600

scrbskich přisłowow

a

štyri kopy

přisłownych prajidmow.

Wudał

Jakub Buk,

sobustaw ryčespytneho wotrjada Maéicy Serbskeje.

W Budyšinje 1858.

Předspomnjenje.

Přisłowo je mudrosć naroda. Teho dla su přisłowa temu, kiž chce narod
lěpje zeznać, jara wažne a zajimawe. We wšěch ludach, wosebje pak we
słowjanskich, su narodowcy tute starodawne zornjatka ludoweho rozoma z
wulkej prócu zběrali. Tež literatura našich hornołužiskich přisłowow,
hačkuliž w přirunanju z cuzonarodnymi hišće słaba, je tola hižom pěkne
spočatki dostała přez duchomneho H. Seilerja a přez redaktora J. E.
Smolerja. Knj. Seileŕ je hižom před něhdźe 20 lětami we łužiskim
magazinje (Neues Lausitzisches Magazin. Görlitz, 1839) poł sta serbskich
přisłowow wozjewił. Něšto lět pozdźišo je knj. Smoleŕ we swojich
pěsničkach (Pjesnički hornych a delnych łužiskich Serbow. Grimma, 1841)
wjetšu zběrku serbskich přisłowow podał, kotrež běše ze rta ludu, z
łužiskeho magazina a ze serbskeje (rukopisaneje) nowiny prědarskeho
towarstwa w Lipsku nahromadźił. W nowišim času je tón samy spisowaŕ we
swojich lětopisach (Jahrbücher für slav. Literatur etc. Bautzen, 1854)
něhdźe 100 wubranych hornołužiskich přisłowow wotćišćeé dał. Te same su
z prjedawšeje jeho zběrki wzate; z nowa přidatych je 15, wot knj.
Seilerja připósłanych. Ze wšeho je widźeć, zo naše dotal zběrane
přisłowa hišće nihdźe wšě hromadźe njenamakaš, a zo je tež jenož w
tajkich pismach nadeńdźeš, kotrež su <pb n="2"/>bjez nami porědke a
žadne. Duž zdaše so zdobne a wužitne być, wšě dotal wozjewjene serbske
přisłowa zrjadować a z nowymi dodawkami rozmnožić. Přez přećelnu pomoc
wšelakich knjezow, wosebje pak knj. duchomneho Seilerja a knj. wučerja
Wehle, je so ličba serbskich přisłowow a přisłownych prajidmow, kotrež
su tudy wozjewjene, krasnje přisporiła; přetož hdyž dotalne zběrki w
magazinje, w pěsničkach a w lětopisach bjez sobu přirunamy, namakamy tam
wšo dohromady jenož něhdźe połdra sta přisłowow a přisłownych prajenjow
wotćišćanych.

Lubi serbscy bratřa! Kóždy je lubje prošeny, zo by přisłowa bjez ludom
po swojej móžnosći zběrał. Hladajmy tute drohe pokłady našeho luda
hromadźić a před zahinjenjom wukhować! Duž dha tež na přichodne
hromadźenje serbskich přisłowow:

„Daj Bóh zbožo!“ — „Daj to Bóh.“

J. B.

Serbske prisłowa.

Zrjadował a rozmnožił

Jakub Buk.

Čitane a kritiscy rozsudźane w zhromadźiznje filologiskeje sekcie 6.
junija 1854.

Běda nuzu honi.

Běše lědym nohć,

A bu z njeho łohć.

Bity njebiteho njese.

Bodu-li, dha dz̓i z puća.

5 Bohatu žonu je sebi wzał

A knjejstwo předał.

Bohatych kucheń kóždemu njetyje.

Bóle khwataš,

Měnje móžeš.

Bóle šparaš,

Bóle smjerdźi.

Brunka

So rad w wodźe tunka.

10 Budź zrjadny,

Dha njebudźeš nihdy žadny.

<pb n="4"/>

Cuzemu khlěbej

Dźěći całta rěkaja.

Čěsku a Sasku je wobhonił,

A njeje ničo nazhonił.

Čim wjacy so přikładuje,

Ćim bóle so pali.

Ćma ludźi njejě, ale powala.

15 Copła liška so najlěpje drje.

Daj pokoj,

Dha maš pokoj.

Dobra njedźela

Chce měć dobru póńdźelu.

Dobra rada

Błaznej nimo pada.

Dobre zastaće

Je poł dźěła.

20 Druha ruka,

Druhe zbožo.

Druhemu je lohko wucho rězać.

Druhi knjez,

Druhe prawo.

Druhim k woli,

Sebi khlubu.

Ham, hdyž mam;

Jěm dyžlěm.

<pb n="5"/>

25 Hdyby koza dlěšu wopuš měła,

Dha by někomžkuliž woči wubiła.

Hdybych měł, kaž nimam,

Dha bych móhł, kaž njemóžu.

Hdyž bohaty wumrje

A khudy swinjo zarěže,

Dha je wulke powjedanje.

Hdyž herc zapiska,

Dźewjeć brachow zaskoči.

Hdyž chce Bóh měć noru (błazna),

Wozmje starom mužej žonu.

30 Hdyž je juška jara słódka,

Dha so bórzy wutunka.

Hdyž mam, dha ham;

Hdyž nimam, dha tradam.

Hdyž njeje ze škličkami,

Dha je tola ze łžičkami.

Hdyž nuza z durjemi nutř dźe,

Dha přećeljo z woknami won skakaja.

Hdyž so hrozna slubiš,

Dha so rjana njewostudźiš.

35 Hdyž so pohončej křudźišćo

A prošerjej kij w rucy zhrěje,

Dha žadyn lohcy njepušćitaj.

Hdyž so sněžka nańdźe,

Dha so šćežka zańdźe.

<pb n="6"/>

Hdyž stare woły hraja,

Chce so wjedro přeměnić.

Hdyž woła zelena žabka,

Dha so rady kapka.

Hdźež je dobra mys (mysl),

Tam je ruma dosć.

40 Hdźež je lětsa mjeŕwa,

Tam je k lětu beja.

Hdźež je žona w kholowach,

Tam je čert hospodaŕ.

Hdźež ma włohu,

Tam rosće.

Hdźež so nihdy njeswari,

Tam so k zbožu njehnoji.

Hdźež su wysoke hory,

Tam su hłuboke doły.

45 Hłód je njepřećel.

Hordosć maš darmo,

Pokrutu khlěba dyrbiš kupić.

Hubje njeje wěra.

Ja sym pluwy zajimał (sebi požčował),

A čistu pšeńcu dyrbju zasy dać.

Jedyn kluč wšě zanki njewotanka.

50 Jeneho štoma dla hola njepadnje.

<pb n="7"/>

Jěsć a pić je poł žiwjenja,

W heli ležeć cyłe.

Kajawki

Su njewróćawki.

Kajkaž wutroba,

Tajki je tež dźak.

Kajkež je pomhajbóh,

Tajke je wjeršpomazy.

55 Kajkiž korjeń,

Tajki wukorjeń.

Kał je Bóh nam buram dał,

Z mjasom do města je hnał.

Kaž kokoš hrjeba,

Žona muža jeba.

Kaž kur leći po wětřiku,

Tak paduchej woči po branju.

Kaž so młody nałožiš,

Tak so stary zadźeržiš.

60 Kaž so nawučiš,

Tak so zadźeržiš.

Kiž móhł wšitkim wutrjechić,

Ma so hišće narodźić.

Knježe słužby su kulojte.

Kokoška, kiž njehrjeba,

Zornješka sej njenamka.

<pb n="8"/>

Komuž žony mrěja

A konje steja,

Temu so kubło roji.

65 Konjej, kiž najwjacy ćehnje,

Dawa so z wjetša najměnje wowsa.

Kostyrwja praji: Buro, žiẃ so,

Ja njesu, hač so mi khribjet zhibuje;

Šmica pak praji: Buro, zderń.

Kotoł so khachlonkej směje,

Zo je čorny.

(Wobaj pak staj jenajkej.)

Kóždy je tam najradšo,

Hdźež ma runja swojeho.

Kóždy ma swoje hory.

70 Kóždy ma swoje kosydło.

Kóždy ma swojeho kraholca.

Kóždy swoje lubuje.

Kury słyša najradšo khapona spěwać.

Khopica hnoja doma na dworje

A domjaca dźowka nutřka na stole

Jenak wjele přinjesetej.

75 Khromy čert je najhórši.

Khromy so najskerje podsunje.

Khwalće wonka,

Budźće nutřka.

<pb n="9"/>

Lane symjo a pjanka

Matej so w woleńcy jenak.

Lěpje dočakać,

Hač pokhwatać.

80 Lěpje mało z česću,

Dyžli wjele z lesću.

Lěpje njepopřeńki,

Hač wobžarowanki.

Lěpje pod swojej wěchu,

Hač pod cuzej třěchu.

Lěpje so maš,

Lěpje sej žadaš.

Lěpje šić a próć,

Dyžli po dworach kleskać.

85 Lěto ma dołhi pysk (wulku hubu).

Liška praji: Kalena

Njeje žana malena.

Lońše směški

Lětuše płački.

Lóže maš,

Lóže daš.

Mandz̓elstwo bjez dźěsća

Je swět bjez słónca.

90 Młodemu dubej

Dyrbiš z časom hłowu ćeć.

<pb n="10"/>

Młodemu hólcej a hawakej

Je jenak wokoło zańć.

Młodosć

Tórnosć.

Młody hólc poł zemjana.

Móc přez prawo dźe.

95 Muž njezamóža z wozom nawozyć,

Štož žona w šórcuše wotnosy.

Mysle ludźi jebaja.

Mysle šerja.

Na jazyku měd,

We wutrobje jěd.

Na mału khěžku

Tež bože słónčko swěći.

100 Na swěće njeje ničo hubjeńše,

Dyžli bohatu žonu měć.

Najprjedy twarić

A potom swarić.

Něčeje horjo

Něčeji směch.

Něchtóžkuliž Janej do wočow hlada,

Hač Jakub (Michał) njeje.

Nima žona drjewa,

Bórči ći, kaž čmjeła.

<pb n="11"/>

105 Nimaš ma kóžde lěto młode.

Nimo ćernja

Bjeŕ sej drastu hromadu.

Njebudź wowca,

Hdyž je će Bóh borana stworił.

Nječesć

Wjacy wužije, hač česć.

Njech je stara wěcha,

Je wšak tola třěcha.

110 Njech so dźe,

Kaž so chce,

Jeno zo so klepoce.

Njeprawe kubło

Prawe sobu zežerje.

Njeprawy kroš

Dźesać prawych zežerje.

Nuza

So wšelko huza.

Nuza so po dworje wala,

A Nimaš z woknom nutř hlada.

115 Nuzowana lubosć

A porjedźana rjanosć

Njetyje.

Paduch paduchej pomha.

Palenc

Je walenc.

<pb n="12"/>

Piwo rady za pičołku wonja.

Pjerd je lěkaŕ khudeho.

120 Pjerd njej hrěšny,

Ale směšny.

Po lichomniku brojeŕ.

Pod cuze blido

Je lohko nohi tykać.

Połna njeje kopa,

Hdyž pobrachuje snopa.

Pola wopuše

Njeje pola hłowy.

125 Polo ma woči,

Keŕk ma wuši.

Požčawki

Rady klacawki

Domoj khodźa.

Praskać móže něchtóžkuliž,

Ale nic jěć.

Prawda woči kała.

Prózny dyrbi rumować.

130 Překhwatanka

Škodowanka.

Rańši dešć

A njewjesćinski płač

Jenak dołho traje.

<pb n="13"/>

Samsna khwalba w rići kała;

Druhich khwalba česć ći dawa.

Sebi čěra z karanom,

Druhim z dźěrkawcom.

Słaby (khudy) je bity.

135 Slub ma nohi,

Dar hakle rucy.

Slubić a dać je wjele.

Směški a płački

Su w jenym měšku.

Spěwaj a dźěłaj.

Stara baba ryzy kóń,

Młoda holca njetopoŕ;

Starej babje dwoje hrabje,

Młodej holcy štwore cypy.

140 Stareho zajaca

Njetrjebaš wučić do kału khodźić.

Starši woł,

Twjerdši roh.

Stary ma smjerć před woblečom,

Młody za khribjetom.

Swar

Je boži dar,

Puki

Su čertowe suki.

<pb n="14"/>

Swět so dźiwnje wobroća,

Hdyž žona muža w mocy ma.

145 Sylna blaba

Na džěło je słaba.

Što mi pomha wulki hród,

Hdyž je nutřka luty hłód.

Štož je dźensa hotowe,

Jutře njemórči.

Štož je lěpše, dyžli woš,

To sej pěknje domoj noš.

Štož khudemu daš,

Ći w włožičcy narosće.

150 Stož njeznaješ,

Sej nježadaš.

Stož sej nadrjebiš,

To dyrbiš zjěsć.

Stož słodźi,

Nješkodźi.

Stož so ćehnje,

To so zjě.

Štož so na bože stpěće šije,

Do teho bože njewjedro bije.

155 Štož stari zhromadźa,

To młodźi rozbroja.

Stož syješ,

To žnyješ.

<pb n="15"/>

Štož sypaš,

To mjeleš.

Štóž čuje,

Tón duje.

Stóž chce něšto dóstać,

Dyrbi něšto wustać.

160 Štóž chce wobjedować,

Dyrbi prjedy spěwać.

Štóž je jara mudry,

Je poł njemdry.

Štóž je posledni do měcha,

Je prěni z měcha.[1]⁾

Štóž je z kóčku włóčił,

Najlěpje wě, kak ćehnje.

Štóž ma hubu,

Tón ma rucy.

165 Štóž nochce woči rózdźerać,

Dyrbi móšeń wotwjerać.

Stóž pjerdźi,

Tón smjerdźi.

<pb n="16"/>

Štóž skomdźi čas,

Tón skomdźi kwas.

Štóž so boji,

Teho wšudźom łoji.

Štóž stare njepłata

A nowe na kedźbu njebjerje,

Daloko njepřińdźe.

170 Štóž starku předa,

Zbožo předa.

Štóž za młode kida,

Dyrbi na stare hłodać.

Štóž za wotsćěn přima,

Ničo w horšći nima.

Tučna kucheń

Ćini suchu móšeń.

Ty budźeš tak wjele naworać,

Zo njebudźeš móc zawłóčić.

175 Ty wšě šćežki do rće wěš,

Z riće žanu.

Wěčnje pyšny,

Nihdy dušny.

Wjac jich je,

Lěpje słodźi.

Wjacy daš,

Wjacy hnady maš.

<pb n="17"/>

Wjele nawoženjow,

Žadyn bjerjak.

180 Wjele za dźiw wjele pomha.

Wjeselša myslička,

Prózniša móšnička.

Wjetša khopička,

A Bohu lubša.

Wjetši sy,

Wjetše maš prawo.

Wjetši šelma,

Wjetše zbožo.

185 Woda

Wšitko zhłoda.

Wostał je tam

Posoł a wosoł.

Wot wowsa

Konik pěknje kołsa.

Wšitko ma swój kónc.

Kołbasa ma dwaj.

Wšo butra njeje,

Stož so maže.

190 Wudowc ma škličku a łžičku,

Młody hólc nima ničo.

Wudowc skerje žonu dóstanje,

Hač syrotki maćeŕ.

<pb n="18"/>

Wulka hara

A mały kwas.

Wulka robota,

Małe twarožki.

Wyše stejiš,

Hłubje padnješ.

195 Wyše stupiš,

Dale widźiš.

Zapłata dyrbi

Wjetša być, hač dźěra.

Zrališe žito,

Lóže so roni.

Zyma ma wulki brjuch.

Žona muža zjeba,

Byrnjež woči měł,

Kaž wokata křida.

200 Žonu sebi bjeŕ ze susodstwa,

Kmótrow proš sej z daloka.

Serbske přisłowa

a

přisłowne prajenja.

Zrjadował a rozmnožił

Jakub Buk.

Čitane a kritiscy rozsudźane w zhromadźiznje filologiskeje sekeie 4.
oktobra 1854.

A. Přisłowa.

Ach, mój Božo,

Hdźe budźe k lětu moje łožo?!

Bóle měšane,

A lěpše je.

Bóle so pije,

Bóle so chce.

Časka mjaska

W bróžni praska;

Muka

Z bróžnje kuka.

205 Dawaćeŕ je wumrjeł,

A syn so njeje po nim radźił.

Druha hłowa,

Druha mysl.

Druhi kraj,

Druhe wašnjo.

Fiks je slaknył,

A Dołhodosć je tež něhdy žiwy był.

<pb n="20"/>

Hdyby hubička wodźičku piła,

Dha by móšnička pjenježki měła.

(Hdyž njechaše hubička wodźičku pić,

Dha zadźerny móšnička rić.)

210 Hdyž hospoza wumrje,

Je měnje jeji a mlóka;

Hdyž hospodaŕ wumrje,

Čuje łubja a wosrjedk.

Hdyž khudy wumrje,

Dha mało zwonja;

Hdyž bohaty wumrje,

Dha daloko zhonja.

Hdyž přińdźe na kupjenje,

Dha přińdźe na tradanje.

Hdyž so prošeŕ khlěba najě,

Dha je najhórši.

Hdyž spytaš,

Dha zhoniš.

215 Hdyž wysoko zalězeš,

Dele dźe ćežko.

Hdźež młoda do domu přińdźe,

Tam stara křidła krydnje (dóstanje).

Hdźež płót je roztorhany,

Tam kóždy lohko zalěze.

Hdźež so kuri,

Tam je woheń.

<pb n="21"/>

Hdźež so wari,

Tam so pari.

220 Hłuboka brózda,

Dołhi kłós.

Husćiše sej nadrjebiš,

A husćiše dyrbiš jěsć.

Jena

Nima mjena.

Jeneje muchi dla

So dobra jědź prječ njekida.

Jenož zo maš klětku,

K ptačkej budźe rada.

225 Kaž płuh kliniš,

Tak wora.

Kowarjowy dórtk

Krawcowy wobjed.

Kóždemu snopej

Narosće powrjestło.

Kóždy paduch

Ma swoju wuryč.

Kruwy njezjebaš;

Dawaja, kaž su dóstałe.

230 Khorosć přićěri na konju,

Po štyrjoch prječ lěze.

Ludźo činja protyku,

A Bóh wjedro.

<pb n="22"/>

Macocha zły prut.

Mikusk je wumrjeł,

A Dawačk njeje so hišće narodźił.

Mjeńši

Je rjeńši;

Wjetši

Bóle bječi.

235 Mudremu so husto wudrje.

Na mozyrojtoh woła

Słuša mozyrojta kwaka.

Na twjerdy pjeńk

Twjerdy klin.

Nahły dešćik do wěnca

Wěšćeŕ wulkoh bohatstwa.

Něchtóžkuliž by herc był,

Hdyby piskać móhł.

240 Njeprošenych hosći

Za helu sadźeja.

Njerjad so najbóle symjeni.

Njezbožo ludźi wujedna,

Smjerć jich zruna.

Pobožni

Su wobožni.

Přez wyššich ludźi prohi

Njestajej rad nohi.

<pb n="23"/>

245 So njesměš dale přěsćerać,

Hač so móžeš přikrywać.

Sobota

Khudoh muža robota.

Stajnje słónčko njeswěći.

Suchi pos, hdyž so nažerje,

Je najhórši blawkaŕ.

Sylny ščini sej najskerje škodu.

250 Syty hłódnemu njewěri.

Štož je wyše,

Zjědźa myše.

Štož wariš,

To wukidnješ.

Štóž hlada kazanja,

Njech hlada tradanja.

Štóž je jara mudry,

Tón je husto błudny.

255 Štóž mjelči,

So njepřeryči.

Štóž něšto złe na myslach ma,

Rad swěčku pódla njestaja.

Štóž sej w lěće hwizda,

Tón njech w zymje rejwa.

Štóž škleńčki dopije,

So rady wopije.

<pb n="24"/>

Teho dla ma kowaŕ klěšće,

Zo njetrjebał sam přimać.

260 Tři dny stare hriby

A tři dny stari kermušni hosćo

Su jenak lubi.

Tunja kuṕ

Rady droha kuṕ.

W swojim času próca mała

Je wulke dźěło zlutowała.

Wilki — łazy spody šilki,

Małki — spody ławki.

Wšelko,

Mój wjelko,

Hdyž liška doma njeje.

265 Wulki — njejě žane kulki,

Mały — žane jahły.

Wužiwaj zrjadnje,

Dha wužiwaš dołho.

Z wumješka

Do brjuška.

Zegeŕ (časnik) zastanje,

Ale čas nic.

Zopa (poliwka)

W brjuše hopa.

270 Žadyn khumšt njeje protyku činić,

Hdyž je lěto nimo.

<pb n="25"/>

B. Přisłowne přirunanja.

Běžeć, kaž skulej.

Bojeć so, kaž wudra.

Cahnyć so, kaž drohi čas.

Ćahnyć so, kaž powrjestło.

5 Doma ležeć, kaž jěž w dźěrje.

Doma ležeć, kaž šwinc.

Hłupy, kaž sćěna.

Hórši, kaž (hač) drapa.

Khodźić, kaž wał lodow.

10 Lěni, kaž pjeńk (hnój).

Měšeć so, kaž pazdźerje do rće.

Na šiju lězć, kaž drapa.

Nuzne měć, kaž myš w njedźelach.

Pišćeć, kaž twarohowy měch.

15 Pobožny, kaž kocor pola twaroha.

Prašeć so, kaž připołnica.

Přecy w jenej drasće, kaž woł w jenej koži.

Při něčim stejo wostać, kaž woł při wale syna.

Přiměrjeć so k něčemu, kaž kokoš k šćenju.

20 Rosć, kaž rěpa (hrib).

Rózdźerać so, kaž žaba na šćernjo (na šćernišću).

Słowo, kaž worjech.

Slěny póžerać, kaž małe dźěćo.

Smjeć so, kaž butřanka.

25 Smjeć so, kaž Němc (slěpc) na tykanc.

Smorčeć, kaž dundyr w płonuchach.

Smorčeć, kaž jěž w płónčiku.

Stać, kaž muž w měsacu.

Staj, kaž psyk a kóčka.

30 Stupić so, kaž słaby płat.

<pb n="26"/>

Sy, kaž stara Wałpora.

Šiplić so, kaž bruk w njerjedźe.

Škrěć so, kaž butra na słóncu.

Temu huba dźe, kaž młynske kopyčko.

35 Temu huba na khłóšćenje wisy, kaž kozy.

Temu so dźe, kaž knježim zastojnikam.

Temu so dźe, kaž trukam při drozy.

Temu so zda, kaž prašiwemu proseću.

Teptać, kaž gjanzor w błóće.

40 Trjechić, kaž čert do horncow.

Třepotać, kaž wosowy list.

W zbožu sedźeć, kaž Malešćenjo w błóće.

Wisać, kaž čeŕẃ za skoru.

Wiselne, kaž šibjeńčne drjewo.

45 Wjerćeć so, kaž mucha w zwarje.

Wjerćeć so, kaž mutlička (wjertawka).

Wobužny, kaž stary stupjeń.

Wokoło khodźić, kaž gmejnska heja.

Wokoło łazyć, kaž črjowo.

50 Wokoło łazyć, kaž zywanje.

Wokoło skakać, kaž hornčerski hólc wokoło hlinjaneje jamy.

Wudźěrać, kaž sowa.

Wupjerać so, kaž naduty měch (hójb́).

Wušne, kaž dźěsću britej.

55 Wušne, kaž psej cypy.

Wušny, kaž pos w kemšach (w kuchni).

Z hłowu mjetać, kaž knjejski kóń.

Zakhadźeć, kaž rjećaznik.

Zakhadźeć, kaž złe njedobre.

60 Žwać, kaž kocor kołbasu.

<pb n="27"/>

C. Přisłowne hrónčka.

Bić někoho, hač wolij dawa.

Bojiš so, zo ći rić hłowu wottorhnje (na hł. skoči)?

Bojiš so, zo móhł sebi lěnju žiłku naćahnyć?

Ćma, jako by kołmaz kidał.

5 Ćma, zo móhł motyku powisnyć.

Cma, zo móhła sekera wisać.

Daj sebi něšto smužkate (pisane) dźeć!

Hłupy, zo móhł słomu žrać (a kamjenje přikusować).

Jeho nan je so w butřancy tepił.

10 Jeje česć za njej běha.

Jemu Němc na hubu bije.

Jěć, jako by z njebozom wjerćał.

Jich pos a naš pos staj něhdy z jeneje šklě jědłoj.

Jich woł je so něhdy z našeje łuže napił.

15 Mortkowčenjo z prózneho pija.

My budźemy jeja bělić a škorpizny tebi dawać.

My budźemy tež khlěb pjec.

Nuzne měć, jako by tykancy pjekł.

Placnyć někoho, zo so jemu bjezwoči zaswěći.

20 Prasnyć někoho, zo jemu čeŕwjeńka wuskoči.

Prječ, jako by jeho wichor wzał.

Přińć, hdźež kury a husy seru.

Sedźi, jako by jemu pawk hubu zapřadł.

Strowa ta hłowa (kiž tu tehdom budźe)!

25 Škrěčiš, jako by ći ročk wulećał.

Taj drje tež z jenej karu jězdźitaj.

Taj staj kaž na jene kopyto bitaj.

Tam je len hač do kolen a konopje hač do wušow.

Tam je tajka njerodnosć, zo móhłe swinje kwičeć.

30 Tam njeje dušnje, hdźež so dań sobu za blido syda.

<pb n="28"/>

Tam so khachle čumpaja (su panyłe).

Tebje je dobro po smjerć pósłać.

Tehdom budu ja w pincy rejwać.

Teho je tež prawje koza liznyła.

35 Tej dawno póčki šćerkotaja.

Tej kóžda pčołka hórči.

Temu je Hadam kmótr był.

Temu prawje sadło rosće.

Temu su makowych hłójčkow nawarili.

40 To je dźewjata woda wot pjeluški (powzki).

To je, jako by kokoš do hromady žita zaklepał.

To je tež běłe, jako lońši sněh a lětuše błóto.

To je tež rune, jako motedło, a křiwe, jako wrjećeno.

To móhł přecy němski spěwać!

45 To su mi wysoke prohi za moje nohi.

Tón je serp zjědł, abo tež: Tón je třěsku póžrjeł.

Tón njeje hódny, zo by jeho z wózhorom zarazył.

Tu maš měch a raki (měch a łučwo).

Ty sy sróču nóžku zjědła.

50 Wěm hižon, hdźe twoja kryda piše.

Wot teje muki so tež žadyn khlěb pjec njebudźe.

Wón je dźewjeć rjemjesłow a dźesaty slěpc.

Wón je tam pječeny a warjeny.

Wón njeje zady pjecy pobył.

55 Wón sebi mysli, zo jemu kral swinje pase.

Wšak sy, kaž na jenej žiłcy.

Wšitcy nimo trjechichu, naš nan při samym (trjechi).

Wšitko k Rakecam wisy (z wětrnikom steji).

Wšudźom pódla być, hdźež pos wopuš zběhnje.

Žwać, jako by woł do wody škerjedźił.

<pb n="29"/>

D. Přisłowne poryčadła.

Běłe z wóčka brać.

Běłej ručcy nosyć.

Brjoha so přimnyć.

Do swojeho hornčka hladać.

5 Hotowy na wusmužowu horu.

Kamjenski nós měć.

Kocora ćahać.

Koči pomjatk (rozom) měć.

Kózlika wjazać.

10 Kraholcam prudła lac.

Kruwu předać a husle kupić.

Kunčika domoj přihnać.

Khachlicy přilěpjeny być.

Khlěb w psyčej hěće (budźe) pytać.

15 Lěnjeho pasć.

Liški honić.

Mydło wjezć.

Na cyły swět so wudać.

Na fararjec ladko přińć.

20 Na khribjet so synyć.

Na pěsku ryby łojić.

Na swjatu Nihdu.

Na wodźe młóćić.

Na wšěch hozdźikach być.

25 Někomu třěsku rubać.

Někomu woči wótrjeć.

Někomu wuši trěć.

Nohi zwróćić.

Nowe lěto (hody) dać.

30 Po dyrdomdejach wokoło khodźić.

<pb n="30"/>

Po pěcnej dani khodźić.

Po wsy khodźo klinki bić.

Protyki dźěłać.

Prózne klinčki bić.

35 Přazu kałać.

Psy kałać (pasć).

Psy za wopuše wjazać.

Rady bańku zběhać.

Rić woparić ze zymnej wodu.

40 Stajnje wokno na šiji měć.

Stareho łojić.

Šěsć bjez nórta.

W hajku hwizdać.

Wětr haćić a pěsk khopić.

45 Wjelka honić.

Wokoło płotow łazyć a psy hić.

Z luže do błóta přińć.

Z łužički do morja přińć.

Z lěwej ruku čakać.

50 Z móšnje jěsć.

Z něčejimi kosćemi krušwički klepać.

Z někim slepeho hrać.

Z wokatej křidu wodu nosyć.

Za keŕkom lěhać.

55 Za psy hić.

Za zwadu jěć.

Zahe sedłować a pozdźe jěć.

Ze suchej hubu zjěsć.

Zmija (kubołćika) měć.

60 Židki w kholowach.

<pb n="31"/>

ad A. Bjeze dna žadyn hat njeje.

Brěza je najlěpše złobjene zelo.

Čas a maz

Rólnika na nohi stajitaj.

Ceŕwjeńka ćetu róslicu njeznaje.

275 Cim bohatši knježa,

Ćim khudši poddanjo.

Dlěši dźeń,

A krótša nić.

Do Bohaćic je jěł,

Do Khudźic je trjechił.

Dobrych kusow so najskerje wobjěš.

Druhdy kuli so zbožo pod nohi;

Jedyn je njewidźi, druhi je podtepce,

A lědom třeći je zběhnje.

280 Dyrbi dźěłaćeŕ na zdu łakać,

Da tež rady na so čakać.

Hdyby křud był wows

A sakrowanje ćahnyć pomhało,

Dha by něchtóžkuliž zapřah měł.

Hdyby wosoł kuchaŕ był,

Bychmy wšitcy wósty wobjedowali.

Hdyž chceš ptački łojić,

Z kijom do nich njemjetaj.

Hdyž swědomjo wotući,

Přiběhnje čert je kolebać.

285 Hdźež je blada,

Tam je zwada.

Hłowa pod krónu tež boli.

<pb n="32"/>

Hłód njehlada na šklu,

Ale što je we škli.

Hnady hladać

Rěka husto nuzu tradać.

Holče styski

Hólče směški.

290 Holička bjez lena

Nima žanoh mjena.

Hornyk ničo njepomha,

Hdyž nimaš ničo warié.

Hospoza z wočomaj kruwički kormi.

Hupaki tež hnězdo rjedźa.

Jena khójca

Njeje hišće žadyn lěs.

295 Jeneho kroška dla

Móšnje njetrjebaš.

Jenemu dźěło,

Druhemu přelóštowanje.

Kaž tolerje piskaja,

Tak kroški rejwaja.

Khłóšće kusy

Ćinja lohku křinju.

Khory směj so,

A khudy wjez butru na wiki.

300 Khudy a khory

Dyrbi sebi wjele lubić dać.

Khudych ludźi piwo njewokisnje.

Knjeni ma wjele ćetow.

<pb n="33"/>

Kral ma dołhu ruku.

Kóždy dźeń kermuša

Wěsta wostuda.

305 Kóždy ptačk, kiž spěwa,

Njeje sylobik.

Kóždy skóržbnik ma prawo.

Kus wjele — škodźi wjacy,

Hač — kus mało.

Lěni so boji lehnyć

Stanjenja dla.

Lěpje křiwe nohi strowe a čiłe,

Hač rune a brašne.

310 Lěpje z keŕka hladać,

Hač do keŕka.

Lěta sylneho muža stuleja.

Lipa bjez dźaka wonja.

Lubjena kokoš jeja njenjese.

Mać

Je wšudźom znać.

315 Mały suk tež ćehnje.

Mazany njetopoŕ

Wodnjo sej won njewěri

Mjedawki kóždemu wonjeja.

Morwemu kraholcej

So ptački směja.

Móšnje jastwa wotčinjeja.

<pb n="34"/>

320 Na horu horje

Bjez khilenja njeńdźe.

Najaty kóń

Lěni ćahaŕ.

Najtołši lód zańdźe.

Njezbože je tunje.

Nócka wjele prajić wě.

325 Nuza ma křidła.

Paduch ma wjele wočow.

Padušne penjezy njeplěsniwja.

Pčołki w zymje njenoša.

Pjenjez je knjez.

330 Pjeńk wostanje pjeńk.

Płonuchi su rjane ličkate.

Póznjemu hospodarjej

So za dźesać lět junu radźi.

Prječ, kroško, polečk dźe.

Prjedy pobrachnje

Hospodarjej, hač čeladnikej.

335 Prózny měch njesteji.

Radlica, z kotrejž so najbóle wora,

Je najswětliša.

Radšo bosy,

Hač w zajatych črijach.

Radšo nanowy puk,

Hač cuzy swar.

<pb n="35"/>

Radšo pjekarjej,

Hač lěkarjej.

340 Rosće dźěsću zub.

Woła hnydom: khlěb!

Ryba křidła njetrjeba.

Składnosć je zawjednica.

Skupy syjeŕ

Khudy žnyjeŕ.

Słowo njeje žana heja.

345 Slepy njeje hłuchi.

Slepy so wo woči njeboji.

Smjerć njeda so wotpłaćić.

Sněh je dobre poslešćo.

Stara lubosć korjenja njezhubi.

350 Stare kury njenjesu.

Starosć njekormi.

Stary

Pase bary,

Młody

Čini wjele škody.

Stary štom so derje njepřima.

Susodstwo bjez płotow a měznikow

Je wěste njepřećelstwo.

355 Swojeho runjeća so najlěpje znaje.

Sy-li pšeńca,

Dha bjez kostyrwju so njeměšej.

<pb n="36"/>

Sylzy wocel překusaja.

Syrotki wuj bórzy woteznaje.

Syry popjeł dźěćom hoji.

360 Šćeŕbak tež kusa.

Šolćic konje kóždy placa.

Što tež hłupy wě,

Hdyž jom mudry ničo njepraji!

Štóž do łuže lěze,

Njedyrbi chcyć suchi wulěsć.

Štóž prócu lutuje,

Swoju móšeń wobkranje.

365 Štóž so wody boji,

Njetwaŕ so k rěcy.

Štóž wě kranyć,

Wě tež khować.

Štóž wopušći Boha,

Wopušći sam so (sebje sameho).

Toleŕ so skerje přečini,

Dyžli zasłuži.

Twaroh dyrbi tež swojeho muža stejeć,

Hdyž je pinca butru zarazyła.

370 W bróžni njejsu žane ławki.

W holi su najćopliše khachle.

W Pakostnicy rosée šibjeńčne drjewo.

W žanych škórnjach so lěpje njekhodźi,

Hač nawožeńskich.

<pb n="37"/>

Waš dźećel

Je našeje kozyny přećel.

375 Wjacy hrimanjow,

A płódniše lěto.

Wječorne pućiki wšelake zhonja.

Wo prašiwu mjedawku njekusa wosa.

Woda

Nima słoda.

Wokoło hornyčernje

Waleja so čropy.

(Wokoło dračernje - kosće.)

380 Wowsakec konje

Nastajnje hraja.

Wudowine sylzy

Podmjełu kamjeńtny hród.

Wulka woda,

Wulka škoda.

Wulke dešće

Pytaja dobre třěchi.

Wulkemu krušk

A małemu skibku.

385 Wupožči so skerje,

Hač zasy dom bjerje.

Wutroba je małe polo,

Ale wšo na nim rosće.

Wutroba ma husto

Ćežše njesć, hač khribjet.

Wyše kłósk hłowu zběha,

Prózniši je.

<pb n="38"/>

Z kralom so rady wujuja.

390 Z małych žórłow wulka rěka.

Z widlicami so njedušnje łoskota.

Zhubi so lóže, hač namaka.

Zła huba

Dobre mjeno zežerje.

Złotakec holcy

Su kóždemu rjane.

395 Złotki so zwukuleja.

Złotu ruku

Wšudźom witaja.

Zły jazyk šiju złemi.

Zubač

Žaneje dójki njetrjeba.

Žołma žołmu honi.

400 Žonu prjedy njespóznaješ,

Hač z njej kórca sele njezjěš.

(Tutón dodawk přisłowow čitaše so 14. meje 1856.)

Serbske přisłowa a přisłowne praidma.

Zrjadował a rozmnožił

Jakub Buk.

Čitane a kritiscy rozsudźane w zhromadźiznje filologiskeje sekcie 16.
haperleje a 30. septembra 1857.

A. Přisłowa.

Bjeze dna dóńcu njenaliješ.

Bohata njewjesta

Wobužna hospoza.

Bohaty žiwi khudeho,

Khudy bohateho.

Bóh tón knjez dawa, hdyž bjerje.

405 Bóhlbyknjez we rći

A w wutrobje čerći.

Bóle khwataš,

Bóle šmjataš.

Cuzec měd je najsłódši.

Cyrkej wostanje boži dom,

Byrnjež so swinjo wo nju pošudrowało.

Čeŕwa krušej je najprjedy zrała.

410 Čim bohatši knježa,

Ćim khudši poddanjo.

<pb n="40"/>

Čorny młóńk a běły kowaŕ

Njejstaj žadyn wjele hódnaj.

Dale sćeleš,

A hubjeńšo mjełeš.

Dary woči mola.

„Derje“ hlada, hdże je „lěpje“.

415 Do huby je runa droha.

Dobra huba,

Wjele sluba.

Dobra rada je k wšemu trěbna.

Dołhi swar a kuša pokuta.

Dołhi swar čini twjerde wuši.

420 „Dyrbiš“ njedźiwa na „chceš“ abo „njechaš“.

Dz̓ensa mrók a jutře słónco.

Hdy by kóčka křidła měła,

Bychu wróble žadne byłe.

Hdyž bohaty wumrje,

Ma wjele přewodźerjow.

Hdyž so dołho dypa, wěcka wuskoči.

425 Hdźež dźěćo wukhwaluja stari,

Tam rejwa wopica na bari.

Hdźež je khudoba,

Tam je zrudoba.

Hłohonc žanych mjedawkow nima.

Hněw je slepy radźićel.

Hordačka hrabnje smjerdźaty kónc.

<pb n="41"/>

430 Hordy duch a prózny brjuch.

Horuyk, kiž dźowka rozbi, běše dušny;

Tón, kiž hospoza rozbi, njebě k ničom.

Hólče skački

Holče płački.

Hórši suk,

A wjetša heja.

Huba słódka,

Khuda lódka.

435 Huba zła

Je mordarka.

Hubjena puć pohonča wuči.

Hubjeńši krawc,

A dale sebi po njeho khodźa.

Chceš njepřećelow měć,

Ryč jenož wěrnosć.

Je tu jenož nalěćo,

Ptački přińdu same.

440 Jedyn syje,

A druhi žnyje.

K móšni je skerje rada,

Hač k pjenjezam.

Kajkež je to,

Tajke je wšo.

Kajkež žórło,

Tajka woda.

Kajkiž ptačk,

Tajke hrónčko.

<pb n="42"/>

445 Kamjeń z ruki

Ma čert w mocy.

Kawka je kawka,

Njech tež na hrodźe lehnjena.

Kermušu chcył kóždy čert wuj być.

Khory (khromy) kóń

Ze złotymi pódkowami namaka kupca.

Khory niěo njezalutuje,

Khiba črije.

450 Khudemu je wěčnje zyma.

Knježemu wósłej praja kóń.

Kohož je kruwa zbodła,

Tón tež ćeleću z puća dźe.

Kohož prut so njejima,

Tón tež na swar njedźiwa.

Komuž so kharty w rukomaj zhrěja,

Tón so jich rady njepušći.

455 Kopoł je kopoł,

A byrnjež slěborny był.

Kozoł kozarnju nazdala čuje.

Kóžda koza khwali swoju brodu.

Kóžda mróčel njekapje.

Kóžde město, kóžda wjeska

Po swojim wašnju kleska.

460 Kóždy hornčeŕ khwali swoje hornčki.

Kóždy ma swoje (potajne) brěmjo.

Kóždy ma swoje wašničko.

<pb n="43"/>

Kóždy štomik ma swoju žerdku.

Kurjo (rady) patu wuči.

465 Lačnemu patoki za piwo słodźa.

Lěkarjo tež smjerći njewujědu.

Lěnich ma kóždy dźeń njedźelu.

Lěto so wjerći a myslička z nim.

Libjo (rady) starku wuči.

470 Měd za wobuzu słódki dosć njeje.

Měchej, kiž móže ryčeć,

Njeda młóńk do młóńcy.

Mihel najbóle mača.

Mjelčak nikoh njepřeradźi.

Mjelčak so módrjeńcow zminje.

475 Mjelčaka jazyk njeboli.

Mjeńši pos a hórši blawkaŕ.

Młoda kopřiwa tež wožaha.

Młody knjez a młoda krej.

Mudremu so tež nimo kuli.

480 Muchi kałaja, ale jědojte njejsu.

Na kemšacym pućiku

Rosće wutrobne zelo.

Na kwasu pas jazyk.

Na wuparki njesyj wólše.

<pb n="44"/>

Njechašli třihany być,

Njebudź wowca.

485 Njelětaj, hdyž křidła nimaš.

Njemdremu noža njedawaj.

Njepórjena pěc njepječe.

Njepřikładuj na nikoh,

Abo wopališ so sam.

Njepušć so (hrijenje) hrihenje,

Wopuš so wusunje.

490 Njerodna hospoza,

Kotraž njeje wobužna.

Njewěŕ wušam, ale wočam.

Njezbože jedna.

Nohi njech su křiwe,

Jenož zo su čiłe.

Nuza nuzu lehnje.

495 Pady roznjesu so rady.

Płuwarjo so tež tepja.

Plěchača njetrjebaš třihać.

Po póstnicach přińdu jutry.

Pohonč, kiž njeje nihdy zwróćił,

Njeje wjele jězdźił.

500 Połna studźeń so tež wučeŕpa.

Połny sud so tež wutoči.

Prěnja łastojčka přinjese brěmjo trawy.

<pb n="45"/>

Prjedy brodu a potom britej.

Prošerski měch nima dna.

505 Prózna młóńca najbóle klepota.

Prózna móšeń je ćežke brěmjo.

Prózny brjuch a prózny duch.

Přemačany dešćika so njeboji.

Přibjerak

Ma wulki zak.

510 Ptački łój, hdyž ćahnu.

Puta su puta,

A byłe tež złote.

Radši dyr,

Hač dołho byr.

Rady dar

Je njebjes twar.

Raz połožić jow, raz połožić tam,

To čini dźěło k swjatym dnam.

515 Rjeńši ptačk,

A dróžša klětka.

Ručka běła

Małko dźěła.

Ruka ruku myje.

Słowo nima wopušku,

Zo móhł je zasy dosahnyć.

Slepiši kłós,

A hordźiši nós.

520 Slědny wosoł

Khromy posoł.

<pb n="46"/>

Smjerć je dobra jednarka.

Smjerć njehlada na lěta.

Smorže wěš, što póćmje zjěš,

Pawka abo muchu.

So wuslěkać je lóže,

Hač so zwoblekać.

525 Spokojny ma wšeho dosć.

Staroba je wobuza.

Starše husle, a rjeńši pisk.

Stary pos ma tupe zuby.

Sylniši wichor, a skerje so zlehnje.

530 Syw maš w rukomaj ty,

Žně dawa Bóh.

Šewc njekhodź dale kopyta,

Ani žona dale kudźele.

Šěra knjeni, čorne dźowki.

Šěrša rěka, dlěši móst.

Šěsnak je lubši, hač wosmak.

535 Škrička zapali wjes.

Štož je liška zawinowała,

Dyrbi husto wjelk zapokućić.

Štož njewidźu,

Do wočow mje njekała.

Štóž čerta husto zetyka,

Na posledku z nim so zeznaje.

Štóž je Łóbjo přepłuwał,

Njeboji so Spreje.

<pb n="47"/>

540 Štóž so na starosće lehnje

A z nadźiju so wodźeje, spi derje.

Štóž so šumjenja boji,

Njekhodź do lěsa.

Štóž wysoko lěta,

Rady nizko syda.

Štóž wysoko zalěze,

Lohko dele padnje.

Štóž žanych wowcow nima,

Temu žane njeslakaja.

545 Šula sćeŕpliwosće

Do smjerće so njewukhodźi.

Tež z wulkeje šklě

Jěz z małej łžičku.

To su dobre časy,

Hdyž pčoły na stare noša.

Ty sy tajki dawaćeŕ,

Kaž čorny Jurij (čert) wobradźeŕ.

W próznej młóńcy njejsu myše.

550 Wěŕ, ale komu?

Wětrnik wjerć,

Hdyž wětr so wjerći.

Wjacy hospodarjow,

A hubjeńše hospodarstwo.

Wjacy kazaš,

A wjacy maš bić.

Wjacy maš,

A měnje daš.

<pb n="48"/>

555 Wjacy maš,

A wjacy sebi žadaš.

Wjacy sebi nasypaš,

Wjacy dyrbiš zmlěć.

Wjele kćenja, mało sadu.

Wjesoła nóc a zywate ranje.

Wjetše kubło, hórši skupc.

560 Wjetši pjeńk, a wjetša heja.

Wokač najměnje widźi.

Wosoł ma so rady za knjejskeho konja.

Wostaj skerje wołmu, hač wowcu.

Wot swojich ludźi najćežo bjerješ.

565 Wowca so tež wobara.

Wowcka rady mižo zetyka.

Wróna wrónje woči njewudypa.

Wšitke črije na jene kopyto njeńdu.

Wulcyčinjenje maš darmo,

Ale pychu dyrbiš sebi kupić.

570 Wulka pišćel a mały dych.

Wulka próca a mała mzda.

Wulke klachi su najměnje spěšne.

Wulke ryče maš,

A mało składu daš.

Z jałorca slowki njepadaja.

<pb n="49"/>

575 Z knježimi je ćežko skoržić.

Z kusateje huby

Wubija zuby.

Z nosom do lofta,

Z nohu do błóta.

Z pěskom so rěka hubjenje haći.

Z prózneje šklički njesłodźi,

A byrnjež złota była.

580 Za młode hordačk,

Na stare tradačk.

Za młode židu,

A na stare pačos.

Za tym hač je zwón,

Za tym je tež špała.

Za tym hač su ptaki,

Laku so jim prudła a saki.

Zadźerak susod

Je čertowa wobrada.

585 Zašiwaj dźěrki,

Dha njezměješ dźěry.

Zbože hraje lěpje, hač rozom.

Zbože je někomužkuliž wostudły horb.

Zbože ma wjerćate nohi.

Zdrapany hlada so ćerni.

590 Ze žortow wudyri nawoprawstwo.

Zhubi so skerje, hač zasy namaka.

Zła puć chce měć kruteho pohonča.

<pb n="50"/>

Złote konje ćahnu najlěpje.

Złoty pjeršćeń a pačosna košla.

595 Zliwki mało napojeja.

Z̀̀ana hłubina

Njeje bjeze dna.

Žana kokoška

Podarmo njehrjeba.

Žane ćelo,

Kiž by swoju kruwu njeznało.

Zida z wonka,

Pačos z nutřka.

600 Žiwot je mi bliže horba.

Přisłowne prajidma.

B. Přisłowne přirunanja.

Běžeć, kaž kurwota (wětřik).

Člowjek, kaž za polak proso.

Dorosćeny, kaž zrały ječmjeń.

Dybawy, kaž stary husor.

65 Hłowa, kaž tružna ławka.

Lěni, kaž zhniłe drjewo.

Muž při mužu, kaž wróble do pšeńcy.

Naduwać so, kaž pucheŕ.

Nuzne měć, kaž žóna z droždźemi.

70 Rědka broda, kaž boža rožka pola Smječkec.

Sedźeć, kaž starka na jejach.

<pb n="51"/>

Stać, kaž měch rěpy.

Swěćić so, kaž dračowa kholowa.

Šiplić so, kaž skomla w kosmach.

75 Temu je, kaž skobanej husycy.

To je, kaž wjelkej mucha.

Wobužny, kaž brjód.

Wostudły, kaž zła drapa.

Z wječora wukhadźeć, kaž njetopyŕ.

80 Za pjenjezom być, kaž čert za dušu.

C. Prisłowne hrónčka.

Běžeć (lećeć), jako by smudźił a smalił.

Čini, jako by rozom warił.

Jemu šěračk wokoło hłowy (brody) lěta.

Kermušu po wobjedźe budźe lěpje.

65 Klesnu će, hač ći šěsć nórtow wuleći.

Na tebi je widźeć, zo so mróči.

Našich kur dla wy žaneho honača njetrjebaće.

Sedźi, jako by jeho na hubu klesnył.

Šćekota, jako by sróči drob zjědł.

70 Škrěči, jako by na widłach těał.

Tam je rada wo měch rěpy, kiž hišće narostła njeje.

Tam su prjedy wotawu brali, hač syno.

To žane Čechi njejsu.

Tón je hłupy, zo móhł jeho na boži měsačk šćuwać.

75 Tón tež za nowy pjenjez morjo přelěze.

Tu je tež huzda dróžša, hač kóń.

Wjedźeć, po čim w Kulowje wotruby su.

Wón so da wołom bosć.

Z teje mróčałki tež žadyn dešćik njepóńdźe.

80 Za teho sprawnosć bych morjo přelězł.

<pb n="52"/>

D. Přisłowne poryčadła.

Ćelata wjazać.

Dešćikej dźěrki štapać.

Hribam dźěrki kałać (wjerćeć).

Hubu stuleć.

65 Koče zbože měć.

Na swjate Wono.

Někomu wuheń wumjesć.

Nohi na khribjet wzać.

Pjatk a swjatk.

70 Po słónčku do hribow hić.

Při měsačku warjene.

Smorže (mudźi) wjedźeć.

Šmicy łojić a bruki pušćeć.

Tkhowe wóčka widźeć a woła njenamkać.

75 Wo šiju běžeć.

Z dobrym słowom płatać.

Z nosom mróčele bosć.

Z pěska postronki sukać.

Z popjeła drjewo dźěłać.

80 Z wuhlom bělić.

Přispomnjenje.

Při wozjewjenju tutych přisłowow a přisłownych prajidmow budź hišće na
dwoju wěc spomnjene.

Ryčespytny wotrjad Maćicy Serbskeje je we swojich posedźenjach bjez
druhimi dźěłami tež tule přisłownu zběrku kritiscy rozsudźał, tak zo
mòže so ta sama we tutym nastupanju za kritiski text powažować.

Dale chcemy tež na rozdźělenje přisłowneho materiala spomnić. Něšto
druhe hač woprawdźite přisłowa (proverbia) su wšelake přisłowne prajenja
(proverbialiter dicta). Při dalšim a hłubšim rozsudźowanju tutych
přisłownych prajenjow abo prajidmow nasta ta myslička, hač traž so te
same njebychu na sćěhowace wašnjo rozdźělić móhłe: 1.) přisłowne
přirunanja (comparationes proverbiales), 2.) přisłowne hrónčka
(enunciationes proverbiales) a 3). přisłowne poryčadła (phrases
proverbiales). Na tajke wašnjo nasta sćěhowace rozdźělenje přisłowneho
materiala:

A. Přisłowa, n. př. kajawki su njewróćawki.

B. Přisłowne přirunanja, n. př. stać, kaž měch rěpy.

C. Přisłowne hrónčka, n. př. jemu Němc na hubu bije.

D. Přisłowne poryčadła, n. př. liški honić.

[1] ⁾ Lěpje: Posledni do měcha,

Prěni z měcha.

Abo: Přěni do měcha,

Posledni z měcha.
