁercz ha tu wintżuwanu wėcżnoſcz. Proſchcże zawſchitkich moyich
znayo wnech, Pżecżelow, ha Domyaczéch, ha też zawſchitkich moyich
Nėpżecżelow; za ſchitkich téch, kotżiſch budża ſo Dżencz narodżicż ha
wumrecż, też zatéch, kotżiſch wo tem Tżiſtcżu cżerpya, ha po tém też za
naß khudéch Rėſchnikow nėt, ha wo tey Schtundże naſcheye Sṁercże, Amen.

O moy Bożo ha moy Kṅeże! do tebe ya Wėṙu, ktebi mam ya ſchitku moyu
Dowėrnoſcz ha Nadżiyu, tebe ya lubuyu, ha ſo ktebi, hako kmoyomu
Naywoſchomu ha Naydobrocżiwſchomu Bohu modlu, ha wutrobṅe ſebi wintżuyu,
zo béch ya tebe ztey Luboſczu ſchitkich Sẇatéch Bożich lubowacż mow; Też
yo mi zczéweye moyeye wutrobé żel, zo <pb n="396"/>ſem ya dé pżecżwo
tebi zrėſchiw, kiż ſé té moy Naylupſchli Kṅez ha Boh, ha ta moya nay
wetża Dobrota. Kyenom Dżakey ha Doſcz ztżiṅeṅu wopruyu ya tebi te drohe
Zaſwużbé twoyoho luboho Séhna moyoho Wumożnika ha Zbożnika, hako też tu
zaſwużbu Mariye teye Macżeṙe Bożeye, ha ſchitkich twoyich lubéch Sẇatech
Bożich, Amen.

Tu Modlitbu ſpėway té kożde mol pod tey Proſtẇe yenoho kożdoho Sẇatoho;
hako też tżi Wottze Naſche ha tzi Strowo Mariye ha yenu Wėru.

Wot toho S. Żiweṅa Sẇateye Borbore.

Lazuy ton Kherluſch na 424. Stroṅe, ha tu Proſtwu na 446. Stroṅe. O wo
wſchicze Sẇecżi rc.

Wot toho S. Żiweṅa Sw̓atoho Mikwawſcha Biſkopa.

Sẇatoho Mikwawſcha Sẇatoſcz bė nėt wot yoho Naroda poznata, pżetoż deż
wón hiſchcże ſo wot toho Mloka hako yene malicżke Dżecżatko żiweſche,
tak zo ſo wón kóżdu Srėdu ha Pyatk toho Mloka dżerżuwaſche, ha ye yon
yeden mohl za Dżen na Wetżor kſebi bėriſche: Kotreż Poſtné waſchṅo wón
też pżez czewe ſwoye druhe Żiweṅo dżerżeſche. Deż bėſchtay yoho
Starſchey wumrėwey, yo wón ſchitke ſwoye zamożeṅo bėſtey Khudéch
rozdżeliw, ha yo tu tón pżekraſné Exempel teye Miwoſcze dere kmirkuwaṅo:
Déż yoho yedén khude Mėſchtżan, kiż ṁeyeſche tzi wotroſczené Dżowki ha
ṅeṁeyeſche, zo bé wón ye tżeſṅe wożenicż mow ṁeyeſche te Móſle, ye na
yene zwe ha wot Bóha zakazane waſchṅo wobſtaracż, deż hale wot <pb
n="397"/>tem zoni S. Mikwauſch, tak cziſné wón pżez te wokno do teye
Keyże tu toho Khudoho Meſchtżana na tżi mole tak wele Pėṅes, zo móżeſche
wón ſchitke ſwoye tżi Dżowki tżeſṅe wożenicż, ztżoż yo ſo też ſtawo.
Nato, deż yo wo Biſkop worduwaw, yo wón ſwoyim Duchownem Amtże pżez wele
Lėt yene yara ſẇate Żiweṅo wėd, ha ya kpoſletku na ſwoylm ſmėtnem wożu
téch, Jandżelow Bożich kſebi pżindżaczech widżew, ha yo tu wo téch poſ
lenich Swowach k Bóhu: Do twoyey Rukow ya porutżam moyoho Ducha, té
tżaſné żiweṅo ztem wėcżném Nėbėſ kim pżemeṅiw.

Próſtwa.

Omoy Bóżo! kotreż ſé té S. Mikwawſcha Biſkopa zeſchelakimi wulkimi
dżiwami ha Czeychami wo kraſnoſcziw: mé proſemé tebe zyeney nutney
wutrobu, zo bechmé mé pżez yoho zaſwużbé ha zaſtupne Próſtwé yene
ztrozwe Pukutne ha ktem Khudem miwoſcziwe Żiweṅo hacż do ſwoyoho
zkontżeṅa wedli, ha tak ze S. Mikwawſchom, tu ztemi Swowami, O moy Bożo!
do twoyey Rukow ya porutżam moyoho Ducha, ſwoye tżaſne Z̄iweṅo tzem
N̓ebėſkim pżemėnili. Amen. O wo wſchiczé Sẇecżi rc.

Wot toho Naytżiſcżiſchoho Podyecża Mariye teye Macżeṙe Bożeye.

Tu wo tem Dṅu wopomina ta S. Khatolſka Czerkey te tżiſte ha
ṅewoblakuwane Podyecżo, kotreż yo ſo wot yeye Sẇatey Mandżelſkey
Starſchey Jochoma ha Hanne ſtawo. Tu ton S. Dżen, yo prėde 500. Lėt wo
tey S. Khatolſkey <pb n="398"/>Czerkwi ſẇecżene bow, hako S. ♣Bernardus
Epiſt. ad Canon.♠ Landon. piſche. Tu ta yo ton prawe Kaſchcż Bożi, kiż
yo pżi tem Potepėṅu toho czewoho Swėta wot toho Herbnoho Rėcha ſama
lutka zdżerżana ♣Geneſ.♠ 7. Wona yo ta tżiſta Eſter, kotraż ſama Lutka
bė won zata wot teye Kaſṅe teye Smercże. Eſth. 15. v. 3. Ha ſo też
pżiſwuſcheſche zobe wona wot toho Herbnoho Rėcha wonzata bowa. Pżetoż
wone ſo ṅehodżeſche, zobe ta Macż toho Sehna Bożoho yeden mol yena
Podanka toho Dyabowa bowa.

Próſtwa.

OBożo! kiż ſé té pżez te tżiſte Pódyecżo Mariye teye Kṅeżné twoyomu
lubomu Sehney yene doſtoyne Wobodleṅo pżihotuwaw: Mé proſemé cżé, zo,
hako té O Bożo, pżez te Pżedwidżeṅo yeye luboho Sehna horke Cżerpeno ha
Sṁeriż, yu woſẇatoſcziw ſé, tak też me pżez yeye zaſtupnu Proſtwu,
zczewa tżiſcżi ktebi pżindż moli. Pżez JEzußa Kreſtußa naſchoho Kṅeza
twoyoho yednoho rodżenoho Sehna kiż yo ztobu, O Nėbėſki Wottze, ha ſobu
ztem Duchom Sẇatem yenayki Boh żiwe, ha kraluye wėki na wėki Amen.

Kwalowna Próſtwa.

Ta ta yo te pżedżiwne Sudowyo toho Ducha Sẇatoho. Ta yo te pżekraſne
Mėſto Boże. Ta yo ta ſelna Żonſka, kotraż yo rozteptawa tu wowu to ho
ſtaroho Hada. Ta yo rėniſchi hacż te Swonczo. Lubóz niſchi hacż ton
Mėſacz. Swėtliſchi hacż te Vėz dė. Czeme mé Reſchnicze zyeney prawey <pb
n="399"/>Pobożnoſczu ha Poniżnoſczu tu ktey nay tżiſcżiſchey Kṅezṅe
hicż, ha kni prayicż: Sẇata, Sẇata, Sẇata, Mariya, te dobrocżiwa ha
Miwoſcżiwa Kṅeṅi ztżin naß pżez twoyu zaſtupnu Proſtwu kſobu Herbam teye
wecżneye Ṅebeſkeye Wėſowoſcze ha Radoſcze, Amen. O wowſchicze Sẇecżi rc.

Wot Sẇatoho Domaſcha Japoſchtowa.

Sẇate Domaſch yeden Galileyſki, bė wot Kreſtußa ktomu Japoſchtowſkomu
Amtey powowane ha do Kreſtußa tak zalubuwané, zo deż won ſwoſcheſche, ka
czedża żi żidża Kreſtußa móricż, wón prayeſche: czemé mé hicż ha znim
wumrecż. Ta Nėwera Domaſchowa yo nam yacżé wużitna bowa, hacż żkodżewa.
Dokelż deż yo Domaſch pżez te Dotkṅeṅo téch Ranow Kreſtuſowech ktey Wérė
pżiwėdżené, ſmé mé też pżez to wo tey Wérė wobkrutżeni. Pżitém naß też
Domaſch wobſelṅa wo tey Wėṙe, deż yo won zṅewėriwoho wėriwé woduwaw, ha
Kreſtußa za yenoho prawoho Borawuznaw. Deż ſo cżi Japoſchtowė do toho
czewho ho Swėta rózno dżelachu, yo ßo Domaſch do tech Raniſchich Krayow
podaw, tem Parteruſkim, Mederuſkim, Perſiſkim Hirkomſkim etc. Kreſtußa
ha yoho Sẇatu Wėru préduwacż. K Poſletku yo won pżiſchow do Indien, ha
yo też tam te S. Zczeṅo preduwaw, ha wele Ludu ha też toho Krala ktey
prawey Wėṙe Kreſtuſowey pżiwed. Swoye Prėduwaṅa ha wucżbu yo won zwele
wulkimi Dżiwami ha Czeychami Bożimi wobkrucżiw. K Poſletku yo wón z Radu
téch Pohanſkich Popow wo tém Mėſcze Malphus żpiſami pżekwoté ha moṙené
wo tem 78. Lėtu.

<pb n="400"/>

Próſtwa.

OSẇate Japoſchtowe Domaſcho, pżez tu Nadu, kotraż yo ſo tebi ſtawa, deż
ſé té doſtoyné bow twoye Porſté do téch Ranow tey Ruków JEzuſowech, ha
twoyu Ruku do yoho Stroné powożicż, proſchu ya tebe, té czew mi wot
Kreſtußa yenu ſelnu ha krutu Ẇeru wuproſecż, zo béch ya ſchitko to
zyeney prawey żiwey Wėru wėriw, żtoż mi ta Czerkey prėdk nėſe, hacż ruṅe
ya to newidżu; zo be mi tak yeden mol prayene bowe: Zbóżne ſé té,
pżetoż, hacż té ruṅe ney ſé widżew, ßé ye tola wėriw. Joan. 20. O wo
wſchicżė Sẇecżi rc.

Wot toho Żiweṅa Sw̓atoho Voſcziyana Matraṙa.

Potay wo téch Litaniyach k S. Voſcżiyaney na 385. Stroṅe, ha tu Próſtwu
kṅomu na 388. ha ton Kherluſch wot nim na 390. O wo wſchiczé Sẇecżi rc.

Wot toho Wobrocżeṅa S. Japoſchtowa Pawowa.

Tu ton Dżen yo mėnuwané Dżen toho Wobrocżeṅa S. Japoſchtowa Pawowa:
tohodla zo yo wón tu wo tém Dṅu, wokotremż yo wot Kreſtußa ztech Nébėß
yena wulka Swėtwoſcz na ṅoho pżiſchwaha yoho hacż ktey Zemi porazewa, ſo
zcżewa do teye Wole Bożeye podaw, ha yo zyenoho Pżeſcziharya teye
Czerkwé Bożeye, yeden wulki Wutżer wo tey ſamey worduwaw.

Te druhe lazuy ſebi ztoho Lekciyona, kotréż yo knamukaṅu wo tech
Zczenſkich Knihach na ton S. Dżen toho wodrocżeṅa S. Pawowa.

<pb n="401"/>

Próſtwa.

OTe wuzwolene Sudowyo, Sẇate Pawowe, kiż té pod tey póznatey woli Bożey,
ſé te Mėno naſchoho Kṅeza JEzußa Kreſtußa pżed Pohanami ha Kralemi
noſéw, ha te ſame yim prėduwaw: Ja proſchu tebe pżez twoye pżedżiwne
Wobrocżeṅo, ſurowu Pokutu, ha nutne Prėduwaṅa, té czew mi wot toho tu
Nadu wuproſecż, kiż yo ſo tebi natem Pucżu do Damaſchka, deż bė hiſchcże
té yeden Pżezcżahaṙ teye Cżerkwė Bożeye, zyewiw, ha ktomu
Japoſchtowſkomu Amtey powowaw; zo béch ſo ya wutrobṅe proczuwaw tu Wolu
Bożu praye póznacż, ha tomu, żtoż budże mi też wot toho naymėnſchoho
Swużownika Bożoho, porutżene, rad poſuſchne bow. Proſch też zamṅe,
zobéch ya tak nutṅe po twoyim Exemplu tu Sprawnoſcz zkutkuwaw, hako ſém
ya prėde tón Rėch wobeſchow. To ſebi ya żadam pżez JEzußa Kreſtußa, kiż
yo tėbe kſebi powowaw. Amen. O wo wſchiczé Sw̓ecżi rc.

Wot toho, żtoż ſo na Swėcżk Mariyu ſtawa.

Potay na tey 375. Stroṅe, ha té budżeż tam namakacż te Czeremoniye,
kotreż ſo tu wo tem S. Dṅu teye Macżere Bożeye ſtawayu. Zyeney kraſney
Proſtwu. O wo wſchiczé Sẇecżi rc.

Wot S. Matthia Japoſchtowa.

Tu tón S. Japoſchtow yo Mėſto toho Pżeradnika Judaſcha ktomu
Japoſchtowſkomu Amtey wuzwolene, deż yo tón Lóß naṅoho panew. Deż bė wón
wo tey Aethiophſkey Kreſtußa ha yoho S. Wėṙu ha wucżbu preduwaẇ, yo wón
wot téch <pb n="402"/>Ṅepżecżelow Kreſtuſowech, Kreſtußa ha yoho S.
Wucżbe dla, nayprėdé kaṁenwané, ha kpoſletku zyeney Sekeru moṙené, ha
tak ſwoy Japoſchtowſki Amt zbóżṅe wobzanknew, ha tu Japoſchtowku Kromu
wot ſwoyoho luboho Miſchtra wotey Nėbėſkey Wėſowoſczi ha Radoſczi
wobdżerżaw.

Próſtwa.

Oté Pżekraſné Japoſchtoẇe ha kreyné Swėtko naſchoho Kṅeża JEzußa
Kreſtußa, Sẇaté Matthiyo, kiż té, deż yo pżez tu Nadu Bożu ton Lóß na
tebe panew, ſé ktem yednacże Japoſchtowam, na te Mėſto toho Pżeradnika
Judaſcha pżirachnuwané: Ja proſchu tebe z Poniżnoſczu pżez twoye nutne
Prėduwaṅa, té czew nam tu Nadu pola Boha wuproſecż, zo bechmé mé pżez
yene prawe Kżeſcziyanſke Żiweṅo ktem wuzwolenem Bożim pżitowarſcheni
bóli. Pżez JEzußa Kreſtußa naſchoho Kṅeza. Amen. O wo wſchiczé Sẇecżi
rc.

Wot S. Jozepha.

Jenoho zwėruwanoho Muża z Mariyu tey tżiſtey Kṅeżnu.

Wona yo yena wulka Tżeſcz toho S. Jozefa, zo yo wón zwėruwané bów z
Mariyu tey tżiſtey Kṅeżnu: pżetoż ztoho zczechuye, zo yo wón na ſwoyim
Cżéle tżiſte, Poniżne, ha tak dale wo druhich Pottżiwoſcżach Mariyi
podobné bow, Pżetoż yo S. Jozof yeden zwėruwane Muż Mariye teye tżiſteye
Kṅezne bow, tak yo yoho Bóh pżez yenoho wot ſwoyich Bożich Jandżelow daw
rozwutżicż, ka budże tón Séhn Bożi pżez tu Mócz toho Ducha Sẇatoho wo
tem Żiwocże yoho Sẇateye Man<pb n="403"/>dżelſkeye Mariye teye tżiſteye
Kṅeżne podyate, ha wot ṅeye porodżene. Też yo S. Jozef tu Tżeſcz ṁew, zo
yo won pola Kreſtußa wo tey Betlehemſkey Rodżicżczé bow: zo yo won yoho
naſwoyimay Rukomay noſew, yoho wokoſchuwaw ha hubicżkuwaw, znim yed,
piw, ha pżinim wotpotżuwaw: yeden Nan Kreſtuſowe wo druhich ṁenuwane
bow, ha Kreſtus, hacż bė won ruṅe yon yoho hore Kubuwar ha żaden prawe
Nan, yo yomu poſuſchné bow. Ruṅe tak hako yo Mariya ta tżiſta Kneżna
yena móczna Recżnicza ha Pátronka pola Boha; ruṅe tayki Recżnik ha
Patron pola Boha yo też S. Jozof. S. Domaſch Aquinſki prayi, zo ſchitke
Nadé, kotreż ſu druhim Sẇatem rozdżelene date, tak yo S. Jozefey
dowolene wowſchich Nuzach Boha za naß proſecż. Sẇata Thereßiya prayi, ka
yo wona ſchitko wot Boha wuproſewa, żtoz yo wona dé ſebi pżez S. Jozefa
żadawa.

Próſtwa k S. Jozefey.

Ote Naytżiſcziſchi Jozefe, té nay do ſtoyniſchi Nawożeṅa teye
Nayſwetżiſcheye Kṅezne Mariye, te Hore Kubuwaryo Kreſtußa naſchoho
Kṅeza, kiż ſé tu Tżeſcz ṁew, yeden Wottz toho Sehna Bożoho ṁenuwané
bódż. Tebi yo Kreſtus, nam yeden Exempel teye Poniżnoſcze poſebi
woſtayicż, podaté worduwaw. Pżez tu wulku Nadu kotraż yo ſo tebi ſtawa,
proſchu ya tebe, té czew ſchitkim Kṅezam ha Kṅenim, Hoſpodaryam ha
Hoſpozam, Nanam ha Macżeṙam tu Nadu ſobu dżelicż, zo bechu woni ſwoye
Dżecżi wowſchey <pb n="404"/>Vrómnoſcżi ha Boha boyaſnoſcżi horecżaneli:
ſchitkim zrudnem ha wopuſchcżenem Mandżelſkim Troſchtey wo tey Khudobe
ha druhich pżecżiwnech wecżach: ſchitkim Ṅeżeṅenem tu wobſtaynu
Kṅeżṅaczu tżiſtotu: ha ſchitkim tu tomu Sẇėtey wuṁeraczem tu Nadu
wuproſecż, zo bėchu woni ſchicze, O S. Jozefe, k JEzußey naſchomu
Wumożnikey ha Zbożnikey pżiſchli, ha ztobu ha znim Wėki na Wėki żiwi
bóli. Amen. O wo wſchiczé Sw̓ecżi rc.

Sẇate Jozef yo yeden woſobné Patrón pola Boha za tech tu tomu Swėtey
wuṁeraczéch Kżeſcziyanow: Tohodla derbime ſo mé ſchėdṅe za yoho zaſtupnu
Proſtwu, kṅomu wowacż.

Wot toho S. Dṅa toho Pżezyeweṅa ha Pżipoyedaṅa Mariye teye tżiſteye
Kṅeżne ha Macżere Bożeye.

Tżohodla yo ton Jandżel k Mariyi tey tżiſtey Kṅeżṅe poſwané?

Zobé won yi krozeṁeṅu daw tu Wolu Bożu, ha yi wozyewiw, kac ze tón
wecżne Sehn Bożi téch Cżwoyekow pżez ſwoyu horku Matru ha Sṁercż wumocz,
ha zṅeye żada tu Cżwoyeczku Naturu na ßo zacż.

Bė da treba, zo bé ton Sehn Bożi naſche Cżwoyeczke Cżewo na ßo zaw.

Hay bewſchoho Czwobluwaṅa: Pżetoż po ſwoyey Bóhſkey Natuṙe wón
ṅemóżeſche nitżo <pb n="405"/>czerpicż, tohodla bė wone treba, deż
czeſche wón naß wumocz, zobé wón yene Smėrtne Cżéwo na ßo zaw.

Tżohodla yo Bóh wot Mariye teye tżiſteye Kṅeżne yeye Wolu żadaw?

To yo wón ztżiniw, zo bé wón naß rozwutżiw, ka Bóh żanoho, aniż ktomu
dobromu ha wele ṁeṅe ktomu zwomu moczuye; hale ſcho yenomu kożdomu na
yoho woli woſtayi. 2. Zo béchmé mé widżeli, ka też ktem dobrem zkutkam,
zo bechu wone ſwoyu zaſwużbu ṁewe, yo yene dobre Ṁeṅeṅo wot naß żadane.

Tżohodla yo ta Nayſwetżiſcha Kṅeżna Mariya ze S. Jozefom zwėruwana bowa?

S. Wottz Hyeronimus L. 1. in Cap. 1. Matth. prayi, zo yo ßo to kpreṅom
tohodla ſtawo, zo be pżez te ſem Pżindżeṅo Jozefowe, kiż bė wot teye
Swoybe ha Schlachte Davidoweye rodżené, też te ſem Pżindżeṅo Mariye
ztoho Seṁeṅa Davidowoho nam zkeriſcho póznate bowe. Kdruhom: zo bé wona
wot téch żidow, hako yena Mandżelſka wamarka kaṁeṅwana ṅebowa, dé béchu
woni ſwoſcheli zo yo wona podyawa ṅemeyacze żanoho Muża. Tżecżom: yo ſo
to ſtawe, zo bé wona yeden Troſcht ṁewa, deż derbiſche wona ze ſwoyim
Lubem Sehnkom do Egipta cżékacż. Tu Schtwortu Winu dawa S. Ignatius, deż
won prayi, zo yo wona tohodla yenomu Mużey zẇeruwana, zo be ton Narod
Kreſtuſowé tomu Dyabowey potayené woſtaw; pżetoż won zato dżerżeſche, zo
yo Kreſtus nicz wot <pb n="406"/>yene Kṅeżné, hale wot yeneye
Mandżelſkeye Żoné porodżené.

Ka da yo ton Sehn Bożi Podyate?

Nicz zteye wole toho Muſkoho, habé ztoho Myaßa, Joann. 1. hale na yene
pżedżiwne waſchṅo yo wón podyate wot toho Ducha Sẇatoho, za tém moy
Kżeſcziyanſki Cżwoyetże ſo tebi ṅeyo treba cżipṅe praſchecż ha potacż,
hale wėr yon té wowſchey Poniżnoſcżi tomu Swowu Bożomu, zo yo Kreſtus
wot, yeneye Kṅeżné pżez tu Mocz toho Ducha Sẇatoho podyaté.

Kayki Troſcht ṅeſu nam ſobu tu te Swowa? pola Bóha ṅeyo żane Swowo
ṅemożne?

To troſchtuye ha wobſelṅa naß wo téch Naycżeſchich Stucżkach teye Wėre,
kotreż ſo nam zdadża też pżecżwo tomu Rozomey bódż; zo me te ſame
Wėrime: tohodla ßo te wėcze Bóh zamoże, kotreż ſo nam zdadża ṅemożne
bodż. Matth. 19, 36.

Potżink teye Luboſcze ktey Macżeri Bożey.

Strowa bodż Mariya, té ſé powna teye Nadé Bożeye. Ja ſo tohodla wėſelu
ha raduyu, ha wintżuyu tebi ktomu wele Zboża zczeweye moyeye Wutrobé, zo
ſé té bewſchiwi Stworeṅami kyeney Macżeri toho Naywoſchoho ha kyeney
Kralowṅe téch Nėbeß ha teye Zemye wuzwolena. Ztobu yo ton Nėbeſki Wottz,
kiż yo toho zpwodżiw, kotrohoż ſé té nėt podyawa. Ztobu yo tón Duch
Sẇate, wot kotrohoſch ſé té podyawa toho ſamoho, kiż yo Nė<pb
n="407"/>byo ha żemyu ſtworėw, ha kotreż ṅemoże wot ney wobyate bodż,
toho ſé té wo twoyim kṅeżṅaczém Żiwocże noſéwa. Tohodla bódż żonuwana
tżeſczuwana ha kwalena bewſchimi druhimi Żonſkimi, pżetoż żaney ſo ṅeyo
tayka Tżeſcz ſtawa, hako tebi. Té ſé ta Wėſowoſcz toho Nėbya, te
Débeṅſtwo teye Cżerkẇe Bożeye, ha ta Tżeſcz toho Kżeſcziyanſkoho
Khatolſkoho Luda. O wo wſchiczé Sw̓ecżi rc.

Wot Sw̓atoho Juriya Matrarya.

Sẇaté Juri yeden woſoki woyerſki wóſchi, deż wón widżeſche, ka yara tón
Tiranſki ♣Diocletianus♠ téch praye weriwech Kżeſcziyanow pżez tżehaſche
ha Matruwaſche, porokwaſche S. Juri tomu Tiraney yoho Tiranſtwo, ha bė
tohodla wot ṅoho do toho Jaſtwa tżiſṅené. Na yoho Cżewo bė yedén
cżeſchki Kameṅ powożené, potem bė yoho Cżewo znożemi rėzane, ha na yoho
Noze bėchu yomu yene zeleſne wohniwe Schtifle tekṅene, ſchak hale
ſchitku ſwoyu cżeſchku Matru yo wón Kreſtußa dla porécżerſku znėß, hacż
yo wón kpoſletku ztem Mėtżom morėne, ha yo tak tu Matrarſku Kronu wot
Kreſtußa wobdżerzaw

Próſtwa.

O Swaté Martrariyo Juryo, proſch zamṅe hubėnoho, nėrodnoho, ha ktomu
Cżewu zaſwoyu Zbożnoſcz ṅépėżnoho Cżwoyeka, zobe moye Cżewo ßo flaiſich
ktomu Dżéwu za tu Zbóżnoſcz dżerżawe, ha ſchitke Pżecżiwnoſcze tu toho
Swėta zczerpṅe zṅeſwe, ha tak ze S. Juriyom ktey <pb n="408"/>wecżney
Nėbeſkey Wėſowoſczi ha Radoſczi pżiſchwé. Amen. O wo wſchiczé Sẇecżi rc.

Wot Sw̓atoho Marka Zczenika.

Sẇaté Mark Zczenik, deż wón tu Swużbu Bożu na tem Wowtaṙu wo tém prenim
S. Dṅu téch Jutrow dżerżeſche, bė wón wot tech Nėpżecżelow teye praweye
Wėré ha wucżbe Kreſtuſoweye yaté ha do Jaſtwa cziſṅené. Wo tey Noczé
zyewi ſo yomu yeden Jandżel Bożi, ha pokaza yomu tu Knihu toho wecżnoho
Ziweṅa, wo kotreż bė też yoho Mėna piſane: tu nato bė S. Mark zczewa
troſchtuwane ha wobẇeſelene, ha yo na ton druhi Dżen pżez yeden za yoho
Schiyu zadżerṅene Streck ſwoye tżaſne Żiweṅo ztém wėcżnem Nėbeſkim
pżeṁeniw.

Próſtwa.

O Sẇaté Marko, wuproſch mi, zo béch ya też yeden móhl moye Ṁeno wo tey
Knizé toho wėcżnoho Żiweṅa zapiſane widżew, ha tak wot Kreſtußa zczewa
troſchtuwane, ha wo tey Nėbeſkey Wėſowoſczi ha Radoſczi wobwėſelené bów.
Amen. O wo wſchiczé Sẇecżi rc.

<pb n="409"/>

Wot toho Żiweṅa S. Philippa Japoſchtowa.

Sẇaté Philip ze Bethſayde yenoho mawoho Mėſtacżka, kotreż wo Galileyſ
key leyżi, rodżené, yo wot Kreſtußa ktomu Japoſchtowi komu Amtey
powowané. Tu tón S. Japoſchtow yo Nathanaela Kreſtußey pżiwėd. Ka lube
yo won Kreſtußey bow, yo ztoho kpoznacżú, zo yo yoho Kreſtus na yene
woſobne Waſchṅo pżez tu Dowėrnoſcz k Bóhu wėd, deż yo ſo won yoho
praſchaw: dże ſem derbi tón Klėb kupuwané bodż, zo be Pyecż Tauſentow
Mużow żpizuwane bowe. Dale zo cżi ſami kiż czechu z Kreſtuſom retżecż,
ßu ſo pola Philippa wopowėdoli. Pżi tem yo widżecż też tu ztoho, zo yo
wón tak kruble ſo Kreſtußa praſchaw: Kneże, pokaż nam toho wottza. Pod
tém do Nėbeß hore Spėcżu Kreſtuſowem, yo yomu tón Prėdarſ ki Amt wo
Sczitiyiſkey pżirachnuwane, dżeż yo won wele Luda ktey Kżeſcziyanſkey
Wėre pżiwed. Powele wulkich Czeychach ha Dżiwach, yo wón kpoſletku teye
Wėre Kreſtuſoweye dla Kżiżuwane, ha zkameṅami do Smėrcże zabité.

Próſtwa.

OPżedrohi Wutżowniko Kreſtuſowé, Sẇaté Philippė, kiż ſé té toho
Nathanaela Kreſtuſa pżiwėd, ſo praſchaw za téch Potaynoſczach teye Wėré,
ha ſebi żadaw toho Nėbeſkoho Wottza widżecż, kiż ſé té twoyoho Miſtera
JEzußa ſchudżom nuṁe prėduwaw, ha yomu Zluboſcze ſé ſo też na tón Kżiż
daw pżibicż, ha ſé na tem ſamem wumrėw: ya proſchu tebe pżez twoyu wulku
Luboſcz, té czéw mi ha <pb n="410"/>ſchitkim Cżwoyekam tu Nadu pola Boha
wuproſecż, zo béchmé me druhich kewſchomu Dobromu wėdli, ha radżi na tém
Kżiżu tech naſchich ſchednéch wobcżeſchnoſczow żiwi bóli, ha też ztobu
ha ztwoyim lubém Miſterom JEzußom zbożṅe wumreli O wo wſchiczé Sẇecżi
rc.

Wot toho Żiwena Sẇatoho Jacuba Japoſchtowa.

Sẇaté Jacub tón Sprawné toho Kṅeża Brat, tohodla zo bė won wo tem
woblitżu Kreſtußey zczéwa podomné, ha ton Mėnſchi ṁenuwané, yo pod tém
do Ṅebeß Spėcżu Kreſtuſowem, wo Jeruſaleṁe kyenom Biſkopey poſtayené.
Nėyo wot ſwoyeye Modoſcze żane Wino, ha też druhi ſelné Napoy piw, też
żane Myaßo ṅeyed. Joho Nozé ſtay wot tżaſtéch Pacżeṙow zacżekṅeney
bowey, ha twerdey hako yeya Khamelowa twėrda Koża. Nayprėdé yo wón
kaṁeṅwané, ha po tém zteye wuſokoſcze toho Templa dele ſtortżené. Deż
won tak napow mordwe na Zemi leyżeſche, proſcheſche wón za ſwoyich
Nepżecżelow prayaczé: Woday yim o Kṅeże, pżetoż woni ṅewėdża, żto woni
tżiṅa. Ha tu wo tey Próſtẇe yo wón zyenem walkarſkim Kiyom do Sṁercże
zarażené, ſwoyeye ſtarobe dżewécż dżeſat Seſcht Lėt 96. Lėt. Jo yeden
Liſt piſaw, kotreż ta Czerkey za yene Swowo Boże dżerżi.

Próſtwa.

O Sẇate Japoſchtoẇe Jacubė, kotreż ſé té doſtoyṅe bow yeden Brat toho
Kṅeza ṁenuwané bódż: kiż té wot Modoſcze żane wino ha druhi ſeine Napoy
ney ſé piw: kotreż ſé ßo tak yara <pb n="411"/>ktem Pacżeṙam dżerżaw, zo
ſtay twoyey Kolėṅe czewey twerdey ztżiṅeney: kiż ſé té za tech ſamech
Bóha proſew, kotżiſch ſu tebe kaṁeṅuwali ha morili: ya proſchu tebe,
wobdżerż nam pżi JEzuſu twoyim lubem Miſteṙe tu Nadu zo bechmé mé po
twoyim Exemplu yene mėrne ha ztroſwe żiweṅo wėdli, Bohu wo Duchu ha wo
wėrnoſczi nuṁe ſwużili, ha kṅomu ſo modlili. Też wuproſch nam toho
Ducha, pżez kotrehoſch ſé nam té tón praye Khatolſki Liſt piſaw, zo
bechmé mé po twoyey wucżbė żiwi boli, ha woſobṅe zo bechmé mé pżez twoy
Exempel nucżi boli, też za ſwoyich Nėpżecżelow Bóha proſecż, Amen. O wo
wſchiczé Sẇeżci rc.

Wot Sẇateye Wawporé Kṅeżné.

S. Wawpora Jandżelſkey rodżena, bė yena Kloſterſka Kṅeżna wo tem
Heydenhegniſkim kloſteṙe ta nawoſcha beztemi kloſterſkimi Kṅeżnami. Jeye
Żiweṅo bè yene yara Vromne pobożne ha Sẇate Żiweǹo, kotreż yo tón
Miwoſcziwe Bóh zweli wulkimi Dżiwami ha Czeychami wobkrutżiw. Tu wo tem
Kloſtere yo wona też ſwoye tżaſne Żiweṅo ztem wecżnem wėſowem Żiweṅom
wobzanknewa.

Próſtwa.

OKṅeże JEzu Kreſcże te Wobſtaracżeryo wſchich tżiſtech Kżeſcziyanſkich
Duſchow ha Wutrobow, wuſwoſch tu Proſtwu tu teye twoye ſwėrneye
Swużownicze S. Wawpore, zakotruż me yu też nėt proſemé, te czew nam też
yenu tżiſtu Wutrobu ſobu dżelicż, ha naß Wėki na Wėki zṅeyu Zbożnech
ztżinicż. Amen. O wo wſchicze Sẇecżi rc.

<pb n="412"/>

Wot Namakaṅa S. Kżiża?

Tżohodla yo tu tón Dżeṅ tón Dżen toho Namakaṅa S. Kżiża menuwané.

Tohodla: zo ta S. Kżeſcziyanſka Khatolſka Czerkey tu wo tem Dṅu wopomina
ka ta Mocż Keyżora ♣Conſtantina♠ (Sẇata Helena) ton Kżiż, nakotremż yo
Kreſtus JEzus naſch Wumożnik ha Zbożnik wumrew, kiż bėzubėne, yo zaſé
namakawa, wotem Lėtu 326. wotém Regiruwaṅu ♣Conſtantina♠ 21.

Dże da yo ton S. Kżiż tak dowho bow?

Cżi Pohanowe bėchu yon, hako yeni Nepżecżelo Kreſtußowi, ztemay druhimi
Kżiżomay, nakotremaż beſchtey tey dway Mordarey (kiż ſtay z Kreſtuſom
Kżiżuwaney) yara huboko do zeṁe zakopali: ha zobe tón Pomyatk na
Kreſtußa ha yoho Horke Cżerpeṅo zkeriſcho zaſchow, ſu woni na te Mėſto,
to yo na tey Calvarſ key Hore tu pżibowſku ha ṅeſchwarnu ♣Venus♠
ſtayili.

Ka yo S. Helena ton S. Kżiż namakawa?

Deż bė yeye Sehn ♣Conſtantinus♠ tón Keyżor tu Bitwu na ♣Maxenti♠ yu
zpokazuwaṅóm toho Kżiża dobew, yo S. Helena wo tem Spaṅu wot Bóha
napominana, zo bé wona ſtanewa, tón Kżiż potocż, nakotremż bė JEzus
Kreſtusza tu Zbóżnoſcz naſchich duſchow wumréw. Nato yo ſo wona do
Jeruſalema podowa, tu pżibowſku nėſchwarnu ♣Venus♠ tu ztoho Mėna
wurumowawa, ha potżawa tón S. Kżiż potacż, ha deż be wona tu Zeṁ
wotrumowowa, na maka wona tzi Kżiże, ha wot tech zdalené też ton Napiß,
kotreż bė Pilatus na ton Kżiż daw hore ſtayicż.

<pb n="413"/>

Ka yo wona mowa wedżecż, kotre tu be ztemi tzyomi Kżiżemi yo ton Kżiż,
nakotremż yo JEzus wumrew?

Macariyus ton Biſkop wo Jeruſaleṁe, deż bė wón ſo k Bohu pomodliw, yo
won tu ztemi tzyomi Kżiżemi ßo yeneye cżeſchczé khoreye Żonſ keye
dotknéw: deż pak tey dway preney nitżo ṅezamozeſchtey, yo tón tżecżi na
mėſcze tu koru Żonſku wuſtrowiw, pżez tżoż ſchiczé poznachu, ka yo tu
ton Kżiż Kreſtuſowe. ♣Previarium Rom. 3. May.♠

Tu teye Pobożnoſcze dla ſpėwa dżencz ta S. Khawlſka Czerkey pżi Potżatku
teye Bożeye Mſche: Mé pak derbimé ſo kwalicż wo tem Kżiżu naſchoho Kṅeza
JEzußa Kreſtußa, wo kotremż yo naſche Wumożeṅo, naſche Żiweṅo ha
Horeſtacżo, pżez kotrohoż ſmé mé wumożeni ha zbożni ztżiṅeni. Gal. 6.

Pobożne zdechuwaṅo ktomu S. Kżiżey.

O Pżekraſné ha wſcheye Tżeſcze winoyté S. Kżiżo, o Pżedrohe Drėwo, o
pżedżiwné Czeych pżez kotreż yo ton Dyabow pżeẇiṅené, ha tón czéwé Swėt
pżez tu naydroſchu Krey Kreſtuſowu wumóżené. O wo wſchiczé Sẇecżi rc.

Wot tem Czeychu toho Kżiża potay horeku 387.

Wot Swatoho Jana kiż yo Kreſtußa wo Jordaṅe z Kcżiw.

Sẇaté Jann yo ſo wot yeney ſẇat ey ha ṅepwodney Starſchey pżez yenu
woſobnu Nadu Bożu narodżiw: Wot nim yo Kreſtus prayiw, ka bėwſchimi
temi, kiż ſu ßo wot Żonſ kich narodżili, żaden wóſchi ṅeyo hore ſtanew,
hacż Jann. Won <pb n="414"/>yo woſobṅe wot Bóha wobdarené bow, deż yo
wón wotem Macżernem żiwocże żo poznaw tón Pżikhad Kreſtuſowé: ha yo
tohodla zẇeſowoſczu wotem Macżernem żiwocże pozkakuwaw. Wo tem Dṅu yoho
Naroda ſu ſo ſchicze yoho Swoybni ha Suſodża wulczeſchṅé żraduwali, ha
yoho Nan, kiż nėme bė, yo zapotżaw retżecż, ha yo tomu Dżeſczu te Mėno
Jann daw, każbė yomu ton Jandżel porutżiw. Zobé tu ton Sehnk też pżez
czéwé ſwoye żiweṅo zkeriſcho zeżanem Rėchom womazané ha woblakuwané
ṅebow, yo wón nėt woſwoyich prėnich Lėtach ſwoyeye Modoſcze ßo do teye
Puſcziné podaw. Joho draſta bė yena Khamelſka Koża, yoho Paſk wokoho
toho żiwota bė wot Kożow. Joho Jédż liſné Mėd ha Zkobcżki. Tak ſchpatṅe
yo won yéd ha tak ſchlecht Schpizow wużiwaw, zo ſo won porno druhim
zdaſche, hako bé won gor nitżo ṅeyed. Żane Wino, aniż druhi ſelné Trunck
won ṅeyo piw. Deż bė wón tżiczecżi Lėt ſtaré, yo won zporutżeṅa Bożoho
zteye Puſcżiné won ſchow, ha yo Kreſtußa toho prawoho Meſiaßa prėduwaw,
kotrohoſch yo wón też wo Jordaṅe z Kcżiw. Schitkich yo won napominaw ka
derbya woni pżez yenu prawu Pokutu Kreſtuſey tón Pucż hotuwacż, ha ſo
yoho Pżikhada ha Nadow doſtoyni ztżinicż. Deż yo wón Krala Herodeßa yoho
rėſchnoho Żiweṅa dla ſtrafuwaw, yo wón wot toho ſamoho do Jaſtwa
ſtortżené, ha nate Pożadaṅo Herodiaß zezyaté. Deż bėchu pak to yoho
Wucżowniczé zrozeṁeli, ſu woni yoho Cżewo tżeſṅe porebali. Matth. 14.

Wot téch Dnow S. Janna toho Zczenika eżer<pb n="415"/>pi te Nėbėſke
Kraleſtwo Kwaut, ha cżi Kwautni ye kſebi tornu. Matth. 11. v. 12.

Próſtwa.

OTé nayſẇatżiſchi Prėdaryo toho Pżikhada Kreſtuſowoho, O te Spihelo teye
praweye Pokuté, S. Janns, O Te ſlubené Jandżelo toho Nowoho Teſtamenti
kiż ſé te doſtoyné bow Kreſtußa Kcżicż, ha wotṅoho kwalené bodż, ka
żaden wetżi ṅeyo horeſtanew, hacż té, ya proſchu tebe, O nayzbożniſchi
Matraṙo, pżez twoye ſurowe Pokutne Ziweṅo, czew té mi tu Nadu wot toho
ſamoho, nakotrohoſch ſé té pokazuwaw, hako te prawe Jeṅo Boże, kotreż
precż beṙe te Rėchi toho Swėta, wuproſecż, zo bech ya po twoyich
Pokutnech Prėduwaṅach też yene tżiſte ha pobóżne Żiweṅo hacż do
zkóntżena moyoho Żiweṅa wėd, ha tak ztobu Wėki na Wėki żiwe bow. Amen. O
wo ſchiczé rc.

Wot S. Pe̓tera Japoſchtowa?

Séman yeden Galileyſki, wo Bethſaydże rodżené, yo bow yeden Sehn
Jonaſowe, ha yeden Brat Handriyowé, pżez kotrohoſch yo wón też k
Kréſtuſey pżiwėdżené, déż bė wón wot Kreſtußa ktomu Japoſchtowſkomu
Ambtey powowane, tak yo wón Pėter mėnuwané. Kreſtuſey yo wón bewſchimi
druhimi ton naylupſchi bow, żtoż yo tu ztoho kpóznacżu, deż yo JEzus
ztoho Pėterowoho Cżowmika prėduwaw. Jomu porutżiw tu Sécż wumetacż,
zkotreż yo wón yenu wulku Mnohoſcz tech Rebow popanew, pżez tżoſch ſo te
Woyeṅo tech Cżwoyekom rozemėſche. Beż druhimi Japoſchtowami hako ton
naywoſob<pb n="416"/>niſchi, yo wón tón prėni ſtayene, hacż ruṅe bėchu
druzé pṙėdé ṅoho ktomu Japoſchtowſkomu Ambtey powowani. Kreſtuſey yo wón
na tem Moṙu ſchow, ha deż ſo wón potżinaſche do teye wodé pżepaduwacż,
poda yomu JEzus ſwoyu Ruku. Bewſchimi druhimi Japoſchtowami yo won
Kreſtuſey yene kraſne Swetzeṅo daw, ka yo Kreſtus ton Sehn toho żiwoho
Boha: tu nato yomu też Kreſtus ſlubi, ka cze wón ſwoyu Cżerkey na ṅoho
twóricż, ha yomu te Klutże téch Nėbeß podacż. ZKreſtu om yo won bow na
tey Hoṙe Thabor, dżez yo ſo Kreſtus woyaſniw, hako też wotey
Getſamėnſkey Zarodże. Za Petera yo Kreſtus te Tzwo daw. Teye Poniżnoſcze
dla noczeſche wón dopuſchczicż, zobe yomu Kreſtus tey Noze mow.
Zluboſcze Kreſtuſey yo wón prayiw, zo, hacż ruṅe ſchicze budża ſo nanim
pohorſchecż, wón tola nocze. Kreſtus yo woſobṅe zaṅoho proſew, zobe yoho
Wėra ṅewotbėrawa: pżetoż wón derbeſche ſchich druhich hako ton naywoſchi
Paſtėr wobkrucżecż. Swoye zaprėcżo yo wón tak zapokucżiw, zo, tak tżaſto
hacż yo wón toho Honaka ſwoſchaw ſpėwacż, yo won tak hėrcze pwakaw, zo
ſu czeychi na yoho Liczomay kwidżenu bowé. Deż bė wón wo Jaſtwė yaté, yo
ta czewa Czerkey hako za toho Naywoſchoho wo tey ſamey, proſewa. Deż won
z Roma, z Radu tech Kżeſcziyanow dżeſche, zobé won wot toho tiranſkoho
Nerona moṙene ṅebow, zyemi ſo yomu JEzus na tem Pucżu, kotrohoſch deż ſo
Pėter praſcheſche, dże wón dże, Wotmoyi yomu won, ka wón do Roma dże, zo
be wón tam znowa Kżiżuwané bow; żtżohoż Pėter zrozemi, ka derbi wón
Kreſtußa dla kżi<pb n="417"/>żuwané bódż, Jo ſo tohodla zaßo Woſpyat
rocżiw, ha yo wo 29. Juniyu Rome kżiżuwané.

Próſtwa

OTé Nayzbóżniſchi Pėtéṙe, Biſ kopė ha Bamużo teye Kżeſcziyanſkeye
Remſkeye Khatolſkeye Czerkẇe, twoyeye wulkeye ha woſoneye Luboſcze dla,
yo tebi Kreſtus te czéwe Stadwo, ſwoyeye Czérkẇe, paſcz ha regiruwacż,
porutżiw, deż yo wón ktebi prayiw, Paß moye wowcze, paß moye Jeṅyata. Ja
proſchu cże, wuproſch nam tu Nadu wot toho Naywoſchoho Biſkopa Kreſtußa
JEzußa, kotrohoż Zaſtoyicżer ſé té tu na zemi bow, zo bechme me tebi ha
ſchitkim twoyim Zczehuwaṙam, hako Kreſtuſey naſchomu Naywoſchomu
Biſkopey ſamomu, poßuſchni bóli. Amen. O wo ſchiczé Sẇeczi rc.

Wot S. Japoſchtowa Pawowa?

Pawow zteye Swoybé ha Schlachté Benyamina, yo dere pola Gamaliyela wo
tem Piſṁe pżibėraw. Jo wot Kreſtußa, deż bė won na tem Pucżu do
Damaſchka, ktomu Japoſchtowſkomu Ambtey powowané. Wone zkoro neyo
kwėreṅu, ka nutṅe yo wóm Kreſtußa wo Recżaſach, wo Pukach, wo Jaſtwach,
wo ſchwikaṅach ha wokameṅuwaṅach, wo wodże, wo Lacżnoſczi, wo Zéṁe, ha
ktomu ſtayṅe wo tem Straſche teye Smercże te Swowo Boże prėduwaw. Ha
żtoż woſobṅe Dżiwa winoyte yo, yo ßo wón wo tem Jaſtwe wėſeliw ha Bóha
kwaliw. Joho Dżéwo ha Procza, kotruż yo won za Kreſtußa zṅeß, yo tok
wulka bówa, zo yo won ſwoyeye wobſtaynoſczé dla yeden prawo Spihel
worduwaw <pb n="418"/>tomu Sẇetey, Jandżelam, ha tem Cżwoyekam. Deż yo
wón ſwoy Japoſchtowſki Ambt dokoṅaw, yo won zporutżeṅa toho tiranſkoho
Nerona ztzyaté, wo tem ſamem Dṅu, deż yo też Pėtér kżiżuwané. Wo yoho
Żiweṅu hako też po yoho Smercżi yo Bóh ſchelake wulke Dżiwe ha Czeychi
ztżiniw. Te Nayſwėcżiſche Mėno JEzus yo, tak krucze do yoho wutrobé
zapiſane bowe, zo yo won tżaſcziye te ſame wo ſwoyich Liſtach wopomniw.
To yo ſo woſobṅe pżi yoho Sṁerczi ſtawe, zo zyoho Schiye, deż bė won
ztzyaté, yo na meſcze teye Krwė, te Mloko won bėżawe, ha ta zteye Schiye
ztzyata S. Wowa yo tżi mole natey Zemi pozkotżiwa, nakotremż Mėſcze ſu
nėt tżi Studṅe zteye zemye won wuderiwe, ha yenu Miocżnu Barbu, ha tey
druhey zaſo yenu druhu Barbu kwidżeṅu dawé? Tak piſche ♣Cornel. à Lapid.
in Proem. Epiſt. S. Pauli.♠

Próſtwa.

OTé Pżekraſna Swėtwoſcz teye Czerkwe Bożeye, té wulki Tżeſczuwaṙo toho
Nayſwotżiſchoho Mėna JEzuſowoho, Sẇate Pawowe, kiż ſé té wo tem Duchu
hacż do tech tzecżich Nėbeß zatorṅene bow, ſé tam tayke Potaynoſcze
ſwoſchaw, kotreż ſo ṅehodżi żanom Cżwoyekey rėrżecż. Kiż te z Luboſcze
knaſchom Wumożnikey, ha Zbożnikey ſé nadobṅe bow wo téch Jaſtwach, wo
tech Pukach, ha wo yenem ſtaynem Straſche teye Smercże; kiż te tzi mole
ſé ztemi Prutami ſchwikane, yeden mol kameṅuwané, tzi krocż rozrażeṅa
toho Tzowma zṅeß, Kiż ſé té wo Straſche toho Morya ha téch zwech Bratrow
bów: Kiż ſé te wo Mroſu, Zeṁe ha wonahocże JEzußa preduwaw <pb
n="419"/>Tebė ṅeyo mow zaden Mėcż, aniż ta Sṁercż wot teye Luboſcze
JEzuſoweye wot dżelicż. Tu pżez tu tak wulku Luboſcz, kotruż yo Kreſtus
wo twoyey wutrobe hore zbudżiw, proſchu yo tebe, o te moy naylupſchi
Japoſchtowė Pawowe, te czew za naß proſecż, zo be ta Wėra ha Luboſcz,
kotruż ſé té naß wutżiw, też wo nami rozmożena bówa, ha żana Zrudoba
Horyo ha Hubeṅſtwo, naß ztobu wot teye Luboſcze, JEzuſoweye
ṅewotdżeliwo. Amen. O wo ſchiczé Sẇecżi rc.

Wot toho Doma Pótaṅa Marye teye tżiſteye Kṅeżné ha Macżere Bożeye.

Deż yo Mariya ta tżiſta Kneżna ſchwa Hilżu ſwoyu lubu Cżetu Doma potacż,
yo wona nam pżez to yeden woſobne Exempel teye Poniżnoſcze poſebi
woſtayiwa, pżetoż hacż ruṅe bė wona kyeney Macżeri Bożey wuzwolena, tak
yo ſo wona nitżo meṅe tola tak poniżiwa, zo yo wona nayprėde Hilżu
powitawa. Pżez tón nayſẇacżiſchi Pwód ſwoyoho Żiwota (Kreſtußa JEzußa)
yo wona wo ſwoyim Pżikhadże toho molicż koho Janka, kiż bė hiſchcże wo
tem Macżernem Żiwocże zankṅene, wot toho Herbnoho Rėcha vrey ztżiniwa:
pżez tżoż yo wón wo tem Macżernem Żiwocże woſẇatoſczené. Kdruhom, yo ta
Nayponiżniſcha Kṅeżna ſwoyey Cżecże Hilżi na tzi mèſaczé hore ſwużiwa,
ſchitkim kyenom Exempley zo ztem wetżi yeden yo, ztem poniżniſchi derbi
wón bodż, ha druhim ſwużicż. ♣Eccl.♠ 3. 20.

Próſtwa.

OMoy JEzuſo té Sehno toho wecżnoho Nėbėſkoho Wotza, kiż ſé té Dżewecż
Mėſaczów wo tem Żiwocże teye Naytżiſchcziſcheye. Kṅeżne wotpotżu<pb
n="420"/>waw, ha yu ztemi naywoſchimi Nadami napelniw; Ha deż biſchcże
ſé té wo tém Macżernem Żiwocże wotpotżuwaw, ſé Sẇatoho Janna
woſẇatoſcżiw, day nam ſchitkim tu Nadu zo bechme me pżez te Zkutkuwaṅo
teye praweye Wėté, Nadżiye ha Lubeſcze ßo twoyoho Cżwoyekuwaṅa doſtoyni
ztżinili. Amen.

Próſtwa.

K Mariyi ktey tżiſtey Kneżṅe.

Ote Nayponiżniſcha Kneżna: kiż té z Poniżnoſcże ſé twoyu Lubu Cżetu
Hilżu doma potawa, yi na tzi Mėſacze ſwerṅe horeſwużiwa, ha S. Janna
hiſchcże wo tem Macżernem Żiwocże wobwėſeliwa, wuproſch nam tu Nadu, zo
bechmé mé po twoyim Exemplu tón ſwotki Pżaw twoyoho luboho Sehna
zwéſowoſczu na ßo zali, ha wot ṅoho, ha wot tebe wukli wot wutrobé
poniżni bodż, zo béchmé mé Mir ha Pokoy za ſwoye Duſche namakali. Matth.
11. O wo rc.

Wot S. Marate habe Marſche Kṅeżné ha Matrarki.

Sẇata Marſcha wot yenoho Pohanſkoho Popa Aediſiya rodżena, ha pżez tu
Nadu Bożu yena yara ryana Kżeſcziyanſka Kneżna, bė na ſchelake waſchna
wot Libriya toho pohanſkoho Bohota ktomu Mandżelſkomu Schtantey wabėna
deż hale won zrozemi, zoyo wona yena Kżeſcziyanka, ha nocze ſo na żane
waſchṅo wot Kreſtußa ha yoho S. Wėre wotwobrocżicż, porutżi wón yu na
Zeṁ pżeztrecż, ha wulcze ṅe hacż do Krẇeſchwikacż, deż hale wón ztem
nitżo ṅeżamożeſche, ha wona ztayṅe JEzußa ſwoyoho Nėbėſkoho Nawożeṅu
kwaleſche, da wón yu z Hoſdżemi na yene Drėwo pżibicż, ha ze zeleſnémi
Klėſcżemi ztżipacż ha do Jaſtwa tżiſnecż, deż pak ſo wona k Bóhu <pb
n="421"/>modleſche, zyewi ſo yi ton Dyabow wotey Schtawnoſczi yenoho
zatraſchtnoho Zmiha, kotrohoż wona nėt ztem Czeychom toho S. Kżiża wot
ſo wotena, ha bė wot Bóha zczéwa na ſwoyim Cżele wuſtrowena. Naton druhi
Dżen porutżi tón nėzbożné Tiran yu zaſé na Nadroch ha pod Pażomay ſurowe
palicż, ha yu do yenoho zwṙaczey Wodu napelṅenoho Kótwa ztorcżicz, ha
zatepicż, deż hale wona zaſe ſtrowa ztoho ſamoho won pżindże, potża wona
zwulkey Wėſowoſczu tu Nay ſwecżiſchu Troyiczu Bożu kwalicż, ha bė nato z
Porutżeṅa toho Tirana ztem Mėtżom ztzyata, ha ztey Kneżnaczey ha
Matrarſkey Krónu wot Boha kronuwana.

Próſtwa.

OSẇata Marſcha ha Matrarnicza Kreſtuſowa, kotraż ſé té yene tak
Boloſcziwe Matré Kreſtußa ha yoho S. Wėré dla zluboſcze k JEzuſey
zṅeſwa, ya proſchucże, tu pżez twoyu cżeſchku ha Boloſcziwu Matru, té
czewa mi ztwoyey zaſtupney Proſtwu pola twoyoho Nėbėſkoho Nawożeṅe tu
Nadu wuproſecż, zo bech ya też ſchitke Pżecżiwnoſcze toho Swėta k Bóhu
Tżeſczi, ha moyey Duſchi zbożnoſczi hacż do zkontżeṅa moyoho Żiweṅa wo
yeney prawey Kżeſcziyanſkey Zczerpliwoſczi zṅeß, na tak ztobu pżez
JEzußa Kreſtußa Wėki na Wėki żbożné bow. Amen. O wo ſchiczé Sẇėcżi rc.

Wot S. Mariye Madlené teye Pokutniczé.

Marya Madlena yena prawa Sotra Lazara ha Marthé z Bėthaniye, yo pżez te
Prėduwaṅo Kreſtuſowe tak woſwoyey wutrobé hnuta, ſo wona ṅeyo ſo
#aṅbuwawa ha ſtrachuwawa, zyawṅe pżi yeney Hoſcziṅe wo tem Doṁe yenoho
Phariſeyeṙa, ſwo<pb n="422"/>ye wulke Rėchi wopwakuwacż. Zo yo yeye
Rozkacżo zluteye Luboſcze ſem pżiſchwe, yo wona ztem wopokazawa, deż yo
wona ktemay Nohomay JEzuſowomay panewa, ye ze ſwoyimi Selzami matżawa,
ha zeſwoyimi Woſami trėwa.

S. Rehoṙ Bamuż, deż wón tu wulku Pokutu Mariye Madlene wopomina, prayi,
zo derbi won zteriſcho pwakacż, hacż neżto retżecż: tohodla zo też yena
kameṅta wutroba bé derbyawa tu na tem Exemplu ktey Pokuczé hnuta bodż.
Zo yo yeye Pokuta yena prawa ha wobſtayna Pokuta bowa, to yo wona
dopokazawa pżez tu ſtaynu Luboſcz k JEzuſey kotrohoż yo wona dway móli
wo yoho Żiweṅu zyeney drohey żawbu żawbuwawa, ha też po yoho Smėrcżi
wona czewa yomu tu Luboſcz wopokazacż: Ha yo też bliſko pżi tem Kżiżu,
nakotremż JEzuß wiſaſche, ſtawa. Potem wėſowem do Rėbeß hore Spėcżu
Kreſtuſowem yo wona ze ſwoyim Bratrom Lazarom, z Marthu ſwoyey Sotru, ha
zṅekotremi druhimi pobożnemi Kżeſcziyanami do yenoho Tżowma bewſchoho
tomu potrebnoho Grata wot tech Żidow ſadżena, zobe wona zewſchimi temi
ſwoyimi wo tem Moryu potėpena ha morėna bowa. Hale zbożeye wole yo wona
zewſchimi temi ſwoyimi ktomu Maſiliyanſ komu krayey pżitżowmuwawa, ha
nato ſo do yeneye Puſczine podawa, ha wotey ſamey yene yara pokutne, ha
tak rėkaye Jandżelſke Żiweṅo wėdwa, ha tohodla yo wona też ſchedṅe tech
Jandżolow Bożich, yi ktroſchtey ſpėwaczech ſwoſchawa, hacż yo yu
kpoſletku JEzus Kreſtus, deż bė wona prėdé wot S. Maximina Biſkopa
woprayena, pżez tech Bożich Jandżelow kſebi powowaw.

Tu wukni nėt wot Mariye Madlené yenu prawa <pb n="423"/>ha wobſtaynu
Pokutu tżinicż, zo béchmé ſo me natem, ztoż ſme mé zwowoho wobeſchli, wo
wutrobe praye rożkali, ha natżimż ſme ſo mé rozkali, to mé yaczė
ṅetżinili, prayi S. Bernardus.

Próſtwa.

OTé Spiheld teye praweye Pokuté, te zlutey Luboſczu hoṙaczu wutroba,
Mariya Madlena, kotraż ſé té zboloſczu na twoyich Rėchach tak wele
Selzow wupwakawa, ha ztemiſamemi zluboſcze tey Nozé twoyoho Wumoznika
matżawa: zawėrno twoya Luboſcz yo wobſtayna bowa, pżez toż wona yo też
wo tebi hoṙewa, deż te pod tem Kżiżom ſteyacza wot JEzußa
ṅewotſtupaſche. Ja proſchu tebe pżez twoye Pokutne Ziweṅo, ha pżez tu
wulku Nadu, kotraż yo ſo tebi wot Kreſtuſa ſtawa, té czéwa mi wuproſécż
yenu Kreſtuſey zluboſczu hóṙaczu wutrobu, zo béch ya ſchitke moye Rėchi
zluboſcze k Bohu; moyey naywoſchey Dobrocże wopwakuwaw, ha yeden mol mow
ſwoſchecż to, ztoż yo ktebi moy Naylupſchi JEzus prayiw: Wone budże tebi
wele Rėchow zpuſchcżene, tohodla zo ſé té wele lubowawa. Luc. 7. O wo
ſchicże Sẇecżi rc.

Wot S. Japoſchtowa Jacuba.

Sẇaté Jacub yo bow yeden rodżene Sehn Zebedeya, ha yeden Brat S. Jana
toho Zczenſkoho. Wot Kreſtußa yo wón ktomu Japoſchtowſkomu Ambtey
powowané, ha yo yomu yara lubé bow: pżetoż z Kreſtuſom yo wón bów na tey
Hore Thabor. Zaſé yo won z Kreſtuſom bow wo tey Zarodże dżeż yo Kreſtus
tu Krey pocżiw ha ſo kſwoyomu Nėbeſkomu Wottzey modliw. Po tem Wėſowem
hore ſpecżu Kreſtuſowem, yo won naypṙėde prėduwaw <pb n="424"/>wo
Indiſkey ha Samarizkey, dżeż yo won yich wele Kreſtuſey pżiwed,
bėzkokremiż bė też Hermogenes yeden wulki Kózwaṙ. Nato yo ſo wón podaw
do Zponſkeye dżeż yo won też ṅekotrech Kreſtuſey pżiwed. Kpoſlerku yo ſo
won zaſe do Jeruſalema rotżiw, dżez bė won wot Herodeßa yaté, do Jaſtwa
cziſṅené, ha kpoſ letku k Smėrcżi wotſudżene ha zczyaté. Deż bė wón ktey
Smercżi wedżené, Wokoſchuwaſche won toho, kiż yoho wėdżeſche, ton pak
wot toho z Luboſcze hnuté, ſam yeden Kżeſcżiyan Worduwa, Joho S. Cżewo
yo do Żponſkeye do toho Mėſta Compoſtel dowėzene, dżeż ſo wulke Dżiwe ha
Czeychi Boże ſtawayu, ha Bóh tam ſchelake wulke Nadé ſobu dżeli,
kotżiſch yoho pżez tu zaſtupnu Proſtwu S. Jacuba proſcha.

Próſtwa.

OSẇate Jacube, té naylubſchi Wutżowniko JEzuſowé, kiż ſé té z Kreſtuſom
wo tey wėſowoſcżi na tey hore Thabor, ha wo zrudobė wo tey, Jetzamenſkey
Żarodże bow. Zawerno, té ſe ton Hėrki Keluch toho Cżerpeṅa piw, deż ſé
té Kreſtuſa dla wulke Dżewo ha Proczu wo twoyich Prėduwaṅach tam ha ſem
wuſtaw, ha Kpoſletku twoyu Krey pżelaw. Tu pżez tu twoyu wulku Luboſcz
proſchu ya tebe, té czew mi Nadu wot Kreſtußa JEzußa twoyoho luboho
Miſtera wuproſecż, zo bech ya tu rad nayprėde ztobu piw ton Hėrki
Kheluch toho Kżiża ha téch ſchednech Pżecziwnoſczow zo béch ya też tak
po tem ztoho ſwotkoho Khelucha téch wėcżnech Nėbeſkich Wėſowoſczow ha
Radoſczow ztobu Wėki na Wėki mow picż. Pżez JEzußa Kreſtußa naſchoho
Kṅeza. Amen. O wo wſchiczé Sw̓ecżi rc.

<pb n="425"/>

Wot Sw̓ateye Hanne.

Sẇata Hanna ta Wowka naſchoho Wumożnika ha Zbożnika JEzußa Kreſtußa, ha
yena prawa Macż Mariye teye tżiſteye Kneżné, yo ßo narodżiwa, hako
Nicephorus L. 2. ♣Hiſt. C.♠ 3. ſwėtżi, wot Mathana toho woſchoho
Mėſchnika, ha wot yoho pobożneye Mandżelſkeye, z Mėnom Mariya. Tu ta S.
Hanna yo pod tem zwėruwana zyenem S. Mużom zteye Zwoybe Davidoweye, z
Mėnom Jochom, hako zaſé S. Joan ♣Damaſcenus L. 4. de Orthodoxa fide C.♠
15. ſwetzi, tu ztem yo S. Hanna wowſchey Vromnoſczi ha Pobożnoſczi żiwa
bowa. Swoye Kubwo ztey woney na dwoye rozdżeliwey, yeden Tėl ſtey woney
tomu Bożomu Domey ha tem Duchownem dawey, ha ton druhi hale ſebi kſwoycy
Potrebnoſczi dżerżawey. Deż bėſtey woney pżez wele Lėt wo tem
Mandżelſkim Schtancże bėz Dżecżi żiwey bowey, ha ſtey tohodla hako
ṅepodney wot druhich wuſṁatey ha wuſpotuwaney, rudżeſchtey ſo woney
natem, ha proſcheſtey Bóha nutṅe, zobé wón yeyu ztem żiwotnem Pwodem
żonuwaw, ha ka czetey woney potem tu tón Pwod Bóhu hoṙe wopruwacż.
Wobemay yo Bóh pżez yenoho Bożoho Jandżela powėdżecż daw, ka yo Bóh yeyu
Próſtwu wóſwoſchaw, ha budżetay yeden, tayki; Pwód na Sẇet pżiṅeſcz,
pżez, kotreż budże tón czewe Swėt żonuwane. Ha na to yo, S. Hanna hako
yena ṅepwodna ha Lėtna Żonſka pżez, yenu woſobnu Nadu Bożu podyawa, ha
na ton Swėt yenu Dżowku pżiṅeſwa, kotruż yo wona <pb n="426"/>Mariyu
ṁenuwaẇa, ha yu deż bė wona tzi Lėt ſtara, Bohu wo tem Templu
hoṙewopruwawa. Kpoſletku yo wona haben wo yeney woſokey Starobe, po
yenem yara pobożnem ha ſẇatem Żiweṅu, wo tém 26. Mėſaczu Juliyu wo tem
Kṅezu wo Bethleṁe wuſnewa, ha też porebana.

Próſtwa k S. Hanṅe ha k S. Jochomey.

Bódż tey powitaney, kwaleney ha tżeſczuwaney, té S. Dżedo, ha té S.
Wowka naſchoho wumożnika ha Żbożnika JEzußa Kreſtußa, kotreż ſtey woy ze
ſwoyoho wot Boha Żonuwanoho Sėmeṅa pżineſwey ton Sẇate Pwód, pżez kotréż
ſu ſchitké Swoybé ha Zplawe teye Zemye żonuwane, tu nayſwetżiſchu Kṅeżnu
ha Rodżicżelku Bożu Mariyu. Tu teye wulkeye Tżeſcze dla, ya wamay pżeyu
ſchitke Zbożo, ha wėſetu ßo zwutrobu, zo yo ſo wamay ta Tżeſcż ha Nada,
kotruż prėdé żeni żani Mandżelſczé neyſu na Swėcże meli, wot Bóha ſtawa.
Tu pżez tu Nadu, proſchu ya way zamṅė, ha zawſchitkich Cżwoyekow, wo
czewey nam tu Nadu wuproſecż pżez way lubu Dżowku Mariyu, wot JEzußa,
kiż yo tón żonuwane Pwód yeye żiwota, zo bechmé mé way Exempel teye
Vromnoſcze ha Miwoſcze zczehuwali. Też wuproſchtey nam tu Nadu, zo
bechmé mé wo ſwoyey Sṁertney Schtundże mėli yenu prawu rozkatu wutrobu
na naſchich woboṅdżenech Rėchach, zo bechmé mé zwamay wo téch Nėbėſach
widżeli tón Pwód toho żonuwanoho Żiwota waſcheye Dżowki Mariye, JEzußa
Kreſtußa naſchoho Wumożnika ha Żbożnika, Amen. O wo wſchicze Sẇecżi rc.

<pb n="427"/>

Druhe pobożne Pacżeṙe wot Sẇateye Hanné potay té na 443. Stroṅe.

Wot S. Natuſcha Matraṙa.

Deż beſchtey tey Starſchey S. Natuſcha teye praweye Wėré Kreſtuſoweye
dla moreney, wuſtupi won pżed tem Tiranom do teye Etruriſkeye, ha
pżindże do toho Mėſta Stretium, ha yo wón tu toho Mėſta Biſkup worduwaw.
Deż pak czéſche yoho ton Tiron k omu moczuwacż, zo bé ſo wón ktem
pohanſkim Pżiboham modliw, czeſche wón ratżiſcho te naycżeſche Matre
cżerpecż, ha tohodla yo wón też po ſchelakich Matrach ztem Mėtżom
tzyate, ha yo tak tu Matrarſku Kronu wot Kreſtußa wobdżerżaw.

Próſtwa.

OKṅeże JEzu Kreſchcże, kiż ſé té Sẇatom Natuſchey tu Nadu daw, zo yo wón
ſchitke ſwoye cżeſchke Matré, ha kpoſletku też tu Smercż twoye dla
poréczerſku znėß, wudżel też mi pżez yoho zaſtupnu Proſtwu, kotruż ſebi
ya nėt wot wutrobe wot ṅoho żadam, zo béch ya też ratżiſcho ſchitke
Pżecżiwnoſcze tu toho Swėta zyeney prawey Kżeſcziyanſkey zczerpliwoſczu
znėß, hacż pżecżwo tebi, O moy Kṅeże ha Bożo zrėſchiw, ha tak tu ztem S.
Natuſchom ha Matraṙom Wėki na Wėki Zbożné bow Amen. O wo wſchiczé Sw̓ecżi
rc.

Wot Sw̓atoho Wawre̓ncza Matraṙa.

Sẇaté Wawrėncz Żpanſkey rodżene, yo ſo wot ſwoyich modéch Dnow ſchitkich
ſwėtnech Loſch<pb n="428"/>tow ha Wėſowoſczow toho Cżewa warnuwaw ha
zdaluwaw: pżetoż zluboſcze k Bohu, yo ßo wón do Roma podaw, yeden
Duchowné ha Dyakon worduwaw, ha Sẇatom Sixtey Bamżey pżi tem woẇtaṙu
horeſwużíw. Deż bė hale tu tón S. Bamuż Sixtus k Smėrcżi wedżené, ha
derbeſche teye wėré Kreſtuſoweye dla ztzyaté bodż, wowaſche S. Wawrėncz
ztey żadoſczu też za Kreſtußa znim wumrecż, proyaczé: dże kwataſch té
tak brėſchṅe O Wottze, bėz twoyoho Séhna, kotromuż S. Sixtus znucz dacża
toho Ducha Sẇatoho wotmoyi: po tżoch Dnach budżeż té twoyoho Duchownoho
zczehuwacż. Po tżoch Dnach yo też tón Tiranſki Keyżor Valerianus S.
Wawrėncza yatoho ſaw, ha wot ṅoho żadaw tón Schocz teye Czerkwe, kotréż
bė żo prėde S. Wawrėncż bėz téch Khudech rozdżeliw. Nato porutżi tón
Tiran S. Wawrėncza wulczeſchṅe z Prutami ſchwikacż, ſchak ſchitku tu
Matru yo won toho Mėna Kreſtußowoho dla zewſchey Czerpliwoſczu znėß.
Potem porutżi yoho tón Tiranſki Keżor na yene wohniẇe Rożné powożicż, ha
żiwoho pėcz, wo kotreż cżeſchkey Matṙe wón tak ktomu Tiraney retżeſche:
Moye Cżewo yo doſcz pėtżene, wobrocż, ha yėſ wot ṅoho.

O Moy Kżeſcziyanſki Czwoyetże! rozpomṅ tu, żto yo tu tebi kyenom
Exempley S. Wawrėncz znėß, ha ka yo wón ratżiſcho ſchitku Matru, hay też
tu noyboloſcżiwſchu Smėrcż czéw potſtupicż, hacż pżecżwo ſwoyomu Bohu
zrėſchicż.

Próſtwa.

O Té nutné Levita, S. Wawrėntże, kiż ſé té<pb n="429"/>te nayſẇatżiſche
Cżewo ha Krey Kreſtuſowu won dżeliw, te Schoczé teye Czerkwe bėz téch
khudech rozdżeliw, ha pżez ton Czeych toho S. Kżiża téch ſ lėpech zaſé
widżaczech ztżiniw. O Té naywoſobniſchi Swe̓tko Kreſtuſowe S. Wawrentże,
kiż ſé té nėt nicz yon ſchitke Loſchte toho Cżewa zczewa zatſpyaw, hale
też na twoyim cżele te nay cżeſche Matre Kreſtuſey zluboſczu znėß. Ya
Proſchu tebe pżez twoye Boloſcziwe Matré ha zatraſchnu Smėrcż, té czew
mi ha ſchitkim Cżwoyekam tu Nadu wuproſecż pola toho, kotromuż zluboſcze
ſé ſo té Żiwe daw pėcz, zo bechmé me ſwoye Duſche tu deṙe ktomu Wecżnomu
Żiweṅu wobwarnuwali. Joan. 12. Owo ſchicże Sẇecżi rc.

Wot teye Sme̓rcże, ha do Ne̓beß horezacża Mariye teye Macżere Bożeye.

Każ Nicephorus ha Metaphraſtes piſchetey.

Ta Nayſwetżiſchi Kṅeżna yo zwulkeye Luboſcze kſwoyomu naylupſchomu
Sohney, yoho woyoho Kraſnoſczi widżecz, khora worduwawa. Tu Schtundu
yeye Smėrcże yo yi yeye lubé Séhn daw zyewicż pżez Jandżela Gabriela,
kiż bė yi prėdé te Cżwoyekuwaṅo Kreſtuſowé zyewiw. Ha czwar ktomu
Czeychey yeye pżekraſneye Dobėtwé. kotruż derbeſche wona wobdżerżecz, yo
won yi yenu Bowmowu Hauſchku pżiṅeß.

Won piſche S. Joann Damaſrenus ♣Orat. 2. de Dormit. Deip.♠ ka cżi Sẇecżi
Japoſchtoẇe, kotżiſch bėchu potem rzewem Swėcże rozperſcheni, ſu wo
yenem woko Mikṅeṅu pżez tón Loſt do Jeru<pb n="430"/>zalema romadu ſo
zeſchli, dżeż fu woni ſwoſcheli yene kraſne Spėwaṅo téch Jandżelow
Bożich, wo kotremż Tżaßu yo też ta Macż Boża ſwoyu S. Duſchu do tey
Rukow Bożey hore dawa. Jeye Cżewo, kotreż yo Boha na yene ṅewobſanite
waſchṅo wobyawe, yo ztemi Jandżelſkimi ha Japoſchtowſkimi Spėwaṅami
nėſene, ha wo tey Gethſamenſkey Zarodże do yenoho Kaſchcża powożene,
dżeż yo też te Spėwaṅo pżezſtawe. Deż nėt tón yednitki Domaſch (kiż ṅebė
bow pżi tem Scheyduwaṅu teye Macżere Bożeye) po tzyoch Dnach pżindże, ha
czeſche rad te cżewo kotreż bė Bóha noſewe widżecż, ha ye tżeſczuwacż,
yo yomu tón Kaſchcż woterėné, hale woni yon te Rube do kotreż bė wona
zawalena bowa namakachu. Tu ztoho ſtupaſche yena yara Luboſna woṅ,
kotraż ſchitkich pżi tomnéch yara wobwėſeli, ha nato woni ton Kaſchcż
zaſe zatżinichu Ha ztoho ſchiczé poznachu, ka yo ſo tomu ſamomu,
kotromuż yo ſo lubiwo z Mariye teye tżiſteye Kneżné tu cżwoyecżku Naturu
na ſo zacż, ha yeye knėſṅaczu Tżiſtotu też pad tem Porodże wobwarnuwacż;
yo ſo też lubiwo, yeye tżiſte cżewo pżez te horezacżo do Nėbeß, pżed tem
zromadnem horeſtacżom téch Cżewow, yu tżeſczuwacż. Pżi téch
Japoſchtowach yo też pżitomne bow Timotheus tón preni Biſkop wo Cphezu,
ha ♣Dyoniſius♠ Ariyopayita, hako wón ſam ſwėtżi.

Zobé té wobdżerżaw tu zaſtupnu Proſtwu teye Macżere Bożeye, tak
nėzakomcż te zczehuwacż yeye Exempel. Prayi S. ♣Bernhardus Hom. 2. Super
miſſus eſt.♠

<pb n="431"/>

Próſtwa S. Bernarda.

O Sẇata Kneżna, té ſe do ſtoyna bowa, zo yo Bóh na tebe poladaw, twoye
Debénſtwo yo ſebi żadaw ton Kral. Ta ſwotka Woṅ twoyich Potziwoſcżow yo
yoho ztoho Klina toho wecżnoho Wottza kſebi ztżyanéwa. Ley ztak ſelney
Schtemu hacż mé zamożemé, me tebe zczehuyemé, kiż té ktwoyomu Sehney
hore ſtupaſch, ha dżeme za tobu hiſchcże nazdala, O té bewſchimi
Żonſkimi żonuwana Kṅeżna. Wone ſteyi pżi twoyey S. Mėlnoſczi, zo bé té
tomu Sẇetey tu Nadu wozyewiwa, kotruż ſé té pola Bóha namakawa. Wuproſch
pżez twoyu ſẇatu Proſtwu tem Rėſchnikam te wodacżo, tem Khorem tu
Strowoſcz, tem Molicżko moßnem tu Selnoſcz, tem zrudnem ton Troſcht, tem
kiż ſu kṅézbożu potżiſnėni, Pomocz ha Retunku. Tu wotem twoyim woſoko
Sẇatem ha Wėſowom Dṅu proſemé mé tebe O Kralowna teye Miwoſcze, zobe
Kreſtus JEzus twoy Naylupſchi Sehn ſchitkim twoyim Swużownikam, kotżiſch
ſo twoyomu Sẇatomu Mėnu z Pobożnoſczu wowayu, te Daré ſwoyich Nadow ſobu
dżeliw, kiż to yo, tón żonuwańe Bóh Wėki na Wėki. Amen. O wo wſchiczé
Sẇecżi rc.

Wot S. Batroṅa Japoſchtowa.

S. Batroṅ yeden Galileyſki, deż bė wón wot Kreſtußa ktomu
Japoſchtowſkemu Amtey powowané yo won pżi nim wowſchich Spotuwaṅach
wobſtayné woſtaw. Po tém wėßowem do Nėbeß hore Spėcżu Kreſtuſowem, deż
yo yomu ton daloki <pb n="432"/>Indiſki Kray k Teley worduwaw, yo won
tam re Evangelium S. Matthea prėduwaw, ha yich wele ktey prawey Wėṙe
Kreſtuſowey pżiẇed. Po yeney wulkey Kreſtußa dla zṅeſeney Proczu, yo won
kpoſletku do teye wulkeye Armenſkeye pżiſchow, dżeiſch yo won toho
zwowoho Ducha, kiż wele Ludżi zawodżeſche, Nėmoho ztżiniw, ha też zwele,
też zteye Kralowſkeye Prėnczeſné, wón wunaw, pżez tżoż yo Kral Palemon
yeye Nan ze ſwoyey Mandżelſkey, ha ſobu zyenem wulkim ludom hnuté, ſo
Kżicz dacż. Deż bė tu to pżez tech Pohanſkich Popow, ktemay wuſchomay
Aſtiyagis, toho Krala Bratrey doṅeſene porutżi won, zobe Batroṅ pżed
ṅoho pżiwedżené bow, kotrohoſch czeſche wón pżez te Puki wot Kreſtußa
wotwėſcz, hole tu tón S. Japoſchtow cżeſche ſebi ratziſcho tu Kożu ztoho
cżéwa dacż dele ztzyanecż, hacż wot Kreſtußa wo tech Spotuwaṅach
wotſtupicż. Deż bė yomu ta Koża dele zczeṅena, yo yomu ta Wowa zteye
Schiye dele ztzyata. Joho Cżewo wot potzuye nėt Roṁe, dżez yo wón wulkey
Tżeſczi dżerżané.

Próſtwa.

OPżedrohi Japoſchtoẇe, S. Batronye, zawėrno té ſé z Kreſtuſom wo téch
Spotuwaṅach wo twoyim Prédarſkim Amtże wobſtayné woſiaw. Ton Pucż ktem
Nėbėſam yo cżi zawėrno wuſki bow, deż ſé té też tu Kożu derbyaw tzicozé
woſtayicż, ha ſé żiwe drėné. Doſtoyné ſé ré, zo té nėt z Kreſtuſom téch
Nėbėſkich wėſowoſczow ha Radoſczow wużiwaſch. Ja proſchu tebe pżez <pb
n="433"/>twoyu retżorſku Wobſtaynoſcz, wuproſch mi tu Nadu wot Kreſtußa
JEzußa, zo béch ya znim wobſtayne woſtaw wowſchich moyich Spotuwaṅach,
ha żane tżaſne Dobecżo, aniż Tżeſcz, aniż wuſchpotuwaṅo ha Haṅba ṁe wot
Kreſtußa ṅewotwedwa. Amen. O wo ſchiczé Sẇėcżi rc.

Wot toho Naroda Mariye teye tżiſteye Kṅeżné.

Żtoż ton Narod Mariye teye tżiſteye Kneżne ha Macżere Bożeye naſtupa,
tak yo wona wot Jochoma ha Hanne dwey Sẇatey Mandżelſkey narodżena, tu
nay Sẇetziſchu Kneżnu pżirunawa S. Wottz ♣Damaſcenus L. 4. de fide.♠
yeney Knize, wokotreż yo Bóh na yene woſobne waſchṅo wopiſaw ſchitke
Bohſke ha Duchowne Potiżiwoſcze, hako k Pżikwadey tu Wėru, tu Nadżiyu,
ha Luboſcz k Bohu ha kſwoyomu Bliſchomu. Jeye Wėru yo kwaliwa, S. Hilża,
deż yo wona prayiwa: zbożna ſé té, kiż ſé té wėriwa. Swoyu Dowernoſcz
Nadżiyu ha Luboſcz k Bohu, yo wona wopokazawa, wo ſwoyim zatraſchnem
zatſpėcżu ha Pżezczyahaṅu, wo Bethleheṁe, wo Egibcże ha wo Jeruſaleṁe,
deż yo yeye lube Séhn hako yeden Paduch, ha hórſchi hacż yeden Mardaṙ na
tem Kżiżu moṙené. Żaden cżwoyeczki Rozom ṅemoże doſcz wobſanecż, ka yenu
wulku Khudobu ha Nuzu, horyo ha hubenſtwo yo tu ta Nayſwacziſcha
Perſchona wo Egibcże bėzrem Dżiyim ha pohanſkim Ludom derbyawa wuſtacż,
deż derbeſche wona pżetem Mordarſkim Herodeſom <pb n="434"/>cżékacż,
kotreż ſchucżom potaſche yeye Naylupſchoho Séhnka moricż.

Kozpoṁ O Kżeſcziyanſka Duſcha: yo Bóh ſwoyey Macżeri, kotraż żeni ṅeyo
bowa zyenem Rėchom womazana, tak wele daw pżecżiwnoſczow zṅeſeż ha
czerpicż, kaykoho zboża możeż ſo té tu wo tem Sẇecże troſchtuwacż ha
Nadżecż? habé meniſch té, zo budżeż te lożiye mocz te Nėbyo wobdżerżecż,
hacż yo ye ta Macż Boża wobdżerżawa. Rozwaſch, hacż yo yena Macż bowa,
kotraż yo ſwoyoho bewſcheye wine luboho Sehna dla yacze Haṅbe ha
wuſchpotuwaṅa derbyawa zṅeſcz, hacż yo wona zṅeſwa? deż yo wona yoho bėz
dwemay Mordaṙomay, ruṅe hako yenoho Mordaṙa, widżena mrėcż. Wukni wot
teye Macżere Bożeye, hako zyeneye Knihi, ka derbiſch ſo té wowſchich
zrudnéch Pżipadach, zczewa do teye wole Bożeye podacż.

Czeme da ßo me znutney wutrobu Kreſtußey Naſchomu wumożnikey ha
Zbożnikey tu wo tem S. Dṅu toho Naroda teye Macżere Bożeye Dżakuwacż.
Pżi tey Pobożnoſcżi knaſchom Kżiżuwanomu Wumożnikey, yo ta Naymoczniſcha
ha naywoſobniſchi ktey nay tziſchcżiſchey Kṅeżṅe ha Macżeri Bożey. Tu na
tu Pobożnoſcz ktey Macżeri Bożey, dżerża cżi ſẇacżi wottzowe tak wele,
zo woni praya: zo tak rėkaye nėyo możno, zo be yeden zatamane bow, kiż
wobſtayṅe, zyenem krutem Prėdkzacżom, pżez yeye Proſtwu ſo czecżi
nakazacż, ha yene Bóhu lube Żiweṅo zapotżecz wėſcz, yu hacż do ſwoye
Sṁercże tżeſczuye.

<pb n="435"/>

Cżi Sẇaczi Wottzoẇe hako S. Athanaſius, S. Auguſtinus, S. Baſilius, S.
Bernardus, ſu yeni woſobni Tżeſczuwaryo teye Macżere Bożeye boli, hako
możeż tu to ztech Pobożnech Próſtwow tu téch Sẇatech, ktey Macżeri Bożey
na 339. Stroṅe, ha tak dale, doſcz póznacż.

Próſtwa.

ZPoṁ, O Té Naymiwoſcziwſchi Kṅeżna Mariya, ka żeni ṅeyo ſwoſchane, zobe
też yon yednitki, kiż yo ktebi ſwoyu Dowernoſcz zaw, ha ktey ſo za twoyu
Pomocz wowaw, ha tebe za twoyu Proſtwu żadaw, bé wot tebe wopużeżené
bow. Ja, pżez tayku Dowėrnoſcz hnuté, mam ktebi ſchitku moyu Dowėrnoſcz,
O Kṅeżna woſche ſchitkich Kṅeżnow, ha Macż moyoho Wumożnika; Ktebi ya
pżiſtupuyu, ha ſtayam ſo ya hubené Rėſchnik, zmoyimi Zdechuwaṅami, pżed
twoye Woblicżwo. Té noczéwa zadyecż moye Swowa; hale ſchwuſch nadṅe, ha
wuſwuſch me hubėnoho, Amen. O wo ſchiczé Sẇeczi rc.

Wot toho Powoſcheṅa Sw̓atoho Kżiża.

Wona wopomina, ha tżeſczuye Letṅe ta Sẇata Khatolſka Czerkey te
Powoſcheṅo toho Sẇatoho Kżiża, na kotremż yo Kreſtus JEzus naſch
Wumożnik ha Zbożnik wumrėw. Tón z Potżatk tu teye Pobożnoſcze yo ſo
zyawṅe nayprėde zapotżaw wo tem Tżaßu Keyżora Conſtantina, tohodla zobė
tu tón Keyżor pżez ton Czeych toho S. Kżiża ſwoyich Nėpżecżelow
pżewinew. Deż hale

<pb n="436"/>

50. Pomay z Hoṙa Ve̓zda Moṙa, wulcze̓ Hódna Kwaleṅa: Doſtoyniſcha
Yaßnoſtżiſcha wuſchey wſchoho Zve̓zdżeṅa.

51. Ztwoyey ßwódkey Proſtwu podpre̓y, téch ßo k Te̓bi, wówaczéch: pżez
twoy Pacżeṙ wſchu Mócz zacże̓r We̓czow Duſchi żkodżaczéch.

52. Raduy ßo O Kṅeżna ztóho, zo nas Dyabwey woboṙeſch: Deż wo we̓rném,
czéle ßwėrném Ṁaßu Boha porodżeſch.

53. Nyezraṅena, wobdahrena znoßéſch Porod Nyebéſki: tak, żo z Pwodom ha
z Porodom zakhówaſch We̓ncz Kneżniczki.

54. Pżetoż żtoż Té be̓, to téż Té woſta, ṅepoßwabyena: déż Tóm pe̓ſtniſch,
Tóho cżéſchich pżez kotrohż ßé ztwoṙena.

55. Zaſtupey ṁe, porutżey ṁe Twoyoho Séhna Miwoſcżi: zo ya z Winu
ṅezahinu, wo te̓y Swe̓ta Strachoſcżi.

56. Z Twoyey Nadu zacże̓r Zwadu, zpokoṙ wſche̓ zwe Lożtwaṅo: pomay któmu:
pżecżwo Zwómu zo Móß ſtayna woſtaṅo.

57. Zo ṁe pod ßo ṅepżiṅeßo ta Mócz ßwe̓tnéch Żadaṅow: kotraż mucżi, wo
zwóm krutżi, Duſche ßwoyich Poddanow.

58. Zo te̓ż nihdé ṁe Néw ṅebé pżewzaw, aniż Pocharſtwo: dokelż ztóho wele
zwoho pżindże, ha zwe Pracharſtwo:

<pb n="437"/>

59. O proſch k Bohu, zo Wón moyu duſchu bé tak k Nadże méw: zo tón
He̓lſki ṅepżecżelſkt, Duch be̓ Zwoſcże ṅenaßéw.

60. Tak ṅéch pżeczé Tébi wſchiczé nutṅe porutżeni ßu: Twoye Skutki habó
Swatki kotżiż ßwe̓rṅe tżeſtżuyu.

♣Corollarium ad Cantum S. Caſimiri incerto Authore.♠

61. O Mariya! Yiżcże to ya żadam: Proſch O dżiwna Macż! zo móy Sudṅik,
Bóh, ha zbóżnik da mi Nadu namakacż!

62. O Té Hodṅa Nadé Studṅa, zo wſchóm Swe̓t Cże lubuwaw! proſch, zo bé
dże̓ po tóm Żtrétże nam Bóh we̓cżnu Krónu daw! Amen.

♣VI.♠

Tón ſtaré Khérluſch.

♣Ave Sanctisſima &c.♠

STrówa bódż powitana, O Té nay ßw̓etſcha Mariya! Macżer Boża, Kralowna
téch N̓ebesw, Porta Paradiſa, Kṅeṅi wſchóho Swe̓ta! Té ßé podyawa Yéſußa
ƀez Blaka: Té ßé nam narodżiwa Ztworicżela ha Wumożnika wſchóho Swe̓ta! O
na tém żane Czwubluwaṅo ṅey! O proſch za nas: Proſch Maria za nas Ye̓ſom
Kréſta twoyoho Séhna: zo bé Wón nas zwarnuwaw pżed nahweyu Sṁercżu <pb
n="438"/>zwolené, ſé te S. Zczeṅo prėduwaw wo Egipcże ha Ethiyobſkey,
kiż ſé té toho Krala ha wſchon yoho Lud ktey prawey Wėre pżiwėd, ha
Kreſtußa hacż do toho Pżelecża twoyeye Krẇe wuznawaw: Ja proſchu cże,
wuproſch mi Nadu pola toho, kiż yo tebe wot toho Tzwa powowaw, zo bech
ya po twoyim Exemplu te tżaſne zatzpyew, twoyomu S. Zczeṅu, kotreż ſé té
znucz dacża toho Ducha Sẇatoho piſaw, poſuſchné bow, ha za te ſame hacż
do Sṁercże woyuwaw. Pżez JEzußa Kreſtußa naſchoho Kṅeza, Amen. O wo
wſchiczé Sẇecżi rc.

Wot S. Michawa Arcz - Jandżela.

S. Michaw Arcz-Jandżel, yeden woywoda tech Dobrech Jandżelow, ha yeden
Kṅeżicżer na tech zwech Jandżelach: kotromuż yo Bóh te Duſche téch
Sẇatech podaw, zobe won ye do toho Nėbėſkoho Paradißa dowėd. Tu toho,
ſeli té Mudré, ſebi te potay kyenom Patroney, pżetoż tu tón Arcz-Jandżel
yo yeden woſobne Patron za tech wumėraczech, pżetoż wón ſtaya te Duſche
pżed Bóha.

Próſtwa.

O Sẇaté Arcz-Jandżele Michale, te Virſchta toho czewoho Nėbėſkoho
Woyſka, kiż ſé té toho hofartnoho Dyabowa zewſchim yoho zwem
Towarſchſtwom pobiw: pżez tu Nadu, kotraż yo tebi wot. Bóha data, zo ſé
té yeden Virſchta toho Nėbėſkoho Woyſka, proſchu ya tebe, té czew mi, ha
ſchitkim wuṁéraczém, pżi na<pb n="439"/>ſchim poſlenim zkontżeṅu,
pżecżwo tomu helſkomu Zmihey, kpomoczé pżindż, zo be wón naß ṅepżewinew.
Wobdżerż nam też tu Nadu pola toho, kiż yo ſebi tebé kyenom Virſchcże
toho Nėbėſkoho Woyſka wot wėcżnoſcze wuzwoliw, zo bechmé mé wo ſwoyim
poſlenim tżaßu yene prawe Rozkacżo wo ſwoyich wutrobach na ſwoyich
Rėchach zbudżili, pżez kotreż me wuredżeni, bechme pżez tebe Bóhu prėdk
ſtayeni bóli. Amen. O wo wſchiczé Sw̓ecżi rc.

Wot Sw̓ateye Wurſchule.

Sẇata Wurſchula wo Schotlanſkim toho Kżeſcziyanſkoho Krala yednicżka
Dżowka, yara ryana na ſwoyim Cżele, hale wele ṙeniſcha hiſchcże na
ſwoyich Kżeſcziyanſkich pottżiwoſczach. Tu Kralowſ ku Prėnczeſnu deż
ſebi Cthereus tón Jandżelſ koho Krala Sehn zaſwoyu Mandżelſku żadaſche,
noczeſche wona ktomu prėdé zwolicż, hacż bė zwobeye Stroné Jednacże
Tawſentów Knėznow wo tzyoch Lėtach romadu zwėdżene bowe, ztey Nadżiyu,
tu wo tém Tżaßu Ctherea hako ſwoyoho Nawożeṅu ztemi horeku mėnuwanemi
Kṅeżnami, Kreſtuſey ha kyoho S. Wėṙe pżiweſcz, hako yo ſe też to ſtawo.
Dėż pak bė S. Wurſchula ſchitke Kṅeżné wo tey prawey Weṙe Kreſtuſowey
rozwutżiwa, ha ye też ktey Matrarſkey Kroṅe pżihotuwawa, cżeṅeſche wono
zeſwo#im Kṅeżṅaczem Towarſtwom kſwoyomu Nawo#enu napżecżo, ha ton
Nawożena zaſe kni, na #em Pucżu pola Khelna napadże pak S. Wur<pb
n="440"/>ſchulu zyeye Jednacże tawſentami Kṅeżnami te Woyſko toho
Tiranſkoho Attile, ha deż wone noczechu yim kwoli bódż, hale czechu
ſchitke ratżiſcho ſwoyu Kṅeżṅaczu Krey pżelecż, ha ſwoye Żiweṅo zubicz,
hacż ſo Kreſtuſa ha yoho S. Wėré pżez yenu zwu wecż wotrėknecż, potża te
tiranſke Woyſko z Kẇokami ha Mėtżemi tu do toho ſẇatoho Kṅeżṅaczoho
Towarſtwa tak tżelecż ha rubacż, zo ſu wone ſchitkė ze S. Wurſchulu,
kotraż bė zyenem Kwokom pżetżéleṅa, ſwoyu Kṅeżṅaczu Krey pżelawé, ha tak
wot toho ſwoyoho prawoho Nėbėſkoho Nawożeṅe tu kneżṅaczu ha Matrarſku
Kronu wobdżerżawé.

Próſtwa k S. Wurſchuli.

O Sẇata Kṅeżna Wurſchula! kotraż ſé te zyednacże tawſentami twoyimi
kṅeżṅaczemi Towarſkami, pola toho Mėſta Khelṅ, Kreſtußa ha yoho S. Wėré
dla, pżez te kontżi te Kwoki twoyu Kṅeżṅaczu Krey pżelawa: Ja proſchu
cże ztwoyimi Kṅeżṅaczemi Towarſchkami, pżindż cże wo mi wo moyim
zkontżeṅu zwaſchey moczney Proſtwu pola waſchoho Nėbėſkoho Nawożeṅe
JEzuzußa Kreſtußa k Pomoczé, zo bechu cżi helſczé Nėpżecżele ṁe
nepżemoli, hale wo moyu Duſchu zecher, bewſcheye nėpżecżelſkeye Żkodé,
pżed toho Nėbėſkoho Nawożeṅe dowėdwé, zobé ſo wona zwami pżi nim, Wėki
na Wėki wėſeliwa, ha raduwawa, Amen. O wo wſchiczé Sẇecżi rc.

<pb n="441"/>

Wot Sẇatey Sémana ha Judé Japoſchtowow.

Sẇaté Séman yeden Khananeyſki, yo wot Kreſtußa ktomu Japoſchtowſkomu
Amtey powowane. Potem Hore-Specżu Kreſtuſowem yo yomu k Teley worduwaw
tón Egipſki Kray, wo kotremż yo też won nutne te S. Zcżeno prėduwaw.
Juda yo też wot Kreſtußa powowané, ha yo yeden Khatolſki Liſt piſaw:
yomu yo k Teley worduwawa Mezopotaniya, dżeż yo won ſwoy Japoſchtowſki
Amt zaſtaw. Tu tay dway Japoſchtoway ſtay ſo pod tem wo Perſiyi romadu
zeſchway, ha dżeż ſtay woney ye den wulki Lud Kreſtuſey ha yoho S. Wėre
pżiwedway, ha wo tech wulkich ha ſcherokich Krayach ſchudżom to Mėno
JEzußowe prėduwawey, zwulkimi Dżiwami ha czeychomi yoho S. Wucżbu
wobkrucżiway, ha tak kpoſletku też tu Martrarſku Kronn wobdżerżawey, ha
tón ſwoy Japoſchtowſki Amt dokoṅawey.

Próſtwa.

O woy Sẇatey Japoſchtoway Sémaṅe ha Juda, kotreż ztey woy zyeney tak
wulkey Nutnoſczu ſchudżom te Swowo Boże préduwawey, ha wele Ludu pżez tu
prawu wucżbu Kreſtuſowu Kreſtußey ha kyoho S. Czerkwi pżiwedwey, ha
kpoſletku ze ſwoyey Krẇu, ſwoy Japoſchtowſki Amt bożṅe wobzanknewey, ya
proſchu way, wuproſchley Mi tu Nadu wot Kreſtußa, zo bech ya kożde Tżaß
tu Tżeſcz ha Kwawu Bożu, ha tu Zbożnoſcz moyeye, ha też moyoho
Bliſchoho, zewſchey Nut<pb n="442"/>noſczu, hacż do zkontżeṅa moyoho
Żiweṅa potaw, ha kpoſletku zwamay wo tey Nėbėſkey Wėßowoſczi ha Radoſczi
Wėki na Wėki zyenoſczene bow, Amen. O wo wſchiczé Sẇecżi rc.

Wot wſchitkich Sw̓atéch Bożich.

Ta Sẇata Khatolſka Czerkey ſwecżi tón S. Dżen ſchitkich Sẇatech Bożich,
zo bechme mé to narunali, żtoż ſmé mé wo druhich Sẇatech Dnach
zcżwoyeczkeye Swaboſcze zakomdżili. Ha ma tu tón Sẇate Dżen ſchitkich
Sẇatech Bożich, ton Zpotżatk wot toho Poſwecżeṅa toho Pohanßkoho Templa
♣Pantheon♠ ṁenuwanoho, to yo, ta czerkey ſchitkich pohanſkich Pżibohow,
kotruż yo ♣Bonifacius♠ tón Schtworté, bamuż, Bóhu ha ſchitkim ſẇatem
Bożim k Tżeſcżi poſwecżicż, ha tón S. Dżen ſchitkich Sẇatech Bożich
ſwecżicż porutżiw. S. Wottz ♣Ciprianus♠ Biſkop ha Matraṙ, yo zflaiſom
ſchitke te Dné wopiſaw, wokotreż ſu cżi Sẇacżi Matraṙo Kreſtußa dla
ſwoyu Krey pżeleli, ha tu Matrarſku Kronu wobdżerżeli. ♣In Martyrologio
Rom. 1. Novembr.♠

Próſtwa Sw̓atoho Auguſtina ktem Sẇatem Bożim ♣C. 24. Med.♠

Swėcżi zcze wo, O wo ſchiczé Swėcżi Bożi, deż zcze wo nėt pżeyeli te
Moryo tu teye ſmėrtneye Nature, ha zcze do ſtoyni ztżiṅeṅi pżindż ktomu
zpożatkey toho wecżnoho Wotpotżinka. Ja proſchu was zwutrobu pżez waſchu
Lubo cz, kotżiſch wo nėt waſcheye zbożnoſcze zecheṙ zcze. Ja proſchu was
wot wutrobé pżez toho ſamoho, kiż yo ſebi waß wuzwoliw, ha waß tak wo
Kraſnoſcziw, ha zcze też <pb n="443"/>pżez waſchu Luboſcz za naß
ſtaroſcziwi, pżindżcże nam hubėnem k Pomoczé, kotżiſch ſme hiſchcże me
tu wo tem Moryu noſchoho Żiweṅa, pżez ſchelake Spotuwaṅa tam ha ſém
ṁetani, zo bechme mé żanoho Cżowma rozcżepeṅo ha pod mureṅo nėcżerpeli.
Proſchcże Boha, proſchcże wo Sẇecżi; proſchcże wo ſchitke woyſka téch
Sẇatéch, zo bechmé mé pżez waſchu Proſtwu ha zaſwuſchbu horezacżi bóli,
pżez JEzußa Kreſtußa naſchoho Kṅeża. Amen. O wo ſchicże Sẇecżi rc

Wot Sw̓atoho Me̓rcżina Biſkopa.

Sẇaté Mircżin wo tem Mėſcze Sabarya Hungerſkey rodżené, yo wo ſwoyey
Modoſczi zczehuwaw ſwoyoho Nana bėz temi Woyakami, kożde Tżaß yo ſo won
Vromṅe ha Pobożne zadżerzaw. Ktem Khudem yo wón woſobṅe nakwoṅene bow.
Pżetoż deż yoho na yeden Tżaß yeden Khude ſetka, yo won tomu ſamomu
yeden Kruch wot ſwoyoho woyerſkoho Mantela ſobu dżeliw; zkotremż
pżikrete, yo ſo yomu wo tey pżikodney Nocze Kreſtus zyewiw, ha prayiw.
Mercżin yo me tu ztey Draſtu pżikrew. Deż bė wón tu S. Kcżenczu doſtaw,
yo won yeden Kloſchter twariw, ha wo tem ſamem yene tak Vromne ha
Pobożne Ziweṅo wėd, zo yo wón wo tem Mėſcze Turon Biſkow worduwaw. Ruṅe
tu wo tem ſwoyim Biſkopſkim Amtże, yo wón yene pobożne ha ſẇate Ziweṅo
wėd, wulku zczerpliwoſcz ha Luboſcz yo won tem Khudem, hako też ſwoyim
Pżeztzyharyam wopokazaw, ha wulke Dżiwe ha czeichi ztżiniw. Jenu wulku
Nutnoſcz yo wón ktey Tżeſczi Bożey daw na ſebi widżecż, <pb n="444"/>deż
yo wón te Pohanſke wowtaṙe rozbiw, ha yich pohanſkich pżibohow, ha yich
Temple ſpaliw, hacż ruṅe wón bė tohodla napów mordwe bité Deż bė wón na
te 31. Lėt#ſwoy Biſkopſki Amt ſwerṅe zaſtaw, yo wón do yeneye Swaboſcze
ſwoyoho Cżewa panew, ha deż bė won, zewſchimi Sẇatemi Sacramentami
wobſtarane, yo wón pżi tem Spėwaṅu tech Jandżelow Bożich ſwoyoho Ducha
hore daw. Deż bė ſo yomu pżed tey Sṁercżu ton Dyabow zyewiw, potża wón
zwulkey Krobwoſczu kṅomu rétżecż, prayaczé: żto ſteyiż té tu, te krawé
Sẇeṙo? té ṅebudżeż namṅi nitżo zwoho namakacż. Tzyoch mordwech yo wón
zaſé żiwech ztżiniw.

Próſtwa.

OTé pżekraſna Perla ſchitkich Duchownéch, Sẇaté Mėrcżiṅe, te Miwoſcziwé
Wottze téch Khudéch, té, kiż ſé té zyeney woſobney Nutnoſczu tu Tżeſcz
Bożu ſchudżom potaw, té, kiż ſé té bewſchoho Stracha tomu Dyabowey na
twoyim ſṁertném wożu wotmoyiw, ha ſe wot tech Bożich Jandżelow zyich
wėſowemi Spėwaṅami ktem Nėbėßam pżewodżene: Ja proſchu tebe, te czew mi
pola Boha wuproſecż yenu Miwoſcziwu wutrobu ktem Khudem, ſchitkim
Duchownem yenu prawu Nutnoſcz zatey Tżeſczu Bożey, ha ſchitkim
wumėraczém yeden Troſcht pżecżwo ſchitkim Spotuwaṅam toho Dyabowa. Ha
yenu prawu rozkatu wutrobu na ſwoyich Rėchach, zo bechu woni doſtoyni
boli, ztobu do tech Nėbėſkich wėſowoſczow ha Radoſcżow nucz hicż. O wo
wſchiczé Sw̓ecżi rc.

<pb n="445"/>

Wot Sẇateye Khaterné Kṅeżné ha Matrarki.

Sẇata Khaterna wo tem Mėſczé Alexandriya rodżena, yo ſo wot ſwoyeye
Modoſcże zewſchim Flaiſom ktem Potaynoſczam Bożim dżerżawa, ha też tak
daloko wo téch ſamnéch pżiſchwa, zo yo wona Pow Sta tech
Naywutżeniſchich Mużow pżiwinewa, ha yich wo yich wutrobe tak hnuwa, zo
ſu woni te Pohanſtwo wopuſchcżili, ha ſo Kreſtuſey, ha yoho Sẇatey Wėre
wobrocżili, hay teye ſameye dla ſo pod tem żiwi palicż dali. Ta
Keyżorowna ha Mandżelſka Keyżora Maximina, z Porphiriyom tem naywoſchim
woyerſkim wóſchim, yo ſo ſamay Kreſtuſey ha kyoho prawey Wėre
wobrocżiwa. Deż pak bė Khaterna ſurowe ktomu moczuwana, zo bé wona ktem
pżibowſkim Znameṅam ſo modliwa, czeſche wona ratżiſcho wumrecż, hacż to
ztżinicż. Tu nato, deż yu tón Pohanſki Kéyżor ṅemożeſche wot teye
praweye Wėre Kreſtuſoweye aniż zdobrem aniż zezwom wotwobrocżicż,
porutżi wón yene zlutemi wotremi Nożemi wobtekane Kowo ztżinicż, zobe
wona nanim zczewa rozrėſana bowa, ſchak hale pżez yenoho Bożoho Jandżela
yo te Kowo na kruchi rozbite, ha wona yo na to ztem Mėtżom ztzyata.
Namėſcze teye K#ẇe, yo zyeye Kneżnaczoho cżéwa te Mloko bėżawo, ha wo
tech Jandżelow Bożich, na tey Hore Sina porebane.

Próſtwa.

OSẇata Kneżna Khaterna, ha Matrarka Kreſtuſowa, kotraż ſé té wot twoyeye
Modoſcze wukwa, te Potaynoſcze Boże ha teye praweye Wėre Kreſtuſoweye
poznacż, ha ſé pżez te ſame pow <pb n="446"/>Sta tech Naywutżeniſchich
Mużow pżedobewa, ha yich Kreſtuſey pżiwedwa: Tu pżez tu Nadu proſchu ya
tebe, te czewa ſchitkim woproſecż twoyoho nutnoho Ducha, zo bechu ſo
woni proczuwali to nawuknecż, żtoż yim kyich Zbożnoſcżi potrebne yo, ha
też potem ſamnem żiwi boli. Też wuproſch nam wot twoyoho Nėbėſkoho
Nawożeṅe Kreſtußa JEzußa, zo bechmé mé po twoyim Exemplu tu Lampu teye
Wėre, débeli ztem Woliyom teye Luboſcze Bożeye ha toho Bliſchoho, zo
bechu wone pżez żane Pżecżiwnoſcze, wuhaſṅene ṅebowé, Amen. O wo ſchiczé
Sẇėcżi rc.

Wot Sẇatoho Scżepana

Pre̓ṅoho Kreſtuſowoho Martrarya.

Tón Preni ſẇaté Matraṙ S. Scżepan yo bów yeden Muż, powné téch Nadow
Bożich, ha toho Ducha Sẇatoho: Tohodla ſu cżi ẇacżi Japoſchtowė yoho
ſebi kyenomu Duchownom Dyakoney wuzwolili. Deż bė wón ſwoyeye Wėré dla
pżed téch Sudnikow wėdżené, yo yoho Nėwinwatoſcz tak wulka ha zyawna
ztżiṅena, zo yo wona zyoho woblitża k Poznacżu bówa. Pżetoż yoho
woblitżwo bė hako yene wóbliczwo yenoho Jandżela. Joho Mudroſcz bė tak
wulka, zo ſo yomu nichto zpecżicż ṅemożeſche. ♣Actor♠ 6.

Tak kétze, hacż bė wón Valſchṅé wobzkorżené, bė wón ztoho Mėſta won
wumėtané, ha Pawow (kiż bė wo tem Tżaßu Sawow mėnuwané) wachuwaſche tém
Scżepana kaṁeṅuwaczem, yich Draſte. Ha déż Scżepan ſwoyey Wottżi k Nėbyu
poſ bené, widżeſche wón JEzußa na tey prawicze Bo<pb n="447"/>żey
ſteyaczoho, prayacze kṅomu: Kneże JEzu zmi moyoho Ducha hoṙe. Nato wón
na ſwoyey Koleṅe dele padże, ha potża za ſwoyich Kameṅuwaṙow proſecż,
prayacze: Knéże ṅerachnuy yim to k Rechey. Ha deż bė wón to wuprayiw, da
wón ſwoyoho Ducha hoṙe. ♣Actor.♠ 7.

Próſtwa.

O Sẇate Scżepaṅe té preni Martraṙo Kreſtußowe, kiż ſé té pówné bów téch
Nadow Bożich ha toho Ducha Sẇatoho: Twoya Nėwinwatoſcz yo tak wulka
bowa, zo yo ſo twoye Woblicżwo yaſniwe każ te woblicżwo yenoho Jandżela.
Ja proſchu cże pżez tu Nadu kotraż yo ſo tebi ſtawa, deż ſé té JEzußa wo
twoyey Sṁercżi na tey Prawicże Bożey ſteyaczoho widżew, zo béch ya kożde
Tżaß mew yene dobre Swėdomyo, po twoyim Exemplu ſchitkim tem kiż ṁe
pżezcżehayu wot wutrobé wodaw, za nich Boha proſew, ha tak kpoſletku
yenu zbożnu Schtundu wobdżerżaw. Pżez JEzußa Kreſtußa naſchoho Kṅeza.
Amen. O wo wſchiczé Sẇecżi rc.

Wot Sẇatoho Jana.

Sẇaté Jan bė yeden Sehn Zebedeya, ha yeden Brat Jacuba toho wetżoho,
kotromuż yo zporutżeṅa Herodeßa, ta Wowa zrubṅena ♣Actor.♠ 2. Tu tón
Jonn yo bów yeden Japoſchtow, ha ſobu też yeden Zczenik, kotreż yo
naypoſ lede ſwoye Zczeṅo piſaw. Jeden Propheta yo wón bów: Pżetoż deż bė
wón wot Keyżora Domitiana do téye Inſule Pathmos zanaté, yo wón te
Potayne Zyeweṅo piſaw. Rome yo won pżed tey wacżonſ key <pb
n="448"/>Portu do yenoho zhorczem woliyom ṅapelnoho Suda ſtortżené,
zkotrohoż yo won ſtrowiſchi ha renſchi hacz prede won wuſchow. Pot
Keyżorom Nerva yo won zaſé do Epheßu pżiſchow, dżeż wón ſtarobe dla
ṅemożeſche yaczé ſam do czerkwė hicż, bė wón wot ſwoyich wutżownikow tak
rekaye bez Rukomay do teye Czerkẇe wedżené, dżeż wón ſtayṅe nitżo druhe
hacż yon to preduwaſche: Wo móye Dżecżi, lubuycżé ſo bėſobu: deż hale tu
te ſtayne Pṙeduwaṅo ſo zdaſche tem wucżownikam pżecżiwne bócż, prayachu
woni kṅomu, tżohodla wón yim ſtayṅe yon yenu wėcz preduye? kotremż wón
wotmoyi: Tohodla, zo yo to ta Każṅa toho Kṅeza, ha deż me yón to
tżiṅime, tak yo wone doſcz, k Poſletku yo wón wo yeney woſokey Starobe
ſwoyoho Ducha hoṙedaw, ha wo tem Kṅezu wuznew. Ka lube yo tu tón S. Jann
Kreſtuſey bow, możeme me ztoho poznacż deż yo wón na tem wutrobṅe
JEzuſowem pżi tey poſleney wetżeri wotpotżuwaw, ha deż yo yomu Kreſtus
na tem Kżiżu wiſaczé ſwoyu Macż kyeney Macżeri daw, ha tak ſebi yoho
kſwoyom Bratrey ztżiniw.

Próſtwa.

OTé Naylupſchi wutżowniko JEzuſowé S. Jano? kiż ſé té pżi tey poſleney
wetżeri na tém wutrobnu JEzuſowem wotpotżuwaw, ha ztoho te Nėbeſke
Mudroſcze kſebi pżicżanéw: Kotromuż yo Kreſtus na Kżiżu ſwoyu Macż za
Macż daw. Tu pżez tu Nadu proſchu ya tebe, wobdżerż mi, ha ſchitkim
Cżwoyekam tu Tżiſtotu teye wutrobé, ha yenu nutnu Pobożnoſcz ktomu
wumeraczomu JEzuſey, ha k yoho lubey Macżeri Mariyi, <pb
n="449"/>potwoyey wucżbe yenu prawu Luboſcz kſwoyomu Bliſchomu, ha
kpoſletku yenu Zbożnu Schtundu teye Sṁercże. Pżez JEzußa Kreſtußa
naſchoho Kṅeza. Amen. O wo wſchiczé Sẇecżi rc.

Wot wina na S. Jana 375.

Wot toho Nowoho Lėta.

Tżohodla yo tu ton Dżeṅ tak mėnuwané?

Tohodla zo me tu wo tem Dṅu te Nowe Lėto zapotżinamé.

Tżomu ſiné mé tu napominani?

Zo bechme mé tu te Nowe Naſtate Lėto Bohu kyoho Swużbe hore wupruwali,
ha yoho za yoho ſẇatu Nadu proſeli, zo bechme me te ſame kyoho Tżeſcżi,
ha knaſchim Duſcham Zbożnoſczi zapotżeli, ha dokonali.

Tżohodla wintżuyeme ſebi me bėſobu yeden tomu druhomu yene wėſowe nowe
Lėto?

Tohodla, zo yo to yeden Skutk teye Kżeſcziyanſkeye Luboſcze, deż ſebi me
yeden tomu druhomu ſchitko dobre wintżuyeme.

Tżohodla yo naſch Wumożnik JEzus ṁenuwané?

Zo bechme me widżeli, ka yo wón naſch Wumożnik, dokelż JEzus rėka tak
wele hako Wumożnik, ha yo te Mėṅo JEzus tohodla yara moczne. Matth. 2. v
21.

Kayku Mocz ma tu te nayſẇacziſche Mėṅo?

Jenu yara wulku Mocz: Pżetoż cżi ſẇacżi wottzowė ſu tu wo tem Mėṅe téch
Dyabowow wonhonili, te zwe waki zahanėli, tón Jed bewſcheye Żkode pili,
tech khorech wuſtroweli. Marci. 16. ha ſchela<pb n="450"/>ke wulke druhe
Dżiwé ha Czeychi, tu wo tem nayſwecżiſchim Mėṅe JEzuſowem, tżinili.

Kraſna Próſtwa.

Kotraż może Woſobṅe wowſchey Nuze ha zrudobe ſpėwana bocż.

O Té Naykraſniſchi JEzußo! Te Troſchtaṙo ſchitkich Zrudobnech, twoye
Mėno yo zawėrno yeden won wulaté woliy. Pżetoż té zahanėſch ta Slėpotu
teye Duſche, ha wuſtrowėſch yu wot yeye Khoroſcżow. Te żpiſuyeſch ha
napoyeſch tech, O naylupſchi JEzußo, kotremſch cze ſo yeſcz ha picż za
tey zprawnoſczu. O JEzußo té prawe Lėkaṙo téch Duſchow? Wuhoy te Rané na
moyey khudey Duſchi. O JEzußo! Té wucżek ſchitkich Nuzu cżerpyaczech
Cżwoyekow. Bócż mi yeden Wobſchuczuwaṙ wo moyich Spotuwaṅach. O JEzußo,
té Wottze tech Khudéch, bócż te moy Wobżiweṙ. O JEzußo te wėſowoſcz téch
Jandżelow. bódż mi yeden Troſchtar wo moyich zrudobach. O JEzußo te
yednitka naſcha Dowernoſcz ha Nadżiya, bódż mi yeden Pomocznik wo moyey
ſmertney Schtundże, pżetoż żane druhe Mėno nam Czwoyekam pod tem
Swoncżom ṅeyo daté, pżez kotreż bechme me móli zbożni bódż, hacż pżez
twoye nayſẇetziſche Mėṅo, O JEzu. ♣Actor.♠ 4.

Tu ſebi zaſpėway habe Lazuy ton Kherluſch.

Doż JEzußa hocż wopomṅi rc.

Wot téch Tzyoch Kralow.

Hdó yo tu téch Tzyoch Kralow ha Mudrech <pb n="451"/>Mużow, JEzußa toho
wumożnika toho Swėta ztak daloka potacż, ktomu pżiwėd.

Jena Kraſna Vėda, kotruż yo yim Bóh woyich dalokim Krayu daw horezencż.
Ha yo yich też znuczku wo yich wutrobach napominaw, ha yim kwedżeṅu daw,
żto ta Vėſda znaṁena. Tu wo tech Tzyoch Mudrech Mużow derbime me
wuknecz, ka derbimé mé na te dobre Nucz dawaṅa Boże, bewſchoho komdżeṅa
ſo ktomu mėcż, tżomuſch ſme mé napominaṅi.

Ztoho, déż ſu ſo woni tak ſwerṅe za tem praſcheli, dże yo tón prawe
Meſiyas ha Wumożnik knamakaṅu, ha neyſu ßo też yeden móhl toho Krala
Herodeßa boyeli, możeme mé wuknecż, ka derbime ſo mé zewſchim Vlaißom
bewſcheye boyoſcze tech Cżwoyekow, za temi ẇeczami potacż, kotreż ſu nam
kzbożnoſczi potrebne. Joan. 6. v. 41.

Tżohodla żadaſche ſebi Herodes, zo bechu cżi Woſchi Mėſchnicze kṅomu
pżiſchli, ha yomu ztoho Swowa Bożoho zyewili, dże budże ſo Kreſtus
narodżicż?

Tohodla zo yo ſo to tak Bohu lubiwe, zo bechu tu Kaſṅu ha wolu toho
Kṅeza, nicz ztoho Horta toho Krala, hale ztoho Horta tech woſchich
Mėſchnikow zrozemeli. Malach. 2. v. 7.

Tu tón Spṙuch zahaṅbya naſchich Pżecżiwnikow, kotziſch dopuſchcża, zo
też ſchitkim Schewczam, Krawczam ha ſtarem Żonam pżi<pb n="452"/>ſwuſcha
te Swowo Boże ha Bibliyu pżepotuwacż, ha ſebi wukwaduwacż.

Żto yo tech Tżyoch Kralow ktomu hnuwo, zo ſu woni na ſwoye Koleṅa dele
paneli, ha ktomu malicżkomu Dżeſczu ſo modlili.

Bóh yo yich znuczku wo yich wutrobach, pżez ſwoyu S. Nadu wobſwetliw, zo
ſu woni poznali, zo te khude do Peluſchkow zawalene, ha do Żwobya
powożene raṅe Dżecżatko, yo tón yednitki prawé Bóh, hacż ruṅe nadnim
zwonku nitżo nadobnoho nėbė kwidkeṅu. Tu pżez to ſu naſchi Pżecżiwnicze
zahaṅbeni, deż woni mėṅa, zo Bóh ruṅe tak ṅemóże wo temi Schtawtnoſczami
toho Klėba ha Wina pżi tomne bódż, hako yo wón pżitomné bów wo tey
Schtawnoſczi yenoho mawo Dżeſcża, ha noczedża ſo tohodla kṅomu, wo téch
Schtawnoſcżach toho Klėba zkowanoho, modlicż.

Tżohodla ſu woni yomu Zwote woruch ha Maru horewopruwali.

Zwote ſu woni yomu hoṙe wopruwali hako yenomu prawomu Kraley: Pżez tón
wuruch ſu ſo woni kṅomu hako kyenom prawom Bohu modlili; ha pżez tu Maru
ſu woni yoho zayenoho ſmertnoho Cżwoyeka wuznali.

Ka możemé me też na yene Duchowne waſchṅo tu tomu Molcżkomu JEzuſkey
ſwoy wopor hoṙe wopruwacż?

Deż budżeme me yomu hoṙe woyruwacż te <pb n="453"/>zwote teye praweye
Luboſcze: Ton wuruch teye praweye Pobożnoſcze, ha tu Maru toho Smercżeṅa
naſchich Zwoſczow ha zwech Pożadaṅow.

Żto derbime me tu wo tém S. Dṅu tżinicż?

Mé derbime ſo Bóhu dżakuwacż, zo yo wón naß tu pżez tech Tżyoch Kralow
ktomu Pożnacżu ſwoyeye S. Wėré pżiwėd. Pżi tem możeme me też ztoho
poznacż, ka, deż ſu ſo tu cżi Vlayſich za JEzuſom pótali, ſu yoho też
namakali, budża też ſchicze druzé JEzußa namakacż, kotżiſch ſo nutṅe
zanim potayu, ṅekecżbuycze na to, żto cżi ludżo praya, hale żto yim Bóh
do yich wutrobow nucz dawa.

Próſtwa.

Me proſeme tebe, O Bożo, wobſwėtli ſchak té tola naſche Duſche ztey
Swėczu twoyeye Jaſnoſcze, kiż yo tem Tzyom Mudrem ſẇecżiwa: zo bechme ſo
me nutṅe za tobu potali, pżez te tebi ſo lubyacze Skutki, ha to poznali,
żto mo tżinicż winoycżi ſmé, ha to tżinili żtoż praye yo. Pżez JEzußa
Kreſtußa, kiż te prawo Swėtwo yo. Joan. 1.

Rozwutżeṅo wot tech Schutz-Jandżelow.

Ma yeden kużde Cżwoyeck yenoho Schutz-Jandżela?

Hay: ha to ſo dopokazuye ztemi Swowami Kreſtußowemi: yich Jandżelo widża
ſtayṅe te woblicżuw toho Wottza. Tżohoż S. Chri<pb n="454"/>ſoſtomus
♣hom.♠ 60. in Matth. wobzanka, ka ma yeden kożde Cżwoyek yenoho Jandżela
pżiſebi. Ha tu ta wernoſcz yo ſtayṅe wot tech praye wėriwech wėrena;
Pżetoż deż S. Pėter kwapaſché, prayachu cżi praye wėrini: ka yo to yeden
Jandżel. Ztżohoſch zczėhuwaſche, zo ſu woni zato dżerżeli, ka ma yeden
kożde pżiſebi yenoho Schutz-Jandżela. ♣Actor.♠ 12.

Żto tżini ton Schutz-Jandżel pola naß?

Won naß ſchuczuye nawſchitkich naſchich Pucżach, zo bechme me nidże ſo
nepoſtorcżili, to yo, ṅezreſchili: habé Ruku, Nohu habe tu Schiyu ſebi
nezwamali, pod tém, żtoż David prayi Pſalm 90. Won yo tebe ſwoyim
Jandżelam porutżiw, zu bechu woni tebe naſchitkich twoyich Pucżach
wobwarnuwali, zo bé té nėdże wo yeden Kameṅ nezawadżiw. Bóhu ſamomu yo
wone znate, ka wele moli bechme me na ſwoyim cżele żkodu zali, de bė naſ
naſch Schucz-Jandżel ṅewobwarnuwaw. O do kak wele Rėchow bėchme
népaneli, débé naß naſch Schucż-Jandżel pżez ſwoye dobré Napomiṅaṅa wot
téch ſamech ṅedżerżaw? Pżez toho Schucz-Jandżela yo Bóh te Iſraelſke
Dżecżi won wuwėd. Juditu ha Tobiyaſa yo won bewſcheye zkode won ha nucz
pżiwėd. Sinacharipa zabiw. Daniyela wo tey Lawſkey Jaṁe dżerżaw, ha
zkrotka prayicz, tak ſchitko żtoż dobre yo, ßo nam wot Bóha pżez toho
Schucz-Jandżela dawa. Jeden kożde Cżwoyek nėch poſucha, ka Bóh kṅomu tak
retżi: Jazczewu moyo Jandżela, zobe won pżed tobu ſchow, ha tebe
zwarnuwaw na tem Pucżu <pb n="455"/>ha tebė pżiwėd na te Mėſto, kotreż
cżi pżihotuwaw ſem. Kecżbuy naṅoho, poſuchay yoho wóß, ha ṅerozṅeway
yoho, pżetoż déż budżeſch té rėſchicż, tak won tebi to nėbudże
pżipuſchcżicż. ♣Exod.♠ 23. v. 20. 21.

Wucżba S. Bernarda wot toho Schucż-Jandżela?

O Wulka Nada Boża, O Wulka Luboſcz! ton kiż yo porutżiw yo Bóh. Komu yo
wón porutżiw? ſwoyim Jandżelam hako tem zbożnem Ducham yo won tebe
kwobſtaraṅu porucżiw. O Kṅeże, żto yo tola ton cżwoyek zo té naṅoho
zpominaſch! in Pſalm. 90.

Żto możemé mé ztoho nawuknecż, deż mame mé yenoho Schucz-Jandżela
pżiſebi?

Zo derbimé mé ſo pottżiwé, ha Dżakni yomu za yu yoho wobſchuczuwaṅo,
wopokacż. Na yenem kożdem Mėſcze, ha woyenem kożdem Kucże, zadżerż ſo té
pżed twoyim Bożim Jandżelom tżeſṅe ha pottziẇe, żto możeſch té to pżed
twoyim Bożim Jandżelom tżinicż, tżohoſch ſo té pżėdomnu tżinicż
haṅbuyeſch? mėniſch té trebay, zo wón tebi ṅeyo pżitomné, tohodla zo
yoho té ṅewidżiſch? Ka be hale bowo, de be té yoho widżew, ſo yoho
dotkaw? prayi S. Bernardus.

Kayki Troſcht nam ſobu nėſe ta Pżitomnoſcz Naſchoho Schucz-Jandżela?

Ton Troſcht: Ka derbime ſo me tak derė wo #em Straſche toho cżéwa hako
teye Duſche, naṅodo zpuſchcżecż, ha wotem ſamem kṅomu ſo wohacż. S.
Bernardus prayi dale: tak tżaſto hacż <pb n="456"/>budżeſch té cżeſchczé
zpotuwané ha rudżené, tak tżaſto proſch twoyoho Pomocznika ha Waychtaṙa,
ha pray: Kneże pomay mi, pżetoż ya Gruntey du. Tob. 6.

Żto ſmé mé ſwoyomu Schucz-Jandżeley za yoho Swużbu winoy cżi?

Sẇaté Bernardus prayi in Pſalm ♣qui habitat♠ ka ſmé mé yomu winoycżi tu
Tżeſz yoho Pżitomnoſcze dla. Ton Dżak za yoho wobwarnuwaṅo, kotreż yo
wón za naß mėw. Ha kpoſletku, ka derbimé mé wo naſchich zpotuwaṅach,
Stezknoſcżach ha Nuzé, yenu wulku Dowėrnoſcz kṅomu mėcż.

O Moy Sẇaté Jandżelo, kiż ſé té mi wot Bóha kmoyom wobwarnuwarey date,
wopruy Bohu moye Próſtwé ha Pacżeṙe wo tem Dṅu moyeye zrudobé.

O wo Sẇacżi Schucz-Jandżelo, wobaraycże wó naß wo naſchim Żtrécże: zo
béchmé mé khaṅbė poſtayeni ṅeboli wo tém ſurowem Sudże.

Próſtwa.

O Bożo, kiż ſé té czéw pżez twoyu nėwuprayitu Pżedwidżenoſcz nam twoyich
ſẇatéch Jandżelow, knaſchom wobwarnuwaṅu poſwacż, popſchey tém, kiż tebe
znutnoſczu proſcha, zo bechu woni kóżde Tżaß, pżez yich Schucż
Wobwarnuwani bóli, ha ſo znimi wo tem Nėbėſkim Towarſtẇe, Wėki na Wėki
weſelili ha raduwali. Pżez JEzußa Kreſtußa naſchoho Kṅeza. Amen.

O wo ſchiczé Sẇeczi rc.

<pb n="457"/>

Tón

Spihel.

Téch

Kżeſcziyanſkich Wėrnoſczow.

To yo

Krotke Rozwutżeṅa téch naywoſobniſchich Kżeſcziyanſkich We̓rnoſczow.

Rozwutżeṅo.

Wot teye Praweye Pokute.

Żto yo to, ta Prawa Pokuta.

To yo to: Deż ſo ton Cżwoy eck tak k Bohu wobrocżi, ha Bóhu ha tey
Sprawnoſcżi tak nutṅe ſwużi, hako yo wón prėdé tomu Myaßu, tomu Swėtey,
ha tomu Dyabowey ßwużiw. 2. Deż wón tak nutṅe Boha lubuye hako yo won
prėdé ſwoye Cżewo ha te prozne Wėczé lubo mėw. 3. Déż wón pod tey wucżbe
S. J. Pawowa ktem Rom. 6. te Stawé, kotreż ſu tey Nėſchwarnoſczi
ſwużiwe, potem zaſe tey Sprawnoſcżi ſwuża. Deż ton hort, kotreż yo
ſchelake Nėſchwarne ha Nėpżiſtoyne wėczé retżaw; deż tey wuſchi kotreż
ſtey naſchelake nėpėkne wėczé poſuchawey. Tey Wottż, kotreż ſtey
naſchelake ṅeſchwarne ha ṅepżiſtoyne wėcze ladawey, nėt rade na Pobożne
wėcze poſuchayu ha retża: Deż ton bruch, kotreż yo predé ktomu
wożrawſtwu ha wopiwſtwu ſwużiw, zaße zapocżṅe wotey Jedżi ha Picżu yene
ſtrozwe Żiweṅo wėſcz; Deż tey Ruczé, kiż ſtey kranewey, <pb
n="458"/>zaſe te czuſe ha kraṅene rocżatay. Jenu tayku prawu Pokutu yo
tżiniw Zacheyus, Mattheus, Mariya Madlena, Pétér, Pawow, ha wele druhich
yaczé. ♣Cornel. à Lap. in C. 3. Matth.♠

Żto yo ta Pokuta.

Ta Pokuta yo yeden S. Sacrament, wo kotremż tón Mėſchnik tomu Pokutnomu
Reſchnikey te Rėchi Mėſto Boha zpuſchcżuye. Matth. 18. v. 18. Joan. 20.

Kotre yo ton zwoncziſchi Czeych, pżez kotreż ſo tomu Reſchnikey ta Nada
Boża ſobu dżeli?

Ta praye rozkata Spoyedż, ha te Loß prayeṅo toho Mėſchnika Mėſto Boha.
Joan. 20. v. 21.

Żto zkutkuye ta Nada Boża tu wotém Sacramencże?

Zo yo ton Rėſchnik wot ſchitkich Rėchow, też wottéch naycżeſchich Vrey
ha loß ztżiṅene ha prayené.

Może też yeden kiż yo cżeſcze ha Sṁertṅe zrėſchiw, beż teye Pokuté
zbożné bodż?

Nė: Luc. 13. ha yo tohodla yenomu taykomu ruṅe tak deṙe ta Pokuta
potrebna, hako ta Kcżencza. Ha tohodla yo ta Nada Boża, yenu prawu
Pokutu tżinicż, ta naywetża, kotruż może Boh yenomu Reſchnikey
wopokazacż. Ezech. 36.

Dże pżindże to ſém, zo yich tak wėle bėz yeneye praweye Pokuté wumṙe?

Zo woni tu Nadu, kotruż yim Bóh tżaſcziye bituye, zaſtorkuya ha zatſpya.
Tohodla ſtawa ſo podtem ztoho ſprawnoho Suda Bożoho, zo yeni taycze
Reſchniczé ruṅe hako tón ṅezbóżné Antiochus 2. Mach. 9. na ſwoyim
Smėrtnem wożu, <pb n="459"/>yon zeſameye Boyoſcze teye Straféc Pokutu
tżiṅa: Pżetoż doż ṅeyo czéw, deż yo wón mów, tón też trebay neyo mów deż
yo won czéw. Proyi S. ♣Auguſtinus L. 3. de Lib. Arbitrio.♠ Toho Bóh
ṅewoßwuſchi wotem Taßu teye Steſknoßcze, kotreż neyo czew Boha wó tem
prawem Tżaßu ſwoſchecż: Ha zteyi ſo boyecż, zo tón, kiż tu Pokutu wot
yenoho Tżaßa do druhoho wotkwaduye, deż ſo won teye Miwoſcze nadżiye,
budże wón do toho ſprawnoho Suda Bożoho panecż Prayi S. Rehoṙ.

Troſcht za téch Boyoſcziwéch?

Déż te Swowo Boże tomu Nėpokutnomu Rėſchnikey roze ztem wecżnem Helſkim
wohṅom, tak ſo tohodla ṅederbya rudżicż cżi ſamni, kotżiſch ſo po ſwoyey
zamożnoſczu proczuya yenu prawu Spoyedż ha Pokutu tżiṅicż. Pżetoż Boh
ſam ktem Rėſchnikam trożtṅe relżi, woſobṅe ktem kotżiſch wot wutrobe
ſebi żaduyu ßo k Bohu wobrocżicż, yoho S. Swowa ßu. Tak Wėrṅe hacż ya
żiwé ſem, tak ya noczu tu Smercż toho beżbożnoho, hale zo be ßo tón
bėzbóżne wot ſwoyoho Pucża wobrocżiw Wobrocżcże ßo, Wobrocżcże ßo wot
ſwoyich vara zwech Pucżow. Ha tżohodla czecże wó tola wumrecż? Ta
Nėzprawnoſcz toho Neżbożnoho ṅebudże yomu nitżo zkodżicż wo tem Dṅu,
wokotremż budże ſo wón wot ſwoyeye Zwoſcze Wobrocżicż.

Te ne̓prawe Zkutkuwaṅo teye Spoyedże?

Wó tech woſokich Sẇatech Dnach pżindu ṅekhotzi zwele wulkimi ha
Smertnemi Rėchami, ṅimo téch, nakotreż woni yeden mól ṅezpomṅa, ha <pb
n="460"/>tola pola wele ṅeyo żane nutne zdechṅeṅo, habe Krepka Sélzow
kwidżeṅu, też ṅedadża na ſebi żanoho prawoho Czeycha yenoho prawoho
Rozkacża kmirkuwaṅu, ha czedża tola ktomu nay Sẇatziſchomu Sacramentey
toho wowtaṙa hicż.

Druzé za ſé meṅa, zo deż woni yon ṅekotre ryane Motlitbe ha Pacżeṙe
bewſchoho nutnoho kecżbuwaṅa żto woni ſpėwayu, ha tomu Mėſchnikey
ṅeſchto wupoyedayu, yo ztem doſcz ztżiṅené, hacż ruṅe pżi tém ṅeyo żane
Rozkacżo, ha kruté Predkzacżo ſo czecżi nakazacż ha polepſchicż, też
tech bliſkich Pżileżinoſczow ktem Rėcham czecżi ßo zczéwa wotrecknecż;
kotreż Stucżki tola pżiſwużeyu, ha derbya pżi yeney prawey Pokucże bódż.

Tohodla ſtawa ßo po tem ztoho Sprawnoho Suda Bożoho, zo ṅekotzi ruṅe
hako cżi Sodomiſcze, ♣Geneſ.♠ 19, 11. ſu ztey Slepotu na ſwoyey Duſchi
dereni, kożdé Tedżen dżeſacż, dwaczecżi, habe hiſcże yacze cżeſkich
Rėchow woboṅdu, ha nato hiſchcże woni ktomu Bożomu blidu du, ṁenicze,
hako be te prawe Kżeſcziyanſke Żiweṅo yon wo téch zwontżiſchim wużiwaṅom
tech Sacramentow, ha nicz wele yaczé wo tem Polepſcheṅu ſwoyoho Żiweṅa
wobſtawo.

Rozwutżeṅo wot prawoho Rozpomṅecża ha Pżepotaṅa ſwoyoho Sẇedomya?

Wona yo yich Wele, Wėcżna Zkoda! kotżiſch ſu pżeż yenu ṅepoṙadnu Luboſcz
tak zaſ lepeṅi, zo woni ſwoye Sẇedomyo nicz potey woli Bożey, hale po
ſwoyich Pożadoſczach ſudża, ha tak ſebi zwėle wėczow, kotreż ſu zawėrno
cżeſchke Rėchi, za<pb n="461"/>żane Rėchi ṅedżerża, ha tak ye natey S.
Spoyedżi zameltża, ha na weki gruntey du. Tu tomu zobe zkeriſcho pomane
bowe, porutża ta S. Tridentinſka Ztomadżiſna, zo béchme mé pżed tey
Spoyedżu ſwoye Swėdomyo praye pżepótali, kotreż me po yenom pėlnem
Pżepotaṅom ſo dopomnili ſmé, ſo zyency Prawey roſkatey wutrobi ztech
ſamnech wuſpoyedali. ♣Trid. Seſs♠ 14. 5.

Rėſcha cżi cżeſchcżé, kotżiſch ṅekayki Tżaß ſo neyſu ze ſwoyich Rėchow
ſpoyedali, ha ſu wele cżeſchkich Rėchow wobeſchli, ha neyſu pżed tey
Spoyedżu ſwoye Swėdomyo praye pżepotali?

Hay: Pżetoż woni ſo podawayu do Wulkoho Neżboża, ṅekotre cżeſchke rėchi
wonka woſtayicż, ha zo yim tohodla na yenem Telu Brachuye, kotreż yo tu
ktomu Sacramentey potrebne, hako yena prawa Spoyedż ſchitkich Rėchow,
kotreż yenomu po yenem praye pżepotanem Swedomyu nuczpanu.

Rėſcha cżi cżeſchcżé kotżiż Haṅbé dla yeden habe druhi cżeſchki Rėch na
tey Spoyedżi zameltża?

Hay: ſchicze cżi tżiṅa tu yene Zadżewaṅo, zo ta Nada Boża ṅemoże knim
pżindż, deżwoni ton Rėch zameltża.

Kotzi ſu woſobṅe tu cżi?

To ßu cżi Lichowniczé, habe cżi, kotżiſch ṅepraẇe czuze Khubwo kſebi
cżanu, habe ṅepraẇe wėdomṅe herbuyu, habe natem czwobluya, hacż mayu ye
poprawem. Druhom: ſu też cżi, kotżiſch ſo wo téch ṅeſchwarnech Moſlach
dobro wolṅe hoṙe dżerża, habe do tech ſamech wo zkutku zwola, ha<pb
n="462"/>habe ztem Dótkaṅom rėſcha. Tżecżom: też cżi kotżiſch wo yenem
Nėpżecżelſtẇe żiwi ſu, habe ſwoyomu bliſchomu tu Tżeſcz brecż bėru, ha
nato mawo pomoſla, deż woni ktey Spoyedżi du, hacż ſu woni cżeſchcze
pżecżwo Bohu ha ſwoyomu bliſchomu zrėſchili, ha tohodla ſo yon téch
ſchednech ha mawech Rėchow ſpoyedayu, wot te druhe hale ſo woṅi
nėſtarayu, ha tak ſu woni ſtayṅe wo yenem zatraſchnem Stancże żiwi, ha
deṙe też wo tem ſamnem wumṙu, ha tak do toho zatraſchnoho wecżnoho
belſkoho Wohṅa podayu.

Ztżoho może yedén nayſkeriſcho tón ſpoyedné Spihel mėcż?

Ze ſwoyoho Swėdomya, deż yo wone po tey woli Bożey rechtuwane, pżetoż te
Swėdomyo budże zo yenomu ſame doſcz napoyedacż, budżeli won ye yon
poſuchacż. Lazuy ſebi ton Spihel toho Swėdomya na 123. Stroṅe.

Rozwutżeṅo wot toho Rozkacża na ſwoyich Woboṅdżenech Rėchach?

O Czwoyetże prayi S. Auguſtinus, tżohodla te wopwakuyeſch te cżewo, wot
kotrohoſch yo ta Duſcha wot ſtupiwa, ha ṅewopwakuyeſch tu Duſchu, wot
kotreyeſch yo Boh wotſtupiw? Jo ſo tón Pżibohſki Micheas na tém yara
rudżiw, deż béchu yomu yoho Pżibohẇe precż zacżi. Judic. 18. Jo ta Macż
Tobiyaßa yara pwakawa ha ſo rudżiwa, deż yeye Séhn tak dowho wonka
woſtawaſche? tżohodla da też me ṅederbime natem pwakacż, deż yo też Bóh
wot naß zdalené, ha yo pżez tón Rėchwat naß ſtupiw. Tobi. 10.

<pb n="463"/>

Pray wot wutrobé ſam kſebi tak: Ach pżez tón Rėch ſem ya toho rozṅewaw,
pżed kotremż cżi Tżercżi zṙa, ha tżepotayu, ha pżet nim ſo khowayu,
kotreż tem Vėßdam prayi póycże ſém, ha wone praya, me ſme tu: Baruch. 3.
kotreż może ṁe wo yenem wokomikṅeṅu knitżom ztżinicz, ha ṁe z Cżéwom ha
Duſchu do Hėle ſtortżicż. Matth. 10. Toho ſém ya rożṅewaw, kiż yo ṁe
ſtworiw, wumów, żiwiw, ha me hacż ſem zdżerżuye, zobéch ya knitżom
ṅeztżiṅené ṅebów. Ach dó budże ſchak tola moyey woẇe doſcz wodé dacż, ha
moyimay wottżomay yenu Studṅu tech Selzow, zo bech ya wodṅo ha noczé
moyu Wupoſcz, ha moye woboṅdżene Rėchi ha zwoſcze wopwakuwaw, ha
wobżaruwaw. Jerem. 9, 1.

Ka ſchelake yo te Rozkacżo?

Dwoyake, te Naturſke ha pżez naturſke.

Żto yo te Naturſke Rozkacżo?

Wone yo yene Mėrżaṅo na téch Rėchach, yón tohodla zo ſme me pżez ṅe do
żkode, haṅbe, wużpotuwaṅa ha Straſé paneli! Jene tayke Rozkacżo ſu meli
Kral Pharao ♣Exod.♠ 9. Saul. 1. ♣Reg.♠ 15. Antiochus. 2. ♣Mach.♠ 9. ha
Judaſch ton Pżeradnik, kotżiſch też tohodla żane wodacżo neyſu wot Boha
wobdżerżeli. Matth. 2. 75.

Żto yo te pżez Naturſke Rozkacżo?

Wone yo yene wutrobne Zrudżeṅo ha Mėrżaṅo na tech Rėchach, yon tohodla,
zo yo Bóh, kiż, yo ta Naywetżi Dobrota, pżez te Rėchi rozṅewané. Ha tu
te Rozkacżo yo te doſczpowne Rozkacżo.

Żto yo te Nedoſpowne Rozkacżo?

Te yo yene wutrobne Zrudżeṅo ha Mėrzaṅo <pb n="464"/>na téch Rėchach, zo
ſme mé pżez te ſame te Nėbeßa ſubili, habé zo Bóh te ſame tu tżaſṅe ha
tam wecżṅe ſtrafuye.

Poma też te Naturſke Rozkacżo ṅeſchto ktomu wodacżu téch Rėchow?

Nė, nitżo, ha dé bé yeden wėdomye zyenem taykim Naturſkim Rozkacżom ktey
Spoyedżi ſchow, tak yomu tu ta Spoyedż ṅebe nitżo pomawa, hay bé yomu
wele yaczé yara żkodżiwa.

Kotżi mayu ſo boyedż, hacż yich Spoyedż neyo żana prawa Spoyedż bówa?

Prėnom: cżi: kotżiſch ſo mawo zato ztarayu, ka bechu woni nawukli yene
prawo Rozkacżo wo ſwoyey wutrobe zbudżicż. 2. Cżi, kotżiſch tżaſto
Sṁertṅe rėſcha, ha też ſo tżaſto ſpoyedayu, ha tola ßo ṅepolepſcha:
Pżetoż debéchu cżi yene prawe Rozkacżo wo ſwoyey wutrobe ṁeli, tak bechu
ſo woni wėſcze pżez tu doſtatu Nadu Bożu nakazali, ha polebſchili,
pżetoż pak nanich żane Polebſcheṅo ṅeyo kwidżeṅu, tak yo ſo yara boyedż,
zo woni żanoho prawoho Rozkacża neyſu mėli.

Wone yo lėpe, ratżiſcho k Spoyedżi ṅehicż, hacż bėz yenoho prawoho
Rozkacża, kotreż yene krótke prėdkżacżo wo ſebi zanka, ktey Spoyedżi
hicż, ha znowa yeden cżeſchki Rėch woboṅcż.

Żtoho możeme me nayzkeriſcho poznacż, zo ſme me na tey Spoyedżi yene
prawe Rozkacżo meli?

Deż yedén ſẇerṅe z Pomoczu teye Nade Bożeye te wėczé tżini, kotxeż yoho
ktomu Polepſcheṅu wėdu. Warnuye ßo pėlṅe wſcheye Pżileżinoſcze ktomu <pb
n="465"/>zwomu, ha poſucha ſẇerṅe tu dobru Radu ſwoyoho Duchownoho
Wottza.

Ka, może tón Cżwoyek ſam ze ſwoyeye Moczé te Pżez-Naturſke Rozkacżo
mėcż?

Nażane waſchṅo: Pżetoż Bóh yo tón ſamné kiż nam dawa yenu prawu Rozkatu
wutrobu. Ezechi. 36. ha kiż wo naß zkutkuye, ſchak hale tola nicz beż
naß, te Dobre czécżi, ha dokoṅecż. Philip. 2. Hako yo to pola Propheté
Jeremiyaßa 2. 19. widżecż. Wobrocż ṁe, da budu ya wobrocżene, Pżetoż té
ſé ton Kṅez, Moy Bóh, pżetoż deż ſé ṁe té wobrocżiw, ſem ya Pokutu
tżiniw.

Tohodla derbimé mé Bóha za Nadu proſecż, zo bechmé móli yene prawo
Rozkacżo ṁecż. Jer. 31. 18. Dé bé pak yeden ṅemow żane prawe Rozkacżo wo
ſwoyey wutrobe zbudżicż, ka derbi ßo won tu pżi tem zadżerżecż?

Wón derbi yenu nutnu żadoſcz ṁecż za tem wutrobnem Rozkacżom, ha za
yeney prawey Spoyedżu, ha derbiſch Bóha za yoho S. Nadu proſecż, zobe te
ſchitko tu to zkeriſcho mow dokoṅecż. Tu żadoſcz tech Khudéch ſé té O
Kṅeże wuſwoſchaw yich wutrobne żadaṅa yo wuſwoſchawe twoyé wucho Pſalm.
8. Potżink toho Rozkacża potay na 59. Stroṅe.

Wot toho Predckzacża czecżi ſwoye Ziweṅo polebſchicż?

Derbime mé też yene Prédkzacżo mėcż czecżi ſo Polebſchicż ha nakazacż.

Hay bewſchoho Czwobluwaṅa: Pżetoż hewak bé ta Spoyedż nitżo ṅepwacżiwa,
beż tem pak zobé <pb n="466"/>te Rozkacżo prawe bowe, hako wone bócż
derbi, tak derbi wone wo ſebi wobzankacż te Predkzacżo, czecżi ſo
nakazacż, ha to żtoż ktomu potrėbne yo tżinicż.

Dé mame mé yene krute Predkżacżo?

Deż yeden wo tem Tżaßu, deż yo ſebi wón pżez tu Nadu Bożu predk zaw, ßo
nakazacż, też ſurowė, tón Rėch woboṅcżi, zpotuwane bow, ha też
Pżileżinoſcz któmu mėw ha wo tey Mocze tu toho Predkżacża ton Rėch
ṅewobeſchow, tak bé te Predkżacżo ſelne ha krute bowe.

Żtżoho możeme me poznacż, zo ſine me yene krute Predkzacżo mėli?

Deż me te Sṙedki, kotreż ſu ktomu Polepſcheṅu toho Żiweṅa potrebné pżed
ßo wozṁeme, bez kotremiż yo ton nay woſobniſchi, teye bliſkeye
Pżileżinoſcze ktomu Rėchey ſo zdaluwacż. Pżetoż hako te Swowo Boże
♣Eccleſ♠ 1. 13. prayi, doż ſo teye Smohi dotka, ton budże wot teye
ſameyé zmazané.

Kotru Pżileżinoſcz dżerżime mé zatu bliſku Pżileżinoſcz?

Tu ſamnu, wokotreż me wėmé, ſo mé ſ koroy kużde mól tak tżaſto tón Pad
ztżinimé, hacż me kyeney taykey Pżileżinoſczi pżindżemé. Dé bé da nėt
yena zawėdna wėcz habe Towarſchtwo yenomu tak lube ha wużitne bowe, hako
yoho Woko, Ruka, habe Noha: Zobé wón do yenoho cżeſchko Rėcha nėpanew,
tak derbi ſo won tu wot teye zawėdneye Wėcze ha Pżileżinoſcze wotornecż
ha yu wopuſchcżicż. Matth. 18 Pżetoż te Nėbeſke Kraleſtwo cżerpi Gwaut
ha cżi (kotżiſch ſwoyey ktomu zwomu nakwoṅeney Nature Boha dla Gwaut
tżiṅa, ha yu pżewinu) ye kſebi torhayu. Matth. 11. v. 12.

<pb n="467"/>

Dże pżindże to dale ſém, żo ßo yich wele tżaſto ſpoyeda, ha tola ßo yich
mawo nakaza, ha polepſcha?

Tohodla, zo woni ſwoyim zwem Nakwoṅeṅam nocżedża żaden Gwaut ztżinicż ha
ſo yim ſpedżicż, ha ſo yich zczewa pod tey wucżbe Kreſtußowey wottrėcz;
bez tżohoż woni ṅemoża zbóżni bódż. Matth. 7.

Kotzi woſtawayu wo tey bliſkey Pżileżinoſczi rėſchicż?

Cżi, kotżiſch ſchibawe Perſchoné, zkotremiſch ſu woni tżaſto zrėſchili,
pżi ſebi dżerdża, habe knim khodża ha pżi nich ſo horedżerża, hay też
dere na yenem Mėſcze tżaſcziye romadże leyża. 2. cżi kotżiſch te waſchṅo
mayu, druhich zakliwacż, ha yim zwe wėcze wintżuwacż, ha tola żanoho
Vlayßa na to ṅewoża, zo bechu ſo tu wot toho zwowoho nawożena
wotwutżili. 3. Kotżiſch ſo ſami tżaſcziye wopiya, habe też druhich ktey
Pyanoſczi wobya. Cżi, kotżiſch ſwoyey Żoṅe ha Dżecżom te yich pżepiya,
haƀe na druhe waſchṅo pżetżiṅa, tak ſo derbya potem cżi yoho tohodla
doma nuzu czerpėcż, ha nitżo meṅe, wecżna żkoda, yo yich tola wele,
kotżiſch bewſchoho krutoho prėdkżacża czécżi ſo nakazacż, ktey Spoyedżi
du, O Naweki zatamana wėcż.

Rozwutżeṅo wot teye Spoyedże?

Tu Spoyedż, habe wuznacżo ze ſwoyich Rėchow yo Bóh nėt pżi prėoku toho
Swėta żadaw: Pżetoż tak ketzi hacż yo Hadam wo tem Paradizu zrėſchiw,
tak yo też Bóh nėt wot ṅoho tu Spyedż ha wuznacżo ze ſwoyoho Rėcha wot
ṅoho żadaw, prayacze kṅomu: Dże ſé té? Do yo tebi prayiw żo ſé te nahi?
♣Geneſ.♠ 3. v. 9.

<pb n="468"/>

Ruṅe tak też yo wot Kayna Bóh tu Spoyedż ha wuznacżo ſwoyoho Rėcha żadaw
tu ztemi Sivowami: ztżo ſé té ztżiniw? kotreż tola Bohu zwulkey
Krobwoſczu ha Pżeſwaſchnoßcżu wotmoyi: Sém ya moyoho Bratra Paſter.
♣Geneſ.♠ 4. v. 9.

Bóh yo też pżez Nathana tu Spoyedż, ha wuznacżo ztéch Rėchow wot Krala
Davida żadaw, kotruż też yo David ztżiniw, ha pżeż tu ſamu te z Puſcżeṅo
ha wodacżo ſwoyich Rėchow wot Bóha wobdżerżaw. 2. ♣Reg.♠ 12. v. 13.

Wot Ananiya ha Saphiré yoho Żone yo S. Javoſchtow Péter tu Spoyedż, habe
te wuznacżo ſwoyoho Pżedacża żadaw: dokelż pak ſtay woney wotey Spoyedżi
wżawey, ſtey woney ztey nahwey Smércżu ſtrafuwaney. ♣Actor.♠ 5.

Ruṅe tak też żada Kreſtus tu Spoyedż habé wuznacżo ſwoyich Rėchow. Joan.
20.

Ktey Spoyedżi habe wuznacżu zeſwoyich Rėchow napomina też S. Japoſchtow
Jacub, deż wón tak Piſche: Spoyedaycże habe wuznawaycże ſo yeden tomu
druhomu, rozemi ſo, cżi kiż żani Duwowni neyſu, tem Meſchnikam, ze
ſwoyich Rėchow. Jacob. 5. v. 16.

Jo tu te waſchṅo żo dawno, ſo ztech Rėchow tem Duchownem ſpoyedacż?

Hay: ha to czwar wot tech Japoſchtowſkich Tżaßow hacż ſem: Pżetoż me
lazuyeme, ka ſu cżi preni Kżeſcziyeṅo, ſwoye Zkutki, to yo, Rėchi tem
Japoſchtowam hako yenem prawem Duchownem ha Meſchnikam poyedali, znich
ſo ſpoyedali ha wuznawali, ha prede wſchoho te klazuwaṅu zakazane Knihi,
wotem wóhṅu ſpalili. ♣Actor.♠ 19.

<pb n="469"/>

Derbime ſo mé ſchitkich cżeſchkich ha ſṁertnech Rėchow ſpoyedacż?

Hay! ha ṅederbime żaden wėdomṅe wonka woſtayicż, hewak ta Spoyedż ṅebe
nitżo pwacżiwa. Pżetoż dóż ſwoye Pżez tupeṅa prye, tón ṅebudże
woſprawnoſczené: Żtoż pak ſo znich wuznaye, ton budże Miwoſcz doſtacż
♣Prov.♠ 28. v. 13.

Żto może tomu Rėſchnikey tu Boyoſcz precż zacż, ze ſwoyich Rėchow ſo
wuſpoyedacż?

Deż tón Rėſchnik praye rozpomni ha rozważi, ka te zahaṅbeṅo na tey
Spoyedżi tomu Rėſchnikey Tżeſcz ha Kwawu ſobu ṅeſe, ha zo tón Duchowne
Spoyednik nitżo Zwowoho wonim ṅedżerżi, hale ma wulki Troſcht na tem, ha
teye wulkeye Nade dla, kotruż Bóh yenomu praye Pokutnomu Cżwoyekey ſobu
dżeli, ſo yara wėſeli. ♣Eccleſ.♠ 4. v. 25. ha 31.

Pżitem pak derbi ſebi yeden dere kwutrobe dacż hicż, ka yo Bóh ſam tu
Spoyedż nucż ſtayiw, ha tak żaden yaczé druhi Srėdk ṅeyo, ſo ſwoyich
Rėchow Lóß ztżinicż, hacż pżez yenu prawu woſwoyey wutrobe rozkatu
Spoyedż. Ha ka te tu ẇedomṅe zameltżate Rėchi, budża yeden mól pżed tem
czéwem Swėtom ktey naywetżey haṅbė toho Rėſchnika zyewene, ha ſchitkim
zyawṅe ztżiṅene. ♣Num.♠ 3.

K Poſletku derbi też yenomu ſo ſpoyedaczomu to tu wutrobu Hicż, zo deż
ſo ton Rėſchnik ſam Boha dla na tey Spoyedżi zahaṅbya, won toho Dyabowa
(kotreż pola toho Rėſchnika yoho zatamanſtwo pżez te zameltżeṅo toho
Rėcha pota) tak ṙetaye paytżuye ha ſchwika, ha pżi tem hiſchcże też wele
wotteye zaſwużeneye Strafé zapokucżi.

Wele yich yo, zo deż ſu woni praſcheni, tżohodla <pb n="470"/>ſu woni te
Rėchi na tey Spoyedżi zameltżeli, praya: ya ſem ßo haṅbuwaw, habe
haṅbuwawa tomu ha tomu Duchownomu ſpoyedacż. Tu tem derbi wotmoyene
bodż, deż wo khori zcze, tak dere wó yeden czewe dżen dżecże ſebi yenoho
dobroho Lėkaṙa potacż, tżohodla da wo też waſchey Duſchi klėbſchom, zobe
ta teye wecżneye Sṁercże ṅewumrewa, ſebi yenoho Duchownoho Spoyednika
kiż waß ṅeznaye, ṅepotacże? N̓ehaṅbuyecże ſo wó yenu ṅeſchwarnu Ranu tomu
wazenkey pokazacż, habe ton yed kiż wo wami tżi, won wublecż, O Moy
cżwoyetże! tżohodla ſo też te haṅbuyeſch, też te Smertne Rane twoyeye
Duſche yenomu ſchitku Zczerpnoſcz ztobu mėyaczom Duchownomu Spoyednikey
wozyewicż ha wotpżikrecż.

Wot toho Troſchta.

Wotey Zrudobe ha Pżeſczehaṅu.

Żto może naß wotém Pżeſczehaṅu ha zrudobé troſchtuwacż?

Prėṅom: możeme me treſchtuwani bodż pżez tu prawu żiwu Wėru,
rozpominaycze tu wolu Bożu, wot kotreyeſch ſchitko knaſchomu lepſchomu
ſém pżindże, ha tohodla krucże ha ſelne zato dżerżecż, ka żana zwa wėcz
tak wulka ṅeyo, kotraż be wot Boha na naß ṅepżiſchwa, habe dopuſchcżena
ṅebowa ♣Amo.♠ 3. 6. Dobre ha zwe, Żiweṅo ha Smercż, Khudoba ha Bohaſtwo
pżindże wor Bóha. ♣Eecleſ.♠ 11. 14.

2. Selṅe ſo nadżiyecz, zo Bóh nam wowſchich <pb n="471"/>ńaſchich
Pżeſczihaṅach ha zrudobach pomacż może ha też cze. Hako yo wón nam
ſlubiw. Pſalm 49. v. 15. 90. v. 15. Jo Bóh za naß, dó budże da napżecżo
nam Rom. 8.

Joli zo yena Macż ṅemoże zabedż ſwoyoho Dżeſcza, kotreż yo wona
porodżiwa, zo be ſo nadnim ṅeſmeliwa? ha debe też to derbyawo ſo ſtacż,
zobé wona naṅe zabewa, tak tola ton Miwoſcziwe Bóh ṅebudże na naß
zabécż: Pżetoż wo ſwoyimay Rukomay ma won naß piſanech Izai. 49. 15.

3. Derbime mé ladacż na té bóhate wotpwacżeṅo, kotreż mamé mé wo tem
druhim Żiweṅu pżez yenu prawu Kżeſcziyanſku Zcżerpliwoſcz wotżakuwacż:
Pżetoż naſcha zrudoba kotraż yo krotka ha lochka, zkutkuye wecżnu
Kraſnoſcz. 2. Corint. 4. v. 17.

4. Derbime mé rozpomnicż, ka nam nitżo ṅebudże pomacż, hacż bechme ſo me
ruṅe tey woli Bożey czeli zpedżicż, pżetoż ſchicze kotżiſch ſu ſo tu
toho zważili, ſu doteye neywetżeye haṅbe ha żkode paneli: żaden ſo yomu
ṅeyo zpedżiw, ha Mér mėw. Job. 59. v. 4. Kiż rad poſucha, toho wėdże
Bóh, kotreż pak ṅeradé poſucha, toho ſtrafuye Bóh.

Próſtwa wo Zrudobé.

O wſchohò Moczné, wécżné Bóżo, kiż ſé té prayiw: woway ſo kemṅe wo tém
Dṅu teze Zrudobé, tak czu ya tebe wumocz ha retuwacż, ya té derbiſch ṁe
kwalicż: Ley, Móy lube Kṅeże, na twoye Swowo ſo ya zpuſchcżam, <pb
n="472"/>ha ktebi mam ya ſchitku moyu Dowernoſcz ha Nadżiyu wo moyey
Nuzé. Tohodla day twoyomu Mėnu tu Tżeſcz, ha wumóż ha retuy ṁe, żobechu
ſchiczé twoyu wėrnoſcz poznali, ha zo ſé té yeden Pomocznik wo tey Nuzé,
kotraż yo ṁe krucże potrechiwa. Pſalm. 45. Pſalm. 49. v. 19.

O Kṅeże, wuſchwoſch moyu Proſtwu, ha day moyomu wowaṅu ktebi pżindż.
Nėwotwobrocż twoye woblitżo wot temne. Wokotremż Dṅu budu ya cżerpicż,
tak nakhil mi twoye wucho. N̓ewopuſcż ṁe, moy Bożo, ha moy Kṅeże,
ṅewotſtup te żeṅi wottemṅe. Kecżbuy na moyu Pomocz, O Kṅeże, te Bożo
moyeye Zbóżnoſcze, kwatay mi k Pomoczé. O Bożo ſmel ſo nadnami: Pżetoż
moya Duſcha ſo zczéwa na tebe Zpuſchcża. Pod tem zakhitaṅom twoyey
Kżidwow czu ſo ya khowacż: hacż ta Zwoſcz zandże. Ach ṅewopuſcz ṁe, ha
ṅeſatſpi ṁe, O Moy Bożo ha moy wumożniko. żtżin yeden Czeych nadomnu
kdobromu, zo bechu widżeli, kiż ṁe hidża, ha khaṅbe poſtayeni boli:
tohodla zo ſe té mi pomaw O Kṅeże, ha ſé ṁe troſchtowaw.

Pſalm. 84.

<pb n="473"/>

Rozwutżeṅo.

Wot teye Moczé toho Swówa Bożoho.

Te Swowo Boże yo Móczne hako yeden Hamor, kotréż te twėrde Zkawé rozno
biye. Jerem. 23. v. 29 Te Swowo Boże yo yeden wotré Mėcż, kiż te Cżewo
wot teye Duſche roznodżeli, to yo, te ṁaſne Loſchté wot toho Ducha Hebr.
4. Te Swowo Boże yo ta Roſſa, pżez kotruż na tey Duſchi roſtu te kraſne
Pwodé tech dobrech Skutkow. Pżez te Swowo Boże yo S. Auguſtinus, tak wo
ſwoyey wutrobe hnute, zo yo won te Kheczarſtwo wopuſchcżṅo, ha ßo
Kreſtuſey ha kyoho S. Khotolſkey Weṙe wobrocżiw, ha tak wele tawſentow
druhich yacze ßu ſo pżez te Swowo Boże hnużi, wot toho Dyabowa, Swėta ha
ſwoyoho Myaßa k Bohu wobrocżili, ha ſwoyu Zbożnoſcz namakali.

Żto wutżi ta S. Khatolſka Czerkey wot toho Piſanoho Swówa Bożoho, kotreż
yo wo tey Bibliyi piſane?

Wona wutżi, ka yo ta Bibliya ha woney piſane Swowo Bożeyeden prawe
Teſtament, ha wotkazaṅ naſchoho wumożnika ha Zbóżnika, ha yo tohodla ta
Bioliya za tu naywoſobniſchu Knihu bewſchimi druhimi Knihami dżerżana,
pżetoż pak ſchiczé ſo do yenech tak wulkich Potoynoſcżow Bożich ze
ſwoyim ſwabem Rozomom namakacż, ha ye rozemėcz ṅezamoża, tak yo tomu
Kżeſcżiyanſkomu Ludey kożdu Nėdżelu ha S. Dżen, wot teye Czerkẇe Bożeye,
pżez téch ktomu poſtayenech Duchow<pb n="474"/>néch wo téch Prėduwaṅach
ha Kżeſcziyanſkey wucżbe te Swowo Boże dżerżane ha wukwaduwane, ha mame
ktomu też ton Kżeſcziyanſki Katechißmus, te S. Zczenſke Knihi, ha druhe
Kraſne Serſke Knihi, wokotrechż ſo nam ſwetṅe te Swowo Boże pod tem
Rozoṁe toho Ducha Sẇatoho, ha yoho Sẇateye Khatolſkeye Czerkẇe
wukwaduye.

Żto ṅemozemé mé yenu Luterſku habe druhu ṅekhatolſku Bibliyu ha Knihi
lazuwacż?

Nė to neyo woſobṅe tem nėwwutżenem dowolene, tohodla, zo może yeden
tayki lochcze pżez yenu tayku Bibliyu ha też druhu tayku Knihu zawedże
bódż. Ha tohodla napomina ſchitkich S. Japoſchtow Pawow ktem Hebr. na
13. v. 9. prayaczé, Nėdaycże ſo zeſchelakimi ha czuzemi wucżwami
zawėſcz. Tayke zawedne ha Nėkhatolſke Knihi ha Bibliye ſu nam wot teye
Czerkẇe Bożeye zakazuwane Lazuwacż, nicz hale te tziſte Swowo Boże, ha
Bibliya, kotruż nam naſcha Luba Macż ta S. Khatolſka Czerkey podawa.

Dó może nam tu Bibliyu ha woney wobyate Swowo Boże praye wukwaduwacż?

Jón ta S. Khatolſka Czerkey ſama, pżetoż yé yo Kreſtus ſwoyoho S. Ducha
ſlubiw, zobé wón ſchedṅe pżiney woſtaw, ha yu ſchitku wérnoſcz wutżiw.
Joann. 16 v. 13. tak zo yu też te Duṙe teye Hele pżewinecż nėbudża.
Matth. 16. v. 18.

<pb n="475"/>

Żto derbime mé tżinicż prėdé deżli me na te Swowo Boże poſuchamé, habe
te wukwaduwaṅo toho ſamoho ſebi lazuyeme?

Sẇate Chriſoſtomus ♣Homil.♠ 3. ſo praſcha prayaczé, hdó yo, kiż cze
dróhe ha kraſṅe wėczé do yenoho Sudowya nucz kwaſcz, zobé won te Sudowyo
prėde nėtżiſcziw? tohodla deż czeme me na te Swowo Boże poſuchacż
derbime knaymenſchom prėde pżez yene prawe Rozkacżo ſwoyu wutrobow
tżiſtu żtinicż, pżetoż do yeneye zwoſczneye Duſche ṅebudże ton Duch teye
Mudroſcze nucz pżindż. ♣Sap.♠ 1. Też derbi pżed temi Duṙemi ſchitka
Staroſcz zate tżaſne wėczé, hako też ſchitke prozne Moſle wonka woſtacż,
woſobne pak derbya predé toho ſwoſchanoho, habe lazuwanoho Swowa Bożoho
yene Pobóżne Pacżeṙe k Bohu rechtuwane bodż, pżetoż te Pacżeṙe ſu ta
Roſſa, kotraż tżini, zo te Semyo toho Swowa Bożoho ſwoy Pwód pżiṅeſene.
Iſaï. 55. v. 11.

Próſtwa.

Prėde toho prėduwanoho habe wukwaduwanoho Swowa Bożoho kprayeṅu.

Twoy wotrocżk ſem ya, O Kṅeże: nėzakhoway ſchak té mi twoyu wolu. Ley O
Kṅeże moya wutroba yo pżihotuwana te Semyo twoyoho Bożoho Swowa
hoṙezacż. Poſcżel mi twoyu Sẇetwoſcz, ha twoyu wėrnoſcz, zo béch ya pżez
to wo moyim Rozoṁe wobſwetlėné bow, ha tak twoyu wolu pozwaw. Zapal moyu
wolu, zobe wonate Pwodé teye Luboſcże ha Zcżerpuwoſcze mo<pb n="476"/>wa
pżiṅeſcz. Wot mecż ſchitke kawate Moſle tech tżaſnech ſtaroſcżow. Żtżin
mėchke te kaṁente Polo moyeye wutrobé. Zacżer wotemṅe ſchitkich helſkich
Rapakow, kotżiſch potayu te Semyo twoyoho Swowa zeżracż. Day mi twoyu S.
Nadu, zo bech ya potwoyey S. Woli ſtoteré Pwód, wowſchey Zczerpliwoſczi
pżiṅeß, Amen.

Ka derbime ſo mé zadżerżecż, deż ſo nam te Swowo Boże prėduye?

Mé derbimé kecżbṅe na toho Predaṙa poſuchacż, hako na yenoho knam wot
Boha poſwanoho, kiż nam tu wolu Bożu wukwaduye, Pżetoż Kreſtus prayi:
Ley, ya ſczėwu waß. Matth. 10. Epheſ. 6. 20. Déż ſu te Liſté toho Krala
lazuwane, prayi S. Chriſoſtomus ♣Homil.♠ 14. ♣in Geneſ.♠ tu yo ſchudżom
yene wulke Meltżeṅo, ſchicze natekuyu ſwoyey wuſchi, zobechu woni
zrozemėli żto te Liſté toho Krala praya: Ka wele yaczé derbime me tu
Zboyoſczu ha Meltżo bódż, dżėż ſo te Swowo Boże prėduye, zo bechme mé
zkeriſcho tu wolu Bożu zrozemėli. Su te Zwoſcze ha Rėchi ſtrafuwane, tak
derbime me to nicz na druhich, hale ſami na ßo rechtuwacż. Recżbuy ſam
na ſo. 1. Timot. 4. 16. Se te vrey wot tech Zwoſcżow, tak dżakuy ſo
Bohu, ha proſch yoho za yoho S. Nadu, zobé té do nich ṅepanéw.

Żto derbimé mé pod tem prėduwanem Swoẇe Bożim tżinicż?

Pola Boha neyſu cżi prawi ha woſprawnoſczeni, kotżiſch na te Kazṅe
poſuchayu, hale cżi kotżiſch <pb n="477"/>te Kazṅe dopelṅa. Rom. 13.
Pżetoż ton wotrocżk, kiż tu wolu ſwoyoho Knėza wė, ha yu ṅetżini, tón
derbi zwele Prutami ſchwikané bódż Luc. 12. Wone bė nėkotrem wele lėpe
bowo, de bechu woni ton Pucż teye Prawnoſcze żeni nėpoznali, hacż déż
woni pod tey poznatey Prawdże ſo zaße wot tech Kazṅow Bożich wobrocżeyu.
2. Petr. 3.

Tohodla déż mé pod tem prėduwanem Swowe Bożim Domoy pżiṅdżemé, tak
derbime me ſami pżiſebi te ſwoſchane Swowo Boże wopominacż, ha Pżikwadey
tak prayicz. Dżenztża ſem ya ſwoſchaw ztó yo moy wumożnik zamṅe tżiniw
ha cżerpew: habé, ka derbyu ya moyoho Bliſchoho lubowacż, ſem ya też to
tżiṅiw? kayku Luboſcz ſem ya hacż ſem Bohu ha też moyomu Bliſchomu
wopokazaw? Tak ha tak dowho ſemya tu wo tem Swėcże żiwé bow, tak ha tak
wele moli ſem ya te S. Zcżeṅo ha prėduwane Swowo Boże ſwuſchaw, bėda mi,
yoli zo ya pod tem ſamem ṅebudu żiwe! Luc. 12.

Próſtwa.

Pod tem Pre̓duwanem ha wukwaduwaném Swowé Bożim?

Ja Dżakuyu ſo tebi, O Moy JEzußo, zo ße té dobre Sémyo twoyoho ſẇatoho
Swowa do moyeye Duſche nucz ſew. Day pżindż tu Roſſu twoyeye Bohſkeye
Nade, zo be wone horė roſtwe, ha ſtotere Pwód téch Potżiwoſczow
pżinėſwo. O Moy JEzu zatżer te rubeżne wtaki, te prózne ha ſwėtne Móſle,
zobé te Semyo twoyoho Bohſko<pb n="478"/>ho Swowa wottemṅe precż zate,
habe womni poduſchene nėbowe, hale wele Pwodu téch dobrech Skutkow wo
Zczerpliwoſcżi pżiṅeſwe. Amen.

Rozwutżeṅo.

Wot te̓ch Spotuwaṅow.

Żto yo yene Spotuwaṅo?

Wone yo yena Rėcż, Skutk, habe Nucz dawaṅo, kotreż ſo ktomu Konczéy
ſtawa, zobe ton Cżwoyek yeden Pad żtżiniw, habe ſo yomu yena
Pżileżinoſcz dawa yenu Pottziwoſcz Skutkuwacż. Beyerlinck ♣verbo
Tentatio♠: Nate preṅe waſchṅo ſpotaye woſobṅe tón Dyabow toho Cżwoyeka
na te druhe waſchṅo pak ſpotuye Bóh toho Cżwoyeka.

Pżez tżo ſmé mé woſobṅe ſpotuwaṅi?

Pżez te, toho Herbnoho Rėcha dla nam pżirodżene Pożadoſcze, habe
Nakhileṅa ktomu zwomu Jacobi 1. tohodla Pożadoſcża te Myaßo pżecżwo tomu
Duchey. Rom. 7.

Spotuye też ton Dyabow toho Cżwoyeka?

Hay, ha ſtawa ſo to, deż wón pżez tu dowhu wėdomnoſcz ha zwofcz
rozwutżené, te Naturſke Pożadoſcze ktem famem Rėcham hnuye, kotremż won
mirkuye, zo yo ton Cżwoyek naybole nakhilėné. Habe toho Cżwoyeka tak
zaſlepi, zo wón te woye tżaſne Neżbożo ha haṅbu, aniż tu zwoſcz toho
Rėcha, habe ṅekayku Strafu ṅepoznaye, ha tak ſo do toho Rėcha ſtorka.
♣S. Thomas.♠ 1. ♣P. Q.♠ 311. ♣Act.♠ 3.

<pb n="479"/>

Kotréch yo tón Dyabow tak ſpótuwaw?

Krala Saula pżez te cżeſchke Moſlė. Pėtéra, zo yo wón ſchitku wutrobu
zubiw, ha tak Kreſtußa zaprėw. Judaſcha yo wón pżez tón gaicz zaſ lepiw,
ha yoho tak zawėd, zo yo won Kleſtußa pżedaw Luc. 22.

Może tón zwe Duch yenoho ktomu zwomu pżitwonguwacż?

Nażane waſchṅo: Pżetoż won naß ſpotuye nażane druhe waſchṅo, hako yeden
na retżaſe zankṅené Poß, kotreż nėmoże nikoho zkuzacż, hacż yon toho
ſamoho, kotreż yomu do yoho hube ſam nucz beżi.

Spotuye téż Bóh toho Cżwoyeka?

Hay, hale wón nocze żanoho ktomu zwomu hnucż, hale dawa nam yon
Pżileżinoſcz, zo yolizo me yon ſami czemé możeme me ſwoyu Zczerpliwoſcz
ha Luboſcz kṅomu wobkrucżicz. ♣Sap.♠ 3. Bóh waß ſpotuye, zobé woṅom
zyawne żtżiṅene bowe, hacż wo yoho zczeweye ſwoyeye wutrobe lubuyecże,
habe nicz ♣Devt.♠ 13.

Dopuſchcżi Bóh też naß pżez téch ſchibawech Ludżi ſpotuwacż?

Hay: Pżetoż tak yo wón dopuſchcżiw toho tżiſtoho Joſepha pżez tu
Putipharku. ♣Geneſ.♠ 39. toho ſczerpnoho Joba, ha Tobiyaßa pżez yich
Żoné zpotuwacż. Job. 2.

Jo to yena żwa wecż deż yo yeden ſpotuwané?

Nė: Pżetoż deż ſo mé tem Spotuwa ṅam ſpė<pb n="480"/>dżuyeme, tak
zaſwuſchime me ſebi yenu Kronu wo téch Nėbeſach. ♣Apoc.♠ 3.

Dé zwolimé mé do toho Spotuwaṅa?

Nicz prėdé, hacż me wėdomṅe, ha zeſwoyey wolu do toho zwoweho zwolimé:
każ dowho mé pak ſo tomu zwomu ſpecżuyemé, tak dowho mé neyſmo do toho
zwolili ♣S. Franc. Sales. P.♠ 4. ♣Introd. C.♠ 5.

Kotre ſu te naylepſche Srėtki ſo tem Spotuwaṅam ſpecżicż?

Prėṅom yenu ſelnu dowernoſcz k Bohu mecż, kiż żanoho ṅebudże boley dacż
ſpotuwacż, hacż won zṅeſcz móże. 2. So tey Macżeri Bożey, ha ſwoyom
Schucż-Jandżeley porutżicż. 3. Sebi k Pomyatkey wėſcż te wecżne Nėbeſke
Wėſowoſcze ha Radoſcze, kotreż mayu wotżakuwacż cżi, kotżiſch ſo tem
Spotuwaṅam peczuya: ha napżecżo zaſe te wecżne Hėlſke Matré; kotreż
budża na téch pżincż, kotżiſch ſo tem Spotuwaṅam nėſpecżuya, ha do nich
zwola. 4. Tżaſcziye z Pobożnoſczu prayicż, nėwedż naß do Spotuwaṅa hale
wumoż naß wot toho zwoho, To yo: Nėdopuſcż ſchack O Bożo, zo béch ya do
toho Spotuwaṅa zwoliw, pżetoż to yo do toho Spotuwaṅa dowedżene bódż.
Hale day mi twoyu S. Nadu, ſo bech ya ſo wow porécżerſku ſchitkim
Spotuwaṅam ktomu zwomu ſpecżicż.

Też yo yeden Móczne Srėdk ßo tem Spotuwaṅam pżecżſcż, deż yeden
rozpomṅi, koyki budże yeden wużitk ztech wużiwanech loſchtow mėcż: <pb
n="481"/>Hako, ka budże wón ztech ſaméch Merżaṅo, zrudobu, yene cżeſchke
Swėdomyo, Nėtżeſcz ha Haṅbu mėcż. Napżecżo deż ſo won tech zwech
Loſchtow zdżerżi, tak budże won tu Nadu Bożu pola ſwoyoho Boha, tu
Tżeſcz ha Kwalbu pola tech Ludżi, ha yene mirne cżiche ha dobre Swedomyo
mėcż.

Tżini ton Cżwoyek tak wele, zobe wón ſwoye tżaſne Żiweṅo zdżerżaw, ha da
ſebi wėle moli ratżiſcho Raku habe nohu zluboſcze ktomu Żiweṅu wot
rėſacż, żto da wón nėderbi tżinież, zobé wón ſwoyu Duſchu ktomu wecżnomu
Żiweṅu zdżerżaw, kotreż yo tola tawſent moli lėpſche, hacż te krotke ha
kzahiṅeṅu, potziſṅene tżaſne żiweṅo.

Próſtwa.

O Knėże JEzu Kreſchcze! kiż ſé té wot toho Dyabowa wo tey Puſcżiṅe
zpótuwane bow, ya proſchu cże pżez twoye S. Żiweṅo Hoṙku Matru ha
Smercż, te czew mi ztwoyey S. Nadu k Pomoczé pżindż, zo béch ya ſchitke
wot tebe mi poſwane Spotuwaṅa, hako też toho Dyabowa, toho Swėta, ha
moyoho ha Myaßa porecżerſku pżewinew, ha tak wot tebė tu Kronu toho
wecżnoho Żiweṅa wobdżerżaw. Amen.

Tróſchtna Wucżba.

Wot teye hoṙkeye Matré ha Smercże Kreſtußweye, ze S. Auguſtina ♣Lib. 2.
Man. C. 22.♠

Wowſchitkich moyich Pżecżiwnoſcżach ney ſem <pb n="482"/>ya nidże yene
moczniſche Lekarſtwo namakaw, hacż ſu te Rané Kreſtuſowe. Wo tech ya
zecher Spyu, ha bewſchoho Stracha wotpotżuyu, Kreſtus yo za naß wumrėw.
Woné nitżo ktey Smėrcżi tak herke neyo, zobe wone pżez tu Smėrcż
Kreſtuſowu ṅemowe zahoyene bódż. Schitka ha czewa moya Nadżiya ſteyi wo
tey Smėrcżi moyo Kṅeza. Toho Smėrcż yo moya Zaſwużba, moya Dowernoſcz,
moya Zbóżnoſcz, Ziweṅo ha Horeſtacżo. Ta Miwoſcz toho Kṅeza yo moye
zaſwużeṅo. Wone mi nitżo nevaluye na woyey zaſwużbe, każ dowho wón
nėpżeſtaṅe yeden Kṅez teye Miwoſcze bódż. Joli ſo mi dże te zwe Moſlė
ṅekayki Nėmėr tżina, tak ſo ya ktem Ranam Kreſtuſowem wowam. Deż ṁe moye
Cżéwo po twotżuye, tak ya zaſe hore ſtawam pżez te wopomṅecżo téch Ranow
moyoho Kṅeza, Deż ton Dyabow mi te Koſedwa kwadże, tak mam ya moy
wucżeck ktey znutżiſchey Miwoſcżi moyoho Kṅeza, ha wón wotemṅe cżéka.
Déż ta hėcza teye nėtżiſtoté moye ſtawé hiba, tak budże wona zaſé pżez
te wopomṅecżo moyoho Kṅėza, toho Séhna Bożoho, wuhaſṅena.

Rozwutżeṅo.

Ka derbime me wo ſwoyey wutrobe̓ tu Horku Matru Kreſtuſowu rozpominacż.

Nėzabódż na tu Dobrotu toho, kiż za tebe rukuye, pżetoż won yo ſwoyu
Duſchu za tebe ſtayiw. Syrach. 29. v. 18.

<pb n="483"/>

Nėt praſchey ſo té ſam ſo, ha pray: Wone yo tak ha tak wele Lėt, ſo ſém
ya na te Pṙeduwaṅa khodżiw, ha nate ſame poſuchaw, ka yo Moy Naylupſchi
JEzus za 30. Slebernéch pżedaté, popaṅené ha yaté, do ſwoyoho Sẇatoho
wobliczwa bité, ha wupluwané. Też yo mi tżaſcziye prėdk dżerżane, ka yo
wón hako yeden Bóha Leſtaṙ ktey Smercżi wotſudżené, yo zatraſchṅe z
Prutami ſchwikané, z Cżrṅemi kronuwané, yo ſam ſwoy Kżiż nėß, ha yo ruṅa
tomu nay hórſchomu Mordarey bez dwemay mordaṙomay wumṙew.

Nėt praſchey ſo te ſam ſo dale: ſem ſebi ya też dé praye daw kwutrobė
hicż tu horku Matru ha Smercż moyoho Kṅeza JEzußa Kreſtuſa? ſem ya to dé
praye wopomniw? ſem ſo ya yomu też zato dżakowaw! hacż ſem ya też kṅomu
woſwoyey wutrobe yenu prawu Kżeſcziyanſku Zczerpliwoſcz zbudżiw? ſem ya
też dé wo yenem Pyatku pżez te dżerżeṅo wot tech Myaſnech Schpizow
moyoho wumożnika tżeſczuwaw, ha ſem pżiſebi praiw, O ka wele yo moy
JEzus tu wotem Dṅu ſamṅe zṅeß ha cżerpiw? Tebi ktżeſczi, czu ya też
kożde tżaß pod tey Kaſni twoye ye S. Khatolſkeye czerkwe ßo zadżerżecż?
O ka mawo dé ſem ya tu nato ſpominaw?

O ka zahaṅbené ſteyu ya nėt tu pżed tobu O moy Kżiżuwané JEzußo! Ach
woday mi moye Brachi ha Rėchi, mi yo wutrobṅe żel, zo ſem ya tak mawo
twoyu hoṙku Matru ha boloſcżiwu <pb n="484"/>Sṁercż wopominaw: O Moy
Nayminoſcziwſchi JEzußo day mi twoyu S. Nadu, zo bech ya żeni na twoyu
horku Matru ha Sṁercż ṅezabuwaw, ha ſchitke moye Moſle, Swowa ha Skutki
zluboſcze tebi hoṙe wopruwaw, kiż ſé ſo te zamṅe, hacż do teye Sṁercże
toho Kżiża podaw.

Rozwutżeṅo.

Wot teye Tżiſtoté, ha Ne̓żiſtoté.

Żto yo ta Tżiſtota?

Ta Tżiſtota yo yena tayka Poczcżiwoſcz, kotraż ſchitke zwe Nakhileṅa ha
Rėchi toho Cżewa ha Myaßa Huſdże dżerżi, zobe té Cżewo do tech ſamech
nezwoliwe ha nėpanewe. Ta pak yo troya, hako ta Kṅeżṅacza, Wudowſka ha
Mandżelſka. Tón woſoko wutżené Peluſiota ♣Epiſt.♠ 391. pżirunawa tu
Kṅezṅaczu Tżiſtotu tomu Swónczu, tu wudowſku tomu Mėſaczey, ha tu
Mandżelſku tem Vėſdam. O ka kraſne yo yene tżiſté zplahuwaṅo, kotreż ſo
ztemi Pocżiwoſcżami yaſni. ♣Sapient.♠ 4. v. 1. Żaden drohi Kameṅ ha
Dyamant, żane Khorale, Perle, Slėbro ha zwote, hay ſchitko żtoż tón Swėt
drohoho ha Bohatoho ma, ßo ṅemoże ztey Poczcżiwoſczu teye Tżiſtoté
runacż.

<pb n="485"/>

Tu hale yo derė kmirkowaṅu, ka me żaneye Kazṅe nimamé wo tey Kneżṅaczey
Tżiſtocże ſtayṅe woſtacż, khiba debe yu yeden pżez yeden Slub Bohu
horewopruwaw, tohodla pėkni prayi S. Pawow 1. Corint. 7. 25. Wót téch
Kṅeżnach, ya nimam żaneye Każṅe, hale dawam Radu. To tó waß O wo
Kżeſcziyanſcze Towarſchowe ha Towarſchki naſtupa; yoli zo czecże wo
wowaſchim Kṅeżṅaczem Schtancże woſtacż, tak woſtancże wo tem ſamem, to
yo moya Rada, yoli zo pak wam to ſo cżeſchko zda bódż, ha noczecże wo
tem Schtancże woſtacż, tak żeṅcże ſo wo wo tem Meṅe toho Kṅeza tżeſṅe,
pżetoż wone yo lepė ſo Żenicż, hacż potem ſo wo Heli palicż.

Kotżiſch tu Tżiſtotu Lubuyu, cżi ſu też woſobṅe wot Bóha lubowani. Hay
wo yeney tżiſtey wutrobe bódli Bóh ſam. Kotżiſch tu Pottżiwoſcz Lubuyu,
eżi budża wot Bóha zyeney woſobney Mudroſczu wobdareni. Woſobṅe teye
Tżiſtote dla, yo Sẇate Joann wot Kreſtußa tak yara Lubuwané, zo yo yomu
Bóh te Naywetże Potaynoſcze zyewiw, ha naß pżez ṅoho wo tech ſamnech
roſwutżiw. Ta tżiſta Judith, pżetoż bė wona woſobṅe tu Tżiſtotu
lubuwawa, yo wona woſobṅe wot Bóha ztey Mudroſcżu wobſelṅena. Judith.
15. Tohodla proſch móy Kżeſcżiyanſki Cżwoyetże ſchėdṅe twoyoho Bóha, zo
be té kożde Tżaß po twoyim Schtancże twoyu Tżiſtotu ſwerṅe dżerżaw,
pżetoż yene tżiſte Żiweṅo weſcz, yo yeden Dar Bożi, kiż wot Boha ſém
pżikhadża. ♣Sapient.♠ 5.

<pb n="486"/>

Ka dowho pak derbi yeden habė yena, kiż cze ſo żenicż, tón Kneżṅacze
Stant dżerżecz?

Tak dowho hacż woni neyßu na tem Mėſcze Bożim pżez toho Duchownoho
Zwėruwani. Tohodla rėſcha cżi yare cżeſcze, kotziſch, deż ſu woni ton
Slub bėſobu zcżinili, ſo nato nėt romadu zeṅdu hako yeden zwėruwané Muż
ze ſwoyey ſebi zwėruwaney Żonu. Zmicże tohodla tu to dere nekecżbu O wó
bėſobu ſludeni Nawożeṅowe ha nėwėſté, zo beſcże wo tu wo tem Tżaßu hacż
do ſwoyoho Tżaßa, yene tżiſte Kṅeżṅacze Żiweṅo wėdli, ha tak ztey
ſchitkim Mandżelſkim wot Bóha ſlubeney Nadu, ha yenem dobrem ha wėſoroem
Mandżelſkim Schtantom wot Boha wobdareni boli, ha tak pżez yeden habe
druhi tayki Cżėſchki Rėch ton ſprawne Nėw Bóżi na ſo ṅepżiczaneli, ha
pżitem też ßo yenoho zwohoho Mandżelſkoho Schtanta Wina ṅezcżinili.

Wot teye Ne̓tżiſtotu.

Żto tżini ta Nėtżiſtota?

Wona toho Cżwoyeka tak zaſlepya, zo wón ſwoyu wutrobu ṅemoże praye ktem
wecżnem ha N̓ebeſkim wėczam poſbėnecż.

Ka yo ta Nėtżiſtota woſobṅe wobóndżena?

Ztemi Moſlemi, Swowami, Dotkaṅom, <pb n="487"/>Zkurwarſtwom, Mandżelſtwa
womaṅom, ha ztemi Rėchami napżecżo tey Nature. Napżecżo tey Nature
woboṅdżenech Rėchow dla yo Bóh te Mėſto Sodoma ha Gomorha zewſchimi
druhimi wokoho leyżaczemi Mėſtami, ha zewſchim Ludom pżez yeden Nėbėſki
woheṅ hacż do Popėwa ſpaliw. ♣Geneſ.♠ 19. Her ha Onan ſtey toho
woboṅdżenoho Rėcha dla napżecżo tey Nature, ztey nahwey Sṁercżu
ſtrafuwaney.

Kayke Sredki mame mé napżecżo tey Nėtżiſtocże?

Ton Prėni yo: ſebi praye kwutrobe dacż hicż, ka ſurowė Bóh tón Kṅez te
Rėchi teye Nėtżiſtote tu tżaſne ha tam wecżne ſtrafuye, zo bechme me
zkeriſcho tu wot toho Rėcha wot traſcheni bóli. Kdruhom yo wone yara
wużitne, zobé tomu wohṅu teye Nėtżiſtoté, te Dṙewo teye Nėporadneye
Jedże ha toho Picża, toho ſchibawoho Towarſchtwa, hako ſu te Keye,
Breyerſtwa, ha zwe romadu ważeṅa, precż za te, ha ta Neſchwarna Hėcza,
pżez te Paczerė, pżez tón Póſt, ha druhe Pokutne Skutki wobkhilena bowa.
Tżecżom bódż té na tém, zo bé té nėt te preṅe Moſle poduſew, pżetoż,
budżeſchli ſo té dowho wo nich hore dżerżecż, tak ſo té tem ſamnem
kpoſletku ṅebudżeſch mocz ſpecżicż. Kżtwortom: khódż té tżaſcziye ktey
ſẇatey Spoyedżi, ha to zwar tak wele hacż możno yo kyenomu wobſtaynomu
Spoyednikey. Pyatom, Warnuy <pb n="488"/>ha zdaluy ſo té teye Lėnoßcze
ha próznoho wokoho Bėhaṅa, pżetoż pżez to ſu woſobṅe cżi Sodomitaṙo do
yenech tak cżeſchkich Rėchow paneli. Czech. 10. Kſėſtom Wėr té ſelṅe, ka
te myaſné Lóſchté toho zaſlepénoho Cżwoyeka ktey Héli wėdu, ha yeden
tayki Cżwoyek tola ktey ſamey, hako yeden Koṅ ha woſow bėżi. O hacż to
ṅerėka ſo ſam ze ſwoyey dobrey wolu do teye Héle ſtorkacż? rozpomṅ to
derė!

Próſtwa.

O Kṅeże JEzu Kreſchcże té ſwėrne wobſtaracżeṙo tech praye weriwéch
Kżeſcziyanſkich Duſchow, ya proſchu tebe, zatu Nadu, zo béch ya po moyim
Schtancże yene prawe Kżeſcziyanſke tżiſte Żiweṅo Hacż do moyoho
zkontżena wėd, tem Rėcham teye Nėżiſtoté nutṅe hidżiw, ha tu Pottżiwoſcz
teye Tżiſtoté wutrobṅe Lubuwaw, ha tak zewſchimi tżiſtemi Kneżnami,
Wudowami ha Mandżelſkimi, ktey Wecżney Nėbėſkey Wėſowoſczi ha Radoſczi
hore zaté bow. Amen.

<pb n="489"/>

Rozwutżeṅo wot tech Rėyow.

Żtó ſu te Rėye, kotreż te Dżecżi, Sehnoẇe ha Dzowki tu toho Swėta ſebi
ye tak wele waża?

Tu nató yeden Pobożne ha S. Piſma wutżene Muż, pola ♣Cornelia à Lanide
in Cap.♠ 15. ♣Exod.♠ wokmoya, ha prayi, ka ſu te Rėye yene Kowo, wo
kotremż ton Dyabow wozredża ſteyi, ha cżi yoho Jandżelo wokoho ha
wokoho.

Żto prayi te Swowo Boże wot tech Rėyach?

Woni reywachu cżi Iſraelitaryo wokoho toho Cżelecża, ha deż Moyſes ton
Muż Bożi ztemay dwėmay Taflomay, nakotreż bėchu te Kazṅe Boże piſane,
zteye Hore Sina, wot Boha pżindże, ha wólada tech Reywaryow, rozṅewa ſo
won tak na nich, zo wón nedom tey Tafli na Kruchi rozwama, ♣Exod.♠ 32.
ha tak dżeż ſu te Reye, tam też zkoro kożdé mól ſu te Kazṅe Boże
zwamané.

Wona reywaſche ta Dżowka Herodiadis, ha S. Jan zubi na to ſwoyu Wowu.
Pżetoż deż tu ta ſchibawa Dżowka na yeden Dżeṅ pżet Herodaſom ha yoho
Hoſczimi reywaſche, Lubyachu ſo Herodeſey yeye Rėye tak, zo ſo won
zapżiſaha, ka cze wom yi ſchitko dacż, żtoż budże wona wot ṅoyo ſebi
pożadacż. Wona pak wotmoyi: day mi na tey Schkli tu Wowu Janna toho
kcżenika, ha na to bė S. Jann wo tem Jaſtwe zwaré. O ſchi<pb
n="490"/>bawa Dżowka! tak ſé té reywawa wo twoyim Żiweṅu, hale ka ſé té
reywawa wo twoyey Sṁercżi? Wo tey Zeṁe, piſche ♣Nicephorus hiſt. Eccl.
Lib. 1. C♠ 2. deż czeſche wona ztem Lodom pomėrzṅeney Rėczé hicż,
Leycże! tu rozwomi ſo tón Lod, ha déż bė wona dowho doſcz wo tey wodże
reywawa, wo tuſkne yi ton Lód tu wowu. Tu ztem yo wona ſchitkim Reywaram
ha Reywarkam yeden zrudne Exempel poſebi woſtayiwa.

Woni reywachu te Dżowki Silo. Deż wone ſo ktem Reyam won dachu, tu
leycże, tak ye napanechu cżi Sehnoẇe Benyamin zkhowani predé na tech
winczach, ha popadżechu ſebi dwe zcże 200 modech Towarſchkow, ha
wedżechu ye z Moczu ſobu. Judic. 1. Ha tak deż ſo drude Vreyṅe reywa, yo
ta Vreyota zubėna, ha yata, tem Reywaṙam ha Reywarkam, deż ſo woni deṙe
nakecżdu ṅewózmu, ſchitka Vréyota prėcz wozṁe, ha ſebi yich yatech do
ſwoyoho Podanſtwa ſtortżi. O wo Reywaṙo ha Reywarki! czecże wo hiſchcże
tu pżi tém dale reywacż?

Czecże wo dale wedżecż żto ſu te Reye?

Tak praſcheycże ſo wo téch Sẇatéch wottzow. Pray nam tu O S. Wottze
♣Ambrosio,♠ żto dżerżiſch, té wot téch Reyach? yoho wotmoyeṅo yo:
Zawerno, ztemi Reyemi mé ton N̓ew Bożi na ſo cżeṅemé, kayka może tu
Haṅbitoſcz bódż, dżeż ſo reywa, zkatże, ha ſchitko zcżertżi. ♣L. 3. de
Virgin.♠

Sẇaté Hiyeronimo, żto te dżerżiſch wot tech <pb n="491"/>Reyach? dżeż te
Bubné, Piſcżele, Huſle, ha Klintżatka ſwoy woß wot ſo dawayu, kayka może
tu Pobożnoſcz Boża bodż. Prayi tu ton S. Wottz ♣contra Helvigium.♠

Sẇaté Auguſtiṅe, żto dżerżiſch, té wot téch Reyach? Jena kożda Reya,
kotraż ſo pżi tech Reywaczech ſtawa, yo yena Reya do teye Hubokoſcze
teye Helle. Prayi S. ♣Auguſtinus.♠

O Sẇaté Chryſoſtoṁe, pray nam té, żto té wot téch Reyach dżerżiſch?
Schwóſcże wó Mużoẇe, kotżiſch wó wulke Hoſczine pżi tem wopiwſtẇe
dżerżicze ſwoſchcże, ha boycże ſo teye Hubokoſcze toho Dyabowa: Dżez ſu
Loſchtarſke Reye, tam yo też weſczi ton Dyabow. Pżetoż tu ktem Lóſchtam
neyo waß pówowaw Bóh. Tak wele S. ♣Chryſoſtomus hom. in Matth.♠

O Sẇaté Wottze Ephreme, pray nam, żto té dżerżiſch wot tech Reyach? Dżez
ſu té Reye, tam yo ta Cżma tech Muſkich, ha te Zahiṅeṅo téch Żonſkich,
tech Jandżelow Zrudoba, ha toho Dyabowa wėſelo. Dżencza ſpėwayu
Kherluſche potey woli Bożey, Jutże woni reywayu po tey wucżbe toho
Sathana. Dżentża ſu woni Kżeſcziyeno, Jutże Pohani. Noczeli wo dżentża
Pokutu tżinicż, ha yutże zaſé kſwoyomu zahiṅeṅu reywacż. Tak wele S.
♣Ephrem in Tract. de Judic.♠

Joli zo pak tebi hiſchcże tu te Swowa ha Kżeſziyanſkė Wėrnoſcze tu tech
Sẇatech wottzow <pb n="492"/>ṅemoża wo twoyey wutrobe nucż, tak praſchey
ſo te Kreſtußa, kiż yo ta wecżna wernoſcz ha Prawda ſam, żto won wot
téch Reyach dżerżi. Té deż té ktem Reyam dżeſch, tak té twoyu wowu hacż
naypoſchniye debiſch, ha ley ya mam na moyey woẇe yenu cżerṅowu Kronu.
Te noſeſch Roże ha Kẇetki wo twoyimay Rukomay, ha moyey Ruczé ſtey ztemi
Hoſdżemi pżebitey. Té ſo zyenemi poſchnemi Draſtami debiſch, ha ya ßem
wo yeney bėwey Draſcze wuhidżené. Té wuſkaſch ha reywaſch na twoyimay
Nohomay, ha ya ſem ſo na ſwoyimay Nohomay za twoyu Zbożnoſcz preczuwaw.
Té twoyey Ruczé zẇeſowoſczu nacżahuyeſch, ha ya mam tey moyey khaṅbė
rozcżeṅeney. Tak wele Kreſtus wo tey Perſchoṅe Sẇatoho Bernarda. Tu
ſwoſchifch nėt moy Reywaṙo ha moya Reywarka, żto te Swowo Boże, cżi
Swecżi wottżoẇe, hay też ſam Kreſtus wot tech Rėyach rétżi.

Tu ſo nėt ſtawa te Praſcheṅo, żto da neyſu te Reye żeni dowolene?

Woné deṙe prayi te Swowo Boże, ka yo yeden Tżaß ktomu Pwakaṅu, ha też
yeden Tżaß ktomu Reywaṅu ♣Eccl.♠ 3. ha tohodla prayi ♣Cornelius in hunc
Locum.♠ Ka te Reye ſame neyſu zakazane. Ha yo też Kral David zewchey
Moczu pżed tey Arku toho Kṅeza reywaw <pb n="493"/>2. ♣Reg.♠ 6. Ha yo
Bóh tón Kṅez zaſtara wó téch woſchich Sẇatocżnech Dnach te Reye dowoliw.
Hale ſwóſch żtoż tu dale prayi ♣Cornelius.♠ O Kżeſcziyeṅo! to yo yon tem
myaſném Żidam dowolene bowo, hale cżi Kżeſcziyeṅo derbya yene tayke
waſchṅo wo téch Reyach dżerżecż, zo bechu woni do toho zwowoho
Loſchtarſtwa nėpżiſchli. Hay ton woſoko Wutżené ♣Buſæus in Panapio,♠
prayi, ka ſo może lėdem ſtacż, zo be Bóh wo tech Reyach ṅewané ṅebow. Ha
tohodla yo wone lepė, zo bechu pola tech Kżeſcziyanow ſchitke Reye wonka
woſtawé, pżetoż dóż lubuye ton Strach, tón budże też wo tem ſamnem
zahinecż. ♣Eccl.♠ Ach dó budże tak kecżbnė, zo, deż yo won deṙe yėd ha
piw, ztemi Zonſkimi reywaw ha ye za ruku rózhėczuwané pżimaw, zo be wón
aniſch ztemay Wottżomay, aniſch ztemay wuſchomay, aniſch ztem Jazekom,
aniſch ztem Dotkaṅom, habe knaymenſchom ztemi Moſlemi ṅeṙeſchiw? Dżi
moya Kżeſcziyanſka Duſcha yon ſama do ſwoyoho Swėdomya, ha rozpomṅ
ſchitko deṙe, ha té budżeſch ſchu wėrnoſcz wonim namakacż.

Ja tu to też ṅemożu zmėltżom woboṅicż, żtoż yo ton Pobożné Predaṙ Meſret
na S. Joanna prėduwaw. Tu ton pobożné Muż poyeda yenu atraſchnu
Hiſtoriyu. Wón bė yeden Modżencz, prayi won, kotreż bė wowſchey
Vroṁnoſczi ha Pobożnoſczi wot ſwoyey Pobożney Starſchey hoṙecżeṅené, ha
Bohu nėt wo yoho Modoſczi wot <pb n="494"/>tey Starſchey hoṙe wopruwané.
Tu tón Modżencz woſrecż teye Noczé, na yeden tżaß, hako won hewach te
waſchṅo mėyeſche, ztoho woża ſtané, pże tey Bożey Matru na ſwoyey Kolėṅe
dele pané, ſo kſwoyomu wumożnikey módleſche, ha fam pżiſobi tak
prayeſche: O Moy Bożo! rad béch ya wedżew, pżez tżo ſé té naybolé zat
ſpyate ha ṅewane? Ha Leycże! tu ſo potżiṅachu te Duṙe wotżinecż, ha ton
Miſchter téch Reyow zwele Hėrczami, Rewaṙyami ha Reywarkami pżindże
nucz, cżi Hėrcze ſtupichu na Stronu ha potżachu wéſėle hore piſkacż, ha
ton Miſchter tech Reyow ze ſwoyimi Reywaryemi ha Reywarkami żtżini Sėſcz
dżiwnéch Reyow. Ley Dżiw! wo tey prėney Reyi woni yara brėſchṅé bėhachu,
ha zwulkey ſamopaſchnoſczu na te Hoſdże teye Bożeye Matré Biyachu. Wo
tey druhey Reyi, woni Kreſtußey tu cżer ṅowu Kronu zyoho wowe dele
torhachu, ha naṅu znohami teptachu. Wo tey tżecżey Reyi Kreſtus hórcze
pwakaſche, ha woni na yene Loſchtarſke waſchṅo kṅomu pżiſtupuwachu ha
yomu ſo po ſchibawſku zṁeyachu. Wo téch Stwortéch Reyach ſo woni kṅomu
pżibliżuwachu, ha yomu do wottżow pluyachu. Wo tey Pyatéy Reyi woni
zkoncżitemi żpiſami do yoho Boka kawachu. Wo tey Séhſtey Reyi woni hako
Kozwé napżecżo Kreſtuſey zkakachu, ha yoho Żpotuwachu ha Leſtruwachu.

Ach moy Bożo! prayeſche tu ton Modżencz ſam pżi ſebi, deż wón ſchitko tu
to widżeſche, ha <pb n="495"/>praſcheſche ſo toho Miſtera téch
Reywaczéch: Dó ſé té? ſé té ton Dyabow? habe ſé té yeden Cżwoyek! ya ſem
ton Virſchta teye Hélle, wot moyi ton Miſchter tech Reywaṙow. Zporutżeṅa
Bożoho ſem ya tu ztemi moyimi Swużownikami pżiſchow, zo béch ya tebi to
wozyewiw, zatżoſch ſé té proſew. Ley! pżez te Reye yo Bóh nay bolė
zatzṗate. Te Nacżahuwaṅo tey Rukow, ſo ztawa kṅetżeſczi, tomu Nacżeṅeṅu
yoho Sẇatey Rukow na tem Kżiżu. Kdruhom pżez ton wėncz ſo ſtawa te
poteptaṅo teye cżerṅoweye Kroné, Tżecżom pżez te wuſkaṅo, ſo ſtawa te
Haṅeṅo toho Pwatża Kreſtulowoho. Kſtortom, ſo ta Reya ſtawa kżpotuwaṅu
Kreſtußa. Pyatóm, pżez tu poſchnu Draſtu yo Kreſtus popluwané, K
Shéſtom, pżez tu wėſowoſcz wo tey wutrobe ſo wottżiṅa ta Strona
Kreſtuſowa. Ley! moy Modżentże! to derbyach ya tebi z Porutżeṅa Bożoho
zyewicż, zo bechu woni tomu Dyabowey wėrili, deż woni noczedża Bohu
wėricż. Ha kpoſletku ton Dyabow tak potża wowacż: O wo Reywaṙo ha
Reywarki! Leycże wo zcze horſchi hacż cżi Żidża, kiż ſu Kreſtuſa
Kżiżuwali, ha ſu yoho tu nimo dżeyaczoho Żpotuwali, wo hale yoho
Żpotuyecże, deż żo wón na tey Prawdże ſwoyoho Ṅebėſkoho Wottza wo téch
Ṅebėſach ſėdżi. Ha na to ſo ſchitko wo yenem woko mikṅeṅu, zteye wottżow
toho Modżencza zminé. Tak wele Mefret.

<pb n="496"/>

Próſtwa.

O Té moy nay lupſchi JEzuſo! Té Ṅebėſki Nawożeṅa moyeye Duſche, day mi
twoyu Sẇatu Nadu, zo béch ya ſchitko ztóż tżaſne, ſẇetne ha moyey Duſchi
żkodne bódż móże, zczéwa zatzpyaw, ha ſo yon zatem ztoż wėcżne ha
Ṅebėſke yo, pżez yene prawe tżiſte Kżeſcziyanſke Żiweṅo, nutṅe potaw, ha
tak ſo teye wėcżneye wėſowoſcze ha Radoſcze doſtoyne zcżiṅiw. Amen.

Wot toho Hofarta.

Żto yo ton Hofart?

Tón Hofart yo, hako yon cżi Sẇecżi wottzoẇe wopiſuya, yene ṅepoṙadne
Pożandaṅſtwo ſwoyeye wóſokoſcze, pżez kotreż ṅeporyadne Pożadaṅſtwo, ßo
tón Cżwoyek woſche toho, żtoż wón ſam yo, powoſcha, to yo: Deż cze wón
zaṅetżo yaczé dżerżane bódż, hacż won ſam yo. Jedén cżeſchki Rėch yo tón
Hofart, deż yeden tak wele z Hofarta do ſo dżerżi, zo ſebi wón żada tak
wele bódż, zo be wón Bohu, ha wot Boha ſebi poſtayeney woſoknoſczi, ha
yeye Pżikaſṅam pocziſṅene ṅebow, hay nocze ſo pocziſnecż. Ha yeden tayki
cżeſchki Rėch toho Hofarta yo wobeſchow Lucżibaṙ, kotreż tak wele na
ſwoyu Ryanoſcz, ha druhe kraſne daré dżerżeſche, zo wón <pb
n="497"/>noczéſche Bóhu potżiſṅene ha poſuſchné bódż. Ha toho yenitkoho
Rėcha dla yo won też ztéch Ṅebeß do teye Héle ſtortżené, wo kotreż budże
yoho wecżne wobodleṅo ha woſtacżo.

Żto prayi te Swowo Boże wot tem Hofarcże?

Wo tey Knize Tob. na 4. prayi wone, ka yo ztoho Hofarta ſchitke Żahiṅeṅo
ſwoy Zpotżatk zawo. Ha ruṅe tak też ztem Swowom Bożim retżi S. Auguſtin
♣in Sol.♠ 18. prayacze: Jeden wulki Rėch yo tu ton Rėch, ha zpożatk ha
Wina druhich Rėchow.

Żto zkutkuye ton Hofart?

Won zkutkuye ha tżini to: zo tomu Hofartey Bóh ha też cżi Cżwoyekowe
hidża. Sirach. 10. v. 7. ha tohodla praye prayi ton pobożne Domaſch
Kempenſki, deż wón prayi: Ka yo yeden poniżné Bur wele lėpſchi, hacż
yedén Mudré wutżeṅe Hofartné Cżwoyek. Ha tohodla prayi też Kreſtus naſch
wumożnik pola S. Matthea na 11. v. 29. Wuckcże wotemṅe, pżetoż ya ſem
Pokorne ha yeneye poniżneye wutrobé.

O Te horde ha Hofartné Cżwoyetże cżeſch te bedżecż, żto te ſé? te ſe
hako yeden Pucher na ey wodże, kotreż ſo czwar naduwa, ſchak po wili ſo
wón zaſé rozpukṅe, ha knitżom wor<pb n="498"/>duye. Té ſé yena ṙana
Draſta, kotruż te Mole zeżeru. Té ſé podobné yenomu hubenomu Pawkey, wón
zobe ſebi yenu Muchu popanew, tak ſebi wón ſam te Tżrowa ztoho żiwota
won pżedże, ha za tu Muchu yenu Secż, to yo yenu Pawtżinu tżini. Ha tak
O Hofartne Cżwoyetże té też tżiniſch, te ſchitko żtoż wo tebi ha na tebi
dobroho yo, ſebi té won cżenéſch, yon zobe te kuß proſneye Tżeſcze ha
Kwawé pola tech Cżwoyekow popanéw bez tem pak té pżez ton Hofart na ßo
cżeṅeſch tón Sprawné Nėw Bożi, ha tu tżaſnu ha wecżṅu Smėrcż. Tón Hofart
tżini zo té pżez ṅon padaſch do ſchelakich zwoch Moſlow ha Pożadoſczow.
Tón Hofart tżini, zo ſo té poſchṅe draſcżiſch, ha pżez to do Khudobe ha
też do Dowa néſcheſch. Tón Hofart tebė wėdże na té Reye, Kżiſna, ha
Kwaſé, dżeſch té tżaſcziye pżez te Wino Palencz habe Piwo, ha woſobṅe
pżez te Loſchtarſke Reye, na cżele ha na Duſchi żkodu wozṁeſch. Tón
Hofart żtini, zo té pżi téch Kmotſtwach ha wulkich Schenkuwaṅach ßo do
Khudobé ha Nuzé ṅeſcheſch. Ton Hofart tżini, zo té pżez twoyu
Loſchtarſku ha yenomu Kżeſcziyaney ṅepżiſtoynu krotku Draſtu, woſobṅe
pżi téch nėpottżiwech ha rėſchnech Reyach, wulke Pohorſchuwaṅo wot ſo
dawaſch, ſwoyoho Boha pżez to yara nėwaſch, ha twoyu khudu duſchu do
toho wecżnoho Satamaṅa ſtorkaſch. Hay dó moze wſche zwe wėcze, kotreż
ztoho Hofarta zczehuyn doſcz wopiſacż ha wuprayicż.

<pb n="499"/>

Próſtwa.

O Té moy na Pokorniſchi ha nay poniżniſchi JEzußo! day mi twoyu S. Nadu,
zo bech ya z Pomoczu teye ſameye, wſchomu Hofartey wot wutrobé hidżiw,
ha twoyu Pokornoſcz ha Poniżnoſcz zewſchey Nutnoſczu, hacż do moyoho
poſleṅoho Zkontżeṅa, zczehuwaw, Amen.

Wot toho Ne̓poṙadnoho Picża.

Wón ṅebė nichto, kiż bė toho druhoho k Picżu moczuwaw. Eph. 1. v. 8.

Tón pżez te Pohanſtwo zaſlepėné Lud, budże na ton ſprawne Sud Bożi,
pżecżwo wele Kżeſziyanam ſtupicż, ha yich zahaṅbicż, déż ſu woni znucz
dacża teye Naturé, ſo toho nėpoṙadno#o Picża zdaluwali, ha też nikoho
ktomu ṅetwon#uwali: Me Kżeſcziyeṅo pak pżez tu prawu Wė#u Kreſtußowu
rozwutżeni, poznawamé, ka yo to #am wot Boha zakazane, ha ṅeyo nam to
dowoene, ha me tohodla nitżo mėṅe, nicz ßo yon ſami wopiyamé, hale też
hiſchcże druhich zwulkim Pohorſchuwaṅom ha Rėchami, ktomu wabimé. Bėda
tém, kotżiſch druhich ktomu Picżu yaczé #acż treba yo, wobya. Iſai. 5.
v. 22. Luc. 1. v. 34.

<pb n="500"/>

Rėſcha da cżi yara, kotżiſch tomu ṅepoṙadnomu Picżu druhich wabya?

Hay: ha to tżaſcziye czeſchcże ha Sṁertṅe, pżetoż, wóni pżez to też wele
moli ṅewine Duſche ktey Pyanoſczi, ktey Nėcziſtocże, ha kdruhim
cżeſchkim Rėcham pżiwedu, hako naß to ta ſchedna wėdomnoſcz, woſobṅe wo
téch Korcżmach, piwnech ha Palencżnech Keyżach, doſcz wutżi. Ha ṅemoże
tu ta zwa wėcz ze żanemi też krawemi Selzami doſcz wopwakana bócż. O
Kżeſcziyanſke Duſche! Warnuycże ha zdaluycże ſo wo tohodla wſcheye
Pyanoſcze, zo bezcże wo wot toho Kraleſtwa Bożoho wuzankneni ṅeboli,
pżetoż wone wėrne woſtaṅe, ztoż S. Japoſchtow Pawow 1. Corint. na 6.
prayi, ka cżi wopiẇcżé ṅebudża te Kraleſtwo Boże wobſenecż.

Żto da budża cżi wopiẇczé ztoho mecż?

Te Swowo Boże Spal. 10. prayi: zo budża cżi wopiwczé ztem wohṅom, ztem
Schwablom ha ztey roz puſchcżeney Smohu wo tey Heli napowani. Ha Job na
21. prayi: zo cżi wopiwczé kotżiſch ſwoyu Wėſowoſcz wo tem Picżu potayu,
wo yenem wokomikṅeṅu ktey Heli del ſtupayu.

<pb n="501"/>

Żto prayi S. Baſilius wo tem wopiwſtẇe?

Wón prayi ♣hom.♠ 14. ka yo te wopiwſtwo yena Macż teye Zwoſcze, tohodla
zo te wopiwſtwo hako yena pwódna Macż ſchelake Rėchi ha Zwoſcze porodża.
Zo tomu tak yo, tak poladay té yon do yeneye Piwneye habe palenczneye
Keyże, tak budżeſch té wotey ſamey tżaſto wele wopiwczow namakacż. 2.
Budżeſch te wo tey ſamey namakacż, kotżiſch ßo pżiſahayu ha rocża. 3.
Sacruyu ha Bóha Leſtruyu. 4. So hadruya ha biya. 5. Kharte rayu, ſwoyoho
Bliſchoho yebayu, ha yoho k Pżiſahaṅu ha Rocżeṅu wabya. 6. Nėtżiſte Sowa
rėtża. 7. Na ſchelake waſchṅa zwokoſchuwaṅom, Dotkaṅom, ha druhimi
rėſchnemi Skutkami tu Nėtżiſtotu woboṅdża. 8. So ſami yeden toho druhoho
Doma, na Putżach ha druhich Mėſtach kyenem taykim na wėki zatamaṅem
Skutkam wabya, ha ye też tżaſcziye wo zkutku tżiṅa. Ha toho wſchoho yo
Wina tón nėpoṙadne Trunck toho Wina Palencza habe Piwa, ha yena Macż
ſchelakich cżeſchkich ha Smėrt nech Rėchow. O na wėki zaklata Macż!
kotraſch té yeden tak zwe Pwód nėſeſch.

Próſtwa.

O Miwoſcziwo Bożo! day mi twoyu S. Nadu, zo bech ya pod téch Swowach S.
Pawowa ztemi wopiwczami wot toho Kraleſtwa <pb n="502"/>Bożoho Wėki na
Wėki wobſtortżene ṅebow, hale ſebi wele yaczé pżez yene ſtroſwe ha
Vromné Kżeſcziyanſke Żiweṅo zaſwużiw ztem Nėbeſkim napoyom Wėki na Wėki
napowane bocż. Pżez JEzußa Kreſtußa naſchoho Wumożnikaha Zbożnika. Amen.

Wot téch Racżkow.

Tón Lud ſtané hoṙe k Racżu. 1 Corint. 10. v. 7. ♣Exod.♠ 32. v. 6.

Hacż ruṅe te Racżo ſame woſebi ṅeyo tak zwe, ha może ſo bewſchoho Rėcha
ſtacż, tak wone tola woſobṅe pola toho gmeyn Ludu cżeṅe zaſobu welle
zwech wėczow, hako: pżez tu Ru ſo pżeraye tón pżedrohi ha naſchey
Zbożnoſczi yara wużitne Tżaß, ha ſobu też te Pėṅeze zteye Moſchné. 2. So
pżez tu Ru pżeraye te dobre Mėno, ha dobedże ſo ta Haṅba ha Khudoba. 3.
Zczehuye zteye Re Nėw, Pżiſahaṅo, Rocżeṅo, Jebaṅo, Puki, hay też
tżaſcziye ta tżaſna ha wecżna Smėrcż, Deż tu pżi tey Ryé ton Dyabow tem
Racżkam te Koſedwa ha Sécże letże, ha yich ſobu do teye Hele ſtortżi.
Swoſchcże tu yeden zatraſchne Exempel. ♣Cæſarius L. 5. Cap. 8.♠ Piſche
wo yenem tak wulkim Racżku, kotreż ſo aniż żdobrem aniſch zezwom
noczeſche wot ſwoyoho ſwowoho Nawożeṅa toho Racża woſtayicż. Deż hale tu
ton Racżk na ſmercż zkhori, ha yoho yéna bliſka Czéta kṅomu pżindże, ha
yoho napominaſche, za <pb n="503"/>be ſo won k Bohu wobrocżiw, ha pokutu
tżiniw, każ dowho hiſchcże tżaß ktey ſamey yo. Na to hale ton zaſtarane
Khore Racżk wot moyi, widżiſch tu wulku Brożeṅ kiż porno nam ſteyi? tu
na tey tzeſche neyo tak wele ſwomicżkow, hako yo Cżertow wokoho ṁe. Ha
deż bė wón to wuretżaw, da won ſwoyoho Ducha hore, ha tak yo won tech na
ſwoyim ſmėrtnem wożu widżew, kotrechż Radu bė won predé tżaſcziye
poſuchaw. ♣Cæſarius L. 5. C. 8.♠

Ruṅe yeden tayki zatraſchne Exempel yo wopiſaw ton hoṙeku pṙedṁenuwané
♣Cæſarius L. 5. Cap. 34.♠ Bė yeden wulki Racżk, kotreż nėkonomu kraſnomu
tu Moſchnu wuproſchṅeſche. Zo bé pak ton Sprawnė Bóh ſchitkim Racżkam
krozeṁeṅu daw, ka pżez tu Ru ſo ſchelaki cżeſchki Nėw, Nėpopżecżo,
Hadriya ha druhe zwe wėczé zczehuyu, dopuſchcżi Bóh tomu Dyabowey ßo tu
ztem Racżkom do teye Ré podacż. Deż tohodla ton Dyabow wo tey
Schtawtnoſczi yenoho czuzoyo Hoſcza do toho Doma tu toho Racżka pżitem
Wetżeṙe ßo poda, ha yenu wulku Moſchnu Pėṅeß na te Blido wucżeże, bė ton
Rėſchne Racżk lochze ktey Ryé pżiwabené. Deż bėſchtay tu tay haden dowho
raway, ha ton czuſé hoſcz kiż bė ton Dyabow ſam, tomu druhomu ſchitke
yoho Pėṅeſé wodobé, rozṅéwa ſo tu ton tak yara, wón tomu czuſomu Hoſczey
prayeſche: Żto, #ey ſé té Dyabow? Ha ton wotmoyi: Wone # nėt tżaß, wone
ſo te Raṅo pżibliżuye, mó der<pb n="504"/>bimey ſwoy Pucż hicż. Ha nato
popadże ton czuſé Hoſcz, ton Dyabow toho ſchibawoho Racżka, ha roztora
yoho tak, ſo na tey Tżéfche nitżo yacze wotṅoho woſche ṅewoſta, hacż te
krawe Cżṙowa, kotreż ſu po tem do teye Zemye poṙebane.

O wó Racżcze! dżicże ſchazk wo tola yeden mol do ſo, ha wopomṅcże, żto
żtaſcziye zwaſcheye Ré zczehuye, ka ſo wo ſami ßo, habe też druhich
zrudżicże, ha do ſchelakoho Nėzboża ſtorcżicże. Wo zrudżicże tżaſcziye
ſwoyu Żonu ha Dżecżi. Wo ſo ṅewacże, pżiſahacże, rocżicże, ſwoyoho
Bliſchoho yebacże, ha tak Cżewo ha Duſchu pżez waſchu Ru ha naṅu
zczehuwacze cżeſchke Rėchi tomu Dyabowey podawacże. O naweki zatamana
Ra! kotraż té yene tak zatraſchne wėczé za ſobu cżenėſch.

Próſtwa.

O Miwoſcziwo Bożo! zwarnuy ṁe pżed yeney kożdey taykey Ru, kotraż może
ṁe ha też moyoho Bliſchoho zrudżicż, ha na Cżele ha na Duſchi żkodżecż:
Ha day mi twoyu S. Nadu, zpomoczu kotreyeſch béch ya ſchitko te tżaſné
ha ſwetne zczéwa zatſpyew, ha ſo yon zatem żtoż wecżne ha Nėbėſke yo,
potaw. Amen.

<pb n="505"/>

Krotke Rozwutżeṅo zawſchitkich Kżeſcziyanow.

Wona yo yena wėſta ha wėrna wėcz, ka yo Kreſtus JEzus naſch Wumoznik ha
Zbożnik nadobṅe za naß ſchitkich doſcz żtżiniw, ha naß pżez ſwoyu horku
Matru ha Sṁercż wumow: to pak yo ſo tu ztem Wumėṅeṅom ſtawo, zo bechmé
ſo me yoho horkeye Matré ha Sṁercże pżez te dobre Skutki, ha woſobṅe
pżez te prawe wużiwaṅo tech Sẇatech Sacramentow doſtoyni żtżinili, habe
ſebi ye pżirachnuwali. Pżetoż Bóh (prayi S. Auguſtinus) kiż yo wón naß
ſtworiw bėz naß, nócze naß zbożnech żtżinicż bėz naß, ha ruṅe tu to
derbi naß woſobṅe ktomu hnucż, zo bechme me tu tech zczehuwaczech
Potżiṅkow nutṅe wużiwali, tohodla zo yo ye Kreſtus naſch Wumożnik ha
Zbożnik pżez ſwoyu horku Matṙu ha Sṁercż ye zaſwużbne żtżiniw, ha
kuaſchey Zbożnoſcżi nucz ſtawiw.

Rozwutżeṅo wot toho dobroho Me̓ṅeṅa.

O wecżna Żkoda! zo yich tak wele bėz temi Kżeſcziyanami knamukaṅu yo,
kotżiſch yon zyenoho Nawożeṅa, habe zo ſu woni wot tech Starſchich, habe
druhich ktomu nacżi, bewſchoho dobroho Mėṅeṅa te ſwoye tżiṅa. Woni
khodża wo tech Nėdżelſkich ha Sẇatech Dnach do toho Boſoho Doma, ha to
woni yon tżiṅa Waſchṅa dla, habe zo ſu woni wo tech ſwoyich ktomu nacżi,
habe tżiṅa woni to druhich proznech ha wėt<pb n="506"/>nech wėcżow dla,
bewſchoho dobroho Mėṅeṅa tam ſwoyomu Bóhu Swużicż. Woni khodża ktey
Spoyedżi ba k Bożom Blidu, zo bechu woni po tem waſchṅu tech
Kżeſcziyanow tżinili, habe zo ſu woni wo druhich ktomu nacżi, ha ßo teye
Schtrafé boya. Woni dawayu tem Khudem yenu Jawmożnu yon, zo bechu woni
zkeriſcho tech Proſcheṙow loß bóli. Tón dżeſatk woni dawayu, te Roboté
woni tżiṅa, tón Dow woni pwacża, tohodla zo ſu woni pżez tu woſoknoſcz
habe druhich ktomu nacżi: Zkrotka wot tem retżecż, dokelż woni ſchitke
tu te wėczé bewſchoho dobroho Mėṅeṅa tżiṅa, nimayu woni też zewſchoho
ſwoyoho cżeſchkoho Dżéwa yaczé, hacż yeden zapżahane Wow ztoho ſwoyoho
Dżéwa, Deż tola bėztém bechu woni yenu wulku Zaſwużbu zeſwoyoho
cżeſchkoho Dżewa pola Bóha wėli, de bėchu woni te ſame pżez yene dobre
Mėṅeṅo Bóhu, habe zluboſcze kſwoyom Bliſchom Bóha dla hore wopruwali.

Waſchṅo ſwoye ſchédńe Skutki Bohu hore wopruwacż. ♣1. Corinth. 10.
Coloſs. 3.♠

O wſchoho Mocżné, wecżné Bożo, kiż ſé té mė pżez twoyoho Japoſchtowa
Pawowa daw rozwutżicż, zo bech ya ſchitko, żtoż budu ya tżinicż, nėch yo
to ze Swowami ha ze Skutkami, zyedżu habe z Picżom, habe żtoż druhe
tayke bodż może, wo tém Mėṅe JEzußa Kreſtußa moyoho Wumożnika ha
Zbożnika, tebi moyomu Nėbeſkomu wottzey ſo dżakuwacż, tżiniw. Tohodla
wo<pb n="507"/>pruyu ya tebi dżencz, O Nėbėſki Wottze, pżez JEzußa
Kreſtußa twoyoho yednitkoho rodżeno naylupſchoho Sehna naſchoho Kṅeza ha
Wumożnika, ſchitke moye Moſle, Swowa, Krotżele, Zibuwaṅa moyich Stawow,
Jedż, Napoy, Zdechuwaṅa, zewſchim moyim Dżewom, kyenom ſwużownom
Woporey, tebi moyomu Bóhu ha Kṅezey moyu winwatu Poſußnoſcz wopokazacż.
Kyenom Dżakownom Woporey zawſchitkemi wopokazane Dobroté. Kyenom
zyednarſkom Woporey zawſchitke moye woboṅdżene Rėchi ha Brachi, za yeden
Próſtwé Wopor nowé Nadé wuproſecż, ha to ſchitko wozyenoſczeṅu tech
Zaſwużbow ha Skutkow JEzußa Kreſtußa, ha wintżuyu zo bechu ſchiczé Ludżo
to zomnu tżinili, Amen.

Sche̓dne Potżinki za ſchelake Perſchoné.

Pacżere, kotreż derbya cżi Mandżelſcze ſchedṅe ſpėwacż.

O Bożo, kiż ſé té wo tém Paradizu tón Mandżelſki Schtant nucz ſtayiw, ha
wo tem Nowem Zakoṅe pżez JEzußa Kreſtußa twoyoho Luboho Séhna kyenom
Sẇatom Sacramentey pozbėnéw, ha ṁe (hako ſo ya nadżiyu) ktomu ſamomu
powowaw. Tohodla proſchu ya tebe, té czew mi twoyu S. Nadu dacż, zo bech
ya kożde tżaß yene Mėrne, cżiche ha poniżne Żiweṅo wėd, wſché
Pżecżiwnoſcze ha Pżezczehaṅa wowſchey Zczerpliwoſczi zṅeß, ha moye
Dżecżi wowſchey Vromnoſczi <pb n="508"/>ha Pobożnoſczi pod twoyey S.
Woli ha Kazṅach hore cżanéw, moyu Cżelecż kewſchomu Dobromu nawutżuwaw,
ha ſchitko zwe ha Pohorſchuwarſke wot moyoho Domu precż zanaw, zo be tak
twoye S. Mėno, wo naß ha pżez naß tżeſczuwane ha kwalene bowe: Pżez
JEzußa Kreſtußa naſchoho Kṅeza. Amen.

Waſchṅo, ka derbi yeden Dżewacżer Bohu ſwoye Dżewo hore wopruwacż:

O Wſchoho Moczné wecżne Bożo, kiż té pod tey Ṅepoſuſchnoſczi naſchey
prėney Starſchey, tu Zemyu ſé zaklaw, zo be wona yon Wóſt ha Cżerṅe
pżiṅeſwa, ha ſé nam pżipoyedżew, ka derbime me wo tem Pocże ſwoyoho
Woblitża, ſwoy Klėb yeſcz: Pżetoż ſé da mi té hore napowożiw, zo bech ſo
ya za ſwoyu ha też za tech ſwoyich Czerobu wo tem Pocże ſwoyoho Wobitża
proczuwaw, tohodla podawam ſo ya do twoyeye Bóhſkeye Wole, ha wopruyu
tebi ktwoyey Tżeſczi hore ſchitke moye Potżiṅki moyoho Cżéwa wo tey
zyenoſczi ſchitkich tech Potżinkow, kotreż yo moy Wumożnik Kreſtus JEzus
żtżiniw, deż yo won tu znami na te 33. Lėt wokoho ſchow, k Dżakey
zawſchitke mi wopokazane Dobrote, ha zo bech ya za moye Rėchi zkeriſcho
doſcz żtżiniw, ha kpoſletku pżez JEzußa Kreſtußa moyoho Wumożnika te
wecżne Nėbeſke Żiweṅo wobdżerżaw. Amen.

<pb n="509"/>

Próſtwa yenoho Tżeledṅika.

O Moy Naylupſchi JEzußo, kiż ſé té tón Klin twoyoho Nėbėſkoho Wottza
wopuſchcżiw, ha tu do toho Swėta pżiſchow, nicz zo bé tebi ſwużene bówe,
hale (każ ſe té ſam pruyiw) zo bé té druhim ſwużiw, nam yeden Exempel
twoyeye Poniżnoſcze po ſebi woſtayicż. Pżetoż da yo ſo tebi lubiwo ṁe tu
do toho Schtanta poſtayicz, zo bech ya po twoyim Exemplu druhim ſwużiw
(ſwużiwa) tohodla podawam ſo ya zczewa do twoyeye S. Wole, ha czu druhim
ſwużicż, hako bech ya tebi ſamomu ſwużiw: zo bech ya tak yeden mohl
ztemi Poniżnemi wo tech Ṅebėſach powóſchené bów, ha tebe ſamoho za moyu
Zdu ha Móto doſtaw. Amen.

Próſtwa za tu Kżeſcziyanſku Modoſcz.

O Moy naylupſchi JEzußo, kiż ſé ſo té kyenom Dżeſczu żtżiniw, ha ſé mi
kyenom Exempley wo tey Mudroſczi, Starobe ha wo tey Nadże pola Boha ha
tech Cżwoyekow pżibéraw, day mi twoyu S. Nadu, zo bech ya tebė pżez tu
prawu Wėru pozuaw, tebe wutrobṅe lubuwaw, ha nutṅe khodżiw, pod tem
Pucżu teye Sprawnoſcze. Ja tebe też proſchu wowſchey Pontżnoſczi, té
czéw mi też pokażacż ton Pucż, kotreż ſé té mi wot wecżnoſcze pżihotuwaw
kmoyey Zbożnoſczi: zo bech ya po tem ſamnem ſchow pżez te Potżinki
yeneye praweye Pobożnoſcze: ha kpoſletku tebe ſa<pb n="510"/>moho, kiż
ſé té te wėcżne Żiweṅo, O JEzußo, wobſenéw. Amen.

Próſtwa za tu Miwoſcz pżecżiwo tem Khudem.

O Miwoſcziwé ha Dobrocżiwé Bożo! day mi yenu Miwoſcziwu wutrobu pżecżiwo
tem Khudem: Żtżin zo bech ya poznaw hdó yo ton Nuzucżerpyacze. Ja
proſchu cże ztwoyim ſwernem Swużownikom z Sẇatem Auguſtinom za tu Nadu,
zo bech ya krucże Wėriw, zo ya to tebi dawam, żtoż ya tem Khudem dawam.
Matth. 25.

Próſtwa za téch Bohatech.

Bodż kwalené, O Miwoſcziwé Bożo! zo ſé té ṁe ztżaſnem Kubwom żonuwaw.
Roßwėtli moy Rozom, zo béch ya poznaw, zo ſu mi wone hako yene Srėdki
date, pżez kotreż możu ſebi ya wot tech Khudech te N̓ebėßa kupicż, zo
bech ya tech ſamnech ztem Bohatem Mużom ṅepoproſnem wużiwaw, pżez te
ſame tu Helu ṅezaſwużiw, ha te wecżne ṅezubiw. Amen.

Próſtwa za téch Khudech.

O Kṅeże JEzu Kreſchcże! kiż ſé té moyédla khudé worduwaw, deż té Bóhate
bė: dokelż yo ſo tebi nėt lubiwo, zo bech ya Khudé bów, ha tu pżez to
(hako ſo ya nadżiyu) ſebi tu Zbożnoſcz za<pb n="511"/>ſwużiw, tohodla
podawam ſo ya do twoye S. Wole ha proſchu też tebė, té czew mi ztém
khudem Lazarom tu Zczerpliwoſcz dacż, zo bech ya też po tem wo tech
Nėbėßach mow znim troſchtuwané bodż pżez tebé O Moy JEzußo.

Pobóżne Zdechuwaṅa K JEzuſey, tak dere wo Strowoſczi hako wo Khoroſczi.

O Te Naymiwoſcżiwſchi JEzußo. Té ſé moya Sélnoſcz ha Nadżiya, do tebe ya
Weṙu, ha ktebi mam ya ſchitku moyu Nadżiyu, tebe ya lubuyu, też ſtayṅe
lubuwacż budu. Pżindż té nėt ztwoyey moczney ha ſẇatey Nadu mi k
Pomoczé, zobé moya Duſcha zbóżṅe ztoho Cżewa ſtupiwa.

O Kṅeże! wotżin mi te Duṙe ktomu wecżnomu Nėbeſkomu Żiweṅu, dokelż ſé té
na tem Dreẇe toho Kżiża ſchitkim Rėſchnikam te Nėbėßa ſlubiw, tu tón
troſchtné Slub, O Kṅeże te nėt namni dopelṅ.

O Kṅeże poladay ztwoyimay miwoſcziwemay wotżomay namṅe hubenoho
Rėſchnika, ruṅe hako ſé té na toho Mordaṙa na Kżiżu polada; wuſwoſch ṁe
O Kṅeże, ruṅe hako ſé té Maryu Madlenu tu wulku rėſchniczu wuſchwóſchaw.

O Moy ſwótki JEzußo! Ta Krey yo ſtwoyich ſẇatéch Ranow won beżawa, zo
béch ya wot moyich Rėchow ha Zwoſczów wutżiſczené ha wot toho wecżnoho
Zatamaṅa wumożené bów, ha ruṅe tu twoyu ſẇatu Krey ya tebi nėt prėtk
ſtayam, zo be te mi tu deṙe zaſwużenu Schtrafu toho wecżno<pb
n="512"/>ho Zatamaṅa hoṙe nėpowożiw, hale mė pżez tu ſamu zbożnoho
ztżiniw, Amen.

Druhe Zdéchuwaṅa K JEzuſey.

O Moy Wumożniko! Té ſé ſlubiw, zo wokotreż żkuli Schtundże budże ßo tón
Rėſchnik ſwoyich Rėchow kacż, ha ye żelicż, budże wón też te wodacżo
ſchitkich ſwoyich woboṅdżenéch Rėchow doſtacż. Nėt du ya ktebi O Bożo,
ha kayu ſo yich wulczeſchṅe, zo ſém ya tebe moyoho Boha znimi tak tżaſto
ha yara rozṅewaw; Té pak O Miwoſcziwé Bożo ha Kṅeże dopelṅ ztoż ſé té
ſlubiw, dokelż ta Schtunda, wokotreż ſó ya moyich Rėchow kayu yo nėt tu.
Pżindż tohodla O Moy naylupſchi JEzuſo po moyu Duſchu ha zmi yu ſobu
ktey wecżney Nėbeſkey Wėſowoſczi ha Radoſczi. O Kṅeze woſtaṅ pżimni,
pżetoż ßo tón Wetżor teye Smercże pżibliżuye. Ja deṙe ney ſém doſtoyné,
zo béch ya twoy Séhn ṁenuwané bow (habé twoya Dżówka ṁenuwana bowa)
ſchak pżi tém ya tola też weṙu, zo budże ſo tebi lubicż, deż budu ßo ya
ktebi hako kmoyomu Wottzey wowacż, tebe lubuwacż ha tżeſczuwacż, Amen.

Tzecże Zdechuwaṅa K JEzuſey.

O Kṅeże JEzu Kreſchcże té Séhno toho Żiwoho Boha, powoż twoyu horku
Matru, Smercż ha ſchitke twoye druhe Zaſwużbé wo ſrecż <pb
n="513"/>twoyoho ſprawnoho Suda, ha moyeye khudeye Duſche.

O Kṅeże JEzu Kreſchcże! deż budżeſch té pżindż ſudżicż téch żiwéch ha
mordwéch, tak noczéw ṁe té zatamacż.

O Kṅeże, pżindż kpomoczé twoyomu Swużownikey, kotrohoſch ſé té pżez
twoyu ſẇatu Krey wumow.

Poladay O Kṅeże JEzu Kreſchcże! ztwoyimay miwoſczimay wottżomay na moyu
khudu Duſchu, kotreyeſch dla ſé té do téch Rėchow tech Rėſchnikow podaté
czéw bódż, ha te wulke ha cżeſchke Matré toho Kżiża cżerpecż, wo twoyich
ſẇatech Ranach O moy JEzußo! żadam ſebi ya żiwé ha też mordwé bodż.

O Té moy Wumożniko! ztżin ṁe ztwoyey ſẇatey Nadu zbożnoho. Day mi te
ſamne O moy Kṅeże! zacżimż ya nėt zdechuchu, hako zo béch ya tebe wo tém
Nėbėſkim Kraleſtẇe widżew. Do twoyich nay ſẇacziſchich Ranow té moyu
Duſchu zkhoway. O te nay miwoſcziwſchi JEzußo! wuſwuſch ṁe, ha wo tey
poſleney Schtundże wobſelṅ ṁe. Amen.

Pokutne Zdechuwaṅa za Khoréch.

O Moy nayſwótżiſchi JEzußo! ley tón Wetżor teye Smercże ßo bliże ha
bliże kemṅe pżibliżuye, woſtaṅ te pżimni, ha nóczew ṁe wupuſchcżicz. O
moy JEzußo bódż mi nadné! O moy JEzußo bodż mi miwoſcziwé! O moy JEzußo
<pb n="514"/>woday mi ſchitke moye Rėchi! O Moy naymiwoſcziwſchi JEzußo!
zmėl ßo nadomnu, ha twoyeye hoṙkeye ha cżeſchkeye Matré dla, day mi yenu
zbóżnu Schtundu kmoyomu wumrecżu.

2. O Moy JEzußo do tebe ya Wėṙu, ktebi mam ya ſchitku Nadżiyu, ha tebe
ya lubuyu zczeweye moyeye wutrobe. Do twoyey ſẇatey Rukow ya porutżam
moyu Duſchu, do twoyeye ſwėrneye wutrobe ya porutżam moyu ſwabu wutrobu.
Do twoyeye hórkeye Smeṙcże ya porutżam moyu cżeſchku Smercż. O moy
JEzußo ṅewopuſchcż ṁe. Ṅewotſtorcż ṁe té wot ßo. Ṅezatamay té ṁe.

3. O Moy Nėbėſki Wottze! ya ſém tón ſamen hubené Cżwoyek, kotrohoſch ſé
té ktwoyey Tżeſczi ſtworéw. O Kṅeże JEzom Kreſchcże, ya ſem ton ſamem
hubėné Cżwoyek kotrohoſch ſé té pżez twoyu drohu ha ſẇatu Krey wumew. O
Té Ducho ſẇaté! ya ſém tón hubené Cżwoyek, kotrohoſch ſé té ztwoyey
ſẇatey Nadu poſẇecżiw. Tohodla O yednitki Bożo, nėday ſchak té tu tey
moyey tak droho wumożeney ha wukupeney Duſchu naweki zahinecż. Ja ßo
zpuſchcżam na twoyu Miwoſcz, O miwoſcziwe Nėbėſki Wottze! Ja ßo
zpuſchcżam na twoye horke Cżerpeṅo, O Kṅeże JEzu Kreſchcże! Ja ßo
zpuſchcżam na twoyu Zcżedrotu O Ducho Sẇaté.

4. Ja Wėṙu ſchitko O moy Bożo żtoż ſé té hako ta wecżna wėrnoſcz zyewiw,
ha to ya ſchitko tak Wėṙu, hako ta czéwa Khatolſka Cżerkey wėri, tu wo
tey twoyey ſẇatey Wėṙe czu ya żi<pb n="515"/>wé bódż, ha też wumrecż. Ya
ßo ſelṅe Nadżiyu, zo budu ya tu wo tey twoyey S. Wėṙe ztwoye Nadé tu
Zbożnoſcz wobdżerżecż. Tebe ya lubuyu O Moy Bożo zczeweye moyeye
wutrobé, ha tu wotey Luboſczi czu ya żiwé bodż ha też wumrecż.

5. Ja ſo ſchitkich moyich Rėchow wot wutrobé kayu, ha tu wotem Kacżu czu
ya też żiwé bodż ha wumrecż. O Moy JEzußo do twoyich ſẇatéch Krawéch
Ranow té zkhoway moyu khudu Duſchu, ha day mi pżez twoyu ſẇatu Krey,
hoṙku Matru ha Smercż yenu zbożnu Schtundu, kmoyom wumrecżu. Amen.

Pobożne Porutżeṅo ktey Macżeri Bożey.

O Té moya Prėdſteyicżerka, S. Mariya! do twoyeye Żonuwaneye Swėré ha
woſobnoho Schucza, ha do toho Klina twoyeye Miwoſcze ya porutżam moye
Cżewo ha Duſchu dżencż ha wowſchich Tżaſach, ha woſobṅe wo tey Schtundże
moyeye Sṁercże, ſchitka moya Nadżiya ha Troſcht, moya Nuza ha Hubėnſtwo
bodż tebi porutżene, zo bech ya ſchitke moye Wėczé ha Skutki pżez twoyu
ſẇatu Próſtwu ha Zaſwużbe rechtuwane bowé, każ ſo ſchitko to twoyomu
lubomu Sehney ha też tebi lubi, ha yo kyoho ha ktwoyey Tżeſczi, hako też
ktey Zbożnoſczi moyeye Duſche: Amen. Ha żaſé na 339. St.

<pb n="516"/>

Próſtwa ktomu S. Schucz-Jandżeley.

O Té moy naylupſchi Schucz-Jandżelo! kiż ſé té mi wot Boha kyenom
Wobwarnuwarey daté, ya proſchu cże zyeney nutney wutrobu, té ezew ṁe tu
ton Dżen wobſwetlicż, ha ṁe wobwarnuwacż pżewſchimi Koſédwami ha Sécżemi
téch widomnech ha Ṅewidomnech Nėpżecżelow. Amen.

Próſtwa ktem Sẇatem Patronam.

O wo ſchicze Swecżi Pżecżelo Bożi! té Sẇaté Joſephe ha hore Kubwaṙo
JEzußa, Sẇata Hanna, S. Janno, ha wo pżekraſni Vėrſchtowe teye Cżerkẇe
Bożeye, Pėtére ha Pawowe, zewſchimi druhimi Sẇatemi Japoſchtowami ha
Sẇatemi Bożimi, próſchcże zamṅe, zo bech ya tu tón Dżeṅ ha wowſchich
druhich Dnach moyoho Żiweṅa ſo Boha boyaw, yoho lubowaw, ha tżeſczuwaw,
ha też wot wutrobe lubuwaw moyoho Bliſchoho. Pżez JEzußa Kreſtußa
naſchoho Kṅeża. Amen.

Krótke Rozwutżeṅo.

za téch

Rotziż czedża do toho Bratſtwa toho Sẇatoho Rozariya ſtupicż.

Wſchiczé do toho Sẇatoho Bratſtwa za pißani Brattżia ha Sotré, derbya
kożdé Tedżeṅ <pb n="517"/>ton czéwé Pſaltér wuſpėwacż, to yo, yenu ẇeru,
Pyatnacże Wottże naſchow, ha Powdra Sta ſtrowéch Mariyow, hako: prėṅom
tu ẇeru, na to yédén Wottże naſch, ha dżeſatż ſtrowéch Mariyow, tu po
tém dżeſatku, zaßé yédén Wottże naſch, ha dżeſatż ſtrowéch Mariyow, ha
tak dale, hacż yo ton czéwé Pſalter wuſpėwané, na yedén, na dway, habé
tżi móle. Tu ton Pſalter budże na troye rozdżelené. Hako: do toho
wėßowoſcziwoho, Boloſcziwoho, ha Radoßcziwoho Tela. Wo tém prėnim ha
ẇeßowoſcziwem telu, wo yenéy kużdéy ſtrowéy Mariyi zatém Mėnom JEzus, ßo
wopominayu tu te pėcż Potaynoſczé, hako, wotém prėnim dżeſatku ta prėna
Potaynoſcz, ha tak dale.

1. JEzus, kotrehoż ſé té Kṅeżna podyawa.

2. JEzus, kotrohoż ſé té Kṅeżna Hilżbetu doma potayczé znoſéwa.

3. JEzus, kotrohoż ſé té Kṅeżna porodżiwa.

4. JEzus, kotrohoż ſé té Kṅeżna wo tém Templu hoṙe wopruwawa.

5. JEzus, kotrohoż ſé té Kṅeżna wo tém Templu namakawa.

Wotém druhim ha Boloſcziwém, ßo zaßé wopominayu tu te Pėcż Potaynoſczie,
hako:

1. JEzus, kotréż yo za naß Krey pocżiw.

<pb n="518"/>

2. JEzus, kotreż yo za naß ſchwikané.

3. JEzus, kotreż yo za naß zCżerṅom kronuwané.

4. JEzus, kotréż yo za naß tón Kżiż ṅeß.

5. JEzus, kotréż yo za naß Kżiżuwané.

Wotém Tżecżim ha Radoſcziwem telu ßo zaßé tu te Potaynoſcze wopominayu,
hako:

1. JEzus, kotréż yo wot ſṁercże horeſtanéw.

2. JEzus, kotreż yo do Nėbes zpėw.

3. JEzus, kotréż yo Sẇatoho Ducha poſẇaw.

4. JEzus, kotréż yo cże do Nėbes hoṙe zaw.

5. JEzus, kotréż yo cże Nėbeſach Kronuwaw.

Te dobre Méṅeṅo, kotreż dérbi ſo tu tżinicż, pṙédé deżli yedén zapócżṅe
te ſẇate Rozariye, habé tón Pſaltér zpėwacż, yo tu te, hako:

Ja czu nėt te S. Rozariye zpėwacż kẇetżey Tżeſczi Bożey, ha yoho Lubeye
Macżeṙe, za zbożne deṙe Hicżo teye ſẇateye Khatolſkeye Czerkẇe, ha toho
Romſkoho Raya, za te czewé Kżecziyanſke Zromadżenſtwo, za Pżiberaṅo teye
wėrneye Khatolſkeye ẇeré, za wukoṙeṅeṅo wſchich Kheczarſtwow, za Pżez
yednoſcz téch Kżeſcziyanſkich <pb n="519"/>Virſchtow, za wſchich żiwéch
ha mordwéch Bratrow ha Sotré toho czéwoho Artz-Bratſtwa, za ſtrowéch ha
korech, za yatech, ha ſtruchwéch, ha też za ßo ßamoho etc.

Tayke ṁeṅeṅo derbi kużdé tżinicż, tak tżaſto hacż yo yedén wotpuſk
kdoztacżu.

Dale yo tu Kmirkuwaṅu.

Zo déż ßo tón dżeṅ teye Letneye Schtundé pżibliżi, tak derbi won hicż k
Sẇatey Spoyedżi, ha k Bożomu Blidu, tón czéwé Pſaltér naté Horėku
prėtkṅeſene waſchṅo wuſpėwacż, ha po yeném kużdem dżeſatku też yiżo cże
tu ẇeru pżidacż, tu zteyu zczėhuwaczeyu Modlitbu, mėſto téch kotżiż
todém woßṁertney Nuzé leiża, prayicze; O Sṁelné Kṅeże JEzußo, pżez twoye
ſtruchwe na Kżiżu wopużcżeṅo, ṅewopużcz ṁe ſchak nihdé, woſobṅe wotey
ſṁertney Schtundże, Amen.

Doiż pak lazuwacż, habé te Swowa ſebi mirkuwacż ṅemoże, tón ṅech
nakonczu toho S. Pſaltera tżi Wottże naſche, tżi Strowe Mariye, ha yonu
tu ẇeru wuſpėwa, ha tak ton dżeṅ wobdżerżi powné wotpuſk. Deż yo pak
yedén naſwoyu Schtundu zabów, habé wotey ſamney yene Zadżéwaṅo ṁéw, tón
ṅech da yenu Bożu Mſchu lozuwacż, zatéch tu wotey Schtundże wumṙetéch
Bratrow, ha Sotré, habé ṅech da yenomu druhomu te Pacżeṙe ſpėwacż.

<pb n="520"/>

Te Zwulkimi Nadami wobdaṙene Jandżelſke Powitaṅo.

1. Ton Jandżel toho Kṅeza pżiṅeße Mariyi te Poſelſtwo. Ha wona yo
podyawa wot ſẇatoho Ducha. Ha ſpėwa ſo yena Strowa ſé Marya.

2. Lev! ya ſém yena Swużownicza toho Kṅeza. Staṅ ßo mi po twoyim Swoẇe.
Zaſé yonu, Strowa ſé Mariya.

3. Ha te Swowo yo ßo Ṁaßo ztżiṅiwe. Ha yo wo naß bodliwo. Tu wo téch
poſleṅich S. Swowach, té pokwoṅ twoyu Wowu, hawuſpėway zaßé yenu Strowu
Mariyu.

Tak tżaſto hacż yedén, tu te S. Jandżelſke Powitaṅo zyeney prawė
rozkatey, wutrobu naßwoyich wobondżenéch Rėchach, ztém hoṙeku
prėtkṅeßeném dobrem Meṅeṅom kletżo pobożṅe wuſpėwa, ma Sto dnow wotpuſka
ztech drohich zaſwużeṅow Kreſtußowéch; te pak może tżi móhle za dżeṅ,
hako Rano, pola Powṅa ha Wetżor deż ßo klakaṅu Zwoṅy, ſpėwané bódż, ha
tak może yedén ſchedṅe tżi Sta dnow wotpuſka wobdżerżecż. Kużdé Mėſacz
pak yedén powné Wotpuſk doſtacż; deż won kſẇatey Spoyedżi, ho k Bożomu
Blidu hdże, ha naté Hoṙeku prėtk ṅeßene Ṁeṅeṅo, téż Sédém Wottże-naſchow
ha tu Ẇeru z Pobożnoſczu wuſpėwa.

<pb n="521"/>

Tón

Bibliſki Spihel.

To yo

Tón Staro-Evangelſki te Swowo Boże rozpominaczé Kżeßcziyan.

Wót toho krucże ſtacża wó wėṙe.

Té ſteyiſch pżez tu We̓ru, ṅebódż Woſoko móſlné, hale bóy ßo. ♣Rom. 11.
v. 20.♠

Wón ſo nichto ṅemoże ztey mordwey Wėru kwalicż, déż yi brachuye na tey
Duſchi ha Żiwėṅu teye Nadé Bożeye. Hay też ta żiwa Wėra ſama, kiż yo
ztey Luboſczu woſchtawtnoſczena, hacż ruṅe wóna yara wele pwacżi, ha
toho Czwoyeka béz te Dżeczi Boże ſtaya, ṅedérbi nikomu kyenem woſokim
Moſlam Pżileżnoſcz bódż, pżetoż wona żanoho tak krutoho ṅetżini, zo bé
wón pżez ṅu pżewſchitkim żkodném Padom zecherbów. Me derbimé dereſchiczé
Woſoko mėricż, zo bé ßo ta Duſcha tu teye ṅetżiſteye ṅeſchwarneye ha
Rėſchneye Zemye ṅedżerżawa, ha ktém Ṙecham tak ṙekaye pżilepėna ṅebówa;
tak tola, hacż ruṅe mé Woſoko ſteyimé wotey Pobożnoſczi, Vromnoſczi ha
Mudroſczi, derbimé zewſchim flayßom na tém bódż, zo béchmé mó zawercżeni
zteye woſokoſcze dele ṅepanéli.

O ka wele Woſoko wutżenéch ha Sẇatéch Mużow, déż woni mėṅachu, zo woni
dówė ka woſoko wotey Mudroſczi ha Sẇatoſczi ſteya, ha mayu ſwoye Nėzdo
bėztemi Vézdami, yo wo ſwoyich Móſlach zahinéwo, ha do teye hubokoſcze
<pb n="522"/>toho wecżnoho Zatamaṅa panéwo, dokotrohoſch woni ṅebėchu
paneli, dé bėchu woni tak woſóko do ßo ṅedżerżeli, hale ßo boyeli, ha ſo
krucże toho Krunta teye woſokoſcze dżerżeli. Ta woſokoſcz yo ktomu Padey
bliſka. Jeden Tórm zcżim wóſchi wón yo, ztem bole yo wón ſchelakom Padey
pocziſṅené, ha tohódla czé wón téż ſcheczé twerſchi ha hubſchi Krunt
mėcż. Ton Krunt toho naſchoho Duchownoho twareṅa yo tu, ta Poniżna
Boyoſcz, tu tón toho Cżwoyeka wo tey woſokoſczi wobkrucża, ha yoho tu
pże tém Padom zwarnuye. Kiż ßo boyi, tón ßo toho Pada warnuye, kiż yo
pak tu wo tém ṅekecżbné ha ṅerodné, tón paṅe. Ha toho mame mó welé Stow
Exemplow, béż kotremż yo téż tu tón krachnuwaṅu.

Mertén Lutér, déż bė wón wo tém Lėtu 1483. ßo wo tem Mėſcze Iſleben
Mansfelſkim wot yenech Khatolſkich Starſchich narodżiw, yo wón nayprede
wot ſwoyey Khatolſkey Starſchey, ha po tém wot ſwoyich Schulſkich
wutżeṙow wowſchey Pobożnoſczi ha wdobrey wucżbe tak dere horecżeṅené, zo
yo won wo tem 23. Lécże znucż dacża toho Ducha Sẇatoho tón Swėt zewſchym
yoho Loſchtom Kubwom ha Bohaſtwom wopuſcżiw, yeden Auguſtinarſki Mich
worduwaw, Bohu tu Poſuſchnoſcz, Tżiſtotu ha tu Khudobu pżez yeden Slub
ſlubiw, ha tak na te 13. Lėt ſwoyomu Bohu wo tém Kloſterė ſwużiw. Wo tém
35. Lécże ſwoyeye ſtarobé, yo wón ſwóy Troyi Bohu zcżiṅené Slub pżez
waſchṅe zwamaw, deż yo wón te Kloſchterſke Ziweṅo wopuſchcżiw, ßo
zwėruwacż daw z Khatu wot Bore zyeney Bohu ſ lubeney ha <pb
n="523"/>poßwecżeney Kloſchterſkey Kṅeżnu, ha tak Boha, yoho Sẇatu
Czerkey ha Wėru wopuſchcżiw. O dé bėſche tu Lutér ſebi k wutrobe daw
hicż te horeku prėktṅeſéne Swowa S. J. Pawowa, ha ponich ſwoye Żiweṅo
wėd, tak wón ṅebé tak huboko panéw, ha ſwoyu Duſchu do yenoho tak
wulkoho Nėzboża ſtortżiw, pżetoż pak yo wón tak Woſoko Moſlné bów, ha
bewſcheye Boyoſcze tón troyi Bohu zcżṅené Slub tak pżez waſchṅe
pżeztupiw, tak yo won też tu tón cżeſchki Pad zcżiniw, ſwoyoho Boha,
yoho Sẇatu Weṙu ha Cżerkey wopuſchcżiw, ha tak na Cżele ha na Duſchi 17.
♣Febr.♠ 1546. tu naywetżu Zkodu zaw.

3. Stayṅe derbi ßo da tón Cżwoyek boyecż, ha to czwar ztém bólė, ztém
woſché wón ṁeṅi, zo yo won wo tey Mudroſczi ha Sẇatoſczi pżiſchow. Hacż
ruṅe yedén woſoko ſteyi pżez yene pobożne Żiweṅo, tak derbi wón tola
nayniżiye ſtacż pżez yenu prawu Kżeſcziyanſku Poniżnoſcz. Żaƀen kiż
woſoko ſteyi, ṅebudże lochcze zawercżené, deż wón na to ṅemoſli, ka wón
woſoko ſteyi. Hacż ruṅe té wóſoko ſteyiſch wo tey Mudroſcżi ha
Sẇatoſcżi, woſoke wėczé tżiniſch ha zkutkuyeſch, tak té tola ṅedżerż
wele do ſo, hale dżerż ßo zatoho nayniſchoho.

Próſtwa.

O Kṅeże JEzu Kreſchcże, kiż ſé té tón naſch Prawe Pucż, ta wobſtayna
Wėrnoſcz, ha te prawe naſche Żiweṅo pola S. Jana na 14. v. 6. Zcżin pżez
twoyu ſẇatu Nadu, zo béchmé Krucże wo twoyey ſẇatey Wėre ſtali, ſami do
ßo wele <pb n="524"/>ṅedżerżeli, wſche Wóſoke Moſle ze ſwoyeye wutrobé
wón wunali, hacż do Zkoniżeṅa ſwoyoho Żiweṅa ßo twoyeye Boyoſcze
dżerżeli, ha tak zczewa te Swowa twoyoho Japoſchtowa Pawowa ktem Rom. na
11. v. 20. dopelṅili. Amen.

Wottże Naſch etc.

Wót téch Spotuwaṅow.

Móy Séhno, déż té pżiſtupuyeſch Bohu ſwużicż, tak ſtey wo tey Prawdże,
ha Boyoſczi, ha pżihotuy twoyu Duſchu k Spótuwaṅu. Sirach. 2. v. 1.

Lożiye mé ſchitke zwe ha pżecziwne wėczé hore wozṁeme ha zṅeſemé, deż mé
yim pżez te Prėz widżeṅo napżecżo dżemé. Ha ruṅe tohodla nam też te
Swowo Boże, deż mé ktey Swużwé Bożey pżiſtupuyemé, ha Bohu ſwużicż
czémé, wo yeném prawém Tżaßu te Spótuwaṅa ha Pżezczehaṅa pżedpoyeda, zo
ṅebechu cżi wutżowniczé Kreſtuſowi, deż na nich nahle, ṅeżto pżecżiwne
ßo hutuye tu wutrobu ſubili. Dóż ſo tohodla tey Swużbe Bożey poda, tón
nėch ſo ṅenadżiye toho Mėra ha wotpotżinka, hale ṅech ſo wón wele yaczé
pżihotuye kyenom wulkom Dżewu ha Zczerpliwoſczi Wón dérbi wele wulkich
Pżecżiwnoſczow zṅeſcz. Tón Sẇet budże yoho yara pżezcżahacż, te Cżewo ha
Myaßo budże ſelṅé napżecżo ṅomu woyuwacż, ſchitke zwe Pożadoſcze budża
ſo pżecżwo ṅomu zbėhacż, tón Dyabow budże ſchitkón za tém zṙecż ha ſo
proczuwacż, zo bé wón toho Cżwoyeka wot teye, Swużbé Bożeye wodwėd. Ha
to mé widżime na <pb n="525"/>téch, kotżiſch ßu pżez tu Nadu toho Ducha
Sẇaho ſwoyu budnu Wėru wopuſcżili, ha ßo ktey Starey prawéy Wėre
Kréſtußowey wobrocżili, woṅi derbya tu wo tém Tżaßu toho Wobrócżeṅa k
Bohu ha yoho ſẇatey Wėre ha wucżbe wele Spotuwaṅa ha Pżezczahaṅa zṅeſcz
hale woni derbya też tu pżitém wedżecż, ka naſch Wumożnik ha Zbóżnik tém
ſwoyim praye weriwém neyo tu na tem Sẇecże ſ lubiw tżaſne Kubwa ha
Bohaſtwa, Woſoke Swużbe ha Zaſtacża, wulku ſwėtnu Tżeſcz ha Kwawu ha
druhe tżaſne Zbożo ha żonuwaṅo, hale won yo yim ſ lubiw ſwoyu Sẇatu Nadu
ha te wecżne Żiweṅo, pżi tem pak yo wón tém ſwoyim pżed poyedżiw wele
Pżeſczahaṅa Horya ha hubenſtwa tu wo tem yich krotkim Żiweṅu. Ha Zcżimż
lubſchi woni yomu ßu, ztém yacze derbya woṅi cżerpecż po téch Swowach:
Kohoż Bóh lubo ma, toho wón khaſtayuye ha powutża, ktem Hebr. na 12. v.
6, ha tak, deż ßo yenomu taykomu k Bohu wobrocżenomu Zlė dże, tak zo to
ṅeſtawa kyeney Strafé, hako cżi ṅewobſtayni méṅa, hale to ßo ſtawa k
Poſpótwaṅu yich wobſtaynoſcze, ha tohodla wone zaßé ṙeka żtoż horeku
Syrach. 2. v. 1. prayi.

2. Bėztém pak dérbi tón Cżwoyek hako yeden ſwėrné Swużownik ſwoyoho
Boha, wobſtayné bódż wo tey Próczé ha Dżerżeṅu téch Kazṅow Bożich, ha
ſelṅe pżez tu Żiwu Wėru ha Boyoſcz Bożu pżecżiwo ſwoyim widomnem ha
ṅewidomném Nėpżecżelam woyuwacż, zobe wón yich pżewinéw ha pżedobów.
Prėdé wſchóho pak dérbi <pb n="526"/>wón yenu ſélnu Dowėrnoſcz kſwoyom
Bohu mėcż. Nėch pżecżwo tomu Cżwoyekey też woyuyu ſchitke helſke Moczé,
tak wone tola ṅebudża na yeném ſwérném Swużownikom Bożim dobódż, deż
budże wón yon yenu prawu Nadżiyu ha Dowėrnoſcz, kſwoyom Bohu mėcż, Wone
yo tauſent móli lėpe ton Swėt, ſwoye Cżewo, ha toho Dyabwa za ſwoyoho
Nėpżecżela mėcż, hacż ſwoyoho Boha. Tu cżi yoho Nėpżecżélo ṅezamóża
nitżo yaczé, hacż yoho zpótuwacż, ze ſwoym Spotuwaṅom pak woni yenom
yaczé pomayu hacż żkodża, te Spotuwa ṅa ṅeßu tém Swużownikam Kréſtußowém
tu Nėbėſku Dobétwu ha Kronu.

Bóh pak yo tón naymóczniſchi ha ſelniſchi Rachuwaṙ na ſwoyich
Nėpżecżelach. Też nimayu ßo tohodla cżi Rėſchnicze wele wėſelicż, deż
woni żane Spotuwaṅa ṅecżerpya, tohodla woṅi neyßu ſpotuwani, zo ſu woṅi
ze ſwoyeye wole wot toho Dyabwa dżerżeni. Woṅi derbya tohodla hacż
nayſkeriſcho ßo toho Dyabowſkoho Podanſtwa lóß zcżinicż, zobe yich tu te
Podanſtwo do toho wecżnoho helſkoho Podanſtwa ṅeſtortżiwe.

Próſtwa.

O Moy Wumożniko ha Zbóżniko JEzu Kreſchcże! day mi yenu prawu wutrobnu
Boyoſcz ha Luboſcz déż ya kwoyey Sẇatey Swuſchbe pżiſtupuyu, ha pżihotui
moyu Duſchu pżez twoyu S. Nadu, zo bech ya ſchitke moye Spótuwaṅa,
zkotremiſch ṁe moye rėſchne Cżewo, habe tón zawedné Swėt, habe tón
Dyabow ſam ſpotuye, porécżerſku pżewinéw, Amen.

Wottże Naſch etc.

<pb n="527"/>

Wót toho Spominaṅa na ßwoßu poſleṅu Schtundu.

Moye Dżecżatka, wóna yo ta poſleṅa Schtunda. 1. Joann. 2. v. 18.

Żto bé té tżiṅiw, debé tebi Bóh tu wo tém wokomikṅeṅu zyewiw, ka té
ṅebudżeſch dlėhe żiwé, hacż yon tu yednitku pżitomnu Schtundu? bewſchoho
Czwofluwaṅa, Nėbé té yacze nażane ſwétne loſchté zpominaw, té bé wſchomu
Sméchu ha prozney weſowoſczi yenu dobra Nócz daw, na ſchitkich twoyich
Rėchach zczéweye twoyeye Wutrobé Pokutu tżiniw, ktey Miwoſczi Bożey ßo
zwele Próſtwami ha Sélzami wowaw, ha bé tu tebi wot Boha pżedpoyedżenu
poſleṅu Schtundu wonitżim druhim, hacż wo lutech dobréch, Skutkach ha
zdéchuwaṅach pżetżiniw. Żtoż pak bé té tódem tżiniw, to té nėt tżin,
pżetoż té ṅeweſch hacż ṅeyo twoyomu Żiweṅu yon nėchto mawech
wokomikṅeṅow wóſche. Te Żiweṅo ha ta Sṁercz neyſtay daloko rozno, te
krotke tżaſne Żiweṅo, ha ta dowha wecżnoſcz ztey yon pżez yene
wokomikṅeṅo rozdżeleney. Wona budże pżincż yena Schtunda, kotraż budże
wo yenem wo komikṅeṅu twoyomu Żiweṅu tón Kó cz ztżinicż. Każ dowho pak
té ṅeweſch, kotra budże ta ſamna Schtunda, tak zmi té ſchitke deṙe
nakecżbu; Pray wo yeney kożdey: Ley wona yo ta poſleṅa trebay Schtunda,
Ley tón Sudnik ſteyi pżetemi Duṙemi, nėt derbyu ya tu ztoho moyoho Cżewa
wónhicż, ha derbu tu ztoho tżaſnoho Żiweṅa do teye dowheye wécżnoſcze
wandruwacż.

<pb n="528"/>

2. O Kżeſcziyanſki Cżwoyecże, budżeſchli té tu to tżinicż, ha yenu kożdu
Schtundu za tu poſleṅu dżerżecż, tak tebi ta Sṁercż ṅebudże żeni
ṅenadżita na twoyu Schiyu pżincż. Nėlub ſebi té żéni yene dowhe Ziweṅo,
ha bódż tak żiwé, hako bé té ſtayné derbyaw tu ztoho Sẇeta wandruwacż.
Tu te Żiweṅo breſchṅe żandże, ha pżibliżuye ſo ſtayṅe bliże ha bliże ta
poſleṅa Schtunda, nakotreż zaleyżi ta czéwa dowha wecżnoſcz. Nėpodaway
ßo do toho zatracha ha Ṅezboża, zo be tebė ta Sṁercż, hako yo ſo wele
Ludżom ſtawo, nahle nepżihotuwanoho ṅenamakawa; tedém budżeſch té
żaruwacż twoyu poſleṅu Schtundu, zo tu ſamnu neyßé praye nakecżbu zaw,
ha ſó tey ſamey hotuwaw, kotraż déż budże wona yedén mól zancż, ßo żeni
yaczé ṅebudże rocżicż, hale budże ſtayṅe bewſchoho Kóncza ta dowha
wécżnoſcz warnuwacż.

3. Tohódla kecżbuy ſtayṅe na tu twoyu poſleṅu Schtundu, ṅezabuy żeni na
tu ſamnu, bódż wo yeney kożdey ktey ſamey hotowé, zo be té ṅederbyaw
ṅedé twoye poſleṅe wėczé, kotreż budża poṅey pżincż, wėki na wėki
wopwakuwacż.

Próſtwa.

O Kṅcże JEzu Kréſchcże, kiż té ſchitke naſche Schtundżicżki wo twoyimay
ſẇatemay Rukomay dżerżiſch, ya proſchu tebė pżez twoyu horku Matru ha
boloſeżiwu Sṁercż, day mi ktomu twotwoyu ſẇatu Nadu, zo béch ßo ya hacż
nayſkeriſcho, pżez yenu Wėrnu Pokutu, tu ktey moyey po<pb
n="529"/>ſleney Sṁertney Schtundże pżihotuwaw, ha tak moye tżaſne Żiweṅo
zbożṅe dokonaw. Amen.

Wottze Naſch etc.

Wót toha Potaṅa za tém wécżnem.

Zpomṅi Séhno, zo té twoye Dobre ſé doſtaw wo twoyim Żiweṅu, Lazarus pak
napżecżo ſchitko Zwe, ṅet pak budże wón troſchtuwané, ha té budżeſch
Cżweluwané, Luc 16. v. 25.

Krucże moy Kżeſcziyanſki Cżwoyecże té ſtayṅe wo twoyey wutro be
rozpominay, ka ſchitka Schtawtnoſcz tu toho Swėta zandże, ha wele
hinayſche wėczé ſo tomu Czwoyekey tam wo tém druhim Żiweṅu, hacż tu wo
tém ſtawayu. Cżi kotżiſch ſu tu wo ſwoyim tżaſnėm Żiweṅu lutéch dobrech
Dnow wużiwali, budża tém wecżném Boloſczam ha Matram podacżi, cżi druzé
pak, kotżiſch ſu tu wo ſwoyim Żiweṅu wele Horya ha Nuzé Boha dla zṅeſli
ha cżerpeli, budża téch wecżnéch weſowoſczow ha Radoſcżow wużiwacż, ha
tak na te krotkė Loſchté tu toho Swėta ſczehuye te wecżne żaruwaṅo ha
pwacż, na tu krotku tżaſnu Zrudobu pak ta wecżna Nėbeſka Wėſowoſcz ha
Radoſcz.

2. Ha tu toho maſch te yeden Exempel na tem Bohatém Mużu, ha na tém
Khudem Lazaru, tu tón bėſche wo ſwoyim Żiweṅu hubené Khudé, wodné, nahi
ha na czéwém Cżele Bṙodowé, po ſwoyey Sṁerczi pak bė wón wot téch
Jandżelow do toho Klina Habrahamoho doṅeſené, tón Bohaté wożrawcz beſche
pak po téch loſchtach tu toho Sẇeta wo tey Heli porebané, deż beſche wón
te ſwoye dobre tu <pb n="530"/>woſwoyim Żiweṅu doſtaw, Lazarus pak te
zwé. O Ka zrudno nėt pżindże tomu wożranomu Bohatżey, deż wón wopomṅi te
ſwoye zandżene dné kotreż yo wón wówſchich Loſchtach ha wėſowoſczach tu
toho Sẇeta pżetżiniw, ha te wecżne Lėta wo kotreż budże wón bewſchoho
pżeſtacża matruwané ha czweluwané. Zaſchwé ßu ſchitke tżaſne Kubwa ha
Bohaſtwa, rutżi yo Koncż zawa ſchitka wėſowoſcz ha ſchitkon Loſcht tu
toho tżaſnoho Żiweṅa, ha yo ſo pżeṁeniwa do toho wėcżnoho Horya ha
Hubenſtwa. Napżecżo O ka yenu wulku weſowoſcz ha Radoſcż ma Lazarus, deż
wón wopomṅi te krotkė dné ſwoyoho tżaſnoho horya ha hubenſtwa. Wón
widżi, ka ßu ſchitke zrudne ha pżecżiwone wėczé kotreż yo wón tu zṅeß,
breſchṅe za ſchwe, wón widżi ka ßu yomu ſchitke yoho Selzé wot yoho
wotżow zetrėte, wón widżi ka ſchitke yoho horyo ha hubenſtwo yo yomu
ſobu pżineſwe tu Nėbėſku Kronu.

3. Tu to, O moy Kżeſcziyanſki Cżwoyecże, budżeſchli té praye wopominicż,
tak budżeſch té zlochka ſchitkón ſẇetné Troſcht zatzpicż, ha twoye Móto
nicz tu, hale tam pótacż. Te budżeż ſebi tu ratziſcho te Cżerṅe tu toho
ſẇeta wuſwolicż, kotreſch tam potém pżiṅeßu te Roże, kotreſch żen
ṅezyadnu, hacż te Rozé tu toho Sẇeta kotreż rutżi zyadnu, ha po ſebi
woſtaya te Cżerṅe, kotreſch do wecżnoſczé kawayu.

Próſtwa.

O Wecżne Miwoſcziwé Bożo! day mi twoyu Sẇatu Nadu, zo bech ya wo moyim
krotkim tżaſnem Żiweṅu, nicz toho zcżeṅſkoho Bohatża, ha<pb n="531"/>le
toho Khudoho Lazara zczehuwaw, ſchitko żtoż proſne ha rėſchne yo ſczewa
zatzpėw, ha ßo wo yeney prawey Duchowney Khudobe za tém Nėbėſkim Kubwom
ha Bohaſtwom pótaw: Amen.

Wottże Naſch etc.

Wót Póſnacża toho Pucża toho Cżwoyeka.

Wón yo Pucż, kiż ßo tomu Cżwoyekey zda prawé bócż, ha yoho Kóncż yoho
wedże ktey Sṁercżi. Pżiſwowach 16. v. 25.

Te nay wetże Jebaṅſtwo yo wo tém Cżwoyeſkim Sudżeṅu, ha to woſobṅe wo
téch wėczach, kotreż tu wėcżnu Zbożnoſcz naſtupayu. Tón Cżwoyek ṅeẇe
hacż ßo yoho Skutki Bohu lubya, hacż yo wón teye Luboſcze habe toho N̓ewa
hodné, hacż ruṅe ſebi won żanoho Ṙecha wėdomné ṅeyo: Wele yich ṁeṅi, zo
ſu woni Jeṅyata, Boh pak yich widżi, zo ſu woni Kózwé zwele Ṙechami
wopanczani, ha ktey Héli pżiſudżeni. Tón Pucż pokotremż woni du, ßo yim
zda prawé bócż, ha zo yich wón wédże ktomu Żiweṅu, béż tém pak yo wón
Kżiwé ha wopacżné, ha wedże yich ktey Sṁercżi. Déż budże ßo tón Kóncz
toho Pucża ha naſchoho Żiweṅa pżibliżicż, tédem hakle budżemé mé móttzi
praye wo ſwoyim Pucżu ha Ziweṅu ſudżicż, tédém budżemé mé widżecż, na
kotré Bók yo tón Żtom ze ſwoyim Pwodom nakwoṅené bów, déż budże wón habe
k Pówṅu, habe kpów Noczé leyżecż.

<pb n="532"/>

2. Béz tém pak yo ſchitko hacż tu do toho Tżaßa ṅewėſte, mé ſmé tu wo
tey cżemney Noczé żiwi, ha ṅewidżimé nicz yon żto ſo znami, hale też żto
ßo wo nami ſtawa, mé ṅepóznayemé te Zwóſcze, aniż tón Pucż toho Żiweṅa,
wot toho Pucża teye Smercże mé doſcz rozeſnacż ṅemóżemé, ha tohodla
ṅederbimé mé wele do ſo dżerżecż, hale derbimé ſwoyu Zbożnoſcz z
Boyoſczu ha zerżeṅom zkutkuwacż, ha ßo pżéd Bóhom hacż nay hubiye
poniżecż. Te naylépſche yo, ßo ſtayṅe zalėpſchim Pucżom pótacż, ha ponim
każ ßo Bohu lubi, po ſwoyey zamożnoſczi khodżicż.

3. Pżetoż pak téż ruṅe to ṅemóżemé wedżecż ha do pelnicż bėz teye Nadé
Bożeye, tak derbimé mé tu ſamnu wowſchey Poniżnoſczi zadacż; Hacż ruṅe
ßo nam zda zo mé po tém Pucżu téch Każṅow Bożich dżemé, tak ßo mé tola
ſtayṅe za Rėſchnikow, ha Nėwa Bożoho winoytéch, ha wot teye Zprawnoſcze
Zdalenéch dżerżmé. Réchtuymé zewſchim vlayſom, ſwoy Pucż pżed tém
Woblicżom Bożim, ha bodżmé tola ſtayṅe Boyoſcziwi. Wone yo lėpé, deż ſo
mé toho ṅeprawoho Pucża boyimé, ha pżez tón ſamén ktomu Wecżnomu Ziweṅu
doſaṅemé, hacż debéchmé ſo mé ztém prawém Pucżom liſchtżili, ha do teye
wecżneye Sṁercże paneli.

Próſtwa.

O Kṅeże JEzom Kreſchcże, day mi twoyu Sẇatu Nadu, zo bech ya po tém
Pucżom nėſchow, kotreż ſo tém Rėſchnem Dżecżom tu toho Swėta zda prawe
bódż, yich Koncz pak yich wedże ktey Wėcżney Sṁercżi, hale ſtayṅe
Zboyoſczu ha Zer<pb n="533"/>żeṅom po tém Pucżu twoyich Sẇatech Kazṅow
ſtupaw, kotromuż ṁe té ſtwoyim Sẇatem Swowom napominaſch prayaczé,
czeſchli do toho Żiweṅa nucz hicż, tak dżerż te Kazṅe. Amen.

Wottże Naſch etc.

Wot teye Pobóżnoſcze pżed Bohom.

Hacż ruṅe budu ya ṅeſchto prawoho ṁecz, tak ya tola nóczu wotmoyicż,
hale czu ſwoyo Sudṅika proſécż. Job. 9. v. 15.

Jedén kóżdé zkeriſcho pola téch ſẇetnéch Sudnikow Nadu ha Miwoſcz
wobdżerżi, deż ſo wónz Poniżnoſczu ze ſwoyich Winow wuznawa, ha za Nadu
prolé, hacż déż ßo wón wele zamoya, ha móże tola woſwoyey Zwoſczi ha
wiṅe pżepokazané bódż. Wele yaczé yo nam pżitém Bóhſkim Sudże yene
poniżne wuznacżo ze ſwoyich Rėchow potrebne, dżeż ta Bohſka Mudroſcz ha
Prawda ſama ſudżi. Nėdżerż ſo té tohodla żeṅi pżetém Woblitżom Bożim béż
Wine, ṅezpuſchcżey ſo té żeni wele na twoye po twoyim zdacżu téż
naylėpſche dobre Skutki. Hacż ruṅe ßo tebi zda zo maſch té nėſchto
dobroho na ſebi, tak yo tola twoyich Rėchow, dé béchu wone na tu Wahu
powożene bowe, wele yaczé, hacż ſchitke twoye dobre Skutki.

2. Ta Nada Boża ha yoho béz kóncżna Miwoſcz yo naſchey Zbóżnoſczi hacż
naypotrebniſcha, ha bėda naſchomu téż naylepſchomu Żiweṅu, budżeli woné
bod tey Prawdże Bożey ſudżene. Te Sẇedomya téch Sẇatéch budża tu pżetém
Su<pb n="534"/>rowém Sudom Bożim zrécż ha tżepotacż, ha ka ßo ṅedérbi
ſtrachuwacż ha boyecż, te twoye, zwele Rėchami ha zwoſczemi wobcżeżene
Swėdomyo? kotreż té zwetżoho tela trebaſch ſam ṅepoznawaſch.
Ṅézpuſchcżey ſo té tohodla wele na twoye zamoyėṅo, pżetoż déż té
zéchcżeſch twoy Hort wotżinicż, tak budże twoye Swédomyo ſame pżecżwo
tebi ſwėtzicż, ha tebė tamacż.

3. Tohodla proſch twoyoho Sudṅika, ha to ezwar hacż nayzkėriſcho, każ
dowho yo hiſchcżé tón Tżaß teye Nadé ha Miwoſcze. Na tu ſamitku Miwoſcz
Bożu té twaṙ twoyu Nadżey, twoye Rėchi ha zwóſczé té ṅezakhoway, daway
ßo yich te ratżiſcho Wina, hacż dé bé ßo té woṅich zamoyaw. Wone yo
lėpė, déż ßo té za toho naywetżiſchoho Rėſchnika wondawaſch, ha Nadu
pżed temay wotżomay Bożimay namakaż, hacż dé bé ßo té poproſném wo
twoyey Zprawnoſczi nadżaw, ha potém pżecżiwo twoyey Nadżiyi wot ſudżené
bów.

Próſtwa.

O Bożo teye Miwoſcze! popſchey mi twoyu S. Nadu, zo béch ßo ya na
ſamitku twoyu Miwoſcz pżi yeném prawém Kżeſcziyanſkim Żiweṅu zczéwa
zpuſchcżaw, moye Rėchi ha Zwoſcze ṅezakhowaw, ye pże tobu ha téż pżetém
Meſchnikom zyeney prawey pokutney wutrobu wuznaw, ha tak zczéwa tu ha
tam, ßo twoyeye Miwoſcże doſtoyné ztżiniw. Amen.

Wottże Naſch etc.

<pb n="535"/>

Wót téye Ne̓beſkeye Zdé.

O té dobré ha ſwėrné Wotrócżko, dżi nucz do teye Wėſowóſcże twoyoho
Kṅeza.

Matth. 25. v. 21.

Zobé té Bohu po twoyey Winwatoſczi ſwużiw, tak rozpomṅ tón Żold, Zdu ha
Móto twoyeye yomu zcżiṅeneye Swużbé. Nėſchto wulke bé tu wo tém Swécże
bówe, débé yedén Kral tu toho czewoho Sẇeta, tém nayniſchim ſwoyim
Swużownikaw, za tu ſebi wopokazanu Swużbu, czéwe Kraleſtwa ſobu dżeliw,
ha ze Swużownikow, lutéch Virſchtow ztżiniw. O ka zyeney wulkey Radoſczu
bėchu yeni tayczé Swużowniczé poſkakuwali, dé béchu woni widżeli, ka ßu
wóni ztoho Podanſtwa ktomu Kṅeyſtwu, zthoho dżéwa ha Proczé ktomu
wotpotżinkey ha wėſowoſczi pżeṅeſeni? Hale yena hiſchcże wele wėtżi wėcz
yo, déż ton Kṅez téch Nėbeß ha teye zemye ſwoyich Swużownikow tak hodż
dżerżi, zo wón yich za yich Swużbu ha Swėrnoſcz, za ſwoye Dżeczi ha
Herbow ſwoyoho Kraleſtwa hore bėre, ha zo bechu woni po ſwoyey Smerżi
znim wo tey wecżney Wéſowoſczi ha Radoſczi Kṅeżili, ha budże yich tam
nicz yaczé ſwoyich Swużownikow, hale ſwoyich Pżecżelow ṁenuwacż.

2. O Ka Radoſcziẇe budże yenomu Swużownikey Bożomu, déż budże ßo wón tu
ztoho tżaſnoho Żiweṅa ha Dówa téch Sélzow hotuwacż, zo bé wón tu wecżnu
ṅeſtwatu Zdu doſtaw, ha te lubozne ſwotke ha kſebi pżeproſchuwacze Swowa
Kréſtußowe ſwoſchaw: O te dobré ha ſẇerné <pb n="536"/>wotrocżko, dżi
nucz do teye Wéſowoſcze twóyoho Kṅeza, do teye weſowoſcze kotraż budże
béwſchoho Kóncza; do teye wulkeye wėſowoſcze, kotraż hiſchcże ṅeyo żeni
wot żanéch wuſchow ſwóſchana, téż ṅeyo żeni do żaneye Cżwoycżkeye
wutrobe ſtupiwa. Cżeſch té też yeden mól ṅeſchto taykoho ſwóſchecż, tak
ſwóſch té nėt, ha téż tżiṅ, żtoż tebi tón Kṅez tu porutża.

3. Bódż té yedén dobré ha ſwérne wotrocżk, dobré, to yo wutrobné nutné
ha zproczné wo tey Swuſchbe Bożey, téż zwėrné, zobé té ſamomu Bohu
zczeweye twoyeye wutrobé ſwużiw, ha yoho Ṅepżecżelam, hako tomu Swėtey,
tomu Dyabowey ha twoyomu Cżewu żanu Swużbu ha Luboſcz ṅewopokazaw. Ha
tak po twoyey krotkéy dokoṅaney Swużbė tu toho tżaſchnoho Ziweṅa,
budżeſch té yenu wulku Zdu doſtacż, ha pondżeſch to teye wėcżneye
wėſowoſcze, zkotreyeż té ṅebudżeſch do wecżnoſcze yaczé wón pżincż.

Próſtwa.

O Moy Bożo ha moy Kṅeże! day ſchak mi té yenu tayku mócznu Nadu,
zpomoczé kotreyeż Béch ya téż twoy dobré ha ſwérné wotrocżk bow, ha tebi
wobſtayṅe hacż do moyoho poſleṅoho Zkóntżeṅa ſwerṅe ſwużiw, ha tak téż
doſtoyné bów, tu te troſchtne Swowa wot tebe ſwoſchecż, O te dobré ha
ſwérné wotrocżko, dżi nucz do teye wėſowoſcze twoyoho Kṅeża. Amen.

Wottże Naſch etc.

<pb n="537"/>

Wot teye Zdé téch Pobożnech ha Nėpobożnéch.

Téch, Sprawnéch wotżakuye ta wėſowoſcz: téch Rėſchnikow Nadżiya pak
zahiṅe.

♣Proverb.♠ 10. v. 28.

Woṅi dżéwayu ha proczuyu ßo tu woſwoyim Żiweṅu cżi Sprawni ha też cżi
Rėſchṅiczé. Cżi Sprawni wotżakuyu wot JEſußa, cżi Réſchniczé pak wot
toho Sẇeta ſwoyu Zdu, ha ſwoye Móto, Cżi Tzeſcze= żadaczé mayu ſwoyu
Wėſowoſcz wo tey ſwėtney Tżeſczi. Téch Gaycznéch wobwėſela te tżaſne
Kubwo. Téch Myaſno-Loſchtarſkich woſkoczu te nėſchwarne lóſchté. Żeni
pak woni ſebi zyeney tak wulkey żadoſczu ṅebechu żadali tu te tżaſne
Kubwa, Lóſchte ha wėſowoſcze, dé béchu woṅi to praye rozpominali, ka
yenu mawu Kwilu to ſchitko traye, ha krotkim Tżaßu ſwoyich Lubuwaryow
wopuſchcżi. Jenu mawu Kwilu woni toho wużiwayu: dżentza woneſu, ha yutze
ſu zo wone zahinewé. Wona pżindże ta Sṁercż, ha podṙeza ſchitko; Wona ßo
pżibliżi ta wecżnoſcz ha ztżini wſchomu tżaſnomu tón Koncz. Woni ſpya
ſwoye Spaṅo, ha ṅenamakuyu nitżo yacze po ſwoyim Żiweṅu wo ſwoyimay
rukomay, ſchitka yich ſwėtna Hordoſcz ha Kraſnoſcz yo zaſchwa, ha yich
Loſchte ha Wėſowoſcze ßu ßo pżeminewé do teye wecżneye Zrudobé. Hale tu
to te Sẇetne Dżecżi żeṅi praye ṅewopominayu.

2. Napżecżo pak cżi Sprawni rechtuyu ſchitku <pb n="538"/>ſwoyu Nadżiyu,
nicz ktem ſẇetnem ha tżaſnem, hále ktem Wecżnem ha Nėbeſkim wėczam, pola
Boha yo yich Zda ha Móto, ha yich Moſle ſu yon ktomu Naywoſchomu
rechtuwane Woṅi mayu ſwoyu Nadżiyu ha Dowėcnoſcz nicz ktem ſamnem,
kotreż rutżi zahinu. hale kotreż budża wobſtayne ha ṅebudża żeni żanoho
Koncza mėcż. Jich wotżakuwaṅo yo ta wėſowoſcz ha Radoſcz toho pżikodnoho
yich Zbożnoho Ziweṅa, tu ztey Nadżeyu woni ßo troſchtuyu woſwoyey
tżaſney Zrudobe Horyu ha Hubenſtwe. Woṅi czedża ratżiſcho tu yenu mawu
Kwilu Horyo ha Pżeſczahaṅo zneſcz ztey Nadżeyu ktey wecżney Weſowoſczi
ha Radoſzi, hacż tu yenu mawu Kwilu tech Loſchtow ha Weſowoſczow tu toho
ſwėta wużiwacż, ha tam do teye wecżneye Zrudobé, Horya ha Hubenſtwa
ſtortżeni bódż.

3. Bódż też twoya Nadżiya ha Wotżakuwaṅo, ta wecżna Ṅebeſka Weſowoſcz ha
Radoſcz, zkotreż bé ſo té mów tu wo tey twoyey Zrudobe horyu ha
hubėnſtwe troſchtuwacż. Tayka pak bódż twoya Nadżeya, zo bé te tu po
yenem prawém Kżeſcziyanſkim Żiweṅu, to wobdżerżaw, tżohoſch ßo té nėt
nadżiyeſch, ha twoya Nadżeya ṅebéwa żana pżez waſchna Nadżeyz, ha té
twoyoho wottżakuwaṅa dla zahaṅbené ṅebów.

Próſtwa

O Miwoſcziwé Bożo! Té ſé ſchitka moya Nażiya ha Doẇernoſcz, zcżiṅ, zobé
moya Nadżeya, nicz ktomu zawednomu Sẇetey ha yo wėczam, hale ktebi O
Bożo wobſtayna woſtawa, <pb n="539"/>ha ya tu po moyim krotkim Żiweṅu,
ſchitko to wot tėbe doſtaw; tżohoſch ſo ya tu nėt pżez tu horku Matru ha
Sṁercż, moyoho Wumożnika Nadżiyu. Amen.

Wottże Naſch etc.

Wo teye doſtóyneye Pokuté.

Tżincże hodne Pwodé teye Pokuté.

Matth. 3. v. 8.

Jedén kożde Cżwoyek, hacż ruṅe ſebi wón ṅeyo żanoho Rėcha wedomné, derbi
ſo za yenoho Rėſchnika poznawacż, teye pżikodneye Schtrafé Bożeye ßo
ſtrachuwacż, ha pżez hodne Skutki teye Pokuté, tu Miwoſcz Bożu żadacż.
Joli zo yo ta Pokuta yenomu, kiż ſebi żanoho Rėcha wedomné neyo,
potrebna, wele yaczé yo wona tebi po trebna, kiż ſe tebi wėdomné, zo ſé
té zwele Rėchami twoyoho Boha rozṅewaw. Wóne neyo pak na yeney kożdey
Pokucże doſcz, te Zkutki ha Pwodé teye Pokuté dérbya hódne bódż: Tak
wele hacż ſé ßo té prėdé wėſéliw, ha téch próznéch Loſchtow wużiwaw, tak
wele derbiſch té też pżez tu zrudobu ßo wo twoyey wutrobe na twoyich
woboṅdżenech Rėchach ha Zwoſczach rudżicż; Tak wele hacż ſé ßo té prėde
za twoye Cżewo, ha wo te tżaſne ſtaraw, tak wele ßo té nėt proczuy wo
tey Swuſchẇe Bożey, ha wo téch wėczach twoyeye Zbożnoſcze.

2. Ha déż ſo tebi też ſda, zo ſé té na twoyich, Rėchach yenu wulku
Pokutu tżiniw, tak dżerż té to tola za yenu wulku Nadu ha Dobrotu, zo
<pb n="540"/>cze Bóh twoyu Pokutu za twoye woboṅdżene Rėchi hoṙeżacż.
Pżetoż té ṅebudżeſch Bohu żeṅi yenu tak wulku Tżeſcz wopokazacż, hacż ſe
té yomu wot teye ſameye pżez tón Rėch precż zaw; żeni té nėbudżeſch
doſcz zapwacżicż tu Kżiwdu, kotruſch ſé té yomu ztżiṅiw.

3. Beż tém pak té tola hiſchcże ſcheczé dale twoyoho Boha ṅewaſch, ha
piyeſch tu zwoſcz, hako tu wodu do ßo, wot tu Pokutu pak té mawo
rodżiſch. Tżiṅ da moy Kżeſcziyanſki Czwoyetże doſtoyne Pwodé teye
Pokute, każ dowho hiſchcże té tu żiwé ſé, zo bé té tu to ṅedé poſdże, wo
tem druhim Żiweṅu, ṅederbyaw wobżaruwacż.

Próſtwa.

O Moy Bożo ha moy Kṅeże! kotrechż té noczeſch tu Sṁercż toho Rėſchnika,
hale czeſch zo bé ßo wón ktebi pżez yenu prawu Pokutu wobrocżiw, day mi
twoyu Nadu, zo béch ya wo yenem prawem Tżaßu hódne Pwodé teye Pokute
tżiniw, ha tak woṅey dżencz habé yutże, moye tżaſne Żiweṅo, zbożṅe
dokoṅaw. Amen.

Wottze Naſch etc.

Wot teye wecżneye Khudobé.

Tżincże ſebi Mėſchki, kotrez ṅezaſtarayu, ha yedén Schocz, kiż w
Nėbeſach nėwotbėra.

Luc. 12. v. 33.

Jéden kożdé dérbi ſo teye Wecżneye Khudobé zdaluwacż, ha warnuwacż; ha
za tém Kubwom potacż, kotrohoſch bé wón wo tém druhim Żiwe<pb
n="541"/>ṅu mow wużiwacż. Tohodla zewſchim flayßom ha Próczu każ dowho
mó tu żiwi ſme, derbime mo ſo zatém w cżnem Ṅebeſkim Kubwom ſtaracż ha
Proczuwacż. Wona budże pżincż yena Nócz, wokotreż mé ṅebudżeme, mottżi
nitżo dobroho za te wecżne ha Ṅebeſké tżinicż, yon to budże tón Cżwoyek
wo tey dowhey wecżnoſczi mecż, ztoż yo wón tu ztoho Sẇeta ſobu zaw. Wone
czwar te Dżecżi tu toho Sẇeta romadża Schoczé, ha tżaſne Kubwo ha
Bohaſtwo, ha ſchitko tu to yo ṅewobſtayne kzahiṅeṅu ha kſtwacżu
potżiſṅene, ta Żra ſcho pżeczeruye, ta Mola ſcho zeżeṙe, te Znicżo
ſchitko zkazé, cżi Paduſchi hoṙe rėbayu ha kranu. Ha te Dżecżi tu toho
Sẇeta kwadu ſchitke te ſwoye do yenech znitech ha roſtoranech Mėſchkow,
woṅi ṁeṅa, zo mayu wone wele Kubwa ha Bohaftwa na wele Lėt, deż hale
derbya wone tu ztoho ſwėta, tak wone nitżo woſwoyimay Rukomay
ṅenamakayu.

2. Woṅi budża zdechuwacż ha pwakacż wo ſwoyey Nuzé ha Horyu, woni budża
widżecż ka yo yich Bohaſtwo zniwo, ka yo yich ṙana Draſta wotech Molow
zeżrana, yich Slebro ha Swote wot teye zrė pżeczeruwane, ha ſchitke yich
Schoczé zczéwa zahinéwé. Todem hakle budża woṅi praye póznacż, ka
popróznem ſu woni dżewali; ka prozna yo bówa ſchitka yich Nadżiya, ka
krotka ſchitka Wėſowoſcz tu toho Sẇeta, ka wulka tu wotem druhim Żiweṅu
ta Khudoba, ka wulki tón wecżne Wód, zkotremż budża woṅi beż Koncza
czweluwani ha Matruwani.

<pb n="542"/>

3. Dóż żkuli tu Mudré cze bódż, ha ſwoyu Zbożnoſcz praye pótacż, tón
nėch ſebi naromadżi yeden Schocż téch dobréch Skutkow, nicz tayki,
kotrechż yo ktomu znicżu ha zahineṅu potżiſṅené, hale tayki, kiż ſtayṅe
ha Wėcżṅe traye, nicz tu na tey ha wo tey zemi, kotrechż ta Zra zeżeṙe,
ha móże wo téch Paduchow kraṅené bódż, hale wo téch Nėbėſach, dżeż żana
Zra, aniż Mola ṅedoſaṅe, ha yón cżi Paduſchi nėmoża wukopacż ha kranecż.
Staray ſo zataykimi Meſchkami, kotrechż ṅeſtarya ha nėzniya. Jeden tayki
Meſchk yo ta Poniżnoſcz, zkotreż dérbiſch té tón Schocz twoyich dobrech
Zkutkow pżikrecz, ha derbiſch ßo té teye ſwetneye Kwawe zdaluwacż,
kotraż yo yena ſcheroka wulka Dżera, pżez kotruſch te dobre Zkutki won
padayu. To budżeſchli té tżinicż, tak budżeſch té wo tem druhim Żiweṅu
namakacż ton prawo ſebi zromadżene móczne Schocz, wot kotrohoſch
budżeſch té weki na weki żiwe.

Próſtwa.

O Wſchoho Moczné wecżné Bożo! day mi tu prawu Poniżnoſcz, zo bech ya do
teye ſameye, hako do toho naytwerſchoho Mėſchka, ſebi tu wo moyim
tżaſném Żiweṅu, yeden wulki Duchowné Schocz tech dobrech Zkutkow
naromadżiw, ha tu wo tey twerdey Moſchniczczé yón tak krucże zakhowaw,
zo bé ṁe ztoho ſamoho nichto ṅemow wurubicż, hale ya znim hacż ktebi, O
Moy Bożo! doſanew, ha pżi tebi wotṅoho, weki na weki żiwé bów, Amen.

Wottże Naſch etc.

<pb n="543"/>

Wot teye Miwoſcże Bożeye.

Ta Zwoſcz ṅebudże tomu Zwomu żkodżecż, na ton Dżeṅ, deż budże ſo wón wot
ſwoyeye Zwoſcze wobrocżicż. Ezechiel 33. v. 12.

Tak wulka yo ta Zwoſcz yenoho kożdoho cżeſchkoho Rėcha, zo ṅebé Cżiw
bow, debe wón wot Boha żeni zpuſchcżene ha wodaté Ṅebow. Nėt pak hacż
ruṅe yo ton wſchoho Moczne Boh ſchedṅe, hay woyenem kożdem wokomikṅeṅu
ztemi nayczeſchimi Rėchami hacż naybole ṅewane, tak yo tola yoho Dobrota
ha Miwoſcz tak wulka, zo cze won tomu Rėſchnikey ſchitke yoho Rėchi,
ṅech ſu woné tak wulke hacż bódż moża, Miwoſcziwe wodacż, deż budże ſo
yon ton Reſchnik nad nich praye wo ſwoyey wutrobe rozkacż ha na tey
Sẇatey Spoyedżi yenomu praye poſwecżenomu ha ktomu poſtayenomu
Duchownomu wuznacż, ha wuſpoyedacż:

2. Schak hale tu ta Pokuta derbi yena prawa Pokuta bódż, pżez kotruſch
ſo tón Cżwoyek wot toho Zwowoho ktomu Dobromu, wot téch Rechow ktem
Potżiwoſczam, wot teye Wėſowoſcze ktey Zrudobe, wot tech Loſchtow ktomu
Khaſtayuwaṅu ſwoyoho Cżewa ha zwoch Pożadoſczow, wot teye Proſnoſcze ha
Wżé, ktey Wėrnoſczi, wot toho Sẇeta, Cżwéa, ha Dyabowa, ſo k Bohu
wobrocża, ha ſebi krucże pretk beṙe, żeni yacze ßo ktem Rėcham
wobrocżecż, wot kotrechż yo ſo wón nėt k Bohu wobrocżiw. Ha yoli zo wón
to praye tżini, tak yomu ſchitka yoha zwoſcz, ṅemoże nitżo yacze
żkodżicż. Wobrocż da ſo té O Rėſchṅiko <pb n="544"/>kyenomu tak
Miwoſcziwomu ha Dobrocżiwomu Kṅezey ha Bohu, ha ṅezaczwobluy, hacż ruṅe
ſé ſó té wele tawſentow moli wot ṅoho wobrocżiw, wón ṅebudże żeṅi yacze
na twoye Rėchi ha Zwoſcze zpominacż, hale budże tebe zaßé do ſwoyoho
prėdawſchoho Pżecżelſtwa hoṙezacż.

3. Wobrocż ſo zaßé, każ dowho hiſchcże tebi tón Tżaß toho wobrocżeṅa
bėżi, wobrocż ſo, każ dowho te Miwoſcziwo Woblicżo Boże ſebi tebe
pżeproſchuye, ha na tebe tżaka Wobrocż ſo, predé hacż wón ſwoye
woblicżwo wot tebe ṅewotwobrocżi, ha tebe weki na weki wot ſo
ṅewotſtortżi. Pṙede hacż tebi ṅezeżkodżi ta zwoſcz, ha tebe ṅeſtortżi do
toho Wecżnoho nėzboża, zkotrohoſch weki na weki żane wumożeṅo Nėbudże.
Tedem budżeſch té zyenemi wohṅiwemi Selzami wopwakuwacż, zo ſé té tu tak
wulku Miwoſcz ha Dobrotu Bożu zatſpyaw ha zacziſnéw.

Próſtwa.

O Té Bożo teye Miwoſcze ha Dobroté! hnuy moyu wutrobu kyeney prawey
Pokucże na moyich woboṅdżenech Rėchach ha Zẇoſezach, ha wuleſchuy te
ſame, zyenoſczeṅom teye hórkeye Matré ha Smercże twoyoho luboho Séhna,
zo bech ya tak pżez twoyu Nadu zczéwa wutżiſczené, ztobu wėki na wėki
żiwé bów, Amen.

Wottże Naſch etc.

<pb n="545"/>

Wót toho Zczehuwaṅa za JEzußóm.

Woblecż cże ßo toho Kṅeza JEzußa Kreſtußa ha ṅetżiṅcże to, zatżimſch te
Myaßo dże woſwoyich Loſchtach. Rom. 13. v. 14.

Żaneye druheye wine ha Urſachi dla neyo tón Sehn Bożi do toho Sẇeta
pżiſchow, hacż zo be wón tech Cżwoyekow wot toho Podanſtwa tech Rėchow
wumów, ha yim yeden prawe Exempel ſwoyeye Pobożnoſczė ha Vromnoſcze daw.
Tohodla derbime ſo mó do yoho S. Pobożnoſcze ha Vromnoſcze woblecz, zobé
Kréſtus wonami żiwé bów, ha mó pżez ſwoye Żiweṅo wopokazali, zo mó yoho
Exempel zczehuyemé. Béwſchimi Pottżiwoſczyami pak ſo pola ṅoho żana
boley ṅeyo wopokazawa, hacż ta Zczerpliwoſcz, wón yo ktomu Dżewu ha ktey
Proczé tu do toho Sẇeta pżiſchow, zobe wón wotey ſamey wele z ṅeß ha
cżerpiw, predé hacż bė wón nucz ſchow do ſwoyeye Kraſnoſcze. Wón ſo
kſwoyomu Cżewu ha Myaßu ṅeliſchtżeſche, hale pżimaſche te ſame krucże
pżez tón Poſt, pżez te dowhe wachuwaṅo wo ſwoyich Motlitbach ha
Pacżeṙach. Wo Dżéle ha Proczé, ha to hacż ktey cżeſchkey Matre ha
Smercżi toho Kżiża.

2. O czemeli mé yeni prawi Kżeſcżiyeṅo bódż tak derbimé mó też tu wotém
naſchoho Wumożnika ha Zbożnika zczehuwacż. Pżetoż tón wotrocżk neyo
wóſchi hacż yoho Kṅeż, ha wón tola, hacż wón ruṅe némożeſche rėſchicż,
yo ſwoye naytżiſchcżiſche Cżewo kwſchomu Cżwéluwaṅu ha Pżeſczyehaṅu
podaw. Tón ṅetżiſte ha ṅeſchwarne Rėſchnik <pb n="546"/>pak, ßo tola yon
zaſwoye Nėſchwarne Cżewo ha Ṁyaßo ſtara, ha lada ka bé won yomu pżez te
Ṅetżiſte ṅeſchwarne ha ṙeſchne Pożadoſcze mów doſcz żtżiṅicz, deż budże
wone tola beż tém woyenem krotkim Tżaßu tém Cżerwyam podate, ha ztém
yaczé Loſchtow yo wone tu ṁewe, ztem wetża budże ta yoho Zrudoba ha
Matra.

3. Lubuy da té twoye Cżewo ha Myaßo, hale tak ye té lubuy, zobé té ſobu
ztem ſamem ṅezahinew. Staray ßo za te ſame, zobé ſo yomu nicz tu cżaſṅe,
hale tam wecżṅe deṙe ſchwo. Tak tżaſto hacż wone ſebi nėſchto weſowe,
ſwotke ha ſebi lube żada, tak ſebi wone nitżo dobre, hale wſchitko zwe
zaſo żada. Tohodla ſpecżuy ßo te yoho Pożadoſczam po twoyey Zamożnoſczi,
zobé wone po ſwoyim tżaſném Żiweṅu za ſwoye zwe ha reſchne Pożadoſcże to
nėdoſtowo, ztoż ſebi wone predé neyo żeṅi żadawe.

Próſtwa.

O Kṅeże JEzu Kreſchcze! ztżin pżez twoyu Bezkóncżnu Miwoſcz, zo béchme
ſo mó, ſchiczé do tebe woblekli, ha żeni nitżo tay koho ṅetżinili, za
tżimſch naſche, ktomu zwomu ſtayṅe nakwoṅene Cżéwo ha Myaßo dże, hale mé
yoho Pożadoſcze zewſchey Zczérpliwoſczu, porecżerſku pżewineli, ha tak
do Kreſtußa woblecżeṅi, yoho hacż kyoho Kraſnoſczi zczéhuwali. Amen

Wottże Naſch etc.

<pb n="547"/>

Wót toho wozyeweṅa naſchich Skutkow.

Pżi Konczu toho Cżwoyeka, budża yoho Zkutki wozyewene. Sirach. 11. v.
29.

Wóne ṅevaluye tu wo tém Sẇecże natéch Sẇatéch ha Sprawnéch, kotrechż yon
Bóh ſamé poznawa, ha woni wele Dobléch Zkutkow potayṅe tżiṅa, zo woni
ṅebechu wot téch Cżwoyekow widżeni bóli, ha tak ſwoyu Pobożnoſcz, ztem
Mantelom teye Poniżnoſcze pżikreli. Napżecżo yo yich pak wele, kotżiſch
wele zwowoho potayṅe tżiṅa, ha ßu tu ztém ſamém zpokoyom, zo yich Rėchi
ha Zwoſcze nichto ṅewidżi. Woni ṅerozpomṅa wupi, ka ſchitke yich Skutki
teye Czémnoſcze budża yeden mól na Sẇetwo pżindż. Nėch yo yena wėcz tak
huboko hacż cze wo tey wutrobe toho Cżwoyeka, tak yu tola Bóh widżi, ha
budże Bóh wo ſwoyim Tżaßu nicż yon ſchitke zwontżiſche Zkutki, hale też
te naypotayniſche Moſ le teye wutrobé, zyewicż.

2. Wone yo ṅet wele Potayṅikow, kotżiſch po tėm Mantelom ſwoyeye
Vromnoſcze ha Pobożnoſcze ſwoye Rėchi ha Zwoſcze pżikréwayu, hale wón
budże pżindż tón Tżaß, wokotremż budża ſchitke yich Rėchi ha Zwóſcze
tomu czewomu Sẇetey kyich naywetżey Haṅbe zyewene. Wo zcze tżaſcziye
widżeli yenu Romadu toho tżornobo nėſchwarnoho Noya ztem béwem Sṅebom
pżikṙetu, ka wam ßo wona pokazuye, deż yo te Swonczo ton Sṅé
rozeſchkréw: ha ruṅe też tak wo tem ſam<pb n="548"/>nem Dṅu, deż budże
te Swonczo teye Bohſkehe Mudroſcze ha Prawde, ßo potżecz ſwécżicż, tak
budża ſchitke Romade toho Nėſchwarnoho Noya téch Swedomyow wotpżikréte,
ha budża cżi Potoyniczé tu hacż nay boley zahaṅbeni.

3. Rozpomṅ da nėt O Rėſchniko, ka wupė té tżiniſch, deż ſo té nėt
haṅbuyeſch twoye rėſchne Zkutki twoyomu Duchownomu Lėkurey wot pżikrécż,
kotreż tola ſchitke, yoli zo ye té nėt ſam nėbudżeſch wotpżikrécż, ha
tomu Meſchnikey zyewicż, budża pżi twoyim Konczu ktwoyey naywetżey haṅbo
wotpżikréte. Té ſé czwar wele meltżo móſliw ha tżiniw ha tayiw, Bóh pak
budże to ſchitko tomu czewomu Sẇetey zyewicż. Ha budże tón Koncz twoyoho
Żiweṅa ßo wkrotkim tżaßu wopokażacż. Tohodla nėtżin dale nitżo taykoho,
tżohoż bé ſo té pżetem czewém Sẇetom ṁew haṅbuwacż hale żtoż ſe té
zwowoho dé wobeſchow, to té wo yenem prawem tżaßu pżez tu Pokutu
wuleſchuy, ha té ṅebudżeſch mėcz tżohoż ßo boyecż.

Próſtwa.

O Moy Miwoſcziwé Bożo ha Kṅeże, day mi twoyu Sẇatu Nadu, zo tak hako ßo
ya neyſém haṅbuwaw, hako ſém derbyaw, deż ſém ya pżecżwo tebi rėſchiw,
też ßo nėhaṅbuwaw, zmoyich woboṅdżenéch Rėchow, praye zyeney prawey
roſkatey wutrobu, tomu Mėſchnikey wuznacż ha wuſpoyedacż. Zatu zatu Nadu
ya tebė nėt proſchu pżez te drohe Zaſwuſchbé twoyoho yedno rodżenoho
Sehna, moyoho Wumożnika ha Zbożnika, Amen.

<pb n="549"/>

Wót toho Rozpomṅecża tech poſlenich Wėczów toho Cżwoyeka.

Wó wſchich twoyich Skutkach O Cżwoyetże! te wopominay twoye poſlene
wėczé, ha té ṅebudżeſch do wecżnoſcze zrėſchicż.

Sirach. 7. v. 39.

Wone ṅeyo żane lebſché waſchṅo pżecżiwo ſchitkim Rėcham, hacż te ſtayne
ha huboke Rozpominaṅo ſwoyich poſlenich wėczow; też nitżo druhe ṅeyo
Wina tech Rėchow, zkotremż yo ta Duſcha womazana, hacż zo tón Cżwóyek
ṅezpomina na ſwoy Kóncz. Dó budże tu wo tech próznech ſwėtnech wėczach
ſwoy Loſcht mecż? dó budże ſo tu wo téch krotkich ſwėtnech Loſchtarſkich
wėczow dacż zaweſcz? deż wón praye rozpomṅi ſwoye krotke ſṁertne Żiweṅo,
ha budże wón krotkim Tżaßu wo tey Smercżi ſchitkim ſwėtnem wėczam
derbėcż tu poſleṅu dobru Nócz dacż? dó ṅebudże ſchitke ſwoye Skutki zwe
ha dobre pżepótacż? dó ſo ṅebudże z Boyoſczu ha zerżeṅom za ſwoyey
zbożnoſczu pótacż? deż wón rozpomṅi tón ſprawne ha ſurowé Sud Bożi, wo
kotremż budża ſchitke yoho Skutki rozſudżene? dó budże zṁecz ṙeſchicż,
deż budże ſebi wón, praye k Pomyatkey wėſcz te wéczne helſke Matré, ha
rozpomnicż, ka yena zatraſchna wėcz yo panecż do tey Rukow toho żiwoho
Boha? dó ṅebudże ſwoyomu Bohu ſwerṅe ſwużicż? dó ſo ṅebudże zewſchim
Flayſom ktem dobrem Skutkam dżerżecż, deż budże won ſtayṅe wopominacż tu
wulku Nėbeſku <pb n="550"/>Zdu, kotruz yo tón Miwoſcziwe Bóh ſchitkim
ſwoyim ſwernem Dżewacżeryam ſ lubiw. Żana wuttroba ṅebudże tak twėrda ha
zemna, żo be wona tu pżez te wėczé mėchſcha ṅeworduwawa, ha ztey
Luboſczu ktem Portżiwoſczam ha kyenomu prawomu Kżeſcziyanſkomu Żiweṅu
zahoṙena nėbowa, téż nėbudże żadén tak ktomu zwomu nahwé, zo be tu pżez
to hako pżez yenu Huzdu, wot téch Rėchow zderżané nėbow.

2. Te ßu te wėcze O Cżwoyetże, kotreż derbya kożde tżaß, na kożdem
Méſcze, ha woſchitkich twoyich Skutkach wo twoyim Pomyatku ſtacż, Te té
dere wopominay, te té krucże wo twoyey wutrobe zapiſane dżerż, ha tu
tech wėczow wopomṅecżo ṅech tebi żeni ztwoyoho Pomyatka ṅewupaṅe.
Żtożkuli budżeż te ztżinicż: tak laday té na ton Koncz, ha té ṅebudżeſch
żyeṅi rėſchicż. Wona budże, wot twoye wutrobé wotſtupicż ſchitka ſwėtna
wėſowoſcz, ha budżeſch ſchomu żtoż tżaſne ha ſwėtne yo hidżicż, deż té
praye rozpomniſch to, żtoż yo Bóh zlubiw tem kotżiſch yoho lubuyu, ha
tżohoſch ſo mayu boyedż cżi kotżiſch pżecżwo tomu Miwoſcziwomu Bóhu
rėſcha.

Próſtwa.

O Moy Bożo ha moy Kṅeże! day nam twoyu S. Nadu, zo béchme mó tżaſcziye
hay ſchedṅe tu Sṁercż, ten Sud Bożi, te wecżne Matre, ha tu wecżnu
wėſowoſcz ha Radoſcz wopomṅili, tu pżi tem wopominaṅu yene Pobożne
Kżeſcziyanſke Żiweṅo wėdli, po naſchim krotkim tżaſnem <pb
n="551"/>Żiweṅu zbożṅe wumreli, ha tak weki na weki pżez JEzußa Kreſtußa
naſchoho Kṅeza zbożni bóli. Amen.

Wottże Naſch etc.

Wót toho Keycżbuwaṅa Bożoho, na dobrech ha też na zwéch.

Na wſchitkich Mėſtach Ladatey tey Wottżi toho Kṅeza na dobréch ha zwéch.

♣Proverb.♠ 15. v. 3.

Wona żana druha Wina ha Urſacha ṅeyo, zo cżi Ludżo ſchedṅe do wele
Rėchow podayu, ha ſu tak léhni ktomu dobromu, hacż, zo woṅi habe
ṅewerya, zo yo yeden Bóh, habe zo woṅi żeni naṅeho ṅezpominayu, hako be
won też żeni na nich ṅezpomniw, ßo tu wot te tżaſne nitżo nėſtaraw, hale
yon tam wo téch Nėbėſach prozné wokoho khodżiw, bėz tem pak na ſchitkich
Mėſtach tey Wottżi toho Kṅeza, kotremż ṅeyo nitżo cżemne ha pżikrete,
ladatey na tech dobrech ha zwech, Cżi Dobri ha Sprawni ſchėdṅe tżiṅa
wele dobrech Skutkow, napżecżo cżi zwi ha Rėſchnicże zaſe woboṅdu
ſchėdṅe wele Rėchow ha Zwoſczow. Dobre ha zwe ſu yomu wėdomne ha wo yoho
Bóchſkim Pomyatku hore naznamenane, tak dowho hacż budża wone zaſe na
Swėtow pżiṅeſene, zo be yeden kożde doſtaw, każ yo wón wo ſwoyim Żiweṅu
tżiniw, te dobre habe zwe.

2. Kotré wotrocżk budże tak ſchibawe, zo bé wón pżed temay Wottżomay
ſwoyoho Kṅeza nėſchto nėpėkne ha zwe tżiniw? ta Pżitomnoſcz ha te
Kecżbuwaṅo toho Kṅeza tżini toho wotrocżka zprocznobo <pb n="552"/>ha
dżewawoho, wo tey Swußbe toho Kṅeza. Te ſchibawe Dżecżi tu toho Swėta
nitżo ṅerodża wot tu Pżitomnoſcz toho Kṅeza ſwoyoho Bóha, hacż won ruṅe
widżi nicz yón ſchitke yich Skutki, habe też ſchitke yich Moſle.

3. Zo be té tohodla twoye Cżewo ha twoyu Duſchu zkeriſcho pżed tem Padom
do toho Rėcha dżerżaw, tak derbiſch ſo té tu wot toho tżaßa nutniye ktey
Swuſchbe Bóżey dżerżecż, ha derbiſch Bóha ſtayṅe, kiż ſchudżom
naſchitkich Mėſtach na tebe kecżbuye, pżed ſobu mėcż, zo be won tebi
yeden mól nicz beztemi zwomi, hale bėz temi dobremi widżew. Swuż yomu
ſwerṅe, ha wopokaż zo ſe té yomu yeden ſwerṅe wotrocżk. Ruṅe hako cżi
Rėſchniczé ṅezamoża nitżo zwowoho Moſlicż, retżecż habe tżinicz, zo be
ye Bóh ṅewidżew, ruṅe tak też ṅeyo ta naymenſcha dobra wėcz, kotruż cżi
Sprawni zkutkuyu, też żane Pomoſleṅo teye wutrobe, kotreż be Bóhu zyawne
ṅebowe. Rune hako tem Rėſchnikam nitżo ṅebudże ṅeſtrafuwane woſtacż, tak
budże też tem Vromnem ha Sprawnem yene wulke Móto ha Zda data.

Próſtwa.

O Miwoſcziwé Bożo! kotreſch té na ſchitkich Mėſtach ztwoyimay
miwoſcziwemay Wottżomay na naß ladaſch, poladay te też ztwoyey S. Nadu
tak nėt namṅe, zo bech ya kożde tżaß zyenem prawem Kżeſcziyanſkim
Ziweṅom na tebe ladaw, ha tak doſtoyné bow, tebe wot wobletża kwobletżu
wėki na wėki widżecż, pżez JEzußa Kreſtußa moyoho Wumożnika ha Zbożnika.
Amen.

Wottże Naſch etc.

<pb n="553"/>

Wot toho Tżiṅeṅa toho Dobroho wo prawem Tżaßu.

Deż mé Tżaß mamé, da tżiṅmé mé dobre.

Galat. 6. v. 10.

ME widżimé na tém Swėcże téch Cżwoyekow, kotremż yo ſchelaka Wora
potrebna, tu zo bechu ſebi woni hacż naytuṅiye kupili, tak bėża woṅi na
te Wiki ha Jermanki, ha kupuyu ſebi żtoż yim treba yo. Tón czéwe Tżaß
naſchoho Żiweṅa, ṅeyo nitżo druhoho hacż yeden Tżaß téch Wikow,
nakotrechż ſo nam nicz yon yena ſwėtna ha tżaſna, hale ta wécżna ha
Nėbeſka Wora pżedawa, kotruż możemé ſebi mé za ṅeſchto mawe kupicż, pżez
yeden kożdé dobré Skutk, kiż ſo wo tey Nadże Bożey ſtawa, hacż ruṅe wón
mawé yo, możemé ſebi mé tu naykraßniſchu ha wėcżnu ṅebeſku Woru kupicż.
Nedaymé ſebi ſchak mé tu tém Wikam naſchoho Żiweṅa bewſchoho wużitka za
naſche Duſche ha naſchu Zbożnoſcz zancż. Wo yeném krotkim Tżaßu nam tu
te Wiki zaṅdu, kupuymé ſchak kupuymé ſebi tu nėt tu ṅebeſku woru, każ
dowho nam te Wiki naſchoho Żiweṅa trayu. Każ dowho hiſchcże mé tón Tżaß
ktomu mamé, tak tżinmé te Dobre, wopruymé mé tomu Kṅezey za tu wėcżnu
kraſnu Nėbeſku Woru, ſchitke naſche Moſle, Swowa ha Skutki, pżetoż pżez
to, deż yo ſo to wo tey Nadże Bożey ſtawo, wón nam pżedawa ſwoyu wécżnu
ṅebeſku Woru, kotraż yo tak wulka ṙana kraſna ha nadobna, zo wona wot
żanoho, hacż <pb n="554"/>wot Boha ſamoho ṅemoże doſcz ſchaczuwana bocż.

2. Deż pak budża te Wiki naſcho tżaſnoho Żiweṅa zandż, wokotrechż ſmé mé
znaſchimi dobremi Potżiṅkami ha Skutkami nutṅe te wecżne ha ṅebeſke ſebi
kupicz, potali, tak budże to naſche naywetże Zbożo, ha naſche naywetże
Weſelo, zo ſmé ſebi mé pżez yenu tak mawu ha krotku Proczu yene tak
wulke ha kraſne wėczé kupili. Rozpomṅ mé, żto béchu cżi wo tey Héli
zatamani tżinili, dé bé yim wot Boha dowolene bówe, zaſé ſo tu do toho
Swėta rocżicż, ha znowa ſo za tey Zbożnoſczu pżez te dobre Skutki,
potacż? Hay cżi Swecżi Bożi ſami, kiż nėt z Bohom wo tech Nėbeſach
bódla, debé wonich ṅekayke Żaruwaṅo mowe bócż, béchu woſobṅe toho
żaruwali, zo ſo woni neyſu hiſchcże boley tu wo tém Żiweṅu pżez te dobre
Skutkiza tey Nėbeſ key Woru potali. Tżiṅ tohodla moy Kżeſcziyanſki
Cżwoyetże nėt to tu wo tém twoyim krotkim tżaſném Żiweṅu, żtoż bé ſebi
te tam wo tey wecżnoſcżi wintżuwaw, zo bé tu wo tém twoyim tżaſnem
Żiweṅu ztżiṅene bowe.

Próſtwa.

O Miwoſcziwé Bożo, day mi yenu tayku mócznu Nadu, zo bé ſo moya wutroba
nitżoho taykoho nėdżerżawa żtoż tżaſne ha ſwėtne yo, halė ſo yon za tém
żtoż wėcżne ha Nėbeſke yo, ſwerṅe pżez yene prawe Kżeſcziyanſke Żiweṅo
potawa, ha tak deż ya tón Tżaß mam, te dobre tżiniw ha toho zwowoho ſo
warnuwaw ha zdaluwaw. Pżez JEzußa Kréſtußa. Amen.

Wottże Naſch etc.

<pb n="555"/>

Wot toho Kwataṅa ktey Pokucże.

Leycże Sudṅik hiżon pżed Duremi ſteyi.

Jacob. 5. v. 9.

O Ka yara ſo yedén Mordaṙ ſwoyich cżeſchkich Rėchow dla ztroża, déż ſo
yomu prayi, ka tón Sudnik pżed temi Duremi toho Jaſtwa hiżon ſteyi, zo
be wón yoho powſchey Praudże ſudżiw, ba deż wón yoho wo Wine namaka,
budże yoho key Sṁercżi wotſudżicż. Mé ſchiczé ſmé tu wo ſwoyim Cżele,
hako wo yenem Jaſtwe yecżi, ha ſmé ſebi welé Rėchow ſwėdomni, habé hacż
ruṅe mé ſebi téch ſaméch neyſmé ſwédomṅi tak mé tohodla neyßmé
woſprawṅeṅi. Leycże tón Sudnik ſo pżibliżuye, méyaczé za ſobu wele
ſurowéch Katow ha Tżeplow ha Cżwelluwaṙow. Tón Sudnik kiż budże naß po
naſchich Rėchach ha Zwoſczach ſuroẇe ſudżicż, ha deż budże wón ṅeſchto
zwowoho ha cżeſchkoho wo nami namakacż, tak budże wón naß ktém wécżném
Matram wotſudżicż, ha ṅebudże tu pola ṅoho żane Zamoyeṅo. Tu tón nam tak
zatraſchné Sudnik hiżon pżed Duremi ſteyi, ha nimamé nitżo druhe
wottżakuwacż, hacż zo béchu nam te Duṙe wottżiṅene bowé, ha wón naß pżed
ſwoy Sud powowacż daw. Tu te Duṙe ſu boyaſne ha zatraſchne, pżez kotreż
ſo tu zthoho naſchoho tżaſnoho Jaſtwa, do teye Zatraſchneye Wėcżnoſcże
khodżi.

2. To ṅerozpominayu cżi ſṁertni Ludżo, hacż ruṅe ſu woni na ſwoyim
Sẇėdomyu zwele wulkimi ha cżeſchkimi Rėchami wobcżeżeni, ha nimayu nitżo
ztżimż bechu ſo woni pżed tém ſurowem <pb n="556"/>Sudnikom moli
zamoyicż. Woni ſu żiwi, hako béchu woni zczéwa zecher bóli, hay znowa
yedén Rėch tomu druhomu pżidawayu, deż ſo yim bėztem nahle te Duṙe teye
wecżnoſcze wottżiṅa, ha woni hubeṅi derbya pżed tón ſprawne Sud ſtupicż,
dżcż budża woṅi ktey Wéżney Sṁercżi wotſudżeni, ha tak yo ſo znimi wėki
na wėki ſtawo. Sélitmudré Cżwoyetże, poznay ha wuznay twoye Rėchi ha
Brachi, tżin yenu prawu Pokutu, proſch każ dowho hiſchcże Tżaß maſch,
twoyoho Sudnika, potay ſebi dobrech Patronow ha Recżṅikow, każ dowho ſu
tebi hiſchcże te Duṙe teye wecżnoſcze, zatżiṅene, ha neyſé zcże tu ztoho
Swėta powowané. Boh ſteyi pżed temi Duṙemi, ha kecżbuye na tebe żto té
tżiniſch ha moſchliſch, też té pżed témi Duremi ſtey, ſtayṅe ktomu won
hicżu hotowé; zobé té tey Surowoſczi toho Suonika wuſtupiw, tu proſch té
toho ſamnoho, kiż na tebe tżaka, za yoho Miwoſcz.

Próſtwa

Ach Móy Bożo ha móy Kṅeże? ya wėṙu krucże żtoż ṁe tu twoye S. Swowo
wutżi. Ja weṙu żo té hiżon pżed temi Duṙemi ſteyiſch, ha zyeney
miwoſcziwey Wutrobu na moyu Pokutu tżakaſch. Té noczeſch moyu Sṁercż,
hale czeſch, zo béch ya ztobu wėki na wėki żiwe bów. Ja proſchu tebe
zyeney nutney Wutrobu, za yenu tayku mócznu Nadu, zpomoczu kotreyeſch
béch ya hacż nazkeriſcho kyeney prawey Pokucże na moyich Rėchach kwataw,
ha tak tón ſprawne Sud toho wėcżnoho zatamaṅa wot ſo wobrocżiw, Pżez
JEzußa Kreſtußo moyoho Wumożṅika ha Zbożṅiko.

Wottże Naſch etc.

<pb n="557"/>

Wot teye praweye Mudroſcze.

Ley ta Boyoſcz toho Kṅeza yo Mudroſcz, ha ſo zwoho woſtayicż, yo Rozom.

Job. 28. v. 28.

WOne yo yich wele tu wo tém Sẇecże po ſwoyim Cżele ha Myaßu Mudréch, kiż
yon na te tżaſne ha ſwétne du, ha woṅi hacż ruṅe wele tu wo téch
tżaſnéch ha ſwetnéch wėczach wedża, tak woni tola ſami wot ßo ṅewėdża,
ha żto yo yim kyich Zbożnoſczi potrebne. Habé deż woni też to wedża, tak
tola yo ſchitka yich wédomnoſcz ha Mudroſcz ṅepwodna, tohodla zo wona
żanoho dobroho Pwodu ṅeṅeſe, też yich Skutki ſo zyich wucżbu ṅerunayu.
Woni wele rétża, ha mawo tżiṅa, woni zahinu wo ſwoyey Mudroſczi, yich
ṅemudra Wutroba yo wocżemṅiwa, ha deż woni praya zo ſu woni Mudri, tak
ſu woni knė Mudrem żtżiṅeṅi. Nė tu ta Mudroſcz nėyo ta prawa Nėbeſka
Mudroſcz, halé yon ta Zemſka, zkocżacża, ha Dyabowſka. Czeſch te praye
Mudré ha rozomné bócż, tak bóy ſo Boha, ha woſtay ſo toho zwoho.

2. Tu ktom pak ṅeyo treba wele wedżecż, wone yo doſcz Boha znacż, yoho
zczehuwacż, ha toho Zwoho ſo zdaluwacż. Té dérbiſch wedżecż, żto maſch
té wo twoyim Schtancżé tżinicż, ha żto té ṅederbiſch tżinicż, zobé té
pżecżwo twoyomu Bohu ṅeṙeſchiw. Schak hale na tém wėdżeṅu wone też ṅeyo
doſcz, hale pżi tém wedżeṅu derbi też te Tżiṅeṅo toho Dobroho, ha
ṅetżiṅeṅo toho zwoho ßo ſtacż. Ta yo ta prawa Mudroſcz téch Zbożnech ha
ſẇatech. Ztéch Skutkow ſo poznawa ta prawa <pb n="558"/>Mudroſcz. Nicz
kiż wele wė, hale tón kiż wele dobroho tżini budże Zbożné, Nėkwal ſo te
tohodla zo té wele wėſch, żto budże tebi pomacż hacż té ruṅe wėſch te
naywoſche Potaynoſcze Boże, deż té tola noczeſch to tżinicż, żtoż Bóh
wot tebe żada, zo bé ye té tżiṅiw, won wot tebe żada nicz yon te wedżeṅo
hale téż te Tżiṅeṅo. Joli zo ſo té tu za tém ṅepotaſch, tak yo twoya
Mudroſcz nicz yon knitżomna, hale też wulkeye ſtrafé winoyta, pżetoż
yedén tayki Leni ha Nérodne Wotrocżk, kotreż tu wolu toho Kṅeza wė, ha
tola nocze potey ſamey tżinicż, budże zwele Prutami ſchwikané ha
czweluwané.

Próſtwa.

O Miwoſcziwé Bożo! kiż té pżez twoyu Sẇatu Nadu nam tu prawu Boyoſcz
pżed tobu, dawaſch, ha naß pżez tu ſamnu ktey prawey Mudroſczi wedżeſch,
day mi też yenu tayku mócznu Nadu, zpomoczu kotreyeſch béch ya kożdé
Tżaß twoyich Sprawnoſczow ſo boyaw ha ſtrachuwaw, ha tak pżez to, tu
prawu Mudroſcz wo moyey wutrobé ha Duſchi ṁew, ha potey ſamey wſcho żtoż
dobre yo, pėlṅe ſ kutkuwaw, ha wſchoho zwoho ßo ſwerṅe zdaluwaw, pżez
JEzom Kreſta naſchoho Kṅeza. Amen.

Wottze Naſch etc.

Wot toho, na kotrohoſch Bóh Lada.

Nakoho budu ya Ladacż, hacż na toho Khudoho, ha kiż yo wot toho Ducha
rozkaté, ha kiż pżed moyimi Swowami rżi.

Iſa. 66. v. 2.

<pb n="559"/>

Léy ka wulczéſchṅe ſo cżi Proſcheṙo poṅiżuyu, zo behn woṅi yenu Jamożnu
doſtali, woṅi pokazuya ſwoye Rané, woṅi won wowayu ſwoyu Slepotu, ſwoyu
Khudobu, ha druhe ſwoye Hubenſtwa, zo bechu woṅi druhich ktey Miwoſczi
hnuli. Mé ſchiczé ſmé yeṅi hubeṅi Proſcheṙo pżed tém wſchoho mocznem
Bohom, kotrohoſch Miwoſch ha Pomocz nam ſchedṅe potrėbna yo, ztożkuli mé
ſmé, żtoż kuli mé mamé, ſchitko to nam pżikadża zteye Miwoſcziweye
Studṅe Bożeye. Hay też naſche Ziweṅo ha naſcha Zbożnoſcz wiſé na tey
Nadże Bożey. Żto da derbime mé tżinicż, zo béchmé mé tu Bóhſku Dobrotu
zaſé zeſobu zyednoli? mé derbimé ſo pżed yoho Bóhſkim Woblitżom
poniżecż, ha derbime ſebi zyeney prawey rozkatey ha poniżney Wutrobu
yoho Miwoſcz żadacż, wón lada na tu Proſtwu tech Poniżenech, ha ṅeſadſpi
yich Pacżeṙe.

2. Tohodla ṅech tu yeden kożde prayi: poladni namṅe, pżetoż ya ſem
Khudé; mé derbime ſo za hubėnéch, Khudech, ſ lepéch ha nahich won
dawacż, zo bechmé mé zkeriſcho zyoho Sẇatemi Nadami ha Darami napelṅeni
boli, pżetoż, kotżiſch ſo za Bohatéch dżerża, téch wón proznéch wot ſo
puſchcża. Wuznawayme da ſo me pżed nun Zahubenéch ha Khudéch, zo be won
nam wo tey ſamey k Pomoczé pżiſchow; pokażmé mé yomu naſche Rané, zo bé
ſo wón nadnami ſmeliw, ha ye wuſtrowiw. Woni też rża cżi Khudżi pżed
temi Swowami tech Bohatech ha mocznech, ha ruṅe też tak derbime me pżed
temi Swowami naſchoho Bo<pb n="560"/>hatoho ha mocznoho Boha rżecżi ha
cżepotacż, ha ßo yenoho tak wulkoho ha woſokoho Kṅeza ſtrochuwacż ha
boyedż, ha deż ſo to ſtaṅe, tak budże won nam też ſwoyu Miwoſcz ha Nadu
ſobu dżelicż, pżetoż tem poniżnem wón ſwoye Dare dawa, ha yich zbożnech
tżiṅi.

Próſtwa.

O Miwoſcziwé Bożo, nakotroho druhoho budżeſch té ladacż hacż na toho
Khudoho ha Hubenoho, ha kotreż ſo ſwoyich Rėchow wot wutrobe kaye, ha
pżed twoyim Bóhſkimi Swowami tżi ha cżepocze? Ley O Miwoſcziwo Bożo! ya
ſo też tu nėt pżed twoyim Bóhſkim Woblitżom za yenoho hubenoho
Proſcheṙa, kiż nitżo dobroho ſam wot ſo ha ze ßo nima, won dawam: wone
namni nitżo ṅeyo hacż Rėch ha zwoſcz, ha tohodla ſo ya tu na tem wot
wutrobe kayu, zo ſem ya tebe moyoho tak miwoſcziwoho Boha dé rozṅewaw Ja
rżu ha cżepoczu pżed twoyimi Swowami ha ſ lubuyu tebi, ratżiſcho
wumrecż, hacż dé żto yacze pżecżwo twoyim Sẇatem Swowam ṙeſchicż. Tu te
moye Predkzacżo té wobkrucż ztwoyey Sẇatey Nadu. Pżez JEzom Kreſta
naſchoho Kṅeza. Amen.

Wottże Naſch etc.

Wot toho Troſchta téch Zbóżnech.

Bóh budże wſchitke Selzé zyich wotżow zetrecż, ba Smercż yacze ṅebudże,
aniż Zrudoba, aniż Wowaṅo aniż Boloſcz wyacze ṅebudże, pżetoż te prėṅe
yo zaſchwo. ♣Apocal.♠ 21. v. 4.

<pb n="561"/>

ROzpomṅ O Cżwoyetże, ka te Macżeré, deż te Dżecżi pwakuyu, ha do yich
Klina pżindż ſebi żuduyu, yim te Selzé zyich Licżkow dele tru, ha ye
zluboſnémi Swowami ha Czeychami troſchtuya. Hale wona bėz koncżṅe
pżedobewa tu Luboſcz téch Macżeṙow ta Dobrota ba Miwoſcz Boża, kotraż ſo
ſtawa tém Sẇatém wo téch Nėdeſach, deż ſu woṅi tu po tém Kónczu ſwoyoho
tżaſnoho Żiweṅa, po ſwoyey Zrudobė, po ſwoyim wowaṅu ha Boloſcżach, hako
zyeneye dalokeye wobcżeſchneye ha zrudneye Pżez-polnoſcze do ſwoyoho
Kraya pżiſchli: Tu znimi Bóh hacż naylubozniye wokoho dże, yim te Selzé
zyich wotżow ztey Prawiczu ſwoye Dobrocżiwoſczé, ha ztém Rubyatkom
ſwoyoho Troſchta tṙe. O Kayki budże to Troſcht! ta naymenſchi Krepka tu
toho Nėbeſkoho Troſchta yo doſcz, yenu pownu Rėku téch Sélzow, hay też
yene czewe Moṙo wuſuſchicż. Zbożṅey tey Wottżi, kotreż nėt ztemi
pokutnemi Selzami rozno beżitey, zo beſchtey woney yeden mohl doſtoyney
bowey toho Nėbeſkoho Troſchta. Nėch ßo nichto ṅenadżiye tu teye wulkeye
Miwoſcze ha Dobroté Bożeye, kiż ṅeyo żeni żane pokutne Sélzé wo ſwoyimay
wotżomay mėw, kotreż be yomu ta Miwoſcz ha Dobrota Boża dele zetrėwa.

2. Wuzwol ſebi tohodla moy Cżwoyetże tu wo ſwoyim Żiweṅu tón Pwacż, ha
tu zrudobu, zo bé té po tem tam wo tem druhim Żiweṅu wėſowoſcz ha
Radoſcz namakaw. Te prėṅe wėczé te Lochcze zaṅdu, te druhe pak wecżṅe
traya. Po tey Sṁer<pb n="562"/>cżi téch pokutnéch ha Zbożnech zczéhuye
te wecżne weſowe Nėbeſke Żiweṅo. Déż budże ta Żawoſcz. Zrudoba ha Pwacż
zkrotkim ſwoy Kóncz zacż, tak budże na to pżindż tón wecżne Mėr ha
Wotpotżinck, ta wecżna Wėſowoſcz ha Radoſcz.

Próſtwa.

O Ṅebeſki Wottze! kiż té tém, kotżiſch tu wo ſwoyim tżaſnem Żiweṅu
zyenemi prawemi pokutnemi Selzami ſwoye Rėchi ha Zwóſcze wopwakuya, tón
wecżne Mir ha Wotpotżink weſowoſcz ha wecżnu Radoſcz lubyſch: day mi
twoyu Sẇatu Nadu, zo beſchtey tey moyey Wottżi wutrobṅe na móyich
Rėchach, Zwoſcżach ha Brachach, yene prawe pokutne Selzé roniwey, ha tak
té mi ye yeden móhl zmoyey Liczow pżez twoyu Miwoſcz ha Dobrotu dele
zetrėw. Zato, zato ya tebe, O té Nėbeſki Wottze! proſchu pżez tu
pżedrohu ha Sẇatu Krey, horku Matru ha Sṁercż, twoyoho luboho Sehna,
moyoho wumożnika ha Zbożnika JEzußa Kréſtußa. Amen.

Wottże Naſch etc.

Na naſchey woli zaleyżi naſcha Zbożnoſcz ha też naſche Zatamaṅo.

Tón Cżwoyek ma pżed ſobu Żiweṅo ha Sṁercż, Dobre ha zwe, ztoż budże ſo
yomu lubicż, to budże yomu date. Sirach 15. v. 17.

Déż yo tem Cżwoyekam dowolene, zo bechu ſebi woni habe te Żiweṅo habe tu
tżaſnu Smercż, habe Dobotk, habe tu Zkodu, każ ſo yim lubi, ſe<pb
n="563"/>bi wubrali ha wuzwolili, tak febi woni bewſchoho Komdżeṅa te
Żiweṅo ha ton Dobetk wuzwola. Bóh tón Kṅez yim też prėtk ſtaya te Dobre
ha te wecżne Zwe, te Żiweṅo ha tu wecżnu Smercż, ha ztoho moża woni ſebi
wubracż ha wuzwolicż żtoż woni ſami czedża; ha leycże cżi wupi Ludżo
nacżahuyu ſwoyey Ruczé ktomu wecżnomu Zwomu, ha ſtayeya wot ſo te Dobre,
te wecżne Żiweṅo woni zatzpya, ha tu wecżnu Smercż ſebi wuzwola. Tohodla
ſo też yim wot Boha żana Kżiwda ṅeſtawa, dokelż woni ſami tak czedża, ha
pżindże te yich Zahiṅeno wot nich ſamech. Hale ton Rėſchnik tu prayi, ya
ſebi nėżadam tu Smercż hale te wecżne Żiweṅo, ya czu mecż tu Zdu ha te
Moto, ha nicz tu Schtrafu ha wecżnu Matru. Hale wupe ſu tu te Swowa, té
noczeſch mecż tu wecżnu Smercż, ha tola té ſchedṅe pżez twoye Rėchi tey
Duſchi tżiniſch lute Smertne Rane, té nocżeſch hicż do toho wecżnoho
Helßkoho Wohṅa, ha tola té tu ktomu Wohṅu ſchedṅe te Drewo twoyich
Rėchow romadżiſch. Té cżeſch te wecżne Dobre, ha tola té nocżeſch te
Dobre tżinicż, té cżeſch Zbożné bocż, ha tola té ṅemożeż beż to tżiṅeṅa
toho dobroho k Zbożnoſczi pżindż. Rozpomṅ tohodla, żto maſch ſebi té
wuzwolicż.

2. Bóh yo tebi daw yenu Vreynu wolu, zo możeſch té ſam tżinicż żtoż té
czeſch, zmi ſo dere nakecżbu, zobe ſebi té yene tak wupe wubraṅo ha
wuzwoleṅo ṅeżtżiniw, hewach budżeż té kpoſletku póznacż, ha zwohṅiwemi
Selzami twoyu wupoſcz wopwakuwacż. Natżoſch budżeſch té nėt twoyu <pb
n="564"/>Ruku nacżanecż, to budżeſch té do wecżnoſcze mėcż. Zechczeſchli
té te wecżne Zaklacżo ṁecż, tak budże ſo wone tebi ſtacż, nochczeſchli
té te Pożonuwaṅo, tak budże ſo wone wot tebe zdaluwacż. Noczeſch té
ztemi Ṅezbożnemi na weki zaklaté, ha do toho wecżnoho Helſkoho wohṅa
ztortżene bodż, hale czeſch wele yacze ztemi wuzwolenemi Bożimi do toho
wecżnoho Żiweṅa nucz hicż, tak yo to ſchitko na twoyey woli ztey Nadu
Bożey. Bóh nikoho kiż nócze, zbożnoho tżiṅi, też nikoho kiż nocze,
zatama, żadaſch ſebi té yeden dobré Kóncz, tak tżiṅ to, pżez tżoż
mocżeſch té tu ktomu dobromu Konczey pżindż, tżiṅ dere, tak budżeſch té
dere ṁecż, zdaluy ßo toho zwoho, tak budżeſch té tomu zwomu cżeknecż.

Próſtwa.

O Miwoſcziwé Bożo! pżetoż ya te Żiweṅo ha też tu Smercż, te Dobre ha też
te Zwe pżed ſobu mam, ha żtoż budże ſo mi lubicż, to budże też mi date.
Ach tak proſchu ya tebe, day mi té pżez twoyu Sẇatu Nadu yenu tayku
dobru wolu, zkotreż bech ya kożdé Tżaß to żtoż Dobre yo tżiniw, ha zatem
wecżnem Żiweṅom ſo nutṅe potaw, ha też ye pżez tebe O Móy JEzußo,
namakaw. Amen.

Wottże Naſch etc.

<pb n="565"/>

Wot teye praweye Luboſcze.

Pżed ſchitkimi Wėczami, meycże wo bėſobu yenu wobſtaynu Luboſcz, pżetoż
ta Luboſcz pżikreye tu Mnohoſcz téch Rėchow. 1. Petri 4. v. 8.

BEwſchimi Kazṅami yo ta naywetża ha nay woſobniſcha ta Kazṅa teye
Luboſcze, zkotreż derbime me Boha lubowacż, ha ſwoyoho bliſchoho Boha
dla. Ton Boha ṅelubuye kiż ṅelubuye ſwoyoho bliſchoho, hdó lubuye
ſwoyoho Wottza, kiż yoho Sehna ha ſwoyich Bratrow hidżi, ha yich pżez
tzyaha? me ſme ſchiczé yenoho Wottza Dżecżi, ſchitkim yo yenayke
Herbſtwo wo tech Ṅebeſach ſlubene, yoli zo budżeme me yon yoho Kaznu
teye Luboſcze yeden ktomu druhomu dopelnicż. Dóż prayi zo Boha Lubuye,
ha hidżi ſwoyoho Bratra, tón yo yeden Whaṙ. Zo bechme me tohodla te nam
wot Boha ſlubene Herbſtwo wobdżerżeli, tak lubuyme me ſwoyich Bratrow Ta
Luboſcz wot ſwoyoho Mola ha Czéla żeni ṅewotſtupi, ha pżikreye yenu
kożdu Mnohoſcz téch Rėchow. Te żandżene wona won leſchuye, te pżitomne
wona zamoya, ha prėz warnuye te pżikhodne: Ta Luboſcz yo ta Kwaſna
Draſta, bėz kotreyeſch nichto nėbudże ktey Ṅebeſkey Hoſcziṅe pżindż. Tu
te Zbożne Jeruſalemſke Mėſto, kotreż ſo ṁenuye te widżeṅo toho Mira, yon
téch Mėrnéch ha Pokornéch, kotżiſch ſo bé ſobu lubu ya, do ſwoyoho
wobodleṅa hore bėre. Tu wo <pb n="566"/>tem Mėſcze ṅeyo żaden Żowcż teye
Hirkoſcze knamakaṅu, hale yon tón Mėd teye wecżneye Luboſcze. Tu wo tém
Herbſtẇe cżi Swecżi Bożi zewſchey Luboſczu zyenoſczeni, budża ſo zwoyoho
Boha, kiż yo ta wecżna Luboſcz, ztayṅe dżerżecż.

2. Tohodla móy Kżeſcziyanſki Cżwoyetże, czeſchli té yeden mohl bėz te
Dżecżi Boże rachnuwane bócż, ha tu ktomu Ṅebeſkomu Herbſtwu pżindż, ha
tam twoyoho Boha wot woblitża kwoblitżu wużiwacż, tak lubuy te twoyoho
Bliſchoho, dżerz kożdé Tżaß yeden dobré Mėr ha Pokoy zyenem kożdem, zo
be té hewach yeden mohl tu wot toho Zbożnoho ha Mėrnoho Torwarſtwa Wėki
na Wėki wuzankṅené ṅebów, ha ṅepżiſchow na te Mėſto toho Wecżnoho Hoṙa
ha Hubenſtwa, dżeż budża ſo cżi Zatamani yeden toho druho Wėki na Wėki
zakliwacż.

Próſtwa.

OMiwoſczi wé Bożo! kiż ſé té ta wecżna Luboſcz ſam, day nam ſchitkim
twoyu Sẇatu Nadu, zo bechme me tebe ſwoyoho Boha wóſche wſchoho
lubuwali, ha ſwoyoho Bliſchoho hako ſami ßo, ha tak tebe, kiż ſé ta
wecżna Luboſcz, pżez JEzußa Kreſtußa twoyoho luboho Séhna wobſenéli.
Amen.

Wottże Naſch etc.

<pb n="567"/>

Wot teye Miwoſcze.

Zbożni cżi Miwoſcziwi, pżetoż woni budża Miwoſcz doſtacż. Matth. 5. v.
7.

Wón ṅeyo nichto bėznami, kotromuż ṅebe potrebna bówa yena wulka Miwoſcz
Boża. Bėda też yenomu Vromnomu ha pobożnomu Żiweṅu, budżeli wone bėz
teye Miwoſcze Bożeye ſudżéne. Joli zo da me ſwoyu Żbożnoſcz lubo mamé,
tak derbime ſo me na ſchitke waſchṅa proczuwacż, zo bechme me tu Miwoſcz
Bożu wobdżerżeli, tu pak me ṅemożeme lożiye wobdżerżecż, hacż deż
budżeme me ſami ſo, ſwoyom Bliſchom miwoſcziwi wopokazacż. Kaykiż
budżeme ſo me ſwoyomu Bliſchomu wopokażacż, tayki budże ſo też Bóh nam
wo tém poſlenim ſurowem Dṅu Wopokażacż. Wón bóley lubuye tu Miwoſcz,
hacż ton Wopor, też wón na tón Sudne Dżen Bożi ṅebudże nitżo boley na
tech Zbożnech kwalicż, hacż te Skutki teye Miwoſcze: Zbożni da cżi
Miwoſcziwi, pżetoż woni budża tu wo tem Dṅu Miwoſcz doſtacż.

2. Ta Miwoſcz ſteyi pżed temi Duremi teye Hele, ha ṅeda nikomu, kiż yo
tu Miwoſcz tżiniw, do teye Cżme nucz hicż. Napżecżo pak budże tón
bewſcheye Miwoſcze tón nayſurowſchi Sud mecż, kiż ṅeyo żaneye Miwoſcze
tżiṅiw. Tżiṅ tohodla rad te Skutki teye Miwoſcze tak dere te cżewne hako
te Duchowne, mey wutrobnu Zczerpliwoſcz ztwoyimi Bratrami ha Sotrami,
wowſchitkich tak dere cżewnech hako Duchownech Potrebnoſczach, ha <pb
n="568"/>deż tu to ṅezamożeſch wopokazacż ze Skutkom, tak proczuy ſo té
tola to wopożacż ztey dobrey Wolu ha Radu, ha deż budżeſch té to
tżinicż, tak té żana Żkodu wo tém Sudże Bożim ṅebudżeż mėcż, hale hacż
ruṅe budżeſch té wele Rėchow dla pżed tém Sudnikom wobżkorżené, tak
budżeż té tola zwulkey Dowėrnoſczu ha Nadżiyu mócz prayicż: O Moy Bożo!
té ſé wérnoſcziwé ha Swėrné wowſchich ſwoyich Swowach, nėch powóſchi ta
Miwoſcz tón Sud, ya ſem tżiṅiw, żtoż ſé té mi porutżiw, tak żtżin té
też, ztoż ſé mi té ſ lubiw, ya ſém ztżiṅiw tu Miwoſcz, żtżin té też nėt
mi tu ſamnu.

Próſtwa

O Wėcżné Miwoſcziwé Bożo! ktwoyey bėzkoncżney Miwoſczi mam ya ſchitku
moyu Dowėrnoſcz ha Nadżiyu, ha tu wy téy Dowėrnoſczi ha Nadżiyi ya tebe
też proſchu O Miwoſcziwé wottze za yenu tayku mócznu Nadu, zpomoczu
kotreyeſch béch ya też kóżde Tżaß wo moyey wutrobe, ha też wo moyich
Skutkach, yenu prawu Smėlnoſcz ha Miwoſcz kmoyim Bratram ha Sotram wo
Kreſtußu mėw, ha tak ſo też pżezto, twoyeye wecżneye Miwoſcze, pżéz
JEzußa Kreſtußa twoyoho Luboho Séhna, moyoho wumożnika ha Zbożnika,
doſtoyné żtżiniw, ha teye ſameye zewſchimi Miwoſcziwemi Wėki na Wėki
wużiwaw. Amen.
