Pobožnoſcź kſchižowoho pucźa.

Porjedźeny wudawk z nowym pſchidawkom wobſtarał

♣M. Hórnik.♠

♣Budyšin.♠

1874.

Pſchedſłowo.

Kſchižowy pucź (♣Via crucis, Via calvarii♠) pſchedſtaja nam tamny pucż,
po kotrymž je naſch zbóžnik Jězus Khryſtus wot hrodu bohota Pilatuſa, z
cżežkim kſchižom wobcźeženy, na kalvarſku horu ſchoł, zo by za nas na
kſchižu wumrjeł. Stacijony (zaſtawki, zaſtaniſchcźa), kotrychž ſo nětko
najbóle 14 poznamjenja, ſu te měſtna, na kotrychž je Khryſtus woſebite
cźeŕpjenjo wutrał, a nowy ſkutk ſwojeje luboſcźe dokonjał.

Tónle pucź je potom ſwjata Marija wjele krócż khodżiła, zo by tam
cżeṙpjenja ſwojoho bójſkoho Syna pobožnje wopominała a za hrěſchnych
cžłowjekow zaſtupne próſtwy woprowała. Po jeje pſchikładże cžinjachu
potom njepſcheſtawajcy, kotſiž w Jeruzalemje woſebje boloſcźiwy pucż
naſchoho zbóžnika wopytowachu. Swjata cyrkej je pobožnym wopytowarjam
tychle ſwjatych měſtnow po prawje mnohe a wulke wotpuſki wudżěliła.

Hdyž pucźowanjo do ſwjatoho kraja wójnow a druhich winow dla
wotebjeraſche, pocžachu franeiſkanarjo w ſwojich cyrkwjach ſpomnjene
ſwjate měſtna z cźeṙpjacym zbóžnikom we wobrazach a ſwjecżatach wěriwym
pſchedſtajecż a buchu z tym załožerjo pobožnoſcże kſchižowoho pucźa.
Woni proſchachu najprjedy pola japoſchtołſkoho ſtoła, zo bychu ſo
pobožnym wopytowarjam a pocžeſcżowarjam tychle wobrazow a ſwjecżatow
teſame wotpuſki wudżěliłe, kaž wopytowarjam ſwjatych měſtnow w
Jeruzalemje.

Žadoſcź franciſkanarjow dopjelni z dźěla bamž Innocenc ♣XI.,♠ hdyž z
liſtom 5. ſeptembra 1686 franciſkanarjam a z nim zjenocźenym rjadam
někotre wotpuſki za wopytanjo jich cyrkwjow wudźěli, a Innocenc ♣XII.♠
wułoži, zo tajkele wotpuſki tež za pobožne wopytowanjo kſchižowoho pucźa
w jich cyrkwjach płacża. Benedikt ♣XIII.♠ rozſchěri w měrcu 1726
wudźělene wotpuſki na wſchitkich wěriwych w ſpomnjenych cyrkwjach a na
jich kſchižowych pucżach. Skóncžnje poſtaji Klemens ♣XII.♠ na 16.
januara 1731, zo móža ſo tute wotpuſki na kóždym kſchižowym pucźu
dobycż, hdżežkuli je tajki z pſchizwolenjom biſkopa a pſchedſteji#erja
cyrkwje abo klóſchtra wot měſchnika z franciſkanarjow, kotrymž tež
kapucinarjo ſłuſcheja, załoženy. Tutón <pb/>załožeŕ ma po poſtajenym
cyrkwinym rjedźe te kſchižiki ſwjecźicż, kotrychž jedyn ſo nad kóždym
wobrazom abo ſwjecżecźom kſchižowoho pucźa namaka. Cyrkwinſke waſchnjo
je, nic pak kruta porucžnoſcż, zo ſo kſchižowy pucź na ſtronje
evangelija zapocžina.

Schtóž kſchižowy pucź pobožnje wopyta, dóſtanje te ſame wotpuſki, kotrež
móhł dobycź, hdy by te měſtna w ſwjatym kraju wopytał, na kotrychž je ſo
podawk, na ſtacijonje woznamjenjeny, ſtał. Dokelž ſu wjacore tajke
měſtna z wotpuſkami wobhnadżene, móže ſo pſchi někotrych ſtacijonach
doſpołny wotpuſk dóſtacż, a pſchi druhich zaſy někotre njedoſpołne
wotpuſki.

Zo by tychle wotpuſkow doſtojny był, dyrbiſch 1. w ſwjatoſcżacej hnadźe
t. r. bjez cżežkoho hrěcha bycź abo tola twoje hrěchi doſpołnje
wobželnoſcźicż z wotmyſlenjom, zo chceſch ſo jich w bližſchim cžaſu
ſpowjedacż. 2. Dyrbiſch ſtacijony prawje poſwjecźenoho kſchižowoho pucźa
wopytacź, tak zo wot jenoho ſtacijona k druhomu krocžiſch a pſched nim
poklaknjeſch, abo tola twojej wocži k kóždomu ſtacijonej po rjadu
wobrocżiſch a jón z poklaknjenjom abo pokhilenjom hłowy poſtrowiſch. 3.
Dyrbiſch pſchi kóždym ſtacijonje khwilu pſchedſtajene cżeṙpjenjo Jězuſa
Khryſtuſa pobožnje a želnoſcżiwje wopominacź, a potom (ſchtož njeje
kruta porucžnoſcź) z wótcženaſchom, „ſtrowa ſy Mariju“ a „Hordoſcź budź
Bohu atd.“ ſkóncžicź.

Cyrkej njeje žane wěſte modlitwy za kſchižowy pucż porucžiła a tohodla
ſu w běhu cžaſa wſchelake rozpominanja a modlitwy za tule pobožnoſcż
wudate byłe. W naſchej lubej ſerbſkej rycži mamy dwoju tajku pobožnoſcż.
Prěnja je wot Michała Jana Wałdy, fararja w Radworju w l. 1767
pſchełožena a w l. 1852 wot J. Kucźanka (nětko kanonikuſa) z nowa
wudata. Druha bu wot Antona Sommera, fararja we Wotrowje, w l. 1822
pſchełožena a w l. 1845 wot fararja Wornacža druhi krócż wozjewjena.
Dokelž je prěniſcha bóle w naſchich woſadach rozſchěrjena, podawam ju
tudy z nowa a pſcheju, zo bychu ju katholſcy Serbja wſchitkich woſadow k
cžeſcźi Božej a k ſwojomu duchownomu zbožu dale wużiwali!

♣M. H.♠

Pſchihotowaca modlitwa.

Wſchohomócny, wěcžny Božo a Knježe! ja hubjene hrěſchne ſtworjenjo modlu
ſo pſched trónom Twojeje najwyſchſcheje majeſtoſcźe w hłubokej
ponižnoſcźi mojeje duſche. — Ja wěrju do Tebje, o wěcžna wěrnoſcź; —
nadźiju ſo k Tebi a ſpuſchcźam ſo cyle na Twoju njeſkóncžnu miłoſcź; —
lubuju Cźe tež wyſche wſchoho, hako njeſkóncžnu, wſcheje luboſcźe
najwyſchſchu dobrotu. Tohodla kaju ſo a wopłakuju wſchitke moje
wobeńdźene hrěchi, z kotrymiž ſym Tebje, o Božo! hdy rozhněwał; — a
bjeru ſebi krucźe prědk, z Twojej hnadu moje hrěſchne žiwjenjo
polěpſchicź. K doſcźcžinjenju za moje hrěchi a k wujednanju Twojeje
majeſtoſcźe wopruju Tebi njeſkóncžne zaſłužby hórkoho cźeŕpjenja a
wumrjecźa Jězuſa Khryſtuſa, kotrohož pótajnoſcźe pſchez wopytowanjo joho
boloſcźiwoho kſchižowoho pucźa nětk we duchu ſobu pſchecźeŕpjecź a
cžeſcźowacź chcu; žadam pak tež wſchě pſchi tym dowolene wotpuſki dobycź
a dóſtacź. Pohladaj tohodla, o kſchižowany Knježe Jězu Khryſchcźe! na
moju ponižnu a rozkatu wutrobu; wzmi miłoſcźiwje zaſy k hnadźe moju
pſched Tobu tak pokutnu duſchu a ſpožcž mi tu hnadu, zo móhł moju
wotmyſlenu pobožnoſcź prawje a derje dokonjecź. Amen.

<pb n="2"/>

Khěrluſch

wo cźeŕpjenju Khryſtuſowym.

Hłós: O mój Jězu, ſchtó chce prajicź.

Jězu, mojej duſche žadoſcź!

Daj mi hnadu, zo tu žałoſcź

Twojoh’ pucźa wopomnju

Z želnoſcźiwej wutrobu.

[1]⁾ Daj zo Twoja ſmjercź a ſtyſknoſcź,

Twoja krej a Twoja boloſcź,

Twoje cyłe cźeŕpjenjo

Nad nami njej’ podarmo.

Na Jězuſowe krejpocźenjo.

Na tu Wolijowu horu

Dźěſche Jězus z ſtyſknej duſchu;

Tam ſo k Wótcej modleſche,

Krawy pót ſo pocźeſche. Daj atd.

O Knježe Jézu Khryſchcźe! pſchez tu luboſcź, z kotrejž ſy ty tych
Twojich hacž do kónca lubował; pſchez krawy pót, kotryž ſy ſo w zahrodźe
pocźił; pſchez hańbu a cźeŕpjenjo, hdyž bě wot Twojoho wucžownika
pſcheradźeny a pſchedaty, wot Żidow popadnjeny a zwjazany: zwjazaj moju
wutrobu z najſylniſchimi zwjazkami Twojeje luboſcźe, tak zo wotwjazane
bycź njemóža; a we ſmjertnej ſchtundźe wuſwobodź mje pſchede wſchej <pb
n="3"/>ſtyſknoſcźu a ſchtrafu, kotruž ſym mojich hrěchow dla zaſłužił.
Amen.

Wótcže naſch. — Strowa ſy Marija.

Hordoſcź budź Bohu Wótcej, a Synej a ſwjatomu Duchej, kaž to běſche wot
ſpocžatka tak tež nětk a pſchecy a wěki na wěki. Amen.

Smil ſo nad nami, o Knježe! ſmil ſo nad nami!

Na ſchwikanjo.

Knježe! Twoja krej tak droha

Rozlata bě jara mnoha;

Kóždy ſtaw bě ranjeny,

Hdyž Ty běſche ſchwikany. Daj atd.

O Knježe Jězu Khryſchcźe! kiž bě Ty na Twojim cyłym cźěle žałoſnje
rozſchwikany a rozbity, pſchez wſchitke tele boloſcźe cże nutrnje
proſchu: Ty chcył mi hnadu dacź, zo bych hrěſchnej zmyſłownoſcźi mojoho
cźěła pilnje wotemrjeł a tebje ženje z tym njerozhněwał. Amen.

Wótcže naſch. — Strowa ſy ...

Hordoſcź budź Bohu Wótcej a t. d.

Smil ſo nad nami, o Knježe! a t. d.

Na krónowanjo.

Hdyž Ty běſche krónowany

Z cźernjemi, a wuſměwany,

Dha te twoje woblicžo

Skrawjene bě pſchez cyło. Daj ...

<pb n="4"/>

O najponižniſchi Jězuſo! wěrny kralo njebjes a zemje! kiž chcyſche Ty z
cźernjemi boloſcźiwje krónowany a z njecžeſcźu wuſmě wany bycź: pſchez
tele boloſcźe a pſchez wulku ponižnoſcź, z kotrejž ſy wſchitku hańbu
pſchecźeŕpjeł, wotwobrocź mojej wocži wot wſchitkich próznoſcźow a
njekuicžomnoſcźow žiwjenja; cžiń, zo bych ſo ſamoho ſpóznał, doſpołnu
kſcheſcźanſku ponižnoſcź nawuknył a wěrny ſtaw tak boloſcźiwje
krónowanoho wěrcha był. Amen.

Wótcže naſch. — Strowa ſy. ...

Hordoſcź budź Bohu Wótcej ...

Smil ſo nad nami, o Knježe ...

Prěni Stacion.

Jězus k ſmjercźi kſchiža wotſudźeny.

Pſchez tych Židow falſchnu radu

Smjercź Cźi woni horjekładu;

Pſchez te k ſmjercźi ſudźenjo

Dóſtachmy my žiwjenjo. Daj ...

&#xA75F; K Tebi ſo modlimy, o Jězu Khryſchcźe! a žohnujemy Cźe.

&#x211F; Pſchetož pſchez Twój ſwjaty kſchiž ſy ſwět wumožił.

Rozpomń, kak bu Khryſtus, ta najwyſchſcha njewinoſcż po žałoſnym
ſchwikanju a boloſcżiwym krónowanju, wot Pilatuſa k najnjecžeſcżiwſchej
ſmjercźi kſchiža wotſudżeny. Tutón najnjeſprawniſchi ſud je Khryſtus
tola z najwjetſchej luboſcżu znjes, zo by tebje, kſcheſcźanſka duſcha!
wot ſprawnoho ſuda wěcžneje ſmjercźe wumóžił. Wukṅ <pb n="5"/>z toho,
kak pſchecżiwo tebi wuprajene ſudżenja ſwěta znjeſcź dyrbiſch, a cžiń
tute wobzanknjenjo:

O najnjewinowacźiſchi Jězuſo! kiž ſy Ty najnjeſprawniſchi ſud ſmjercźe z
najwjetſchej pokornoſcźu ſłyſchał: kak móžu Tebi tule wulku luboſcź
zarunacź? Ja chcu wot nětka a pſchichodnje z luboſcźe k Tebi wſchitke,
tež wopacžne ſudy ſwěta ze wſchej pokornoſcżu znjeſcź; Ty chcył mje
jenož pſched najſprawniſchim ſudom wěcžnoho zatamanja zwarnowacź. Amen.

Wótcže naſch. — Strowa ſy ...

Hordoſcź budź Bohu Wótcej ...

Smil ſo nad nami, o Knježe ...

Druhi Stacion.

Jězus bjerje kſchiž na ſwoje ramjenja.

Ty ſy, Knježe, Twój kſchiž znoſył

A mje k ſcźěhowanju proſył.

Daj mi mócnu wutrobu,

Zo Cźe ſcźěh’ju z luboſcźu. Daj ...

&#xA75F; K Tebi ſo modlimy, o Jězu Khryſchcźe! a žohnujemy Cźe.

&#x211F; Pſchetož pſchez Twój ſwjaty kſchiž ſy ſwět wumóžił.

Rozpomṅ, kak Khryſtuſej, twojomu wumóžnikej, z njeſłyſchanej
njeſmilnoſcżu cźežki kſchiž na joho prjedy hižo ranjene ramjenja połoža;
kotryž pak je wón luboznje wobſahnył, z wjeſołoſcźu na ſo wzał a
wſchitkich k ſcźěhowanju pſcheproſył z tymi luboznymi ſłowami: „chce-li
<pb n="6"/>ſchtó za mnu pſchiṅcż, zaprěj ſo ſamoho, wzmi ſwój kſchiž na
ſo, a pój za mnu.“ Kſcheſcźanſka duſcha! Pſchecźiwnoſcźe, kotrež tebi
pſchipanu, ſu tónſamón kſchiž, z kotrymž ty twojoho wumóžnika ſcźěhowacź
móžeſch; tohodla njepytaj ſwětne wjeſela a požadanja, ale prócuj ſo we
kſchižu twojoho Jězuſa ſcźeṙpnje ſcźěhowacź a praj tak z wutrobu:

O najpokorniſchi Jězuſo! moja złóſcź a njepokornoſcź je Tebi cźežke
brěmjo kſchiža na Twoje ramjenja połožiła; kotryž ſy Ty, hacžrunje cyle
krawy a ranow połny, z luboſcźe ke mni rady lubje na ſo wzał. Ja pak, o
Božo! ſym jenož za knicžomnymi ſwětnymi wjeſołoſcźemi khodźił,
njedowolene a hrěſchne ſpokojenja pytał, pſchede wſchim kſchižom a
pſchecźiwnoſcźemi cźěkał. O najlubſchi Jězuſo! njezaſpěj moju
želnoſcźiwu wutrobu; połož na mnje kſchiź wěrneje pokuty a daj mi hnadu,
zo bych Tebi k luboſcźi wſchitke pſchecźiwnoſcźe ſcźeŕpnje pſchenjes, a
z njerozdżělenym zwjazkom luboſcźe ſtajnje z Tobu zjenoſcźeny był. Amen.

Wótcže naſch — Strowa ſy ...

Hordoſcź budź Bohu Wótcej ...

Smil ſo nad nami, o Knježe! ...

Tſecźi Stacion.

Jězus pada prěni krócź pod kſchižom.

Sylny Božo! nětk njemócny

Padnjeſch z kſchižom jara ſprócny;

Moje hrěchi wina ſu,

Te mi cžinja zrudobu. Daj ...

<pb n="7"/>

&#xA75F; K Tebi ſo modlimy, o Jězu Khryſchcźe! a žohnujemy Cźe.

&#x211F; Pſchetož pſchez Twój ſwjaty kſchiž ſy ſwět wumóžił.

Rozpomṅ, kak je najlubſchi zbóžnik wot cżežkoho kſchiža woſłabjeny a wot
jara wjele rozlateje krewje wukrawjeny cyle bjez mocy prěni krócż na
zemju padnył; kotryž pad bě tak ſurowy, zo je z joho ſwjatoho horta a
noſa krej z nowa jara wudyriła. — O zawěrno boloſeżiwy pad! Tónſamón pak
njeje tak jara cźežkoſcź kſchiža hako cźežkoſcż twojich hrěchow
zawinyła. Tohodla kaj ſo z nowa twojich hrěchow a proſch za wodacźo
tychſamych takle:

O pod kſchižom na zemi ležacy Jězuſo! połny želnoſcźe dla mojich hrěchow
padnu z rozkatej wutrobu z Tobu na zemju. O hdy běch Tebje nihdy
njerozhněwał! K najmjeńſchomu chcu ſo pſchichodnje za tym prócowacź,
mojim požadoſcźam a nawucženjam tak napſchecźo ſtupicź, zo bych Cźe we
najmjeńſchim wjacy njerozhněwał. Stej Ty pſchi mni, o Jězuſo, z Twojej
hnadu, zo bych we mojim prědkwzacźu wobſtał a tež wobſtajny był. Amen.

Wótcže naſch. — Strowa ſy ...

Hordoſcź budź Bohu Wótcej ...

Smil ſo na nami, o Knježe! ...

Schtwórty Stacion.

Jězus zetyka ſwoju macźeŕ.

Kotryž nicžo złoho cžinił,

Toho lud je k kſchižej ſudźił,

<pb n="8"/>

To tak dźěſche k wutrobje

Joho lubej’ macźerje.

&#xA75F; K Tebi ſo modlimy, o Jězu Khryſchcźe! a žohnujemy Cźe.

&#x211F; Pſchetož pſchez Twój ſwjaty kſchiž ſy ſwět wumóžił.

Rozpomṅ njewurjeknitu boloſcż, kotruž je Marija, Boža macżeṙ, měła, hacž
je ſwojoho najlubſchoho ſyna Jězuſa tak žałoſnje naranjenoho a z cżežkim
kſchižom wobcźeženoho wuhladała. O kak wulku boloſcź je tele wuhladanjo
we jeje wutrobje wubudźiło! Jeje macżeŕna wutroba bě pſchekłóta, jeje
woblicžo zblědnjene a łahodne knježniſke cżěło ze ſmjertnym potom
wobcżehnjene. Tuto wzmi derje k wutrobje, kſcheſcżanſka duſcha! a zbudż
we twojej wutrobje k najzrudniſchej macżeri nutrnu ſobuželnoſcż z tymi
ſłowami:

O ty zrudna macźeŕ! kak jara je Twoja wutroba płakała, hacž ty Twojej
wocži na Twojoho luboho ſyna złoži a joho cyle ranjenoho a z cźežkim
kſchižom wobcźeženoho wuhlada? Pſchez te ſame boloſcźe, kotrež ſy tam
wuſtała, Tebje proſchu: zo by mi ſpomhała, a ja tež Twoje a Twojoho ſyna
njewurjeknite boloſcźe we mojej wutrobje wucžuł. Pomhaj mi k prawej
luboſcźi Twojoho ſyna, k wutrobnej želnoſcźi nad mojimi hrěchmi a k
ſwjatomu hidźenju wſchoho, ſchtož mje wot mojoho Boha wotwobrocźicź
móže. Amen.

Wótcže naſch. — Strowa ſy ...

Hordoſcź budź Bohu Wótcej. ...

Smil ſo nad nami, o Knježe! ...

<pb n="9"/>

Pjaty Stacion.

Syman Cyrenſki pomha Jězuſej kſchiž njeſcź.

Chce dha kóždy nětk ſo wotrjec,

Za Jězuſom tón kſchiž noſycź?

Mój kſchiž chcu ja na ſo wzacź;

Jězuſa tak ſcźěhowacź. Daj ...

&#xA75F; K Tebi ſo modlimy, o Jězu Khryſchcźe! a žohnujemy Cźe.

&#x211F; Pſchetož pſchez Twój ſwjaty kſchiž ſy ſwět wumóžił.

Rozpomṅ, kak je Khryſtus, hdyž bě dwě ſcżě a dwanacże krocželow ſwój
cźežki kſchiž pſchenjes tak woſłabił, zo dale wjacy pſchiṅeż
njemóžeſche; a tola njebě k joho pomocy žana miłoſcżiwa wutroba k
namakanju. Syman, Cyrenſki muž, bě tohodla wot Żidow napſchecżo ſwojej
woli mocowany, Jězuſowy kſchiž njeſcź pomhacż. To woni njecžinjachu,
dokelž joho wobžarowachu, ale jenož z bojoſcźe, zo by Khryſtus prjedy
njewumrjeł, dóṅž njebychu wſchu njeſmilnoſcż na nim dokonjeli. O
njewurjeknita cžłowjecža njeſmilnoſcż! kak luboznje tebje naſch zbóžnik
znjeſe! Praj tohodla:

O najlubſchi Jězuſo! hdy bych jenož k najmjeńſchomu ja tu miłoſcź a
dobrowólnoſcź we ſwojej wutrobje měł, kotruž tehdym Židźa njemějachu!
Ach! měſto toho ſym ze ſwojimi hrěchami Tebje z nowym kſchižom
wobcźežił. O mój Jězuſo! ja z cyłej wutrobu wſchitko wobžaruju. Pohnuj
mje nětko k Twojomu ſcźěhowanju; ſtwoŕ ze mnje nutrnoho lubowarja
Twojoho kſchiža, zo njebych mocowany, ale ſwo<pb n="10"/>bodnje a rady
jón njes, a tak Twój ſwěrny towaŕſch był tudy we cźeŕpjenju a tam we
wjeſołoſcźi. Amen.

Wótcže naſch. — Strowa ſy ...

Hordoſcź budź Bohu Wótcej ...

Smil ſo nad nami, o Knježe! ...

Scheſty Stacion.

Veronika podawa Jězuſej pótny rub.

Twoje woblicžo ſy zkłonił,

W pótnym rubje woznamjenił;

Te mi do wutroby zcźiſchcź,

A mje ženje njewopuſchcź! Daj ...

&#xA75F; K Tebi ſo modlimy, o Jězu Khryſchcźe, a žohnujemy Cźe.

&#x211F; Pſchetož pſchez Twój ſwjaty kſchiž ſy ſwět wumóžił.

Rozpomṅ, hdyž pobožna Veronika z wutrobnym žarowanjom Khryſtuſej pótny
rub poda, je wón do njoho cyłe znamjo ſwojoho žałoſnje wohidźenoho
woblicža žiwje woznamjenił. Zo by tež ty tak cžinił a toſamo dóſtał,
wopruj a podaj Khryſtuſej měſto pótnoho ruba twoju wutrobu z tej
próſtwu:

O Najlubſchi nawoženja mojeje duſche! Ty ſy mi k ſwědkej Twojeje jara
wulkeje luboſcźe znamjo Twojoho najſwjecźiſchoho woblicža k ſtajnomu
wopomnjecźu zawoſtajił: wucźiſchcź a znamuj toſamo z nowa do mojeje
wutroby, zo bych pſchichodnje nicžo druhe wjacy na ſwěcźe njelubował a
Tebje něhdy widźał wot woblicža k woblicžu. Amen.

<pb n="11"/>

Wótcže naſch. — Strowa ſy ...

Hordoſcź budź Bohu Wótcej ...

Smil ſo nad nami, o Knježe! ...

Sedmy Stacion.

Jězus pada druhi krócź pod kſchižom.

Jězus panje zaſy dele!

Mojich hrěchow je tak wjele.

Zo bych wjacy njepadnył,

Knježe! Ty mje zdźeržecź chcył. Daj ...

&#xA75F; K Tebi ſo modlimy, o Jězu Khryſchcźe! a žohnujemy Cźe.

&#x211F; Pſchetož pſchez Twój ſwjaty kſchiž ſy ſwět wumóžił.

Rozpomṅ, z kak wulkimi boloſcżemi je twój zbóžnik zaſy k zemi radnył;
kak ſurowje je ſwoju z cżernjemi krónowanu hłowu wo zemju dyrił a tak na
tejſamej nowe rany dóſtał. Ale wopomṅ tež derje, zo Jězuſa tež k zemi
tłócža twoje tak cžaſto a po tak wjele prědkwzacźach z nowa wobeṅdźene
hrěchi. Tohodla cźis ſo k Jězuſowymaj nohomaj a wobnowi te woprawdże
wěrne prědkwzacżo, zo njechaſch wjacy hrěſchicź a praj:

O ſłódki Jězuſo! ja ſpóznaju, zo moje huſcźiſcho zaſy wobeńdźene hrěchi
Tebje pod kſchižom z nowa potłócžeja. O mój Jězuſo! ſmil ſo nade mnu a
njechał ſpominacź na wſchitke wobeńdźene hrěchi. Krucźe ſym nětko pſchi
ſebi wobzanknył, zo Cźe nihdy wjacy rozhněwacź nochcu. Rozſwětluj mój
rozom, hnuj moju wutrobu, zo bych wobſtajny we dobrym woſtał. Amen.

Wótcže naſch — Strowa ſy ...

<pb n="12"/>

Hordoſcź budź Bohu Wótcej ...

Smil ſo nad nami, o Knježe! ...

Wóſmy Stacion.

Žónſke z Jeruzalema płakaja pſche Jězuſa.

Jězuſowa mócna wucžba

K dobromu nas pſchecy woła.

Luby Jězus wobrocź nas,

Wěrnu želnoſcź daj nam zas. Daj ...

&#xA75F; K Tebi ſo modlimy, o Jězu Khryſchcźe a žohnujemy Cże.

&#x211F; Pſchetož pſchez Twój ſwjaty kſchiž ſy ſwět wumožił.

Rozpomṅ, kak naſch boloſcżow połny wumóžnik pſched wrotami ſuda pobožne
žónſke zetyka, kotrež z wutrobnej želnoſcźu pſche njoho płakachu. Te
wucži Jězus ſwoje hrěchi wopłakacź, prajicy: „Dżowki Jeruzalemſke,
njepłakajcźe pſche mnje, ale płakajeźe ſame pſche ſo a pſche ſwoje
dżěcżi!“ Cžiṅ tež ty po tutej wucžbje a we rozpominanju hórkoho
cżeŕpjenja Jězuſowoho wopłakuj njepſcheſtajnje twoje hrěchi na te
waſchnjo:

O boloſcźiwy Jězuſo! ſchtó budźe mojimaj wocžomaj ſylzy dawacź, zo bych
wodujo a w nocy moje hrěchi wopłakował? O mój Jězuſo! wotmyj z Twojej
tak mnohej rozlatej krewju twerdoſcź mojeje wutroby, zo bych we
rozpominanju Twojoho cźeŕpjenja želnoſcźiwe ſylzy płakał. Amen.

Wótcže naſch — Strowa ſy ...

Hordoſcź budź Bohu Wótcej ...

Smil ſo nad nami, o Knježe!

<pb n="13"/>

Dźewjaty Stacion.

Jězus pada tſecźi krócź pod kſchižom.

Jězus k tſecźom’ z kſchižom panje,

Cyle rozmjecźeny ſtanje.

O kak cźežki je naſch hrěch,

To wſchak njeje žadyn ſměch. Daj ...

&#xA75F; K Tebi ſo modlimy, o Jězu Khryſchcźe! a žohnujemy Cźe.

&#x211F; Pſchetož pſchez Twój ſwjaty kſchiž ſy ſwět wumóžił.

Rozpomń, kak je naſch woſłabnjeny wumóžnik, hdyž bě pod Kalvarſku horu
pſchiſchoł, pſche ſłaboſcź z njewurjeknitymi boloſcżemi tſecźi krócź
padnył. O kak žałoſnje cżežke brěmjo dyrbja hrěchi bycź, kotrež ſu
Jězuſa hacž k zemi ztłócžiłe! Haj tebje, hrěſchna duſcha, bychu wone
ſnadź hižo dawno do hele pſchinjeſłe, njeby-li pſchez zaſłužby
Khryſtuſowoho cźeŕpjenja zdźeržana była. Dżakuj ſo tohodla ſwojomu
zbóžnikej za tu hnadu a praj:

O miłoſcźiwy Jězuſo! Tebi budź wěcžny dźak prajeny, zo mje we hrěchach
njejſy ležo woſtajił; a mje njejſy, kaž ſym ſebi derje zaſłužił, do
hłubokoſcźe hele padnycż dał. Zahoŕ we mni nowu nutrnoſcź k wſchomu
dobromu! zdźerž mje pſchecy we Twojej hnadźe, zo bych ženje wjacy
njepadnył, ale we dobrym hacž do mojoho ſkóncženja wobſtajny woſtał.
Amen.

Wótcže naſch. — Strowa ſy ...

Hordoſcź budź Bohu Wótcej ...

Smil ſo nad nami, o Knježe! ...

<pb n="14"/>

Dźeſaty Stacion.

Jězuſa draſtu ſlěkaja.

Hdyž bě draſty wuſlecženy,

Rany buchu wobnowjene;

Wobnoẇ ſtaroh’ cžłowjeka

Z draſtu nowoh’ žiwjenja. Daj ...

&#xA75F; K Tebi ſo modlimy, o Jězu Khryſchcźe! a žohnujemy Cźe.

&#x211F; Pſchetož pſchez Twój ſwjaty kſchiž ſy ſwět wumóžił.

Rozpomń njewurjeknitu boloſcź, kotruž je najſcżeṙpniſchi wumóžnik
wucźeṙpjeł, hdyž bu ſwojeje draſty, kotraž ſo boloſcźiwych ranow
dźeržeſche, wuſlecženy. Wſchitke rany buchu pſchez to wobnowjene, tak zo
z nowa wjele joho krewje zemju macžeſche. Hdyž ſebi tele derje k
wutrobje wozmjeſch, wobzankń pſchi ſebi, zo chceſch z luboſcźe k Jězuſej
ſtaroho hrěſchnoho cžłowjeka ze ſwojimi złymi požadoſcżemi ſo wuſlec a
nowoho, po Bohu ſtworjenoho ſo woblec. Praj dha:

O najſcźeŕpniſchi Jězuſo! we zrudnoſcźi mojeje duſche widźu Tebje
wſcheje draſty njeſmilnje wurubjenoho; a proſchu Tebje pſchez wſchitke
tudy wuſtate jara wulke boloſcźe: poſylń mje we mojim prědkwzacźu, zo
bych z pomocu Twojeje bójſkeje hnady wſchitke ſwětne a hrěſchne lóſchty
a nakhilnoſcźe wotpołožił a we ſtajnym rozpominanju Twojoho cźeŕpjenja
pſchecy dźakowny woſtał. Amen.

Wótcže naſch — Strowa ſy ...

Hordoſcź budź Bohu Wótcej ...

Smil ſo nad nami, o Knježe! ...

<pb n="15"/>

Jědnaty Stacion.

Jězuſa kſchižuja.

Jězus za mnje kſchižowany

Cźeŕpi za te moje winy,

Schtož ſym hrěſchił z nohomaj

A tež z tymaj rukomaj. Daj ...

&#xA75F; K Tebi ſo modlimy, o Jězu Khryſchcźe! a žohnujemy Cźe.

&#x211F; Pſchetož pſchez Twój ſwjaty kſchiž ſy ſwět wumóžił.

Rozpomń, kak ſu njemiłoſcżiwi židźa, po boloſcźiwym ztorhanju draſty,
najlubſchoho Jězuſa doſahnyli, na kſchiž cżiſnyli a joho ſwjatej rucy a
nozy z tupymi hozdźemi na njón pſchibili. Kſcheſcżanſka duſcha! Ty ſy
hiſchcźe tak njedótkliwa we wſchěch pſchecźiwnoſcżach, hdyž je tola twój
wumóžnik ſwojej rucy a nozy k pſchibicźu tak cyle wólnje podał. Hańbuj
ſo ſwojeje mjechkoſcże a njeſcźeṙpnoſcźe a cžiṅ te prědkwzacźo, zo
chceſch z luboſcże k twojomu wumóžnikej we wſchěch pſchecźiwnoſcźach ſo
ſylnje zadźeržecź, kaž by zawěrno z Khryſtuſom na kſchiž pſchibita była;
a modli ſo tak:

O dobrocźiwy Knježe Jězu Khryſchcźe! z njewobſahniteje luboſcźe ke mni
chcyſche Ty na kſchiž pſchibity bycź; pſchez wſchitke pſchi boloſcźiwym
kſchižowanju wucźeŕpjene boloſcźe proſchu Tebje ſpłaknje: Ty chcył tež
moju wutrobu z hozdźemi luboſcźe ſylnje na kſchiž pſchibicź, zo bych we
kſchižu a cźeŕpjenju ſcźeŕpny zwoſtał a tak k wěcžnej zbóžnoſcźi
pſchińcź móhł. Amen.

Wótcže naſch — Strowa ſy ...

Hordoſcź budź Bohu Wótcej ...

Smil ſo nad nami, o Knježe! ...

<pb n="16"/>

Dwanaty Stacion.

Jězus na kſchižu mrěje.

Jězus bu tam powyſcheny,

Na kſchižu tak kóncowany.

Tam je ducha horje dał

A ſo za nas woprował. Daj ...

&#xA75F; K Tebi ſo modlimy, o Jězu Khryſchcźe! a žohnujemy Cźe.

&#x211F; Pſchetož pſchez Twój ſwjaty kſchiž ſy ſwět wumóžił.

Pozběhń wocži a pohladaj na twojoho na kſchižu bjez dwěmaj mordarjomaj
wiſacoho a mrějacoho Jězuſa! Rozpomṅ, kak je joho hłowa z cźernjemi
ranjena, woblicžo rozbite, rucy a nozy z hozdźemi pſchekłótej, haj joho
cyłe cżěło kaž jena rana. Tak je twój wumóžnik z luboſcże k Tebi ſwojoho
ducha we najwjetſchich boloſcźach horje dał. Spóznaj joho wulku luboſcź
ze wſchěch joho ranow, woſobnje z wotcžinjeneje rany joho wutroby. O
kſcheſcźanſka duſcha! ſy-li něhdy na kſchižowym pucżu hnucźo k želnoſcżi
a k wopłakanju Twojich hrěchow měła, dha změjeſch je tudy wěſcże zaſy.
We želnoſcźiwym wopominanju tutoho kaj ſo wutrobnje Twojich hrěchow,
proſch za wodacźo tychſamych a praj:

O kſchižowany Knježe Jězuſo! jara derje ſpóznaju nětk, zo ſu moje hrěchi
jenicžka wina Twojoho tak hórkoho cźeŕpjenja a boloſcźiweje ſmjercźe.
Tohodla wopłakuju a wobželnoſcźam je z hłubokoſcźe mojeje wutroby a
proſchu Cźe, o miłoſcźiwy Božo! Ty chcył mi teſame pſchez Twoju
njedódnitu miłoſcź wodacź, pſchez Twoje rany moju ranjenu duſchu
zahojicź, a pſchez Twoju ſmjercź mi dacź wěcžne žiwjenjo. Amen.

<pb n="17"/>

Wótcže naſch. — Strowa ſy ...

Hordoſcź budź Bohu Wótcej ...

Smil ſo nad nami, o Knježe!

Tſinaty Stacion.

Jězus ze kſchiža wzaty a do klina Marije połoženy.

Schtó tu boloſcź móže dódnicź,

Kotruž ma Marija cźerpicź,

Hdyž jej cźěło połoža

Jeje ſyna do klina! Daj ...

&#xA75F; K Tebi ſo modlimy, o Jězu Khryſchcźe! a žohnujemy Cże.

&#x211F; Pſchetož pſchez Twój ſwjaty kſchiž ſy ſwět wumóžił.

Rozpomṅ, kak ſtaj Józef z Arimatheja a Nikodemus wotemrjete cźěło
Khryſtuſowe ze kſchiža wzałoj a do klina Marije boloſcźiweje macżerje
połožiłoj. O kak je tehdom mjecž boloſcże jeje macżeŕnu wutrobu
pſchekłoł! Kſcheſcżanſka duſcha! jeli ſchkricžka wěrneje luboſcźe k
macżeri Božej hiſchcże we Tebi, dha daj tež mjecžej boloſcżow Twoju
wutrobu pſcheṅcź, zo by pſchec wutrobnu želnoſcż z Jězuſom, z Twojim
cżerpjacym wumóžnikom a z joho boloſcżiwej macźerju měł a zdźeržał;
tohodla proſch tak:

O boloſcźiwa jara zrudźena macźeŕ! kotraž ſy we najwjetſchej zrudobje
twojeje wutroby wotemrjete cżěło twojoho bójſkoho ſyna do ſwojoho
macźeŕnoho klina wzała; tebje proſchu: ty chcyła tež moju khudu duſchu,
hdyž z cźěła wuſtupi, do twojoho klina horje wzacź a ju do rukow twojoho
ſyna, mojoho wumóžnika podacź. Amen.

<pb n="18"/>

Wótcže naſch. — Strowa ſy ...

Hordoſcź budź Bohu Wótcej ...

Smil ſo nad nami, o Knježe! ...

Schtyrnaty Stacion.

Jězuſowe cźěło do rowa kładu.

Moje hrěchi do tej ſkały,

Jězu! ſu cźe zahrjebałe!

Ach! zo bych je pohrjebał,

Na nje nihdy ſpominał. Daj ...

&#xA75F; K Tebi ſo modlimy, o Jězu Khryſchcźe! a žohnujemy Cźe.

&#x211F; Pſchetož pſchez Twój ſwjaty kſchiž ſy ſwět wumóžił.

Rozpomṅ, z kak wulkej pobožnoſcżu bu žohnowane cźěło Khryſtuſowe
pohrjebane! kak bě to žel pobožnym žónſkim a pſchecżelam Khryſtuſowym,
woſebje joho najſwjecźiſchej macźeri. Jeje boloſcź bě wěſcźe bjez měry,
hdyž je nětk pſchitomnoſcźe ſwojoho najlubſchoho ſyna cyle wurubjena a
wopuſchcźena ſo widżała! Praj tohodla:

O dobrocźiwy Knježe Jězuſo! pſchez wſchitke na tutym cźežkim pucźu
wuſtate cźerpjenja a boloſcźe; a pſchez mjecž ſobucźerpjenja Twojeje
najlubſcheje macźerje ponižnje proſchu: Ty chcył popſchecź, zo by
wopominanjo twojoho cźerpjenja a ſobuboloſcźe Marije z mojeje wutroby ſo
nihdy njezhubiło, ale tak dołho w mojej myſli zwoſtało, hacž budźe moja
duſcha wot Tebje miłoſcżiwje horje wzata do wěcžneje wjeſołoſcże a
zbóžnoſcźe. Amen.

Wótcže naſch. — Strowa ſy ...

Hordoſcź budź Bohu Wótcej ...

Smil ſo nad nami, o Knježe! ...

<pb n="19"/>

Woprowanjo.

O najdobrocźiwſchi Knježe Jězu Khryſchcźe! ponižnje ſo dźakuju za wulku
miłoſcź, kotruž ſy mi na tutym kſchižowym pucźu wopokazał. Wopruju jón k
cžeſcźi twojoho hórkoho cźeŕpjenja a wumrjecźa, k wodawanju mojich
hrěchow, k ſpuſchcźenju zaſłuženeje ſchtrafy a tež k pomocy a k
tróſchtej khudych duſchow w cžiſcźu. Skóncžnje tebje, o Jězuſo! ponižnje
proſchu: ty chcył pſchidacź, zo by twoja rozlata krej, twoje hórke
cźeŕpjenjo a wumrjecźo na mojej duſchi zhubjene njebyło.

Wobzanknjenjo pſched najſwjecźiſchim ſakramentom wołtarja.

Khwaleny budź najſwjecźiſchi ſakrament wołtarja a njewoblakowane
podjecźo najzbóžniſcheje knježny a macźerje Božeje.

Wótcže naſch. — Strowa ſy ...

Hordoſcź budź Bohu Wótcej ...

(Dotal prajene wobzanknjenjo ſpěwa ſo ſchěſcż krócż t. r. pjecż krócż za
potrěbnoſcże katholſkeje cyrkwje a junu na měnjenjo ſ. wótca).

&#xA75F; Ty ſy nam, Knježe! khlěb z njebjes póſłał,

&#x211F; Kotryž wſchitku ſłódkoſcź we ſebi ma.

Modlmy ſo!

O Božo, kiž ſy nam we ſpodźiwnym ſakramencźe wopomnjecźo twojoho
cźeŕpjenja zawoſtajił; proſymy, popſchej nam, zo bychmy ſwjatu
potajnoſcź twojoho cźěła a krewje cžeſcźowali a płód twojoho wumóženja
we ſebi pſchecy zacžuli.

<pb n="20"/>Kotryž žiwy ſy a kralujeſch z Wótcom w jenoſcźi Ducha
ſwjatoho wěki na wěki. Amen.

Khwaleny budź najſwjecźiſchi ſakrament atd.

Wſchelake modlitwy.

1. Hdyž ſo partikl ſwjatoho kſchiža k wokoſchenju dawa.

Najdobrocźiwſchi wumóžniko, Jězu Khryſchcźe! Ja koſchu a cžeſcźu twój
ſwjaty kſchiž w tutym małym zbytku, a proſchu cźe ponižnje, Ty chcył mje
z joho mocu wobrónicź, zo bych, kaž ſy Ty na nim ze ſwojej hórkej
ſmjercźu ſmjercź a helu pſchewinył, tak tež ja we wſchěch ſpytowanjach
pſchez joho móc poſylnjeny mjaſo, ſwět a djaboła ſylnje mohł
pſchewinycź, a hdyž na ſudny dżeń ſwjaty kſchiž na njebju ſo zjewi, na
tón ſamy z wjeſołoſcźu mohł pohladacź. Amen.

Pſchez móc ſwjatoho kſchiža wot wſchoho wumóž nas Bóh Wótc, Syn a Duch
ſwjaty. Amen.

2. Pſchihotowanjo, hdyž ſu wotpuſki dowolene.

Wſchohomócny Božo! ja njeſpóznawam doſcź měru a cźežkoſcź mojich
hrěchow, z kotrymiž ſym twoju bójſku majeſtoſcź rozhněwał. Jeli ſym je
nutrnje wobželnoſcźił a doſpołnje wuznał, a jeli pſched twojim
najſwjecźiſchim woblicžom wotpołožene prědkwzacźo dopjelnju a za ſwoje
hrěchi doſcźcžinju: wodaſch a ſpuſchcźiſch mi hnadnje winu a wěcžnu
ſchtrafu mojich hrěchow. Tola pak zaſłužam tež cžaſne khoſtanja, kotrež
na mni hiſchcźe leža a za kotrychž zarunanjo moje ſamſne ſkutki
njedoſahaja. Tohodla podawam ſo z nowa k pokładej njeſkóncžnych
zaſłužbow mojoho wu<pb n="21"/>móžnika Jězuſa Khryſtuſa a proſchu
ponižnje: zo bych ze zamóženja tychle zaſłužbow wotpuſk, ſpuſchcźenjo
zaſłuženeje cžaſneje ſchtrafy po dowolenju joho zaſtojnika na ſwěcźe,
kotromuž je móc klucžow zawoſtajena, dóſtacź mohł. K tomu kóncej ſym
ſebi wotmyſlił, te w joho japoſchtołſkim liſcźe porucžene ſkutki
dopjelnicź. Za jene tebje, najlubſchi Wòtcže! hiſchcźe nutrnje proſchu:
zo by Ty tute moje dobre ſkutki, kotrež ſame ze ſo nicžo njezamòža, w
zjenocźenju zaſłužbow cźeŕpjenja a wumrjecźa twojoho luboho Syna Jězuſa
Khryſtuſa hako doſcźcžinjenjo płacźicź dał a hnadnje pſchiwzał, tak zo
bych tutón wotpuſk woprawdźe dóſtał. Amen.

3. Wotpuſkowe modlitwy.

♣a.♠ Za powyſchenjo katholſkeje cyrkwje.

O Božo, wſchěch wěriwych paſtyrjo a wodźicźerjo, kotrohož Duch cyłe
cżěło cyrkwje ſwjatoſcźi a wobknježuje, a kotryž tež ſwoju hordoſcż
wſchitkim wěriwym ſy zjewił, zwarnuj ſkutki twojeje miłoſcźe, zo by
twoja cyrkej, po cyłym ſwěeźe wupſcheſtrjena, we wſchim dobrym
nadobywała, ſo pſchiſporjała a ze ſtajnej wěru we wuznawanju twojoho
ſwjatoho mjena wobſtała. Pſchez naſchoho knjeza Jězuſa Khryſtuſa,
twojoho Syna, kotryž z tobu w jenoſcźi Ducha ſwjatoho žiwy je a kraluje
do wěcžnoſcźe. Amen.

Dwójcy: Wótcže naſch. Strowa ſy.

♣b)♠ Za pſchezjednoſcź kſcheſcźanſkich wjeŕchow.

O Božo, dawarjo měra a lubowarjo luboſcźe! daj twojim ſłužownikam,
kralam a wjeŕcham po <pb n="22"/>twojej woli wěrnu pſchezjednoſcź, zo
bychu wójny a njepſchezjednoſcźe, wotehnate byłe a kſcheſcźanſka
ſwobodṅoſcź bjeze wſcheje ſtrachoty wobſtała. Pſchez naſchoho knjeza
Jězuſa atd.

Dwójcy: Wótcže naſch. Strowa ſy.

♣c)♠ Za wukorjenjenjo błudnych wěrow.

Wſchohomócny, wěcžny Božo, kiž nochceſch, zo by něchtó zahinył, pohladaj
na wſchitke, pſchez djabołſke zjebanjo zawjedźene duſche, zo bychu
błudnowěriwu wopacžnoſcź wotpołožili a ſo k jednoſcźi praweje wěrnoſcźe
zaſy wrócźili. Pſchez naſchoho knjeza atd.

Tſi krócź: Wótcže naſch. Strowa ſy. — Jedyn krócź: Ja wěrju.

4. Wobzanknjenjo wotpuſknych modlitwow.

♣a)♠ Dźakowanjo po dokonjanych dobrych ſkutkach.

Najſmilniſchi Božo! Popſchej hnadnje, zo by wſchitko k dobycźu wotpuſka
trěbne nětko tak wote mnje dokonjane było, kaž bě porucžene a žadane.
Schtožkuli pak mi na prawym měnjenju a wuwjedźenju brachuje, to njech
zarunaja zaſłužby twojoho Syna, mojoho wumóžnika Jězuſa Khryſtuſa. Daj
tohodla, miłoſcźiwy Božo! a popſchej, zo bych tež ja dźěl měł na tutym
wotpuſku! Spuſchcź a zetrěj ſchrafy, kotrež bych w tutym abo w tamnym
žiwjenju hiſchcźe wutracź měł. Rozſwěcź mje, zo bych tu mi wopokazanu
hnadu ſpóznał, a tebi hako mojomu najwyſchſchomu dobrocźerjej ze wſchěmi
Jandźelemi a Wuzwolenymi doſpołny a wěcžny dźak prajił. Amen.

<pb n="23"/>

♣b)♠ Hdyž ſo wotpuſk za khude duſche wopruje.

Najlubſchi Jězuſo! ſmil ſo nad khudej duſchu ♣N. N.,♠ za kotrejež
wumóženjo tónle wotpuſk dóſtacź ſo prócuju a njeſkóncžnu płacźiwoſcź
twojeje najſwjecźiſcheje krewje tebi wopruju. Cžiń, o Božo! zo by tale
duſcha z płomjenjow cžiſcźa wumóžena k wužiwanju twojeje zbóžnoſcźe
pſchiſchła. Njech wobſynje měſto, kotrež ſu něhdy njepoſłuſchni
jandźelojo wopuſchcźili, zo by twoju ſmilnoſcź tam khwaliła do
wěcžnoſcźe. Amen.

5. Modlitwa za cyłe kſcheſcźanſtwo.

Wſchohomócny, wěcžny Božo, knježe a kralo njebjes a zemje! nutrnje tebje
proſymy, zo by naſchu wyſchnoſcź a wſchitke druhe rjady cyłoho
kſcheſcżanſtwa, duchowne a ſwětne, ze ſwojimi poddatymi hnadnje zakitał
a zdźeržał; zo by jim a tež naſchim ſtarſchim, pſchecźelam a
dobrocźerjam ſtrowoſcź, měr, pſchezjenoſcź a wſchitke cžaſne a wěcžne
ſpomoženjo darił. O knježe! wucžiſcź nas wſchitkich wot hrěchow a
ſpuſchcź nam zaſłužene khoſtanja. Wobſwětli nas z prawym póznacźom
twojeje wole, poſylń nas w dobrym wotmyſlenju a daj nam polěpſchenjo
naſchoho žiwjenja. Wotehnaj wot nas wſchěch widźomnych a njewidźomnych
njepſchecźelow a potłócž woſebje wſchitke naſche hrěſchne požadoſcźe.
Zakitaj a zwjeſel wſchitkich khorych a zrudnych. Popſchej ſpomožne
wjedro a zdźerž zeḿſke płody pſched wſchitkim ſchkódnym. Daj hrěſchnikam
móc, zo bychu ſo zaſy wobrocźili. Wudźěl pomoc tym, kiž ſwoje zamóženjo
zhubichu. Daj njeměrnym zaſy měr <pb n="24"/>a pſchezjednoſcź. Wobrocź
błudnych a njewěriwych. Pſchiſporjej prawu wěru a zakitaj twoju ſwjatu
cyrkej. Wukorjeń a zacźěŕ wſchitko, ſchtož je pſchecźiwo twojej bójſkej
woli. Zwarnuj nas pſched nahłej a pſchekhwatanej ſmjercźu. Wobradź
naſchim dobrocźerjam cžaſne a wěcžne hnady, a daj nam ſkóncžnje
wſchitkim wěcžnu wjeſołoſcź a zbóžnoſcź. Amen.

Nowy pſchidawk.

1. Wopiſanjo kſchižowoho pucźa w Jeruzalemje.

Kſchižowy abo boloſcźiwy pucź (♣via dolorosa♠) w Jeruzalemje zapocžina
ſo pola Pilatowoho hrodu, wucžinja hacž na Kalvarſku horu 1320 krocželi
a wjedźe njeruny a z dźěla nahły z wjetſcha wot ranja k wjecžoru.

Podawk prěnjoho ſtacijona ſta ſo na powyſchenju „lithoſtroton“ k hrodej
bohota ſłuſchacym, ſchtož je nětko turkowſka kaſarna abo twjerdźizna.
Tohodla zaſtawaja wopytowarjo boloſcźiwoho pucźa pſchi ſkhodźeńkach, k
hrodej wjedźacych. Murjowany wobłuk woznamjenja wuſtupk, hdźež je
Pilatus Jězuſa ludej pokazał prajicy: ♣Ecce homo!♠ (Hlejcźe, cžłowjek!)
Pſched někotrymi lětami je francózſki duchowny ♣P.♠ Ratisbonne
(wobrocźeny žid) tam cyrkej pod mjenom ♣Ecce homo!♠ z klóſchtrom
ſionſkich ſotrow natwarił, tak zo je nětko ſpomnjeny wobłuk nad
wołtarjom. Pod tymle wobłukom je wotſudźeny zbóžnik pſcheſchoł. Něhdźe
20 krocželi wot prěnjoho ſtacijona je druhi, hdźež je Jězus po krótkim
wotpocžnjenju cźežki kſchiž na ramjo doſtał. Nimale 200 krocželow daloko
je pucź wiſaty, a cžeŕ<pb n="25"/>wjeny ſtołp woznamjenja měſtno
tſecźoho ſtacijona, hdźež je Jězus prěni krócź pod kſchižom padnył. 40
krocželi dale je ſchtwórty ſtacijon, hdźež je wón ſwoju macźeŕ zetykał,
a 60 krocželi wottudy je pjaty, hdźež Symana z Cyreny (w połnócnej
Africy) nuzowachu, zo by Jězuſej pomhał kſchiž njeſcź. Po 80 krocželach
dóńdźe ſo k ſcheſtomu ſtacijonej, hdźež Veronika Jězuſowe krwawe
woblicžo wutrě; tam je nětko dom grichiſkeje ſwójby. Něhdźe 100 krocželi
dale ſu ſudne wrota, hdźež běſche w Jězuſowym cžaſu kónc měſta, a
wottudy dźe ſo 80 krocželi hacž tam, hdźež Jězus druhi krócź padźe;
kamjeń woznamjenja tutón ſedmy ſtacijon. Njedaloko je wóſmy ſtacijon,
kotryž ſo na kamjeńtnym ſtołpje ſpóznawa; tam rycžeſche Jězus k płakacym
žónſkim. Daliſchi kruch kſchižowoho pucźa, pozdźiſcho wurunanoho, je
nětko z khěžemi zatwarjeny a dźe ſo po tak mjenowanej rowowej drozy;
tola woznamjenja ſtołp dźewjaty ſtacijon, hdźež Jězus tſecźi krócź pod
kſchižom padny. Poſlednje pjecź ſtacijony (10.—14.) ſu wot cžaſow ſ.
Heleny we wulkej cyrkwi Božoho rowa, ſchtož je po prawym tſoja cyrkej
pod jenej tſěchu, ale na njerunej podłozy, z někotrymi khapałkami,
mjenujcy: kalvarſka cyrkej, cyrkej Božoho rowa, a cyrkej namakanja ſ.
kſchiža.

W kalvarſkej cyrkwi, kotraž hórku kſchižowanja wobdawa, pſchińdźe ſo po
18 ſkhodźeńkach na hórku ſamu. Tam ſtej dwě khapałcy, z marmorom
wukładźenej a pſchez khódbu dżělenej; prěnja z njeju ſłuſcha katholikam
a wobſahuje měſtno, hdźež bu Jězus na kſchiž pſchibity, druha pak
gricham z měſtnom, hdźež bu kſchiž powyſcheny t. r. ſtajeny. Rozpuklina
w ſkale abo dźěra do zemje je tudy ze ſlěbrowym blachom wobkładźena.

<pb n="26"/>

Hdyž ſo z kalvarſkeje hórki zaſy dele dźe, pſchińdźe ſo do wulkeje
cyrkwje Božoho rowa, hdźež je pod kulotwarom (kupolu) woprawdźity row
Khryſtuſowy t. r. khapała nad ſkalnej próznjeńcu, w kotrejž je joho
cźěło hacž do horjeſtacża ležało. Twar je podołhojty ſchtyriróžk, 15
łochcźi wyſoki a 70 krocželi we wobměrje. W zaſtupje abo prěnim wotdźělu
tuteje khapały je kamjeń, na kotrymž je jandźel ſedźał, hdyž bě jón wot
Jězuſowoho rowa wotwalił. Potom pſchińdźeſch ſo ſkhiliwſchi z nizkimi
durjemi (dwaj łochcźej wyſokimi) do małoho pſchebytka, pſchez tſi
łochcźe w dołhoſcźi a ſchěri, hdźež ſo ſtajnje 50 lampow ſwěcźi. Tam je
Boži row do ſkały wurubany, ale pozdźiſcho z marmorom wobmurjowany, zo
njeby wobſchkodźeny był. Tule ſwjatnicu maja katholikowje, grichowje a
armenowje zhromadnje a dźerža kóždy dźeń w poſtajenych hodźinach Bože
ſłužby. Koptiſcy kſcheſcźenjo ſu ſebi zwonka k Božomu rowej w
podlěſchenej ſmuzy drjewjanu khapałku zady pſchitwarili. Pſched khapałku
Božoho rowa ſteja wułkotne ſwěcžniki (6) z hobrowſkimi ſwěcami.

Cyrkej namakanja ſ. kſchiža abo khapału ſ. Heleny, wot kalvarſkeje na
prawicy ležacu, bliže njewopiſujemy.

K cyrkwi Božoho rowa je klóſchtr franciſkanarjow a mjeńſchej katholſkej
cyrkwju pſchitwarjeny. Hižo w lěcźe 1223 doſta ſ. Franc Seraſſki
wobkedźbowanjo Božoho rowa porucžene (z dowolnoſcźu ſultana) a wot toho
cžaſa ſu jón franciſkanarjo z małym pſchetorhnjenjom derje
wobſtražowali, tak zo jich kóždocžaſny pſchedſtejicźeŕ w Jeruzalemje
cžeſtne jomu dawane mjeno zaſłužuje, mjenujcy: ♣custos terrae sanctae♠
(ſtražnik ſwjateje zemje).

<pb n="27"/>

2. Někotre nowe modlitwy.

♣a)♠ Pſchi Božim rowje.

Najlubſchi Zbóžniko! we hłubokej pokornoſcźi cžeſcźu z modlenjom twoje
najſwjecżiſche cźěło, kotrež tež po ſmjercźi z Bójſtwom zjenocźene woſta
a kotrež ſy nam we najſwjecźiſchim ſakramencźe zawoſtajił. O bójſki
Zbóžniko! z ponižnej, dowěrjacej a tebje dźakownje lubowacej wutrobu
modlu ſo k tebi; budź wěcžnje cžeſcźeny a khwaleny za wſchitke dobroty,
kotrež ſy cyłomu cžłowjeſtwu a tež mi njedoſtojnomu wopokazał. Ze
ſwjatej pokornoſcźu wopominam tele zawoſtajenſtwo twojeje njeſměrneje
luboſcźe, tele we wſchitkich martrach woprowane cźěło. W kóždej ranje
widźu twoju njewopſchijomnu luboſcź. O luboſcźe połna potajnoſcź, hdyž
twoje ſwjate ze kſchiža wzate cźěło hacž do tſecźoho dnja w rowje
zanknjene ležeſche! O kraſny rowje mojoho wumóžnika, kiž toho
wobjimaſche, kotryž je błyſchcź Wótca, khwalba jandźelow, radoſcź
njebjes, žiwjenjo, ſpomoženjo a zbóžnoſcż cžłowjekow! O ſwjaty rowje,
kotryž je Jězus ze ſwojej bójſkej pſchitomnoſcźu poſwjecźił, kotryž ſu
pobožne žónſke cžeſcźowałe, kotryž ſu ſwjecźi jandźelowje wopytowali a
kotryž je Bóh z dźiwami pſchekraſnił! O khwalobny rowje, wumóž mje z
cźěmnoho rowa hele a ze ſcźina ſmjercźe! Wobjimaj mje, zo bych wumrjeł a
pohrjebany był z tym, kotryž je za mnje wumrjeł a pohrjebany był! O
Jězuſo! kiž ſy tſi dny w rowje wotpocžował, ſpožcž mi hnadu, zo by moja
wutroba, kotraž w ſwjatym woprawjenju twoje ſwjate cźěło dóſtawa,
twojomu rowej podobna była: cyle nowa pſchez ponowjenjo ſwjatoho Ducha a
pſchez cžiſte žiwjenjo, pſchez ſkałokrutu wobſtajnoſcź we dobrym, we
ſtajnym wopominanju twojoho cźeŕpjenja a <pb n="28"/>ſmjercźe, zo by
twoja hnada a luboſcź kóždy cžas we mni woſtała. Amen.

♣b)♠ Wotpuſkna modlitwa pſchi wopytanju najſwjecźiſchoho ſakramenta.

Pohladaj, o Knježe! z twojeje ſwjatnicy a z twojoho wyſokoho njebjeſkoho
wobydlenja, a hladaj na tónle najſwjecźiſchi wopor, kotryž tebi naſch
najwyſchſchi měſchnik, twój bójſki Syn, knjez Jězus Khryſtus, za hrěchi
ſwojich bratrow wopruje, a daj ſo změrowacź dla mnohoſcźe naſchich
złóſcźow. Hlej! krej naſchoho bratra Jězuſa woła k tebi ze kſchiža.
Wuſłyſch Knježe! budź hnadny; Knježe! kedźbuj a cžiń to; njekomdź ſo,
mój Božo! ſebje ſamoho dla; pſchetož twoje měſto a twój lud ſo po twojim
mjenje mjenuje; a cžiń z nami po twojej ſmilnoſcźi. Amen.

♣c)♠ Woprowanjo najſwjecźiſcheje krewje.

Wěcžny Wótcže! Tebi wopruju najdrohotniſchu krej Jězuſa Khryſtuſa k
wujednanju za moje hrěchi a za powſchitkowne naležnoſcźe ſwjateje
cyrkwje. Amen.

♣d)♠ Pſchiſtawk pſchi ſtacijonach po ſpodobanju.

Cžiń, zo ſtajnje toho rany,

Kiž je za mnje kſchižowany,

Z wutrobu ja wopomnju.

(Tež ſpěwa ſo cžaſto cyły khěrluſch: Stała macźeŕ boloſcźiwa.)

Cźiſchcźał L. A. Donnerhak w Budyſchinje.

[1] ⁾ Tale ſchtucžka ſo pſchi kóždej ſcźěhowacej zaſy ſpěwa.
